সাঁচ:Babel

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="as">
  <siteinfo>
    <sitename>অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া</sitename>
    <dbname>aswiki</dbname>
    <base>https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">মাধ্যম</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">বিশেষ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">সদস্য</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">সদস্য বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ৱিকিপিডিয়া</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">চিত্ৰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">চিত্ৰ বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">মিডিয়াৱিকি</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">মিডিয়াৱিকি আলোচনা</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">সাঁচ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">সাঁচ বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">সহায়</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">সহায় বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">শ্ৰেণী</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">শ্ৰেণী বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ৱিকিচ'ৰা</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ৱিকিচ'ৰা আলোচনা</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>সাঁচ:Babel</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2055</id>
    <revision>
      <id>610991</id>
      <parentid>185671</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:28:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>610991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4525" sha1="jf0cmxyv8uuy7olm64uwghwow8xl069" xml:space="preserve">{| class=&quot;userboxes&quot; style=&quot;float: {{{align|right}}}; margin-left: {{{left|1}}}em; margin-bottom: {{{bottom|0.5}}}em; width: {{{width|248}}}px; border: {{{bordercolor|#99B3FF}}} solid {{{solid|1}}}px; clear: {{{align|right}}}; color: {{{textcolor|#000000}}}; {{{extra-css|}}}&quot;
|-
! style=&quot;background-color: {{{color|inherit}}}; text-align: center&quot; colspan=&quot;10&quot; | {{{header|[[ৱিকিপিডিয়া:বাবেল]]}}}
|-
| style=&quot;vertical-align:middle !important&quot; | {{#if:{{{1|}}}|{{User {{{1}}}}}|''You haven't set up any languages. Please see [[Template:Babel/doc]] for help.''
}}{{#if:{{{2|}}}|{{User {{{2}}}}}
}}{{#if:{{{3|}}}|{{User {{{3}}}}}
}}{{#if:{{{4|}}}|{{User {{{4}}}}}
}}{{#if:{{{5|}}}|{{User {{{5}}}}}
}}{{#if:{{{6|}}}|{{User {{{6}}}}}
}}{{#if:{{{7|}}}|{{User {{{7}}}}}
}}{{#if:{{{8|}}}|{{User {{{8}}}}}
}}{{#if:{{{9|}}}|{{User {{{9}}}}}
}}{{#if:{{{10|}}}|{{User {{{10}}}}}
}}{{#if:{{{11|}}}|{{User {{{11}}}}}
}}{{#if:{{{12|}}}|{{User {{{12}}}}}
}}{{#if:{{{13|}}}|{{User {{{13}}}}}
}}{{#if:{{{14|}}}|{{User {{{14}}}}}
}}{{#if:{{{15|}}}|{{User {{{15}}}}}
}}{{#if:{{{16|}}}|{{User {{{16}}}}}
}}{{#if:{{{17|}}}|{{User {{{17}}}}}
}}{{#if:{{{18|}}}|{{User {{{18}}}}}
}}{{#if:{{{19|}}}|{{User {{{19}}}}}
}}{{#if:{{{20|}}}|{{User {{{20}}}}}
}}{{#if:{{{21|}}}|{{User {{{21}}}}}
}}{{#if:{{{22|}}}|{{User {{{22}}}}}
}}{{#if:{{{23|}}}|{{User {{{23}}}}}
}}{{#if:{{{24|}}}|{{User {{{24}}}}}
}}{{#if:{{{25|}}}|{{User {{{25}}}}}
}}{{#if:{{{26|}}}|{{User {{{26}}}}}
}}{{#if:{{{27|}}}|{{User {{{27}}}}}
}}{{#if:{{{28|}}}|{{User {{{28}}}}}
}}{{#if:{{{29|}}}|{{User {{{29}}}}}
}}{{#if:{{{30|}}}|{{User {{{30}}}}}
}}{{#if:{{{31|}}}|{{User {{{31}}}}}
}}{{#if:{{{32|}}}|{{User {{{32}}}}}
}}{{#if:{{{33|}}}|{{User {{{33}}}}}
}}{{#if:{{{34|}}}|{{User {{{34}}}}}
}}{{#if:{{{35|}}}|{{User {{{35}}}}}
}}{{#if:{{{36|}}}|{{User {{{36}}}}}
}}{{#if:{{{37|}}}|{{User {{{37}}}}}
}}{{#if:{{{38|}}}|{{User {{{38}}}}}
}}{{#if:{{{39|}}}|{{User {{{39}}}}}
}}{{#if:{{{40|}}}|{{User {{{40}}}}}
}}{{#if:{{{41|}}}|{{User {{{41}}}}}
}}{{#if:{{{42|}}}|{{User {{{42}}}}}
}}{{#if:{{{43|}}}|{{User {{{43}}}}}
}}{{#if:{{{44|}}}|{{User {{{44}}}}}
}}{{#if:{{{45|}}}|{{User {{{45}}}}}
}}{{#if:{{{46|}}}|{{User {{{46}}}}}
}}{{#if:{{{47|}}}|{{User {{{47}}}}}
}}{{#if:{{{48|}}}|{{User {{{48}}}}}
}}{{#if:{{{49|}}}|{{User {{{49}}}}}
}}{{#if:{{{50|}}}|{{User {{{50}}}}}
}}{{#if:{{{51|}}}|{{User {{{51}}}}}
}}{{#if:{{{52|}}}|{{User {{{52}}}}}
}}{{#if:{{{53|}}}|{{User {{{53}}}}}
}}{{#if:{{{54|}}}|{{User {{{54}}}}}
}}{{#if:{{{55|}}}|{{User {{{55}}}}}
}}{{#if:{{{56|}}}|{{User {{{56}}}}}
}}{{#if:{{{57|}}}|{{User {{{57}}}}}
}}{{#if:{{{58|}}}|{{User {{{58}}}}}
}}{{#if:{{{59|}}}|{{User {{{59}}}}}
}}{{#if:{{{60|}}}|{{User {{{60}}}}}
}}{{#if:{{{61|}}}|{{User {{{61}}}}}
}}{{#if:{{{62|}}}|{{User {{{62}}}}}
}}{{#if:{{{63|}}}|{{User {{{63}}}}}
}}{{#if:{{{64|}}}|{{User {{{64}}}}}
}}{{#if:{{{65|}}}|{{User {{{65}}}}}
}}{{#if:{{{66|}}}|{{User {{{66}}}}}
}}{{#if:{{{67|}}}|{{User {{{67}}}}}
}}{{#if:{{{68|}}}|{{User {{{68}}}}}
}}{{#if:{{{69|}}}|{{User {{{69}}}}}
}}{{#if:{{{70|}}}|{{User {{{70}}}}}
}}{{#if:{{{71|}}}|{{User {{{71}}}}}
}}{{#if:{{{72|}}}|{{User {{{72}}}}}
}}{{#if:{{{73|}}}|{{User {{{73}}}}}
}}{{#if:{{{74|}}}|{{User {{{74}}}}}
}}{{#if:{{{75|}}}|{{User {{{75}}}}}
}}{{#if:{{{76|}}}|{{User {{{76}}}}}
}}{{#if:{{{77|}}}|{{User {{{77}}}}}
}}{{#if:{{{78|}}}|{{User {{{78}}}}}
}}{{#if:{{{79|}}}|{{User {{{79}}}}}
}}{{#if:{{{80|}}}|{{User {{{80}}}}}
}}{{#if:{{{81|}}}|{{User {{{81}}}}}
}}{{#if:{{{82|}}}|{{User {{{82}}}}}
}}{{#if:{{{83|}}}|{{User {{{83}}}}}
}}{{#if:{{{84|}}}|{{User {{{84}}}}}
}}{{#if:{{{85|}}}|{{User {{{85}}}}}
}}{{#if:{{{86|}}}|{{User {{{86}}}}}
}}{{#if:{{{87|}}}|{{User {{{87}}}}}
}}{{#if:{{{88|}}}|{{User {{{88}}}}}
}}{{#if:{{{89|}}}|{{User {{{89}}}}}
}}{{#if:{{{90|}}}|{{User {{{90}}}}}
}}{{#if:{{{91|}}}|{{User {{{91}}}}}
}}{{#if:{{{92|}}}|{{User {{{92}}}}}
}}{{#if:{{{93|}}}|{{User {{{93}}}}}
}}{{#if:{{{94|}}}|{{User {{{94}}}}}
}}{{#if:{{{95|}}}|{{User {{{95}}}}}
}}{{#if:{{{96|}}}|{{User {{{96}}}}}
}}{{#if:{{{97|}}}|{{User {{{97}}}}}
}}{{#if:{{{98|}}}|{{User {{{98}}}}}
}}{{#if:{{{99|}}}|{{User {{{99}}}}}
}}{{#if:{{{100|}}}|{{User {{{100}}}}}
}}{{{special-boxes|}}}
|-
| style=&quot;background-color: {{{color|inherit}}}; text-align: center;&quot; colspan=&quot;10&quot; | {{{footer|[[:শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ানৰ ভাষাসমূহ|ৱিকিপিডিয়ানৰ ভাষাসমূহ]]}}}
|}&lt;noinclude&gt;{{clear}}{{template doc}}
&lt;!-- Add categories to the /doc subpage, not here! --&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jf0cmxyv8uuy7olm64uwghwow8xl069</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্ৰেণী:User en</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2072</id>
    <revision>
      <id>610984</id>
      <parentid>118160</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:12:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>610984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="q4un54o467xwz1ffp5nle155snhpw3l" xml:space="preserve">{{Commonscat|User en}}

[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ানৰ ভাষাসমূহ|en]]</text>
      <sha1>q4un54o467xwz1ffp5nle155snhpw3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সাঁচ:User as-0</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2073</id>
    <revision>
      <id>610998</id>
      <parentid>22881</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>610998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="565" sha1="hjg9jbt5cyn7n8ksk8lveojr2nkdxov" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #ffb3b3 1px;margin:1px&quot;&gt;
&lt;table cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#ffe0e8&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td style=&quot;width:45px;height:45px;background:#ffb3b3;text-align:center;font-size:14pt&quot;&gt;
'''[[Assamese language|as]]-0'''&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot;&gt;এই সভ্যই '''[[:Category:User as|অসমীয়া]]''' ভাষা '''[[:Category:User as-0|নাজানে]]'''। &lt;noinclude&gt;[[Category:User as|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;[[Category:User as-0|{{PAGENAME}}]]&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>hjg9jbt5cyn7n8ksk8lveojr2nkdxov</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>610999</id>
      <parentid>610998</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:56:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>610999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="582" sha1="oqx0h3j6fcdvczhratf7ewzb2p5mjgb" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #ffb3b3 1px;margin:1px&quot;&gt;
&lt;table cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#ffe0e8&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td style=&quot;width:45px;height:45px;background:#ffb3b3;text-align:center;font-size:14pt&quot;&gt;
'''[[অসমীয়া ভাষা|as]]-0'''&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot;&gt;এই সভ্যই '''[[:Category:User as|অসমীয়া]]''' ভাষা '''[[:Category:User as-0|নাজানে]]'''। &lt;noinclude&gt;[[Category:User as|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;[[Category:User as-0|{{PAGENAME}}]]&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>oqx0h3j6fcdvczhratf7ewzb2p5mjgb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সাঁচ:User en-2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3994</id>
    <revision>
      <id>611000</id>
      <parentid>117630</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>611000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="550" sha1="igrsxh19deaiux8swayqmfqq3krnmyh" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;

{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
|-----
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''[[ইংৰাজী ভাষা|en]]-2'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | This user is able to contribute with an '''[[:Category:User en-2|intermediate]]''' level of '''[[:Category:User en|English]]'''.[[Category:User en|{{PAGENAME}}]][[Category:User en-2|{{PAGENAME}}]]
|}&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;


&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>igrsxh19deaiux8swayqmfqq3krnmyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi</title>
    <ns>3</ns>
    <id>4098</id>
    <revision>
      <id>610997</id>
      <parentid>608593</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:53:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>/* == Request for deletion == */ নতুন অনুচ্ছেদ</comment>
      <origin>610997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27177" sha1="1qes4rgytw3wz15o9m7ok3p2o9n6mzh" xml:space="preserve">{{archive box|
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 1|পুৰণি বাৰ্তা:২০১১]]&lt;br/&gt;
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 2|পুৰণি বাৰ্তা:২০১২ জানুৱাৰী-মাৰ্চ]]&lt;br/&gt;
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 3|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১২ এপ্ৰিল-ডিচেম্বৰ]]&lt;br/&gt;
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 4|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১৩]]&lt;br/&gt;
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 5|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১৪]]&lt;br/&gt;
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 6|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১৫-১৬]]&lt;br/&gt;
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 7|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১৭-১৮]]&lt;br/&gt;
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 8|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১৯-২২]]
}}
[[File:WikiDefender Barnstar Hires.png|100px|right]]
[[File:Goldenwiki 2.png|100px|right]]


==কৰ্মশালাৰ সোণালী পদক==
{| style=&quot;border: 1px solid lightgrey; background:white; border-radius: 2em 1em 4em / 0.5em 3em; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35), inset 1px -6px 1px rgba(0,0,0,0.35), inset 0px 0px 30px 1px orange; padding:1em; margin: 5px 2px 5px 5px; &quot;
|-
| [[File:WikiProject Barnstar Hires.png|left|70px|কৰ্মশালাৰ সোণালী পদক]] || হে ৱিকিসতীৰ্থ, ২০২৩ চনৰ জুন মাহত অসম সাহিত্য সভাৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত অসমীয়া ৱিকিপ্ৰকল্পৰ অনলাইন কৰ্মশালাত সমল ব্যক্তি হিচাপে আপুনি যি সক্ৰিয় সহায়-সহযোগিতা আগবঢ়ালে তাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ আপোনাৰ ওচৰত চিৰঋণী । ইয়াৰেই কৃতজ্ঞতা হিচাপে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনালৈ এই সামান্য পদকটি আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে। -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ
|}

: ধন্যবাদ৷ [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 07:58, 28 June 2023 (ইউ.টি.চি.)


==ৱিকিউৎসৰ ভোটাতৰা==
{| style=&quot;border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; &quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Allaroundamazingbarnstar.png|100px]]|[[File:Allaroundamazingbarnstar.png|100px]]}}
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; &quot; | '''ৱিকিউৎসৰ ভোটাতৰা'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; &quot; | শেহতীয়াকৈ অসমীয়া ৱিকিউৎসত অৰ্ধশতাধিক অসমীয়া গ্ৰন্থ আপল'ড কৰি তুমি যি অমূল্য অৱদান আগবঢ়ালা তাৰে সামান্য স্বীকৃতি হিচাপে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ তোমাক এই পদকটো প্ৰদান কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 20:16, 28 July 2023 (ইউ.টি.চি.)
|}

== Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] ==

[[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]]
You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&amp;oldid=25451578 --&gt;

==ৱিকি সজাগতা পদক==
{| style=&quot;border: 1px solid lightgrey; background:white; border-radius: 2em 1em 4em / 0.5em 3em; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35), inset 1px -6px 1px rgba(0,0,0,0.35), inset 0px 0px 30px 1px orange; padding:1em; margin: 5px 2px 5px 5px; &quot;
|-
| [[File:Wikipedia Logo Puzzle Globe Spins Horizontally, Revealing The Contents Of All Of Its Puzzle Pieces Without Background.gif|left|70px|ৱিকি সজাগতা পদক]] || হে ৱিকিসতীৰ্থ, ২০২৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ অধিক প্ৰসাৰৰ বাবে গুৱাহাটীৰ বীৰকুছিত অনুষ্ঠিত ৱিকিপিডিয়াত প্ৰবন্ধ লেখন সম্পৰ্কীয় প্ৰশিক্ষণত সমল ব্যক্তি অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনালৈ এই সামান্য পদকটি আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে। -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ
|}

== মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৩ ==

{| style=&quot;border: 1px solid lightgrey; background:white; border-radius: 2em 1em 4em / 0.5em 3em; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35), inset 1px -6px 1px rgba(0,0,0,0.35), inset 0px 0px 30px 1px blue; padding:1em; margin: 5px 2px 5px 5px; &quot;
| [[File:Mahatma Gandhi 01.svg|left|70px|The Epic Barnstar]] || প্ৰিয় ৱিকিসতীৰ্থ, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সদ্য সমাপ্ত [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2023 edit-a-thon|মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন,২০২৩]] প্ৰতি আপোনাৰ উৎসাহ আৰু আপুনি আগবঢ়োৱা পৰামৰ্শ আৰু অৱদানৰ বাবে আপোনাৰ আন্তৰিক শলাগ ল'লোঁ। আপোনাৰ ৱিকি-যাত্ৰা ক্ৰমাৎ অধিক শক্তিশালী হওঁক। শুভকামনা।
|} [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 04:13, 12 October 2023 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN

: ধন্যবাদ। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 18:19, 18 October 2023 (ইউ.টি.চি.)
== কৃতজ্ঞতা আৰু অভিনন্দন ==

{| style=&quot;border: 2px solid brown; background-color: #D0F0C0; &quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:middle; &quot; |[[File:Fnf as 2023 logo.jpg|100px|100px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; &quot; | '''কৃতজ্ঞতা আৰু অভিনন্দন'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; &quot; |

&lt;big&gt;''“এটোপ এটোপ কৰি ডাৱৰৰ পানী পৰি ভৰি গ'ল বহল সাগৰ, কণ কণ বালি চাহী ইটে সিটে লগ লাগি সাজি দিলে ধৰণী ডাঙৰ”''&lt;/big&gt;

প্ৰিয় ৱিকিসতীৰ্থ, চলিত বৰ্ষৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৩১ মাৰ্চলৈকে পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ভাষাৰ লগতে [[অসমীয়া]] ভাষাইও স্থানীয়ভাৱে [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৪|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৪]] আয়োজন কৰিছিল৷ আপোনাক জনাবলৈ পাই আমি সুখী হৈছোঁ যে, সম্পাদনা-মেলাখনত অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ ১৩ গৰাকী স্বেচ্ছাসেৱকে অংশগ্ৰহণ কৰি [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-feminism-and-folklore ৫৪৬টা ভিন্ন বৈশিষ্ট্যৰ প্ৰবন্ধ] সংযোজন কৰে৷ এইসমূহ প্ৰবন্ধই ৱিকিপিডিয়াত নাৰীবাদ আৰু লোকগাথাৰ সমল বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে ইণ্টাৰনেটত অসমীয়া ভাষাৰ স্থিতিও সন্দেহাতীতভাৱে শক্তিশালী কৰিব৷ ইয়াৰ আঁৰতেই আছে আপোনালোকৰ দৰে নিষ্ঠাৱান স্বেচ্ছাসেৱকৰ নিৰৱচ্ছিন্ন অংশগ্ৰহণ আৰু সক্ৰিয় বৰঙণি৷ 

প্ৰিয় সুহৃদ, সম্পাদনা-মেলাত অংশ লৈ প্ৰতিযোগিতাখনৰ সৌষ্ঠৱ বঢ়োৱাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ আপোনাৰ প্ৰতি সদায়েই কৃতজ্ঞ হৈ ৰ'ব৷ পৰৱৰ্তী সময়তো আপোনাৰ সক্ৰিয়তা আমি আন্তৰিকতাৰে কামনা কৰিলোঁ৷ অভিনন্দন!! -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ
|}

== User page  ==

Hello can you delete my Assamese Wikipedia user page for the visibility of global user page. [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 06:39, 25 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
:Please make a request [https://meta.wikimedia.org/wiki/Synchbot#How_do_I_make_a_request? here]. [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 07:17, 25 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
::@[[সদস্য:Gitartha.bordoloi|Gitartha.bordoloi]] thanks for the guidance. [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 08:42, 25 September 2024 (ইউ.টি.চি.)

== বিচাৰক পদক ==

{| style=&quot;border: 2px solid brown; background-color: #D0F0C0; &quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:middle; &quot; |[[File:WAM logo without text.svg|100px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; &quot; | '''বিচাৰক পদক'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; &quot; |হে ৱিকিসতীৰ্থ,
শেহতীয়াকৈ ৱিকিপিডিয়াত অনুষ্ঠিত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|এছিয়ান মাহ ২০২৪]] সম্পাদনা মেলাখন নিয়াৰিকৈ চলাই নিয়াত বিচাৰক হিচাপে আপুনি যি নিৰপেক্ষ দায়িত্ব পালন কৰিলে, তাৰেই কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই সামান্য সন্মান আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে,
&lt;br /&gt;— '''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ'''ৰ হৈ,&lt;br /&gt;[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|ৰুমি বৰা]]&lt;br /&gt;[[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]]&lt;br /&gt;[[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]]
|} [[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:-chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 13:44, 15 December 2024 (ইউ.টি.চি.)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;
== এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান==
{{এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান}}
-&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:দিব্য দত্ত|&lt;font color=&quot;#663300&quot;&gt;'''দিব্য দত্ত'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 08:08, 1 February 2025 (ইউ.টি.চি.)
: ধন্যবাদ। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 15:32, 2 February 2025 (ইউ.টি.চি.)

== Question from [[User:দেৱভূষষণ|দেৱভূষষণ]] (12:08, 6 June 2025) ==

ভলতে মোৰ নামটে দেৱভূষণৰ ঠাইত দেৱভূষষণ হৈ পৰিল একাউণ্ট খোলাৰ সময়ত৷ গতিকে নামটো শুদ্ধ কৰিবলৈ কি উপায় অৱলম্বন কৰিব পাৰি? সহায় কৰিবচোন৷ --[[সদস্য:দেৱভূষষণ|দেৱভূষষণ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দেৱভূষষণ|বাৰ্তা]]) 12:08, 6 June 2025 (ইউ.টি.চি.)
: [[সদস্য:দেৱভূষষণ|দেৱভূষষণ]], আপুনি [[:m:Steward requests/Username changes|Steward requests/Username changes]] পৃষ্ঠাত অনুৰোধ কৰিব লাগিব। কেনেকৈ লিখিব লাগে তাতে দিয়া আছে। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 11:01, 10 June 2025 (ইউ.টি.চি.)

== Question from [[User:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] (00:56, 30 July 2025) ==

নতুন শ্ৰেণী এটা ৱিকিপিডিয়াত কেনেকৈ সৃষ্টি কৰিব পাৰি? --[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 00:56, 30 July 2025 (ইউ.টি.চি.)

:&lt;nowiki&gt;[[শ্ৰেণী:অমুক]]&lt;/nowiki&gt; বুলি প্ৰবন্ধটোৰ তলত লিখিলে বা হট্‌কেট্‌ সঁজুলিৰে শ্ৰেণীৰ নামটো লিখিলে সৃষ্টি হয়। কিন্তু তাৰ পাছত সেইটোৰ ৰঙা লিংক ক্লিক কৰি নিৰ্দিষ্ট পৃষ্ঠালৈ গৈ আন এটা মূল শ্ৰেণীৰ ভিতৰত ভৰাব লাগিব। নতুন শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰাৰ আগতে সন্ধান পেৰাত আগৰে পৰা থকা শ্ৰেণী বিচাৰি লোৱাটো শ্ৰেয়। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 10:02, 1 August 2025 (ইউ.টি.চি.)
==অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা==
অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলাৰ বিচাৰক তথা সম্পাদনা মেলাত অংশগ্ৰহণ কৰা অৱদানকাৰীসকলক মান পত্ৰ প্ৰদান কৰাৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহ কৰা হৈছে৷ অনুগ্ৰহ কৰি সকলো অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfLRsqWU1u8Yfpe9Pp0WnAiog_gV93a8r6JE7MYQrDleJnarw/viewform?usp=header এই প্ৰ-পত্ৰখন] পূৰ কৰি সহযোগিতা আগবঢ়াই যেন৷ ধন্যবাদ! &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:দিব্য দত্ত|&lt;font color=&quot;#663300&quot;&gt;'''দিব্য দত্ত'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 10:58, 20 November 2025 (ইউ.টি.চি.)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:30, 28 April 2026 (ইউ.টি.চি.) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471712 --&gt;

== অসম সৎনামী সমাজ যুৱ শক্তি প্ৰবন্ধৰ সন্দৰ্ভত ==

নমস্কাৰ গীতাৰ্থ বৰদলৈ ডাঙৰীয়া, মই &quot;অসম সৎনামী সমাজ যুৱ শক্তি&quot; প্ৰবন্ধটোৰ স্ৰষ্টা। প্ৰবন্ধটো উল্লেখযোগ্যতাৰ অভাৱত বিলোপ কৰা হৈছে বুলি গম পালোঁ। আচলতে মোৰ হাতত তেতিয়া সঠিক তথ্যসূত্ৰ নাছিল, কিন্তু এতিয়া মই ডিফুৰ পৰা প্ৰকাশিত দৈনিক বাতৰি কাকত 'ছ'লাংদ' (Solangdo)-ৰ ৮ মে', ২০২৬ তাৰিখৰ সংখ্যাত প্ৰকাশিত বিতং বাতৰিৰ স্থায়ী আৰ্কাইভ লিংক (Archive.org) যোগাৰ কৰিছোঁ।
প্ৰমাণস্বৰূপে লিংকসমূহ তলত দিয়া হ'ল:
১. দৈনিক ছ'লাংদ (পৃষ্ঠা ১): https://archive.org/details/img-20260510-wa-0023
২. দৈনিক ছ'লাংদ (পৃষ্ঠা ৭): https://archive.org/details/img-20260510-wa-0022
৩. আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট: https://assamsatnamisamajyuvashakti.blogspot.com
৪. কাৰ্যসূচীৰ ভিডিঅ' দৃশ্য: https://www.facebook.com/share/v/1H42KbxWfv/
অনুগ্ৰহ কৰি আপুনি এইসমূহ এবাৰ পৰীক্ষা কৰি চালে সংগঠনটোৰ উল্লেখযোগ্যতাৰ প্ৰমাণ পাব। আপুনি সুযোগ দিলে মই প্ৰবন্ধটো সঠিক তথ্যসূত্ৰৰে উন্নত কৰিব পাৰিম। অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰবন্ধটো পুনৰুদ্ধাৰ কৰিলে কৃতজ্ঞ হ'ম।
ইতি—
গোবিন্দ সৎনামী
[[সদস্য:গোবিন্দ সৎনামী|গোবিন্দ সৎনামী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:গোবিন্দ সৎনামী|বাৰ্তা]]) 02:43, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.)

:{{Ping|গোবিন্দ সৎনামী}}, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। মন কৰিব যে তথ্যসূত্ৰ থাকিলেই বিষয় এটাই [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা|উল্লেখযোগ্যতা]]ৰ মাপকাঠী পূৰণ নকৰিবও পাৰে। সংগঠনটোৰ লগত আপুনি ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|নিৰপেক্ষতা]] বৰ্তাই ৰাখিবলৈ আপুনি সেই বিষয়ে লিখা উচিত নহ'ব। (ওপৰত দিয়া ৰেফাৰেন্সৰ এটাহে ভাল, ফেইচবুকৰ ৰেফাৰেন্স গ্ৰহণযোগ্য নহয়; আনকি ৱেবছাইটটোৰ নিজা ডমেইনো নাই।) লগতে অনুগ্ৰহ কৰি আপোনাৰ নিজৰ বিষয়ে প্ৰবন্ধ নিলিখিব। ভৱিষ্যতে আপোনালোকৰ কাম-কাজ জনাজাত হৈ পৰিলে আন কোনোবাই এই বিষয়ত প্ৰবন্ধ লিখালৈ অপেক্ষা কৰক। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 17:56, 12 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
::নমস্কাৰ, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ নীতিসমূহ ইমান স্পষ্টকৈ বুজাই দিয়াৰ বাবে আপোনাক অশেষ ধন্যবাদ জনাইছোঁ। মই এতিয়াহে বুজিলোঁ যে মই বাৰে বাৰে কি ভুল কৰি আছিলোঁ। আগলৈ মই এই নিয়মসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে মানি চলিম। ধন্যবাদ। [[সদস্য:গোবিন্দ সৎনামী|গোবিন্দ সৎনামী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:গোবিন্দ সৎনামী|বাৰ্তা]]) 18:13, 12 May 2026 (ইউ.টি.চি.)

== Question from [[User:Golurambabu|Golurambabu]] (11:03, 18 May 2026) ==

Hello How can i write on astrology and post it --[[সদস্য:Golurambabu|Golurambabu]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Golurambabu|বাৰ্তা]]) 11:03, 18 May 2026 (ইউ.টি.চি.)

:Hi. If you have prior experience of editing on Wikipedia, you can write 'encyclopedic' articles like [[হিন্দু জ্যোতিষবিদ্যা]] and publish here. However pages containing advertisement, predictions etc not conforming to Wikipedia policy will be deleted and your account might be blocked. [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 08:52, 25 May 2026 (ইউ.টি.চি.)

== Request for deletion ==

There some proposition:
* delete category [[:শ্ৰেণী:User as-০]] because as-o not used 0 (zero), so I created category [[:শ্ৰেণী:User as-0]]
* I'm created [[সাঁচ:User pl-2]] [[সাঁচ:User ru-4]] [[সাঁচ:User be-4]] but I don't know how titled pl, ru, be languages. 

[[সদস্য:Ясамойла|Ясамойла]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ясамойла|বাৰ্তা]]) 14:53, 2 June 2026 (ইউ.টি.চি.)</text>
      <sha1>1qes4rgytw3wz15o9m7ok3p2o9n6mzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4580</id>
    <revision>
      <id>611005</id>
      <parentid>610965</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T18:18:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43690" sha1="spm9cvzmbckmrv3ldqpy65u6svj2o08" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{pp-move-indef}}{{pp-semi-indef}}&lt;/noinclude&gt;
{{policy|ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ|WP:NPV|WP:POV|WP:NEUTRAL}}
{{nutshell|প্ৰবন্ধসমূহে কোনো এটা পক্ষ লোৱা অনুচিত, বৰঞ্চ কোনো সম্পাদকীয় পক্ষপাতিত্ব নোহোৱাকৈ ধুনীয়া আৰু স্পষ্টকৈ পক্ষবোৰ বুজাই দিয়া উচিত। এই নিয়মটো আপুনি কি কৈছে আৰু কেনেকৈ কৈছে দুয়োটাতে সমানে প্ৰযোজ্য।}}
{{Content policy list}}
[[File:Wikipedia scale of justice.svg|200px|right]]
ৱিকিপিডিয়াৰ সকলো বোৰ বিশ্বকোষীয় সমল এক '''নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভঙ্গীৰে''' ('''NPOV''')  লিখা হ’ব লাগিব, যাৰ অৰ্থ হৈছে যথাযথ, সমানুপাতিক আৰু যথাসম্ভৱ [[Point of view (philosophy)| পক্ষপাতহীনতা]] আৰু  কোনো এক বিষয় সম্পৰ্কে প্ৰকাশিত সকলো গুৰুত্বপূৰ্ণ [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা|তথ্যউৎসৰ]] উপস্থাপন।

NPOV হৈছে ৱিকিপিডিয়া' আৰু অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ এক [[Wikipedia:Five pillars|মৌলিক নীতি]]। ই ৱিকিপেডিয়াৰ তিনিটা মূল সমল নীতিৰ এটা। আন দুটা হৈছে &quot;[[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা|সত্যাপনযোগ্যতা]]&quot; আৰু &quot;[[ৱিকিপিডিয়া:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা|মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা]]&quot;। এই নীতিবোৰে সামগ্ৰিকভাবে নিৰ্দ্ধাৰণ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ বাবে কেনে ধৰণৰ আৰু মানৰ বিষয়বস্তু গ্ৰহণযোগ্য হয় আৰু ৱিকিৰ প্ৰবন্ধই যিহেতু একতাৰহে পোষকতা কৰে, সেইবাবে ই পৰস্পৰৰ মাজত মতভেদ অনা উচিত নহয়। ৱিকিৰ সম্পাদকসকলক এই তিনি নীতিৰ সৈতে পৰিচিত কৰাবলৈ শক্তিশালীভাবে উদগনি দিয়া হয়।

এই নীতি পৰিৱৰ্তনীয় নহয় আৰু যি [[#History|সিদ্ধান্তৰ]] ওপৰত ই আধাৰিত, তাক অন্যান্য নীতিৰ বা দিশানিৰ্দেশৰ দ্বাৰা নতুবা সম্পাদকসকলৰ সহমতৰ দ্বাৰা অৱদমন কৰিব নোৱাৰি।

==নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভঙ্গী সম্পৰ্কে বাখ্যা&lt;span id=ASF&gt;==
{{Policy shortcut|WP:YESPOV|WP:WIKIVOICE}}
{{Seealso|Wikipedia:Neutral point of view/FAQ}}
Achieving what the Wikipedia community understands as ''neutrality'' means carefully and critically analyzing a variety of [[Wikipedia:Verifiability#Reliable sources|reliable sources]] and then attempting to convey to the reader the information contained in them fairly, proportionately, and as far as possible without editorial bias. Wikipedia aims to '''describe disputes, but not engage in them.''' Editors, while naturally having their own [[point of view (philosophy)|points of view]], should strive in good faith to provide complete information, and not to promote one particular point of view over another. As such, the neutral point of view does not mean exclusion of certain points of view, but including all verifiable points of view which have sufficient due [[#Due and undue weight|weight]]. Observe the following principles to achieve the level of neutrality that is appropriate for an encyclopedia:
*'''Avoid stating [[opinion]]s as [[fact]]s.''' Usually, articles will contain information about the significant [[Point of view (philosophy)|opinions]] that have been expressed about their subjects. However, these opinions should not be stated in Wikipedia's voice. Rather, they should be attributed in the text to particular sources, or where justified, described as widespread views, etc. For example, an article should not state that &quot;genocide is an evil action&quot;, but it may state that &quot;genocide has been described by John X as the epitome of human evil.&quot;
*'''Avoid stating seriously contested assertions as facts.''' If different reliable sources make conflicting assertions about a matter, treat these assertions as opinions rather than facts, and do not present them as direct statements.
*'''Avoid stating facts as opinions.''' Uncontested and uncontroversial factual assertions made by reliable sources should normally be directly stated in Wikipedia's voice. Unless a topic specifically deals with a disagreement over otherwise uncontested information, there is no need for specific attribution for the assertion, although it is helpful to add a reference link to the source in support of [[Wikipedia:Verifiability|verifiability]]. Further, the passage should not be worded in any way that makes it appear to be contested.
*'''Prefer nonjudgmental language.''' A neutral point of view neither sympathizes with nor disparages its subject (or what reliable sources say about the subject), although this must sometimes be balanced against clarity. Present opinions and conflicting findings in a disinterested tone. Do not editorialize. When editorial bias towards one particular point of view can be detected the article needs to be fixed.
*'''Indicate the relative prominence of opposing views.''' Ensure that the reporting of different views on a subject adequately reflects the relative levels of support for those views, and that it does not give a false impression of [[Wikipedia:Fringe theories#Parity of sources|parity]], or give [[#Due and undue weight|undue weight]] to a particular view. For example, to state that &quot;According to [[Simon Wiesenthal]], the Holocaust was a program of extermination of the Jewish people in Germany, but [[David Irving]] disputes this analysis&quot; would be to give apparent parity between the supermajority view and a tiny minority view by assigning each to a single activist in the field.

{{anchor|achieve|ACHIEVE}}

==Achieving neutrality==
{{shortcut|WP:NPOVHOW|WP:ACHIEVE NPOV}}
:''See the [[Wikipedia:NPOV tutorial|NPOV tutorial]] and [[Wikipedia:Neutral point of view/Examples|NPOV examples]].''
As a general rule, [[WP:PRESERVE|do not remove sourced information from the encyclopedia]] solely on the grounds that it seems biased. Instead, try to rewrite the passage or section to achieve a more neutral tone. Biased information can usually be balanced with material cited to other sources to produce a more neutral perspective, so such problems should be fixed when possible through the [[Wikipedia:Editing policy|normal editing process]]. Remove material only where you have a good reason to believe it misinforms or misleads readers in ways that cannot be addressed by rewriting the passage. The sections below offer specific guidance on common problems.

===Naming===
{{Policy shortcut|WP:POVNAMING}}
{{see also|Wikipedia:Article titles#Neutrality in article titles}}
In some cases, the choice of name used for a topic can give an appearance of bias. While neutral terms are generally preferable, this must be balanced against clarity. If a name is widely used in reliable sources (particularly those written in English), and is therefore likely to be well recognized by readers, it may be used even though some may regard it as biased. For example, the widely used names &quot;[[Boston Massacre]]&quot;, &quot;[[Teapot Dome scandal]]&quot;, and &quot;[[Jack the Ripper]]&quot; are legitimate ways of referring to the subjects in question, even though they may appear to pass judgment. The best name to use for a topic may depend on the context in which it is mentioned; it may be appropriate to mention alternative names and the controversies over their use, particularly when the topic in question is the main topic being discussed.

This advice especially applies to article titles. Although multiple terms may be in common usage, a single name should be chosen as the article title, in line with the [[Wikipedia:Article titles|article titling policy]] (and relevant guidelines such as on [[Wikipedia:Naming conventions (geographic names)|geographical names]]). Article titles that combine alternative names are discouraged. For example, &quot;Derry/Londonderry&quot;, &quot;Aluminium/Aluminum&quot; or &quot;Flat Earth (Round Earth)&quot; should not be used. Instead, alternative names should be given due prominence within the article itself, and [[Wikipedia:Redirect|redirects]] created as appropriate.

Some article titles are descriptive, rather than being a name. Descriptive titles should be worded neutrally, so as not to suggest a viewpoint ''for'' or ''against'' a topic, or to confine the content of the article to views on a particular side of an issue (for example, an article titled &quot;Criticisms of X&quot; might be better renamed &quot;Societal views on X&quot;). Neutral titles encourage multiple viewpoints and responsible article writing.

===Article structure===
{{Policy shortcut|WP:STRUCTURE}}
{{See|Wikipedia:Manual of Style/Layout}}

The internal structure of an article may require additional attention, to protect neutrality, and to avoid problems like ''[[#Point of view forks|POV forking]]'' and ''[[#Due and undue weight|undue weight]]''. Although specific article structures are not, as a rule, prohibited, care must be taken to ensure that the overall presentation is broadly neutral.

Segregation of text or other content into different regions or subsections, based solely on the apparent POV of the content itself, may result in an unencyclopedic structure, such as a back-and-forth dialogue between proponents and opponents.&lt;ref&gt;Article sections devoted solely to criticism, and pro-and-con sections within articles, are two commonly cited examples. There are varying views on whether and to what extent such structures are appropriate; see guidance on [[Wikipedia:Avoid thread mode|thread mode]], [[Wikipedia:Criticism|criticism]], [[Wikipedia:Pro and con lists|pro-and-con lists]], and the [[Template:Criticism-section|criticism template]].&lt;/ref&gt; It may also create an apparent hierarchy of fact where details in the main passage appear &quot;true&quot; and &quot;undisputed&quot;, whereas other, segregated material is deemed &quot;controversial&quot;, and therefore more likely to be false. Try to achieve a more neutral text by folding [[debate]]s into the narrative, rather than isolating them into sections that ignore or fight against each other.

Pay attention to headers, footnotes, or other formatting elements that might unduly favor one point of view, and watch out for structural or stylistic aspects that make it difficult for a reader to fairly and equally assess the credibility of all relevant and related viewpoints.&lt;ref&gt;Commonly cited examples include articles that read too much like a debate, and content structured like a resume. See also the [[Wikipedia:Guide to layout|guide to layout]], [[Wikipedia:Criticism#Formatting criticism|formatting of criticism]], [[Wikipedia:Edit war|edit warring]], [[Wikipedia:Template messages/Cleanup#Contradiction and confusion|cleanup templates]], and the [[Template:Lopsided|unbalanced-opinion template]].&lt;/ref&gt;

===উচিত গুৰুত্ব আৰু অযথা গুৰুত্ব===
{{Policy shortcut|WP:UNDUE|WP:WEIGHT|WP:DUE}}{{anchor|Undue weight}}
​{{nutshell|ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত সকলো উল্লেখযোগ্য দৃষ্টিভংগী নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসত থকা প্ৰাধান্যৰ অনুপাত অনুসৰিহে উপস্থাপন কৰিব লাগিব। সংখ্যাগুৰুৰ মতামতক প্ৰধান গুৰুত্ব দিয়াৰ বিপৰীতে সংখ্যালঘুৰ ধাৰণাক অযথা গুৰুত্ব দি পাঠকক বিভ্ৰান্ত কৰা অনুচিত। কোনো ধাৰণাৰ গুৰুত্ব সম্পাদকৰ নিজা মতৰ ওপৰত নহয়, বৰং কেৱল প্ৰকাশিত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ প্ৰসাৰতাৰ ওপৰতহে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।}}
নিৰপেক্ষতাৰ বাবে আৱশ্যক যে মূল স্থানৰ (mainspace) প্ৰতিটো প্ৰবন্ধ বা অন্যান্য পৃষ্ঠাই প্ৰকাশিত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত সকলো গুৰুত্বপূৰ্ণ দৃষ্টিভংগীক সমভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব লাগিব, আৰু ই প্ৰকাশিত, নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহত প্ৰতিটো দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰাধান্যৰ অনুপাত অনুসৰি হ'ব লাগিব।&lt;ref&gt;ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকল বা সাধাৰণ ৰাইজৰ মাজত প্ৰতিটো দৃষ্টিভংগীৰ আপেক্ষিক প্ৰাধান্য প্ৰাসংগিক নহয় আৰু ইয়াক বিবেচনা কৰা উচিত নহয়।&lt;/ref&gt; যথোচিত গুৰুত্ব (due weight) প্ৰদান কৰা আৰু অযথা গুৰুত্ব (undue weight) পৰিহাৰ কৰাৰ অৰ্থ হ'ল প্ৰবন্ধসমূহত '''সংখ্যালঘুসকলৰ মতামত বা দিশসমূহক''' বহুলভাৱে গ্ৰহণ কৰা মতামত বা ব্যাপকভাৱে সমৰ্থিত দিশসমূহৰ দৰে '''সমানেই বা বিশদভাৱে বৰ্ণনা কৰা উচিত নহয়।''' সাধাৰণতে, অতি ক্ষুদ্ৰ সংখ্যালঘুৰ মতামতসমূহক , হয়তো সেই নিৰ্দিষ্ট মতামতসমূহৰ বিষয়ে থকা এটা প্ৰবন্ধৰ &quot;লগতে চাওক&quot; (see also) অংশৰ বাহিৰে একেবাৰেই অন্তৰ্ভুক্ত কৰা উচিত নহয়। উদাহৰণস্বৰূপে, পৃথিৱী সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধটোত সমতল পৃথিৱীৰ (flat Earth) ধাৰণাটোৰ আধুনিক সমৰ্থনৰ কথা পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, যিটো এটা স্পষ্ট (আৰু অতি নগণ্য) সংখ্যালঘুৰ মত; তেনে কৰিলে ইয়াক অযথা গুৰুত্ব দিয়া হ'ব।

Undue weight can be given in several ways, including but not limited to depth of detail, quantity of text, prominence of placement,  juxtaposition of statements and imagery. In articles specifically relating to a minority viewpoint, such views may receive more attention and space. However, these pages should still make appropriate reference to the majority viewpoint wherever relevant and must not represent content strictly from the perspective of the minority view. Specifically, it should always be clear which parts of the text describe the minority view. In addition, the majority view should be explained in sufficient detail that the reader can understand how the minority view differs from it, and controversies regarding aspects of the minority view should be clearly identified and explained. How much detail is required depends on the subject. For instance, articles on historical views such as Flat Earth, with few or no modern proponents, may briefly state the modern position, and then go on to discuss the history of the idea in great detail, neutrally presenting the history of a now-discredited belief. Other minority views may require much more extensive description of the majority view to avoid misleading the reader. See [[Wikipedia:Fringe theories|fringe theories guideline]] and the [[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ|NPOV FAQ]].

Wikipedia should not present a dispute as if a view held by a small minority deserves as much attention overall as the majority view. Views that are held by a tiny minority should not be represented except in articles devoted to those views (such as Flat Earth). To give undue weight to the view of a significant minority, or to include that of a tiny minority, might be misleading as to the shape of the dispute. Wikipedia aims to present competing views ''in proportion to their representation in reliable sources'' on the subject. This applies not only to article text, but to images, wikilinks, external links, categories, and all other material as well.

:Paraphrased from [[Jimmy Wales|Jimbo Wales]]' [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html September 2003 post on the WikiEN-l mailing list]:
:*If a viewpoint is in the majority, then it should be easy to substantiate it with reference to commonly accepted reference texts;
:*If a viewpoint is held by a significant minority, then it should be easy to name ''[[Wiktionary:prominent|prominent]]'' adherents;
:*If a viewpoint is held by an extremely small minority, it does not belong on Wikipedia, regardless of whether it is true or you can prove it, except perhaps in some ancillary article.

Keep in mind that, in determining proper weight, we consider a viewpoint's prevalence in reliable sources, ''not'' its prevalence among Wikipedia editors or the general public.

If you can prove a theory that few or none currently believe, Wikipedia is not the place to present such a proof. Once it has been presented and discussed in [[Wikipedia:Reliable sources|reliable sources]], it may be appropriately included. See &quot;[[Wikipedia:No original research|No original research]]&quot; and &quot;[[Wikipedia:Verifiability|Verifiability]]&quot;.

====Balancing aspects====
{{Policy shortcut|WP:BALASP|WP:PROPORTION}}
An article should not give undue weight to minor aspects of its subject, but should strive to treat each aspect with a weight proportional to its treatment in the body of reliable, published material on the subject. For example, discussion of isolated events, criticisms, or news reports about a subject may be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] and impartial, but still disproportionate to their overall significance to the article topic. This is a concern especially in relation to [[Wikipedia:Recentism|recent events]] that may be in the [[Wikipedia:What Wikipedia is not#Wikipedia is not a newspaper|news]].

===={{anchor|Giving_.22equal_validity.22}}Giving &quot;equal validity&quot; can create a false balance ====
{{Policy shortcut|WP:GEVAL|WP:VALID|WP:FALSEBALANCE}}
: ''See: [[False balance]]''
{{Quote box|quote=&quot;When considering 'due impartiality' ... [we are] careful when reporting on science to make a distinction between an opinion and a fact. When there is a consensus of opinion on scientific matters, providing an opposite view without consideration of 'due weight' can lead to 'false balance', meaning that viewers might perceive an issue to be more controversial than it actually is. This does not mean that scientists cannot be questioned or challenged, but that their contributions must be properly scrutinized. Including an opposite view may well be appropriate, but [we] must clearly communicate the degree of credibility that the view carries.&quot;|width=35%|source=—[[BBC Trust]]'s policy on science reporting 2011&lt;ref&gt;{{Cite web|title=BBC Trust—BBC science coverage given &quot;vote of confidence&quot; by independent report. 2011|url=http://www.bbc.co.uk/bbctrust/news/press_releases/2011/science_impartiality.html|date=20 July 2011|accessdate=14 August 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;See updated report from 2014.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Trust Conclusions on the Executive Report on Science Impartiality Review Actions. 2014 |url=http://downloads.bbc.co.uk/bbctrust/assets/files/pdf/our_work/science_impartiality/trust_conclusions.pdf |date=July 2014 |accessdate=7 July 2014}}&lt;/ref&gt; |salign=right}}
While it is important to account for all significant [[Point of view (philosophy)|viewpoints]] on any topic, Wikipedia policy does not state or imply that every [[WP:Fringe theories|minority view]] or [[Marcello Truzzi#&quot;Extraordinary claims&quot;|extraordinary claim]] needs to be presented along with commonly accepted [[mainstream]] scholarship as if they were of equal validity. There are many such beliefs in the world, some popular and some little-known: claims that the [[Modern flat Earth societies|Earth is flat]], that the [[Knights Templar]] possessed the [[Holy Grail]], that the [[Moon landing conspiracy theories|Apollo moon landings were a hoax]], and similar ones. [[Conspiracy theories]], [[pseudoscience]], [[pseudohistory|speculative history]], or plausible but currently unaccepted theories should not be legitimized through comparison to accepted academic scholarship. We do not take a stand on these issues as encyclopedia writers, for or against; we merely omit this information where including it would unduly legitimize it, and otherwise include and describe these ideas in their proper context with respect to established scholarship and the beliefs of the wider world.

===Good research===
{{policy shortcut|WP:BESTSOURCES}}
Good and unbiased research, based upon the [[Wikipedia:Identifying reliable sources|best and most reputable authoritative sources]] available, helps prevent NPOV disagreements. Try the library for reputable books and journal articles, and look online for the most reliable resources. If you need help finding high-quality sources, ask other editors on the [[Help:Using talk pages|talk page]] of the article you are working on, or ask at the [[Wikipedia:Reference desk|reference desk]].

===Balance===
{{Policy shortcut|WP:BALANCE|WP:BALANCED}}
Neutrality assigns [[#Due and undue weight|weight]] to viewpoints in proportion to their prominence. However, when reputable sources contradict one another and ''are'' relatively equal in prominence, describe both points of view and work for balance. This involves describing the opposing views clearly, drawing on secondary or tertiary sources that describe the disagreement from a disinterested viewpoint.

===Impartial tone===
{{Policy shortcut|WP:IMPARTIAL}}
{{See also|Wikipedia:Writing better articles#Information style and tone}}
Wikipedia ''describes'' disputes. Wikipedia does not ''engage'' in disputes. A neutral characterization of disputes requires presenting viewpoints with a consistently impartial tone; otherwise articles end up as partisan commentaries ''even while'' presenting all relevant points of view. Even where a topic is presented in terms of facts rather than opinions, inappropriate tone can be introduced through the way in which facts are selected, presented, or organized. Neutral articles are written with a tone that provides an unbiased, accurate, and proportionate representation of all positions included in the article.

The tone of Wikipedia articles should be impartial, neither endorsing nor rejecting a particular point of view. Try not to quote directly from participants engaged in a heated dispute; instead, summarize and present the arguments in an impartial tone.

===Describing aesthetic opinions===
{{Policy shortcut|WP:AESTHETIC|WP:SUBJECTIVE}}
Wikipedia articles about art and other creative topics (e.g., musicians, actors, books, etc.) have a tendency to become [[WP:PEACOCK|effusive]]. This is out of place in an encyclopedia. Aesthetic opinions are diverse and subjective—we might not all agree about who the world's greatest soprano is. However, it is appropriate to note how an artist or a work has been received by prominent experts and the general public. For instance, the article on Shakespeare should note that he is widely considered to be one of the greatest authors in the English language. Articles should provide an overview of the common interpretations of a creative work, preferably with citations to experts holding that interpretation. Verifiable public and scholarly critiques provide useful context for works of art.

===Words to watch===
{{Main|Wikipedia:Manual of Style/Words to watch}}
There are no forbidden words or expressions on Wikipedia, but certain expressions should be used with care, because they may introduce bias. For example, the word ''claim'', as in &quot;Jim ''claimed'' he paid for the sandwich&quot;, could [[WP:CLAIM|imply a lack of credibility]]. Using this or other [[WP:ALLEGED|expressions of doubt]] may make an article appear to promote one position over another. Try to state the facts more simply without using such [[loaded words]]; for example, &quot;Jim ''said'' that he paid for the sandwich&quot;. Strive to eliminate [[WP:PEACOCK|expressions that are flattering]], disparaging, vague, or clichéd, or that endorse a particular point of view (unless those expressions are part of a quote from a noteworthy source).

===Bias in sources===
{{See also|Wikipedia:Identifying reliable sources#Biased or opinionated sources|Wikipedia:Neutrality of sources}}
A common argument in a dispute about reliable sources is that one source is biased and so another source should be given preference.  Some editors argue that biased sources should not be used because they introduce improper POV to an article. However, biased sources are not inherently disallowed based on bias alone, although other aspects of the source may make it invalid.  Neutral point of view should be achieved by balancing the bias in sources based on the weight of the opinion in reliable sources and not by excluding sources that do not conform to the editor's point of view. This does not mean any biased source ''must'' be used; it may well serve an article better [[WP:ONUS|to exclude the material altogether]].

==Handling neutrality disputes==
===Attributing and specifying biased statements===
{{Policy shortcut|WP:SUBSTANTIATE|WP:ATTRIBUTEPOV}}
Biased statements of opinion can be presented only with [[Wikipedia:Citing sources#In-text attribution|in-text attribution]]. For instance, &quot;John Doe is the best baseball player&quot; expresses an opinion and cannot be asserted in Wikipedia as if it were a fact. It can be included as a factual statement about the opinion: &quot;John Doe's baseball skills have been praised by baseball insiders such as Al Kaline and Joe Torre.&quot; Opinions must still be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] and appropriately [[Wikipedia:Citing sources|cited]].

Another approach is to ''specify'' or ''substantiate'' the statement, by giving those details that actually are factual. For example: &quot;John Doe had the highest batting average in the major leagues from 2003 through 2006.&quot; People may still argue over whether he was the best baseball player. But they will not argue over this.

Avoid the temptation to rephrase biased or opinion statements with [[WP:WEASEL|weasel words]], for example, &quot;Many people think John Doe is the best baseball player.&quot; But &quot;Who?&quot; and &quot;How many?&quot; are natural objections. An exception is a situation where a phrase such as &quot;Most people think&quot; can be supported by a reliable source, such as in the reporting of a survey of opinions within the group.

===Point-of-view forks===
{{Policy shortcut|WP:NPOVFACT|WP:NPOVVIEW}}{{Anchor|Point of view forks|reason=Old name of section.}}
:''See the [[Wikipedia:Content forking|content-fork]] guideline for clarification on the issues raised in this section.''
A ''POV fork'' is an attempt to evade the neutrality policy by creating a new article about a subject that is already treated in an article, often to avoid or highlight negative or positive viewpoints or facts. POV forks are not permitted in Wikipedia.

All facts and significant points of view on a given subject should be treated in one article except in the case of a [[WP:SPINOFF|spinoff sub-article]]. Some topics are so large that one article cannot reasonably cover all facets of the topic, so a spinoff sub-article is created. For example, [[Evolution as fact and theory]] is a sub-article of [[Evolution]], and [[Creation-evolution controversy]] is a sub-article of [[Creationism]]. This type of split is permissible only if written from a neutral point of view and must not be an attempt to evade the consensus process at another article.

===Making necessary assumptions===
{{Policy shortcut|WP:MNA}}
When writing articles, there may be cases where making some assumptions is necessary to get through a topic. For example, in writing about evolution, it is not helpful to hash out the creation-evolution controversy on every page. There are virtually no topics that could proceed without making some assumptions that ''someone'' would find controversial. This is true not only in evolutionary biology, but also in philosophy, history, physics, etc.

It is difficult to draw up a rule, but the following principle may help: there is probably not a good reason to discuss some assumption on a given page, if that assumption is best discussed in depth on some ''other'' page. However, a brief, unobtrusive pointer might be appropriate.

==Controversial subjects==
Wikipedia deals with numerous areas that are frequently subjects of intense debate both in the real world and among editors of the encyclopedia. A proper understanding and application of NPOV is sought in all areas of Wikipedia, but it is often needed most in these.

===Fringe theories and pseudoscience===
{{Anchor|Pseudoscience and related fringe theories}}
{{Shortcut|WP:PSCI}}
{{see|Wikipedia:Fringe theories|#Due and undue weight}}
[[Pseudoscience|Pseudoscientific]] theories are presented by proponents as science, but characteristically fail to adhere to [[scientific method|scientific standards and methods]]. Conversely, by its very nature, [[scientific consensus]] is the majority viewpoint of scientists towards a topic. Thus, when talking about [[:Category:Pseudoscience|pseudoscientific topics]], we should not describe these two opposing viewpoints as being equal to each other. While pseudoscience may in some cases be significant to an article, it should not [[Wiktionary:obfuscate#Verb|obfuscate]] the description of the mainstream views of the [[scientific community]]. Any inclusion of pseudoscientific views should not give them [[#Due and undue weight|undue weight]]. The pseudoscientific view should be clearly described as such. An explanation of how scientists have reacted to pseudoscientific theories should be prominently included. This helps us to describe differing views fairly. This also applies to other fringe subjects, for instance, forms of [[Historical negationism|historical revisionism]] that are considered by [[Wikipedia:Reliable sources|more reliable sources]] to either lack evidence or actively ignore evidence, such as claims that [[Pope John Paul I conspiracy theories|Pope John Paul I was murdered]], or that [[Moon landing conspiracy theories|the Apollo moon landing was faked]].

See Wikipedia's established [[Wikipedia:Fringe theories#Pseudoscience and other fringe theories|pseudoscience guidelines]] to help with deciding whether a topic is appropriately classified as pseudoscience.

===Religion===
{{Shortcut|WP:RNPOV}}
In the case of beliefs and practices, Wikipedia content should not only encompass what motivates individuals who hold these beliefs and practices, but also account for how such beliefs and practices developed. Wikipedia articles on history and religion draw from a religion's sacred texts as well as from modern archaeological, historical, and scientific sources.

Some adherents of a religion might object to a critical&lt;!--the use here of the word //critical// is referenced by the article itself, in the succeeding paragraph--&gt; historical treatment of their own faith because in their view such analysis discriminates against their religious beliefs. Their point of view can be mentioned if it can be documented by relevant, reliable sources, yet note that there is no contradiction. NPOV policy means that Wikipedia editors ought to try to write sentences like this: &quot;Certain Frisbeetarianists (such as the Rev. Goodcatch) believe This and That and consider those to  have been tenets of Frisbeetarianism from its earliest days. Certain sects who call themselves ''Ultimate Frisbeetarianists'' &amp;mdash;influenced by the findings of modern historians and archaeologists (such as Dr. Investigate's textual analysis and Prof. Iconoclast's carbon-dating work)&amp;mdash;still believe This, but no longer believe That, and instead believe Something Else.&quot;

Several words that have very specific meanings in studies of religion have different meanings in less formal contexts, e.g., ''[[fundamentalism]]'', ''[[mythology]]'', and (as in the prior paragraph) ''critical''. Wikipedia articles about religious topics should take care to use these words only in their formal senses to avoid causing unnecessary offence or misleading the reader. Conversely, editors should not avoid using terminology that has been established by the majority of the current reliable and relevant sources on a topic out of sympathy for a particular point of view, or concern that readers may confuse the formal and informal meanings. Details about particular terms can be found at [[Wikipedia:Manual of Style/Words to watch]].

==Common objections and clarifications==
[[File:WikiConference India 2011 Jimmy Wales 4.jpg|thumb|right|200px|Wikipedia co-founder [[Jimmy Wales]] talking about NPOV at [[WikiConference India]].]]
:''See the [[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ|NPOV FAQ]] for answers and clarifications on the issues raised in this section.''
Common objections or concerns raised to Wikipedia's NPOV policy include the following.

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Being neutral|Being neutral]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#There's no such thing as objectivity|There's no such thing as objectivity]]''&lt;br /&gt;Everybody with any philosophical sophistication knows that we all have biases. So, how can we take the NPOV policy seriously?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Lack of neutrality as an excuse to delete|Lack of neutrality as an excuse to delete]]''&lt;br /&gt;The NPOV policy is used sometimes as an excuse to delete texts that are perceived as biased. Isn't this a problem?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Assert_facts, not opinions|A simple formulation—what does it mean?]]''&lt;br /&gt;A former section of this policy called &quot;A simple formulation&quot; said, &quot;Assert facts, including facts about opinions—but don't assert opinions themselves.&quot; What does this mean?

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Balancing different views|Balancing different views]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Writing for the opponent|Writing for the opponent]]''&lt;br /&gt;I'm not convinced by what you say about &quot;writing for the opponent&quot;. I don't want to write for the opponents. Most of them rely on stating as fact many statements that are demonstrably false. Are you saying that, to be neutral in writing an article, I must {{em|lie}}, in order to represent the view I disagree with?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Morally offensive views|Morally offensive views]]''&lt;br /&gt;What about views that are morally offensive to most readers, such as Holocaust denial, that some people actually hold? Surely we are not to be neutral about {{em|them}}?

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Editor disputes|Editor disputes]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Dealing with biased contributors|Dealing with biased contributors]]''&lt;br /&gt;I agree with the nonbias policy but there are some here who seem completely, irremediably biased. I have to go around and clean up after them. What do I do?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Avoiding constant disputes|Avoiding constant disputes]]''&lt;br /&gt;How can we avoid constant and endless warfare over neutrality issues?

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Other objections|Other objections]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Anglo-American focus|Anglo-American focus]]''&lt;br /&gt;Wikipedia seems to have an Anglo-American focus. Is this contrary to NPOV?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Not answered here|Not answered here]]''&lt;br /&gt;I have some other objection—where should I complain?

Since the NPOV policy is often unfamiliar to newcomers—and is so central to Wikipedia's approach—many issues surrounding it have been covered before very extensively. If you have some new contribution to make to the debate, you could try the [[Wikipedia talk:Neutral point of view|policy talk page]]. Before asking, please review the links below.

==History==
{{Main|Wikipedia:Core content policies}}
&quot;Neutral Point Of View&quot; is one of the oldest governing concepts on Wikipedia. Originally appearing within  [[Nupedia]] titled &quot;[https://web.archive.org/web/20001205000200/http://www.nupedia.com/policy.shtml#III Non-bias policy]&quot;,  it was drafted by [[Larry Sanger]] in 2000. Sanger in 2001 suggested  that avoiding bias as one of Wikipedia's [https://web.archive.org/web/20010416035716/www.wikipedia.com/wiki/RulesToConsider &quot;rules to consider&quot;]. This  [http://cyber.law.harvard.edu/~reagle/wp-redux/NeutralPointOfView/982358834.html  was codified] with the objective of the NPOV policy to produce an unbiased encyclopedia.  The 
[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Neutral_point_of_view&amp;oldid=270453 original NPOV policy statement on Wikipedia] was added by Sanger on December 26, 2001. [[Jimmy Wales]] has qualified NPOV as &quot;non-negotiable&quot;, consistently, throughout various discussions: [https://web.archive.org/web/20010416035757/http://www.wikipedia.com/wiki/NeutralPointOfView  2001 statement],   [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2003-November/008096.html November 2003], [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2006-April/044386.html April 2006], [http://www.gossamer-threads.com/lists/wiki/foundation/123928#123928 March 2008]

[[WP:NOR|No original research]] (NOR) and [[Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (V)  have their origins in the NPOV policy and the problem of dealing with [[#Due and undue weight|undue weight]] and [[Wikipedia:Fringe theories|fringe theories]]. The [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:No_original_research&amp;oldid=2014449 NOR policy was established in 2003] to address problematic uses of sources. The [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Verifiability&amp;oldid=1339095 verifiability policy was established in 2003]  to ensure accuracy of articles by encouraging editors to cite sources. Development of the undue-weight section also started in 2003, for which a [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html mailing-list post] by  Wales in September was instrumental.

==Notes==
{{Reflist}}

== See also ==
=== Policies and guidelines ===
* [[Wikipedia:Conflict of interest|Conflict of interest]]
* [[Wikipedia:Fringe theories|Fringe theories]]
* [[Wikipedia:Manual of Style/Words to watch|Words to watch]]
* [[Wikipedia:No original research|No original research]]
** [[Wikipedia:Avoid peacock terms|Avoid peacock terms]]
** [[Wikipedia:Avoid weasel words|Avoid weasel words]]
* [[Wikipedia:Verifiability|Verifiability]]

=== Noticeboards ===
* [[Wikipedia:Neutral point of view/Noticeboard|NPOV noticeboard]]

=== Information pages ===
{{div col}}
* [[Wikipedia:Describing points of view|Describing points of view]]
* [[Wikipedia:List of controversial issues|List of controversial issues]]
* [[Wikipedia:NPOV dispute|NPOV dispute]]
* [[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ|NPOV FAQ]]
* [[Wikipedia:Recentism|Recentism]]
* [[Meta:Positive tone|Positive tone]] (historical Meta policy)
* [[Meta:Responses to How to Build Wikipedia, Understand Bias|Understand bias]] (historical Meta policy)
{{div col end}}

=== Essays ===
{{div col}}
* [[Wikipedia:Academic bias|Academic bias]]
* [[Wikipedia:Be neutral in form|Be neutral in form]]
* [[Wikipedia:Cherrypicking|Cherrypicking]]
* [[Wikipedia:Civil POV pushing|Civil POV pushing]]
* [[Wikipedia:Coatrack|Coatrack]]
* [[Wikipedia:Controversial articles|Controversial articles]]
* [[Wikipedia:Criticism|Criticism sections]]
* [[Wikipedia:Don't &quot;teach the controversy&quot;|Don't &quot;teach the controversy&quot;]]
* [[Wikipedia:Let the reader decide|Let the reader decide]]
* [[Wikipedia:Neutral point of view/Examples|NPOV examples]]
* [[Wikipedia:NPOV means neutral editors, not neutral content|NPOV means neutral editors, not neutral content]]
* [[Wikipedia:NPOV tutorial|NPOV tutorial]]
* [[Wikipedia:POV and OR from editors, sources, and fields|POV and OR from editors, sources, and fields]]
* [[Wikipedia:Presentism|Presentism]]
* [[Wikipedia:Scientific consensus|Scientific consensus]]
* [[Wikipedia:Scientific point of view|Scientific point of view]]
* [[Wikipedia:Systemic bias|Systemic bias]]
* [[Wikipedia:Why NPOV?|Why NPOV?]]
* [[Wikipedia:Wikipedia only reports what the sources say|Wikipedia only reports what the sources say]]
{{div col end}}

=== Articles ===
{{div col}}
*{{section link|Criticism of Wikipedia|Neutral point of view and conflicts of interest}}
*[[Consensus reality]]
*[[Objectivity (journalism)]]
*[[One-sided argument]]
{{div col end}}

=== Templates ===
*General NPOV templates:
**{{tl|POV}}—message used to attract other editors to assess and fix neutrality problems
**{{tl|POV-check}}—message used to request that an article be checked for neutrality
**{{tl|POV-section}}—message that tags only a single section as disputed
**{{tl|POV-lead}}—message when the article's introduction is questionable
**{{tl|POV-title}}—message when the article's title is questionable
**{{tl|POV-statement}}—message when only one sentence is questionable
**{{tl|NPOV language}}—message used when the neutrality of the style of writing is questioned
**{{tl|ASF}}—message when a sentence may or may not require in-text attribution (e.g., &quot;[[Jimmy Wales]] says&quot;)
**{{tl|Attribution needed}}{{mdash}}when in-text attribution should be added
*Undue-weight templates:
**{{tl|Undue weight}}—message used to warn that a part of an article lends undue weight to certain ideas relative to the article as a whole
**{{tl|Undue weight section}}—same as above but to tag a section only
**{{tl|Undue weight inline}}—same as above but to tag a sentence or paragraph only

{{Wikipedia principles}}
{{Wikipedia policies and guidelines}}

[[Category:Wikipedia neutral point of view| ]]
[[Category:Wikipedia policies|{{PAGENAME}}]]
[[Category:Wikipedia content policies]]</text>
      <sha1>spm9cvzmbckmrv3ldqpy65u6svj2o08</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611007</id>
      <parentid>611005</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T18:25:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভঙ্গী সম্পৰ্কে বাখ্যা */</comment>
      <origin>611007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45203" sha1="ityrbapcsbnzlsfr22n0ezl62ozi3pz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{pp-move-indef}}{{pp-semi-indef}}&lt;/noinclude&gt;
{{policy|ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ|WP:NPV|WP:POV|WP:NEUTRAL}}
{{nutshell|প্ৰবন্ধসমূহে কোনো এটা পক্ষ লোৱা অনুচিত, বৰঞ্চ কোনো সম্পাদকীয় পক্ষপাতিত্ব নোহোৱাকৈ ধুনীয়া আৰু স্পষ্টকৈ পক্ষবোৰ বুজাই দিয়া উচিত। এই নিয়মটো আপুনি কি কৈছে আৰু কেনেকৈ কৈছে দুয়োটাতে সমানে প্ৰযোজ্য।}}
{{Content policy list}}
[[File:Wikipedia scale of justice.svg|200px|right]]
ৱিকিপিডিয়াৰ সকলো বোৰ বিশ্বকোষীয় সমল এক '''নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভঙ্গীৰে''' ('''NPOV''')  লিখা হ’ব লাগিব, যাৰ অৰ্থ হৈছে যথাযথ, সমানুপাতিক আৰু যথাসম্ভৱ [[Point of view (philosophy)| পক্ষপাতহীনতা]] আৰু  কোনো এক বিষয় সম্পৰ্কে প্ৰকাশিত সকলো গুৰুত্বপূৰ্ণ [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা|তথ্যউৎসৰ]] উপস্থাপন।

NPOV হৈছে ৱিকিপিডিয়া' আৰু অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ এক [[Wikipedia:Five pillars|মৌলিক নীতি]]। ই ৱিকিপেডিয়াৰ তিনিটা মূল সমল নীতিৰ এটা। আন দুটা হৈছে &quot;[[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা|সত্যাপনযোগ্যতা]]&quot; আৰু &quot;[[ৱিকিপিডিয়া:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা|মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা]]&quot;। এই নীতিবোৰে সামগ্ৰিকভাবে নিৰ্দ্ধাৰণ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ বাবে কেনে ধৰণৰ আৰু মানৰ বিষয়বস্তু গ্ৰহণযোগ্য হয় আৰু ৱিকিৰ প্ৰবন্ধই যিহেতু একতাৰহে পোষকতা কৰে, সেইবাবে ই পৰস্পৰৰ মাজত মতভেদ অনা উচিত নহয়। ৱিকিৰ সম্পাদকসকলক এই তিনি নীতিৰ সৈতে পৰিচিত কৰাবলৈ শক্তিশালীভাবে উদগনি দিয়া হয়।

এই নীতি পৰিৱৰ্তনীয় নহয় আৰু যি [[#History|সিদ্ধান্তৰ]] ওপৰত ই আধাৰিত, তাক অন্যান্য নীতিৰ বা দিশানিৰ্দেশৰ দ্বাৰা নতুবা সম্পাদকসকলৰ সহমতৰ দ্বাৰা অৱদমন কৰিব নোৱাৰি।

==নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভঙ্গী সম্পৰ্কে বাখ্যা&lt;span id=ASF&gt;==
{{Policy shortcut|WP:YESPOV|WP:WIKIVOICE}}
{{Seealso|Wikipedia:Neutral point of view/FAQ}}

ৱিকিপিডিয়া সমাজে বুজি পোৱা অনুসৰি &quot;নিৰপেক্ষতা&quot; অৰ্জন কৰাৰ অৰ্থ হ’ল বিভিন্ন [[Wikipedia:Verifiability#Reliable sources|নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহক]] গভীৰভাৱে আৰু সূক্ষ্মভাৱে বিশ্লেষণ কৰা আৰু তাৰ পিছত সেই উৎসসমূহত থকা তথ্যসমূহ পাঠকৰ সন্মুখত নিৰপেক্ষভাৱে, সঠিক অনুপাতে আৰু যিমান সম্ভৱ কোনো সম্পাদকীয় পক্ষপাতিত্ব নোহোৱাকৈ দাঙি ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা। ৱিকিপিডিয়াৰ মূল লক্ষ্য হৈছে বাদ-বিবাদ বা তৰ্কসমূহৰ বিৱৰণ দিয়া, কিন্তু নিজে সেইবোৰত লিপ্ত হোৱা ৱিকিপিডিয়াৰ লক্ষ্য নহয়। সম্পাদকসকলৰ স্বাভাৱিকতে নিজা মতাদৰ্শ বা দৃষ্টিভংগী থাকিব পাৰে, তথাপিও তেওঁলোকে আন্তৰিকতাৰে সম্পূৰ্ণ তথ্য যোগান ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যাতে কোনো এটা বিশেষ দৃষ্টিভংগীক আনটোতকৈ বেছি প্ৰাধান্য দিয়া নহয়। গতিকে, নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগীৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে কিছুমান বিশেষ মতামতক বাদ দিয়া হ’ব; বৰঞ্চ ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল [[WP:DUE|উপযুক্ত গুৰুত্ব]] থকা সকলোবোৰ প্ৰমাণযোগ্য দৃষ্টিভংগীকে ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা। এখন বিশ্বকোষৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় নিৰপেক্ষতা বজাই ৰাখিবলৈ তলত দিয়া নীতিসমূহ মানি চলক:
*'''Avoid stating [[opinion]]s as [[fact]]s.''' Usually, articles will contain information about the significant [[Point of view (philosophy)|opinions]] that have been expressed about their subjects. However, these opinions should not be stated in Wikipedia's voice. Rather, they should be attributed in the text to particular sources, or where justified, described as widespread views, etc. For example, an article should not state that &quot;genocide is an evil action&quot;, but it may state that &quot;genocide has been described by John X as the epitome of human evil.&quot;
*'''Avoid stating seriously contested assertions as facts.''' If different reliable sources make conflicting assertions about a matter, treat these assertions as opinions rather than facts, and do not present them as direct statements.
*'''Avoid stating facts as opinions.''' Uncontested and uncontroversial factual assertions made by reliable sources should normally be directly stated in Wikipedia's voice. Unless a topic specifically deals with a disagreement over otherwise uncontested information, there is no need for specific attribution for the assertion, although it is helpful to add a reference link to the source in support of [[Wikipedia:Verifiability|verifiability]]. Further, the passage should not be worded in any way that makes it appear to be contested.
*'''Prefer nonjudgmental language.''' A neutral point of view neither sympathizes with nor disparages its subject (or what reliable sources say about the subject), although this must sometimes be balanced against clarity. Present opinions and conflicting findings in a disinterested tone. Do not editorialize. When editorial bias towards one particular point of view can be detected the article needs to be fixed.
*'''Indicate the relative prominence of opposing views.''' Ensure that the reporting of different views on a subject adequately reflects the relative levels of support for those views, and that it does not give a false impression of [[Wikipedia:Fringe theories#Parity of sources|parity]], or give [[#Due and undue weight|undue weight]] to a particular view. For example, to state that &quot;According to [[Simon Wiesenthal]], the Holocaust was a program of extermination of the Jewish people in Germany, but [[David Irving]] disputes this analysis&quot; would be to give apparent parity between the supermajority view and a tiny minority view by assigning each to a single activist in the field.

{{anchor|achieve|ACHIEVE}}

==Achieving neutrality==
{{shortcut|WP:NPOVHOW|WP:ACHIEVE NPOV}}
:''See the [[Wikipedia:NPOV tutorial|NPOV tutorial]] and [[Wikipedia:Neutral point of view/Examples|NPOV examples]].''
As a general rule, [[WP:PRESERVE|do not remove sourced information from the encyclopedia]] solely on the grounds that it seems biased. Instead, try to rewrite the passage or section to achieve a more neutral tone. Biased information can usually be balanced with material cited to other sources to produce a more neutral perspective, so such problems should be fixed when possible through the [[Wikipedia:Editing policy|normal editing process]]. Remove material only where you have a good reason to believe it misinforms or misleads readers in ways that cannot be addressed by rewriting the passage. The sections below offer specific guidance on common problems.

===Naming===
{{Policy shortcut|WP:POVNAMING}}
{{see also|Wikipedia:Article titles#Neutrality in article titles}}
In some cases, the choice of name used for a topic can give an appearance of bias. While neutral terms are generally preferable, this must be balanced against clarity. If a name is widely used in reliable sources (particularly those written in English), and is therefore likely to be well recognized by readers, it may be used even though some may regard it as biased. For example, the widely used names &quot;[[Boston Massacre]]&quot;, &quot;[[Teapot Dome scandal]]&quot;, and &quot;[[Jack the Ripper]]&quot; are legitimate ways of referring to the subjects in question, even though they may appear to pass judgment. The best name to use for a topic may depend on the context in which it is mentioned; it may be appropriate to mention alternative names and the controversies over their use, particularly when the topic in question is the main topic being discussed.

This advice especially applies to article titles. Although multiple terms may be in common usage, a single name should be chosen as the article title, in line with the [[Wikipedia:Article titles|article titling policy]] (and relevant guidelines such as on [[Wikipedia:Naming conventions (geographic names)|geographical names]]). Article titles that combine alternative names are discouraged. For example, &quot;Derry/Londonderry&quot;, &quot;Aluminium/Aluminum&quot; or &quot;Flat Earth (Round Earth)&quot; should not be used. Instead, alternative names should be given due prominence within the article itself, and [[Wikipedia:Redirect|redirects]] created as appropriate.

Some article titles are descriptive, rather than being a name. Descriptive titles should be worded neutrally, so as not to suggest a viewpoint ''for'' or ''against'' a topic, or to confine the content of the article to views on a particular side of an issue (for example, an article titled &quot;Criticisms of X&quot; might be better renamed &quot;Societal views on X&quot;). Neutral titles encourage multiple viewpoints and responsible article writing.

===Article structure===
{{Policy shortcut|WP:STRUCTURE}}
{{See|Wikipedia:Manual of Style/Layout}}

The internal structure of an article may require additional attention, to protect neutrality, and to avoid problems like ''[[#Point of view forks|POV forking]]'' and ''[[#Due and undue weight|undue weight]]''. Although specific article structures are not, as a rule, prohibited, care must be taken to ensure that the overall presentation is broadly neutral.

Segregation of text or other content into different regions or subsections, based solely on the apparent POV of the content itself, may result in an unencyclopedic structure, such as a back-and-forth dialogue between proponents and opponents.&lt;ref&gt;Article sections devoted solely to criticism, and pro-and-con sections within articles, are two commonly cited examples. There are varying views on whether and to what extent such structures are appropriate; see guidance on [[Wikipedia:Avoid thread mode|thread mode]], [[Wikipedia:Criticism|criticism]], [[Wikipedia:Pro and con lists|pro-and-con lists]], and the [[Template:Criticism-section|criticism template]].&lt;/ref&gt; It may also create an apparent hierarchy of fact where details in the main passage appear &quot;true&quot; and &quot;undisputed&quot;, whereas other, segregated material is deemed &quot;controversial&quot;, and therefore more likely to be false. Try to achieve a more neutral text by folding [[debate]]s into the narrative, rather than isolating them into sections that ignore or fight against each other.

Pay attention to headers, footnotes, or other formatting elements that might unduly favor one point of view, and watch out for structural or stylistic aspects that make it difficult for a reader to fairly and equally assess the credibility of all relevant and related viewpoints.&lt;ref&gt;Commonly cited examples include articles that read too much like a debate, and content structured like a resume. See also the [[Wikipedia:Guide to layout|guide to layout]], [[Wikipedia:Criticism#Formatting criticism|formatting of criticism]], [[Wikipedia:Edit war|edit warring]], [[Wikipedia:Template messages/Cleanup#Contradiction and confusion|cleanup templates]], and the [[Template:Lopsided|unbalanced-opinion template]].&lt;/ref&gt;

===উচিত গুৰুত্ব আৰু অযথা গুৰুত্ব===
{{Policy shortcut|WP:UNDUE|WP:WEIGHT|WP:DUE}}{{anchor|Undue weight}}
​{{nutshell|ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত সকলো উল্লেখযোগ্য দৃষ্টিভংগী নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসত থকা প্ৰাধান্যৰ অনুপাত অনুসৰিহে উপস্থাপন কৰিব লাগিব। সংখ্যাগুৰুৰ মতামতক প্ৰধান গুৰুত্ব দিয়াৰ বিপৰীতে সংখ্যালঘুৰ ধাৰণাক অযথা গুৰুত্ব দি পাঠকক বিভ্ৰান্ত কৰা অনুচিত। কোনো ধাৰণাৰ গুৰুত্ব সম্পাদকৰ নিজা মতৰ ওপৰত নহয়, বৰং কেৱল প্ৰকাশিত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ প্ৰসাৰতাৰ ওপৰতহে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।}}
নিৰপেক্ষতাৰ বাবে আৱশ্যক যে মূল স্থানৰ (mainspace) প্ৰতিটো প্ৰবন্ধ বা অন্যান্য পৃষ্ঠাই প্ৰকাশিত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত সকলো গুৰুত্বপূৰ্ণ দৃষ্টিভংগীক সমভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব লাগিব, আৰু ই প্ৰকাশিত, নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহত প্ৰতিটো দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰাধান্যৰ অনুপাত অনুসৰি হ'ব লাগিব।&lt;ref&gt;ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকল বা সাধাৰণ ৰাইজৰ মাজত প্ৰতিটো দৃষ্টিভংগীৰ আপেক্ষিক প্ৰাধান্য প্ৰাসংগিক নহয় আৰু ইয়াক বিবেচনা কৰা উচিত নহয়।&lt;/ref&gt; যথোচিত গুৰুত্ব (due weight) প্ৰদান কৰা আৰু অযথা গুৰুত্ব (undue weight) পৰিহাৰ কৰাৰ অৰ্থ হ'ল প্ৰবন্ধসমূহত '''সংখ্যালঘুসকলৰ মতামত বা দিশসমূহক''' বহুলভাৱে গ্ৰহণ কৰা মতামত বা ব্যাপকভাৱে সমৰ্থিত দিশসমূহৰ দৰে '''সমানেই বা বিশদভাৱে বৰ্ণনা কৰা উচিত নহয়।''' সাধাৰণতে, অতি ক্ষুদ্ৰ সংখ্যালঘুৰ মতামতসমূহক , হয়তো সেই নিৰ্দিষ্ট মতামতসমূহৰ বিষয়ে থকা এটা প্ৰবন্ধৰ &quot;লগতে চাওক&quot; (see also) অংশৰ বাহিৰে একেবাৰেই অন্তৰ্ভুক্ত কৰা উচিত নহয়। উদাহৰণস্বৰূপে, পৃথিৱী সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধটোত সমতল পৃথিৱীৰ (flat Earth) ধাৰণাটোৰ আধুনিক সমৰ্থনৰ কথা পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, যিটো এটা স্পষ্ট (আৰু অতি নগণ্য) সংখ্যালঘুৰ মত; তেনে কৰিলে ইয়াক অযথা গুৰুত্ব দিয়া হ'ব।

Undue weight can be given in several ways, including but not limited to depth of detail, quantity of text, prominence of placement,  juxtaposition of statements and imagery. In articles specifically relating to a minority viewpoint, such views may receive more attention and space. However, these pages should still make appropriate reference to the majority viewpoint wherever relevant and must not represent content strictly from the perspective of the minority view. Specifically, it should always be clear which parts of the text describe the minority view. In addition, the majority view should be explained in sufficient detail that the reader can understand how the minority view differs from it, and controversies regarding aspects of the minority view should be clearly identified and explained. How much detail is required depends on the subject. For instance, articles on historical views such as Flat Earth, with few or no modern proponents, may briefly state the modern position, and then go on to discuss the history of the idea in great detail, neutrally presenting the history of a now-discredited belief. Other minority views may require much more extensive description of the majority view to avoid misleading the reader. See [[Wikipedia:Fringe theories|fringe theories guideline]] and the [[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ|NPOV FAQ]].

Wikipedia should not present a dispute as if a view held by a small minority deserves as much attention overall as the majority view. Views that are held by a tiny minority should not be represented except in articles devoted to those views (such as Flat Earth). To give undue weight to the view of a significant minority, or to include that of a tiny minority, might be misleading as to the shape of the dispute. Wikipedia aims to present competing views ''in proportion to their representation in reliable sources'' on the subject. This applies not only to article text, but to images, wikilinks, external links, categories, and all other material as well.

:Paraphrased from [[Jimmy Wales|Jimbo Wales]]' [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html September 2003 post on the WikiEN-l mailing list]:
:*If a viewpoint is in the majority, then it should be easy to substantiate it with reference to commonly accepted reference texts;
:*If a viewpoint is held by a significant minority, then it should be easy to name ''[[Wiktionary:prominent|prominent]]'' adherents;
:*If a viewpoint is held by an extremely small minority, it does not belong on Wikipedia, regardless of whether it is true or you can prove it, except perhaps in some ancillary article.

Keep in mind that, in determining proper weight, we consider a viewpoint's prevalence in reliable sources, ''not'' its prevalence among Wikipedia editors or the general public.

If you can prove a theory that few or none currently believe, Wikipedia is not the place to present such a proof. Once it has been presented and discussed in [[Wikipedia:Reliable sources|reliable sources]], it may be appropriately included. See &quot;[[Wikipedia:No original research|No original research]]&quot; and &quot;[[Wikipedia:Verifiability|Verifiability]]&quot;.

====Balancing aspects====
{{Policy shortcut|WP:BALASP|WP:PROPORTION}}
An article should not give undue weight to minor aspects of its subject, but should strive to treat each aspect with a weight proportional to its treatment in the body of reliable, published material on the subject. For example, discussion of isolated events, criticisms, or news reports about a subject may be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] and impartial, but still disproportionate to their overall significance to the article topic. This is a concern especially in relation to [[Wikipedia:Recentism|recent events]] that may be in the [[Wikipedia:What Wikipedia is not#Wikipedia is not a newspaper|news]].

===={{anchor|Giving_.22equal_validity.22}}Giving &quot;equal validity&quot; can create a false balance ====
{{Policy shortcut|WP:GEVAL|WP:VALID|WP:FALSEBALANCE}}
: ''See: [[False balance]]''
{{Quote box|quote=&quot;When considering 'due impartiality' ... [we are] careful when reporting on science to make a distinction between an opinion and a fact. When there is a consensus of opinion on scientific matters, providing an opposite view without consideration of 'due weight' can lead to 'false balance', meaning that viewers might perceive an issue to be more controversial than it actually is. This does not mean that scientists cannot be questioned or challenged, but that their contributions must be properly scrutinized. Including an opposite view may well be appropriate, but [we] must clearly communicate the degree of credibility that the view carries.&quot;|width=35%|source=—[[BBC Trust]]'s policy on science reporting 2011&lt;ref&gt;{{Cite web|title=BBC Trust—BBC science coverage given &quot;vote of confidence&quot; by independent report. 2011|url=http://www.bbc.co.uk/bbctrust/news/press_releases/2011/science_impartiality.html|date=20 July 2011|accessdate=14 August 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;See updated report from 2014.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Trust Conclusions on the Executive Report on Science Impartiality Review Actions. 2014 |url=http://downloads.bbc.co.uk/bbctrust/assets/files/pdf/our_work/science_impartiality/trust_conclusions.pdf |date=July 2014 |accessdate=7 July 2014}}&lt;/ref&gt; |salign=right}}
While it is important to account for all significant [[Point of view (philosophy)|viewpoints]] on any topic, Wikipedia policy does not state or imply that every [[WP:Fringe theories|minority view]] or [[Marcello Truzzi#&quot;Extraordinary claims&quot;|extraordinary claim]] needs to be presented along with commonly accepted [[mainstream]] scholarship as if they were of equal validity. There are many such beliefs in the world, some popular and some little-known: claims that the [[Modern flat Earth societies|Earth is flat]], that the [[Knights Templar]] possessed the [[Holy Grail]], that the [[Moon landing conspiracy theories|Apollo moon landings were a hoax]], and similar ones. [[Conspiracy theories]], [[pseudoscience]], [[pseudohistory|speculative history]], or plausible but currently unaccepted theories should not be legitimized through comparison to accepted academic scholarship. We do not take a stand on these issues as encyclopedia writers, for or against; we merely omit this information where including it would unduly legitimize it, and otherwise include and describe these ideas in their proper context with respect to established scholarship and the beliefs of the wider world.

===Good research===
{{policy shortcut|WP:BESTSOURCES}}
Good and unbiased research, based upon the [[Wikipedia:Identifying reliable sources|best and most reputable authoritative sources]] available, helps prevent NPOV disagreements. Try the library for reputable books and journal articles, and look online for the most reliable resources. If you need help finding high-quality sources, ask other editors on the [[Help:Using talk pages|talk page]] of the article you are working on, or ask at the [[Wikipedia:Reference desk|reference desk]].

===Balance===
{{Policy shortcut|WP:BALANCE|WP:BALANCED}}
Neutrality assigns [[#Due and undue weight|weight]] to viewpoints in proportion to their prominence. However, when reputable sources contradict one another and ''are'' relatively equal in prominence, describe both points of view and work for balance. This involves describing the opposing views clearly, drawing on secondary or tertiary sources that describe the disagreement from a disinterested viewpoint.

===Impartial tone===
{{Policy shortcut|WP:IMPARTIAL}}
{{See also|Wikipedia:Writing better articles#Information style and tone}}
Wikipedia ''describes'' disputes. Wikipedia does not ''engage'' in disputes. A neutral characterization of disputes requires presenting viewpoints with a consistently impartial tone; otherwise articles end up as partisan commentaries ''even while'' presenting all relevant points of view. Even where a topic is presented in terms of facts rather than opinions, inappropriate tone can be introduced through the way in which facts are selected, presented, or organized. Neutral articles are written with a tone that provides an unbiased, accurate, and proportionate representation of all positions included in the article.

The tone of Wikipedia articles should be impartial, neither endorsing nor rejecting a particular point of view. Try not to quote directly from participants engaged in a heated dispute; instead, summarize and present the arguments in an impartial tone.

===Describing aesthetic opinions===
{{Policy shortcut|WP:AESTHETIC|WP:SUBJECTIVE}}
Wikipedia articles about art and other creative topics (e.g., musicians, actors, books, etc.) have a tendency to become [[WP:PEACOCK|effusive]]. This is out of place in an encyclopedia. Aesthetic opinions are diverse and subjective—we might not all agree about who the world's greatest soprano is. However, it is appropriate to note how an artist or a work has been received by prominent experts and the general public. For instance, the article on Shakespeare should note that he is widely considered to be one of the greatest authors in the English language. Articles should provide an overview of the common interpretations of a creative work, preferably with citations to experts holding that interpretation. Verifiable public and scholarly critiques provide useful context for works of art.

===Words to watch===
{{Main|Wikipedia:Manual of Style/Words to watch}}
There are no forbidden words or expressions on Wikipedia, but certain expressions should be used with care, because they may introduce bias. For example, the word ''claim'', as in &quot;Jim ''claimed'' he paid for the sandwich&quot;, could [[WP:CLAIM|imply a lack of credibility]]. Using this or other [[WP:ALLEGED|expressions of doubt]] may make an article appear to promote one position over another. Try to state the facts more simply without using such [[loaded words]]; for example, &quot;Jim ''said'' that he paid for the sandwich&quot;. Strive to eliminate [[WP:PEACOCK|expressions that are flattering]], disparaging, vague, or clichéd, or that endorse a particular point of view (unless those expressions are part of a quote from a noteworthy source).

===Bias in sources===
{{See also|Wikipedia:Identifying reliable sources#Biased or opinionated sources|Wikipedia:Neutrality of sources}}
A common argument in a dispute about reliable sources is that one source is biased and so another source should be given preference.  Some editors argue that biased sources should not be used because they introduce improper POV to an article. However, biased sources are not inherently disallowed based on bias alone, although other aspects of the source may make it invalid.  Neutral point of view should be achieved by balancing the bias in sources based on the weight of the opinion in reliable sources and not by excluding sources that do not conform to the editor's point of view. This does not mean any biased source ''must'' be used; it may well serve an article better [[WP:ONUS|to exclude the material altogether]].

==Handling neutrality disputes==
===Attributing and specifying biased statements===
{{Policy shortcut|WP:SUBSTANTIATE|WP:ATTRIBUTEPOV}}
Biased statements of opinion can be presented only with [[Wikipedia:Citing sources#In-text attribution|in-text attribution]]. For instance, &quot;John Doe is the best baseball player&quot; expresses an opinion and cannot be asserted in Wikipedia as if it were a fact. It can be included as a factual statement about the opinion: &quot;John Doe's baseball skills have been praised by baseball insiders such as Al Kaline and Joe Torre.&quot; Opinions must still be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] and appropriately [[Wikipedia:Citing sources|cited]].

Another approach is to ''specify'' or ''substantiate'' the statement, by giving those details that actually are factual. For example: &quot;John Doe had the highest batting average in the major leagues from 2003 through 2006.&quot; People may still argue over whether he was the best baseball player. But they will not argue over this.

Avoid the temptation to rephrase biased or opinion statements with [[WP:WEASEL|weasel words]], for example, &quot;Many people think John Doe is the best baseball player.&quot; But &quot;Who?&quot; and &quot;How many?&quot; are natural objections. An exception is a situation where a phrase such as &quot;Most people think&quot; can be supported by a reliable source, such as in the reporting of a survey of opinions within the group.

===Point-of-view forks===
{{Policy shortcut|WP:NPOVFACT|WP:NPOVVIEW}}{{Anchor|Point of view forks|reason=Old name of section.}}
:''See the [[Wikipedia:Content forking|content-fork]] guideline for clarification on the issues raised in this section.''
A ''POV fork'' is an attempt to evade the neutrality policy by creating a new article about a subject that is already treated in an article, often to avoid or highlight negative or positive viewpoints or facts. POV forks are not permitted in Wikipedia.

All facts and significant points of view on a given subject should be treated in one article except in the case of a [[WP:SPINOFF|spinoff sub-article]]. Some topics are so large that one article cannot reasonably cover all facets of the topic, so a spinoff sub-article is created. For example, [[Evolution as fact and theory]] is a sub-article of [[Evolution]], and [[Creation-evolution controversy]] is a sub-article of [[Creationism]]. This type of split is permissible only if written from a neutral point of view and must not be an attempt to evade the consensus process at another article.

===Making necessary assumptions===
{{Policy shortcut|WP:MNA}}
When writing articles, there may be cases where making some assumptions is necessary to get through a topic. For example, in writing about evolution, it is not helpful to hash out the creation-evolution controversy on every page. There are virtually no topics that could proceed without making some assumptions that ''someone'' would find controversial. This is true not only in evolutionary biology, but also in philosophy, history, physics, etc.

It is difficult to draw up a rule, but the following principle may help: there is probably not a good reason to discuss some assumption on a given page, if that assumption is best discussed in depth on some ''other'' page. However, a brief, unobtrusive pointer might be appropriate.

==Controversial subjects==
Wikipedia deals with numerous areas that are frequently subjects of intense debate both in the real world and among editors of the encyclopedia. A proper understanding and application of NPOV is sought in all areas of Wikipedia, but it is often needed most in these.

===Fringe theories and pseudoscience===
{{Anchor|Pseudoscience and related fringe theories}}
{{Shortcut|WP:PSCI}}
{{see|Wikipedia:Fringe theories|#Due and undue weight}}
[[Pseudoscience|Pseudoscientific]] theories are presented by proponents as science, but characteristically fail to adhere to [[scientific method|scientific standards and methods]]. Conversely, by its very nature, [[scientific consensus]] is the majority viewpoint of scientists towards a topic. Thus, when talking about [[:Category:Pseudoscience|pseudoscientific topics]], we should not describe these two opposing viewpoints as being equal to each other. While pseudoscience may in some cases be significant to an article, it should not [[Wiktionary:obfuscate#Verb|obfuscate]] the description of the mainstream views of the [[scientific community]]. Any inclusion of pseudoscientific views should not give them [[#Due and undue weight|undue weight]]. The pseudoscientific view should be clearly described as such. An explanation of how scientists have reacted to pseudoscientific theories should be prominently included. This helps us to describe differing views fairly. This also applies to other fringe subjects, for instance, forms of [[Historical negationism|historical revisionism]] that are considered by [[Wikipedia:Reliable sources|more reliable sources]] to either lack evidence or actively ignore evidence, such as claims that [[Pope John Paul I conspiracy theories|Pope John Paul I was murdered]], or that [[Moon landing conspiracy theories|the Apollo moon landing was faked]].

See Wikipedia's established [[Wikipedia:Fringe theories#Pseudoscience and other fringe theories|pseudoscience guidelines]] to help with deciding whether a topic is appropriately classified as pseudoscience.

===Religion===
{{Shortcut|WP:RNPOV}}
In the case of beliefs and practices, Wikipedia content should not only encompass what motivates individuals who hold these beliefs and practices, but also account for how such beliefs and practices developed. Wikipedia articles on history and religion draw from a religion's sacred texts as well as from modern archaeological, historical, and scientific sources.

Some adherents of a religion might object to a critical&lt;!--the use here of the word //critical// is referenced by the article itself, in the succeeding paragraph--&gt; historical treatment of their own faith because in their view such analysis discriminates against their religious beliefs. Their point of view can be mentioned if it can be documented by relevant, reliable sources, yet note that there is no contradiction. NPOV policy means that Wikipedia editors ought to try to write sentences like this: &quot;Certain Frisbeetarianists (such as the Rev. Goodcatch) believe This and That and consider those to  have been tenets of Frisbeetarianism from its earliest days. Certain sects who call themselves ''Ultimate Frisbeetarianists'' &amp;mdash;influenced by the findings of modern historians and archaeologists (such as Dr. Investigate's textual analysis and Prof. Iconoclast's carbon-dating work)&amp;mdash;still believe This, but no longer believe That, and instead believe Something Else.&quot;

Several words that have very specific meanings in studies of religion have different meanings in less formal contexts, e.g., ''[[fundamentalism]]'', ''[[mythology]]'', and (as in the prior paragraph) ''critical''. Wikipedia articles about religious topics should take care to use these words only in their formal senses to avoid causing unnecessary offence or misleading the reader. Conversely, editors should not avoid using terminology that has been established by the majority of the current reliable and relevant sources on a topic out of sympathy for a particular point of view, or concern that readers may confuse the formal and informal meanings. Details about particular terms can be found at [[Wikipedia:Manual of Style/Words to watch]].

==Common objections and clarifications==
[[File:WikiConference India 2011 Jimmy Wales 4.jpg|thumb|right|200px|Wikipedia co-founder [[Jimmy Wales]] talking about NPOV at [[WikiConference India]].]]
:''See the [[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ|NPOV FAQ]] for answers and clarifications on the issues raised in this section.''
Common objections or concerns raised to Wikipedia's NPOV policy include the following.

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Being neutral|Being neutral]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#There's no such thing as objectivity|There's no such thing as objectivity]]''&lt;br /&gt;Everybody with any philosophical sophistication knows that we all have biases. So, how can we take the NPOV policy seriously?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Lack of neutrality as an excuse to delete|Lack of neutrality as an excuse to delete]]''&lt;br /&gt;The NPOV policy is used sometimes as an excuse to delete texts that are perceived as biased. Isn't this a problem?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Assert_facts, not opinions|A simple formulation—what does it mean?]]''&lt;br /&gt;A former section of this policy called &quot;A simple formulation&quot; said, &quot;Assert facts, including facts about opinions—but don't assert opinions themselves.&quot; What does this mean?

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Balancing different views|Balancing different views]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Writing for the opponent|Writing for the opponent]]''&lt;br /&gt;I'm not convinced by what you say about &quot;writing for the opponent&quot;. I don't want to write for the opponents. Most of them rely on stating as fact many statements that are demonstrably false. Are you saying that, to be neutral in writing an article, I must {{em|lie}}, in order to represent the view I disagree with?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Morally offensive views|Morally offensive views]]''&lt;br /&gt;What about views that are morally offensive to most readers, such as Holocaust denial, that some people actually hold? Surely we are not to be neutral about {{em|them}}?

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Editor disputes|Editor disputes]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Dealing with biased contributors|Dealing with biased contributors]]''&lt;br /&gt;I agree with the nonbias policy but there are some here who seem completely, irremediably biased. I have to go around and clean up after them. What do I do?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Avoiding constant disputes|Avoiding constant disputes]]''&lt;br /&gt;How can we avoid constant and endless warfare over neutrality issues?

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Other objections|Other objections]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Anglo-American focus|Anglo-American focus]]''&lt;br /&gt;Wikipedia seems to have an Anglo-American focus. Is this contrary to NPOV?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Not answered here|Not answered here]]''&lt;br /&gt;I have some other objection—where should I complain?

Since the NPOV policy is often unfamiliar to newcomers—and is so central to Wikipedia's approach—many issues surrounding it have been covered before very extensively. If you have some new contribution to make to the debate, you could try the [[Wikipedia talk:Neutral point of view|policy talk page]]. Before asking, please review the links below.

==History==
{{Main|Wikipedia:Core content policies}}
&quot;Neutral Point Of View&quot; is one of the oldest governing concepts on Wikipedia. Originally appearing within  [[Nupedia]] titled &quot;[https://web.archive.org/web/20001205000200/http://www.nupedia.com/policy.shtml#III Non-bias policy]&quot;,  it was drafted by [[Larry Sanger]] in 2000. Sanger in 2001 suggested  that avoiding bias as one of Wikipedia's [https://web.archive.org/web/20010416035716/www.wikipedia.com/wiki/RulesToConsider &quot;rules to consider&quot;]. This  [http://cyber.law.harvard.edu/~reagle/wp-redux/NeutralPointOfView/982358834.html  was codified] with the objective of the NPOV policy to produce an unbiased encyclopedia.  The 
[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Neutral_point_of_view&amp;oldid=270453 original NPOV policy statement on Wikipedia] was added by Sanger on December 26, 2001. [[Jimmy Wales]] has qualified NPOV as &quot;non-negotiable&quot;, consistently, throughout various discussions: [https://web.archive.org/web/20010416035757/http://www.wikipedia.com/wiki/NeutralPointOfView  2001 statement],   [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2003-November/008096.html November 2003], [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2006-April/044386.html April 2006], [http://www.gossamer-threads.com/lists/wiki/foundation/123928#123928 March 2008]

[[WP:NOR|No original research]] (NOR) and [[Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (V)  have their origins in the NPOV policy and the problem of dealing with [[#Due and undue weight|undue weight]] and [[Wikipedia:Fringe theories|fringe theories]]. The [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:No_original_research&amp;oldid=2014449 NOR policy was established in 2003] to address problematic uses of sources. The [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Verifiability&amp;oldid=1339095 verifiability policy was established in 2003]  to ensure accuracy of articles by encouraging editors to cite sources. Development of the undue-weight section also started in 2003, for which a [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html mailing-list post] by  Wales in September was instrumental.

==Notes==
{{Reflist}}

== See also ==
=== Policies and guidelines ===
* [[Wikipedia:Conflict of interest|Conflict of interest]]
* [[Wikipedia:Fringe theories|Fringe theories]]
* [[Wikipedia:Manual of Style/Words to watch|Words to watch]]
* [[Wikipedia:No original research|No original research]]
** [[Wikipedia:Avoid peacock terms|Avoid peacock terms]]
** [[Wikipedia:Avoid weasel words|Avoid weasel words]]
* [[Wikipedia:Verifiability|Verifiability]]

=== Noticeboards ===
* [[Wikipedia:Neutral point of view/Noticeboard|NPOV noticeboard]]

=== Information pages ===
{{div col}}
* [[Wikipedia:Describing points of view|Describing points of view]]
* [[Wikipedia:List of controversial issues|List of controversial issues]]
* [[Wikipedia:NPOV dispute|NPOV dispute]]
* [[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ|NPOV FAQ]]
* [[Wikipedia:Recentism|Recentism]]
* [[Meta:Positive tone|Positive tone]] (historical Meta policy)
* [[Meta:Responses to How to Build Wikipedia, Understand Bias|Understand bias]] (historical Meta policy)
{{div col end}}

=== Essays ===
{{div col}}
* [[Wikipedia:Academic bias|Academic bias]]
* [[Wikipedia:Be neutral in form|Be neutral in form]]
* [[Wikipedia:Cherrypicking|Cherrypicking]]
* [[Wikipedia:Civil POV pushing|Civil POV pushing]]
* [[Wikipedia:Coatrack|Coatrack]]
* [[Wikipedia:Controversial articles|Controversial articles]]
* [[Wikipedia:Criticism|Criticism sections]]
* [[Wikipedia:Don't &quot;teach the controversy&quot;|Don't &quot;teach the controversy&quot;]]
* [[Wikipedia:Let the reader decide|Let the reader decide]]
* [[Wikipedia:Neutral point of view/Examples|NPOV examples]]
* [[Wikipedia:NPOV means neutral editors, not neutral content|NPOV means neutral editors, not neutral content]]
* [[Wikipedia:NPOV tutorial|NPOV tutorial]]
* [[Wikipedia:POV and OR from editors, sources, and fields|POV and OR from editors, sources, and fields]]
* [[Wikipedia:Presentism|Presentism]]
* [[Wikipedia:Scientific consensus|Scientific consensus]]
* [[Wikipedia:Scientific point of view|Scientific point of view]]
* [[Wikipedia:Systemic bias|Systemic bias]]
* [[Wikipedia:Why NPOV?|Why NPOV?]]
* [[Wikipedia:Wikipedia only reports what the sources say|Wikipedia only reports what the sources say]]
{{div col end}}

=== Articles ===
{{div col}}
*{{section link|Criticism of Wikipedia|Neutral point of view and conflicts of interest}}
*[[Consensus reality]]
*[[Objectivity (journalism)]]
*[[One-sided argument]]
{{div col end}}

=== Templates ===
*General NPOV templates:
**{{tl|POV}}—message used to attract other editors to assess and fix neutrality problems
**{{tl|POV-check}}—message used to request that an article be checked for neutrality
**{{tl|POV-section}}—message that tags only a single section as disputed
**{{tl|POV-lead}}—message when the article's introduction is questionable
**{{tl|POV-title}}—message when the article's title is questionable
**{{tl|POV-statement}}—message when only one sentence is questionable
**{{tl|NPOV language}}—message used when the neutrality of the style of writing is questioned
**{{tl|ASF}}—message when a sentence may or may not require in-text attribution (e.g., &quot;[[Jimmy Wales]] says&quot;)
**{{tl|Attribution needed}}{{mdash}}when in-text attribution should be added
*Undue-weight templates:
**{{tl|Undue weight}}—message used to warn that a part of an article lends undue weight to certain ideas relative to the article as a whole
**{{tl|Undue weight section}}—same as above but to tag a section only
**{{tl|Undue weight inline}}—same as above but to tag a sentence or paragraph only

{{Wikipedia principles}}
{{Wikipedia policies and guidelines}}

[[Category:Wikipedia neutral point of view| ]]
[[Category:Wikipedia policies|{{PAGENAME}}]]
[[Category:Wikipedia content policies]]</text>
      <sha1>ityrbapcsbnzlsfr22n0ezl62ozi3pz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611008</id>
      <parentid>611007</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T18:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভঙ্গী সম্পৰ্কে বাখ্যা */</comment>
      <origin>611008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46829" sha1="ecw0clq84g7ewxw7t2ewmcdfcu6qna2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{pp-move-indef}}{{pp-semi-indef}}&lt;/noinclude&gt;
{{policy|ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ|WP:NPV|WP:POV|WP:NEUTRAL}}
{{nutshell|প্ৰবন্ধসমূহে কোনো এটা পক্ষ লোৱা অনুচিত, বৰঞ্চ কোনো সম্পাদকীয় পক্ষপাতিত্ব নোহোৱাকৈ ধুনীয়া আৰু স্পষ্টকৈ পক্ষবোৰ বুজাই দিয়া উচিত। এই নিয়মটো আপুনি কি কৈছে আৰু কেনেকৈ কৈছে দুয়োটাতে সমানে প্ৰযোজ্য।}}
{{Content policy list}}
[[File:Wikipedia scale of justice.svg|200px|right]]
ৱিকিপিডিয়াৰ সকলো বোৰ বিশ্বকোষীয় সমল এক '''নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভঙ্গীৰে''' ('''NPOV''')  লিখা হ’ব লাগিব, যাৰ অৰ্থ হৈছে যথাযথ, সমানুপাতিক আৰু যথাসম্ভৱ [[Point of view (philosophy)| পক্ষপাতহীনতা]] আৰু  কোনো এক বিষয় সম্পৰ্কে প্ৰকাশিত সকলো গুৰুত্বপূৰ্ণ [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা|তথ্যউৎসৰ]] উপস্থাপন।

NPOV হৈছে ৱিকিপিডিয়া' আৰু অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ এক [[Wikipedia:Five pillars|মৌলিক নীতি]]। ই ৱিকিপেডিয়াৰ তিনিটা মূল সমল নীতিৰ এটা। আন দুটা হৈছে &quot;[[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা|সত্যাপনযোগ্যতা]]&quot; আৰু &quot;[[ৱিকিপিডিয়া:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা|মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা]]&quot;। এই নীতিবোৰে সামগ্ৰিকভাবে নিৰ্দ্ধাৰণ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ বাবে কেনে ধৰণৰ আৰু মানৰ বিষয়বস্তু গ্ৰহণযোগ্য হয় আৰু ৱিকিৰ প্ৰবন্ধই যিহেতু একতাৰহে পোষকতা কৰে, সেইবাবে ই পৰস্পৰৰ মাজত মতভেদ অনা উচিত নহয়। ৱিকিৰ সম্পাদকসকলক এই তিনি নীতিৰ সৈতে পৰিচিত কৰাবলৈ শক্তিশালীভাবে উদগনি দিয়া হয়।

এই নীতি পৰিৱৰ্তনীয় নহয় আৰু যি [[#History|সিদ্ধান্তৰ]] ওপৰত ই আধাৰিত, তাক অন্যান্য নীতিৰ বা দিশানিৰ্দেশৰ দ্বাৰা নতুবা সম্পাদকসকলৰ সহমতৰ দ্বাৰা অৱদমন কৰিব নোৱাৰি।

==নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভঙ্গী সম্পৰ্কে বাখ্যা&lt;span id=ASF&gt;==
{{Policy shortcut|WP:YESPOV|WP:WIKIVOICE}}
{{Seealso|Wikipedia:Neutral point of view/FAQ}}

ৱিকিপিডিয়া সমাজে বুজি পোৱা অনুসৰি &quot;নিৰপেক্ষতা&quot; অৰ্জন কৰাৰ অৰ্থ হ’ল বিভিন্ন [[Wikipedia:Verifiability#Reliable sources|নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহক]] গভীৰভাৱে আৰু সূক্ষ্মভাৱে বিশ্লেষণ কৰা আৰু তাৰ পিছত সেই উৎসসমূহত থকা তথ্যসমূহ পাঠকৰ সন্মুখত নিৰপেক্ষভাৱে, সঠিক অনুপাতে আৰু যিমান সম্ভৱ কোনো সম্পাদকীয় পক্ষপাতিত্ব নোহোৱাকৈ দাঙি ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা। ৱিকিপিডিয়াৰ মূল লক্ষ্য হৈছে বাদ-বিবাদ বা তৰ্কসমূহৰ বিৱৰণ দিয়া, কিন্তু নিজে সেইবোৰত লিপ্ত হোৱা ৱিকিপিডিয়াৰ লক্ষ্য নহয়। সম্পাদকসকলৰ স্বাভাৱিকতে নিজা মতাদৰ্শ বা দৃষ্টিভংগী থাকিব পাৰে, তথাপিও তেওঁলোকে আন্তৰিকতাৰে সম্পূৰ্ণ তথ্য যোগান ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যাতে কোনো এটা বিশেষ দৃষ্টিভংগীক আনটোতকৈ বেছি প্ৰাধান্য দিয়া নহয়। গতিকে, নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগীৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে কিছুমান বিশেষ মতামতক বাদ দিয়া হ’ব; বৰঞ্চ ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল [[WP:DUE|উপযুক্ত গুৰুত্ব]] থকা সকলোবোৰ প্ৰমাণযোগ্য দৃষ্টিভংগীকে ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা। এখন বিশ্বকোষৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় নিৰপেক্ষতা বজাই ৰাখিবলৈ তলত দিয়া নীতিসমূহ মানি চলক:
*লেখকৰ নিজা মতামতক সত্য বা তথ্য হিচাপে প্ৰকাশ কৰাৰ পৰা বিৰত থাকক: সাধাৰণতে, প্ৰবন্ধবোৰত বিষয়বস্তুটোৰ সন্দৰ্ভত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ লেখকৰ নিজা মতামতকসমূহৰ উল্লেখ থাকে। কিন্তু, এই মতামতবোৰ ৱিকিপিডিয়াৰ নিজা মন্তব্য হিচাপে লিখা অনুচিত। বৰঞ্চ, লেখাটোত সেই মতামতসমূহ কোনটো বিশেষ উৎসৰ পৰা লোৱা হৈছে সেয়া স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰিব লাগে, অথবা যুক্তিসংগত হ’লে সেইয়া যে এক ব্যাপক জনমত, সেইদৰে বৰ্ণনা কৰিব লাগে। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা প্ৰবন্ধত পোনপটীয়াকৈ এইটো লিখা অনুচিত যে &quot;গণহত্যা এক জঘন্য পাপ কৰ্ম&quot;, কিন্তু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এইদৰে লিখিব পাৰি যে &quot;জন এক্সৰ মতে গণহত্যাৰ দৰে কাৰ্য্যক মানৱ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ জঘন্য পাপ বুলি অভিহিত কৰিছে।&quot;
*গুৰুতৰভাৱে বিতৰ্কিত দাবীসমূহক সত্য বা তথ্য হিচাপে উপস্থাপন কৰাৰ পৰা বিৰত থাকক। যদি বিভিন্ন নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসই কোনো এটা বিষয়ত পৰস্পৰবিৰোধী দাবী কৰে, তেন্তে সেই দাবীবোৰক সত্য বুলি পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ নকৰি কেৱল ব্যক্তিগত মতামত হিচাপেহে গণ্য কৰিব লাগে, আৰু সেইবোৰক নিশ্চিত তথ্য হিচাপে দাঙি ধৰা অনুচিত।
*'''Avoid stating facts as opinions.''' Uncontested and uncontroversial factual assertions made by reliable sources should normally be directly stated in Wikipedia's voice. Unless a topic specifically deals with a disagreement over otherwise uncontested information, there is no need for specific attribution for the assertion, although it is helpful to add a reference link to the source in support of [[Wikipedia:Verifiability|verifiability]]. Further, the passage should not be worded in any way that makes it appear to be contested.
*'''Prefer nonjudgmental language.''' A neutral point of view neither sympathizes with nor disparages its subject (or what reliable sources say about the subject), although this must sometimes be balanced against clarity. Present opinions and conflicting findings in a disinterested tone. Do not editorialize. When editorial bias towards one particular point of view can be detected the article needs to be fixed.
*'''Indicate the relative prominence of opposing views.''' Ensure that the reporting of different views on a subject adequately reflects the relative levels of support for those views, and that it does not give a false impression of [[Wikipedia:Fringe theories#Parity of sources|parity]], or give [[#Due and undue weight|undue weight]] to a particular view. For example, to state that &quot;According to [[Simon Wiesenthal]], the Holocaust was a program of extermination of the Jewish people in Germany, but [[David Irving]] disputes this analysis&quot; would be to give apparent parity between the supermajority view and a tiny minority view by assigning each to a single activist in the field.

{{anchor|achieve|ACHIEVE}}

==Achieving neutrality==
{{shortcut|WP:NPOVHOW|WP:ACHIEVE NPOV}}
:''See the [[Wikipedia:NPOV tutorial|NPOV tutorial]] and [[Wikipedia:Neutral point of view/Examples|NPOV examples]].''
As a general rule, [[WP:PRESERVE|do not remove sourced information from the encyclopedia]] solely on the grounds that it seems biased. Instead, try to rewrite the passage or section to achieve a more neutral tone. Biased information can usually be balanced with material cited to other sources to produce a more neutral perspective, so such problems should be fixed when possible through the [[Wikipedia:Editing policy|normal editing process]]. Remove material only where you have a good reason to believe it misinforms or misleads readers in ways that cannot be addressed by rewriting the passage. The sections below offer specific guidance on common problems.

===Naming===
{{Policy shortcut|WP:POVNAMING}}
{{see also|Wikipedia:Article titles#Neutrality in article titles}}
In some cases, the choice of name used for a topic can give an appearance of bias. While neutral terms are generally preferable, this must be balanced against clarity. If a name is widely used in reliable sources (particularly those written in English), and is therefore likely to be well recognized by readers, it may be used even though some may regard it as biased. For example, the widely used names &quot;[[Boston Massacre]]&quot;, &quot;[[Teapot Dome scandal]]&quot;, and &quot;[[Jack the Ripper]]&quot; are legitimate ways of referring to the subjects in question, even though they may appear to pass judgment. The best name to use for a topic may depend on the context in which it is mentioned; it may be appropriate to mention alternative names and the controversies over their use, particularly when the topic in question is the main topic being discussed.

This advice especially applies to article titles. Although multiple terms may be in common usage, a single name should be chosen as the article title, in line with the [[Wikipedia:Article titles|article titling policy]] (and relevant guidelines such as on [[Wikipedia:Naming conventions (geographic names)|geographical names]]). Article titles that combine alternative names are discouraged. For example, &quot;Derry/Londonderry&quot;, &quot;Aluminium/Aluminum&quot; or &quot;Flat Earth (Round Earth)&quot; should not be used. Instead, alternative names should be given due prominence within the article itself, and [[Wikipedia:Redirect|redirects]] created as appropriate.

Some article titles are descriptive, rather than being a name. Descriptive titles should be worded neutrally, so as not to suggest a viewpoint ''for'' or ''against'' a topic, or to confine the content of the article to views on a particular side of an issue (for example, an article titled &quot;Criticisms of X&quot; might be better renamed &quot;Societal views on X&quot;). Neutral titles encourage multiple viewpoints and responsible article writing.

===Article structure===
{{Policy shortcut|WP:STRUCTURE}}
{{See|Wikipedia:Manual of Style/Layout}}

The internal structure of an article may require additional attention, to protect neutrality, and to avoid problems like ''[[#Point of view forks|POV forking]]'' and ''[[#Due and undue weight|undue weight]]''. Although specific article structures are not, as a rule, prohibited, care must be taken to ensure that the overall presentation is broadly neutral.

Segregation of text or other content into different regions or subsections, based solely on the apparent POV of the content itself, may result in an unencyclopedic structure, such as a back-and-forth dialogue between proponents and opponents.&lt;ref&gt;Article sections devoted solely to criticism, and pro-and-con sections within articles, are two commonly cited examples. There are varying views on whether and to what extent such structures are appropriate; see guidance on [[Wikipedia:Avoid thread mode|thread mode]], [[Wikipedia:Criticism|criticism]], [[Wikipedia:Pro and con lists|pro-and-con lists]], and the [[Template:Criticism-section|criticism template]].&lt;/ref&gt; It may also create an apparent hierarchy of fact where details in the main passage appear &quot;true&quot; and &quot;undisputed&quot;, whereas other, segregated material is deemed &quot;controversial&quot;, and therefore more likely to be false. Try to achieve a more neutral text by folding [[debate]]s into the narrative, rather than isolating them into sections that ignore or fight against each other.

Pay attention to headers, footnotes, or other formatting elements that might unduly favor one point of view, and watch out for structural or stylistic aspects that make it difficult for a reader to fairly and equally assess the credibility of all relevant and related viewpoints.&lt;ref&gt;Commonly cited examples include articles that read too much like a debate, and content structured like a resume. See also the [[Wikipedia:Guide to layout|guide to layout]], [[Wikipedia:Criticism#Formatting criticism|formatting of criticism]], [[Wikipedia:Edit war|edit warring]], [[Wikipedia:Template messages/Cleanup#Contradiction and confusion|cleanup templates]], and the [[Template:Lopsided|unbalanced-opinion template]].&lt;/ref&gt;

===উচিত গুৰুত্ব আৰু অযথা গুৰুত্ব===
{{Policy shortcut|WP:UNDUE|WP:WEIGHT|WP:DUE}}{{anchor|Undue weight}}
​{{nutshell|ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত সকলো উল্লেখযোগ্য দৃষ্টিভংগী নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসত থকা প্ৰাধান্যৰ অনুপাত অনুসৰিহে উপস্থাপন কৰিব লাগিব। সংখ্যাগুৰুৰ মতামতক প্ৰধান গুৰুত্ব দিয়াৰ বিপৰীতে সংখ্যালঘুৰ ধাৰণাক অযথা গুৰুত্ব দি পাঠকক বিভ্ৰান্ত কৰা অনুচিত। কোনো ধাৰণাৰ গুৰুত্ব সম্পাদকৰ নিজা মতৰ ওপৰত নহয়, বৰং কেৱল প্ৰকাশিত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ প্ৰসাৰতাৰ ওপৰতহে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।}}
নিৰপেক্ষতাৰ বাবে আৱশ্যক যে মূল স্থানৰ (mainspace) প্ৰতিটো প্ৰবন্ধ বা অন্যান্য পৃষ্ঠাই প্ৰকাশিত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত সকলো গুৰুত্বপূৰ্ণ দৃষ্টিভংগীক সমভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব লাগিব, আৰু ই প্ৰকাশিত, নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহত প্ৰতিটো দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰাধান্যৰ অনুপাত অনুসৰি হ'ব লাগিব।&lt;ref&gt;ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকল বা সাধাৰণ ৰাইজৰ মাজত প্ৰতিটো দৃষ্টিভংগীৰ আপেক্ষিক প্ৰাধান্য প্ৰাসংগিক নহয় আৰু ইয়াক বিবেচনা কৰা উচিত নহয়।&lt;/ref&gt; যথোচিত গুৰুত্ব (due weight) প্ৰদান কৰা আৰু অযথা গুৰুত্ব (undue weight) পৰিহাৰ কৰাৰ অৰ্থ হ'ল প্ৰবন্ধসমূহত '''সংখ্যালঘুসকলৰ মতামত বা দিশসমূহক''' বহুলভাৱে গ্ৰহণ কৰা মতামত বা ব্যাপকভাৱে সমৰ্থিত দিশসমূহৰ দৰে '''সমানেই বা বিশদভাৱে বৰ্ণনা কৰা উচিত নহয়।''' সাধাৰণতে, অতি ক্ষুদ্ৰ সংখ্যালঘুৰ মতামতসমূহক , হয়তো সেই নিৰ্দিষ্ট মতামতসমূহৰ বিষয়ে থকা এটা প্ৰবন্ধৰ &quot;লগতে চাওক&quot; (see also) অংশৰ বাহিৰে একেবাৰেই অন্তৰ্ভুক্ত কৰা উচিত নহয়। উদাহৰণস্বৰূপে, পৃথিৱী সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধটোত সমতল পৃথিৱীৰ (flat Earth) ধাৰণাটোৰ আধুনিক সমৰ্থনৰ কথা পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, যিটো এটা স্পষ্ট (আৰু অতি নগণ্য) সংখ্যালঘুৰ মত; তেনে কৰিলে ইয়াক অযথা গুৰুত্ব দিয়া হ'ব।

Undue weight can be given in several ways, including but not limited to depth of detail, quantity of text, prominence of placement,  juxtaposition of statements and imagery. In articles specifically relating to a minority viewpoint, such views may receive more attention and space. However, these pages should still make appropriate reference to the majority viewpoint wherever relevant and must not represent content strictly from the perspective of the minority view. Specifically, it should always be clear which parts of the text describe the minority view. In addition, the majority view should be explained in sufficient detail that the reader can understand how the minority view differs from it, and controversies regarding aspects of the minority view should be clearly identified and explained. How much detail is required depends on the subject. For instance, articles on historical views such as Flat Earth, with few or no modern proponents, may briefly state the modern position, and then go on to discuss the history of the idea in great detail, neutrally presenting the history of a now-discredited belief. Other minority views may require much more extensive description of the majority view to avoid misleading the reader. See [[Wikipedia:Fringe theories|fringe theories guideline]] and the [[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ|NPOV FAQ]].

Wikipedia should not present a dispute as if a view held by a small minority deserves as much attention overall as the majority view. Views that are held by a tiny minority should not be represented except in articles devoted to those views (such as Flat Earth). To give undue weight to the view of a significant minority, or to include that of a tiny minority, might be misleading as to the shape of the dispute. Wikipedia aims to present competing views ''in proportion to their representation in reliable sources'' on the subject. This applies not only to article text, but to images, wikilinks, external links, categories, and all other material as well.

:Paraphrased from [[Jimmy Wales|Jimbo Wales]]' [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html September 2003 post on the WikiEN-l mailing list]:
:*If a viewpoint is in the majority, then it should be easy to substantiate it with reference to commonly accepted reference texts;
:*If a viewpoint is held by a significant minority, then it should be easy to name ''[[Wiktionary:prominent|prominent]]'' adherents;
:*If a viewpoint is held by an extremely small minority, it does not belong on Wikipedia, regardless of whether it is true or you can prove it, except perhaps in some ancillary article.

Keep in mind that, in determining proper weight, we consider a viewpoint's prevalence in reliable sources, ''not'' its prevalence among Wikipedia editors or the general public.

If you can prove a theory that few or none currently believe, Wikipedia is not the place to present such a proof. Once it has been presented and discussed in [[Wikipedia:Reliable sources|reliable sources]], it may be appropriately included. See &quot;[[Wikipedia:No original research|No original research]]&quot; and &quot;[[Wikipedia:Verifiability|Verifiability]]&quot;.

====Balancing aspects====
{{Policy shortcut|WP:BALASP|WP:PROPORTION}}
An article should not give undue weight to minor aspects of its subject, but should strive to treat each aspect with a weight proportional to its treatment in the body of reliable, published material on the subject. For example, discussion of isolated events, criticisms, or news reports about a subject may be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] and impartial, but still disproportionate to their overall significance to the article topic. This is a concern especially in relation to [[Wikipedia:Recentism|recent events]] that may be in the [[Wikipedia:What Wikipedia is not#Wikipedia is not a newspaper|news]].

===={{anchor|Giving_.22equal_validity.22}}Giving &quot;equal validity&quot; can create a false balance ====
{{Policy shortcut|WP:GEVAL|WP:VALID|WP:FALSEBALANCE}}
: ''See: [[False balance]]''
{{Quote box|quote=&quot;When considering 'due impartiality' ... [we are] careful when reporting on science to make a distinction between an opinion and a fact. When there is a consensus of opinion on scientific matters, providing an opposite view without consideration of 'due weight' can lead to 'false balance', meaning that viewers might perceive an issue to be more controversial than it actually is. This does not mean that scientists cannot be questioned or challenged, but that their contributions must be properly scrutinized. Including an opposite view may well be appropriate, but [we] must clearly communicate the degree of credibility that the view carries.&quot;|width=35%|source=—[[BBC Trust]]'s policy on science reporting 2011&lt;ref&gt;{{Cite web|title=BBC Trust—BBC science coverage given &quot;vote of confidence&quot; by independent report. 2011|url=http://www.bbc.co.uk/bbctrust/news/press_releases/2011/science_impartiality.html|date=20 July 2011|accessdate=14 August 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;See updated report from 2014.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Trust Conclusions on the Executive Report on Science Impartiality Review Actions. 2014 |url=http://downloads.bbc.co.uk/bbctrust/assets/files/pdf/our_work/science_impartiality/trust_conclusions.pdf |date=July 2014 |accessdate=7 July 2014}}&lt;/ref&gt; |salign=right}}
While it is important to account for all significant [[Point of view (philosophy)|viewpoints]] on any topic, Wikipedia policy does not state or imply that every [[WP:Fringe theories|minority view]] or [[Marcello Truzzi#&quot;Extraordinary claims&quot;|extraordinary claim]] needs to be presented along with commonly accepted [[mainstream]] scholarship as if they were of equal validity. There are many such beliefs in the world, some popular and some little-known: claims that the [[Modern flat Earth societies|Earth is flat]], that the [[Knights Templar]] possessed the [[Holy Grail]], that the [[Moon landing conspiracy theories|Apollo moon landings were a hoax]], and similar ones. [[Conspiracy theories]], [[pseudoscience]], [[pseudohistory|speculative history]], or plausible but currently unaccepted theories should not be legitimized through comparison to accepted academic scholarship. We do not take a stand on these issues as encyclopedia writers, for or against; we merely omit this information where including it would unduly legitimize it, and otherwise include and describe these ideas in their proper context with respect to established scholarship and the beliefs of the wider world.

===Good research===
{{policy shortcut|WP:BESTSOURCES}}
Good and unbiased research, based upon the [[Wikipedia:Identifying reliable sources|best and most reputable authoritative sources]] available, helps prevent NPOV disagreements. Try the library for reputable books and journal articles, and look online for the most reliable resources. If you need help finding high-quality sources, ask other editors on the [[Help:Using talk pages|talk page]] of the article you are working on, or ask at the [[Wikipedia:Reference desk|reference desk]].

===Balance===
{{Policy shortcut|WP:BALANCE|WP:BALANCED}}
Neutrality assigns [[#Due and undue weight|weight]] to viewpoints in proportion to their prominence. However, when reputable sources contradict one another and ''are'' relatively equal in prominence, describe both points of view and work for balance. This involves describing the opposing views clearly, drawing on secondary or tertiary sources that describe the disagreement from a disinterested viewpoint.

===Impartial tone===
{{Policy shortcut|WP:IMPARTIAL}}
{{See also|Wikipedia:Writing better articles#Information style and tone}}
Wikipedia ''describes'' disputes. Wikipedia does not ''engage'' in disputes. A neutral characterization of disputes requires presenting viewpoints with a consistently impartial tone; otherwise articles end up as partisan commentaries ''even while'' presenting all relevant points of view. Even where a topic is presented in terms of facts rather than opinions, inappropriate tone can be introduced through the way in which facts are selected, presented, or organized. Neutral articles are written with a tone that provides an unbiased, accurate, and proportionate representation of all positions included in the article.

The tone of Wikipedia articles should be impartial, neither endorsing nor rejecting a particular point of view. Try not to quote directly from participants engaged in a heated dispute; instead, summarize and present the arguments in an impartial tone.

===Describing aesthetic opinions===
{{Policy shortcut|WP:AESTHETIC|WP:SUBJECTIVE}}
Wikipedia articles about art and other creative topics (e.g., musicians, actors, books, etc.) have a tendency to become [[WP:PEACOCK|effusive]]. This is out of place in an encyclopedia. Aesthetic opinions are diverse and subjective—we might not all agree about who the world's greatest soprano is. However, it is appropriate to note how an artist or a work has been received by prominent experts and the general public. For instance, the article on Shakespeare should note that he is widely considered to be one of the greatest authors in the English language. Articles should provide an overview of the common interpretations of a creative work, preferably with citations to experts holding that interpretation. Verifiable public and scholarly critiques provide useful context for works of art.

===Words to watch===
{{Main|Wikipedia:Manual of Style/Words to watch}}
There are no forbidden words or expressions on Wikipedia, but certain expressions should be used with care, because they may introduce bias. For example, the word ''claim'', as in &quot;Jim ''claimed'' he paid for the sandwich&quot;, could [[WP:CLAIM|imply a lack of credibility]]. Using this or other [[WP:ALLEGED|expressions of doubt]] may make an article appear to promote one position over another. Try to state the facts more simply without using such [[loaded words]]; for example, &quot;Jim ''said'' that he paid for the sandwich&quot;. Strive to eliminate [[WP:PEACOCK|expressions that are flattering]], disparaging, vague, or clichéd, or that endorse a particular point of view (unless those expressions are part of a quote from a noteworthy source).

===Bias in sources===
{{See also|Wikipedia:Identifying reliable sources#Biased or opinionated sources|Wikipedia:Neutrality of sources}}
A common argument in a dispute about reliable sources is that one source is biased and so another source should be given preference.  Some editors argue that biased sources should not be used because they introduce improper POV to an article. However, biased sources are not inherently disallowed based on bias alone, although other aspects of the source may make it invalid.  Neutral point of view should be achieved by balancing the bias in sources based on the weight of the opinion in reliable sources and not by excluding sources that do not conform to the editor's point of view. This does not mean any biased source ''must'' be used; it may well serve an article better [[WP:ONUS|to exclude the material altogether]].

==Handling neutrality disputes==
===Attributing and specifying biased statements===
{{Policy shortcut|WP:SUBSTANTIATE|WP:ATTRIBUTEPOV}}
Biased statements of opinion can be presented only with [[Wikipedia:Citing sources#In-text attribution|in-text attribution]]. For instance, &quot;John Doe is the best baseball player&quot; expresses an opinion and cannot be asserted in Wikipedia as if it were a fact. It can be included as a factual statement about the opinion: &quot;John Doe's baseball skills have been praised by baseball insiders such as Al Kaline and Joe Torre.&quot; Opinions must still be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] and appropriately [[Wikipedia:Citing sources|cited]].

Another approach is to ''specify'' or ''substantiate'' the statement, by giving those details that actually are factual. For example: &quot;John Doe had the highest batting average in the major leagues from 2003 through 2006.&quot; People may still argue over whether he was the best baseball player. But they will not argue over this.

Avoid the temptation to rephrase biased or opinion statements with [[WP:WEASEL|weasel words]], for example, &quot;Many people think John Doe is the best baseball player.&quot; But &quot;Who?&quot; and &quot;How many?&quot; are natural objections. An exception is a situation where a phrase such as &quot;Most people think&quot; can be supported by a reliable source, such as in the reporting of a survey of opinions within the group.

===Point-of-view forks===
{{Policy shortcut|WP:NPOVFACT|WP:NPOVVIEW}}{{Anchor|Point of view forks|reason=Old name of section.}}
:''See the [[Wikipedia:Content forking|content-fork]] guideline for clarification on the issues raised in this section.''
A ''POV fork'' is an attempt to evade the neutrality policy by creating a new article about a subject that is already treated in an article, often to avoid or highlight negative or positive viewpoints or facts. POV forks are not permitted in Wikipedia.

All facts and significant points of view on a given subject should be treated in one article except in the case of a [[WP:SPINOFF|spinoff sub-article]]. Some topics are so large that one article cannot reasonably cover all facets of the topic, so a spinoff sub-article is created. For example, [[Evolution as fact and theory]] is a sub-article of [[Evolution]], and [[Creation-evolution controversy]] is a sub-article of [[Creationism]]. This type of split is permissible only if written from a neutral point of view and must not be an attempt to evade the consensus process at another article.

===Making necessary assumptions===
{{Policy shortcut|WP:MNA}}
When writing articles, there may be cases where making some assumptions is necessary to get through a topic. For example, in writing about evolution, it is not helpful to hash out the creation-evolution controversy on every page. There are virtually no topics that could proceed without making some assumptions that ''someone'' would find controversial. This is true not only in evolutionary biology, but also in philosophy, history, physics, etc.

It is difficult to draw up a rule, but the following principle may help: there is probably not a good reason to discuss some assumption on a given page, if that assumption is best discussed in depth on some ''other'' page. However, a brief, unobtrusive pointer might be appropriate.

==Controversial subjects==
Wikipedia deals with numerous areas that are frequently subjects of intense debate both in the real world and among editors of the encyclopedia. A proper understanding and application of NPOV is sought in all areas of Wikipedia, but it is often needed most in these.

===Fringe theories and pseudoscience===
{{Anchor|Pseudoscience and related fringe theories}}
{{Shortcut|WP:PSCI}}
{{see|Wikipedia:Fringe theories|#Due and undue weight}}
[[Pseudoscience|Pseudoscientific]] theories are presented by proponents as science, but characteristically fail to adhere to [[scientific method|scientific standards and methods]]. Conversely, by its very nature, [[scientific consensus]] is the majority viewpoint of scientists towards a topic. Thus, when talking about [[:Category:Pseudoscience|pseudoscientific topics]], we should not describe these two opposing viewpoints as being equal to each other. While pseudoscience may in some cases be significant to an article, it should not [[Wiktionary:obfuscate#Verb|obfuscate]] the description of the mainstream views of the [[scientific community]]. Any inclusion of pseudoscientific views should not give them [[#Due and undue weight|undue weight]]. The pseudoscientific view should be clearly described as such. An explanation of how scientists have reacted to pseudoscientific theories should be prominently included. This helps us to describe differing views fairly. This also applies to other fringe subjects, for instance, forms of [[Historical negationism|historical revisionism]] that are considered by [[Wikipedia:Reliable sources|more reliable sources]] to either lack evidence or actively ignore evidence, such as claims that [[Pope John Paul I conspiracy theories|Pope John Paul I was murdered]], or that [[Moon landing conspiracy theories|the Apollo moon landing was faked]].

See Wikipedia's established [[Wikipedia:Fringe theories#Pseudoscience and other fringe theories|pseudoscience guidelines]] to help with deciding whether a topic is appropriately classified as pseudoscience.

===Religion===
{{Shortcut|WP:RNPOV}}
In the case of beliefs and practices, Wikipedia content should not only encompass what motivates individuals who hold these beliefs and practices, but also account for how such beliefs and practices developed. Wikipedia articles on history and religion draw from a religion's sacred texts as well as from modern archaeological, historical, and scientific sources.

Some adherents of a religion might object to a critical&lt;!--the use here of the word //critical// is referenced by the article itself, in the succeeding paragraph--&gt; historical treatment of their own faith because in their view such analysis discriminates against their religious beliefs. Their point of view can be mentioned if it can be documented by relevant, reliable sources, yet note that there is no contradiction. NPOV policy means that Wikipedia editors ought to try to write sentences like this: &quot;Certain Frisbeetarianists (such as the Rev. Goodcatch) believe This and That and consider those to  have been tenets of Frisbeetarianism from its earliest days. Certain sects who call themselves ''Ultimate Frisbeetarianists'' &amp;mdash;influenced by the findings of modern historians and archaeologists (such as Dr. Investigate's textual analysis and Prof. Iconoclast's carbon-dating work)&amp;mdash;still believe This, but no longer believe That, and instead believe Something Else.&quot;

Several words that have very specific meanings in studies of religion have different meanings in less formal contexts, e.g., ''[[fundamentalism]]'', ''[[mythology]]'', and (as in the prior paragraph) ''critical''. Wikipedia articles about religious topics should take care to use these words only in their formal senses to avoid causing unnecessary offence or misleading the reader. Conversely, editors should not avoid using terminology that has been established by the majority of the current reliable and relevant sources on a topic out of sympathy for a particular point of view, or concern that readers may confuse the formal and informal meanings. Details about particular terms can be found at [[Wikipedia:Manual of Style/Words to watch]].

==Common objections and clarifications==
[[File:WikiConference India 2011 Jimmy Wales 4.jpg|thumb|right|200px|Wikipedia co-founder [[Jimmy Wales]] talking about NPOV at [[WikiConference India]].]]
:''See the [[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ|NPOV FAQ]] for answers and clarifications on the issues raised in this section.''
Common objections or concerns raised to Wikipedia's NPOV policy include the following.

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Being neutral|Being neutral]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#There's no such thing as objectivity|There's no such thing as objectivity]]''&lt;br /&gt;Everybody with any philosophical sophistication knows that we all have biases. So, how can we take the NPOV policy seriously?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Lack of neutrality as an excuse to delete|Lack of neutrality as an excuse to delete]]''&lt;br /&gt;The NPOV policy is used sometimes as an excuse to delete texts that are perceived as biased. Isn't this a problem?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Assert_facts, not opinions|A simple formulation—what does it mean?]]''&lt;br /&gt;A former section of this policy called &quot;A simple formulation&quot; said, &quot;Assert facts, including facts about opinions—but don't assert opinions themselves.&quot; What does this mean?

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Balancing different views|Balancing different views]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Writing for the opponent|Writing for the opponent]]''&lt;br /&gt;I'm not convinced by what you say about &quot;writing for the opponent&quot;. I don't want to write for the opponents. Most of them rely on stating as fact many statements that are demonstrably false. Are you saying that, to be neutral in writing an article, I must {{em|lie}}, in order to represent the view I disagree with?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Morally offensive views|Morally offensive views]]''&lt;br /&gt;What about views that are morally offensive to most readers, such as Holocaust denial, that some people actually hold? Surely we are not to be neutral about {{em|them}}?

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Editor disputes|Editor disputes]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Dealing with biased contributors|Dealing with biased contributors]]''&lt;br /&gt;I agree with the nonbias policy but there are some here who seem completely, irremediably biased. I have to go around and clean up after them. What do I do?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Avoiding constant disputes|Avoiding constant disputes]]''&lt;br /&gt;How can we avoid constant and endless warfare over neutrality issues?

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Other objections|Other objections]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Anglo-American focus|Anglo-American focus]]''&lt;br /&gt;Wikipedia seems to have an Anglo-American focus. Is this contrary to NPOV?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Not answered here|Not answered here]]''&lt;br /&gt;I have some other objection—where should I complain?

Since the NPOV policy is often unfamiliar to newcomers—and is so central to Wikipedia's approach—many issues surrounding it have been covered before very extensively. If you have some new contribution to make to the debate, you could try the [[Wikipedia talk:Neutral point of view|policy talk page]]. Before asking, please review the links below.

==History==
{{Main|Wikipedia:Core content policies}}
&quot;Neutral Point Of View&quot; is one of the oldest governing concepts on Wikipedia. Originally appearing within  [[Nupedia]] titled &quot;[https://web.archive.org/web/20001205000200/http://www.nupedia.com/policy.shtml#III Non-bias policy]&quot;,  it was drafted by [[Larry Sanger]] in 2000. Sanger in 2001 suggested  that avoiding bias as one of Wikipedia's [https://web.archive.org/web/20010416035716/www.wikipedia.com/wiki/RulesToConsider &quot;rules to consider&quot;]. This  [http://cyber.law.harvard.edu/~reagle/wp-redux/NeutralPointOfView/982358834.html  was codified] with the objective of the NPOV policy to produce an unbiased encyclopedia.  The 
[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Neutral_point_of_view&amp;oldid=270453 original NPOV policy statement on Wikipedia] was added by Sanger on December 26, 2001. [[Jimmy Wales]] has qualified NPOV as &quot;non-negotiable&quot;, consistently, throughout various discussions: [https://web.archive.org/web/20010416035757/http://www.wikipedia.com/wiki/NeutralPointOfView  2001 statement],   [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2003-November/008096.html November 2003], [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2006-April/044386.html April 2006], [http://www.gossamer-threads.com/lists/wiki/foundation/123928#123928 March 2008]

[[WP:NOR|No original research]] (NOR) and [[Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (V)  have their origins in the NPOV policy and the problem of dealing with [[#Due and undue weight|undue weight]] and [[Wikipedia:Fringe theories|fringe theories]]. The [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:No_original_research&amp;oldid=2014449 NOR policy was established in 2003] to address problematic uses of sources. The [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Verifiability&amp;oldid=1339095 verifiability policy was established in 2003]  to ensure accuracy of articles by encouraging editors to cite sources. Development of the undue-weight section also started in 2003, for which a [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html mailing-list post] by  Wales in September was instrumental.

==Notes==
{{Reflist}}

== See also ==
=== Policies and guidelines ===
* [[Wikipedia:Conflict of interest|Conflict of interest]]
* [[Wikipedia:Fringe theories|Fringe theories]]
* [[Wikipedia:Manual of Style/Words to watch|Words to watch]]
* [[Wikipedia:No original research|No original research]]
** [[Wikipedia:Avoid peacock terms|Avoid peacock terms]]
** [[Wikipedia:Avoid weasel words|Avoid weasel words]]
* [[Wikipedia:Verifiability|Verifiability]]

=== Noticeboards ===
* [[Wikipedia:Neutral point of view/Noticeboard|NPOV noticeboard]]

=== Information pages ===
{{div col}}
* [[Wikipedia:Describing points of view|Describing points of view]]
* [[Wikipedia:List of controversial issues|List of controversial issues]]
* [[Wikipedia:NPOV dispute|NPOV dispute]]
* [[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ|NPOV FAQ]]
* [[Wikipedia:Recentism|Recentism]]
* [[Meta:Positive tone|Positive tone]] (historical Meta policy)
* [[Meta:Responses to How to Build Wikipedia, Understand Bias|Understand bias]] (historical Meta policy)
{{div col end}}

=== Essays ===
{{div col}}
* [[Wikipedia:Academic bias|Academic bias]]
* [[Wikipedia:Be neutral in form|Be neutral in form]]
* [[Wikipedia:Cherrypicking|Cherrypicking]]
* [[Wikipedia:Civil POV pushing|Civil POV pushing]]
* [[Wikipedia:Coatrack|Coatrack]]
* [[Wikipedia:Controversial articles|Controversial articles]]
* [[Wikipedia:Criticism|Criticism sections]]
* [[Wikipedia:Don't &quot;teach the controversy&quot;|Don't &quot;teach the controversy&quot;]]
* [[Wikipedia:Let the reader decide|Let the reader decide]]
* [[Wikipedia:Neutral point of view/Examples|NPOV examples]]
* [[Wikipedia:NPOV means neutral editors, not neutral content|NPOV means neutral editors, not neutral content]]
* [[Wikipedia:NPOV tutorial|NPOV tutorial]]
* [[Wikipedia:POV and OR from editors, sources, and fields|POV and OR from editors, sources, and fields]]
* [[Wikipedia:Presentism|Presentism]]
* [[Wikipedia:Scientific consensus|Scientific consensus]]
* [[Wikipedia:Scientific point of view|Scientific point of view]]
* [[Wikipedia:Systemic bias|Systemic bias]]
* [[Wikipedia:Why NPOV?|Why NPOV?]]
* [[Wikipedia:Wikipedia only reports what the sources say|Wikipedia only reports what the sources say]]
{{div col end}}

=== Articles ===
{{div col}}
*{{section link|Criticism of Wikipedia|Neutral point of view and conflicts of interest}}
*[[Consensus reality]]
*[[Objectivity (journalism)]]
*[[One-sided argument]]
{{div col end}}

=== Templates ===
*General NPOV templates:
**{{tl|POV}}—message used to attract other editors to assess and fix neutrality problems
**{{tl|POV-check}}—message used to request that an article be checked for neutrality
**{{tl|POV-section}}—message that tags only a single section as disputed
**{{tl|POV-lead}}—message when the article's introduction is questionable
**{{tl|POV-title}}—message when the article's title is questionable
**{{tl|POV-statement}}—message when only one sentence is questionable
**{{tl|NPOV language}}—message used when the neutrality of the style of writing is questioned
**{{tl|ASF}}—message when a sentence may or may not require in-text attribution (e.g., &quot;[[Jimmy Wales]] says&quot;)
**{{tl|Attribution needed}}{{mdash}}when in-text attribution should be added
*Undue-weight templates:
**{{tl|Undue weight}}—message used to warn that a part of an article lends undue weight to certain ideas relative to the article as a whole
**{{tl|Undue weight section}}—same as above but to tag a section only
**{{tl|Undue weight inline}}—same as above but to tag a sentence or paragraph only

{{Wikipedia principles}}
{{Wikipedia policies and guidelines}}

[[Category:Wikipedia neutral point of view| ]]
[[Category:Wikipedia policies|{{PAGENAME}}]]
[[Category:Wikipedia content policies]]</text>
      <sha1>ecw0clq84g7ewxw7t2ewmcdfcu6qna2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611009</id>
      <parentid>611008</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T18:39:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>611009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49817" sha1="rx7h3d0zw7lfbq8gyy78skbflzrgsnt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{pp-move-indef}}{{pp-semi-indef}}&lt;/noinclude&gt;
{{policy|ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ|WP:NPV|WP:POV|WP:NEUTRAL}}
{{nutshell|প্ৰবন্ধসমূহে কোনো এটা পক্ষ লোৱা অনুচিত, বৰঞ্চ কোনো সম্পাদকীয় পক্ষপাতিত্ব নোহোৱাকৈ ধুনীয়া আৰু স্পষ্টকৈ পক্ষবোৰ বুজাই দিয়া উচিত। এই নিয়মটো আপুনি কি কৈছে আৰু কেনেকৈ কৈছে দুয়োটাতে সমানে প্ৰযোজ্য।}}
{{Content policy list}}
[[File:Wikipedia scale of justice.svg|200px|right]]
ৱিকিপিডিয়াৰ সকলো বোৰ বিশ্বকোষীয় সমল এক '''নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভঙ্গীৰে''' ('''NPOV''')  লিখা হ’ব লাগিব, যাৰ অৰ্থ হৈছে যথাযথ, সমানুপাতিক আৰু যথাসম্ভৱ [[Point of view (philosophy)| পক্ষপাতহীনতা]] আৰু  কোনো এক বিষয় সম্পৰ্কে প্ৰকাশিত সকলো গুৰুত্বপূৰ্ণ [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা|তথ্যউৎসৰ]] উপস্থাপন।

NPOV হৈছে ৱিকিপিডিয়া' আৰু অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ এক [[Wikipedia:Five pillars|মৌলিক নীতি]]। ই ৱিকিপেডিয়াৰ তিনিটা মূল সমল নীতিৰ এটা। আন দুটা হৈছে &quot;[[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা|সত্যাপনযোগ্যতা]]&quot; আৰু &quot;[[ৱিকিপিডিয়া:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা|মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা]]&quot;। এই নীতিবোৰে সামগ্ৰিকভাবে নিৰ্দ্ধাৰণ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ বাবে কেনে ধৰণৰ আৰু মানৰ বিষয়বস্তু গ্ৰহণযোগ্য হয় আৰু ৱিকিৰ প্ৰবন্ধই যিহেতু একতাৰহে পোষকতা কৰে, সেইবাবে ই পৰস্পৰৰ মাজত মতভেদ অনা উচিত নহয়। ৱিকিৰ সম্পাদকসকলক এই তিনি নীতিৰ সৈতে পৰিচিত কৰাবলৈ শক্তিশালীভাবে উদগনি দিয়া হয়।

এই নীতি পৰিৱৰ্তনীয় নহয় আৰু যি [[#History|সিদ্ধান্তৰ]] ওপৰত ই আধাৰিত, তাক অন্যান্য নীতিৰ বা দিশানিৰ্দেশৰ দ্বাৰা নতুবা সম্পাদকসকলৰ সহমতৰ দ্বাৰা অৱদমন কৰিব নোৱাৰি।

==নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভঙ্গী সম্পৰ্কে বাখ্যা&lt;span id=ASF&gt;==
{{Policy shortcut|WP:YESPOV|WP:WIKIVOICE}}
{{Seealso|Wikipedia:Neutral point of view/FAQ}}

ৱিকিপিডিয়া সমাজে বুজি পোৱা অনুসৰি &quot;নিৰপেক্ষতা&quot; অৰ্জন কৰাৰ অৰ্থ হ’ল বিভিন্ন [[Wikipedia:Verifiability#Reliable sources|নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহক]] গভীৰভাৱে আৰু সূক্ষ্মভাৱে বিশ্লেষণ কৰা আৰু তাৰ পিছত সেই উৎসসমূহত থকা তথ্যসমূহ পাঠকৰ সন্মুখত নিৰপেক্ষভাৱে, সঠিক অনুপাতে আৰু যিমান সম্ভৱ কোনো সম্পাদকীয় পক্ষপাতিত্ব নোহোৱাকৈ দাঙি ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা। ৱিকিপিডিয়াৰ মূল লক্ষ্য হৈছে বাদ-বিবাদ বা তৰ্কসমূহৰ বিৱৰণ দিয়া, কিন্তু নিজে সেইবোৰত লিপ্ত হোৱা ৱিকিপিডিয়াৰ লক্ষ্য নহয়। সম্পাদকসকলৰ স্বাভাৱিকতে নিজা মতাদৰ্শ বা দৃষ্টিভংগী থাকিব পাৰে, তথাপিও তেওঁলোকে আন্তৰিকতাৰে সম্পূৰ্ণ তথ্য যোগান ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যাতে কোনো এটা বিশেষ দৃষ্টিভংগীক আনটোতকৈ বেছি প্ৰাধান্য দিয়া নহয়। গতিকে, নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগীৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে কিছুমান বিশেষ মতামতক বাদ দিয়া হ’ব; বৰঞ্চ ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল [[WP:DUE|উপযুক্ত গুৰুত্ব]] থকা সকলোবোৰ প্ৰমাণযোগ্য দৃষ্টিভংগীকে ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা। এখন বিশ্বকোষৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় নিৰপেক্ষতা বজাই ৰাখিবলৈ তলত দিয়া নীতিসমূহ মানি চলক:
*লেখকৰ নিজা মতামতক সত্য বা তথ্য হিচাপে প্ৰকাশ কৰাৰ পৰা বিৰত থাকক: সাধাৰণতে, প্ৰবন্ধবোৰত বিষয়বস্তুটোৰ সন্দৰ্ভত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ লেখকৰ নিজা মতামতকসমূহৰ উল্লেখ থাকে। কিন্তু, এই মতামতবোৰ ৱিকিপিডিয়াৰ নিজা মন্তব্য হিচাপে লিখা অনুচিত। বৰঞ্চ, লেখাটোত সেই মতামতসমূহ কোনটো বিশেষ উৎসৰ পৰা লোৱা হৈছে সেয়া স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰিব লাগে, অথবা যুক্তিসংগত হ’লে সেইয়া যে এক ব্যাপক জনমত, সেইদৰে বৰ্ণনা কৰিব লাগে। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা প্ৰবন্ধত পোনপটীয়াকৈ এইটো লিখা অনুচিত যে &quot;গণহত্যা এক জঘন্য পাপ কৰ্ম&quot;, কিন্তু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এইদৰে লিখিব পাৰি যে &quot;জন এক্সৰ মতে গণহত্যাৰ দৰে কাৰ্য্যক মানৱ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ জঘন্য পাপ বুলি অভিহিত কৰিছে।&quot;
*গুৰুতৰভাৱে বিতৰ্কিত দাবীসমূহক সত্য বা তথ্য হিচাপে উপস্থাপন কৰাৰ পৰা বিৰত থাকক। যদি বিভিন্ন নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসই কোনো এটা বিষয়ত পৰস্পৰবিৰোধী দাবী কৰে, তেন্তে সেই দাবীবোৰক সত্য বুলি পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ নকৰি কেৱল ব্যক্তিগত মতামত হিচাপেহে গণ্য কৰিব লাগে, আৰু সেইবোৰক নিশ্চিত তথ্য হিচাপে দাঙি ধৰা অনুচিত।
*'''Avoid stating facts as opinions.''' Uncontested and uncontroversial factual assertions made by reliable sources should normally be directly stated in Wikipedia's voice. Unless a topic specifically deals with a disagreement over otherwise uncontested information, there is no need for specific attribution for the assertion, although it is helpful to add a reference link to the source in support of [[Wikipedia:Verifiability|verifiability]]. Further, the passage should not be worded in any way that makes it appear to be contested.
*'''Prefer nonjudgmental language.''' A neutral point of view neither sympathizes with nor disparages its subject (or what reliable sources say about the subject), although this must sometimes be balanced against clarity. Present opinions and conflicting findings in a disinterested tone. Do not editorialize. When editorial bias towards one particular point of view can be detected the article needs to be fixed.
*'''Indicate the relative prominence of opposing views.''' Ensure that the reporting of different views on a subject adequately reflects the relative levels of support for those views, and that it does not give a false impression of [[Wikipedia:Fringe theories#Parity of sources|parity]], or give [[#Due and undue weight|undue weight]] to a particular view. For example, to state that &quot;According to [[Simon Wiesenthal]], the Holocaust was a program of extermination of the Jewish people in Germany, but [[David Irving]] disputes this analysis&quot; would be to give apparent parity between the supermajority view and a tiny minority view by assigning each to a single activist in the field.

{{anchor|achieve|ACHIEVE}}

==নিৰপেক্ষতা অৰ্জন কৰা==
{{shortcut|WP:NPOVHOW|WP:ACHIEVE NPOV}}
:''See the [[Wikipedia:NPOV tutorial|NPOV tutorial]] and [[Wikipedia:Neutral point of view/Examples|NPOV examples]].''
সাধাৰণ নিয়ম হিচাপে, কেৱল পক্ষ লোৱা যেন লাগিছে বাবেই বিশ্বকোষখনৰ পৰা কোনো তথ্যসূত্ৰ থকা সমল আঁতৰাই নেপেলাব। বৰঞ্চ, লেখাটো বা অনুচ্ছেদটোক এটা নিৰপেক্ষ ৰূপ দিবলৈ সেইখিনি পুনৰ লিখিবলৈ চেষ্টা কৰক। পক্ষপাতমূলক তথ্যসমূহক আন উৎসৰ পৰা লোৱা সমলেৰে সন্তুলিত কৰি এক নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী গঢ়ি তুলিব পৰা যায়। গতিকে, এনে ধৰণৰ সমস্যাবোৰ সম্ভৱ হ’লে স্বাভাৱিক সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তেই সমাধান কৰা উচিত। কোনো সমল কেৱল তেতিয়াহে আঁতৰাব, যেতিয়া আপোনাৰ হাতত পৰ্যাপ্ত কাৰণ থাকিব যে সেই সমলে পাঠকক ভুল তথ্য দিছে বা বিপথে পৰিচালিত কৰিছে যিটো লেখাটো পুনৰ লিখিও শুধৰাব পৰা সম্ভৱ নহয়। তলৰ অনুচ্ছেদসমূহত এনে কিছুমান সাধাৰণ সমস্যাৰ বিষয়ে বিশদ নিৰ্দেশনা দিয়া হৈছে।

===নামকৰণ===
{{Policy shortcut|WP:POVNAMING}}
{{see also|Wikipedia:Article titles#Neutrality in article titles}}
এই অংশখিনিৰ অসমীয়া ভাঙনি (Sense-to-sense translation) তলত দিয়া হ’ল:
কিছুমান ক্ষেত্ৰত, কোনো এটা বিষয়ৰ বাবে বাছনি কৰা নামটোৱে পক্ষপাতিত্বৰ আভাস দিব পাৰে। যদিও সাধাৰণতে নিৰপেক্ষ শব্দ বা নাম ব্যৱহাৰ কৰাটোৱেই ভাল, তথাপিও ইয়াৰ লগতে বিষয়টো স্পষ্টকৈ বুজাই দিয়াৰ দিশটোকো সমানেই গুৰুত্ব দিব লাগিব। যদি কোনো এটা নাম নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ হয় আৰু সেইবাবেই পাঠকৰ বাবে সহজে চিনাক্তকৰণযোগ্য হয়, তেন্তে তেনে নাম ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। যদিও কোনো কোনোৱে সেই নামটোক পক্ষ লোৱা হৈছে বুলি গণ্য নকৰক কিয়। উদাহৰণস্বৰূপে, বহুলভাৱে প্ৰচলিত নাম যেনে &quot;বষ্টন ম্যাসাকাৰ&quot; (Boston Massacre), &quot;টিপট ডোম স্কেন্দল&quot; (Teapot Dome scandal) আৰু &quot;জ্যাক দ্য ৰিপাৰ&quot; (Jack the Ripper) আদি নামবোৰে কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট মতামত জাপি দিয়া যেন লাগিব পাৰে, তথাপিও সংশ্লিষ্ট বিষয়বোৰ উল্লেখ কৰিবলৈ এইবোৰ বৈধ আৰু গ্ৰহণযোগ্য নাম। কোনো এটা বিষয়ৰ বাবে কোনটো নাম আটাইতকৈ উপযোগী হ’ব, সেয়া নামটো কি প্ৰসংগত উল্লেখ কৰা হৈছে তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰে; বিশেষকৈ যেতিয়া উক্ত বিষয়টোৱেই মূল চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হয়, তেতিয়া ইয়াৰ বিকল্প নামসমূহ আৰু সেইবোৰৰ ব্যৱহাৰক লৈ থকা তৰ্ক-বিতৰ্কৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰাটো যুগুত হ’ব।

This advice especially applies to article titles. Although multiple terms may be in common usage, a single name should be chosen as the article title, in line with the [[Wikipedia:Article titles|article titling policy]] (and relevant guidelines such as on [[Wikipedia:Naming conventions (geographic names)|geographical names]]). Article titles that combine alternative names are discouraged. For example, &quot;Derry/Londonderry&quot;, &quot;Aluminium/Aluminum&quot; or &quot;Flat Earth (Round Earth)&quot; should not be used. Instead, alternative names should be given due prominence within the article itself, and [[Wikipedia:Redirect|redirects]] created as appropriate.

Some article titles are descriptive, rather than being a name. Descriptive titles should be worded neutrally, so as not to suggest a viewpoint ''for'' or ''against'' a topic, or to confine the content of the article to views on a particular side of an issue (for example, an article titled &quot;Criticisms of X&quot; might be better renamed &quot;Societal views on X&quot;). Neutral titles encourage multiple viewpoints and responsible article writing.

===Article structure===
{{Policy shortcut|WP:STRUCTURE}}
{{See|Wikipedia:Manual of Style/Layout}}

The internal structure of an article may require additional attention, to protect neutrality, and to avoid problems like ''[[#Point of view forks|POV forking]]'' and ''[[#Due and undue weight|undue weight]]''. Although specific article structures are not, as a rule, prohibited, care must be taken to ensure that the overall presentation is broadly neutral.

Segregation of text or other content into different regions or subsections, based solely on the apparent POV of the content itself, may result in an unencyclopedic structure, such as a back-and-forth dialogue between proponents and opponents.&lt;ref&gt;Article sections devoted solely to criticism, and pro-and-con sections within articles, are two commonly cited examples. There are varying views on whether and to what extent such structures are appropriate; see guidance on [[Wikipedia:Avoid thread mode|thread mode]], [[Wikipedia:Criticism|criticism]], [[Wikipedia:Pro and con lists|pro-and-con lists]], and the [[Template:Criticism-section|criticism template]].&lt;/ref&gt; It may also create an apparent hierarchy of fact where details in the main passage appear &quot;true&quot; and &quot;undisputed&quot;, whereas other, segregated material is deemed &quot;controversial&quot;, and therefore more likely to be false. Try to achieve a more neutral text by folding [[debate]]s into the narrative, rather than isolating them into sections that ignore or fight against each other.

Pay attention to headers, footnotes, or other formatting elements that might unduly favor one point of view, and watch out for structural or stylistic aspects that make it difficult for a reader to fairly and equally assess the credibility of all relevant and related viewpoints.&lt;ref&gt;Commonly cited examples include articles that read too much like a debate, and content structured like a resume. See also the [[Wikipedia:Guide to layout|guide to layout]], [[Wikipedia:Criticism#Formatting criticism|formatting of criticism]], [[Wikipedia:Edit war|edit warring]], [[Wikipedia:Template messages/Cleanup#Contradiction and confusion|cleanup templates]], and the [[Template:Lopsided|unbalanced-opinion template]].&lt;/ref&gt;

===উচিত গুৰুত্ব আৰু অযথা গুৰুত্ব===
{{Policy shortcut|WP:UNDUE|WP:WEIGHT|WP:DUE}}{{anchor|Undue weight}}
​{{nutshell|ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত সকলো উল্লেখযোগ্য দৃষ্টিভংগী নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসত থকা প্ৰাধান্যৰ অনুপাত অনুসৰিহে উপস্থাপন কৰিব লাগিব। সংখ্যাগুৰুৰ মতামতক প্ৰধান গুৰুত্ব দিয়াৰ বিপৰীতে সংখ্যালঘুৰ ধাৰণাক অযথা গুৰুত্ব দি পাঠকক বিভ্ৰান্ত কৰা অনুচিত। কোনো ধাৰণাৰ গুৰুত্ব সম্পাদকৰ নিজা মতৰ ওপৰত নহয়, বৰং কেৱল প্ৰকাশিত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ প্ৰসাৰতাৰ ওপৰতহে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।}}
নিৰপেক্ষতাৰ বাবে আৱশ্যক যে মূল স্থানৰ (mainspace) প্ৰতিটো প্ৰবন্ধ বা অন্যান্য পৃষ্ঠাই প্ৰকাশিত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত সকলো গুৰুত্বপূৰ্ণ দৃষ্টিভংগীক সমভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব লাগিব, আৰু ই প্ৰকাশিত, নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহত প্ৰতিটো দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰাধান্যৰ অনুপাত অনুসৰি হ'ব লাগিব।&lt;ref&gt;ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকল বা সাধাৰণ ৰাইজৰ মাজত প্ৰতিটো দৃষ্টিভংগীৰ আপেক্ষিক প্ৰাধান্য প্ৰাসংগিক নহয় আৰু ইয়াক বিবেচনা কৰা উচিত নহয়।&lt;/ref&gt; যথোচিত গুৰুত্ব (due weight) প্ৰদান কৰা আৰু অযথা গুৰুত্ব (undue weight) পৰিহাৰ কৰাৰ অৰ্থ হ'ল প্ৰবন্ধসমূহত '''সংখ্যালঘুসকলৰ মতামত বা দিশসমূহক''' বহুলভাৱে গ্ৰহণ কৰা মতামত বা ব্যাপকভাৱে সমৰ্থিত দিশসমূহৰ দৰে '''সমানেই বা বিশদভাৱে বৰ্ণনা কৰা উচিত নহয়।''' সাধাৰণতে, অতি ক্ষুদ্ৰ সংখ্যালঘুৰ মতামতসমূহক , হয়তো সেই নিৰ্দিষ্ট মতামতসমূহৰ বিষয়ে থকা এটা প্ৰবন্ধৰ &quot;লগতে চাওক&quot; (see also) অংশৰ বাহিৰে একেবাৰেই অন্তৰ্ভুক্ত কৰা উচিত নহয়। উদাহৰণস্বৰূপে, পৃথিৱী সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধটোত সমতল পৃথিৱীৰ (flat Earth) ধাৰণাটোৰ আধুনিক সমৰ্থনৰ কথা পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, যিটো এটা স্পষ্ট (আৰু অতি নগণ্য) সংখ্যালঘুৰ মত; তেনে কৰিলে ইয়াক অযথা গুৰুত্ব দিয়া হ'ব।

Undue weight can be given in several ways, including but not limited to depth of detail, quantity of text, prominence of placement,  juxtaposition of statements and imagery. In articles specifically relating to a minority viewpoint, such views may receive more attention and space. However, these pages should still make appropriate reference to the majority viewpoint wherever relevant and must not represent content strictly from the perspective of the minority view. Specifically, it should always be clear which parts of the text describe the minority view. In addition, the majority view should be explained in sufficient detail that the reader can understand how the minority view differs from it, and controversies regarding aspects of the minority view should be clearly identified and explained. How much detail is required depends on the subject. For instance, articles on historical views such as Flat Earth, with few or no modern proponents, may briefly state the modern position, and then go on to discuss the history of the idea in great detail, neutrally presenting the history of a now-discredited belief. Other minority views may require much more extensive description of the majority view to avoid misleading the reader. See [[Wikipedia:Fringe theories|fringe theories guideline]] and the [[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ|NPOV FAQ]].

Wikipedia should not present a dispute as if a view held by a small minority deserves as much attention overall as the majority view. Views that are held by a tiny minority should not be represented except in articles devoted to those views (such as Flat Earth). To give undue weight to the view of a significant minority, or to include that of a tiny minority, might be misleading as to the shape of the dispute. Wikipedia aims to present competing views ''in proportion to their representation in reliable sources'' on the subject. This applies not only to article text, but to images, wikilinks, external links, categories, and all other material as well.

:Paraphrased from [[Jimmy Wales|Jimbo Wales]]' [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html September 2003 post on the WikiEN-l mailing list]:
:*If a viewpoint is in the majority, then it should be easy to substantiate it with reference to commonly accepted reference texts;
:*If a viewpoint is held by a significant minority, then it should be easy to name ''[[Wiktionary:prominent|prominent]]'' adherents;
:*If a viewpoint is held by an extremely small minority, it does not belong on Wikipedia, regardless of whether it is true or you can prove it, except perhaps in some ancillary article.

Keep in mind that, in determining proper weight, we consider a viewpoint's prevalence in reliable sources, ''not'' its prevalence among Wikipedia editors or the general public.

If you can prove a theory that few or none currently believe, Wikipedia is not the place to present such a proof. Once it has been presented and discussed in [[Wikipedia:Reliable sources|reliable sources]], it may be appropriately included. See &quot;[[Wikipedia:No original research|No original research]]&quot; and &quot;[[Wikipedia:Verifiability|Verifiability]]&quot;.

====Balancing aspects====
{{Policy shortcut|WP:BALASP|WP:PROPORTION}}
An article should not give undue weight to minor aspects of its subject, but should strive to treat each aspect with a weight proportional to its treatment in the body of reliable, published material on the subject. For example, discussion of isolated events, criticisms, or news reports about a subject may be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] and impartial, but still disproportionate to their overall significance to the article topic. This is a concern especially in relation to [[Wikipedia:Recentism|recent events]] that may be in the [[Wikipedia:What Wikipedia is not#Wikipedia is not a newspaper|news]].

===={{anchor|Giving_.22equal_validity.22}}Giving &quot;equal validity&quot; can create a false balance ====
{{Policy shortcut|WP:GEVAL|WP:VALID|WP:FALSEBALANCE}}
: ''See: [[False balance]]''
{{Quote box|quote=&quot;When considering 'due impartiality' ... [we are] careful when reporting on science to make a distinction between an opinion and a fact. When there is a consensus of opinion on scientific matters, providing an opposite view without consideration of 'due weight' can lead to 'false balance', meaning that viewers might perceive an issue to be more controversial than it actually is. This does not mean that scientists cannot be questioned or challenged, but that their contributions must be properly scrutinized. Including an opposite view may well be appropriate, but [we] must clearly communicate the degree of credibility that the view carries.&quot;|width=35%|source=—[[BBC Trust]]'s policy on science reporting 2011&lt;ref&gt;{{Cite web|title=BBC Trust—BBC science coverage given &quot;vote of confidence&quot; by independent report. 2011|url=http://www.bbc.co.uk/bbctrust/news/press_releases/2011/science_impartiality.html|date=20 July 2011|accessdate=14 August 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;See updated report from 2014.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Trust Conclusions on the Executive Report on Science Impartiality Review Actions. 2014 |url=http://downloads.bbc.co.uk/bbctrust/assets/files/pdf/our_work/science_impartiality/trust_conclusions.pdf |date=July 2014 |accessdate=7 July 2014}}&lt;/ref&gt; |salign=right}}
While it is important to account for all significant [[Point of view (philosophy)|viewpoints]] on any topic, Wikipedia policy does not state or imply that every [[WP:Fringe theories|minority view]] or [[Marcello Truzzi#&quot;Extraordinary claims&quot;|extraordinary claim]] needs to be presented along with commonly accepted [[mainstream]] scholarship as if they were of equal validity. There are many such beliefs in the world, some popular and some little-known: claims that the [[Modern flat Earth societies|Earth is flat]], that the [[Knights Templar]] possessed the [[Holy Grail]], that the [[Moon landing conspiracy theories|Apollo moon landings were a hoax]], and similar ones. [[Conspiracy theories]], [[pseudoscience]], [[pseudohistory|speculative history]], or plausible but currently unaccepted theories should not be legitimized through comparison to accepted academic scholarship. We do not take a stand on these issues as encyclopedia writers, for or against; we merely omit this information where including it would unduly legitimize it, and otherwise include and describe these ideas in their proper context with respect to established scholarship and the beliefs of the wider world.

===Good research===
{{policy shortcut|WP:BESTSOURCES}}
Good and unbiased research, based upon the [[Wikipedia:Identifying reliable sources|best and most reputable authoritative sources]] available, helps prevent NPOV disagreements. Try the library for reputable books and journal articles, and look online for the most reliable resources. If you need help finding high-quality sources, ask other editors on the [[Help:Using talk pages|talk page]] of the article you are working on, or ask at the [[Wikipedia:Reference desk|reference desk]].

===Balance===
{{Policy shortcut|WP:BALANCE|WP:BALANCED}}
Neutrality assigns [[#Due and undue weight|weight]] to viewpoints in proportion to their prominence. However, when reputable sources contradict one another and ''are'' relatively equal in prominence, describe both points of view and work for balance. This involves describing the opposing views clearly, drawing on secondary or tertiary sources that describe the disagreement from a disinterested viewpoint.

===Impartial tone===
{{Policy shortcut|WP:IMPARTIAL}}
{{See also|Wikipedia:Writing better articles#Information style and tone}}
Wikipedia ''describes'' disputes. Wikipedia does not ''engage'' in disputes. A neutral characterization of disputes requires presenting viewpoints with a consistently impartial tone; otherwise articles end up as partisan commentaries ''even while'' presenting all relevant points of view. Even where a topic is presented in terms of facts rather than opinions, inappropriate tone can be introduced through the way in which facts are selected, presented, or organized. Neutral articles are written with a tone that provides an unbiased, accurate, and proportionate representation of all positions included in the article.

The tone of Wikipedia articles should be impartial, neither endorsing nor rejecting a particular point of view. Try not to quote directly from participants engaged in a heated dispute; instead, summarize and present the arguments in an impartial tone.

===Describing aesthetic opinions===
{{Policy shortcut|WP:AESTHETIC|WP:SUBJECTIVE}}
Wikipedia articles about art and other creative topics (e.g., musicians, actors, books, etc.) have a tendency to become [[WP:PEACOCK|effusive]]. This is out of place in an encyclopedia. Aesthetic opinions are diverse and subjective—we might not all agree about who the world's greatest soprano is. However, it is appropriate to note how an artist or a work has been received by prominent experts and the general public. For instance, the article on Shakespeare should note that he is widely considered to be one of the greatest authors in the English language. Articles should provide an overview of the common interpretations of a creative work, preferably with citations to experts holding that interpretation. Verifiable public and scholarly critiques provide useful context for works of art.

===Words to watch===
{{Main|Wikipedia:Manual of Style/Words to watch}}
There are no forbidden words or expressions on Wikipedia, but certain expressions should be used with care, because they may introduce bias. For example, the word ''claim'', as in &quot;Jim ''claimed'' he paid for the sandwich&quot;, could [[WP:CLAIM|imply a lack of credibility]]. Using this or other [[WP:ALLEGED|expressions of doubt]] may make an article appear to promote one position over another. Try to state the facts more simply without using such [[loaded words]]; for example, &quot;Jim ''said'' that he paid for the sandwich&quot;. Strive to eliminate [[WP:PEACOCK|expressions that are flattering]], disparaging, vague, or clichéd, or that endorse a particular point of view (unless those expressions are part of a quote from a noteworthy source).

===Bias in sources===
{{See also|Wikipedia:Identifying reliable sources#Biased or opinionated sources|Wikipedia:Neutrality of sources}}
A common argument in a dispute about reliable sources is that one source is biased and so another source should be given preference.  Some editors argue that biased sources should not be used because they introduce improper POV to an article. However, biased sources are not inherently disallowed based on bias alone, although other aspects of the source may make it invalid.  Neutral point of view should be achieved by balancing the bias in sources based on the weight of the opinion in reliable sources and not by excluding sources that do not conform to the editor's point of view. This does not mean any biased source ''must'' be used; it may well serve an article better [[WP:ONUS|to exclude the material altogether]].

==Handling neutrality disputes==
===Attributing and specifying biased statements===
{{Policy shortcut|WP:SUBSTANTIATE|WP:ATTRIBUTEPOV}}
Biased statements of opinion can be presented only with [[Wikipedia:Citing sources#In-text attribution|in-text attribution]]. For instance, &quot;John Doe is the best baseball player&quot; expresses an opinion and cannot be asserted in Wikipedia as if it were a fact. It can be included as a factual statement about the opinion: &quot;John Doe's baseball skills have been praised by baseball insiders such as Al Kaline and Joe Torre.&quot; Opinions must still be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] and appropriately [[Wikipedia:Citing sources|cited]].

Another approach is to ''specify'' or ''substantiate'' the statement, by giving those details that actually are factual. For example: &quot;John Doe had the highest batting average in the major leagues from 2003 through 2006.&quot; People may still argue over whether he was the best baseball player. But they will not argue over this.

Avoid the temptation to rephrase biased or opinion statements with [[WP:WEASEL|weasel words]], for example, &quot;Many people think John Doe is the best baseball player.&quot; But &quot;Who?&quot; and &quot;How many?&quot; are natural objections. An exception is a situation where a phrase such as &quot;Most people think&quot; can be supported by a reliable source, such as in the reporting of a survey of opinions within the group.

===Point-of-view forks===
{{Policy shortcut|WP:NPOVFACT|WP:NPOVVIEW}}{{Anchor|Point of view forks|reason=Old name of section.}}
:''See the [[Wikipedia:Content forking|content-fork]] guideline for clarification on the issues raised in this section.''
A ''POV fork'' is an attempt to evade the neutrality policy by creating a new article about a subject that is already treated in an article, often to avoid or highlight negative or positive viewpoints or facts. POV forks are not permitted in Wikipedia.

All facts and significant points of view on a given subject should be treated in one article except in the case of a [[WP:SPINOFF|spinoff sub-article]]. Some topics are so large that one article cannot reasonably cover all facets of the topic, so a spinoff sub-article is created. For example, [[Evolution as fact and theory]] is a sub-article of [[Evolution]], and [[Creation-evolution controversy]] is a sub-article of [[Creationism]]. This type of split is permissible only if written from a neutral point of view and must not be an attempt to evade the consensus process at another article.

===Making necessary assumptions===
{{Policy shortcut|WP:MNA}}
When writing articles, there may be cases where making some assumptions is necessary to get through a topic. For example, in writing about evolution, it is not helpful to hash out the creation-evolution controversy on every page. There are virtually no topics that could proceed without making some assumptions that ''someone'' would find controversial. This is true not only in evolutionary biology, but also in philosophy, history, physics, etc.

It is difficult to draw up a rule, but the following principle may help: there is probably not a good reason to discuss some assumption on a given page, if that assumption is best discussed in depth on some ''other'' page. However, a brief, unobtrusive pointer might be appropriate.

==Controversial subjects==
Wikipedia deals with numerous areas that are frequently subjects of intense debate both in the real world and among editors of the encyclopedia. A proper understanding and application of NPOV is sought in all areas of Wikipedia, but it is often needed most in these.

===Fringe theories and pseudoscience===
{{Anchor|Pseudoscience and related fringe theories}}
{{Shortcut|WP:PSCI}}
{{see|Wikipedia:Fringe theories|#Due and undue weight}}
[[Pseudoscience|Pseudoscientific]] theories are presented by proponents as science, but characteristically fail to adhere to [[scientific method|scientific standards and methods]]. Conversely, by its very nature, [[scientific consensus]] is the majority viewpoint of scientists towards a topic. Thus, when talking about [[:Category:Pseudoscience|pseudoscientific topics]], we should not describe these two opposing viewpoints as being equal to each other. While pseudoscience may in some cases be significant to an article, it should not [[Wiktionary:obfuscate#Verb|obfuscate]] the description of the mainstream views of the [[scientific community]]. Any inclusion of pseudoscientific views should not give them [[#Due and undue weight|undue weight]]. The pseudoscientific view should be clearly described as such. An explanation of how scientists have reacted to pseudoscientific theories should be prominently included. This helps us to describe differing views fairly. This also applies to other fringe subjects, for instance, forms of [[Historical negationism|historical revisionism]] that are considered by [[Wikipedia:Reliable sources|more reliable sources]] to either lack evidence or actively ignore evidence, such as claims that [[Pope John Paul I conspiracy theories|Pope John Paul I was murdered]], or that [[Moon landing conspiracy theories|the Apollo moon landing was faked]].

See Wikipedia's established [[Wikipedia:Fringe theories#Pseudoscience and other fringe theories|pseudoscience guidelines]] to help with deciding whether a topic is appropriately classified as pseudoscience.

===Religion===
{{Shortcut|WP:RNPOV}}
In the case of beliefs and practices, Wikipedia content should not only encompass what motivates individuals who hold these beliefs and practices, but also account for how such beliefs and practices developed. Wikipedia articles on history and religion draw from a religion's sacred texts as well as from modern archaeological, historical, and scientific sources.

Some adherents of a religion might object to a critical&lt;!--the use here of the word //critical// is referenced by the article itself, in the succeeding paragraph--&gt; historical treatment of their own faith because in their view such analysis discriminates against their religious beliefs. Their point of view can be mentioned if it can be documented by relevant, reliable sources, yet note that there is no contradiction. NPOV policy means that Wikipedia editors ought to try to write sentences like this: &quot;Certain Frisbeetarianists (such as the Rev. Goodcatch) believe This and That and consider those to  have been tenets of Frisbeetarianism from its earliest days. Certain sects who call themselves ''Ultimate Frisbeetarianists'' &amp;mdash;influenced by the findings of modern historians and archaeologists (such as Dr. Investigate's textual analysis and Prof. Iconoclast's carbon-dating work)&amp;mdash;still believe This, but no longer believe That, and instead believe Something Else.&quot;

Several words that have very specific meanings in studies of religion have different meanings in less formal contexts, e.g., ''[[fundamentalism]]'', ''[[mythology]]'', and (as in the prior paragraph) ''critical''. Wikipedia articles about religious topics should take care to use these words only in their formal senses to avoid causing unnecessary offence or misleading the reader. Conversely, editors should not avoid using terminology that has been established by the majority of the current reliable and relevant sources on a topic out of sympathy for a particular point of view, or concern that readers may confuse the formal and informal meanings. Details about particular terms can be found at [[Wikipedia:Manual of Style/Words to watch]].

==Common objections and clarifications==
[[File:WikiConference India 2011 Jimmy Wales 4.jpg|thumb|right|200px|Wikipedia co-founder [[Jimmy Wales]] talking about NPOV at [[WikiConference India]].]]
:''See the [[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ|NPOV FAQ]] for answers and clarifications on the issues raised in this section.''
Common objections or concerns raised to Wikipedia's NPOV policy include the following.

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Being neutral|Being neutral]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#There's no such thing as objectivity|There's no such thing as objectivity]]''&lt;br /&gt;Everybody with any philosophical sophistication knows that we all have biases. So, how can we take the NPOV policy seriously?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Lack of neutrality as an excuse to delete|Lack of neutrality as an excuse to delete]]''&lt;br /&gt;The NPOV policy is used sometimes as an excuse to delete texts that are perceived as biased. Isn't this a problem?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Assert_facts, not opinions|A simple formulation—what does it mean?]]''&lt;br /&gt;A former section of this policy called &quot;A simple formulation&quot; said, &quot;Assert facts, including facts about opinions—but don't assert opinions themselves.&quot; What does this mean?

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Balancing different views|Balancing different views]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Writing for the opponent|Writing for the opponent]]''&lt;br /&gt;I'm not convinced by what you say about &quot;writing for the opponent&quot;. I don't want to write for the opponents. Most of them rely on stating as fact many statements that are demonstrably false. Are you saying that, to be neutral in writing an article, I must {{em|lie}}, in order to represent the view I disagree with?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Morally offensive views|Morally offensive views]]''&lt;br /&gt;What about views that are morally offensive to most readers, such as Holocaust denial, that some people actually hold? Surely we are not to be neutral about {{em|them}}?

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Editor disputes|Editor disputes]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Dealing with biased contributors|Dealing with biased contributors]]''&lt;br /&gt;I agree with the nonbias policy but there are some here who seem completely, irremediably biased. I have to go around and clean up after them. What do I do?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Avoiding constant disputes|Avoiding constant disputes]]''&lt;br /&gt;How can we avoid constant and endless warfare over neutrality issues?

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Other objections|Other objections]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Anglo-American focus|Anglo-American focus]]''&lt;br /&gt;Wikipedia seems to have an Anglo-American focus. Is this contrary to NPOV?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Not answered here|Not answered here]]''&lt;br /&gt;I have some other objection—where should I complain?

Since the NPOV policy is often unfamiliar to newcomers—and is so central to Wikipedia's approach—many issues surrounding it have been covered before very extensively. If you have some new contribution to make to the debate, you could try the [[Wikipedia talk:Neutral point of view|policy talk page]]. Before asking, please review the links below.

==History==
{{Main|Wikipedia:Core content policies}}
&quot;Neutral Point Of View&quot; is one of the oldest governing concepts on Wikipedia. Originally appearing within  [[Nupedia]] titled &quot;[https://web.archive.org/web/20001205000200/http://www.nupedia.com/policy.shtml#III Non-bias policy]&quot;,  it was drafted by [[Larry Sanger]] in 2000. Sanger in 2001 suggested  that avoiding bias as one of Wikipedia's [https://web.archive.org/web/20010416035716/www.wikipedia.com/wiki/RulesToConsider &quot;rules to consider&quot;]. This  [http://cyber.law.harvard.edu/~reagle/wp-redux/NeutralPointOfView/982358834.html  was codified] with the objective of the NPOV policy to produce an unbiased encyclopedia.  The 
[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Neutral_point_of_view&amp;oldid=270453 original NPOV policy statement on Wikipedia] was added by Sanger on December 26, 2001. [[Jimmy Wales]] has qualified NPOV as &quot;non-negotiable&quot;, consistently, throughout various discussions: [https://web.archive.org/web/20010416035757/http://www.wikipedia.com/wiki/NeutralPointOfView  2001 statement],   [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2003-November/008096.html November 2003], [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2006-April/044386.html April 2006], [http://www.gossamer-threads.com/lists/wiki/foundation/123928#123928 March 2008]

[[WP:NOR|No original research]] (NOR) and [[Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (V)  have their origins in the NPOV policy and the problem of dealing with [[#Due and undue weight|undue weight]] and [[Wikipedia:Fringe theories|fringe theories]]. The [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:No_original_research&amp;oldid=2014449 NOR policy was established in 2003] to address problematic uses of sources. The [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Verifiability&amp;oldid=1339095 verifiability policy was established in 2003]  to ensure accuracy of articles by encouraging editors to cite sources. Development of the undue-weight section also started in 2003, for which a [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html mailing-list post] by  Wales in September was instrumental.

==Notes==
{{Reflist}}

== See also ==
=== Policies and guidelines ===
* [[Wikipedia:Conflict of interest|Conflict of interest]]
* [[Wikipedia:Fringe theories|Fringe theories]]
* [[Wikipedia:Manual of Style/Words to watch|Words to watch]]
* [[Wikipedia:No original research|No original research]]
** [[Wikipedia:Avoid peacock terms|Avoid peacock terms]]
** [[Wikipedia:Avoid weasel words|Avoid weasel words]]
* [[Wikipedia:Verifiability|Verifiability]]

=== Noticeboards ===
* [[Wikipedia:Neutral point of view/Noticeboard|NPOV noticeboard]]

=== Information pages ===
{{div col}}
* [[Wikipedia:Describing points of view|Describing points of view]]
* [[Wikipedia:List of controversial issues|List of controversial issues]]
* [[Wikipedia:NPOV dispute|NPOV dispute]]
* [[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ|NPOV FAQ]]
* [[Wikipedia:Recentism|Recentism]]
* [[Meta:Positive tone|Positive tone]] (historical Meta policy)
* [[Meta:Responses to How to Build Wikipedia, Understand Bias|Understand bias]] (historical Meta policy)
{{div col end}}

=== Essays ===
{{div col}}
* [[Wikipedia:Academic bias|Academic bias]]
* [[Wikipedia:Be neutral in form|Be neutral in form]]
* [[Wikipedia:Cherrypicking|Cherrypicking]]
* [[Wikipedia:Civil POV pushing|Civil POV pushing]]
* [[Wikipedia:Coatrack|Coatrack]]
* [[Wikipedia:Controversial articles|Controversial articles]]
* [[Wikipedia:Criticism|Criticism sections]]
* [[Wikipedia:Don't &quot;teach the controversy&quot;|Don't &quot;teach the controversy&quot;]]
* [[Wikipedia:Let the reader decide|Let the reader decide]]
* [[Wikipedia:Neutral point of view/Examples|NPOV examples]]
* [[Wikipedia:NPOV means neutral editors, not neutral content|NPOV means neutral editors, not neutral content]]
* [[Wikipedia:NPOV tutorial|NPOV tutorial]]
* [[Wikipedia:POV and OR from editors, sources, and fields|POV and OR from editors, sources, and fields]]
* [[Wikipedia:Presentism|Presentism]]
* [[Wikipedia:Scientific consensus|Scientific consensus]]
* [[Wikipedia:Scientific point of view|Scientific point of view]]
* [[Wikipedia:Systemic bias|Systemic bias]]
* [[Wikipedia:Why NPOV?|Why NPOV?]]
* [[Wikipedia:Wikipedia only reports what the sources say|Wikipedia only reports what the sources say]]
{{div col end}}

=== Articles ===
{{div col}}
*{{section link|Criticism of Wikipedia|Neutral point of view and conflicts of interest}}
*[[Consensus reality]]
*[[Objectivity (journalism)]]
*[[One-sided argument]]
{{div col end}}

=== Templates ===
*General NPOV templates:
**{{tl|POV}}—message used to attract other editors to assess and fix neutrality problems
**{{tl|POV-check}}—message used to request that an article be checked for neutrality
**{{tl|POV-section}}—message that tags only a single section as disputed
**{{tl|POV-lead}}—message when the article's introduction is questionable
**{{tl|POV-title}}—message when the article's title is questionable
**{{tl|POV-statement}}—message when only one sentence is questionable
**{{tl|NPOV language}}—message used when the neutrality of the style of writing is questioned
**{{tl|ASF}}—message when a sentence may or may not require in-text attribution (e.g., &quot;[[Jimmy Wales]] says&quot;)
**{{tl|Attribution needed}}{{mdash}}when in-text attribution should be added
*Undue-weight templates:
**{{tl|Undue weight}}—message used to warn that a part of an article lends undue weight to certain ideas relative to the article as a whole
**{{tl|Undue weight section}}—same as above but to tag a section only
**{{tl|Undue weight inline}}—same as above but to tag a sentence or paragraph only

{{Wikipedia principles}}
{{Wikipedia policies and guidelines}}

[[Category:Wikipedia neutral point of view| ]]
[[Category:Wikipedia policies|{{PAGENAME}}]]
[[Category:Wikipedia content policies]]</text>
      <sha1>rx7h3d0zw7lfbq8gyy78skbflzrgsnt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611028</id>
      <parentid>611009</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:29:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>611028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50796" sha1="09orcm2wl6v920tk8iqr9mv6v1r5eqt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{pp-move-indef}}{{pp-semi-indef}}&lt;/noinclude&gt;
{{policy|ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ|WP:NPV|WP:POV|WP:NEUTRAL}}
{{nutshell|প্ৰবন্ধসমূহে কোনো এটা পক্ষ লোৱা অনুচিত, বৰঞ্চ কোনো সম্পাদকীয় পক্ষপাতিত্ব নোহোৱাকৈ ধুনীয়া আৰু স্পষ্টকৈ পক্ষবোৰ বুজাই দিয়া উচিত। এই নিয়মটো আপুনি কি কৈছে আৰু কেনেকৈ কৈছে দুয়োটাতে সমানে প্ৰযোজ্য।}}
{{Content policy list}}
[[File:Wikipedia scale of justice.svg|200px|right]]
ৱিকিপিডিয়াৰ সকলো বোৰ বিশ্বকোষীয় সমল এক '''নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভঙ্গীৰে''' ('''NPOV''')  লিখা হ’ব লাগিব, যাৰ অৰ্থ হৈছে যথাযথ, সমানুপাতিক আৰু যথাসম্ভৱ [[Point of view (philosophy)| পক্ষপাতহীনতা]] আৰু  কোনো এক বিষয় সম্পৰ্কে প্ৰকাশিত সকলো গুৰুত্বপূৰ্ণ [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা|তথ্যউৎসৰ]] উপস্থাপন।

NPOV হৈছে ৱিকিপিডিয়া' আৰু অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ এক [[Wikipedia:Five pillars|মৌলিক নীতি]]। ই ৱিকিপেডিয়াৰ তিনিটা মূল সমল নীতিৰ এটা। আন দুটা হৈছে &quot;[[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা|সত্যাপনযোগ্যতা]]&quot; আৰু &quot;[[ৱিকিপিডিয়া:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা|মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা]]&quot;। এই নীতিবোৰে সামগ্ৰিকভাবে নিৰ্দ্ধাৰণ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ বাবে কেনে ধৰণৰ আৰু মানৰ বিষয়বস্তু গ্ৰহণযোগ্য হয় আৰু ৱিকিৰ প্ৰবন্ধই যিহেতু একতাৰহে পোষকতা কৰে, সেইবাবে ই পৰস্পৰৰ মাজত মতভেদ অনা উচিত নহয়। ৱিকিৰ সম্পাদকসকলক এই তিনি নীতিৰ সৈতে পৰিচিত কৰাবলৈ শক্তিশালীভাবে উদগনি দিয়া হয়।

এই নীতি পৰিৱৰ্তনীয় নহয় আৰু যি [[#History|সিদ্ধান্তৰ]] ওপৰত ই আধাৰিত, তাক অন্যান্য নীতিৰ বা দিশানিৰ্দেশৰ দ্বাৰা নতুবা সম্পাদকসকলৰ সহমতৰ দ্বাৰা অৱদমন কৰিব নোৱাৰি।

==নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভঙ্গী সম্পৰ্কে বাখ্যা&lt;span id=ASF&gt;==
{{Policy shortcut|WP:YESPOV|WP:WIKIVOICE}}
{{Seealso|Wikipedia:Neutral point of view/FAQ}}

ৱিকিপিডিয়া সমাজে বুজি পোৱা অনুসৰি &quot;নিৰপেক্ষতা&quot; অৰ্জন কৰাৰ অৰ্থ হ’ল বিভিন্ন [[Wikipedia:Verifiability#Reliable sources|নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহক]] গভীৰভাৱে আৰু সূক্ষ্মভাৱে বিশ্লেষণ কৰা আৰু তাৰ পিছত সেই উৎসসমূহত থকা তথ্যসমূহ পাঠকৰ সন্মুখত নিৰপেক্ষভাৱে, সঠিক অনুপাতে আৰু যিমান সম্ভৱ কোনো সম্পাদকীয় পক্ষপাতিত্ব নোহোৱাকৈ দাঙি ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা। ৱিকিপিডিয়াৰ মূল লক্ষ্য হৈছে বাদ-বিবাদ বা তৰ্কসমূহৰ বিৱৰণ দিয়া, কিন্তু নিজে সেইবোৰত লিপ্ত হোৱা ৱিকিপিডিয়াৰ লক্ষ্য নহয়। সম্পাদকসকলৰ স্বাভাৱিকতে নিজা মতাদৰ্শ বা দৃষ্টিভংগী থাকিব পাৰে, তথাপিও তেওঁলোকে আন্তৰিকতাৰে সম্পূৰ্ণ তথ্য যোগান ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যাতে কোনো এটা বিশেষ দৃষ্টিভংগীক আনটোতকৈ বেছি প্ৰাধান্য দিয়া নহয়। গতিকে, নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগীৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে কিছুমান বিশেষ মতামতক বাদ দিয়া হ’ব; বৰঞ্চ ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল [[WP:DUE|উপযুক্ত গুৰুত্ব]] থকা সকলোবোৰ প্ৰমাণযোগ্য দৃষ্টিভংগীকে ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা। এখন বিশ্বকোষৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় নিৰপেক্ষতা বজাই ৰাখিবলৈ তলত দিয়া নীতিসমূহ মানি চলক:
*লেখকৰ নিজা মতামতক সত্য বা তথ্য হিচাপে প্ৰকাশ কৰাৰ পৰা বিৰত থাকক: সাধাৰণতে, প্ৰবন্ধবোৰত বিষয়বস্তুটোৰ সন্দৰ্ভত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ লেখকৰ নিজা মতামতকসমূহৰ উল্লেখ থাকে। কিন্তু, এই মতামতবোৰ ৱিকিপিডিয়াৰ নিজা মন্তব্য হিচাপে লিখা অনুচিত। বৰঞ্চ, লেখাটোত সেই মতামতসমূহ কোনটো বিশেষ উৎসৰ পৰা লোৱা হৈছে সেয়া স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰিব লাগে, অথবা যুক্তিসংগত হ’লে সেইয়া যে এক ব্যাপক জনমত, সেইদৰে বৰ্ণনা কৰিব লাগে। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা প্ৰবন্ধত পোনপটীয়াকৈ এইটো লিখা অনুচিত যে &quot;গণহত্যা এক জঘন্য পাপ কৰ্ম&quot;, কিন্তু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এইদৰে লিখিব পাৰি যে &quot;জন এক্সৰ মতে গণহত্যাৰ দৰে কাৰ্য্যক মানৱ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ জঘন্য পাপ বুলি অভিহিত কৰিছে।&quot;
*গুৰুতৰভাৱে বিতৰ্কিত দাবীসমূহক সত্য বা তথ্য হিচাপে উপস্থাপন কৰাৰ পৰা বিৰত থাকক। যদি বিভিন্ন নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসই কোনো এটা বিষয়ত পৰস্পৰবিৰোধী দাবী কৰে, তেন্তে সেই দাবীবোৰক সত্য বুলি পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ নকৰি কেৱল ব্যক্তিগত মতামত হিচাপেহে গণ্য কৰিব লাগে, আৰু সেইবোৰক নিশ্চিত তথ্য হিচাপে দাঙি ধৰা অনুচিত।
*'''Avoid stating facts as opinions.''' Uncontested and uncontroversial factual assertions made by reliable sources should normally be directly stated in Wikipedia's voice. Unless a topic specifically deals with a disagreement over otherwise uncontested information, there is no need for specific attribution for the assertion, although it is helpful to add a reference link to the source in support of [[Wikipedia:Verifiability|verifiability]]. Further, the passage should not be worded in any way that makes it appear to be contested.
*'''Prefer nonjudgmental language.''' A neutral point of view neither sympathizes with nor disparages its subject (or what reliable sources say about the subject), although this must sometimes be balanced against clarity. Present opinions and conflicting findings in a disinterested tone. Do not editorialize. When editorial bias towards one particular point of view can be detected the article needs to be fixed.
*'''Indicate the relative prominence of opposing views.''' Ensure that the reporting of different views on a subject adequately reflects the relative levels of support for those views, and that it does not give a false impression of [[Wikipedia:Fringe theories#Parity of sources|parity]], or give [[#Due and undue weight|undue weight]] to a particular view. For example, to state that &quot;According to [[Simon Wiesenthal]], the Holocaust was a program of extermination of the Jewish people in Germany, but [[David Irving]] disputes this analysis&quot; would be to give apparent parity between the supermajority view and a tiny minority view by assigning each to a single activist in the field.

{{anchor|achieve|ACHIEVE}}

==নিৰপেক্ষতা অৰ্জন কৰা==
{{shortcut|WP:NPOVHOW|WP:ACHIEVE NPOV}}
:''See the [[Wikipedia:NPOV tutorial|NPOV tutorial]] and [[Wikipedia:Neutral point of view/Examples|NPOV examples]].''
সাধাৰণ নিয়ম হিচাপে, কেৱল পক্ষ লোৱা যেন লাগিছে বাবেই বিশ্বকোষখনৰ পৰা কোনো তথ্যসূত্ৰ থকা সমল আঁতৰাই নেপেলাব। বৰঞ্চ, লেখাটো বা অনুচ্ছেদটোক এটা নিৰপেক্ষ ৰূপ দিবলৈ সেইখিনি পুনৰ লিখিবলৈ চেষ্টা কৰক। পক্ষপাতমূলক তথ্যসমূহক আন উৎসৰ পৰা লোৱা সমলেৰে সন্তুলিত কৰি এক নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী গঢ়ি তুলিব পৰা যায়। গতিকে, এনে ধৰণৰ সমস্যাবোৰ সম্ভৱ হ’লে স্বাভাৱিক সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তেই সমাধান কৰা উচিত। কোনো সমল কেৱল তেতিয়াহে আঁতৰাব, যেতিয়া আপোনাৰ হাতত পৰ্যাপ্ত কাৰণ থাকিব যে সেই সমলে পাঠকক ভুল তথ্য দিছে বা বিপথে পৰিচালিত কৰিছে যিটো লেখাটো পুনৰ লিখিও শুধৰাব পৰা সম্ভৱ নহয়। তলৰ অনুচ্ছেদসমূহত এনে কিছুমান সাধাৰণ সমস্যাৰ বিষয়ে বিশদ নিৰ্দেশনা দিয়া হৈছে।

===নামকৰণ===
{{Policy shortcut|WP:POVNAMING}}
{{see also|Wikipedia:Article titles#Neutrality in article titles}}
এই অংশখিনিৰ অসমীয়া ভাঙনি (Sense-to-sense translation) তলত দিয়া হ’ল:
কিছুমান ক্ষেত্ৰত, কোনো এটা বিষয়ৰ বাবে বাছনি কৰা নামটোৱে পক্ষপাতিত্বৰ আভাস দিব পাৰে। যদিও সাধাৰণতে নিৰপেক্ষ শব্দ বা নাম ব্যৱহাৰ কৰাটোৱেই ভাল, তথাপিও ইয়াৰ লগতে বিষয়টো স্পষ্টকৈ বুজাই দিয়াৰ দিশটোকো সমানেই গুৰুত্ব দিব লাগিব। যদি কোনো এটা নাম নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ হয় আৰু সেইবাবেই পাঠকৰ বাবে সহজে চিনাক্তকৰণযোগ্য হয়, তেন্তে তেনে নাম ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। যদিও কোনো কোনোৱে সেই নামটোক পক্ষ লোৱা হৈছে বুলি গণ্য নকৰক কিয়। উদাহৰণস্বৰূপে, বহুলভাৱে প্ৰচলিত নাম যেনে &quot;বষ্টন ম্যাসাকাৰ&quot; (Boston Massacre), &quot;টিপট ডোম স্কেন্দল&quot; (Teapot Dome scandal) আৰু &quot;জ্যাক দ্য ৰিপাৰ&quot; (Jack the Ripper) আদি নামবোৰে কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট মতামত জাপি দিয়া যেন লাগিব পাৰে, তথাপিও সংশ্লিষ্ট বিষয়বোৰ উল্লেখ কৰিবলৈ এইবোৰ বৈধ আৰু গ্ৰহণযোগ্য নাম। কোনো এটা বিষয়ৰ বাবে কোনটো নাম আটাইতকৈ উপযোগী হ’ব, সেয়া নামটো কি প্ৰসংগত উল্লেখ কৰা হৈছে তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰে; বিশেষকৈ যেতিয়া উক্ত বিষয়টোৱেই মূল চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হয়, তেতিয়া ইয়াৰ বিকল্প নামসমূহ আৰু সেইবোৰৰ ব্যৱহাৰক লৈ থকা তৰ্ক-বিতৰ্কৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰাটো যুগুত হ’ব।

This advice especially applies to article titles. Although multiple terms may be in common usage, a single name should be chosen as the article title, in line with the [[Wikipedia:Article titles|article titling policy]] (and relevant guidelines such as on [[Wikipedia:Naming conventions (geographic names)|geographical names]]). Article titles that combine alternative names are discouraged. For example, &quot;Derry/Londonderry&quot;, &quot;Aluminium/Aluminum&quot; or &quot;Flat Earth (Round Earth)&quot; should not be used. Instead, alternative names should be given due prominence within the article itself, and [[Wikipedia:Redirect|redirects]] created as appropriate.

Some article titles are descriptive, rather than being a name. Descriptive titles should be worded neutrally, so as not to suggest a viewpoint ''for'' or ''against'' a topic, or to confine the content of the article to views on a particular side of an issue (for example, an article titled &quot;Criticisms of X&quot; might be better renamed &quot;Societal views on X&quot;). Neutral titles encourage multiple viewpoints and responsible article writing.

===Article structure===
{{Policy shortcut|WP:STRUCTURE}}
{{See|Wikipedia:Manual of Style/Layout}}

The internal structure of an article may require additional attention, to protect neutrality, and to avoid problems like ''[[#Point of view forks|POV forking]]'' and ''[[#Due and undue weight|undue weight]]''. Although specific article structures are not, as a rule, prohibited, care must be taken to ensure that the overall presentation is broadly neutral.

Segregation of text or other content into different regions or subsections, based solely on the apparent POV of the content itself, may result in an unencyclopedic structure, such as a back-and-forth dialogue between proponents and opponents.&lt;ref&gt;Article sections devoted solely to criticism, and pro-and-con sections within articles, are two commonly cited examples. There are varying views on whether and to what extent such structures are appropriate; see guidance on [[Wikipedia:Avoid thread mode|thread mode]], [[Wikipedia:Criticism|criticism]], [[Wikipedia:Pro and con lists|pro-and-con lists]], and the [[Template:Criticism-section|criticism template]].&lt;/ref&gt; It may also create an apparent hierarchy of fact where details in the main passage appear &quot;true&quot; and &quot;undisputed&quot;, whereas other, segregated material is deemed &quot;controversial&quot;, and therefore more likely to be false. Try to achieve a more neutral text by folding [[debate]]s into the narrative, rather than isolating them into sections that ignore or fight against each other.

Pay attention to headers, footnotes, or other formatting elements that might unduly favor one point of view, and watch out for structural or stylistic aspects that make it difficult for a reader to fairly and equally assess the credibility of all relevant and related viewpoints.&lt;ref&gt;Commonly cited examples include articles that read too much like a debate, and content structured like a resume. See also the [[Wikipedia:Guide to layout|guide to layout]], [[Wikipedia:Criticism#Formatting criticism|formatting of criticism]], [[Wikipedia:Edit war|edit warring]], [[Wikipedia:Template messages/Cleanup#Contradiction and confusion|cleanup templates]], and the [[Template:Lopsided|unbalanced-opinion template]].&lt;/ref&gt;

===উচিত গুৰুত্ব আৰু অযথা গুৰুত্ব===
{{Policy shortcut|WP:UNDUE|WP:WEIGHT|WP:DUE}}{{anchor|Undue weight}}
​{{nutshell|ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত সকলো উল্লেখযোগ্য দৃষ্টিভংগী নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসত থকা প্ৰাধান্যৰ অনুপাত অনুসৰিহে উপস্থাপন কৰিব লাগিব। সংখ্যাগুৰুৰ মতামতক প্ৰধান গুৰুত্ব দিয়াৰ বিপৰীতে সংখ্যালঘুৰ ধাৰণাক অযথা গুৰুত্ব দি পাঠকক বিভ্ৰান্ত কৰা অনুচিত। কোনো ধাৰণাৰ গুৰুত্ব সম্পাদকৰ নিজা মতৰ ওপৰত নহয়, বৰং কেৱল প্ৰকাশিত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ প্ৰসাৰতাৰ ওপৰতহে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।}}
নিৰপেক্ষতাৰ বাবে আৱশ্যক যে মূল স্থানৰ (mainspace) প্ৰতিটো প্ৰবন্ধ বা অন্যান্য পৃষ্ঠাই প্ৰকাশিত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত সকলো গুৰুত্বপূৰ্ণ দৃষ্টিভংগীক সমভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব লাগিব, আৰু ই প্ৰকাশিত, নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহত প্ৰতিটো দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰাধান্যৰ অনুপাত অনুসৰি হ'ব লাগিব।&lt;ref&gt;ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকল বা সাধাৰণ ৰাইজৰ মাজত প্ৰতিটো দৃষ্টিভংগীৰ আপেক্ষিক প্ৰাধান্য প্ৰাসংগিক নহয় আৰু ইয়াক বিবেচনা কৰা উচিত নহয়।&lt;/ref&gt; যথোচিত গুৰুত্ব (due weight) প্ৰদান কৰা আৰু অযথা গুৰুত্ব (undue weight) পৰিহাৰ কৰাৰ অৰ্থ হ'ল প্ৰবন্ধসমূহত '''সংখ্যালঘুসকলৰ মতামত বা দিশসমূহক''' বহুলভাৱে গ্ৰহণ কৰা মতামত বা ব্যাপকভাৱে সমৰ্থিত দিশসমূহৰ দৰে '''সমানেই বা বিশদভাৱে বৰ্ণনা কৰা উচিত নহয়।''' সাধাৰণতে, অতি ক্ষুদ্ৰ সংখ্যালঘুৰ মতামতসমূহক , হয়তো সেই নিৰ্দিষ্ট মতামতসমূহৰ বিষয়ে থকা এটা প্ৰবন্ধৰ &quot;লগতে চাওক&quot; (see also) অংশৰ বাহিৰে একেবাৰেই অন্তৰ্ভুক্ত কৰা উচিত নহয়। উদাহৰণস্বৰূপে, পৃথিৱী সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধটোত সমতল পৃথিৱীৰ (flat Earth) ধাৰণাটোৰ আধুনিক সমৰ্থনৰ কথা পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, যিটো এটা স্পষ্ট (আৰু অতি নগণ্য) সংখ্যালঘুৰ মত; তেনে কৰিলে ইয়াক অযথা গুৰুত্ব দিয়া হ'ব।

Undue weight can be given in several ways, including but not limited to depth of detail, quantity of text, prominence of placement,  juxtaposition of statements and imagery. In articles specifically relating to a minority viewpoint, such views may receive more attention and space. However, these pages should still make appropriate reference to the majority viewpoint wherever relevant and must not represent content strictly from the perspective of the minority view. Specifically, it should always be clear which parts of the text describe the minority view. In addition, the majority view should be explained in sufficient detail that the reader can understand how the minority view differs from it, and controversies regarding aspects of the minority view should be clearly identified and explained. How much detail is required depends on the subject. For instance, articles on historical views such as Flat Earth, with few or no modern proponents, may briefly state the modern position, and then go on to discuss the history of the idea in great detail, neutrally presenting the history of a now-discredited belief. Other minority views may require much more extensive description of the majority view to avoid misleading the reader. See [[Wikipedia:Fringe theories|fringe theories guideline]] and the [[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ|NPOV FAQ]].

Wikipedia should not present a dispute as if a view held by a small minority deserves as much attention overall as the majority view. Views that are held by a tiny minority should not be represented except in articles devoted to those views (such as Flat Earth). To give undue weight to the view of a significant minority, or to include that of a tiny minority, might be misleading as to the shape of the dispute. Wikipedia aims to present competing views ''in proportion to their representation in reliable sources'' on the subject. This applies not only to article text, but to images, wikilinks, external links, categories, and all other material as well.

:Paraphrased from [[Jimmy Wales|Jimbo Wales]]' [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html September 2003 post on the WikiEN-l mailing list]:
:*If a viewpoint is in the majority, then it should be easy to substantiate it with reference to commonly accepted reference texts;
:*If a viewpoint is held by a significant minority, then it should be easy to name ''[[Wiktionary:prominent|prominent]]'' adherents;
:*If a viewpoint is held by an extremely small minority, it does not belong on Wikipedia, regardless of whether it is true or you can prove it, except perhaps in some ancillary article.

Keep in mind that, in determining proper weight, we consider a viewpoint's prevalence in reliable sources, ''not'' its prevalence among Wikipedia editors or the general public.

If you can prove a theory that few or none currently believe, Wikipedia is not the place to present such a proof. Once it has been presented and discussed in [[Wikipedia:Reliable sources|reliable sources]], it may be appropriately included. See &quot;[[Wikipedia:No original research|No original research]]&quot; and &quot;[[Wikipedia:Verifiability|Verifiability]]&quot;.

====ভাৰসাম্য ৰক্ষাৰ দিশসমূহ====
{{Policy shortcut|WP:BALASP|WP:PROPORTION}}
কোনো এটা বিষয়ৰ অতি সৰু দিশসমূহক প্ৰবন্ধ এটাত প্ৰয়োজনতকৈ অধিক গুৰুত্ব দিব নালাগে। বৰঞ্চ, সেই বিষয়টোৰ ওপৰত উপলব্ধ নিৰ্ভৰযোগ্য তথা প্ৰকাশিত সমলসমূহত যি অনুপাতে বিভিন্ন দিশসমূহৰ চৰ্চা কৰা হৈছে, প্ৰবন্ধটোতো প্ৰতিটো দিশক ঠিক সেই অনুপাতেহে স্থান দিয়াৰ চেষ্টা কৰিব লাগে। উদাহৰণস্বৰূপে, কোনো এটা বিষয়ৰ সৈতে জড়িত কোনো পৃথক ঘটনা, সমালোচনা বা বাতৰি প্ৰমাণ যুক্ত বা নিৰপেক্ষ হ’বও পাৰে, তথাপিও মূল বিষয়ৰ গুৰুত্বৰ তুলনাত সেইবোৰ দীঘলীয়া বা অতিৰঞ্জিত হ’ব পাৰে। বিশেষকৈ শেহতীয়াভাৱে ঘটা কোনো ঘটনা যি বৰ্তমান সংবাদ মাধ্যমত চৰ্চাত আছে, সেইবোৰৰ ক্ষেত্ৰত এই বিষয়টোৰ প্ৰতি বিশেষ চকু ৰখা উচিত।

===={{anchor|Giving_.22equal_validity.22}}Giving &quot;equal validity&quot; can create a false balance ====
{{Policy shortcut|WP:GEVAL|WP:VALID|WP:FALSEBALANCE}}
: ''See: [[False balance]]''
{{Quote box|quote=&quot;When considering 'due impartiality' ... [we are] careful when reporting on science to make a distinction between an opinion and a fact. When there is a consensus of opinion on scientific matters, providing an opposite view without consideration of 'due weight' can lead to 'false balance', meaning that viewers might perceive an issue to be more controversial than it actually is. This does not mean that scientists cannot be questioned or challenged, but that their contributions must be properly scrutinized. Including an opposite view may well be appropriate, but [we] must clearly communicate the degree of credibility that the view carries.&quot;|width=35%|source=—[[BBC Trust]]'s policy on science reporting 2011&lt;ref&gt;{{Cite web|title=BBC Trust—BBC science coverage given &quot;vote of confidence&quot; by independent report. 2011|url=http://www.bbc.co.uk/bbctrust/news/press_releases/2011/science_impartiality.html|date=20 July 2011|accessdate=14 August 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;See updated report from 2014.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Trust Conclusions on the Executive Report on Science Impartiality Review Actions. 2014 |url=http://downloads.bbc.co.uk/bbctrust/assets/files/pdf/our_work/science_impartiality/trust_conclusions.pdf |date=July 2014 |accessdate=7 July 2014}}&lt;/ref&gt; |salign=right}}
While it is important to account for all significant [[Point of view (philosophy)|viewpoints]] on any topic, Wikipedia policy does not state or imply that every [[WP:Fringe theories|minority view]] or [[Marcello Truzzi#&quot;Extraordinary claims&quot;|extraordinary claim]] needs to be presented along with commonly accepted [[mainstream]] scholarship as if they were of equal validity. There are many such beliefs in the world, some popular and some little-known: claims that the [[Modern flat Earth societies|Earth is flat]], that the [[Knights Templar]] possessed the [[Holy Grail]], that the [[Moon landing conspiracy theories|Apollo moon landings were a hoax]], and similar ones. [[Conspiracy theories]], [[pseudoscience]], [[pseudohistory|speculative history]], or plausible but currently unaccepted theories should not be legitimized through comparison to accepted academic scholarship. We do not take a stand on these issues as encyclopedia writers, for or against; we merely omit this information where including it would unduly legitimize it, and otherwise include and describe these ideas in their proper context with respect to established scholarship and the beliefs of the wider world.

===Good research===
{{policy shortcut|WP:BESTSOURCES}}
Good and unbiased research, based upon the [[Wikipedia:Identifying reliable sources|best and most reputable authoritative sources]] available, helps prevent NPOV disagreements. Try the library for reputable books and journal articles, and look online for the most reliable resources. If you need help finding high-quality sources, ask other editors on the [[Help:Using talk pages|talk page]] of the article you are working on, or ask at the [[Wikipedia:Reference desk|reference desk]].

===Balance===
{{Policy shortcut|WP:BALANCE|WP:BALANCED}}
Neutrality assigns [[#Due and undue weight|weight]] to viewpoints in proportion to their prominence. However, when reputable sources contradict one another and ''are'' relatively equal in prominence, describe both points of view and work for balance. This involves describing the opposing views clearly, drawing on secondary or tertiary sources that describe the disagreement from a disinterested viewpoint.

===Impartial tone===
{{Policy shortcut|WP:IMPARTIAL}}
{{See also|Wikipedia:Writing better articles#Information style and tone}}
Wikipedia ''describes'' disputes. Wikipedia does not ''engage'' in disputes. A neutral characterization of disputes requires presenting viewpoints with a consistently impartial tone; otherwise articles end up as partisan commentaries ''even while'' presenting all relevant points of view. Even where a topic is presented in terms of facts rather than opinions, inappropriate tone can be introduced through the way in which facts are selected, presented, or organized. Neutral articles are written with a tone that provides an unbiased, accurate, and proportionate representation of all positions included in the article.

The tone of Wikipedia articles should be impartial, neither endorsing nor rejecting a particular point of view. Try not to quote directly from participants engaged in a heated dispute; instead, summarize and present the arguments in an impartial tone.

===Describing aesthetic opinions===
{{Policy shortcut|WP:AESTHETIC|WP:SUBJECTIVE}}
Wikipedia articles about art and other creative topics (e.g., musicians, actors, books, etc.) have a tendency to become [[WP:PEACOCK|effusive]]. This is out of place in an encyclopedia. Aesthetic opinions are diverse and subjective—we might not all agree about who the world's greatest soprano is. However, it is appropriate to note how an artist or a work has been received by prominent experts and the general public. For instance, the article on Shakespeare should note that he is widely considered to be one of the greatest authors in the English language. Articles should provide an overview of the common interpretations of a creative work, preferably with citations to experts holding that interpretation. Verifiable public and scholarly critiques provide useful context for works of art.

===Words to watch===
{{Main|Wikipedia:Manual of Style/Words to watch}}
There are no forbidden words or expressions on Wikipedia, but certain expressions should be used with care, because they may introduce bias. For example, the word ''claim'', as in &quot;Jim ''claimed'' he paid for the sandwich&quot;, could [[WP:CLAIM|imply a lack of credibility]]. Using this or other [[WP:ALLEGED|expressions of doubt]] may make an article appear to promote one position over another. Try to state the facts more simply without using such [[loaded words]]; for example, &quot;Jim ''said'' that he paid for the sandwich&quot;. Strive to eliminate [[WP:PEACOCK|expressions that are flattering]], disparaging, vague, or clichéd, or that endorse a particular point of view (unless those expressions are part of a quote from a noteworthy source).

===Bias in sources===
{{See also|Wikipedia:Identifying reliable sources#Biased or opinionated sources|Wikipedia:Neutrality of sources}}
A common argument in a dispute about reliable sources is that one source is biased and so another source should be given preference.  Some editors argue that biased sources should not be used because they introduce improper POV to an article. However, biased sources are not inherently disallowed based on bias alone, although other aspects of the source may make it invalid.  Neutral point of view should be achieved by balancing the bias in sources based on the weight of the opinion in reliable sources and not by excluding sources that do not conform to the editor's point of view. This does not mean any biased source ''must'' be used; it may well serve an article better [[WP:ONUS|to exclude the material altogether]].

==Handling neutrality disputes==
===Attributing and specifying biased statements===
{{Policy shortcut|WP:SUBSTANTIATE|WP:ATTRIBUTEPOV}}
Biased statements of opinion can be presented only with [[Wikipedia:Citing sources#In-text attribution|in-text attribution]]. For instance, &quot;John Doe is the best baseball player&quot; expresses an opinion and cannot be asserted in Wikipedia as if it were a fact. It can be included as a factual statement about the opinion: &quot;John Doe's baseball skills have been praised by baseball insiders such as Al Kaline and Joe Torre.&quot; Opinions must still be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] and appropriately [[Wikipedia:Citing sources|cited]].

Another approach is to ''specify'' or ''substantiate'' the statement, by giving those details that actually are factual. For example: &quot;John Doe had the highest batting average in the major leagues from 2003 through 2006.&quot; People may still argue over whether he was the best baseball player. But they will not argue over this.

Avoid the temptation to rephrase biased or opinion statements with [[WP:WEASEL|weasel words]], for example, &quot;Many people think John Doe is the best baseball player.&quot; But &quot;Who?&quot; and &quot;How many?&quot; are natural objections. An exception is a situation where a phrase such as &quot;Most people think&quot; can be supported by a reliable source, such as in the reporting of a survey of opinions within the group.

===Point-of-view forks===
{{Policy shortcut|WP:NPOVFACT|WP:NPOVVIEW}}{{Anchor|Point of view forks|reason=Old name of section.}}
:''See the [[Wikipedia:Content forking|content-fork]] guideline for clarification on the issues raised in this section.''
A ''POV fork'' is an attempt to evade the neutrality policy by creating a new article about a subject that is already treated in an article, often to avoid or highlight negative or positive viewpoints or facts. POV forks are not permitted in Wikipedia.

All facts and significant points of view on a given subject should be treated in one article except in the case of a [[WP:SPINOFF|spinoff sub-article]]. Some topics are so large that one article cannot reasonably cover all facets of the topic, so a spinoff sub-article is created. For example, [[Evolution as fact and theory]] is a sub-article of [[Evolution]], and [[Creation-evolution controversy]] is a sub-article of [[Creationism]]. This type of split is permissible only if written from a neutral point of view and must not be an attempt to evade the consensus process at another article.

===Making necessary assumptions===
{{Policy shortcut|WP:MNA}}
When writing articles, there may be cases where making some assumptions is necessary to get through a topic. For example, in writing about evolution, it is not helpful to hash out the creation-evolution controversy on every page. There are virtually no topics that could proceed without making some assumptions that ''someone'' would find controversial. This is true not only in evolutionary biology, but also in philosophy, history, physics, etc.

It is difficult to draw up a rule, but the following principle may help: there is probably not a good reason to discuss some assumption on a given page, if that assumption is best discussed in depth on some ''other'' page. However, a brief, unobtrusive pointer might be appropriate.

==Controversial subjects==
Wikipedia deals with numerous areas that are frequently subjects of intense debate both in the real world and among editors of the encyclopedia. A proper understanding and application of NPOV is sought in all areas of Wikipedia, but it is often needed most in these.

===Fringe theories and pseudoscience===
{{Anchor|Pseudoscience and related fringe theories}}
{{Shortcut|WP:PSCI}}
{{see|Wikipedia:Fringe theories|#Due and undue weight}}
[[Pseudoscience|Pseudoscientific]] theories are presented by proponents as science, but characteristically fail to adhere to [[scientific method|scientific standards and methods]]. Conversely, by its very nature, [[scientific consensus]] is the majority viewpoint of scientists towards a topic. Thus, when talking about [[:Category:Pseudoscience|pseudoscientific topics]], we should not describe these two opposing viewpoints as being equal to each other. While pseudoscience may in some cases be significant to an article, it should not [[Wiktionary:obfuscate#Verb|obfuscate]] the description of the mainstream views of the [[scientific community]]. Any inclusion of pseudoscientific views should not give them [[#Due and undue weight|undue weight]]. The pseudoscientific view should be clearly described as such. An explanation of how scientists have reacted to pseudoscientific theories should be prominently included. This helps us to describe differing views fairly. This also applies to other fringe subjects, for instance, forms of [[Historical negationism|historical revisionism]] that are considered by [[Wikipedia:Reliable sources|more reliable sources]] to either lack evidence or actively ignore evidence, such as claims that [[Pope John Paul I conspiracy theories|Pope John Paul I was murdered]], or that [[Moon landing conspiracy theories|the Apollo moon landing was faked]].

See Wikipedia's established [[Wikipedia:Fringe theories#Pseudoscience and other fringe theories|pseudoscience guidelines]] to help with deciding whether a topic is appropriately classified as pseudoscience.

===Religion===
{{Shortcut|WP:RNPOV}}
In the case of beliefs and practices, Wikipedia content should not only encompass what motivates individuals who hold these beliefs and practices, but also account for how such beliefs and practices developed. Wikipedia articles on history and religion draw from a religion's sacred texts as well as from modern archaeological, historical, and scientific sources.

Some adherents of a religion might object to a critical&lt;!--the use here of the word //critical// is referenced by the article itself, in the succeeding paragraph--&gt; historical treatment of their own faith because in their view such analysis discriminates against their religious beliefs. Their point of view can be mentioned if it can be documented by relevant, reliable sources, yet note that there is no contradiction. NPOV policy means that Wikipedia editors ought to try to write sentences like this: &quot;Certain Frisbeetarianists (such as the Rev. Goodcatch) believe This and That and consider those to  have been tenets of Frisbeetarianism from its earliest days. Certain sects who call themselves ''Ultimate Frisbeetarianists'' &amp;mdash;influenced by the findings of modern historians and archaeologists (such as Dr. Investigate's textual analysis and Prof. Iconoclast's carbon-dating work)&amp;mdash;still believe This, but no longer believe That, and instead believe Something Else.&quot;

Several words that have very specific meanings in studies of religion have different meanings in less formal contexts, e.g., ''[[fundamentalism]]'', ''[[mythology]]'', and (as in the prior paragraph) ''critical''. Wikipedia articles about religious topics should take care to use these words only in their formal senses to avoid causing unnecessary offence or misleading the reader. Conversely, editors should not avoid using terminology that has been established by the majority of the current reliable and relevant sources on a topic out of sympathy for a particular point of view, or concern that readers may confuse the formal and informal meanings. Details about particular terms can be found at [[Wikipedia:Manual of Style/Words to watch]].

==Common objections and clarifications==
[[File:WikiConference India 2011 Jimmy Wales 4.jpg|thumb|right|200px|Wikipedia co-founder [[Jimmy Wales]] talking about NPOV at [[WikiConference India]].]]
:''See the [[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ|NPOV FAQ]] for answers and clarifications on the issues raised in this section.''
Common objections or concerns raised to Wikipedia's NPOV policy include the following.

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Being neutral|Being neutral]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#There's no such thing as objectivity|There's no such thing as objectivity]]''&lt;br /&gt;Everybody with any philosophical sophistication knows that we all have biases. So, how can we take the NPOV policy seriously?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Lack of neutrality as an excuse to delete|Lack of neutrality as an excuse to delete]]''&lt;br /&gt;The NPOV policy is used sometimes as an excuse to delete texts that are perceived as biased. Isn't this a problem?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Assert_facts, not opinions|A simple formulation—what does it mean?]]''&lt;br /&gt;A former section of this policy called &quot;A simple formulation&quot; said, &quot;Assert facts, including facts about opinions—but don't assert opinions themselves.&quot; What does this mean?

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Balancing different views|Balancing different views]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Writing for the opponent|Writing for the opponent]]''&lt;br /&gt;I'm not convinced by what you say about &quot;writing for the opponent&quot;. I don't want to write for the opponents. Most of them rely on stating as fact many statements that are demonstrably false. Are you saying that, to be neutral in writing an article, I must {{em|lie}}, in order to represent the view I disagree with?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Morally offensive views|Morally offensive views]]''&lt;br /&gt;What about views that are morally offensive to most readers, such as Holocaust denial, that some people actually hold? Surely we are not to be neutral about {{em|them}}?

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Editor disputes|Editor disputes]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Dealing with biased contributors|Dealing with biased contributors]]''&lt;br /&gt;I agree with the nonbias policy but there are some here who seem completely, irremediably biased. I have to go around and clean up after them. What do I do?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Avoiding constant disputes|Avoiding constant disputes]]''&lt;br /&gt;How can we avoid constant and endless warfare over neutrality issues?

;[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Other objections|Other objections]]:
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Anglo-American focus|Anglo-American focus]]''&lt;br /&gt;Wikipedia seems to have an Anglo-American focus. Is this contrary to NPOV?
*''[[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ#Not answered here|Not answered here]]''&lt;br /&gt;I have some other objection—where should I complain?

Since the NPOV policy is often unfamiliar to newcomers—and is so central to Wikipedia's approach—many issues surrounding it have been covered before very extensively. If you have some new contribution to make to the debate, you could try the [[Wikipedia talk:Neutral point of view|policy talk page]]. Before asking, please review the links below.

==History==
{{Main|Wikipedia:Core content policies}}
&quot;Neutral Point Of View&quot; is one of the oldest governing concepts on Wikipedia. Originally appearing within  [[Nupedia]] titled &quot;[https://web.archive.org/web/20001205000200/http://www.nupedia.com/policy.shtml#III Non-bias policy]&quot;,  it was drafted by [[Larry Sanger]] in 2000. Sanger in 2001 suggested  that avoiding bias as one of Wikipedia's [https://web.archive.org/web/20010416035716/www.wikipedia.com/wiki/RulesToConsider &quot;rules to consider&quot;]. This  [http://cyber.law.harvard.edu/~reagle/wp-redux/NeutralPointOfView/982358834.html  was codified] with the objective of the NPOV policy to produce an unbiased encyclopedia.  The 
[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Neutral_point_of_view&amp;oldid=270453 original NPOV policy statement on Wikipedia] was added by Sanger on December 26, 2001. [[Jimmy Wales]] has qualified NPOV as &quot;non-negotiable&quot;, consistently, throughout various discussions: [https://web.archive.org/web/20010416035757/http://www.wikipedia.com/wiki/NeutralPointOfView  2001 statement],   [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2003-November/008096.html November 2003], [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2006-April/044386.html April 2006], [http://www.gossamer-threads.com/lists/wiki/foundation/123928#123928 March 2008]

[[WP:NOR|No original research]] (NOR) and [[Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (V)  have their origins in the NPOV policy and the problem of dealing with [[#Due and undue weight|undue weight]] and [[Wikipedia:Fringe theories|fringe theories]]. The [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:No_original_research&amp;oldid=2014449 NOR policy was established in 2003] to address problematic uses of sources. The [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Verifiability&amp;oldid=1339095 verifiability policy was established in 2003]  to ensure accuracy of articles by encouraging editors to cite sources. Development of the undue-weight section also started in 2003, for which a [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html mailing-list post] by  Wales in September was instrumental.

==Notes==
{{Reflist}}

== See also ==
=== Policies and guidelines ===
* [[Wikipedia:Conflict of interest|Conflict of interest]]
* [[Wikipedia:Fringe theories|Fringe theories]]
* [[Wikipedia:Manual of Style/Words to watch|Words to watch]]
* [[Wikipedia:No original research|No original research]]
** [[Wikipedia:Avoid peacock terms|Avoid peacock terms]]
** [[Wikipedia:Avoid weasel words|Avoid weasel words]]
* [[Wikipedia:Verifiability|Verifiability]]

=== Noticeboards ===
* [[Wikipedia:Neutral point of view/Noticeboard|NPOV noticeboard]]

=== Information pages ===
{{div col}}
* [[Wikipedia:Describing points of view|Describing points of view]]
* [[Wikipedia:List of controversial issues|List of controversial issues]]
* [[Wikipedia:NPOV dispute|NPOV dispute]]
* [[Wikipedia:Neutral point of view/FAQ|NPOV FAQ]]
* [[Wikipedia:Recentism|Recentism]]
* [[Meta:Positive tone|Positive tone]] (historical Meta policy)
* [[Meta:Responses to How to Build Wikipedia, Understand Bias|Understand bias]] (historical Meta policy)
{{div col end}}

=== Essays ===
{{div col}}
* [[Wikipedia:Academic bias|Academic bias]]
* [[Wikipedia:Be neutral in form|Be neutral in form]]
* [[Wikipedia:Cherrypicking|Cherrypicking]]
* [[Wikipedia:Civil POV pushing|Civil POV pushing]]
* [[Wikipedia:Coatrack|Coatrack]]
* [[Wikipedia:Controversial articles|Controversial articles]]
* [[Wikipedia:Criticism|Criticism sections]]
* [[Wikipedia:Don't &quot;teach the controversy&quot;|Don't &quot;teach the controversy&quot;]]
* [[Wikipedia:Let the reader decide|Let the reader decide]]
* [[Wikipedia:Neutral point of view/Examples|NPOV examples]]
* [[Wikipedia:NPOV means neutral editors, not neutral content|NPOV means neutral editors, not neutral content]]
* [[Wikipedia:NPOV tutorial|NPOV tutorial]]
* [[Wikipedia:POV and OR from editors, sources, and fields|POV and OR from editors, sources, and fields]]
* [[Wikipedia:Presentism|Presentism]]
* [[Wikipedia:Scientific consensus|Scientific consensus]]
* [[Wikipedia:Scientific point of view|Scientific point of view]]
* [[Wikipedia:Systemic bias|Systemic bias]]
* [[Wikipedia:Why NPOV?|Why NPOV?]]
* [[Wikipedia:Wikipedia only reports what the sources say|Wikipedia only reports what the sources say]]
{{div col end}}

=== Articles ===
{{div col}}
*{{section link|Criticism of Wikipedia|Neutral point of view and conflicts of interest}}
*[[Consensus reality]]
*[[Objectivity (journalism)]]
*[[One-sided argument]]
{{div col end}}

=== Templates ===
*General NPOV templates:
**{{tl|POV}}—message used to attract other editors to assess and fix neutrality problems
**{{tl|POV-check}}—message used to request that an article be checked for neutrality
**{{tl|POV-section}}—message that tags only a single section as disputed
**{{tl|POV-lead}}—message when the article's introduction is questionable
**{{tl|POV-title}}—message when the article's title is questionable
**{{tl|POV-statement}}—message when only one sentence is questionable
**{{tl|NPOV language}}—message used when the neutrality of the style of writing is questioned
**{{tl|ASF}}—message when a sentence may or may not require in-text attribution (e.g., &quot;[[Jimmy Wales]] says&quot;)
**{{tl|Attribution needed}}{{mdash}}when in-text attribution should be added
*Undue-weight templates:
**{{tl|Undue weight}}—message used to warn that a part of an article lends undue weight to certain ideas relative to the article as a whole
**{{tl|Undue weight section}}—same as above but to tag a section only
**{{tl|Undue weight inline}}—same as above but to tag a sentence or paragraph only

{{Wikipedia principles}}
{{Wikipedia policies and guidelines}}

[[Category:Wikipedia neutral point of view| ]]
[[Category:Wikipedia policies|{{PAGENAME}}]]
[[Category:Wikipedia content policies]]</text>
      <sha1>09orcm2wl6v920tk8iqr9mv6v1r5eqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4581</id>
    <revision>
      <id>611029</id>
      <parentid>610962</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পৃষ্ঠা [[ৱিকিপিডিয়া:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা]]ৰ পৰা [[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব]]লৈ KhiLanTziয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: আলোচনা পৃষ্ঠা চাওক </comment>
      <origin>610962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30783" sha1="oa1y0g4a6h4xziwfs3pajnolzkj29or" xml:space="preserve">{{ৱিকিপিডিয়া অনুবাদ}}
{{dablink|To raise issues with specific articles, see the [[Wikipedia:No original research/noticeboard|No original research noticeboard]]}}
{{policy|WP:OR|WP:NOR|WP:ORIGINAL}}
{{nutshell|ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা কোনো নতুন কথা বা নিজা ধাৰণা প্ৰকাশ কৰা [[Wikipedia:What Wikipedia is not|নহয়]]: ৱিকিপিডিয়াৰ সকলো সমল বা তথ্য কোনো বিশ্বাসযোগ্য, প্ৰকাশিত উৎসৰ সৈতে [[Wikipedia:Verifiability|মিলাই চাব পৰা]] (প্ৰমাণ কৰিব পৰা) হ'ব লাগিব। প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰকাশিত তথ্যৰ এনে কোনো নতুন বিশ্লেষণ বা সংশ্লেষণ থাকিব নোৱাৰিব যিটো মূল উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ কোৱা হোৱা নাই। যিখিনি কথা বিশ্বাসযোগ্য উৎসত ইতিমধ্যে প্ৰকাশ পাইছে, কেৱল সেইখিনি কথাহে প্ৰমাণসহকাৰে লিখিব পাৰি।}}

{{Content policy list}}

​ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা একো নতুন কথা বা গৱেষণা লিখিব নোৱাৰি। ইয়াত &quot;নিজা গৱেষণা&quot; মানে হৈছে এনেবোৰ কথা, তথ্য বা ধাৰণা যাৰ কোনো প্ৰমাণ বা বিশ্বাসযোগ্য উৎস নাই। কিতাপ বা ইণ্টাৰনেটত থকা পুৰণি তথ্যবোৰ একলগ কৰি তাৰ পৰা নিজাকৈ এটা নতুন অৰ্থ বা সিদ্ধান্ত উলিয়াই লিখাটোও এই নিয়মৰ বিৰুদ্ধে। আপুনি লিখা তথ্যখিনি যে সঁচা, সেয়া প্ৰমাণ কৰিবলৈ আপুনি এনেকুৱা উৎস বা লিংক দিব লাগিব যিটো সেই বিষয়টোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত আৰু আপুনি লিখা কথাখিনিক সম্পূৰ্ণৰূপে সমৰ্থন কৰে।  

ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল প্ৰবন্ধসমূহত যোগ কৰা সকলো তথ্যৰ কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰকাশিত উৎস থকাটো বাধ্যতামূলক, যদিও প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে উৎসৰ উল্লেখ (cite) কৰা হোৱা নাই।পৰীক্ষণযোগ্যতা' (Verifiability) নীতি অনুসৰি, সকলো উদ্ধৃতি আৰু যিকোনো সন্দেহযুক্ত বা প্ৰশ্ন উত্থাপন হ’ব পৰা তথ্যৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ ইনলাইন উল্লেখ থকাটো প্ৰয়োজনীয়। আনকি কেতিয়াও প্ৰশ্ন উত্থাপন নোহোৱা সাধাৰণ তথ্যৰ বাবেও এটা উৎস থকাটো জৰুৰী। (উদাহৰণস্বৰূপ: &quot;দিছপুৰ অসমৰ ৰাজধানী&quot; এই বাক্যশাৰী ইমানবোৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসই সমৰ্থন কৰে যে ইয়াৰ সত্যতা লৈ প্ৰশ্ন উঠাৰ সম্ভাৱনা নাই। আমি জানো যে এনে উৎস উপলব্ধ আছে আৰু তাৰে যিকোনো এটা উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। কিন্তু এনে স্পষ্ট বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰকৃততে উৎসৰ লিংক দিয়াটো আমি বাধ্যতামূলক নকৰো। কথাখিনিৰ প্ৰমাণযোগ্যতা আছে, যদিও ইয়াত উৎসটো স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।)

Despite the need to attribute content to reliable sources, '''you must not [[Wikipedia:Plagiarism|plagiarize]]''' them. Articles should be written in your own words while substantially retaining the meaning of the source material. 

&quot;No original research&quot; (NOR) is one of three core content policies, along with [[Wikipedia:Neutral point of view|Neutral point of view]] and [[Wikipedia:verifiability|Verifiability]], that jointly determine the type and quality of material acceptable in articles. Because these policies work in harmony, they should not be interpreted in isolation from one another, and editors should try to familiarize themselves with all three. For questions about whether any particular edit constitutes original research, see the [[WP:NORN|NOR noticeboard]].

== Using sources ==
Research that consists of collecting and organizing material from existing sources within the provisions of this and other content policies is fundamental to writing an encyclopedia. Best practice is to research the most reliable sources on the topic and summarize what they say in your own words, with each statement in the article attributable to a source that makes that statement explicitly. Source material should be carefully summarized or rephrased without changing its meaning or implication. Take care not to go beyond what is expressed in the sources, or to use them in ways inconsistent with the intention of the source, such as using material out of context. In short, '''stick to the sources'''.

If no reliable third-party sources can be found on a topic, Wikipedia should not have an article about it. If you discover something new, Wikipedia is not the place to premiere such a discovery. 

=== Reliable sources ===
{{see|Wikipedia:Verifiability|Wikipedia:Identifying reliable sources}}
Any material that is challenged or [[WP:LIKELY|likely to be challenged]] must be supported by a reliable source. Material for which no reliable source can be found is considered original research. The only way you can show your edit is not original research is to cite a reliable published source that contains the same material. Even with well-sourced material, if you use it out of context, or to advance a position not '''directly and explicitly''' supported by the source, you are engaging in original research; see [[WP:SYN|below]].
In general, the most reliable sources are: peer-reviewed journals; books published by university presses; university-level textbooks; magazines, journals, and books published by respected publishing houses; and mainstream newspapers. As a rule of thumb, the more people engaged in checking facts, analyzing legal issues, and scrutinizing the writing, the more reliable the publication. Self-published material, whether on paper or online, is generally not regarded as reliable, but see [[WP:SPS|self-published sources]] for exceptions.
Information in an article must be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] in the references cited. In general, article statements should not rely on unclear or inconsistent passages, or on passing comments. Passages open to multiple interpretations should be precisely cited or avoided. A summary of extensive discussion should reflect the conclusions of the source. Drawing conclusions not evident in the reference is original research regardless of the type of source. It is important that references be cited in context and on topic.

===প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস===
{{redirect|WP:PRIMARY|the article naming guideline|WP:PRIMARYTOPIC}}
{{policy shortcut|WP:PSTS|WP:PRIMARY|WP:SECONDARY}}
ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ ঘাইকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু প্ৰকাশিত মাধ্যমিক উৎসৰ ওপৰত আধাৰিত হ’ব লাগে, আৰু কিছু পৰিমাণে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰো  ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। কোনো এটা বিষয় ৱিকিপিডিয়াত স্থান পোৱাৰ যোগ্য হয়নে নহয় আৰু প্ৰাথমিক উৎসসমূহৰ যাতে কোনো নতুন বা নিজস্ব ব্যাখ্যা দিয়া নহয় সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ মাধ্যমিক বা তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ প্ৰয়োজন হয়। অৱশ্যে, সাৱধানতাৰে ব্যৱহাৰ কৰিলে প্ৰাথমিক উৎসৰো উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। প্ৰাথমিক উৎসৰ  ওপৰত আধাৰিত যিকোনো বিশ্লেষণাত্মক, ব্যাখ্যাধৰ্মী বা কেইবাটাও তথ্য একগোট কৰি কৰা নতুন দাবীৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকজনৰ নিজস্ব বিশ্লেষণৰ পৰিৱৰ্তে কোনো মাধ্যমিক উৎসৰ উল্লেখ থকাটো বাধ্যতামূলক।

সঠিক উৎসৰ ব্যৱহাৰ কৰাটো এটা জটিল বিষয় হ’ব পাৰে, আৰু ওপৰত উল্লেখ কৰা নিয়মবোৰ সাধাৰণ নীতিহে। কোনো এটা বিশেষ পৰিস্থিতিত প্ৰাথমিক, গৌণ নে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰাটো উপযুক্ত হ’ব, সেই সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিবলৈ সাধাৰণ জ্ঞান (common sense) আৰু এজন ভাল সম্পাদকৰ দৰে সঠিক বিচাৰ-বুদ্ধি প্ৰয়োগ কৰা উচিত; আৰু প্ৰয়োজন হ’লে এই বিষয়ে প্ৰবন্ধটোৰ ‘আলোচনা পৃষ্ঠাত’ (talk page) আলোচনা কৰা উচিত। এই নীতিৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ সংজ্ঞা তলত দিয়া ধৰণে উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;2010-08-17_umd_lib&quot;&gt;[http://www.lib.umd.edu/guides/primary-sources.html মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালৰ এই পৃষ্ঠাখনত] প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ কিছুমান সাধাৰণ উদাহৰণ দিয়া হৈছে।&lt;/ref&gt;

====প্ৰাথমিক উৎস====
{{policy shortcut|WP:PRIMARY}}
প্ৰাথমিক উৎসসমূহ কোনো এটা ঘটনাৰ অতি ওচৰৰ বা পোনপটীয়া সমল। এইবোৰ প্ৰায়ে ঘটনাটোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত ব্যক্তিৰ অনুভৱ বা বিৱৰণ, যিয়ে কোনো ঘটনা, ঐতিহাসিক সময়ছোৱা, শিল্পকৰ্ম বা ৰাজনৈতিক সিদ্ধান্ত আদিৰ এক ভিতৰুৱা বা বাস্তৱ ছবি দাঙি ধৰে।
উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পথ দুৰ্ঘটনা প্ৰত্যক্ষ কৰা কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে লিখা বিৱৰণ হ'ল সেই দুৰ্ঘটনাটোৰ তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস। ঠিক তেনেদৰে, এটা নতুন পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰস্তুত কৰা বৈজ্ঞানিক গৱেষণা প্ৰপত্ৰই হ'ল সেই পৰীক্ষাটোৰ ফলাফলৰ প্ৰাথমিক উৎস। দিনলিপি বা ডায়েৰীৰ দৰে ঐতিহাসিক নথিপত্ৰসমূহো প্ৰাথমিক উৎসৰ ভিতৰত পৰে।
&lt;ref&gt;Further examples include archeological artifacts, census results, video or transcripts of surveillance, public hearings, trials, or interviews; tabulated results of surveys or questionnaires; original philosophical works; religious scripture; ancient works, even if they cite earlier lost writings; and artistic and fictional works such as poems, scripts, screenplays, novels, motion pictures, videos, and television programs. For definitions of primary sources:
* The [http://www.library.unr.edu/instruction/help/primary.html University of Nevada, Reno Libraries] define primary sources as providing &quot;an inside view of a particular event&quot;. They offer as examples: '''original documents''', such as autobiographies, diaries, e-mail, interviews, letters, minutes, news film footage, official records, photographs, raw research data, and speeches; '''creative works''', such as art, drama, films, music, novels, poetry; and '''relics or artifacts''', such as buildings, clothing, DNA, furniture, jewelry, pottery.
* The [http://www.lib.berkeley.edu/instruct/guides/primarysources.html University of California, Berkeley library] offers this definition: &quot;Primary sources enable the researcher to get as close as possible to what actually happened during an historical event or time period. Primary sources were either created during the time period being studied, or were created at a later date by a participant in the events being studied (as in the case of memoirs) and they reflect the individual viewpoint of a participant or observer.&quot;
* [http://library.duke.edu/research/finding/primarysource.html Duke University, Libraries] offers this definition: &quot;A primary source is a first-hand account of an event. Primary sources may include newspaper articles, letters, diaries, interviews, laws, reports of government commissions, and many other types of documents.&quot;&lt;/ref&gt;

::{{fontcolor|maroon|'''''নিয়মাৱলী'''''}}: কোনো অন্য নীতিৰ দ্বাৰা বাধা আৰোপ নকৰিলে 
#কোনো স্বনামধন্য মাধ্যমেৰে প্ৰকাশিত প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ৱিকিপিডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু ইয়াৰ বাবে বিশেষ সাৱধানতাৰ প্ৰয়োজন, কাৰণ এইবোৰৰ অপপ্ৰয়োগ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি থাকে।
#প্ৰাথমিক উৎসৰ যিকোনো ধৰণৰ বিশ্লেষণ বা ব্যাখ্যাৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য মাধ্যমিক উৎসৰ (secondary source) প্ৰয়োজন। যদিও কোনো এটা সমলৰ নিজস্ব বিষয়বস্তুৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰাথমিক উৎসটোকেই আটাইতকৈ উৎকৃষ্ট বুলি গণ্য কৰা হয় , তথাপিও ইয়াৰ বিষয়বস্তুক বা ইয়াৰ সাৰাংশকো অতিৰিক্ত বা [[WP:DUE|অযথা গুৰুত্ব]] দিব নালাগে।
#ৱিকিপিডিয়াত এটা '''প্ৰাথমিক উৎস কেৱল এনে কিছুমান পোনপটীয়া আৰু বৰ্ণনামূলক তথ্য দাঙি ধৰিবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি''', যিবোৰ কোনো বিশেষজ্ঞৰ জ্ঞান নোহোৱাকৈও, কেৱল সেই প্ৰাথমিক উৎসটো পঢ়ি যিকোনো শিক্ষিত ব্যক্তিয়েই বুজি পাব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, এজন সংগীতজ্ঞৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধত ৰেকৰ্ড লেবেলে প্ৰকাশ কৰা গীতৰ তালিকা (discographies and track listings) উল্লেখ কৰিব পাৰি, অথবা এখন উপন্যাসৰ প্ৰবন্ধত তাৰ কাহিনীভাগ বৰ্ণনা কৰিবলৈ উপন্যাসখনৰ কিছু অংশ উদ্ধৃত কৰিব পাৰি; কিন্তু ইয়াৰ '''যিকোনো ধৰণৰ ব্যাখ্যা বা পৰ্যালোচনাৰ বাবে মাধ্যমিক উৎসৰ প্ৰয়োজন হ’ব।'''
#প্ৰাথমিক উৎসত পোৱা তথ্য বা সমলসমূহ আপুনি নিজে বিশ্লেষণ, মূল্যায়ন, বা [[WP:SYNTH|সংশ্লেষণ]] (synthesize) কৰিব নালাগে; ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তাৰ বাবে কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য গৌণ উৎসৰ সহায় লব লাগে।
#সম্পূৰ্ণ এটা প্ৰবন্ধ কেৱল প্ৰাথমিক উৎসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৰচনা নকৰিব, আৰু প্ৰবন্ধৰ এটা ডাঙৰ অংশ ইয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখাৰ ক্ষেত্ৰতো সাৱধান হওক।
#আপোনাৰ ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ পৰা কোনো তথ্য উৎস অবিহনে যোগ নকৰিব, কাৰণ তেনে কৰিলে ৱিকিপিডিয়া নিজেই সেই তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস হৈ পৰিব।
#জীৱিত ব্যক্তিসকলৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ব্যৱহাৰ কৰোঁতে অতিৰিক্ত সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিব; এই বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[WP:Biographies of living persons § Avoid misuse of primary sources]] চাওক।

==প্ৰকাশিত উৎসৰ নিজা সংশ্লেষণ নকৰিব==
&lt;!--Note: If this heading is changed, update [[Template:Syn]].--&gt;{{policy shortcut|WP:SYN|WP:SYNTH|WP:SYNTHESIS}}
{{Nutshell|উৎসত নথকা কোনো নতুন সিদ্ধান্ত বা কথা নিজৰ ফালৰ পৰা জোৰা-তাপলি মাৰি উলিয়াব নোৱাৰি।}}
কোনো এটা সিদ্ধান্ত প্ৰমাণ কৰিবলৈ একাধিক উৎসৰ তথ্য একগোট নকৰিব, যদিহে সেই সিদ্ধান্তটো সেই উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ থকা নাই। একেদৰে, এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসৰে বিভিন্ন অংশ একলগ কৰি এনে এটা সিদ্ধান্তত উপনীত নহ’ব, যাৰ কথা সেই উৎসটোত স্পষ্টকৈ কোৱা হোৱা নাই।
​ধৰি লওক, এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'ক' আৰু আন এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'খ'। আপুনি 'ক' আৰু 'খ' একলগ কৰি এনে এটা নতুন সিদ্ধান্ত 'গ' উলিয়াব নোৱাৰিব, যাৰ উল্লেখ দুয়োটা উৎসৰ এটাতো নাই। এইটো প্ৰকাশিত সমল বা তথ্যৰ এক অনুচিত সংশ্লেষণ (improper synthesis) হ’ব, যাৰ অনুমতি নাই।
​&quot;ক আৰু খ, গতিকে গ&quot; — এই যুক্তিটো কেৱল তেতিয়াহে গ্ৰহণযোগ্য হ’ব, যদিহে কোনো বিশ্বাসযোগ্য উৎসই এই একেই বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত এই যুক্তিটো ইতিমধ্যে প্ৰকাশ কৰিছে। যদি এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসই এটা প্ৰসংগত &quot;ক&quot; আৰু আন এটা প্ৰসংগত &quot;খ&quot; বুলি কৈছে, কিন্তু সেই দুয়োটাকে সংযোগ কৰা নাই আৰু &quot;গতিকে গ&quot; বুলি কোনো যুক্তি দিয়া নাই, তেন্তে আপুনিও কোনো প্ৰবন্ধত &quot;গতিকে গ&quot; বুলি ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব।

*A simple example of original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, but since its creation there have been 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Both parts of the sentence may be reliably sourced, but here they have been combined to imply that the UN has failed to maintain world peace. ''If no reliable source has combined the material in this way, it is original research.'' It would be a simple matter to imply the opposite using the same material, illustrating how easily material can be manipulated when the sources are not adhered to:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, and since its creation there have been only 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*The following is a more complex example of original synthesis, based on an actual Wikipedia article about a dispute between two authors, here called Smith and Jones. The first paragraph is fine, because each of the sentences is carefully sourced, using a source that refers to this dispute:

{{Quote box4
 |quote  = {{tick}} '''Smith claimed that Jones committed plagiarism by copying references from another author's book. Jones responded that it is acceptable scholarly practice to use other people's books to find new references.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Now comes the original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''If Jones did not consult the original sources, this would be contrary to the practice recommended in the Harvard ''Writing with Sources'' manual, which requires citation of the source actually consulted. The Harvard manual does not call violating this rule &quot;plagiarism&quot;. Instead, plagiarism is defined as using a source's information, ideas, words, or structure without citing them.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

The second paragraph is original research because it expresses a Wikipedia editor's opinion that, given the Harvard manual's definition of plagiarism, Jones did not commit it. To make the second paragraph consistent with this policy, a reliable source would be needed that ''specifically comments on the Smith and Jones dispute and makes the same point about the Harvard manual and plagiarism''. In other words, that precise analysis must have been published by a reliable source in relation to the topic before it can be published on Wikipedia.

== Original images ==
{{policy shortcut|WP:OI}}
:''See also [[WP:Images#Pertinence and encyclopedic nature]] and [[WP:Image use policy#Image titles and file names]].''
Because of copyright laws in a number of countries, there are relatively few images available for use in Wikipedia. Editors are therefore encouraged to upload their own images, releasing them under the [[GFDL]], [[CC-BY-SA]], or other free licenses. Original images created by a Wikipedian are not considered original research, ''so long as they do not illustrate or introduce unpublished ideas or arguments'', the core reason behind the NOR policy. Image captions are subject to this policy no less than statements in the body of the article.

It is not acceptable for an editor to use [[photo manipulation]] to distort the facts or position illustrated by an image. Manipulated images should be prominently noted as such. Any manipulated image where the encyclopedic value is materially affected should be posted to [[Wikipedia:Files for deletion]]. [[Wikipedia:Biographies of living persons#Images|Images of living persons]] must not present the subject in a false or disparaging light.

==Translations and transcriptions==
Faithfully translating sourced material into English, or transcribing spoken words from audio or video sources, is not considered original research. For information on how to handle sources that require translation, see [[Wikipedia:Verifiability#Non-English sources]].

==Routine calculations==
{{policy shortcut|WP:CALC}}

This policy allows routine mathematical calculations, such as adding numbers, converting units, or calculating a person's age, provided there is [[Wikipedia:Consensus|consensus]] among editors that the arithmetic and its application correctly reflect the [[WP:Verifiability#Reliable_sources|sources]]. See also [[:Category:Conversion templates]].

== Related policies ==
=== Verifiability ===
{{main|Wikipedia:Verifiability}}
The threshold for inclusion in Wikipedia is '''verifiability, not truth'''. The policy says that all material challenged or likely to be challenged, including quotations, needs a reliable source; what counts as a reliable source is described [[WP:SOURCES|here]].

=== Neutral point of view ===
{{main|Wikipedia:Neutral point of view}}
The prohibition against original research limits the extent to which editors may present their own points of view in articles. By reinforcing the importance of including verifiable research produced by others, this policy promotes the inclusion of multiple points of view. Consequently, this policy reinforces our neutrality policy. In many cases, there are multiple established views of any given topic. In such cases, no single position, no matter how well researched, is authoritative. It is not the responsibility of any one editor to research ''all'' points of view. But when incorporating research into an article, it is important that editors provide context for this point of view, by indicating how prevalent the position is, and whether it is held by a majority or minority.

The inclusion of a view that is held only by a tiny minority may constitute original research. [[Jimmy Wales|Jimbo Wales]] has said of this:
* If your viewpoint is in the majority, then it should be easy to substantiate it with reference to commonly accepted reference texts;
* If your viewpoint is held by a significant minority, then it should be easy to name prominent adherents;
* If your viewpoint is held by an extremely small minority, then &amp;mdash; whether it's true or not, whether you can prove it or not &amp;mdash; it doesn't belong in Wikipedia, except perhaps in some ancillary article. Wikipedia is not the place for original research.&lt;ref&gt;Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html &quot;WikiEN-l roy_q_royce@hotmail.com: --A Request RE a WIKIArticle--&quot;], [[September 29]], [[2003]].&lt;/ref&gt;

== See also ==
{{Wikiversity|Wikiversity:Publishing original research}}
* {{tl|Original research}} &amp;mdash; template used to warn of original research
* {{tl|Synthesis}} &amp;mdash; template used to warn of unpublished synthesis
* [[Wikipedia:Citing sources]]
* [[Wikipedia:Conflict of interest#Citing oneself]]
* [[Wikipedia:No original research/history]] &amp;mdash; origins of this policy
* [[Wikipedia:Template messages/Disputes]]
* [[Wikipedia:These are not original research]]
* [[Wikipedia:What SYNTH is not]]
* [[Wikipedia:Using maps and similar sources in wikipedia articles]]
* [[Wikipedia:No original research/Examples]]
* [[Observer effect (information technology)|Observer effect]] — Wikipedia's popularity means that documenting an obscure concept (e.g. an internet meme) in Wikipedia might increase its visibility, generating artificial notability as other sources cover it due to the additional exposure obtained from Wikipedia
* [[Wikipedia:No original research/Noticeboard|No original research noticeboard]]

== Notes ==
{{reflist|2}}

== Further reading ==
{{refbegin}}
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-July/005288.html Crackpot articles], mailing list, July 12, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006653.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006663.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003 (followup to above)
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017557.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 3, 2004
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017591.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 6, 2004
{{refend}}
&lt;br/&gt;
{{Wikipedia policies and guidelines}}

[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সমল নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সত্যাপনযোগ্যতা]]</text>
      <sha1>oa1y0g4a6h4xziwfs3pajnolzkj29or</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611039</id>
      <parentid>611029</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:43:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>611039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30810" sha1="0hvw0vessk6ft03arhlvn3x7nqxhwi5" xml:space="preserve">{{ৱিকিপিডিয়া অনুবাদ}}
{{dablink|To raise issues with specific articles, see the [[Wikipedia:No original research/noticeboard|No original research noticeboard]]}}
{{policy|WP:OR|WP:NOR|WP:ORIGINAL}}
{{nutshell|ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা কোনো নতুন কথা বা নিজা ধাৰণা প্ৰকাশ কৰা [[Wikipedia:What Wikipedia is not|নহয়]]: ৱিকিপিডিয়াৰ সকলো সমল বা তথ্য কোনো বিশ্বাসযোগ্য, প্ৰকাশিত উৎসৰ সৈতে [[Wikipedia:Verifiability|মিলাই চাব পৰা]] (প্ৰমাণ কৰিব পৰা) হ'ব লাগিব। প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰকাশিত তথ্যৰ এনে কোনো নতুন বিশ্লেষণ বা সংশ্লেষণ থাকিব নোৱাৰিব যিটো মূল উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ কোৱা হোৱা নাই। যিখিনি কথা বিশ্বাসযোগ্য উৎসত ইতিমধ্যে প্ৰকাশ পাইছে, কেৱল সেইখিনি কথাহে প্ৰমাণসহকাৰে লিখিব পাৰি।}}

{{Content policy list}}

​ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা একো নতুন কথা বা গৱেষণা লিখিব নোৱাৰি। ইয়াত &quot;নিজা গৱেষণা&quot; মানে হৈছে এনেবোৰ কথা, তথ্য বা ধাৰণা যাৰ কোনো প্ৰমাণ বা বিশ্বাসযোগ্য উৎস নাই। কিতাপ বা ইণ্টাৰনেটত থকা পুৰণি তথ্যবোৰ একলগ কৰি তাৰ পৰা নিজাকৈ এটা নতুন অৰ্থ বা সিদ্ধান্ত উলিয়াই লিখাটোও এই নিয়মৰ বিৰুদ্ধে। আপুনি লিখা তথ্যখিনি যে সঁচা, সেয়া প্ৰমাণ কৰিবলৈ আপুনি এনেকুৱা উৎস বা লিংক দিব লাগিব যিটো সেই বিষয়টোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত আৰু আপুনি লিখা কথাখিনিক সম্পূৰ্ণৰূপে সমৰ্থন কৰে।  

ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল প্ৰবন্ধসমূহত যোগ কৰা সকলো তথ্যৰ কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰকাশিত উৎস থকাটো বাধ্যতামূলক, যদিও প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে উৎসৰ উল্লেখ (cite) কৰা হোৱা নাই।পৰীক্ষণযোগ্যতা' (Verifiability) নীতি অনুসৰি, সকলো উদ্ধৃতি আৰু যিকোনো সন্দেহযুক্ত বা প্ৰশ্ন উত্থাপন হ’ব পৰা তথ্যৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ ইনলাইন উল্লেখ থকাটো প্ৰয়োজনীয়। আনকি কেতিয়াও প্ৰশ্ন উত্থাপন নোহোৱা সাধাৰণ তথ্যৰ বাবেও এটা উৎস থকাটো জৰুৰী। (উদাহৰণস্বৰূপ: &quot;দিছপুৰ অসমৰ ৰাজধানী&quot; এই বাক্যশাৰী ইমানবোৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসই সমৰ্থন কৰে যে ইয়াৰ সত্যতা লৈ প্ৰশ্ন উঠাৰ সম্ভাৱনা নাই। আমি জানো যে এনে উৎস উপলব্ধ আছে আৰু তাৰে যিকোনো এটা উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। কিন্তু এনে স্পষ্ট বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰকৃততে উৎসৰ লিংক দিয়াটো আমি বাধ্যতামূলক নকৰো। কথাখিনিৰ প্ৰমাণযোগ্যতা আছে, যদিও ইয়াত উৎসটো স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।)

Despite the need to attribute content to reliable sources, '''you must not [[Wikipedia:Plagiarism|plagiarize]]''' them. Articles should be written in your own words while substantially retaining the meaning of the source material. 

&quot;No original research&quot; (NOR) is one of three core content policies, along with [[Wikipedia:Neutral point of view|Neutral point of view]] and [[Wikipedia:verifiability|Verifiability]], that jointly determine the type and quality of material acceptable in articles. Because these policies work in harmony, they should not be interpreted in isolation from one another, and editors should try to familiarize themselves with all three. For questions about whether any particular edit constitutes original research, see the [[WP:NORN|NOR noticeboard]].

== Using sources ==
Research that consists of collecting and organizing material from existing sources within the provisions of this and other content policies is fundamental to writing an encyclopedia. Best practice is to research the most reliable sources on the topic and summarize what they say in your own words, with each statement in the article attributable to a source that makes that statement explicitly. Source material should be carefully summarized or rephrased without changing its meaning or implication. Take care not to go beyond what is expressed in the sources, or to use them in ways inconsistent with the intention of the source, such as using material out of context. In short, '''stick to the sources'''.

If no reliable third-party sources can be found on a topic, Wikipedia should not have an article about it. If you discover something new, Wikipedia is not the place to premiere such a discovery. 

=== Reliable sources ===
{{see|Wikipedia:Verifiability|Wikipedia:Identifying reliable sources}}
Any material that is challenged or [[WP:LIKELY|likely to be challenged]] must be supported by a reliable source. Material for which no reliable source can be found is considered original research. The only way you can show your edit is not original research is to cite a reliable published source that contains the same material. Even with well-sourced material, if you use it out of context, or to advance a position not '''directly and explicitly''' supported by the source, you are engaging in original research; see [[WP:SYN|below]].
In general, the most reliable sources are: peer-reviewed journals; books published by university presses; university-level textbooks; magazines, journals, and books published by respected publishing houses; and mainstream newspapers. As a rule of thumb, the more people engaged in checking facts, analyzing legal issues, and scrutinizing the writing, the more reliable the publication. Self-published material, whether on paper or online, is generally not regarded as reliable, but see [[WP:SPS|self-published sources]] for exceptions.
Information in an article must be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] in the references cited. In general, article statements should not rely on unclear or inconsistent passages, or on passing comments. Passages open to multiple interpretations should be precisely cited or avoided. A summary of extensive discussion should reflect the conclusions of the source. Drawing conclusions not evident in the reference is original research regardless of the type of source. It is important that references be cited in context and on topic.

===প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস===
{{redirect|WP:PRIMARY|the article naming guideline|WP:PRIMARYTOPIC}}
{{policy shortcut|WP:PSTS|WP:PRIMARY|WP:SECONDARY}}
ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ ঘাইকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু প্ৰকাশিত মাধ্যমিক উৎসৰ ওপৰত আধাৰিত হ’ব লাগে, আৰু কিছু পৰিমাণে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰো  ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। কোনো এটা বিষয় ৱিকিপিডিয়াত স্থান পোৱাৰ যোগ্য হয়নে নহয় আৰু প্ৰাথমিক উৎসসমূহৰ যাতে কোনো নতুন বা নিজস্ব ব্যাখ্যা দিয়া নহয় সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ মাধ্যমিক বা তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ প্ৰয়োজন হয়। অৱশ্যে, সাৱধানতাৰে ব্যৱহাৰ কৰিলে প্ৰাথমিক উৎসৰো উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। প্ৰাথমিক উৎসৰ  ওপৰত আধাৰিত যিকোনো বিশ্লেষণাত্মক, ব্যাখ্যাধৰ্মী বা কেইবাটাও তথ্য একগোট কৰি কৰা নতুন দাবীৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকজনৰ নিজস্ব বিশ্লেষণৰ পৰিৱৰ্তে কোনো মাধ্যমিক উৎসৰ উল্লেখ থকাটো বাধ্যতামূলক।

সঠিক উৎসৰ ব্যৱহাৰ কৰাটো এটা জটিল বিষয় হ’ব পাৰে, আৰু ওপৰত উল্লেখ কৰা নিয়মবোৰ সাধাৰণ নীতিহে। কোনো এটা বিশেষ পৰিস্থিতিত প্ৰাথমিক, গৌণ নে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰাটো উপযুক্ত হ’ব, সেই সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিবলৈ সাধাৰণ জ্ঞান (common sense) আৰু এজন ভাল সম্পাদকৰ দৰে সঠিক বিচাৰ-বুদ্ধি প্ৰয়োগ কৰা উচিত; আৰু প্ৰয়োজন হ’লে এই বিষয়ে প্ৰবন্ধটোৰ ‘আলোচনা পৃষ্ঠাত’ (talk page) আলোচনা কৰা উচিত। এই নীতিৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ সংজ্ঞা তলত দিয়া ধৰণে উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;2010-08-17_umd_lib&quot;&gt;[http://www.lib.umd.edu/guides/primary-sources.html মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালৰ এই পৃষ্ঠাখনত] প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ কিছুমান সাধাৰণ উদাহৰণ দিয়া হৈছে।&lt;/ref&gt;

====প্ৰাথমিক উৎস====
{{policy shortcut|WP:PRIMARY}}
প্ৰাথমিক উৎসসমূহ কোনো এটা ঘটনাৰ অতি ওচৰৰ বা পোনপটীয়া সমল। এইবোৰ প্ৰায়ে ঘটনাটোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত ব্যক্তিৰ অনুভৱ বা বিৱৰণ, যিয়ে কোনো ঘটনা, ঐতিহাসিক সময়ছোৱা, শিল্পকৰ্ম বা ৰাজনৈতিক সিদ্ধান্ত আদিৰ এক ভিতৰুৱা বা বাস্তৱ ছবি দাঙি ধৰে।
উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পথ দুৰ্ঘটনা প্ৰত্যক্ষ কৰা কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে লিখা বিৱৰণ হ'ল সেই দুৰ্ঘটনাটোৰ তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস। ঠিক তেনেদৰে, এটা নতুন পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰস্তুত কৰা বৈজ্ঞানিক গৱেষণা প্ৰপত্ৰই হ'ল সেই পৰীক্ষাটোৰ ফলাফলৰ প্ৰাথমিক উৎস। দিনলিপি বা ডায়েৰীৰ দৰে ঐতিহাসিক নথিপত্ৰসমূহো প্ৰাথমিক উৎসৰ ভিতৰত পৰে।
&lt;ref&gt;Further examples include archeological artifacts, census results, video or transcripts of surveillance, public hearings, trials, or interviews; tabulated results of surveys or questionnaires; original philosophical works; religious scripture; ancient works, even if they cite earlier lost writings; and artistic and fictional works such as poems, scripts, screenplays, novels, motion pictures, videos, and television programs. For definitions of primary sources:
* The [http://www.library.unr.edu/instruction/help/primary.html University of Nevada, Reno Libraries] define primary sources as providing &quot;an inside view of a particular event&quot;. They offer as examples: '''original documents''', such as autobiographies, diaries, e-mail, interviews, letters, minutes, news film footage, official records, photographs, raw research data, and speeches; '''creative works''', such as art, drama, films, music, novels, poetry; and '''relics or artifacts''', such as buildings, clothing, DNA, furniture, jewelry, pottery.
* The [http://www.lib.berkeley.edu/instruct/guides/primarysources.html University of California, Berkeley library] offers this definition: &quot;Primary sources enable the researcher to get as close as possible to what actually happened during an historical event or time period. Primary sources were either created during the time period being studied, or were created at a later date by a participant in the events being studied (as in the case of memoirs) and they reflect the individual viewpoint of a participant or observer.&quot;
* [http://library.duke.edu/research/finding/primarysource.html Duke University, Libraries] offers this definition: &quot;A primary source is a first-hand account of an event. Primary sources may include newspaper articles, letters, diaries, interviews, laws, reports of government commissions, and many other types of documents.&quot;&lt;/ref&gt;

::{{fontcolor|maroon|'''''নিয়মাৱলী'''''}}: কোনো অন্য নীতিৰ দ্বাৰা বাধা আৰোপ নকৰিলে 
#কোনো স্বনামধন্য মাধ্যমেৰে প্ৰকাশিত প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ৱিকিপিডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু ইয়াৰ বাবে বিশেষ সাৱধানতাৰ প্ৰয়োজন, কাৰণ এইবোৰৰ অপপ্ৰয়োগ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি থাকে।
#প্ৰাথমিক উৎসৰ যিকোনো ধৰণৰ বিশ্লেষণ বা ব্যাখ্যাৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য মাধ্যমিক উৎসৰ (secondary source) প্ৰয়োজন। যদিও কোনো এটা সমলৰ নিজস্ব বিষয়বস্তুৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰাথমিক উৎসটোকেই আটাইতকৈ উৎকৃষ্ট বুলি গণ্য কৰা হয় , তথাপিও ইয়াৰ বিষয়বস্তুক বা ইয়াৰ সাৰাংশকো অতিৰিক্ত বা [[WP:DUE|অযথা গুৰুত্ব]] দিব নালাগে।
#ৱিকিপিডিয়াত এটা '''প্ৰাথমিক উৎস কেৱল এনে কিছুমান পোনপটীয়া আৰু বৰ্ণনামূলক তথ্য দাঙি ধৰিবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি''', যিবোৰ কোনো বিশেষজ্ঞৰ জ্ঞান নোহোৱাকৈও, কেৱল সেই প্ৰাথমিক উৎসটো পঢ়ি যিকোনো শিক্ষিত ব্যক্তিয়েই বুজি পাব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, এজন সংগীতজ্ঞৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধত ৰেকৰ্ড লেবেলে প্ৰকাশ কৰা গীতৰ তালিকা (discographies and track listings) উল্লেখ কৰিব পাৰি, অথবা এখন উপন্যাসৰ প্ৰবন্ধত তাৰ কাহিনীভাগ বৰ্ণনা কৰিবলৈ উপন্যাসখনৰ কিছু অংশ উদ্ধৃত কৰিব পাৰি; কিন্তু ইয়াৰ '''যিকোনো ধৰণৰ ব্যাখ্যা বা পৰ্যালোচনাৰ বাবে মাধ্যমিক উৎসৰ প্ৰয়োজন হ’ব।'''
#প্ৰাথমিক উৎসত পোৱা তথ্য বা সমলসমূহ আপুনি নিজে বিশ্লেষণ, মূল্যায়ন, বা [[WP:SYNTH|সংশ্লেষণ]] (synthesize) কৰিব নালাগে; ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তাৰ বাবে কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য গৌণ উৎসৰ সহায় লব লাগে।
#সম্পূৰ্ণ এটা প্ৰবন্ধ কেৱল প্ৰাথমিক উৎসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৰচনা নকৰিব, আৰু প্ৰবন্ধৰ এটা ডাঙৰ অংশ ইয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখাৰ ক্ষেত্ৰতো সাৱধান হওক।
#আপোনাৰ ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ পৰা কোনো তথ্য উৎস অবিহনে যোগ নকৰিব, কাৰণ তেনে কৰিলে ৱিকিপিডিয়া নিজেই সেই তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস হৈ পৰিব।
#জীৱিত ব্যক্তিসকলৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ব্যৱহাৰ কৰোঁতে অতিৰিক্ত সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিব; এই বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[WP:Biographies of living persons § Avoid misuse of primary sources]] চাওক।

==প্ৰকাশিত উৎসৰ নিজা সংশ্লেষণ নকৰিব==
&lt;!--Note: If this heading is changed, update [[Template:Syn]].--&gt;{{policy shortcut|WP:SYN|WP:SYNTH|WP:SYNTHESIS}}
{{Nutshell|উৎসত নথকা কোনো নতুন সিদ্ধান্ত বা কথা নিজৰ ফালৰ পৰা জোৰা-তাপলি মাৰি উলিয়াব নোৱাৰি।}}
কোনো এটা সিদ্ধান্ত প্ৰমাণ কৰিবলৈ একাধিক উৎসৰ তথ্য একগোট নকৰিব, যদিহে সেই সিদ্ধান্তটো সেই উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ থকা নাই। একেদৰে, এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসৰে বিভিন্ন অংশ একলগ কৰি এনে এটা সিদ্ধান্তত উপনীত নহ’ব, যাৰ কথা সেই উৎসটোত স্পষ্টকৈ কোৱা হোৱা নাই।
​ধৰি লওক, এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'ক' আৰু আন এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'খ'। আপুনি 'ক' আৰু 'খ' একলগ কৰি এনে এটা নতুন সিদ্ধান্ত 'গ' উলিয়াব নোৱাৰিব, যাৰ উল্লেখ দুয়োটা উৎসৰ এটাতো নাই। এইটো প্ৰকাশিত সমল বা তথ্যৰ এক অনুচিত সংশ্লেষণ (improper synthesis) হ’ব, যাৰ অনুমতি নাই।
​&quot;ক আৰু খ, গতিকে গ&quot; — এই যুক্তিটো কেৱল তেতিয়াহে গ্ৰহণযোগ্য হ’ব, যদিহে কোনো বিশ্বাসযোগ্য উৎসই এই একেই বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত এই যুক্তিটো ইতিমধ্যে প্ৰকাশ কৰিছে। যদি এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসই এটা প্ৰসংগত &quot;ক&quot; আৰু আন এটা প্ৰসংগত &quot;খ&quot; বুলি কৈছে, কিন্তু সেই দুয়োটাকে সংযোগ কৰা নাই আৰু &quot;গতিকে গ&quot; বুলি কোনো যুক্তি দিয়া নাই, তেন্তে আপুনিও কোনো প্ৰবন্ধত &quot;গতিকে গ&quot; বুলি ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব।

*A simple example of original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, but since its creation there have been 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Both parts of the sentence may be reliably sourced, but here they have been combined to imply that the UN has failed to maintain world peace. ''If no reliable source has combined the material in this way, it is original research.'' It would be a simple matter to imply the opposite using the same material, illustrating how easily material can be manipulated when the sources are not adhered to:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, and since its creation there have been only 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*The following is a more complex example of original synthesis, based on an actual Wikipedia article about a dispute between two authors, here called Smith and Jones. The first paragraph is fine, because each of the sentences is carefully sourced, using a source that refers to this dispute:

{{Quote box4
 |quote  = {{tick}} '''Smith claimed that Jones committed plagiarism by copying references from another author's book. Jones responded that it is acceptable scholarly practice to use other people's books to find new references.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Now comes the original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''If Jones did not consult the original sources, this would be contrary to the practice recommended in the Harvard ''Writing with Sources'' manual, which requires citation of the source actually consulted. The Harvard manual does not call violating this rule &quot;plagiarism&quot;. Instead, plagiarism is defined as using a source's information, ideas, words, or structure without citing them.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

The second paragraph is original research because it expresses a Wikipedia editor's opinion that, given the Harvard manual's definition of plagiarism, Jones did not commit it. To make the second paragraph consistent with this policy, a reliable source would be needed that ''specifically comments on the Smith and Jones dispute and makes the same point about the Harvard manual and plagiarism''. In other words, that precise analysis must have been published by a reliable source in relation to the topic before it can be published on Wikipedia.

==নিজে বনোৱা চিত্ৰ==
{{policy shortcut|WP:OI}}
:''See also [[WP:Images#Pertinence and encyclopedic nature]] and [[WP:Image use policy#Image titles and file names]].''
Because of copyright laws in a number of countries, there are relatively few images available for use in Wikipedia. Editors are therefore encouraged to upload their own images, releasing them under the [[GFDL]], [[CC-BY-SA]], or other free licenses. Original images created by a Wikipedian are not considered original research, ''so long as they do not illustrate or introduce unpublished ideas or arguments'', the core reason behind the NOR policy. Image captions are subject to this policy no less than statements in the body of the article.

It is not acceptable for an editor to use [[photo manipulation]] to distort the facts or position illustrated by an image. Manipulated images should be prominently noted as such. Any manipulated image where the encyclopedic value is materially affected should be posted to [[Wikipedia:Files for deletion]]. [[Wikipedia:Biographies of living persons#Images|Images of living persons]] must not present the subject in a false or disparaging light.

==Translations and transcriptions==
Faithfully translating sourced material into English, or transcribing spoken words from audio or video sources, is not considered original research. For information on how to handle sources that require translation, see [[Wikipedia:Verifiability#Non-English sources]].

==Routine calculations==
{{policy shortcut|WP:CALC}}

This policy allows routine mathematical calculations, such as adding numbers, converting units, or calculating a person's age, provided there is [[Wikipedia:Consensus|consensus]] among editors that the arithmetic and its application correctly reflect the [[WP:Verifiability#Reliable_sources|sources]]. See also [[:Category:Conversion templates]].

== Related policies ==
=== Verifiability ===
{{main|Wikipedia:Verifiability}}
The threshold for inclusion in Wikipedia is '''verifiability, not truth'''. The policy says that all material challenged or likely to be challenged, including quotations, needs a reliable source; what counts as a reliable source is described [[WP:SOURCES|here]].

=== Neutral point of view ===
{{main|Wikipedia:Neutral point of view}}
The prohibition against original research limits the extent to which editors may present their own points of view in articles. By reinforcing the importance of including verifiable research produced by others, this policy promotes the inclusion of multiple points of view. Consequently, this policy reinforces our neutrality policy. In many cases, there are multiple established views of any given topic. In such cases, no single position, no matter how well researched, is authoritative. It is not the responsibility of any one editor to research ''all'' points of view. But when incorporating research into an article, it is important that editors provide context for this point of view, by indicating how prevalent the position is, and whether it is held by a majority or minority.

The inclusion of a view that is held only by a tiny minority may constitute original research. [[Jimmy Wales|Jimbo Wales]] has said of this:
* If your viewpoint is in the majority, then it should be easy to substantiate it with reference to commonly accepted reference texts;
* If your viewpoint is held by a significant minority, then it should be easy to name prominent adherents;
* If your viewpoint is held by an extremely small minority, then &amp;mdash; whether it's true or not, whether you can prove it or not &amp;mdash; it doesn't belong in Wikipedia, except perhaps in some ancillary article. Wikipedia is not the place for original research.&lt;ref&gt;Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html &quot;WikiEN-l roy_q_royce@hotmail.com: --A Request RE a WIKIArticle--&quot;], [[September 29]], [[2003]].&lt;/ref&gt;

== See also ==
{{Wikiversity|Wikiversity:Publishing original research}}
* {{tl|Original research}} &amp;mdash; template used to warn of original research
* {{tl|Synthesis}} &amp;mdash; template used to warn of unpublished synthesis
* [[Wikipedia:Citing sources]]
* [[Wikipedia:Conflict of interest#Citing oneself]]
* [[Wikipedia:No original research/history]] &amp;mdash; origins of this policy
* [[Wikipedia:Template messages/Disputes]]
* [[Wikipedia:These are not original research]]
* [[Wikipedia:What SYNTH is not]]
* [[Wikipedia:Using maps and similar sources in wikipedia articles]]
* [[Wikipedia:No original research/Examples]]
* [[Observer effect (information technology)|Observer effect]] — Wikipedia's popularity means that documenting an obscure concept (e.g. an internet meme) in Wikipedia might increase its visibility, generating artificial notability as other sources cover it due to the additional exposure obtained from Wikipedia
* [[Wikipedia:No original research/Noticeboard|No original research noticeboard]]

== Notes ==
{{reflist|2}}

== Further reading ==
{{refbegin}}
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-July/005288.html Crackpot articles], mailing list, July 12, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006653.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006663.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003 (followup to above)
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017557.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 3, 2004
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017591.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 6, 2004
{{refend}}
&lt;br/&gt;
{{Wikipedia policies and guidelines}}

[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সমল নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সত্যাপনযোগ্যতা]]</text>
      <sha1>0hvw0vessk6ft03arhlvn3x7nqxhwi5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611041</id>
      <parentid>611039</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:45:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* নিয়মীয়া গণনা */</comment>
      <origin>611041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30830" sha1="nvxjj2fpwwid6o9qovpba5vhe9l8xnx" xml:space="preserve">{{ৱিকিপিডিয়া অনুবাদ}}
{{dablink|To raise issues with specific articles, see the [[Wikipedia:No original research/noticeboard|No original research noticeboard]]}}
{{policy|WP:OR|WP:NOR|WP:ORIGINAL}}
{{nutshell|ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা কোনো নতুন কথা বা নিজা ধাৰণা প্ৰকাশ কৰা [[Wikipedia:What Wikipedia is not|নহয়]]: ৱিকিপিডিয়াৰ সকলো সমল বা তথ্য কোনো বিশ্বাসযোগ্য, প্ৰকাশিত উৎসৰ সৈতে [[Wikipedia:Verifiability|মিলাই চাব পৰা]] (প্ৰমাণ কৰিব পৰা) হ'ব লাগিব। প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰকাশিত তথ্যৰ এনে কোনো নতুন বিশ্লেষণ বা সংশ্লেষণ থাকিব নোৱাৰিব যিটো মূল উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ কোৱা হোৱা নাই। যিখিনি কথা বিশ্বাসযোগ্য উৎসত ইতিমধ্যে প্ৰকাশ পাইছে, কেৱল সেইখিনি কথাহে প্ৰমাণসহকাৰে লিখিব পাৰি।}}

{{Content policy list}}

​ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা একো নতুন কথা বা গৱেষণা লিখিব নোৱাৰি। ইয়াত &quot;নিজা গৱেষণা&quot; মানে হৈছে এনেবোৰ কথা, তথ্য বা ধাৰণা যাৰ কোনো প্ৰমাণ বা বিশ্বাসযোগ্য উৎস নাই। কিতাপ বা ইণ্টাৰনেটত থকা পুৰণি তথ্যবোৰ একলগ কৰি তাৰ পৰা নিজাকৈ এটা নতুন অৰ্থ বা সিদ্ধান্ত উলিয়াই লিখাটোও এই নিয়মৰ বিৰুদ্ধে। আপুনি লিখা তথ্যখিনি যে সঁচা, সেয়া প্ৰমাণ কৰিবলৈ আপুনি এনেকুৱা উৎস বা লিংক দিব লাগিব যিটো সেই বিষয়টোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত আৰু আপুনি লিখা কথাখিনিক সম্পূৰ্ণৰূপে সমৰ্থন কৰে।  

ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল প্ৰবন্ধসমূহত যোগ কৰা সকলো তথ্যৰ কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰকাশিত উৎস থকাটো বাধ্যতামূলক, যদিও প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে উৎসৰ উল্লেখ (cite) কৰা হোৱা নাই।পৰীক্ষণযোগ্যতা' (Verifiability) নীতি অনুসৰি, সকলো উদ্ধৃতি আৰু যিকোনো সন্দেহযুক্ত বা প্ৰশ্ন উত্থাপন হ’ব পৰা তথ্যৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ ইনলাইন উল্লেখ থকাটো প্ৰয়োজনীয়। আনকি কেতিয়াও প্ৰশ্ন উত্থাপন নোহোৱা সাধাৰণ তথ্যৰ বাবেও এটা উৎস থকাটো জৰুৰী। (উদাহৰণস্বৰূপ: &quot;দিছপুৰ অসমৰ ৰাজধানী&quot; এই বাক্যশাৰী ইমানবোৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসই সমৰ্থন কৰে যে ইয়াৰ সত্যতা লৈ প্ৰশ্ন উঠাৰ সম্ভাৱনা নাই। আমি জানো যে এনে উৎস উপলব্ধ আছে আৰু তাৰে যিকোনো এটা উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। কিন্তু এনে স্পষ্ট বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰকৃততে উৎসৰ লিংক দিয়াটো আমি বাধ্যতামূলক নকৰো। কথাখিনিৰ প্ৰমাণযোগ্যতা আছে, যদিও ইয়াত উৎসটো স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।)

Despite the need to attribute content to reliable sources, '''you must not [[Wikipedia:Plagiarism|plagiarize]]''' them. Articles should be written in your own words while substantially retaining the meaning of the source material. 

&quot;No original research&quot; (NOR) is one of three core content policies, along with [[Wikipedia:Neutral point of view|Neutral point of view]] and [[Wikipedia:verifiability|Verifiability]], that jointly determine the type and quality of material acceptable in articles. Because these policies work in harmony, they should not be interpreted in isolation from one another, and editors should try to familiarize themselves with all three. For questions about whether any particular edit constitutes original research, see the [[WP:NORN|NOR noticeboard]].

== Using sources ==
Research that consists of collecting and organizing material from existing sources within the provisions of this and other content policies is fundamental to writing an encyclopedia. Best practice is to research the most reliable sources on the topic and summarize what they say in your own words, with each statement in the article attributable to a source that makes that statement explicitly. Source material should be carefully summarized or rephrased without changing its meaning or implication. Take care not to go beyond what is expressed in the sources, or to use them in ways inconsistent with the intention of the source, such as using material out of context. In short, '''stick to the sources'''.

If no reliable third-party sources can be found on a topic, Wikipedia should not have an article about it. If you discover something new, Wikipedia is not the place to premiere such a discovery. 

=== Reliable sources ===
{{see|Wikipedia:Verifiability|Wikipedia:Identifying reliable sources}}
Any material that is challenged or [[WP:LIKELY|likely to be challenged]] must be supported by a reliable source. Material for which no reliable source can be found is considered original research. The only way you can show your edit is not original research is to cite a reliable published source that contains the same material. Even with well-sourced material, if you use it out of context, or to advance a position not '''directly and explicitly''' supported by the source, you are engaging in original research; see [[WP:SYN|below]].
In general, the most reliable sources are: peer-reviewed journals; books published by university presses; university-level textbooks; magazines, journals, and books published by respected publishing houses; and mainstream newspapers. As a rule of thumb, the more people engaged in checking facts, analyzing legal issues, and scrutinizing the writing, the more reliable the publication. Self-published material, whether on paper or online, is generally not regarded as reliable, but see [[WP:SPS|self-published sources]] for exceptions.
Information in an article must be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] in the references cited. In general, article statements should not rely on unclear or inconsistent passages, or on passing comments. Passages open to multiple interpretations should be precisely cited or avoided. A summary of extensive discussion should reflect the conclusions of the source. Drawing conclusions not evident in the reference is original research regardless of the type of source. It is important that references be cited in context and on topic.

===প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস===
{{redirect|WP:PRIMARY|the article naming guideline|WP:PRIMARYTOPIC}}
{{policy shortcut|WP:PSTS|WP:PRIMARY|WP:SECONDARY}}
ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ ঘাইকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু প্ৰকাশিত মাধ্যমিক উৎসৰ ওপৰত আধাৰিত হ’ব লাগে, আৰু কিছু পৰিমাণে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰো  ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। কোনো এটা বিষয় ৱিকিপিডিয়াত স্থান পোৱাৰ যোগ্য হয়নে নহয় আৰু প্ৰাথমিক উৎসসমূহৰ যাতে কোনো নতুন বা নিজস্ব ব্যাখ্যা দিয়া নহয় সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ মাধ্যমিক বা তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ প্ৰয়োজন হয়। অৱশ্যে, সাৱধানতাৰে ব্যৱহাৰ কৰিলে প্ৰাথমিক উৎসৰো উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। প্ৰাথমিক উৎসৰ  ওপৰত আধাৰিত যিকোনো বিশ্লেষণাত্মক, ব্যাখ্যাধৰ্মী বা কেইবাটাও তথ্য একগোট কৰি কৰা নতুন দাবীৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকজনৰ নিজস্ব বিশ্লেষণৰ পৰিৱৰ্তে কোনো মাধ্যমিক উৎসৰ উল্লেখ থকাটো বাধ্যতামূলক।

সঠিক উৎসৰ ব্যৱহাৰ কৰাটো এটা জটিল বিষয় হ’ব পাৰে, আৰু ওপৰত উল্লেখ কৰা নিয়মবোৰ সাধাৰণ নীতিহে। কোনো এটা বিশেষ পৰিস্থিতিত প্ৰাথমিক, গৌণ নে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰাটো উপযুক্ত হ’ব, সেই সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিবলৈ সাধাৰণ জ্ঞান (common sense) আৰু এজন ভাল সম্পাদকৰ দৰে সঠিক বিচাৰ-বুদ্ধি প্ৰয়োগ কৰা উচিত; আৰু প্ৰয়োজন হ’লে এই বিষয়ে প্ৰবন্ধটোৰ ‘আলোচনা পৃষ্ঠাত’ (talk page) আলোচনা কৰা উচিত। এই নীতিৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ সংজ্ঞা তলত দিয়া ধৰণে উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;2010-08-17_umd_lib&quot;&gt;[http://www.lib.umd.edu/guides/primary-sources.html মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালৰ এই পৃষ্ঠাখনত] প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ কিছুমান সাধাৰণ উদাহৰণ দিয়া হৈছে।&lt;/ref&gt;

====প্ৰাথমিক উৎস====
{{policy shortcut|WP:PRIMARY}}
প্ৰাথমিক উৎসসমূহ কোনো এটা ঘটনাৰ অতি ওচৰৰ বা পোনপটীয়া সমল। এইবোৰ প্ৰায়ে ঘটনাটোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত ব্যক্তিৰ অনুভৱ বা বিৱৰণ, যিয়ে কোনো ঘটনা, ঐতিহাসিক সময়ছোৱা, শিল্পকৰ্ম বা ৰাজনৈতিক সিদ্ধান্ত আদিৰ এক ভিতৰুৱা বা বাস্তৱ ছবি দাঙি ধৰে।
উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পথ দুৰ্ঘটনা প্ৰত্যক্ষ কৰা কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে লিখা বিৱৰণ হ'ল সেই দুৰ্ঘটনাটোৰ তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস। ঠিক তেনেদৰে, এটা নতুন পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰস্তুত কৰা বৈজ্ঞানিক গৱেষণা প্ৰপত্ৰই হ'ল সেই পৰীক্ষাটোৰ ফলাফলৰ প্ৰাথমিক উৎস। দিনলিপি বা ডায়েৰীৰ দৰে ঐতিহাসিক নথিপত্ৰসমূহো প্ৰাথমিক উৎসৰ ভিতৰত পৰে।
&lt;ref&gt;Further examples include archeological artifacts, census results, video or transcripts of surveillance, public hearings, trials, or interviews; tabulated results of surveys or questionnaires; original philosophical works; religious scripture; ancient works, even if they cite earlier lost writings; and artistic and fictional works such as poems, scripts, screenplays, novels, motion pictures, videos, and television programs. For definitions of primary sources:
* The [http://www.library.unr.edu/instruction/help/primary.html University of Nevada, Reno Libraries] define primary sources as providing &quot;an inside view of a particular event&quot;. They offer as examples: '''original documents''', such as autobiographies, diaries, e-mail, interviews, letters, minutes, news film footage, official records, photographs, raw research data, and speeches; '''creative works''', such as art, drama, films, music, novels, poetry; and '''relics or artifacts''', such as buildings, clothing, DNA, furniture, jewelry, pottery.
* The [http://www.lib.berkeley.edu/instruct/guides/primarysources.html University of California, Berkeley library] offers this definition: &quot;Primary sources enable the researcher to get as close as possible to what actually happened during an historical event or time period. Primary sources were either created during the time period being studied, or were created at a later date by a participant in the events being studied (as in the case of memoirs) and they reflect the individual viewpoint of a participant or observer.&quot;
* [http://library.duke.edu/research/finding/primarysource.html Duke University, Libraries] offers this definition: &quot;A primary source is a first-hand account of an event. Primary sources may include newspaper articles, letters, diaries, interviews, laws, reports of government commissions, and many other types of documents.&quot;&lt;/ref&gt;

::{{fontcolor|maroon|'''''নিয়মাৱলী'''''}}: কোনো অন্য নীতিৰ দ্বাৰা বাধা আৰোপ নকৰিলে 
#কোনো স্বনামধন্য মাধ্যমেৰে প্ৰকাশিত প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ৱিকিপিডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু ইয়াৰ বাবে বিশেষ সাৱধানতাৰ প্ৰয়োজন, কাৰণ এইবোৰৰ অপপ্ৰয়োগ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি থাকে।
#প্ৰাথমিক উৎসৰ যিকোনো ধৰণৰ বিশ্লেষণ বা ব্যাখ্যাৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য মাধ্যমিক উৎসৰ (secondary source) প্ৰয়োজন। যদিও কোনো এটা সমলৰ নিজস্ব বিষয়বস্তুৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰাথমিক উৎসটোকেই আটাইতকৈ উৎকৃষ্ট বুলি গণ্য কৰা হয় , তথাপিও ইয়াৰ বিষয়বস্তুক বা ইয়াৰ সাৰাংশকো অতিৰিক্ত বা [[WP:DUE|অযথা গুৰুত্ব]] দিব নালাগে।
#ৱিকিপিডিয়াত এটা '''প্ৰাথমিক উৎস কেৱল এনে কিছুমান পোনপটীয়া আৰু বৰ্ণনামূলক তথ্য দাঙি ধৰিবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি''', যিবোৰ কোনো বিশেষজ্ঞৰ জ্ঞান নোহোৱাকৈও, কেৱল সেই প্ৰাথমিক উৎসটো পঢ়ি যিকোনো শিক্ষিত ব্যক্তিয়েই বুজি পাব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, এজন সংগীতজ্ঞৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধত ৰেকৰ্ড লেবেলে প্ৰকাশ কৰা গীতৰ তালিকা (discographies and track listings) উল্লেখ কৰিব পাৰি, অথবা এখন উপন্যাসৰ প্ৰবন্ধত তাৰ কাহিনীভাগ বৰ্ণনা কৰিবলৈ উপন্যাসখনৰ কিছু অংশ উদ্ধৃত কৰিব পাৰি; কিন্তু ইয়াৰ '''যিকোনো ধৰণৰ ব্যাখ্যা বা পৰ্যালোচনাৰ বাবে মাধ্যমিক উৎসৰ প্ৰয়োজন হ’ব।'''
#প্ৰাথমিক উৎসত পোৱা তথ্য বা সমলসমূহ আপুনি নিজে বিশ্লেষণ, মূল্যায়ন, বা [[WP:SYNTH|সংশ্লেষণ]] (synthesize) কৰিব নালাগে; ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তাৰ বাবে কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য গৌণ উৎসৰ সহায় লব লাগে।
#সম্পূৰ্ণ এটা প্ৰবন্ধ কেৱল প্ৰাথমিক উৎসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৰচনা নকৰিব, আৰু প্ৰবন্ধৰ এটা ডাঙৰ অংশ ইয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখাৰ ক্ষেত্ৰতো সাৱধান হওক।
#আপোনাৰ ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ পৰা কোনো তথ্য উৎস অবিহনে যোগ নকৰিব, কাৰণ তেনে কৰিলে ৱিকিপিডিয়া নিজেই সেই তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস হৈ পৰিব।
#জীৱিত ব্যক্তিসকলৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ব্যৱহাৰ কৰোঁতে অতিৰিক্ত সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিব; এই বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[WP:Biographies of living persons § Avoid misuse of primary sources]] চাওক।

==প্ৰকাশিত উৎসৰ নিজা সংশ্লেষণ নকৰিব==
&lt;!--Note: If this heading is changed, update [[Template:Syn]].--&gt;{{policy shortcut|WP:SYN|WP:SYNTH|WP:SYNTHESIS}}
{{Nutshell|উৎসত নথকা কোনো নতুন সিদ্ধান্ত বা কথা নিজৰ ফালৰ পৰা জোৰা-তাপলি মাৰি উলিয়াব নোৱাৰি।}}
কোনো এটা সিদ্ধান্ত প্ৰমাণ কৰিবলৈ একাধিক উৎসৰ তথ্য একগোট নকৰিব, যদিহে সেই সিদ্ধান্তটো সেই উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ থকা নাই। একেদৰে, এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসৰে বিভিন্ন অংশ একলগ কৰি এনে এটা সিদ্ধান্তত উপনীত নহ’ব, যাৰ কথা সেই উৎসটোত স্পষ্টকৈ কোৱা হোৱা নাই।
​ধৰি লওক, এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'ক' আৰু আন এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'খ'। আপুনি 'ক' আৰু 'খ' একলগ কৰি এনে এটা নতুন সিদ্ধান্ত 'গ' উলিয়াব নোৱাৰিব, যাৰ উল্লেখ দুয়োটা উৎসৰ এটাতো নাই। এইটো প্ৰকাশিত সমল বা তথ্যৰ এক অনুচিত সংশ্লেষণ (improper synthesis) হ’ব, যাৰ অনুমতি নাই।
​&quot;ক আৰু খ, গতিকে গ&quot; — এই যুক্তিটো কেৱল তেতিয়াহে গ্ৰহণযোগ্য হ’ব, যদিহে কোনো বিশ্বাসযোগ্য উৎসই এই একেই বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত এই যুক্তিটো ইতিমধ্যে প্ৰকাশ কৰিছে। যদি এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসই এটা প্ৰসংগত &quot;ক&quot; আৰু আন এটা প্ৰসংগত &quot;খ&quot; বুলি কৈছে, কিন্তু সেই দুয়োটাকে সংযোগ কৰা নাই আৰু &quot;গতিকে গ&quot; বুলি কোনো যুক্তি দিয়া নাই, তেন্তে আপুনিও কোনো প্ৰবন্ধত &quot;গতিকে গ&quot; বুলি ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব।

*A simple example of original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, but since its creation there have been 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Both parts of the sentence may be reliably sourced, but here they have been combined to imply that the UN has failed to maintain world peace. ''If no reliable source has combined the material in this way, it is original research.'' It would be a simple matter to imply the opposite using the same material, illustrating how easily material can be manipulated when the sources are not adhered to:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, and since its creation there have been only 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*The following is a more complex example of original synthesis, based on an actual Wikipedia article about a dispute between two authors, here called Smith and Jones. The first paragraph is fine, because each of the sentences is carefully sourced, using a source that refers to this dispute:

{{Quote box4
 |quote  = {{tick}} '''Smith claimed that Jones committed plagiarism by copying references from another author's book. Jones responded that it is acceptable scholarly practice to use other people's books to find new references.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Now comes the original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''If Jones did not consult the original sources, this would be contrary to the practice recommended in the Harvard ''Writing with Sources'' manual, which requires citation of the source actually consulted. The Harvard manual does not call violating this rule &quot;plagiarism&quot;. Instead, plagiarism is defined as using a source's information, ideas, words, or structure without citing them.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

The second paragraph is original research because it expresses a Wikipedia editor's opinion that, given the Harvard manual's definition of plagiarism, Jones did not commit it. To make the second paragraph consistent with this policy, a reliable source would be needed that ''specifically comments on the Smith and Jones dispute and makes the same point about the Harvard manual and plagiarism''. In other words, that precise analysis must have been published by a reliable source in relation to the topic before it can be published on Wikipedia.

==নিজে বনোৱা চিত্ৰ==
{{policy shortcut|WP:OI}}
:''See also [[WP:Images#Pertinence and encyclopedic nature]] and [[WP:Image use policy#Image titles and file names]].''
Because of copyright laws in a number of countries, there are relatively few images available for use in Wikipedia. Editors are therefore encouraged to upload their own images, releasing them under the [[GFDL]], [[CC-BY-SA]], or other free licenses. Original images created by a Wikipedian are not considered original research, ''so long as they do not illustrate or introduce unpublished ideas or arguments'', the core reason behind the NOR policy. Image captions are subject to this policy no less than statements in the body of the article.

It is not acceptable for an editor to use [[photo manipulation]] to distort the facts or position illustrated by an image. Manipulated images should be prominently noted as such. Any manipulated image where the encyclopedic value is materially affected should be posted to [[Wikipedia:Files for deletion]]. [[Wikipedia:Biographies of living persons#Images|Images of living persons]] must not present the subject in a false or disparaging light.

==Translations and transcriptions==
Faithfully translating sourced material into English, or transcribing spoken words from audio or video sources, is not considered original research. For information on how to handle sources that require translation, see [[Wikipedia:Verifiability#Non-English sources]].

==নিয়মীয়া গণনা==
{{policy shortcut|WP:CALC}}

This policy allows routine mathematical calculations, such as adding numbers, converting units, or calculating a person's age, provided there is [[Wikipedia:Consensus|consensus]] among editors that the arithmetic and its application correctly reflect the [[WP:Verifiability#Reliable_sources|sources]]. See also [[:Category:Conversion templates]].

== Related policies ==
=== Verifiability ===
{{main|Wikipedia:Verifiability}}
The threshold for inclusion in Wikipedia is '''verifiability, not truth'''. The policy says that all material challenged or likely to be challenged, including quotations, needs a reliable source; what counts as a reliable source is described [[WP:SOURCES|here]].

=== Neutral point of view ===
{{main|Wikipedia:Neutral point of view}}
The prohibition against original research limits the extent to which editors may present their own points of view in articles. By reinforcing the importance of including verifiable research produced by others, this policy promotes the inclusion of multiple points of view. Consequently, this policy reinforces our neutrality policy. In many cases, there are multiple established views of any given topic. In such cases, no single position, no matter how well researched, is authoritative. It is not the responsibility of any one editor to research ''all'' points of view. But when incorporating research into an article, it is important that editors provide context for this point of view, by indicating how prevalent the position is, and whether it is held by a majority or minority.

The inclusion of a view that is held only by a tiny minority may constitute original research. [[Jimmy Wales|Jimbo Wales]] has said of this:
* If your viewpoint is in the majority, then it should be easy to substantiate it with reference to commonly accepted reference texts;
* If your viewpoint is held by a significant minority, then it should be easy to name prominent adherents;
* If your viewpoint is held by an extremely small minority, then &amp;mdash; whether it's true or not, whether you can prove it or not &amp;mdash; it doesn't belong in Wikipedia, except perhaps in some ancillary article. Wikipedia is not the place for original research.&lt;ref&gt;Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html &quot;WikiEN-l roy_q_royce@hotmail.com: --A Request RE a WIKIArticle--&quot;], [[September 29]], [[2003]].&lt;/ref&gt;

== See also ==
{{Wikiversity|Wikiversity:Publishing original research}}
* {{tl|Original research}} &amp;mdash; template used to warn of original research
* {{tl|Synthesis}} &amp;mdash; template used to warn of unpublished synthesis
* [[Wikipedia:Citing sources]]
* [[Wikipedia:Conflict of interest#Citing oneself]]
* [[Wikipedia:No original research/history]] &amp;mdash; origins of this policy
* [[Wikipedia:Template messages/Disputes]]
* [[Wikipedia:These are not original research]]
* [[Wikipedia:What SYNTH is not]]
* [[Wikipedia:Using maps and similar sources in wikipedia articles]]
* [[Wikipedia:No original research/Examples]]
* [[Observer effect (information technology)|Observer effect]] — Wikipedia's popularity means that documenting an obscure concept (e.g. an internet meme) in Wikipedia might increase its visibility, generating artificial notability as other sources cover it due to the additional exposure obtained from Wikipedia
* [[Wikipedia:No original research/Noticeboard|No original research noticeboard]]

== Notes ==
{{reflist|2}}

== Further reading ==
{{refbegin}}
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-July/005288.html Crackpot articles], mailing list, July 12, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006653.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006663.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003 (followup to above)
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017557.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 3, 2004
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017591.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 6, 2004
{{refend}}
&lt;br/&gt;
{{Wikipedia policies and guidelines}}

[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সমল নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সত্যাপনযোগ্যতা]]</text>
      <sha1>nvxjj2fpwwid6o9qovpba5vhe9l8xnx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611044</id>
      <parentid>611041</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30727" sha1="ox1geazxos6pi2rnehxxkps6l0bgv5m" xml:space="preserve">{{ৱিকিপিডিয়া অনুবাদ}}
{{dablink|To raise issues with specific articles, see the [[Wikipedia:No original research/noticeboard|No original research noticeboard]]}}
{{policy|WP:OR|WP:NOR|WP:ORIGINAL}}
{{nutshell|ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা কোনো নতুন কথা বা নিজা ধাৰণা প্ৰকাশ কৰা [[Wikipedia:What Wikipedia is not|নহয়]]: ৱিকিপিডিয়াৰ সকলো সমল বা তথ্য কোনো বিশ্বাসযোগ্য, প্ৰকাশিত উৎসৰ সৈতে [[Wikipedia:Verifiability|মিলাই চাব পৰা]] (প্ৰমাণ কৰিব পৰা) হ'ব লাগিব। উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ নিলিখা কোনো নতুন বিশ্লেষণ বা সংশ্লেষণ প্ৰবন্ধত থাকিব নোৱাৰিব। যিখিনি কথা বিশ্বাসযোগ্য উৎসত ইতিমধ্যে প্ৰকাশ পাইছে, কেৱল সেইখিনি কথাহে প্ৰমাণসহকাৰে লিখিব পাৰি।}}

{{Content policy list}}

​ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা একো নতুন কথা বা গৱেষণা লিখিব নোৱাৰি। ইয়াত &quot;নিজা গৱেষণা&quot; মানে হৈছে এনেবোৰ কথা, তথ্য বা ধাৰণা যাৰ কোনো প্ৰমাণ বা বিশ্বাসযোগ্য উৎস নাই। কিতাপ বা ইণ্টাৰনেটত থকা পুৰণি তথ্যবোৰ একলগ কৰি তাৰ পৰা নিজাকৈ এটা নতুন অৰ্থ বা সিদ্ধান্ত উলিয়াই লিখাটোও এই নিয়মৰ বিৰুদ্ধে। আপুনি লিখা তথ্যখিনি যে সঁচা, সেয়া প্ৰমাণ কৰিবলৈ আপুনি এনেকুৱা উৎস বা লিংক দিব লাগিব যিটো সেই বিষয়টোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত আৰু আপুনি লিখা কথাখিনিক সম্পূৰ্ণৰূপে সমৰ্থন কৰে।  

ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল প্ৰবন্ধসমূহত যোগ কৰা সকলো তথ্যৰ কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰকাশিত উৎস থকাটো বাধ্যতামূলক, যদিও প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে উৎসৰ উল্লেখ (cite) কৰা হোৱা নাই।পৰীক্ষণযোগ্যতা' (Verifiability) নীতি অনুসৰি, সকলো উদ্ধৃতি আৰু যিকোনো সন্দেহযুক্ত বা প্ৰশ্ন উত্থাপন হ’ব পৰা তথ্যৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ ইনলাইন উল্লেখ থকাটো প্ৰয়োজনীয়। আনকি কেতিয়াও প্ৰশ্ন উত্থাপন নোহোৱা সাধাৰণ তথ্যৰ বাবেও এটা উৎস থকাটো জৰুৰী। (উদাহৰণস্বৰূপ: &quot;দিছপুৰ অসমৰ ৰাজধানী&quot; এই বাক্যশাৰী ইমানবোৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসই সমৰ্থন কৰে যে ইয়াৰ সত্যতা লৈ প্ৰশ্ন উঠাৰ সম্ভাৱনা নাই। আমি জানো যে এনে উৎস উপলব্ধ আছে আৰু তাৰে যিকোনো এটা উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। কিন্তু এনে স্পষ্ট বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰকৃততে উৎসৰ লিংক দিয়াটো আমি বাধ্যতামূলক নকৰো। কথাখিনিৰ প্ৰমাণযোগ্যতা আছে, যদিও ইয়াত উৎসটো স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।)

Despite the need to attribute content to reliable sources, '''you must not [[Wikipedia:Plagiarism|plagiarize]]''' them. Articles should be written in your own words while substantially retaining the meaning of the source material. 

&quot;No original research&quot; (NOR) is one of three core content policies, along with [[Wikipedia:Neutral point of view|Neutral point of view]] and [[Wikipedia:verifiability|Verifiability]], that jointly determine the type and quality of material acceptable in articles. Because these policies work in harmony, they should not be interpreted in isolation from one another, and editors should try to familiarize themselves with all three. For questions about whether any particular edit constitutes original research, see the [[WP:NORN|NOR noticeboard]].

== Using sources ==
Research that consists of collecting and organizing material from existing sources within the provisions of this and other content policies is fundamental to writing an encyclopedia. Best practice is to research the most reliable sources on the topic and summarize what they say in your own words, with each statement in the article attributable to a source that makes that statement explicitly. Source material should be carefully summarized or rephrased without changing its meaning or implication. Take care not to go beyond what is expressed in the sources, or to use them in ways inconsistent with the intention of the source, such as using material out of context. In short, '''stick to the sources'''.

If no reliable third-party sources can be found on a topic, Wikipedia should not have an article about it. If you discover something new, Wikipedia is not the place to premiere such a discovery. 

=== Reliable sources ===
{{see|Wikipedia:Verifiability|Wikipedia:Identifying reliable sources}}
Any material that is challenged or [[WP:LIKELY|likely to be challenged]] must be supported by a reliable source. Material for which no reliable source can be found is considered original research. The only way you can show your edit is not original research is to cite a reliable published source that contains the same material. Even with well-sourced material, if you use it out of context, or to advance a position not '''directly and explicitly''' supported by the source, you are engaging in original research; see [[WP:SYN|below]].
In general, the most reliable sources are: peer-reviewed journals; books published by university presses; university-level textbooks; magazines, journals, and books published by respected publishing houses; and mainstream newspapers. As a rule of thumb, the more people engaged in checking facts, analyzing legal issues, and scrutinizing the writing, the more reliable the publication. Self-published material, whether on paper or online, is generally not regarded as reliable, but see [[WP:SPS|self-published sources]] for exceptions.
Information in an article must be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] in the references cited. In general, article statements should not rely on unclear or inconsistent passages, or on passing comments. Passages open to multiple interpretations should be precisely cited or avoided. A summary of extensive discussion should reflect the conclusions of the source. Drawing conclusions not evident in the reference is original research regardless of the type of source. It is important that references be cited in context and on topic.

===প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস===
{{redirect|WP:PRIMARY|the article naming guideline|WP:PRIMARYTOPIC}}
{{policy shortcut|WP:PSTS|WP:PRIMARY|WP:SECONDARY}}
ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ ঘাইকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু প্ৰকাশিত মাধ্যমিক উৎসৰ ওপৰত আধাৰিত হ’ব লাগে, আৰু কিছু পৰিমাণে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰো  ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। কোনো এটা বিষয় ৱিকিপিডিয়াত স্থান পোৱাৰ যোগ্য হয়নে নহয় আৰু প্ৰাথমিক উৎসসমূহৰ যাতে কোনো নতুন বা নিজস্ব ব্যাখ্যা দিয়া নহয় সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ মাধ্যমিক বা তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ প্ৰয়োজন হয়। অৱশ্যে, সাৱধানতাৰে ব্যৱহাৰ কৰিলে প্ৰাথমিক উৎসৰো উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। প্ৰাথমিক উৎসৰ  ওপৰত আধাৰিত যিকোনো বিশ্লেষণাত্মক, ব্যাখ্যাধৰ্মী বা কেইবাটাও তথ্য একগোট কৰি কৰা নতুন দাবীৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকজনৰ নিজস্ব বিশ্লেষণৰ পৰিৱৰ্তে কোনো মাধ্যমিক উৎসৰ উল্লেখ থকাটো বাধ্যতামূলক।

সঠিক উৎসৰ ব্যৱহাৰ কৰাটো এটা জটিল বিষয় হ’ব পাৰে, আৰু ওপৰত উল্লেখ কৰা নিয়মবোৰ সাধাৰণ নীতিহে। কোনো এটা বিশেষ পৰিস্থিতিত প্ৰাথমিক, গৌণ নে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰাটো উপযুক্ত হ’ব, সেই সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিবলৈ সাধাৰণ জ্ঞান (common sense) আৰু এজন ভাল সম্পাদকৰ দৰে সঠিক বিচাৰ-বুদ্ধি প্ৰয়োগ কৰা উচিত; আৰু প্ৰয়োজন হ’লে এই বিষয়ে প্ৰবন্ধটোৰ ‘আলোচনা পৃষ্ঠাত’ (talk page) আলোচনা কৰা উচিত। এই নীতিৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ সংজ্ঞা তলত দিয়া ধৰণে উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;2010-08-17_umd_lib&quot;&gt;[http://www.lib.umd.edu/guides/primary-sources.html মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালৰ এই পৃষ্ঠাখনত] প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ কিছুমান সাধাৰণ উদাহৰণ দিয়া হৈছে।&lt;/ref&gt;

====প্ৰাথমিক উৎস====
{{policy shortcut|WP:PRIMARY}}
প্ৰাথমিক উৎসসমূহ কোনো এটা ঘটনাৰ অতি ওচৰৰ বা পোনপটীয়া সমল। এইবোৰ প্ৰায়ে ঘটনাটোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত ব্যক্তিৰ অনুভৱ বা বিৱৰণ, যিয়ে কোনো ঘটনা, ঐতিহাসিক সময়ছোৱা, শিল্পকৰ্ম বা ৰাজনৈতিক সিদ্ধান্ত আদিৰ এক ভিতৰুৱা বা বাস্তৱ ছবি দাঙি ধৰে।
উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পথ দুৰ্ঘটনা প্ৰত্যক্ষ কৰা কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে লিখা বিৱৰণ হ'ল সেই দুৰ্ঘটনাটোৰ তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস। ঠিক তেনেদৰে, এটা নতুন পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰস্তুত কৰা বৈজ্ঞানিক গৱেষণা প্ৰপত্ৰই হ'ল সেই পৰীক্ষাটোৰ ফলাফলৰ প্ৰাথমিক উৎস। দিনলিপি বা ডায়েৰীৰ দৰে ঐতিহাসিক নথিপত্ৰসমূহো প্ৰাথমিক উৎসৰ ভিতৰত পৰে।
&lt;ref&gt;Further examples include archeological artifacts, census results, video or transcripts of surveillance, public hearings, trials, or interviews; tabulated results of surveys or questionnaires; original philosophical works; religious scripture; ancient works, even if they cite earlier lost writings; and artistic and fictional works such as poems, scripts, screenplays, novels, motion pictures, videos, and television programs. For definitions of primary sources:
* The [http://www.library.unr.edu/instruction/help/primary.html University of Nevada, Reno Libraries] define primary sources as providing &quot;an inside view of a particular event&quot;. They offer as examples: '''original documents''', such as autobiographies, diaries, e-mail, interviews, letters, minutes, news film footage, official records, photographs, raw research data, and speeches; '''creative works''', such as art, drama, films, music, novels, poetry; and '''relics or artifacts''', such as buildings, clothing, DNA, furniture, jewelry, pottery.
* The [http://www.lib.berkeley.edu/instruct/guides/primarysources.html University of California, Berkeley library] offers this definition: &quot;Primary sources enable the researcher to get as close as possible to what actually happened during an historical event or time period. Primary sources were either created during the time period being studied, or were created at a later date by a participant in the events being studied (as in the case of memoirs) and they reflect the individual viewpoint of a participant or observer.&quot;
* [http://library.duke.edu/research/finding/primarysource.html Duke University, Libraries] offers this definition: &quot;A primary source is a first-hand account of an event. Primary sources may include newspaper articles, letters, diaries, interviews, laws, reports of government commissions, and many other types of documents.&quot;&lt;/ref&gt;

::{{fontcolor|maroon|'''''নিয়মাৱলী'''''}}: কোনো অন্য নীতিৰ দ্বাৰা বাধা আৰোপ নকৰিলে 
#কোনো স্বনামধন্য মাধ্যমেৰে প্ৰকাশিত প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ৱিকিপিডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু ইয়াৰ বাবে বিশেষ সাৱধানতাৰ প্ৰয়োজন, কাৰণ এইবোৰৰ অপপ্ৰয়োগ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি থাকে।
#প্ৰাথমিক উৎসৰ যিকোনো ধৰণৰ বিশ্লেষণ বা ব্যাখ্যাৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য মাধ্যমিক উৎসৰ (secondary source) প্ৰয়োজন। যদিও কোনো এটা সমলৰ নিজস্ব বিষয়বস্তুৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰাথমিক উৎসটোকেই আটাইতকৈ উৎকৃষ্ট বুলি গণ্য কৰা হয় , তথাপিও ইয়াৰ বিষয়বস্তুক বা ইয়াৰ সাৰাংশকো অতিৰিক্ত বা [[WP:DUE|অযথা গুৰুত্ব]] দিব নালাগে।
#ৱিকিপিডিয়াত এটা '''প্ৰাথমিক উৎস কেৱল এনে কিছুমান পোনপটীয়া আৰু বৰ্ণনামূলক তথ্য দাঙি ধৰিবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি''', যিবোৰ কোনো বিশেষজ্ঞৰ জ্ঞান নোহোৱাকৈও, কেৱল সেই প্ৰাথমিক উৎসটো পঢ়ি যিকোনো শিক্ষিত ব্যক্তিয়েই বুজি পাব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, এজন সংগীতজ্ঞৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধত ৰেকৰ্ড লেবেলে প্ৰকাশ কৰা গীতৰ তালিকা (discographies and track listings) উল্লেখ কৰিব পাৰি, অথবা এখন উপন্যাসৰ প্ৰবন্ধত তাৰ কাহিনীভাগ বৰ্ণনা কৰিবলৈ উপন্যাসখনৰ কিছু অংশ উদ্ধৃত কৰিব পাৰি; কিন্তু ইয়াৰ '''যিকোনো ধৰণৰ ব্যাখ্যা বা পৰ্যালোচনাৰ বাবে মাধ্যমিক উৎসৰ প্ৰয়োজন হ’ব।'''
#প্ৰাথমিক উৎসত পোৱা তথ্য বা সমলসমূহ আপুনি নিজে বিশ্লেষণ, মূল্যায়ন, বা [[WP:SYNTH|সংশ্লেষণ]] (synthesize) কৰিব নালাগে; ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তাৰ বাবে কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য গৌণ উৎসৰ সহায় লব লাগে।
#সম্পূৰ্ণ এটা প্ৰবন্ধ কেৱল প্ৰাথমিক উৎসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৰচনা নকৰিব, আৰু প্ৰবন্ধৰ এটা ডাঙৰ অংশ ইয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখাৰ ক্ষেত্ৰতো সাৱধান হওক।
#আপোনাৰ ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ পৰা কোনো তথ্য উৎস অবিহনে যোগ নকৰিব, কাৰণ তেনে কৰিলে ৱিকিপিডিয়া নিজেই সেই তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস হৈ পৰিব।
#জীৱিত ব্যক্তিসকলৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ব্যৱহাৰ কৰোঁতে অতিৰিক্ত সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিব; এই বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[WP:Biographies of living persons § Avoid misuse of primary sources]] চাওক।

==প্ৰকাশিত উৎসৰ নিজা সংশ্লেষণ নকৰিব==
&lt;!--Note: If this heading is changed, update [[Template:Syn]].--&gt;{{policy shortcut|WP:SYN|WP:SYNTH|WP:SYNTHESIS}}
{{Nutshell|উৎসত নথকা কোনো নতুন সিদ্ধান্ত বা কথা নিজৰ ফালৰ পৰা জোৰা-তাপলি মাৰি উলিয়াব নোৱাৰি।}}
কোনো এটা সিদ্ধান্ত প্ৰমাণ কৰিবলৈ একাধিক উৎসৰ তথ্য একগোট নকৰিব, যদিহে সেই সিদ্ধান্তটো সেই উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ থকা নাই। একেদৰে, এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসৰে বিভিন্ন অংশ একলগ কৰি এনে এটা সিদ্ধান্তত উপনীত নহ’ব, যাৰ কথা সেই উৎসটোত স্পষ্টকৈ কোৱা হোৱা নাই।
​ধৰি লওক, এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'ক' আৰু আন এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'খ'। আপুনি 'ক' আৰু 'খ' একলগ কৰি এনে এটা নতুন সিদ্ধান্ত 'গ' উলিয়াব নোৱাৰিব, যাৰ উল্লেখ দুয়োটা উৎসৰ এটাতো নাই। এইটো প্ৰকাশিত সমল বা তথ্যৰ এক অনুচিত সংশ্লেষণ (improper synthesis) হ’ব, যাৰ অনুমতি নাই।
​&quot;ক আৰু খ, গতিকে গ&quot; — এই যুক্তিটো কেৱল তেতিয়াহে গ্ৰহণযোগ্য হ’ব, যদিহে কোনো বিশ্বাসযোগ্য উৎসই এই একেই বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত এই যুক্তিটো ইতিমধ্যে প্ৰকাশ কৰিছে। যদি এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসই এটা প্ৰসংগত &quot;ক&quot; আৰু আন এটা প্ৰসংগত &quot;খ&quot; বুলি কৈছে, কিন্তু সেই দুয়োটাকে সংযোগ কৰা নাই আৰু &quot;গতিকে গ&quot; বুলি কোনো যুক্তি দিয়া নাই, তেন্তে আপুনিও কোনো প্ৰবন্ধত &quot;গতিকে গ&quot; বুলি ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব।

*A simple example of original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, but since its creation there have been 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Both parts of the sentence may be reliably sourced, but here they have been combined to imply that the UN has failed to maintain world peace. ''If no reliable source has combined the material in this way, it is original research.'' It would be a simple matter to imply the opposite using the same material, illustrating how easily material can be manipulated when the sources are not adhered to:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, and since its creation there have been only 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*The following is a more complex example of original synthesis, based on an actual Wikipedia article about a dispute between two authors, here called Smith and Jones. The first paragraph is fine, because each of the sentences is carefully sourced, using a source that refers to this dispute:

{{Quote box4
 |quote  = {{tick}} '''Smith claimed that Jones committed plagiarism by copying references from another author's book. Jones responded that it is acceptable scholarly practice to use other people's books to find new references.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Now comes the original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''If Jones did not consult the original sources, this would be contrary to the practice recommended in the Harvard ''Writing with Sources'' manual, which requires citation of the source actually consulted. The Harvard manual does not call violating this rule &quot;plagiarism&quot;. Instead, plagiarism is defined as using a source's information, ideas, words, or structure without citing them.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

The second paragraph is original research because it expresses a Wikipedia editor's opinion that, given the Harvard manual's definition of plagiarism, Jones did not commit it. To make the second paragraph consistent with this policy, a reliable source would be needed that ''specifically comments on the Smith and Jones dispute and makes the same point about the Harvard manual and plagiarism''. In other words, that precise analysis must have been published by a reliable source in relation to the topic before it can be published on Wikipedia.

==নিজে বনোৱা চিত্ৰ==
{{policy shortcut|WP:OI}}
:''See also [[WP:Images#Pertinence and encyclopedic nature]] and [[WP:Image use policy#Image titles and file names]].''
Because of copyright laws in a number of countries, there are relatively few images available for use in Wikipedia. Editors are therefore encouraged to upload their own images, releasing them under the [[GFDL]], [[CC-BY-SA]], or other free licenses. Original images created by a Wikipedian are not considered original research, ''so long as they do not illustrate or introduce unpublished ideas or arguments'', the core reason behind the NOR policy. Image captions are subject to this policy no less than statements in the body of the article.

It is not acceptable for an editor to use [[photo manipulation]] to distort the facts or position illustrated by an image. Manipulated images should be prominently noted as such. Any manipulated image where the encyclopedic value is materially affected should be posted to [[Wikipedia:Files for deletion]]. [[Wikipedia:Biographies of living persons#Images|Images of living persons]] must not present the subject in a false or disparaging light.

==Translations and transcriptions==
Faithfully translating sourced material into English, or transcribing spoken words from audio or video sources, is not considered original research. For information on how to handle sources that require translation, see [[Wikipedia:Verifiability#Non-English sources]].

==নিয়মীয়া গণনা==
{{policy shortcut|WP:CALC}}

This policy allows routine mathematical calculations, such as adding numbers, converting units, or calculating a person's age, provided there is [[Wikipedia:Consensus|consensus]] among editors that the arithmetic and its application correctly reflect the [[WP:Verifiability#Reliable_sources|sources]]. See also [[:Category:Conversion templates]].

== Related policies ==
=== Verifiability ===
{{main|Wikipedia:Verifiability}}
The threshold for inclusion in Wikipedia is '''verifiability, not truth'''. The policy says that all material challenged or likely to be challenged, including quotations, needs a reliable source; what counts as a reliable source is described [[WP:SOURCES|here]].

=== Neutral point of view ===
{{main|Wikipedia:Neutral point of view}}
The prohibition against original research limits the extent to which editors may present their own points of view in articles. By reinforcing the importance of including verifiable research produced by others, this policy promotes the inclusion of multiple points of view. Consequently, this policy reinforces our neutrality policy. In many cases, there are multiple established views of any given topic. In such cases, no single position, no matter how well researched, is authoritative. It is not the responsibility of any one editor to research ''all'' points of view. But when incorporating research into an article, it is important that editors provide context for this point of view, by indicating how prevalent the position is, and whether it is held by a majority or minority.

The inclusion of a view that is held only by a tiny minority may constitute original research. [[Jimmy Wales|Jimbo Wales]] has said of this:
* If your viewpoint is in the majority, then it should be easy to substantiate it with reference to commonly accepted reference texts;
* If your viewpoint is held by a significant minority, then it should be easy to name prominent adherents;
* If your viewpoint is held by an extremely small minority, then &amp;mdash; whether it's true or not, whether you can prove it or not &amp;mdash; it doesn't belong in Wikipedia, except perhaps in some ancillary article. Wikipedia is not the place for original research.&lt;ref&gt;Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html &quot;WikiEN-l roy_q_royce@hotmail.com: --A Request RE a WIKIArticle--&quot;], [[September 29]], [[2003]].&lt;/ref&gt;

== See also ==
{{Wikiversity|Wikiversity:Publishing original research}}
* {{tl|Original research}} &amp;mdash; template used to warn of original research
* {{tl|Synthesis}} &amp;mdash; template used to warn of unpublished synthesis
* [[Wikipedia:Citing sources]]
* [[Wikipedia:Conflict of interest#Citing oneself]]
* [[Wikipedia:No original research/history]] &amp;mdash; origins of this policy
* [[Wikipedia:Template messages/Disputes]]
* [[Wikipedia:These are not original research]]
* [[Wikipedia:What SYNTH is not]]
* [[Wikipedia:Using maps and similar sources in wikipedia articles]]
* [[Wikipedia:No original research/Examples]]
* [[Observer effect (information technology)|Observer effect]] — Wikipedia's popularity means that documenting an obscure concept (e.g. an internet meme) in Wikipedia might increase its visibility, generating artificial notability as other sources cover it due to the additional exposure obtained from Wikipedia
* [[Wikipedia:No original research/Noticeboard|No original research noticeboard]]

== Notes ==
{{reflist|2}}

== Further reading ==
{{refbegin}}
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-July/005288.html Crackpot articles], mailing list, July 12, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006653.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006663.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003 (followup to above)
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017557.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 3, 2004
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017591.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 6, 2004
{{refend}}
&lt;br/&gt;
{{Wikipedia policies and guidelines}}

[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সমল নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সত্যাপনযোগ্যতা]]</text>
      <sha1>ox1geazxos6pi2rnehxxkps6l0bgv5m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611045</id>
      <parentid>611044</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:59:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30822" sha1="1egclwfywihz4y6ua8f59o8jif6uekw" xml:space="preserve">{{ৱিকিপিডিয়া অনুবাদ}}
{{dablink|নিজা গৱেষণা সম্পৰ্কীয় সমস্যা উত্থাপন কৰিবলৈ [[Wikipedia:No original research/noticeboard|No original research noticeboard]] লৈ যাওক}}
{{policy|WP:OR|WP:NOR|WP:ORIGINAL}}
{{nutshell|ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা কোনো নতুন কথা বা নিজা ধাৰণা প্ৰকাশ কৰা [[Wikipedia:What Wikipedia is not|নহয়]]: ৱিকিপিডিয়াৰ সকলো সমল বা তথ্য কোনো বিশ্বাসযোগ্য, প্ৰকাশিত উৎসৰ সৈতে [[Wikipedia:Verifiability|মিলাই চাব পৰা]] (প্ৰমাণ কৰিব পৰা) হ'ব লাগিব। উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ নিলিখা কোনো নতুন বিশ্লেষণ বা সংশ্লেষণ প্ৰবন্ধত থাকিব নোৱাৰিব। যিখিনি কথা বিশ্বাসযোগ্য উৎসত ইতিমধ্যে প্ৰকাশ পাইছে, কেৱল সেইখিনি কথাহে প্ৰমাণসহকাৰে লিখিব পাৰি।}}

{{Content policy list}}

​ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা একো নতুন কথা বা গৱেষণা লিখিব নোৱাৰি। ইয়াত &quot;নিজা গৱেষণা&quot; মানে হৈছে এনেবোৰ কথা, তথ্য বা ধাৰণা যাৰ কোনো প্ৰমাণ বা বিশ্বাসযোগ্য উৎস নাই। কিতাপ বা ইণ্টাৰনেটত থকা পুৰণি তথ্যবোৰ একলগ কৰি তাৰ পৰা নিজাকৈ এটা নতুন অৰ্থ বা সিদ্ধান্ত উলিয়াই লিখাটোও এই নিয়মৰ বিৰুদ্ধে। আপুনি লিখা তথ্যখিনি যে সঁচা, সেয়া প্ৰমাণ কৰিবলৈ আপুনি এনেকুৱা উৎস বা লিংক দিব লাগিব যিটো সেই বিষয়টোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত আৰু আপুনি লিখা কথাখিনিক সম্পূৰ্ণৰূপে সমৰ্থন কৰে।  

ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল প্ৰবন্ধসমূহত যোগ কৰা সকলো তথ্যৰ কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰকাশিত উৎস থকাটো বাধ্যতামূলক, যদিও প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে উৎসৰ উল্লেখ (cite) কৰা হোৱা নাই।পৰীক্ষণযোগ্যতা' (Verifiability) নীতি অনুসৰি, সকলো উদ্ধৃতি আৰু যিকোনো সন্দেহযুক্ত বা প্ৰশ্ন উত্থাপন হ’ব পৰা তথ্যৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ ইনলাইন উল্লেখ থকাটো প্ৰয়োজনীয়। আনকি কেতিয়াও প্ৰশ্ন উত্থাপন নোহোৱা সাধাৰণ তথ্যৰ বাবেও এটা উৎস থকাটো জৰুৰী। (উদাহৰণস্বৰূপ: &quot;দিছপুৰ অসমৰ ৰাজধানী&quot; এই বাক্যশাৰী ইমানবোৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসই সমৰ্থন কৰে যে ইয়াৰ সত্যতা লৈ প্ৰশ্ন উঠাৰ সম্ভাৱনা নাই। আমি জানো যে এনে উৎস উপলব্ধ আছে আৰু তাৰে যিকোনো এটা উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। কিন্তু এনে স্পষ্ট বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰকৃততে উৎসৰ লিংক দিয়াটো আমি বাধ্যতামূলক নকৰো। কথাখিনিৰ প্ৰমাণযোগ্যতা আছে, যদিও ইয়াত উৎসটো স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।)

Despite the need to attribute content to reliable sources, '''you must not [[Wikipedia:Plagiarism|plagiarize]]''' them. Articles should be written in your own words while substantially retaining the meaning of the source material. 

&quot;No original research&quot; (NOR) is one of three core content policies, along with [[Wikipedia:Neutral point of view|Neutral point of view]] and [[Wikipedia:verifiability|Verifiability]], that jointly determine the type and quality of material acceptable in articles. Because these policies work in harmony, they should not be interpreted in isolation from one another, and editors should try to familiarize themselves with all three. For questions about whether any particular edit constitutes original research, see the [[WP:NORN|NOR noticeboard]].

== Using sources ==
Research that consists of collecting and organizing material from existing sources within the provisions of this and other content policies is fundamental to writing an encyclopedia. Best practice is to research the most reliable sources on the topic and summarize what they say in your own words, with each statement in the article attributable to a source that makes that statement explicitly. Source material should be carefully summarized or rephrased without changing its meaning or implication. Take care not to go beyond what is expressed in the sources, or to use them in ways inconsistent with the intention of the source, such as using material out of context. In short, '''stick to the sources'''.

If no reliable third-party sources can be found on a topic, Wikipedia should not have an article about it. If you discover something new, Wikipedia is not the place to premiere such a discovery. 

=== Reliable sources ===
{{see|Wikipedia:Verifiability|Wikipedia:Identifying reliable sources}}
Any material that is challenged or [[WP:LIKELY|likely to be challenged]] must be supported by a reliable source. Material for which no reliable source can be found is considered original research. The only way you can show your edit is not original research is to cite a reliable published source that contains the same material. Even with well-sourced material, if you use it out of context, or to advance a position not '''directly and explicitly''' supported by the source, you are engaging in original research; see [[WP:SYN|below]].
In general, the most reliable sources are: peer-reviewed journals; books published by university presses; university-level textbooks; magazines, journals, and books published by respected publishing houses; and mainstream newspapers. As a rule of thumb, the more people engaged in checking facts, analyzing legal issues, and scrutinizing the writing, the more reliable the publication. Self-published material, whether on paper or online, is generally not regarded as reliable, but see [[WP:SPS|self-published sources]] for exceptions.
Information in an article must be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] in the references cited. In general, article statements should not rely on unclear or inconsistent passages, or on passing comments. Passages open to multiple interpretations should be precisely cited or avoided. A summary of extensive discussion should reflect the conclusions of the source. Drawing conclusions not evident in the reference is original research regardless of the type of source. It is important that references be cited in context and on topic.

===প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস===
{{redirect|WP:PRIMARY|the article naming guideline|WP:PRIMARYTOPIC}}
{{policy shortcut|WP:PSTS|WP:PRIMARY|WP:SECONDARY}}
ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ ঘাইকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু প্ৰকাশিত মাধ্যমিক উৎসৰ ওপৰত আধাৰিত হ’ব লাগে, আৰু কিছু পৰিমাণে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰো  ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। কোনো এটা বিষয় ৱিকিপিডিয়াত স্থান পোৱাৰ যোগ্য হয়নে নহয় আৰু প্ৰাথমিক উৎসসমূহৰ যাতে কোনো নতুন বা নিজস্ব ব্যাখ্যা দিয়া নহয় সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ মাধ্যমিক বা তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ প্ৰয়োজন হয়। অৱশ্যে, সাৱধানতাৰে ব্যৱহাৰ কৰিলে প্ৰাথমিক উৎসৰো উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। প্ৰাথমিক উৎসৰ  ওপৰত আধাৰিত যিকোনো বিশ্লেষণাত্মক, ব্যাখ্যাধৰ্মী বা কেইবাটাও তথ্য একগোট কৰি কৰা নতুন দাবীৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকজনৰ নিজস্ব বিশ্লেষণৰ পৰিৱৰ্তে কোনো মাধ্যমিক উৎসৰ উল্লেখ থকাটো বাধ্যতামূলক।

সঠিক উৎসৰ ব্যৱহাৰ কৰাটো এটা জটিল বিষয় হ’ব পাৰে, আৰু ওপৰত উল্লেখ কৰা নিয়মবোৰ সাধাৰণ নীতিহে। কোনো এটা বিশেষ পৰিস্থিতিত প্ৰাথমিক, গৌণ নে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰাটো উপযুক্ত হ’ব, সেই সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিবলৈ সাধাৰণ জ্ঞান (common sense) আৰু এজন ভাল সম্পাদকৰ দৰে সঠিক বিচাৰ-বুদ্ধি প্ৰয়োগ কৰা উচিত; আৰু প্ৰয়োজন হ’লে এই বিষয়ে প্ৰবন্ধটোৰ ‘আলোচনা পৃষ্ঠাত’ (talk page) আলোচনা কৰা উচিত। এই নীতিৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ সংজ্ঞা তলত দিয়া ধৰণে উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;2010-08-17_umd_lib&quot;&gt;[http://www.lib.umd.edu/guides/primary-sources.html মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালৰ এই পৃষ্ঠাখনত] প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ কিছুমান সাধাৰণ উদাহৰণ দিয়া হৈছে।&lt;/ref&gt;

====প্ৰাথমিক উৎস====
{{policy shortcut|WP:PRIMARY}}
প্ৰাথমিক উৎসসমূহ কোনো এটা ঘটনাৰ অতি ওচৰৰ বা পোনপটীয়া সমল। এইবোৰ প্ৰায়ে ঘটনাটোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত ব্যক্তিৰ অনুভৱ বা বিৱৰণ, যিয়ে কোনো ঘটনা, ঐতিহাসিক সময়ছোৱা, শিল্পকৰ্ম বা ৰাজনৈতিক সিদ্ধান্ত আদিৰ এক ভিতৰুৱা বা বাস্তৱ ছবি দাঙি ধৰে।
উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পথ দুৰ্ঘটনা প্ৰত্যক্ষ কৰা কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে লিখা বিৱৰণ হ'ল সেই দুৰ্ঘটনাটোৰ তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস। ঠিক তেনেদৰে, এটা নতুন পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰস্তুত কৰা বৈজ্ঞানিক গৱেষণা প্ৰপত্ৰই হ'ল সেই পৰীক্ষাটোৰ ফলাফলৰ প্ৰাথমিক উৎস। দিনলিপি বা ডায়েৰীৰ দৰে ঐতিহাসিক নথিপত্ৰসমূহো প্ৰাথমিক উৎসৰ ভিতৰত পৰে।
&lt;ref&gt;Further examples include archeological artifacts, census results, video or transcripts of surveillance, public hearings, trials, or interviews; tabulated results of surveys or questionnaires; original philosophical works; religious scripture; ancient works, even if they cite earlier lost writings; and artistic and fictional works such as poems, scripts, screenplays, novels, motion pictures, videos, and television programs. For definitions of primary sources:
* The [http://www.library.unr.edu/instruction/help/primary.html University of Nevada, Reno Libraries] define primary sources as providing &quot;an inside view of a particular event&quot;. They offer as examples: '''original documents''', such as autobiographies, diaries, e-mail, interviews, letters, minutes, news film footage, official records, photographs, raw research data, and speeches; '''creative works''', such as art, drama, films, music, novels, poetry; and '''relics or artifacts''', such as buildings, clothing, DNA, furniture, jewelry, pottery.
* The [http://www.lib.berkeley.edu/instruct/guides/primarysources.html University of California, Berkeley library] offers this definition: &quot;Primary sources enable the researcher to get as close as possible to what actually happened during an historical event or time period. Primary sources were either created during the time period being studied, or were created at a later date by a participant in the events being studied (as in the case of memoirs) and they reflect the individual viewpoint of a participant or observer.&quot;
* [http://library.duke.edu/research/finding/primarysource.html Duke University, Libraries] offers this definition: &quot;A primary source is a first-hand account of an event. Primary sources may include newspaper articles, letters, diaries, interviews, laws, reports of government commissions, and many other types of documents.&quot;&lt;/ref&gt;

::{{fontcolor|maroon|'''''নিয়মাৱলী'''''}}: কোনো অন্য নীতিৰ দ্বাৰা বাধা আৰোপ নকৰিলে 
#কোনো স্বনামধন্য মাধ্যমেৰে প্ৰকাশিত প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ৱিকিপিডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু ইয়াৰ বাবে বিশেষ সাৱধানতাৰ প্ৰয়োজন, কাৰণ এইবোৰৰ অপপ্ৰয়োগ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি থাকে।
#প্ৰাথমিক উৎসৰ যিকোনো ধৰণৰ বিশ্লেষণ বা ব্যাখ্যাৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য মাধ্যমিক উৎসৰ (secondary source) প্ৰয়োজন। যদিও কোনো এটা সমলৰ নিজস্ব বিষয়বস্তুৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰাথমিক উৎসটোকেই আটাইতকৈ উৎকৃষ্ট বুলি গণ্য কৰা হয় , তথাপিও ইয়াৰ বিষয়বস্তুক বা ইয়াৰ সাৰাংশকো অতিৰিক্ত বা [[WP:DUE|অযথা গুৰুত্ব]] দিব নালাগে।
#ৱিকিপিডিয়াত এটা '''প্ৰাথমিক উৎস কেৱল এনে কিছুমান পোনপটীয়া আৰু বৰ্ণনামূলক তথ্য দাঙি ধৰিবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি''', যিবোৰ কোনো বিশেষজ্ঞৰ জ্ঞান নোহোৱাকৈও, কেৱল সেই প্ৰাথমিক উৎসটো পঢ়ি যিকোনো শিক্ষিত ব্যক্তিয়েই বুজি পাব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, এজন সংগীতজ্ঞৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধত ৰেকৰ্ড লেবেলে প্ৰকাশ কৰা গীতৰ তালিকা (discographies and track listings) উল্লেখ কৰিব পাৰি, অথবা এখন উপন্যাসৰ প্ৰবন্ধত তাৰ কাহিনীভাগ বৰ্ণনা কৰিবলৈ উপন্যাসখনৰ কিছু অংশ উদ্ধৃত কৰিব পাৰি; কিন্তু ইয়াৰ '''যিকোনো ধৰণৰ ব্যাখ্যা বা পৰ্যালোচনাৰ বাবে মাধ্যমিক উৎসৰ প্ৰয়োজন হ’ব।'''
#প্ৰাথমিক উৎসত পোৱা তথ্য বা সমলসমূহ আপুনি নিজে বিশ্লেষণ, মূল্যায়ন, বা [[WP:SYNTH|সংশ্লেষণ]] (synthesize) কৰিব নালাগে; ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তাৰ বাবে কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য গৌণ উৎসৰ সহায় লব লাগে।
#সম্পূৰ্ণ এটা প্ৰবন্ধ কেৱল প্ৰাথমিক উৎসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৰচনা নকৰিব, আৰু প্ৰবন্ধৰ এটা ডাঙৰ অংশ ইয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখাৰ ক্ষেত্ৰতো সাৱধান হওক।
#আপোনাৰ ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ পৰা কোনো তথ্য উৎস অবিহনে যোগ নকৰিব, কাৰণ তেনে কৰিলে ৱিকিপিডিয়া নিজেই সেই তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস হৈ পৰিব।
#জীৱিত ব্যক্তিসকলৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ব্যৱহাৰ কৰোঁতে অতিৰিক্ত সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিব; এই বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[WP:Biographies of living persons § Avoid misuse of primary sources]] চাওক।

==প্ৰকাশিত উৎসৰ নিজা সংশ্লেষণ নকৰিব==
&lt;!--Note: If this heading is changed, update [[Template:Syn]].--&gt;{{policy shortcut|WP:SYN|WP:SYNTH|WP:SYNTHESIS}}
{{Nutshell|উৎসত নথকা কোনো নতুন সিদ্ধান্ত বা কথা নিজৰ ফালৰ পৰা জোৰা-তাপলি মাৰি উলিয়াব নোৱাৰি।}}
কোনো এটা সিদ্ধান্ত প্ৰমাণ কৰিবলৈ একাধিক উৎসৰ তথ্য একগোট নকৰিব, যদিহে সেই সিদ্ধান্তটো সেই উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ থকা নাই। একেদৰে, এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসৰে বিভিন্ন অংশ একলগ কৰি এনে এটা সিদ্ধান্তত উপনীত নহ’ব, যাৰ কথা সেই উৎসটোত স্পষ্টকৈ কোৱা হোৱা নাই।
​ধৰি লওক, এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'ক' আৰু আন এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'খ'। আপুনি 'ক' আৰু 'খ' একলগ কৰি এনে এটা নতুন সিদ্ধান্ত 'গ' উলিয়াব নোৱাৰিব, যাৰ উল্লেখ দুয়োটা উৎসৰ এটাতো নাই। এইটো প্ৰকাশিত সমল বা তথ্যৰ এক অনুচিত সংশ্লেষণ (improper synthesis) হ’ব, যাৰ অনুমতি নাই।
​&quot;ক আৰু খ, গতিকে গ&quot; — এই যুক্তিটো কেৱল তেতিয়াহে গ্ৰহণযোগ্য হ’ব, যদিহে কোনো বিশ্বাসযোগ্য উৎসই এই একেই বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত এই যুক্তিটো ইতিমধ্যে প্ৰকাশ কৰিছে। যদি এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসই এটা প্ৰসংগত &quot;ক&quot; আৰু আন এটা প্ৰসংগত &quot;খ&quot; বুলি কৈছে, কিন্তু সেই দুয়োটাকে সংযোগ কৰা নাই আৰু &quot;গতিকে গ&quot; বুলি কোনো যুক্তি দিয়া নাই, তেন্তে আপুনিও কোনো প্ৰবন্ধত &quot;গতিকে গ&quot; বুলি ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব।

*A simple example of original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, but since its creation there have been 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Both parts of the sentence may be reliably sourced, but here they have been combined to imply that the UN has failed to maintain world peace. ''If no reliable source has combined the material in this way, it is original research.'' It would be a simple matter to imply the opposite using the same material, illustrating how easily material can be manipulated when the sources are not adhered to:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, and since its creation there have been only 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*The following is a more complex example of original synthesis, based on an actual Wikipedia article about a dispute between two authors, here called Smith and Jones. The first paragraph is fine, because each of the sentences is carefully sourced, using a source that refers to this dispute:

{{Quote box4
 |quote  = {{tick}} '''Smith claimed that Jones committed plagiarism by copying references from another author's book. Jones responded that it is acceptable scholarly practice to use other people's books to find new references.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Now comes the original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''If Jones did not consult the original sources, this would be contrary to the practice recommended in the Harvard ''Writing with Sources'' manual, which requires citation of the source actually consulted. The Harvard manual does not call violating this rule &quot;plagiarism&quot;. Instead, plagiarism is defined as using a source's information, ideas, words, or structure without citing them.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

The second paragraph is original research because it expresses a Wikipedia editor's opinion that, given the Harvard manual's definition of plagiarism, Jones did not commit it. To make the second paragraph consistent with this policy, a reliable source would be needed that ''specifically comments on the Smith and Jones dispute and makes the same point about the Harvard manual and plagiarism''. In other words, that precise analysis must have been published by a reliable source in relation to the topic before it can be published on Wikipedia.

==নিজে বনোৱা চিত্ৰ==
{{policy shortcut|WP:OI}}
:''See also [[WP:Images#Pertinence and encyclopedic nature]] and [[WP:Image use policy#Image titles and file names]].''
Because of copyright laws in a number of countries, there are relatively few images available for use in Wikipedia. Editors are therefore encouraged to upload their own images, releasing them under the [[GFDL]], [[CC-BY-SA]], or other free licenses. Original images created by a Wikipedian are not considered original research, ''so long as they do not illustrate or introduce unpublished ideas or arguments'', the core reason behind the NOR policy. Image captions are subject to this policy no less than statements in the body of the article.

It is not acceptable for an editor to use [[photo manipulation]] to distort the facts or position illustrated by an image. Manipulated images should be prominently noted as such. Any manipulated image where the encyclopedic value is materially affected should be posted to [[Wikipedia:Files for deletion]]. [[Wikipedia:Biographies of living persons#Images|Images of living persons]] must not present the subject in a false or disparaging light.

==Translations and transcriptions==
Faithfully translating sourced material into English, or transcribing spoken words from audio or video sources, is not considered original research. For information on how to handle sources that require translation, see [[Wikipedia:Verifiability#Non-English sources]].

==নিয়মীয়া গণনা==
{{policy shortcut|WP:CALC}}

This policy allows routine mathematical calculations, such as adding numbers, converting units, or calculating a person's age, provided there is [[Wikipedia:Consensus|consensus]] among editors that the arithmetic and its application correctly reflect the [[WP:Verifiability#Reliable_sources|sources]]. See also [[:Category:Conversion templates]].

== Related policies ==
=== Verifiability ===
{{main|Wikipedia:Verifiability}}
The threshold for inclusion in Wikipedia is '''verifiability, not truth'''. The policy says that all material challenged or likely to be challenged, including quotations, needs a reliable source; what counts as a reliable source is described [[WP:SOURCES|here]].

=== Neutral point of view ===
{{main|Wikipedia:Neutral point of view}}
The prohibition against original research limits the extent to which editors may present their own points of view in articles. By reinforcing the importance of including verifiable research produced by others, this policy promotes the inclusion of multiple points of view. Consequently, this policy reinforces our neutrality policy. In many cases, there are multiple established views of any given topic. In such cases, no single position, no matter how well researched, is authoritative. It is not the responsibility of any one editor to research ''all'' points of view. But when incorporating research into an article, it is important that editors provide context for this point of view, by indicating how prevalent the position is, and whether it is held by a majority or minority.

The inclusion of a view that is held only by a tiny minority may constitute original research. [[Jimmy Wales|Jimbo Wales]] has said of this:
* If your viewpoint is in the majority, then it should be easy to substantiate it with reference to commonly accepted reference texts;
* If your viewpoint is held by a significant minority, then it should be easy to name prominent adherents;
* If your viewpoint is held by an extremely small minority, then &amp;mdash; whether it's true or not, whether you can prove it or not &amp;mdash; it doesn't belong in Wikipedia, except perhaps in some ancillary article. Wikipedia is not the place for original research.&lt;ref&gt;Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html &quot;WikiEN-l roy_q_royce@hotmail.com: --A Request RE a WIKIArticle--&quot;], [[September 29]], [[2003]].&lt;/ref&gt;

== See also ==
{{Wikiversity|Wikiversity:Publishing original research}}
* {{tl|Original research}} &amp;mdash; template used to warn of original research
* {{tl|Synthesis}} &amp;mdash; template used to warn of unpublished synthesis
* [[Wikipedia:Citing sources]]
* [[Wikipedia:Conflict of interest#Citing oneself]]
* [[Wikipedia:No original research/history]] &amp;mdash; origins of this policy
* [[Wikipedia:Template messages/Disputes]]
* [[Wikipedia:These are not original research]]
* [[Wikipedia:What SYNTH is not]]
* [[Wikipedia:Using maps and similar sources in wikipedia articles]]
* [[Wikipedia:No original research/Examples]]
* [[Observer effect (information technology)|Observer effect]] — Wikipedia's popularity means that documenting an obscure concept (e.g. an internet meme) in Wikipedia might increase its visibility, generating artificial notability as other sources cover it due to the additional exposure obtained from Wikipedia
* [[Wikipedia:No original research/Noticeboard|No original research noticeboard]]

== Notes ==
{{reflist|2}}

== Further reading ==
{{refbegin}}
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-July/005288.html Crackpot articles], mailing list, July 12, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006653.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006663.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003 (followup to above)
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017557.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 3, 2004
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017591.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 6, 2004
{{refend}}
&lt;br/&gt;
{{Wikipedia policies and guidelines}}

[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সমল নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সত্যাপনযোগ্যতা]]</text>
      <sha1>1egclwfywihz4y6ua8f59o8jif6uekw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611052</id>
      <parentid>611045</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T05:28:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30853" sha1="8kleeseoe0ueap010t88k8mrvwb1xvg" xml:space="preserve">[[Template:Noticeboard links]]
{{ৱিকিপিডিয়া অনুবাদ}}
{{dablink|নিজা গৱেষণা সম্পৰ্কীয় সমস্যা উত্থাপন কৰিবলৈ [[Wikipedia:No original research/noticeboard|No original research noticeboard]] লৈ যাওক}}
{{policy|WP:OR|WP:NOR|WP:ORIGINAL}}
{{nutshell|ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা কোনো নতুন কথা বা নিজা ধাৰণা প্ৰকাশ কৰা [[Wikipedia:What Wikipedia is not|নহয়]]: ৱিকিপিডিয়াৰ সকলো সমল বা তথ্য কোনো বিশ্বাসযোগ্য, প্ৰকাশিত উৎসৰ সৈতে [[Wikipedia:Verifiability|মিলাই চাব পৰা]] (প্ৰমাণ কৰিব পৰা) হ'ব লাগিব। উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ নিলিখা কোনো নতুন বিশ্লেষণ বা সংশ্লেষণ প্ৰবন্ধত থাকিব নোৱাৰিব। যিখিনি কথা বিশ্বাসযোগ্য উৎসত ইতিমধ্যে প্ৰকাশ পাইছে, কেৱল সেইখিনি কথাহে প্ৰমাণসহকাৰে লিখিব পাৰি।}}

{{Content policy list}}

​ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা একো নতুন কথা বা গৱেষণা লিখিব নোৱাৰি। ইয়াত &quot;নিজা গৱেষণা&quot; মানে হৈছে এনেবোৰ কথা, তথ্য বা ধাৰণা যাৰ কোনো প্ৰমাণ বা বিশ্বাসযোগ্য উৎস নাই। কিতাপ বা ইণ্টাৰনেটত থকা পুৰণি তথ্যবোৰ একলগ কৰি তাৰ পৰা নিজাকৈ এটা নতুন অৰ্থ বা সিদ্ধান্ত উলিয়াই লিখাটোও এই নিয়মৰ বিৰুদ্ধে। আপুনি লিখা তথ্যখিনি যে সঁচা, সেয়া প্ৰমাণ কৰিবলৈ আপুনি এনেকুৱা উৎস বা লিংক দিব লাগিব যিটো সেই বিষয়টোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত আৰু আপুনি লিখা কথাখিনিক সম্পূৰ্ণৰূপে সমৰ্থন কৰে।  

ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল প্ৰবন্ধসমূহত যোগ কৰা সকলো তথ্যৰ কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰকাশিত উৎস থকাটো বাধ্যতামূলক, যদিও প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে উৎসৰ উল্লেখ (cite) কৰা হোৱা নাই।পৰীক্ষণযোগ্যতা' (Verifiability) নীতি অনুসৰি, সকলো উদ্ধৃতি আৰু যিকোনো সন্দেহযুক্ত বা প্ৰশ্ন উত্থাপন হ’ব পৰা তথ্যৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ ইনলাইন উল্লেখ থকাটো প্ৰয়োজনীয়। আনকি কেতিয়াও প্ৰশ্ন উত্থাপন নোহোৱা সাধাৰণ তথ্যৰ বাবেও এটা উৎস থকাটো জৰুৰী। (উদাহৰণস্বৰূপ: &quot;দিছপুৰ অসমৰ ৰাজধানী&quot; এই বাক্যশাৰী ইমানবোৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসই সমৰ্থন কৰে যে ইয়াৰ সত্যতা লৈ প্ৰশ্ন উঠাৰ সম্ভাৱনা নাই। আমি জানো যে এনে উৎস উপলব্ধ আছে আৰু তাৰে যিকোনো এটা উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। কিন্তু এনে স্পষ্ট বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰকৃততে উৎসৰ লিংক দিয়াটো আমি বাধ্যতামূলক নকৰো। কথাখিনিৰ প্ৰমাণযোগ্যতা আছে, যদিও ইয়াত উৎসটো স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।)

Despite the need to attribute content to reliable sources, '''you must not [[Wikipedia:Plagiarism|plagiarize]]''' them. Articles should be written in your own words while substantially retaining the meaning of the source material. 

&quot;No original research&quot; (NOR) is one of three core content policies, along with [[Wikipedia:Neutral point of view|Neutral point of view]] and [[Wikipedia:verifiability|Verifiability]], that jointly determine the type and quality of material acceptable in articles. Because these policies work in harmony, they should not be interpreted in isolation from one another, and editors should try to familiarize themselves with all three. For questions about whether any particular edit constitutes original research, see the [[WP:NORN|NOR noticeboard]].

== Using sources ==
Research that consists of collecting and organizing material from existing sources within the provisions of this and other content policies is fundamental to writing an encyclopedia. Best practice is to research the most reliable sources on the topic and summarize what they say in your own words, with each statement in the article attributable to a source that makes that statement explicitly. Source material should be carefully summarized or rephrased without changing its meaning or implication. Take care not to go beyond what is expressed in the sources, or to use them in ways inconsistent with the intention of the source, such as using material out of context. In short, '''stick to the sources'''.

If no reliable third-party sources can be found on a topic, Wikipedia should not have an article about it. If you discover something new, Wikipedia is not the place to premiere such a discovery. 

=== Reliable sources ===
{{see|Wikipedia:Verifiability|Wikipedia:Identifying reliable sources}}
Any material that is challenged or [[WP:LIKELY|likely to be challenged]] must be supported by a reliable source. Material for which no reliable source can be found is considered original research. The only way you can show your edit is not original research is to cite a reliable published source that contains the same material. Even with well-sourced material, if you use it out of context, or to advance a position not '''directly and explicitly''' supported by the source, you are engaging in original research; see [[WP:SYN|below]].
In general, the most reliable sources are: peer-reviewed journals; books published by university presses; university-level textbooks; magazines, journals, and books published by respected publishing houses; and mainstream newspapers. As a rule of thumb, the more people engaged in checking facts, analyzing legal issues, and scrutinizing the writing, the more reliable the publication. Self-published material, whether on paper or online, is generally not regarded as reliable, but see [[WP:SPS|self-published sources]] for exceptions.
Information in an article must be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] in the references cited. In general, article statements should not rely on unclear or inconsistent passages, or on passing comments. Passages open to multiple interpretations should be precisely cited or avoided. A summary of extensive discussion should reflect the conclusions of the source. Drawing conclusions not evident in the reference is original research regardless of the type of source. It is important that references be cited in context and on topic.

===প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস===
{{redirect|WP:PRIMARY|the article naming guideline|WP:PRIMARYTOPIC}}
{{policy shortcut|WP:PSTS|WP:PRIMARY|WP:SECONDARY}}
ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ ঘাইকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু প্ৰকাশিত মাধ্যমিক উৎসৰ ওপৰত আধাৰিত হ’ব লাগে, আৰু কিছু পৰিমাণে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰো  ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। কোনো এটা বিষয় ৱিকিপিডিয়াত স্থান পোৱাৰ যোগ্য হয়নে নহয় আৰু প্ৰাথমিক উৎসসমূহৰ যাতে কোনো নতুন বা নিজস্ব ব্যাখ্যা দিয়া নহয় সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ মাধ্যমিক বা তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ প্ৰয়োজন হয়। অৱশ্যে, সাৱধানতাৰে ব্যৱহাৰ কৰিলে প্ৰাথমিক উৎসৰো উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। প্ৰাথমিক উৎসৰ  ওপৰত আধাৰিত যিকোনো বিশ্লেষণাত্মক, ব্যাখ্যাধৰ্মী বা কেইবাটাও তথ্য একগোট কৰি কৰা নতুন দাবীৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকজনৰ নিজস্ব বিশ্লেষণৰ পৰিৱৰ্তে কোনো মাধ্যমিক উৎসৰ উল্লেখ থকাটো বাধ্যতামূলক।

সঠিক উৎসৰ ব্যৱহাৰ কৰাটো এটা জটিল বিষয় হ’ব পাৰে, আৰু ওপৰত উল্লেখ কৰা নিয়মবোৰ সাধাৰণ নীতিহে। কোনো এটা বিশেষ পৰিস্থিতিত প্ৰাথমিক, গৌণ নে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰাটো উপযুক্ত হ’ব, সেই সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিবলৈ সাধাৰণ জ্ঞান (common sense) আৰু এজন ভাল সম্পাদকৰ দৰে সঠিক বিচাৰ-বুদ্ধি প্ৰয়োগ কৰা উচিত; আৰু প্ৰয়োজন হ’লে এই বিষয়ে প্ৰবন্ধটোৰ ‘আলোচনা পৃষ্ঠাত’ (talk page) আলোচনা কৰা উচিত। এই নীতিৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ সংজ্ঞা তলত দিয়া ধৰণে উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;2010-08-17_umd_lib&quot;&gt;[http://www.lib.umd.edu/guides/primary-sources.html মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালৰ এই পৃষ্ঠাখনত] প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ কিছুমান সাধাৰণ উদাহৰণ দিয়া হৈছে।&lt;/ref&gt;

====প্ৰাথমিক উৎস====
{{policy shortcut|WP:PRIMARY}}
প্ৰাথমিক উৎসসমূহ কোনো এটা ঘটনাৰ অতি ওচৰৰ বা পোনপটীয়া সমল। এইবোৰ প্ৰায়ে ঘটনাটোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত ব্যক্তিৰ অনুভৱ বা বিৱৰণ, যিয়ে কোনো ঘটনা, ঐতিহাসিক সময়ছোৱা, শিল্পকৰ্ম বা ৰাজনৈতিক সিদ্ধান্ত আদিৰ এক ভিতৰুৱা বা বাস্তৱ ছবি দাঙি ধৰে।
উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পথ দুৰ্ঘটনা প্ৰত্যক্ষ কৰা কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে লিখা বিৱৰণ হ'ল সেই দুৰ্ঘটনাটোৰ তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস। ঠিক তেনেদৰে, এটা নতুন পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰস্তুত কৰা বৈজ্ঞানিক গৱেষণা প্ৰপত্ৰই হ'ল সেই পৰীক্ষাটোৰ ফলাফলৰ প্ৰাথমিক উৎস। দিনলিপি বা ডায়েৰীৰ দৰে ঐতিহাসিক নথিপত্ৰসমূহো প্ৰাথমিক উৎসৰ ভিতৰত পৰে।
&lt;ref&gt;Further examples include archeological artifacts, census results, video or transcripts of surveillance, public hearings, trials, or interviews; tabulated results of surveys or questionnaires; original philosophical works; religious scripture; ancient works, even if they cite earlier lost writings; and artistic and fictional works such as poems, scripts, screenplays, novels, motion pictures, videos, and television programs. For definitions of primary sources:
* The [http://www.library.unr.edu/instruction/help/primary.html University of Nevada, Reno Libraries] define primary sources as providing &quot;an inside view of a particular event&quot;. They offer as examples: '''original documents''', such as autobiographies, diaries, e-mail, interviews, letters, minutes, news film footage, official records, photographs, raw research data, and speeches; '''creative works''', such as art, drama, films, music, novels, poetry; and '''relics or artifacts''', such as buildings, clothing, DNA, furniture, jewelry, pottery.
* The [http://www.lib.berkeley.edu/instruct/guides/primarysources.html University of California, Berkeley library] offers this definition: &quot;Primary sources enable the researcher to get as close as possible to what actually happened during an historical event or time period. Primary sources were either created during the time period being studied, or were created at a later date by a participant in the events being studied (as in the case of memoirs) and they reflect the individual viewpoint of a participant or observer.&quot;
* [http://library.duke.edu/research/finding/primarysource.html Duke University, Libraries] offers this definition: &quot;A primary source is a first-hand account of an event. Primary sources may include newspaper articles, letters, diaries, interviews, laws, reports of government commissions, and many other types of documents.&quot;&lt;/ref&gt;

::{{fontcolor|maroon|'''''নিয়মাৱলী'''''}}: কোনো অন্য নীতিৰ দ্বাৰা বাধা আৰোপ নকৰিলে 
#কোনো স্বনামধন্য মাধ্যমেৰে প্ৰকাশিত প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ৱিকিপিডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু ইয়াৰ বাবে বিশেষ সাৱধানতাৰ প্ৰয়োজন, কাৰণ এইবোৰৰ অপপ্ৰয়োগ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি থাকে।
#প্ৰাথমিক উৎসৰ যিকোনো ধৰণৰ বিশ্লেষণ বা ব্যাখ্যাৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য মাধ্যমিক উৎসৰ (secondary source) প্ৰয়োজন। যদিও কোনো এটা সমলৰ নিজস্ব বিষয়বস্তুৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰাথমিক উৎসটোকেই আটাইতকৈ উৎকৃষ্ট বুলি গণ্য কৰা হয় , তথাপিও ইয়াৰ বিষয়বস্তুক বা ইয়াৰ সাৰাংশকো অতিৰিক্ত বা [[WP:DUE|অযথা গুৰুত্ব]] দিব নালাগে।
#ৱিকিপিডিয়াত এটা '''প্ৰাথমিক উৎস কেৱল এনে কিছুমান পোনপটীয়া আৰু বৰ্ণনামূলক তথ্য দাঙি ধৰিবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি''', যিবোৰ কোনো বিশেষজ্ঞৰ জ্ঞান নোহোৱাকৈও, কেৱল সেই প্ৰাথমিক উৎসটো পঢ়ি যিকোনো শিক্ষিত ব্যক্তিয়েই বুজি পাব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, এজন সংগীতজ্ঞৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধত ৰেকৰ্ড লেবেলে প্ৰকাশ কৰা গীতৰ তালিকা (discographies and track listings) উল্লেখ কৰিব পাৰি, অথবা এখন উপন্যাসৰ প্ৰবন্ধত তাৰ কাহিনীভাগ বৰ্ণনা কৰিবলৈ উপন্যাসখনৰ কিছু অংশ উদ্ধৃত কৰিব পাৰি; কিন্তু ইয়াৰ '''যিকোনো ধৰণৰ ব্যাখ্যা বা পৰ্যালোচনাৰ বাবে মাধ্যমিক উৎসৰ প্ৰয়োজন হ’ব।'''
#প্ৰাথমিক উৎসত পোৱা তথ্য বা সমলসমূহ আপুনি নিজে বিশ্লেষণ, মূল্যায়ন, বা [[WP:SYNTH|সংশ্লেষণ]] (synthesize) কৰিব নালাগে; ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তাৰ বাবে কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য গৌণ উৎসৰ সহায় লব লাগে।
#সম্পূৰ্ণ এটা প্ৰবন্ধ কেৱল প্ৰাথমিক উৎসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৰচনা নকৰিব, আৰু প্ৰবন্ধৰ এটা ডাঙৰ অংশ ইয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখাৰ ক্ষেত্ৰতো সাৱধান হওক।
#আপোনাৰ ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ পৰা কোনো তথ্য উৎস অবিহনে যোগ নকৰিব, কাৰণ তেনে কৰিলে ৱিকিপিডিয়া নিজেই সেই তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস হৈ পৰিব।
#জীৱিত ব্যক্তিসকলৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ব্যৱহাৰ কৰোঁতে অতিৰিক্ত সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিব; এই বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[WP:Biographies of living persons § Avoid misuse of primary sources]] চাওক।

==প্ৰকাশিত উৎসৰ নিজা সংশ্লেষণ নকৰিব==
&lt;!--Note: If this heading is changed, update [[Template:Syn]].--&gt;{{policy shortcut|WP:SYN|WP:SYNTH|WP:SYNTHESIS}}
{{Nutshell|উৎসত নথকা কোনো নতুন সিদ্ধান্ত বা কথা নিজৰ ফালৰ পৰা জোৰা-তাপলি মাৰি উলিয়াব নোৱাৰি।}}
কোনো এটা সিদ্ধান্ত প্ৰমাণ কৰিবলৈ একাধিক উৎসৰ তথ্য একগোট নকৰিব, যদিহে সেই সিদ্ধান্তটো সেই উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ থকা নাই। একেদৰে, এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসৰে বিভিন্ন অংশ একলগ কৰি এনে এটা সিদ্ধান্তত উপনীত নহ’ব, যাৰ কথা সেই উৎসটোত স্পষ্টকৈ কোৱা হোৱা নাই।
​ধৰি লওক, এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'ক' আৰু আন এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'খ'। আপুনি 'ক' আৰু 'খ' একলগ কৰি এনে এটা নতুন সিদ্ধান্ত 'গ' উলিয়াব নোৱাৰিব, যাৰ উল্লেখ দুয়োটা উৎসৰ এটাতো নাই। এইটো প্ৰকাশিত সমল বা তথ্যৰ এক অনুচিত সংশ্লেষণ (improper synthesis) হ’ব, যাৰ অনুমতি নাই।
​&quot;ক আৰু খ, গতিকে গ&quot; — এই যুক্তিটো কেৱল তেতিয়াহে গ্ৰহণযোগ্য হ’ব, যদিহে কোনো বিশ্বাসযোগ্য উৎসই এই একেই বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত এই যুক্তিটো ইতিমধ্যে প্ৰকাশ কৰিছে। যদি এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসই এটা প্ৰসংগত &quot;ক&quot; আৰু আন এটা প্ৰসংগত &quot;খ&quot; বুলি কৈছে, কিন্তু সেই দুয়োটাকে সংযোগ কৰা নাই আৰু &quot;গতিকে গ&quot; বুলি কোনো যুক্তি দিয়া নাই, তেন্তে আপুনিও কোনো প্ৰবন্ধত &quot;গতিকে গ&quot; বুলি ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব।

*A simple example of original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, but since its creation there have been 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Both parts of the sentence may be reliably sourced, but here they have been combined to imply that the UN has failed to maintain world peace. ''If no reliable source has combined the material in this way, it is original research.'' It would be a simple matter to imply the opposite using the same material, illustrating how easily material can be manipulated when the sources are not adhered to:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, and since its creation there have been only 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*The following is a more complex example of original synthesis, based on an actual Wikipedia article about a dispute between two authors, here called Smith and Jones. The first paragraph is fine, because each of the sentences is carefully sourced, using a source that refers to this dispute:

{{Quote box4
 |quote  = {{tick}} '''Smith claimed that Jones committed plagiarism by copying references from another author's book. Jones responded that it is acceptable scholarly practice to use other people's books to find new references.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Now comes the original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''If Jones did not consult the original sources, this would be contrary to the practice recommended in the Harvard ''Writing with Sources'' manual, which requires citation of the source actually consulted. The Harvard manual does not call violating this rule &quot;plagiarism&quot;. Instead, plagiarism is defined as using a source's information, ideas, words, or structure without citing them.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

The second paragraph is original research because it expresses a Wikipedia editor's opinion that, given the Harvard manual's definition of plagiarism, Jones did not commit it. To make the second paragraph consistent with this policy, a reliable source would be needed that ''specifically comments on the Smith and Jones dispute and makes the same point about the Harvard manual and plagiarism''. In other words, that precise analysis must have been published by a reliable source in relation to the topic before it can be published on Wikipedia.

==নিজে বনোৱা চিত্ৰ==
{{policy shortcut|WP:OI}}
:''See also [[WP:Images#Pertinence and encyclopedic nature]] and [[WP:Image use policy#Image titles and file names]].''
Because of copyright laws in a number of countries, there are relatively few images available for use in Wikipedia. Editors are therefore encouraged to upload their own images, releasing them under the [[GFDL]], [[CC-BY-SA]], or other free licenses. Original images created by a Wikipedian are not considered original research, ''so long as they do not illustrate or introduce unpublished ideas or arguments'', the core reason behind the NOR policy. Image captions are subject to this policy no less than statements in the body of the article.

It is not acceptable for an editor to use [[photo manipulation]] to distort the facts or position illustrated by an image. Manipulated images should be prominently noted as such. Any manipulated image where the encyclopedic value is materially affected should be posted to [[Wikipedia:Files for deletion]]. [[Wikipedia:Biographies of living persons#Images|Images of living persons]] must not present the subject in a false or disparaging light.

==Translations and transcriptions==
Faithfully translating sourced material into English, or transcribing spoken words from audio or video sources, is not considered original research. For information on how to handle sources that require translation, see [[Wikipedia:Verifiability#Non-English sources]].

==নিয়মীয়া গণনা==
{{policy shortcut|WP:CALC}}

This policy allows routine mathematical calculations, such as adding numbers, converting units, or calculating a person's age, provided there is [[Wikipedia:Consensus|consensus]] among editors that the arithmetic and its application correctly reflect the [[WP:Verifiability#Reliable_sources|sources]]. See also [[:Category:Conversion templates]].

== Related policies ==
=== Verifiability ===
{{main|Wikipedia:Verifiability}}
The threshold for inclusion in Wikipedia is '''verifiability, not truth'''. The policy says that all material challenged or likely to be challenged, including quotations, needs a reliable source; what counts as a reliable source is described [[WP:SOURCES|here]].

=== Neutral point of view ===
{{main|Wikipedia:Neutral point of view}}
The prohibition against original research limits the extent to which editors may present their own points of view in articles. By reinforcing the importance of including verifiable research produced by others, this policy promotes the inclusion of multiple points of view. Consequently, this policy reinforces our neutrality policy. In many cases, there are multiple established views of any given topic. In such cases, no single position, no matter how well researched, is authoritative. It is not the responsibility of any one editor to research ''all'' points of view. But when incorporating research into an article, it is important that editors provide context for this point of view, by indicating how prevalent the position is, and whether it is held by a majority or minority.

The inclusion of a view that is held only by a tiny minority may constitute original research. [[Jimmy Wales|Jimbo Wales]] has said of this:
* If your viewpoint is in the majority, then it should be easy to substantiate it with reference to commonly accepted reference texts;
* If your viewpoint is held by a significant minority, then it should be easy to name prominent adherents;
* If your viewpoint is held by an extremely small minority, then &amp;mdash; whether it's true or not, whether you can prove it or not &amp;mdash; it doesn't belong in Wikipedia, except perhaps in some ancillary article. Wikipedia is not the place for original research.&lt;ref&gt;Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html &quot;WikiEN-l roy_q_royce@hotmail.com: --A Request RE a WIKIArticle--&quot;], [[September 29]], [[2003]].&lt;/ref&gt;

== See also ==
{{Wikiversity|Wikiversity:Publishing original research}}
* {{tl|Original research}} &amp;mdash; template used to warn of original research
* {{tl|Synthesis}} &amp;mdash; template used to warn of unpublished synthesis
* [[Wikipedia:Citing sources]]
* [[Wikipedia:Conflict of interest#Citing oneself]]
* [[Wikipedia:No original research/history]] &amp;mdash; origins of this policy
* [[Wikipedia:Template messages/Disputes]]
* [[Wikipedia:These are not original research]]
* [[Wikipedia:What SYNTH is not]]
* [[Wikipedia:Using maps and similar sources in wikipedia articles]]
* [[Wikipedia:No original research/Examples]]
* [[Observer effect (information technology)|Observer effect]] — Wikipedia's popularity means that documenting an obscure concept (e.g. an internet meme) in Wikipedia might increase its visibility, generating artificial notability as other sources cover it due to the additional exposure obtained from Wikipedia
* [[Wikipedia:No original research/Noticeboard|No original research noticeboard]]

== Notes ==
{{reflist|2}}

== Further reading ==
{{refbegin}}
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-July/005288.html Crackpot articles], mailing list, July 12, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006653.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006663.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003 (followup to above)
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017557.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 3, 2004
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017591.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 6, 2004
{{refend}}
&lt;br/&gt;
{{Wikipedia policies and guidelines}}

[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সমল নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সত্যাপনযোগ্যতা]]</text>
      <sha1>8kleeseoe0ueap010t88k8mrvwb1xvg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611053</id>
      <parentid>611052</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T05:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30822" sha1="1egclwfywihz4y6ua8f59o8jif6uekw" xml:space="preserve">{{ৱিকিপিডিয়া অনুবাদ}}
{{dablink|নিজা গৱেষণা সম্পৰ্কীয় সমস্যা উত্থাপন কৰিবলৈ [[Wikipedia:No original research/noticeboard|No original research noticeboard]] লৈ যাওক}}
{{policy|WP:OR|WP:NOR|WP:ORIGINAL}}
{{nutshell|ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা কোনো নতুন কথা বা নিজা ধাৰণা প্ৰকাশ কৰা [[Wikipedia:What Wikipedia is not|নহয়]]: ৱিকিপিডিয়াৰ সকলো সমল বা তথ্য কোনো বিশ্বাসযোগ্য, প্ৰকাশিত উৎসৰ সৈতে [[Wikipedia:Verifiability|মিলাই চাব পৰা]] (প্ৰমাণ কৰিব পৰা) হ'ব লাগিব। উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ নিলিখা কোনো নতুন বিশ্লেষণ বা সংশ্লেষণ প্ৰবন্ধত থাকিব নোৱাৰিব। যিখিনি কথা বিশ্বাসযোগ্য উৎসত ইতিমধ্যে প্ৰকাশ পাইছে, কেৱল সেইখিনি কথাহে প্ৰমাণসহকাৰে লিখিব পাৰি।}}

{{Content policy list}}

​ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা একো নতুন কথা বা গৱেষণা লিখিব নোৱাৰি। ইয়াত &quot;নিজা গৱেষণা&quot; মানে হৈছে এনেবোৰ কথা, তথ্য বা ধাৰণা যাৰ কোনো প্ৰমাণ বা বিশ্বাসযোগ্য উৎস নাই। কিতাপ বা ইণ্টাৰনেটত থকা পুৰণি তথ্যবোৰ একলগ কৰি তাৰ পৰা নিজাকৈ এটা নতুন অৰ্থ বা সিদ্ধান্ত উলিয়াই লিখাটোও এই নিয়মৰ বিৰুদ্ধে। আপুনি লিখা তথ্যখিনি যে সঁচা, সেয়া প্ৰমাণ কৰিবলৈ আপুনি এনেকুৱা উৎস বা লিংক দিব লাগিব যিটো সেই বিষয়টোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত আৰু আপুনি লিখা কথাখিনিক সম্পূৰ্ণৰূপে সমৰ্থন কৰে।  

ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল প্ৰবন্ধসমূহত যোগ কৰা সকলো তথ্যৰ কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰকাশিত উৎস থকাটো বাধ্যতামূলক, যদিও প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে উৎসৰ উল্লেখ (cite) কৰা হোৱা নাই।পৰীক্ষণযোগ্যতা' (Verifiability) নীতি অনুসৰি, সকলো উদ্ধৃতি আৰু যিকোনো সন্দেহযুক্ত বা প্ৰশ্ন উত্থাপন হ’ব পৰা তথ্যৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ ইনলাইন উল্লেখ থকাটো প্ৰয়োজনীয়। আনকি কেতিয়াও প্ৰশ্ন উত্থাপন নোহোৱা সাধাৰণ তথ্যৰ বাবেও এটা উৎস থকাটো জৰুৰী। (উদাহৰণস্বৰূপ: &quot;দিছপুৰ অসমৰ ৰাজধানী&quot; এই বাক্যশাৰী ইমানবোৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসই সমৰ্থন কৰে যে ইয়াৰ সত্যতা লৈ প্ৰশ্ন উঠাৰ সম্ভাৱনা নাই। আমি জানো যে এনে উৎস উপলব্ধ আছে আৰু তাৰে যিকোনো এটা উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। কিন্তু এনে স্পষ্ট বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰকৃততে উৎসৰ লিংক দিয়াটো আমি বাধ্যতামূলক নকৰো। কথাখিনিৰ প্ৰমাণযোগ্যতা আছে, যদিও ইয়াত উৎসটো স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।)

Despite the need to attribute content to reliable sources, '''you must not [[Wikipedia:Plagiarism|plagiarize]]''' them. Articles should be written in your own words while substantially retaining the meaning of the source material. 

&quot;No original research&quot; (NOR) is one of three core content policies, along with [[Wikipedia:Neutral point of view|Neutral point of view]] and [[Wikipedia:verifiability|Verifiability]], that jointly determine the type and quality of material acceptable in articles. Because these policies work in harmony, they should not be interpreted in isolation from one another, and editors should try to familiarize themselves with all three. For questions about whether any particular edit constitutes original research, see the [[WP:NORN|NOR noticeboard]].

== Using sources ==
Research that consists of collecting and organizing material from existing sources within the provisions of this and other content policies is fundamental to writing an encyclopedia. Best practice is to research the most reliable sources on the topic and summarize what they say in your own words, with each statement in the article attributable to a source that makes that statement explicitly. Source material should be carefully summarized or rephrased without changing its meaning or implication. Take care not to go beyond what is expressed in the sources, or to use them in ways inconsistent with the intention of the source, such as using material out of context. In short, '''stick to the sources'''.

If no reliable third-party sources can be found on a topic, Wikipedia should not have an article about it. If you discover something new, Wikipedia is not the place to premiere such a discovery. 

=== Reliable sources ===
{{see|Wikipedia:Verifiability|Wikipedia:Identifying reliable sources}}
Any material that is challenged or [[WP:LIKELY|likely to be challenged]] must be supported by a reliable source. Material for which no reliable source can be found is considered original research. The only way you can show your edit is not original research is to cite a reliable published source that contains the same material. Even with well-sourced material, if you use it out of context, or to advance a position not '''directly and explicitly''' supported by the source, you are engaging in original research; see [[WP:SYN|below]].
In general, the most reliable sources are: peer-reviewed journals; books published by university presses; university-level textbooks; magazines, journals, and books published by respected publishing houses; and mainstream newspapers. As a rule of thumb, the more people engaged in checking facts, analyzing legal issues, and scrutinizing the writing, the more reliable the publication. Self-published material, whether on paper or online, is generally not regarded as reliable, but see [[WP:SPS|self-published sources]] for exceptions.
Information in an article must be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] in the references cited. In general, article statements should not rely on unclear or inconsistent passages, or on passing comments. Passages open to multiple interpretations should be precisely cited or avoided. A summary of extensive discussion should reflect the conclusions of the source. Drawing conclusions not evident in the reference is original research regardless of the type of source. It is important that references be cited in context and on topic.

===প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস===
{{redirect|WP:PRIMARY|the article naming guideline|WP:PRIMARYTOPIC}}
{{policy shortcut|WP:PSTS|WP:PRIMARY|WP:SECONDARY}}
ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ ঘাইকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু প্ৰকাশিত মাধ্যমিক উৎসৰ ওপৰত আধাৰিত হ’ব লাগে, আৰু কিছু পৰিমাণে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰো  ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। কোনো এটা বিষয় ৱিকিপিডিয়াত স্থান পোৱাৰ যোগ্য হয়নে নহয় আৰু প্ৰাথমিক উৎসসমূহৰ যাতে কোনো নতুন বা নিজস্ব ব্যাখ্যা দিয়া নহয় সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ মাধ্যমিক বা তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ প্ৰয়োজন হয়। অৱশ্যে, সাৱধানতাৰে ব্যৱহাৰ কৰিলে প্ৰাথমিক উৎসৰো উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। প্ৰাথমিক উৎসৰ  ওপৰত আধাৰিত যিকোনো বিশ্লেষণাত্মক, ব্যাখ্যাধৰ্মী বা কেইবাটাও তথ্য একগোট কৰি কৰা নতুন দাবীৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকজনৰ নিজস্ব বিশ্লেষণৰ পৰিৱৰ্তে কোনো মাধ্যমিক উৎসৰ উল্লেখ থকাটো বাধ্যতামূলক।

সঠিক উৎসৰ ব্যৱহাৰ কৰাটো এটা জটিল বিষয় হ’ব পাৰে, আৰু ওপৰত উল্লেখ কৰা নিয়মবোৰ সাধাৰণ নীতিহে। কোনো এটা বিশেষ পৰিস্থিতিত প্ৰাথমিক, গৌণ নে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰাটো উপযুক্ত হ’ব, সেই সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিবলৈ সাধাৰণ জ্ঞান (common sense) আৰু এজন ভাল সম্পাদকৰ দৰে সঠিক বিচাৰ-বুদ্ধি প্ৰয়োগ কৰা উচিত; আৰু প্ৰয়োজন হ’লে এই বিষয়ে প্ৰবন্ধটোৰ ‘আলোচনা পৃষ্ঠাত’ (talk page) আলোচনা কৰা উচিত। এই নীতিৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ সংজ্ঞা তলত দিয়া ধৰণে উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;2010-08-17_umd_lib&quot;&gt;[http://www.lib.umd.edu/guides/primary-sources.html মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালৰ এই পৃষ্ঠাখনত] প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ কিছুমান সাধাৰণ উদাহৰণ দিয়া হৈছে।&lt;/ref&gt;

====প্ৰাথমিক উৎস====
{{policy shortcut|WP:PRIMARY}}
প্ৰাথমিক উৎসসমূহ কোনো এটা ঘটনাৰ অতি ওচৰৰ বা পোনপটীয়া সমল। এইবোৰ প্ৰায়ে ঘটনাটোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত ব্যক্তিৰ অনুভৱ বা বিৱৰণ, যিয়ে কোনো ঘটনা, ঐতিহাসিক সময়ছোৱা, শিল্পকৰ্ম বা ৰাজনৈতিক সিদ্ধান্ত আদিৰ এক ভিতৰুৱা বা বাস্তৱ ছবি দাঙি ধৰে।
উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পথ দুৰ্ঘটনা প্ৰত্যক্ষ কৰা কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে লিখা বিৱৰণ হ'ল সেই দুৰ্ঘটনাটোৰ তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস। ঠিক তেনেদৰে, এটা নতুন পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰস্তুত কৰা বৈজ্ঞানিক গৱেষণা প্ৰপত্ৰই হ'ল সেই পৰীক্ষাটোৰ ফলাফলৰ প্ৰাথমিক উৎস। দিনলিপি বা ডায়েৰীৰ দৰে ঐতিহাসিক নথিপত্ৰসমূহো প্ৰাথমিক উৎসৰ ভিতৰত পৰে।
&lt;ref&gt;Further examples include archeological artifacts, census results, video or transcripts of surveillance, public hearings, trials, or interviews; tabulated results of surveys or questionnaires; original philosophical works; religious scripture; ancient works, even if they cite earlier lost writings; and artistic and fictional works such as poems, scripts, screenplays, novels, motion pictures, videos, and television programs. For definitions of primary sources:
* The [http://www.library.unr.edu/instruction/help/primary.html University of Nevada, Reno Libraries] define primary sources as providing &quot;an inside view of a particular event&quot;. They offer as examples: '''original documents''', such as autobiographies, diaries, e-mail, interviews, letters, minutes, news film footage, official records, photographs, raw research data, and speeches; '''creative works''', such as art, drama, films, music, novels, poetry; and '''relics or artifacts''', such as buildings, clothing, DNA, furniture, jewelry, pottery.
* The [http://www.lib.berkeley.edu/instruct/guides/primarysources.html University of California, Berkeley library] offers this definition: &quot;Primary sources enable the researcher to get as close as possible to what actually happened during an historical event or time period. Primary sources were either created during the time period being studied, or were created at a later date by a participant in the events being studied (as in the case of memoirs) and they reflect the individual viewpoint of a participant or observer.&quot;
* [http://library.duke.edu/research/finding/primarysource.html Duke University, Libraries] offers this definition: &quot;A primary source is a first-hand account of an event. Primary sources may include newspaper articles, letters, diaries, interviews, laws, reports of government commissions, and many other types of documents.&quot;&lt;/ref&gt;

::{{fontcolor|maroon|'''''নিয়মাৱলী'''''}}: কোনো অন্য নীতিৰ দ্বাৰা বাধা আৰোপ নকৰিলে 
#কোনো স্বনামধন্য মাধ্যমেৰে প্ৰকাশিত প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ৱিকিপিডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু ইয়াৰ বাবে বিশেষ সাৱধানতাৰ প্ৰয়োজন, কাৰণ এইবোৰৰ অপপ্ৰয়োগ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি থাকে।
#প্ৰাথমিক উৎসৰ যিকোনো ধৰণৰ বিশ্লেষণ বা ব্যাখ্যাৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য মাধ্যমিক উৎসৰ (secondary source) প্ৰয়োজন। যদিও কোনো এটা সমলৰ নিজস্ব বিষয়বস্তুৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰাথমিক উৎসটোকেই আটাইতকৈ উৎকৃষ্ট বুলি গণ্য কৰা হয় , তথাপিও ইয়াৰ বিষয়বস্তুক বা ইয়াৰ সাৰাংশকো অতিৰিক্ত বা [[WP:DUE|অযথা গুৰুত্ব]] দিব নালাগে।
#ৱিকিপিডিয়াত এটা '''প্ৰাথমিক উৎস কেৱল এনে কিছুমান পোনপটীয়া আৰু বৰ্ণনামূলক তথ্য দাঙি ধৰিবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি''', যিবোৰ কোনো বিশেষজ্ঞৰ জ্ঞান নোহোৱাকৈও, কেৱল সেই প্ৰাথমিক উৎসটো পঢ়ি যিকোনো শিক্ষিত ব্যক্তিয়েই বুজি পাব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, এজন সংগীতজ্ঞৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধত ৰেকৰ্ড লেবেলে প্ৰকাশ কৰা গীতৰ তালিকা (discographies and track listings) উল্লেখ কৰিব পাৰি, অথবা এখন উপন্যাসৰ প্ৰবন্ধত তাৰ কাহিনীভাগ বৰ্ণনা কৰিবলৈ উপন্যাসখনৰ কিছু অংশ উদ্ধৃত কৰিব পাৰি; কিন্তু ইয়াৰ '''যিকোনো ধৰণৰ ব্যাখ্যা বা পৰ্যালোচনাৰ বাবে মাধ্যমিক উৎসৰ প্ৰয়োজন হ’ব।'''
#প্ৰাথমিক উৎসত পোৱা তথ্য বা সমলসমূহ আপুনি নিজে বিশ্লেষণ, মূল্যায়ন, বা [[WP:SYNTH|সংশ্লেষণ]] (synthesize) কৰিব নালাগে; ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তাৰ বাবে কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য গৌণ উৎসৰ সহায় লব লাগে।
#সম্পূৰ্ণ এটা প্ৰবন্ধ কেৱল প্ৰাথমিক উৎসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৰচনা নকৰিব, আৰু প্ৰবন্ধৰ এটা ডাঙৰ অংশ ইয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখাৰ ক্ষেত্ৰতো সাৱধান হওক।
#আপোনাৰ ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ পৰা কোনো তথ্য উৎস অবিহনে যোগ নকৰিব, কাৰণ তেনে কৰিলে ৱিকিপিডিয়া নিজেই সেই তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস হৈ পৰিব।
#জীৱিত ব্যক্তিসকলৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ব্যৱহাৰ কৰোঁতে অতিৰিক্ত সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিব; এই বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[WP:Biographies of living persons § Avoid misuse of primary sources]] চাওক।

==প্ৰকাশিত উৎসৰ নিজা সংশ্লেষণ নকৰিব==
&lt;!--Note: If this heading is changed, update [[Template:Syn]].--&gt;{{policy shortcut|WP:SYN|WP:SYNTH|WP:SYNTHESIS}}
{{Nutshell|উৎসত নথকা কোনো নতুন সিদ্ধান্ত বা কথা নিজৰ ফালৰ পৰা জোৰা-তাপলি মাৰি উলিয়াব নোৱাৰি।}}
কোনো এটা সিদ্ধান্ত প্ৰমাণ কৰিবলৈ একাধিক উৎসৰ তথ্য একগোট নকৰিব, যদিহে সেই সিদ্ধান্তটো সেই উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ থকা নাই। একেদৰে, এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসৰে বিভিন্ন অংশ একলগ কৰি এনে এটা সিদ্ধান্তত উপনীত নহ’ব, যাৰ কথা সেই উৎসটোত স্পষ্টকৈ কোৱা হোৱা নাই।
​ধৰি লওক, এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'ক' আৰু আন এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'খ'। আপুনি 'ক' আৰু 'খ' একলগ কৰি এনে এটা নতুন সিদ্ধান্ত 'গ' উলিয়াব নোৱাৰিব, যাৰ উল্লেখ দুয়োটা উৎসৰ এটাতো নাই। এইটো প্ৰকাশিত সমল বা তথ্যৰ এক অনুচিত সংশ্লেষণ (improper synthesis) হ’ব, যাৰ অনুমতি নাই।
​&quot;ক আৰু খ, গতিকে গ&quot; — এই যুক্তিটো কেৱল তেতিয়াহে গ্ৰহণযোগ্য হ’ব, যদিহে কোনো বিশ্বাসযোগ্য উৎসই এই একেই বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত এই যুক্তিটো ইতিমধ্যে প্ৰকাশ কৰিছে। যদি এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসই এটা প্ৰসংগত &quot;ক&quot; আৰু আন এটা প্ৰসংগত &quot;খ&quot; বুলি কৈছে, কিন্তু সেই দুয়োটাকে সংযোগ কৰা নাই আৰু &quot;গতিকে গ&quot; বুলি কোনো যুক্তি দিয়া নাই, তেন্তে আপুনিও কোনো প্ৰবন্ধত &quot;গতিকে গ&quot; বুলি ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব।

*A simple example of original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, but since its creation there have been 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Both parts of the sentence may be reliably sourced, but here they have been combined to imply that the UN has failed to maintain world peace. ''If no reliable source has combined the material in this way, it is original research.'' It would be a simple matter to imply the opposite using the same material, illustrating how easily material can be manipulated when the sources are not adhered to:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, and since its creation there have been only 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*The following is a more complex example of original synthesis, based on an actual Wikipedia article about a dispute between two authors, here called Smith and Jones. The first paragraph is fine, because each of the sentences is carefully sourced, using a source that refers to this dispute:

{{Quote box4
 |quote  = {{tick}} '''Smith claimed that Jones committed plagiarism by copying references from another author's book. Jones responded that it is acceptable scholarly practice to use other people's books to find new references.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Now comes the original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''If Jones did not consult the original sources, this would be contrary to the practice recommended in the Harvard ''Writing with Sources'' manual, which requires citation of the source actually consulted. The Harvard manual does not call violating this rule &quot;plagiarism&quot;. Instead, plagiarism is defined as using a source's information, ideas, words, or structure without citing them.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

The second paragraph is original research because it expresses a Wikipedia editor's opinion that, given the Harvard manual's definition of plagiarism, Jones did not commit it. To make the second paragraph consistent with this policy, a reliable source would be needed that ''specifically comments on the Smith and Jones dispute and makes the same point about the Harvard manual and plagiarism''. In other words, that precise analysis must have been published by a reliable source in relation to the topic before it can be published on Wikipedia.

==নিজে বনোৱা চিত্ৰ==
{{policy shortcut|WP:OI}}
:''See also [[WP:Images#Pertinence and encyclopedic nature]] and [[WP:Image use policy#Image titles and file names]].''
Because of copyright laws in a number of countries, there are relatively few images available for use in Wikipedia. Editors are therefore encouraged to upload their own images, releasing them under the [[GFDL]], [[CC-BY-SA]], or other free licenses. Original images created by a Wikipedian are not considered original research, ''so long as they do not illustrate or introduce unpublished ideas or arguments'', the core reason behind the NOR policy. Image captions are subject to this policy no less than statements in the body of the article.

It is not acceptable for an editor to use [[photo manipulation]] to distort the facts or position illustrated by an image. Manipulated images should be prominently noted as such. Any manipulated image where the encyclopedic value is materially affected should be posted to [[Wikipedia:Files for deletion]]. [[Wikipedia:Biographies of living persons#Images|Images of living persons]] must not present the subject in a false or disparaging light.

==Translations and transcriptions==
Faithfully translating sourced material into English, or transcribing spoken words from audio or video sources, is not considered original research. For information on how to handle sources that require translation, see [[Wikipedia:Verifiability#Non-English sources]].

==নিয়মীয়া গণনা==
{{policy shortcut|WP:CALC}}

This policy allows routine mathematical calculations, such as adding numbers, converting units, or calculating a person's age, provided there is [[Wikipedia:Consensus|consensus]] among editors that the arithmetic and its application correctly reflect the [[WP:Verifiability#Reliable_sources|sources]]. See also [[:Category:Conversion templates]].

== Related policies ==
=== Verifiability ===
{{main|Wikipedia:Verifiability}}
The threshold for inclusion in Wikipedia is '''verifiability, not truth'''. The policy says that all material challenged or likely to be challenged, including quotations, needs a reliable source; what counts as a reliable source is described [[WP:SOURCES|here]].

=== Neutral point of view ===
{{main|Wikipedia:Neutral point of view}}
The prohibition against original research limits the extent to which editors may present their own points of view in articles. By reinforcing the importance of including verifiable research produced by others, this policy promotes the inclusion of multiple points of view. Consequently, this policy reinforces our neutrality policy. In many cases, there are multiple established views of any given topic. In such cases, no single position, no matter how well researched, is authoritative. It is not the responsibility of any one editor to research ''all'' points of view. But when incorporating research into an article, it is important that editors provide context for this point of view, by indicating how prevalent the position is, and whether it is held by a majority or minority.

The inclusion of a view that is held only by a tiny minority may constitute original research. [[Jimmy Wales|Jimbo Wales]] has said of this:
* If your viewpoint is in the majority, then it should be easy to substantiate it with reference to commonly accepted reference texts;
* If your viewpoint is held by a significant minority, then it should be easy to name prominent adherents;
* If your viewpoint is held by an extremely small minority, then &amp;mdash; whether it's true or not, whether you can prove it or not &amp;mdash; it doesn't belong in Wikipedia, except perhaps in some ancillary article. Wikipedia is not the place for original research.&lt;ref&gt;Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html &quot;WikiEN-l roy_q_royce@hotmail.com: --A Request RE a WIKIArticle--&quot;], [[September 29]], [[2003]].&lt;/ref&gt;

== See also ==
{{Wikiversity|Wikiversity:Publishing original research}}
* {{tl|Original research}} &amp;mdash; template used to warn of original research
* {{tl|Synthesis}} &amp;mdash; template used to warn of unpublished synthesis
* [[Wikipedia:Citing sources]]
* [[Wikipedia:Conflict of interest#Citing oneself]]
* [[Wikipedia:No original research/history]] &amp;mdash; origins of this policy
* [[Wikipedia:Template messages/Disputes]]
* [[Wikipedia:These are not original research]]
* [[Wikipedia:What SYNTH is not]]
* [[Wikipedia:Using maps and similar sources in wikipedia articles]]
* [[Wikipedia:No original research/Examples]]
* [[Observer effect (information technology)|Observer effect]] — Wikipedia's popularity means that documenting an obscure concept (e.g. an internet meme) in Wikipedia might increase its visibility, generating artificial notability as other sources cover it due to the additional exposure obtained from Wikipedia
* [[Wikipedia:No original research/Noticeboard|No original research noticeboard]]

== Notes ==
{{reflist|2}}

== Further reading ==
{{refbegin}}
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-July/005288.html Crackpot articles], mailing list, July 12, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006653.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006663.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003 (followup to above)
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017557.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 3, 2004
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017591.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 6, 2004
{{refend}}
&lt;br/&gt;
{{Wikipedia policies and guidelines}}

[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সমল নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সত্যাপনযোগ্যতা]]</text>
      <sha1>1egclwfywihz4y6ua8f59o8jif6uekw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611056</id>
      <parentid>611053</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T05:31:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30928" sha1="fc8hkle4ldvt2yynrsij3169kzap85z" xml:space="preserve">{{ৱিকিপিডিয়া অনুবাদ}}
{{dablink|নিজা গৱেষণা সম্পৰ্কীয় সমস্যা উত্থাপন কৰিবলৈ [[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব/জাননী|নিজা গৱেষণা সম্পৰ্কীয় জাননীলৈ]] যাওক}}
{{policy|WP:OR|WP:NOR|WP:ORIGINAL}}
{{nutshell|ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা কোনো নতুন কথা বা নিজা ধাৰণা প্ৰকাশ কৰা [[Wikipedia:What Wikipedia is not|নহয়]]: ৱিকিপিডিয়াৰ সকলো সমল বা তথ্য কোনো বিশ্বাসযোগ্য, প্ৰকাশিত উৎসৰ সৈতে [[Wikipedia:Verifiability|মিলাই চাব পৰা]] (প্ৰমাণ কৰিব পৰা) হ'ব লাগিব। উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ নিলিখা কোনো নতুন বিশ্লেষণ বা সংশ্লেষণ প্ৰবন্ধত থাকিব নোৱাৰিব। যিখিনি কথা বিশ্বাসযোগ্য উৎসত ইতিমধ্যে প্ৰকাশ পাইছে, কেৱল সেইখিনি কথাহে প্ৰমাণসহকাৰে লিখিব পাৰি।}}

{{Content policy list}}

​ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা একো নতুন কথা বা গৱেষণা লিখিব নোৱাৰি। ইয়াত &quot;নিজা গৱেষণা&quot; মানে হৈছে এনেবোৰ কথা, তথ্য বা ধাৰণা যাৰ কোনো প্ৰমাণ বা বিশ্বাসযোগ্য উৎস নাই। কিতাপ বা ইণ্টাৰনেটত থকা পুৰণি তথ্যবোৰ একলগ কৰি তাৰ পৰা নিজাকৈ এটা নতুন অৰ্থ বা সিদ্ধান্ত উলিয়াই লিখাটোও এই নিয়মৰ বিৰুদ্ধে। আপুনি লিখা তথ্যখিনি যে সঁচা, সেয়া প্ৰমাণ কৰিবলৈ আপুনি এনেকুৱা উৎস বা লিংক দিব লাগিব যিটো সেই বিষয়টোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত আৰু আপুনি লিখা কথাখিনিক সম্পূৰ্ণৰূপে সমৰ্থন কৰে।  

ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল প্ৰবন্ধসমূহত যোগ কৰা সকলো তথ্যৰ কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰকাশিত উৎস থকাটো বাধ্যতামূলক, যদিও প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে উৎসৰ উল্লেখ (cite) কৰা হোৱা নাই।পৰীক্ষণযোগ্যতা' (Verifiability) নীতি অনুসৰি, সকলো উদ্ধৃতি আৰু যিকোনো সন্দেহযুক্ত বা প্ৰশ্ন উত্থাপন হ’ব পৰা তথ্যৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ ইনলাইন উল্লেখ থকাটো প্ৰয়োজনীয়। আনকি কেতিয়াও প্ৰশ্ন উত্থাপন নোহোৱা সাধাৰণ তথ্যৰ বাবেও এটা উৎস থকাটো জৰুৰী। (উদাহৰণস্বৰূপ: &quot;দিছপুৰ অসমৰ ৰাজধানী&quot; এই বাক্যশাৰী ইমানবোৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসই সমৰ্থন কৰে যে ইয়াৰ সত্যতা লৈ প্ৰশ্ন উঠাৰ সম্ভাৱনা নাই। আমি জানো যে এনে উৎস উপলব্ধ আছে আৰু তাৰে যিকোনো এটা উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। কিন্তু এনে স্পষ্ট বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰকৃততে উৎসৰ লিংক দিয়াটো আমি বাধ্যতামূলক নকৰো। কথাখিনিৰ প্ৰমাণযোগ্যতা আছে, যদিও ইয়াত উৎসটো স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।)

Despite the need to attribute content to reliable sources, '''you must not [[Wikipedia:Plagiarism|plagiarize]]''' them. Articles should be written in your own words while substantially retaining the meaning of the source material. 

&quot;No original research&quot; (NOR) is one of three core content policies, along with [[Wikipedia:Neutral point of view|Neutral point of view]] and [[Wikipedia:verifiability|Verifiability]], that jointly determine the type and quality of material acceptable in articles. Because these policies work in harmony, they should not be interpreted in isolation from one another, and editors should try to familiarize themselves with all three. For questions about whether any particular edit constitutes original research, see the [[WP:NORN|NOR noticeboard]].

== Using sources ==
Research that consists of collecting and organizing material from existing sources within the provisions of this and other content policies is fundamental to writing an encyclopedia. Best practice is to research the most reliable sources on the topic and summarize what they say in your own words, with each statement in the article attributable to a source that makes that statement explicitly. Source material should be carefully summarized or rephrased without changing its meaning or implication. Take care not to go beyond what is expressed in the sources, or to use them in ways inconsistent with the intention of the source, such as using material out of context. In short, '''stick to the sources'''.

If no reliable third-party sources can be found on a topic, Wikipedia should not have an article about it. If you discover something new, Wikipedia is not the place to premiere such a discovery. 

=== Reliable sources ===
{{see|Wikipedia:Verifiability|Wikipedia:Identifying reliable sources}}
Any material that is challenged or [[WP:LIKELY|likely to be challenged]] must be supported by a reliable source. Material for which no reliable source can be found is considered original research. The only way you can show your edit is not original research is to cite a reliable published source that contains the same material. Even with well-sourced material, if you use it out of context, or to advance a position not '''directly and explicitly''' supported by the source, you are engaging in original research; see [[WP:SYN|below]].
In general, the most reliable sources are: peer-reviewed journals; books published by university presses; university-level textbooks; magazines, journals, and books published by respected publishing houses; and mainstream newspapers. As a rule of thumb, the more people engaged in checking facts, analyzing legal issues, and scrutinizing the writing, the more reliable the publication. Self-published material, whether on paper or online, is generally not regarded as reliable, but see [[WP:SPS|self-published sources]] for exceptions.
Information in an article must be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] in the references cited. In general, article statements should not rely on unclear or inconsistent passages, or on passing comments. Passages open to multiple interpretations should be precisely cited or avoided. A summary of extensive discussion should reflect the conclusions of the source. Drawing conclusions not evident in the reference is original research regardless of the type of source. It is important that references be cited in context and on topic.

===প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস===
{{redirect|WP:PRIMARY|the article naming guideline|WP:PRIMARYTOPIC}}
{{policy shortcut|WP:PSTS|WP:PRIMARY|WP:SECONDARY}}
ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ ঘাইকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু প্ৰকাশিত মাধ্যমিক উৎসৰ ওপৰত আধাৰিত হ’ব লাগে, আৰু কিছু পৰিমাণে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰো  ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। কোনো এটা বিষয় ৱিকিপিডিয়াত স্থান পোৱাৰ যোগ্য হয়নে নহয় আৰু প্ৰাথমিক উৎসসমূহৰ যাতে কোনো নতুন বা নিজস্ব ব্যাখ্যা দিয়া নহয় সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ মাধ্যমিক বা তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ প্ৰয়োজন হয়। অৱশ্যে, সাৱধানতাৰে ব্যৱহাৰ কৰিলে প্ৰাথমিক উৎসৰো উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। প্ৰাথমিক উৎসৰ  ওপৰত আধাৰিত যিকোনো বিশ্লেষণাত্মক, ব্যাখ্যাধৰ্মী বা কেইবাটাও তথ্য একগোট কৰি কৰা নতুন দাবীৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকজনৰ নিজস্ব বিশ্লেষণৰ পৰিৱৰ্তে কোনো মাধ্যমিক উৎসৰ উল্লেখ থকাটো বাধ্যতামূলক।

সঠিক উৎসৰ ব্যৱহাৰ কৰাটো এটা জটিল বিষয় হ’ব পাৰে, আৰু ওপৰত উল্লেখ কৰা নিয়মবোৰ সাধাৰণ নীতিহে। কোনো এটা বিশেষ পৰিস্থিতিত প্ৰাথমিক, গৌণ নে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰাটো উপযুক্ত হ’ব, সেই সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিবলৈ সাধাৰণ জ্ঞান (common sense) আৰু এজন ভাল সম্পাদকৰ দৰে সঠিক বিচাৰ-বুদ্ধি প্ৰয়োগ কৰা উচিত; আৰু প্ৰয়োজন হ’লে এই বিষয়ে প্ৰবন্ধটোৰ ‘আলোচনা পৃষ্ঠাত’ (talk page) আলোচনা কৰা উচিত। এই নীতিৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ সংজ্ঞা তলত দিয়া ধৰণে উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;2010-08-17_umd_lib&quot;&gt;[http://www.lib.umd.edu/guides/primary-sources.html মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালৰ এই পৃষ্ঠাখনত] প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ কিছুমান সাধাৰণ উদাহৰণ দিয়া হৈছে।&lt;/ref&gt;

====প্ৰাথমিক উৎস====
{{policy shortcut|WP:PRIMARY}}
প্ৰাথমিক উৎসসমূহ কোনো এটা ঘটনাৰ অতি ওচৰৰ বা পোনপটীয়া সমল। এইবোৰ প্ৰায়ে ঘটনাটোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত ব্যক্তিৰ অনুভৱ বা বিৱৰণ, যিয়ে কোনো ঘটনা, ঐতিহাসিক সময়ছোৱা, শিল্পকৰ্ম বা ৰাজনৈতিক সিদ্ধান্ত আদিৰ এক ভিতৰুৱা বা বাস্তৱ ছবি দাঙি ধৰে।
উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পথ দুৰ্ঘটনা প্ৰত্যক্ষ কৰা কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে লিখা বিৱৰণ হ'ল সেই দুৰ্ঘটনাটোৰ তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস। ঠিক তেনেদৰে, এটা নতুন পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰস্তুত কৰা বৈজ্ঞানিক গৱেষণা প্ৰপত্ৰই হ'ল সেই পৰীক্ষাটোৰ ফলাফলৰ প্ৰাথমিক উৎস। দিনলিপি বা ডায়েৰীৰ দৰে ঐতিহাসিক নথিপত্ৰসমূহো প্ৰাথমিক উৎসৰ ভিতৰত পৰে।
&lt;ref&gt;Further examples include archeological artifacts, census results, video or transcripts of surveillance, public hearings, trials, or interviews; tabulated results of surveys or questionnaires; original philosophical works; religious scripture; ancient works, even if they cite earlier lost writings; and artistic and fictional works such as poems, scripts, screenplays, novels, motion pictures, videos, and television programs. For definitions of primary sources:
* The [http://www.library.unr.edu/instruction/help/primary.html University of Nevada, Reno Libraries] define primary sources as providing &quot;an inside view of a particular event&quot;. They offer as examples: '''original documents''', such as autobiographies, diaries, e-mail, interviews, letters, minutes, news film footage, official records, photographs, raw research data, and speeches; '''creative works''', such as art, drama, films, music, novels, poetry; and '''relics or artifacts''', such as buildings, clothing, DNA, furniture, jewelry, pottery.
* The [http://www.lib.berkeley.edu/instruct/guides/primarysources.html University of California, Berkeley library] offers this definition: &quot;Primary sources enable the researcher to get as close as possible to what actually happened during an historical event or time period. Primary sources were either created during the time period being studied, or were created at a later date by a participant in the events being studied (as in the case of memoirs) and they reflect the individual viewpoint of a participant or observer.&quot;
* [http://library.duke.edu/research/finding/primarysource.html Duke University, Libraries] offers this definition: &quot;A primary source is a first-hand account of an event. Primary sources may include newspaper articles, letters, diaries, interviews, laws, reports of government commissions, and many other types of documents.&quot;&lt;/ref&gt;

::{{fontcolor|maroon|'''''নিয়মাৱলী'''''}}: কোনো অন্য নীতিৰ দ্বাৰা বাধা আৰোপ নকৰিলে 
#কোনো স্বনামধন্য মাধ্যমেৰে প্ৰকাশিত প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ৱিকিপিডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু ইয়াৰ বাবে বিশেষ সাৱধানতাৰ প্ৰয়োজন, কাৰণ এইবোৰৰ অপপ্ৰয়োগ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি থাকে।
#প্ৰাথমিক উৎসৰ যিকোনো ধৰণৰ বিশ্লেষণ বা ব্যাখ্যাৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য মাধ্যমিক উৎসৰ (secondary source) প্ৰয়োজন। যদিও কোনো এটা সমলৰ নিজস্ব বিষয়বস্তুৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰাথমিক উৎসটোকেই আটাইতকৈ উৎকৃষ্ট বুলি গণ্য কৰা হয় , তথাপিও ইয়াৰ বিষয়বস্তুক বা ইয়াৰ সাৰাংশকো অতিৰিক্ত বা [[WP:DUE|অযথা গুৰুত্ব]] দিব নালাগে।
#ৱিকিপিডিয়াত এটা '''প্ৰাথমিক উৎস কেৱল এনে কিছুমান পোনপটীয়া আৰু বৰ্ণনামূলক তথ্য দাঙি ধৰিবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি''', যিবোৰ কোনো বিশেষজ্ঞৰ জ্ঞান নোহোৱাকৈও, কেৱল সেই প্ৰাথমিক উৎসটো পঢ়ি যিকোনো শিক্ষিত ব্যক্তিয়েই বুজি পাব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, এজন সংগীতজ্ঞৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধত ৰেকৰ্ড লেবেলে প্ৰকাশ কৰা গীতৰ তালিকা (discographies and track listings) উল্লেখ কৰিব পাৰি, অথবা এখন উপন্যাসৰ প্ৰবন্ধত তাৰ কাহিনীভাগ বৰ্ণনা কৰিবলৈ উপন্যাসখনৰ কিছু অংশ উদ্ধৃত কৰিব পাৰি; কিন্তু ইয়াৰ '''যিকোনো ধৰণৰ ব্যাখ্যা বা পৰ্যালোচনাৰ বাবে মাধ্যমিক উৎসৰ প্ৰয়োজন হ’ব।'''
#প্ৰাথমিক উৎসত পোৱা তথ্য বা সমলসমূহ আপুনি নিজে বিশ্লেষণ, মূল্যায়ন, বা [[WP:SYNTH|সংশ্লেষণ]] (synthesize) কৰিব নালাগে; ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তাৰ বাবে কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য গৌণ উৎসৰ সহায় লব লাগে।
#সম্পূৰ্ণ এটা প্ৰবন্ধ কেৱল প্ৰাথমিক উৎসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৰচনা নকৰিব, আৰু প্ৰবন্ধৰ এটা ডাঙৰ অংশ ইয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখাৰ ক্ষেত্ৰতো সাৱধান হওক।
#আপোনাৰ ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ পৰা কোনো তথ্য উৎস অবিহনে যোগ নকৰিব, কাৰণ তেনে কৰিলে ৱিকিপিডিয়া নিজেই সেই তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস হৈ পৰিব।
#জীৱিত ব্যক্তিসকলৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ব্যৱহাৰ কৰোঁতে অতিৰিক্ত সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিব; এই বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[WP:Biographies of living persons § Avoid misuse of primary sources]] চাওক।

==প্ৰকাশিত উৎসৰ নিজা সংশ্লেষণ নকৰিব==
&lt;!--Note: If this heading is changed, update [[Template:Syn]].--&gt;{{policy shortcut|WP:SYN|WP:SYNTH|WP:SYNTHESIS}}
{{Nutshell|উৎসত নথকা কোনো নতুন সিদ্ধান্ত বা কথা নিজৰ ফালৰ পৰা জোৰা-তাপলি মাৰি উলিয়াব নোৱাৰি।}}
কোনো এটা সিদ্ধান্ত প্ৰমাণ কৰিবলৈ একাধিক উৎসৰ তথ্য একগোট নকৰিব, যদিহে সেই সিদ্ধান্তটো সেই উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ থকা নাই। একেদৰে, এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসৰে বিভিন্ন অংশ একলগ কৰি এনে এটা সিদ্ধান্তত উপনীত নহ’ব, যাৰ কথা সেই উৎসটোত স্পষ্টকৈ কোৱা হোৱা নাই।
​ধৰি লওক, এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'ক' আৰু আন এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'খ'। আপুনি 'ক' আৰু 'খ' একলগ কৰি এনে এটা নতুন সিদ্ধান্ত 'গ' উলিয়াব নোৱাৰিব, যাৰ উল্লেখ দুয়োটা উৎসৰ এটাতো নাই। এইটো প্ৰকাশিত সমল বা তথ্যৰ এক অনুচিত সংশ্লেষণ (improper synthesis) হ’ব, যাৰ অনুমতি নাই।
​&quot;ক আৰু খ, গতিকে গ&quot; — এই যুক্তিটো কেৱল তেতিয়াহে গ্ৰহণযোগ্য হ’ব, যদিহে কোনো বিশ্বাসযোগ্য উৎসই এই একেই বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত এই যুক্তিটো ইতিমধ্যে প্ৰকাশ কৰিছে। যদি এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসই এটা প্ৰসংগত &quot;ক&quot; আৰু আন এটা প্ৰসংগত &quot;খ&quot; বুলি কৈছে, কিন্তু সেই দুয়োটাকে সংযোগ কৰা নাই আৰু &quot;গতিকে গ&quot; বুলি কোনো যুক্তি দিয়া নাই, তেন্তে আপুনিও কোনো প্ৰবন্ধত &quot;গতিকে গ&quot; বুলি ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব।

*A simple example of original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, but since its creation there have been 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Both parts of the sentence may be reliably sourced, but here they have been combined to imply that the UN has failed to maintain world peace. ''If no reliable source has combined the material in this way, it is original research.'' It would be a simple matter to imply the opposite using the same material, illustrating how easily material can be manipulated when the sources are not adhered to:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, and since its creation there have been only 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*The following is a more complex example of original synthesis, based on an actual Wikipedia article about a dispute between two authors, here called Smith and Jones. The first paragraph is fine, because each of the sentences is carefully sourced, using a source that refers to this dispute:

{{Quote box4
 |quote  = {{tick}} '''Smith claimed that Jones committed plagiarism by copying references from another author's book. Jones responded that it is acceptable scholarly practice to use other people's books to find new references.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Now comes the original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''If Jones did not consult the original sources, this would be contrary to the practice recommended in the Harvard ''Writing with Sources'' manual, which requires citation of the source actually consulted. The Harvard manual does not call violating this rule &quot;plagiarism&quot;. Instead, plagiarism is defined as using a source's information, ideas, words, or structure without citing them.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

The second paragraph is original research because it expresses a Wikipedia editor's opinion that, given the Harvard manual's definition of plagiarism, Jones did not commit it. To make the second paragraph consistent with this policy, a reliable source would be needed that ''specifically comments on the Smith and Jones dispute and makes the same point about the Harvard manual and plagiarism''. In other words, that precise analysis must have been published by a reliable source in relation to the topic before it can be published on Wikipedia.

==নিজে বনোৱা চিত্ৰ==
{{policy shortcut|WP:OI}}
:''See also [[WP:Images#Pertinence and encyclopedic nature]] and [[WP:Image use policy#Image titles and file names]].''
Because of copyright laws in a number of countries, there are relatively few images available for use in Wikipedia. Editors are therefore encouraged to upload their own images, releasing them under the [[GFDL]], [[CC-BY-SA]], or other free licenses. Original images created by a Wikipedian are not considered original research, ''so long as they do not illustrate or introduce unpublished ideas or arguments'', the core reason behind the NOR policy. Image captions are subject to this policy no less than statements in the body of the article.

It is not acceptable for an editor to use [[photo manipulation]] to distort the facts or position illustrated by an image. Manipulated images should be prominently noted as such. Any manipulated image where the encyclopedic value is materially affected should be posted to [[Wikipedia:Files for deletion]]. [[Wikipedia:Biographies of living persons#Images|Images of living persons]] must not present the subject in a false or disparaging light.

==Translations and transcriptions==
Faithfully translating sourced material into English, or transcribing spoken words from audio or video sources, is not considered original research. For information on how to handle sources that require translation, see [[Wikipedia:Verifiability#Non-English sources]].

==নিয়মীয়া গণনা==
{{policy shortcut|WP:CALC}}

This policy allows routine mathematical calculations, such as adding numbers, converting units, or calculating a person's age, provided there is [[Wikipedia:Consensus|consensus]] among editors that the arithmetic and its application correctly reflect the [[WP:Verifiability#Reliable_sources|sources]]. See also [[:Category:Conversion templates]].

== Related policies ==
=== Verifiability ===
{{main|Wikipedia:Verifiability}}
The threshold for inclusion in Wikipedia is '''verifiability, not truth'''. The policy says that all material challenged or likely to be challenged, including quotations, needs a reliable source; what counts as a reliable source is described [[WP:SOURCES|here]].

=== Neutral point of view ===
{{main|Wikipedia:Neutral point of view}}
The prohibition against original research limits the extent to which editors may present their own points of view in articles. By reinforcing the importance of including verifiable research produced by others, this policy promotes the inclusion of multiple points of view. Consequently, this policy reinforces our neutrality policy. In many cases, there are multiple established views of any given topic. In such cases, no single position, no matter how well researched, is authoritative. It is not the responsibility of any one editor to research ''all'' points of view. But when incorporating research into an article, it is important that editors provide context for this point of view, by indicating how prevalent the position is, and whether it is held by a majority or minority.

The inclusion of a view that is held only by a tiny minority may constitute original research. [[Jimmy Wales|Jimbo Wales]] has said of this:
* If your viewpoint is in the majority, then it should be easy to substantiate it with reference to commonly accepted reference texts;
* If your viewpoint is held by a significant minority, then it should be easy to name prominent adherents;
* If your viewpoint is held by an extremely small minority, then &amp;mdash; whether it's true or not, whether you can prove it or not &amp;mdash; it doesn't belong in Wikipedia, except perhaps in some ancillary article. Wikipedia is not the place for original research.&lt;ref&gt;Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html &quot;WikiEN-l roy_q_royce@hotmail.com: --A Request RE a WIKIArticle--&quot;], [[September 29]], [[2003]].&lt;/ref&gt;

== See also ==
{{Wikiversity|Wikiversity:Publishing original research}}
* {{tl|Original research}} &amp;mdash; template used to warn of original research
* {{tl|Synthesis}} &amp;mdash; template used to warn of unpublished synthesis
* [[Wikipedia:Citing sources]]
* [[Wikipedia:Conflict of interest#Citing oneself]]
* [[Wikipedia:No original research/history]] &amp;mdash; origins of this policy
* [[Wikipedia:Template messages/Disputes]]
* [[Wikipedia:These are not original research]]
* [[Wikipedia:What SYNTH is not]]
* [[Wikipedia:Using maps and similar sources in wikipedia articles]]
* [[Wikipedia:No original research/Examples]]
* [[Observer effect (information technology)|Observer effect]] — Wikipedia's popularity means that documenting an obscure concept (e.g. an internet meme) in Wikipedia might increase its visibility, generating artificial notability as other sources cover it due to the additional exposure obtained from Wikipedia
* [[Wikipedia:No original research/Noticeboard|No original research noticeboard]]

== Notes ==
{{reflist|2}}

== Further reading ==
{{refbegin}}
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-July/005288.html Crackpot articles], mailing list, July 12, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006653.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006663.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003 (followup to above)
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017557.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 3, 2004
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017591.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 6, 2004
{{refend}}
&lt;br/&gt;
{{Wikipedia policies and guidelines}}

[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সমল নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সত্যাপনযোগ্যতা]]</text>
      <sha1>fc8hkle4ldvt2yynrsij3169kzap85z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611060</id>
      <parentid>611056</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T05:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>611060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30962" sha1="krt56amrmgfb0o5yuzgqtx62mhl3524" xml:space="preserve">{{ৱিকিপিডিয়া অনুবাদ}}
{{dablink|নিজা গৱেষণা সম্পৰ্কীয় সমস্যা উত্থাপন কৰিবলৈ [[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব/জাননী|নিজা গৱেষণা সম্পৰ্কীয় জাননীলৈ]] যাওক}}
{{policy|WP:OR|WP:NOR|WP:ORIGINAL}}
{{nutshell|ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা কোনো নতুন কথা বা নিজা ধাৰণা প্ৰকাশ কৰা [[Wikipedia:What Wikipedia is not|নহয়]]: ৱিকিপিডিয়াৰ সকলো সমল বা তথ্য কোনো বিশ্বাসযোগ্য, প্ৰকাশিত উৎসৰ সৈতে [[Wikipedia:Verifiability|মিলাই চাব পৰা]] (প্ৰমাণ কৰিব পৰা) হ'ব লাগিব। উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ নিলিখা কোনো নতুন বিশ্লেষণ বা সংশ্লেষণ প্ৰবন্ধত থাকিব নোৱাৰিব। যিখিনি কথা বিশ্বাসযোগ্য উৎসত ইতিমধ্যে প্ৰকাশ পাইছে, কেৱল সেইখিনি কথাহে প্ৰমাণসহকাৰে লিখিব পাৰি।}}

{{Content policy list}}

​ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা একো নতুন কথা বা গৱেষণা লিখিব নোৱাৰি। ইয়াত &quot;নিজা গৱেষণা&quot; মানে হৈছে এনেবোৰ কথা, তথ্য বা ধাৰণা যাৰ কোনো প্ৰমাণ বা বিশ্বাসযোগ্য উৎস নাই। কিতাপ বা ইণ্টাৰনেটত থকা পুৰণি তথ্যবোৰ একলগ কৰি তাৰ পৰা নিজাকৈ এটা নতুন অৰ্থ বা সিদ্ধান্ত উলিয়াই লিখাটোও এই নিয়মৰ বিৰুদ্ধে। আপুনি লিখা তথ্যখিনি যে সঁচা, সেয়া প্ৰমাণ কৰিবলৈ আপুনি এনেকুৱা উৎস বা লিংক দিব লাগিব যিটো সেই বিষয়টোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত আৰু আপুনি লিখা কথাখিনিক সম্পূৰ্ণৰূপে সমৰ্থন কৰে।  

ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল প্ৰবন্ধসমূহত যোগ কৰা সকলো তথ্যৰ কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰকাশিত উৎস থকাটো বাধ্যতামূলক, যদিও প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে উৎসৰ উল্লেখ (cite) কৰা হোৱা নাই।পৰীক্ষণযোগ্যতা' (Verifiability) নীতি অনুসৰি, সকলো উদ্ধৃতি আৰু যিকোনো সন্দেহযুক্ত বা প্ৰশ্ন উত্থাপন হ’ব পৰা তথ্যৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ ইনলাইন উল্লেখ থকাটো প্ৰয়োজনীয়। আনকি কেতিয়াও প্ৰশ্ন উত্থাপন নোহোৱা সাধাৰণ তথ্যৰ বাবেও এটা উৎস থকাটো জৰুৰী। (উদাহৰণস্বৰূপ: &quot;দিছপুৰ অসমৰ ৰাজধানী&quot; এই বাক্যশাৰী ইমানবোৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসই সমৰ্থন কৰে যে ইয়াৰ সত্যতা লৈ প্ৰশ্ন উঠাৰ সম্ভাৱনা নাই। আমি জানো যে এনে উৎস উপলব্ধ আছে আৰু তাৰে যিকোনো এটা উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। কিন্তু এনে স্পষ্ট বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰকৃততে উৎসৰ লিংক দিয়াটো আমি বাধ্যতামূলক নকৰো। কথাখিনিৰ প্ৰমাণযোগ্যতা আছে, যদিও ইয়াত উৎসটো স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।)

Despite the need to attribute content to reliable sources, '''you must not [[Wikipedia:Plagiarism|plagiarize]]''' them. Articles should be written in your own words while substantially retaining the meaning of the source material. 

&quot;No original research&quot; (NOR) is one of three core content policies, along with [[Wikipedia:Neutral point of view|Neutral point of view]] and [[Wikipedia:verifiability|Verifiability]], that jointly determine the type and quality of material acceptable in articles. Because these policies work in harmony, they should not be interpreted in isolation from one another, and editors should try to familiarize themselves with all three. For questions about whether any particular edit constitutes original research, see the [[WP:NORN|NOR noticeboard]].

== Using sources ==
Research that consists of collecting and organizing material from existing sources within the provisions of this and other content policies is fundamental to writing an encyclopedia. Best practice is to research the most reliable sources on the topic and summarize what they say in your own words, with each statement in the article attributable to a source that makes that statement explicitly. Source material should be carefully summarized or rephrased without changing its meaning or implication. Take care not to go beyond what is expressed in the sources, or to use them in ways inconsistent with the intention of the source, such as using material out of context. In short, '''stick to the sources'''.

If no reliable third-party sources can be found on a topic, Wikipedia should not have an article about it. If you discover something new, Wikipedia is not the place to premiere such a discovery. 

=== Reliable sources ===
{{see|Wikipedia:Verifiability|Wikipedia:Identifying reliable sources}}
Any material that is challenged or [[WP:LIKELY|likely to be challenged]] must be supported by a reliable source. Material for which no reliable source can be found is considered original research. The only way you can show your edit is not original research is to cite a reliable published source that contains the same material. Even with well-sourced material, if you use it out of context, or to advance a position not '''directly and explicitly''' supported by the source, you are engaging in original research; see [[WP:SYN|below]].
In general, the most reliable sources are: peer-reviewed journals; books published by university presses; university-level textbooks; magazines, journals, and books published by respected publishing houses; and mainstream newspapers. As a rule of thumb, the more people engaged in checking facts, analyzing legal issues, and scrutinizing the writing, the more reliable the publication. Self-published material, whether on paper or online, is generally not regarded as reliable, but see [[WP:SPS|self-published sources]] for exceptions.
Information in an article must be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] in the references cited. In general, article statements should not rely on unclear or inconsistent passages, or on passing comments. Passages open to multiple interpretations should be precisely cited or avoided. A summary of extensive discussion should reflect the conclusions of the source. Drawing conclusions not evident in the reference is original research regardless of the type of source. It is important that references be cited in context and on topic.

===প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস===
{{redirect|WP:PRIMARY|the article naming guideline|WP:PRIMARYTOPIC}}
{{policy shortcut|WP:PSTS|WP:PRIMARY|WP:SECONDARY}}
ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ ঘাইকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু প্ৰকাশিত মাধ্যমিক উৎসৰ ওপৰত আধাৰিত হ’ব লাগে, আৰু কিছু পৰিমাণে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰো  ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। কোনো এটা বিষয় ৱিকিপিডিয়াত স্থান পোৱাৰ যোগ্য হয়নে নহয় আৰু প্ৰাথমিক উৎসসমূহৰ যাতে কোনো নতুন বা নিজস্ব ব্যাখ্যা দিয়া নহয় সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ মাধ্যমিক বা তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ প্ৰয়োজন হয়। অৱশ্যে, সাৱধানতাৰে ব্যৱহাৰ কৰিলে প্ৰাথমিক উৎসৰো উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। প্ৰাথমিক উৎসৰ  ওপৰত আধাৰিত যিকোনো বিশ্লেষণাত্মক, ব্যাখ্যাধৰ্মী বা কেইবাটাও তথ্য একগোট কৰি কৰা নতুন দাবীৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকজনৰ নিজস্ব বিশ্লেষণৰ পৰিৱৰ্তে কোনো মাধ্যমিক উৎসৰ উল্লেখ থকাটো বাধ্যতামূলক।

সঠিক উৎসৰ ব্যৱহাৰ কৰাটো এটা জটিল বিষয় হ’ব পাৰে, আৰু ওপৰত উল্লেখ কৰা নিয়মবোৰ সাধাৰণ নীতিহে। কোনো এটা বিশেষ পৰিস্থিতিত প্ৰাথমিক, গৌণ নে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰাটো উপযুক্ত হ’ব, সেই সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিবলৈ সাধাৰণ জ্ঞান (common sense) আৰু এজন ভাল সম্পাদকৰ দৰে সঠিক বিচাৰ-বুদ্ধি প্ৰয়োগ কৰা উচিত; আৰু প্ৰয়োজন হ’লে এই বিষয়ে প্ৰবন্ধটোৰ ‘আলোচনা পৃষ্ঠাত’ (talk page) আলোচনা কৰা উচিত। এই নীতিৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ সংজ্ঞা তলত দিয়া ধৰণে উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;2010-08-17_umd_lib&quot;&gt;[http://www.lib.umd.edu/guides/primary-sources.html মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালৰ এই পৃষ্ঠাখনত] প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ কিছুমান সাধাৰণ উদাহৰণ দিয়া হৈছে।&lt;/ref&gt;

====প্ৰাথমিক উৎস====
{{policy shortcut|WP:PRIMARY}}
প্ৰাথমিক উৎসসমূহ কোনো এটা ঘটনাৰ অতি ওচৰৰ বা পোনপটীয়া সমল। এইবোৰ প্ৰায়ে ঘটনাটোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত ব্যক্তিৰ অনুভৱ বা বিৱৰণ, যিয়ে কোনো ঘটনা, ঐতিহাসিক সময়ছোৱা, শিল্পকৰ্ম বা ৰাজনৈতিক সিদ্ধান্ত আদিৰ এক ভিতৰুৱা বা বাস্তৱ ছবি দাঙি ধৰে।
উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পথ দুৰ্ঘটনা প্ৰত্যক্ষ কৰা কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে লিখা বিৱৰণ হ'ল সেই দুৰ্ঘটনাটোৰ তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস। ঠিক তেনেদৰে, এটা নতুন পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰস্তুত কৰা বৈজ্ঞানিক গৱেষণা প্ৰপত্ৰই হ'ল সেই পৰীক্ষাটোৰ ফলাফলৰ প্ৰাথমিক উৎস। দিনলিপি বা ডায়েৰীৰ দৰে ঐতিহাসিক নথিপত্ৰসমূহো প্ৰাথমিক উৎসৰ ভিতৰত পৰে।
&lt;ref&gt;Further examples include archeological artifacts, census results, video or transcripts of surveillance, public hearings, trials, or interviews; tabulated results of surveys or questionnaires; original philosophical works; religious scripture; ancient works, even if they cite earlier lost writings; and artistic and fictional works such as poems, scripts, screenplays, novels, motion pictures, videos, and television programs. For definitions of primary sources:
* The [http://www.library.unr.edu/instruction/help/primary.html University of Nevada, Reno Libraries] define primary sources as providing &quot;an inside view of a particular event&quot;. They offer as examples: '''original documents''', such as autobiographies, diaries, e-mail, interviews, letters, minutes, news film footage, official records, photographs, raw research data, and speeches; '''creative works''', such as art, drama, films, music, novels, poetry; and '''relics or artifacts''', such as buildings, clothing, DNA, furniture, jewelry, pottery.
* The [http://www.lib.berkeley.edu/instruct/guides/primarysources.html University of California, Berkeley library] offers this definition: &quot;Primary sources enable the researcher to get as close as possible to what actually happened during an historical event or time period. Primary sources were either created during the time period being studied, or were created at a later date by a participant in the events being studied (as in the case of memoirs) and they reflect the individual viewpoint of a participant or observer.&quot;
* [http://library.duke.edu/research/finding/primarysource.html Duke University, Libraries] offers this definition: &quot;A primary source is a first-hand account of an event. Primary sources may include newspaper articles, letters, diaries, interviews, laws, reports of government commissions, and many other types of documents.&quot;&lt;/ref&gt;

::{{fontcolor|maroon|'''''নিয়মাৱলী'''''}}: কোনো অন্য নীতিৰ দ্বাৰা বাধা আৰোপ নকৰিলে 
#কোনো স্বনামধন্য মাধ্যমেৰে প্ৰকাশিত প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ৱিকিপিডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু ইয়াৰ বাবে বিশেষ সাৱধানতাৰ প্ৰয়োজন, কাৰণ এইবোৰৰ অপপ্ৰয়োগ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি থাকে।
#প্ৰাথমিক উৎসৰ যিকোনো ধৰণৰ বিশ্লেষণ বা ব্যাখ্যাৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য মাধ্যমিক উৎসৰ (secondary source) প্ৰয়োজন। যদিও কোনো এটা সমলৰ নিজস্ব বিষয়বস্তুৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰাথমিক উৎসটোকেই আটাইতকৈ উৎকৃষ্ট বুলি গণ্য কৰা হয় , তথাপিও ইয়াৰ বিষয়বস্তুক বা ইয়াৰ সাৰাংশকো অতিৰিক্ত বা [[WP:DUE|অযথা গুৰুত্ব]] দিব নালাগে।
#ৱিকিপিডিয়াত এটা '''প্ৰাথমিক উৎস কেৱল এনে কিছুমান পোনপটীয়া আৰু বৰ্ণনামূলক তথ্য দাঙি ধৰিবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি''', যিবোৰ কোনো বিশেষজ্ঞৰ জ্ঞান নোহোৱাকৈও, কেৱল সেই প্ৰাথমিক উৎসটো পঢ়ি যিকোনো শিক্ষিত ব্যক্তিয়েই বুজি পাব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, এজন সংগীতজ্ঞৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধত ৰেকৰ্ড লেবেলে প্ৰকাশ কৰা গীতৰ তালিকা (discographies and track listings) উল্লেখ কৰিব পাৰি, অথবা এখন উপন্যাসৰ প্ৰবন্ধত তাৰ কাহিনীভাগ বৰ্ণনা কৰিবলৈ উপন্যাসখনৰ কিছু অংশ উদ্ধৃত কৰিব পাৰি; কিন্তু ইয়াৰ '''যিকোনো ধৰণৰ ব্যাখ্যা বা পৰ্যালোচনাৰ বাবে মাধ্যমিক উৎসৰ প্ৰয়োজন হ’ব।'''
#প্ৰাথমিক উৎসত পোৱা তথ্য বা সমলসমূহ আপুনি নিজে বিশ্লেষণ, মূল্যায়ন, বা [[WP:SYNTH|সংশ্লেষণ]] (synthesize) কৰিব নালাগে; ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তাৰ বাবে কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য গৌণ উৎসৰ সহায় লব লাগে।
#সম্পূৰ্ণ এটা প্ৰবন্ধ কেৱল প্ৰাথমিক উৎসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৰচনা নকৰিব, আৰু প্ৰবন্ধৰ এটা ডাঙৰ অংশ ইয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখাৰ ক্ষেত্ৰতো সাৱধান হওক।
#আপোনাৰ ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ পৰা কোনো তথ্য উৎস অবিহনে যোগ নকৰিব, কাৰণ তেনে কৰিলে ৱিকিপিডিয়া নিজেই সেই তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস হৈ পৰিব।
#জীৱিত ব্যক্তিসকলৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ব্যৱহাৰ কৰোঁতে অতিৰিক্ত সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিব; এই বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[WP:Biographies of living persons § Avoid misuse of primary sources]] চাওক।

==প্ৰকাশিত উৎসৰ নিজা সংশ্লেষণ নকৰিব==
&lt;!--Note: If this heading is changed, update [[Template:Syn]].--&gt;{{policy shortcut|WP:SYN|WP:SYNTH|WP:SYNTHESIS}}
{{Nutshell|উৎসত নথকা কোনো নতুন সিদ্ধান্ত বা কথা নিজৰ ফালৰ পৰা জোৰা-তাপলি মাৰি উলিয়াব নোৱাৰি।}}
কোনো এটা সিদ্ধান্ত প্ৰমাণ কৰিবলৈ একাধিক উৎসৰ তথ্য একগোট নকৰিব, যদিহে সেই সিদ্ধান্তটো সেই উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ থকা নাই। একেদৰে, এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসৰে বিভিন্ন অংশ একলগ কৰি এনে এটা সিদ্ধান্তত উপনীত নহ’ব, যাৰ কথা সেই উৎসটোত স্পষ্টকৈ কোৱা হোৱা নাই।
​ধৰি লওক, এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'ক' আৰু আন এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'খ'। আপুনি 'ক' আৰু 'খ' একলগ কৰি এনে এটা নতুন সিদ্ধান্ত 'গ' উলিয়াব নোৱাৰিব, যাৰ উল্লেখ দুয়োটা উৎসৰ এটাতো নাই। এইটো প্ৰকাশিত সমল বা তথ্যৰ এক অনুচিত সংশ্লেষণ (improper synthesis) হ’ব, যাৰ অনুমতি নাই।
​&quot;ক আৰু খ, গতিকে গ&quot; — এই যুক্তিটো কেৱল তেতিয়াহে গ্ৰহণযোগ্য হ’ব, যদিহে কোনো বিশ্বাসযোগ্য উৎসই এই একেই বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত এই যুক্তিটো ইতিমধ্যে প্ৰকাশ কৰিছে। যদি এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসই এটা প্ৰসংগত &quot;ক&quot; আৰু আন এটা প্ৰসংগত &quot;খ&quot; বুলি কৈছে, কিন্তু সেই দুয়োটাকে সংযোগ কৰা নাই আৰু &quot;গতিকে গ&quot; বুলি কোনো যুক্তি দিয়া নাই, তেন্তে আপুনিও কোনো প্ৰবন্ধত &quot;গতিকে গ&quot; বুলি ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব।

*A simple example of original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, but since its creation there have been 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Both parts of the sentence may be reliably sourced, but here they have been combined to imply that the UN has failed to maintain world peace. ''If no reliable source has combined the material in this way, it is original research.'' It would be a simple matter to imply the opposite using the same material, illustrating how easily material can be manipulated when the sources are not adhered to:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, and since its creation there have been only 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*The following is a more complex example of original synthesis, based on an actual Wikipedia article about a dispute between two authors, here called Smith and Jones. The first paragraph is fine, because each of the sentences is carefully sourced, using a source that refers to this dispute:

{{Quote box4
 |quote  = {{tick}} '''Smith claimed that Jones committed plagiarism by copying references from another author's book. Jones responded that it is acceptable scholarly practice to use other people's books to find new references.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Now comes the original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''If Jones did not consult the original sources, this would be contrary to the practice recommended in the Harvard ''Writing with Sources'' manual, which requires citation of the source actually consulted. The Harvard manual does not call violating this rule &quot;plagiarism&quot;. Instead, plagiarism is defined as using a source's information, ideas, words, or structure without citing them.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

The second paragraph is original research because it expresses a Wikipedia editor's opinion that, given the Harvard manual's definition of plagiarism, Jones did not commit it. To make the second paragraph consistent with this policy, a reliable source would be needed that ''specifically comments on the Smith and Jones dispute and makes the same point about the Harvard manual and plagiarism''. In other words, that precise analysis must have been published by a reliable source in relation to the topic before it can be published on Wikipedia.

==নিজে বনোৱা চিত্ৰ==
{{policy shortcut|WP:OI}}
:''See also [[WP:Images#Pertinence and encyclopedic nature]] and [[WP:Image use policy#Image titles and file names]].''
Because of copyright laws in a number of countries, there are relatively few images available for use in Wikipedia. Editors are therefore encouraged to upload their own images, releasing them under the [[GFDL]], [[CC-BY-SA]], or other free licenses. Original images created by a Wikipedian are not considered original research, ''so long as they do not illustrate or introduce unpublished ideas or arguments'', the core reason behind the NOR policy. Image captions are subject to this policy no less than statements in the body of the article.

It is not acceptable for an editor to use [[photo manipulation]] to distort the facts or position illustrated by an image. Manipulated images should be prominently noted as such. Any manipulated image where the encyclopedic value is materially affected should be posted to [[Wikipedia:Files for deletion]]. [[Wikipedia:Biographies of living persons#Images|Images of living persons]] must not present the subject in a false or disparaging light.

==অনুবাদ আৰু প্ৰতিলিপিকৰণ==
Faithfully translating sourced material into English, or transcribing spoken words from audio or video sources, is not considered original research. For information on how to handle sources that require translation, see [[Wikipedia:Verifiability#Non-English sources]].

==নিয়মীয়া গণনা==
{{policy shortcut|WP:CALC}}

This policy allows routine mathematical calculations, such as adding numbers, converting units, or calculating a person's age, provided there is [[Wikipedia:Consensus|consensus]] among editors that the arithmetic and its application correctly reflect the [[WP:Verifiability#Reliable_sources|sources]]. See also [[:Category:Conversion templates]].

== Related policies ==
=== Verifiability ===
{{main|Wikipedia:Verifiability}}
The threshold for inclusion in Wikipedia is '''verifiability, not truth'''. The policy says that all material challenged or likely to be challenged, including quotations, needs a reliable source; what counts as a reliable source is described [[WP:SOURCES|here]].

=== Neutral point of view ===
{{main|Wikipedia:Neutral point of view}}
The prohibition against original research limits the extent to which editors may present their own points of view in articles. By reinforcing the importance of including verifiable research produced by others, this policy promotes the inclusion of multiple points of view. Consequently, this policy reinforces our neutrality policy. In many cases, there are multiple established views of any given topic. In such cases, no single position, no matter how well researched, is authoritative. It is not the responsibility of any one editor to research ''all'' points of view. But when incorporating research into an article, it is important that editors provide context for this point of view, by indicating how prevalent the position is, and whether it is held by a majority or minority.

The inclusion of a view that is held only by a tiny minority may constitute original research. [[Jimmy Wales|Jimbo Wales]] has said of this:
* If your viewpoint is in the majority, then it should be easy to substantiate it with reference to commonly accepted reference texts;
* If your viewpoint is held by a significant minority, then it should be easy to name prominent adherents;
* If your viewpoint is held by an extremely small minority, then &amp;mdash; whether it's true or not, whether you can prove it or not &amp;mdash; it doesn't belong in Wikipedia, except perhaps in some ancillary article. Wikipedia is not the place for original research.&lt;ref&gt;Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html &quot;WikiEN-l roy_q_royce@hotmail.com: --A Request RE a WIKIArticle--&quot;], [[September 29]], [[2003]].&lt;/ref&gt;

== See also ==
{{Wikiversity|Wikiversity:Publishing original research}}
* {{tl|Original research}} &amp;mdash; template used to warn of original research
* {{tl|Synthesis}} &amp;mdash; template used to warn of unpublished synthesis
* [[Wikipedia:Citing sources]]
* [[Wikipedia:Conflict of interest#Citing oneself]]
* [[Wikipedia:No original research/history]] &amp;mdash; origins of this policy
* [[Wikipedia:Template messages/Disputes]]
* [[Wikipedia:These are not original research]]
* [[Wikipedia:What SYNTH is not]]
* [[Wikipedia:Using maps and similar sources in wikipedia articles]]
* [[Wikipedia:No original research/Examples]]
* [[Observer effect (information technology)|Observer effect]] — Wikipedia's popularity means that documenting an obscure concept (e.g. an internet meme) in Wikipedia might increase its visibility, generating artificial notability as other sources cover it due to the additional exposure obtained from Wikipedia
* [[Wikipedia:No original research/Noticeboard|No original research noticeboard]]

== Notes ==
{{reflist|2}}

== Further reading ==
{{refbegin}}
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-July/005288.html Crackpot articles], mailing list, July 12, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006653.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006663.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003 (followup to above)
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017557.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 3, 2004
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017591.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 6, 2004
{{refend}}
&lt;br/&gt;
{{Wikipedia policies and guidelines}}

[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সমল নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সত্যাপনযোগ্যতা]]</text>
      <sha1>krt56amrmgfb0o5yuzgqtx62mhl3524</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611078</id>
      <parentid>611060</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T11:55:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32366" sha1="cj67edo6hsdgfwmeumhqlpcbm1e3fdl" xml:space="preserve">{{ৱিকিপিডিয়া অনুবাদ}}
{{dablink|নিজা গৱেষণা সম্পৰ্কীয় সমস্যা উত্থাপন কৰিবলৈ [[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব/জাননী|নিজা গৱেষণা সম্পৰ্কীয় জাননীলৈ]] যাওক}}
{{policy|WP:OR|WP:NOR|WP:ORIGINAL}}
{{nutshell|ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা কোনো নতুন কথা বা নিজা ধাৰণা প্ৰকাশ কৰা [[Wikipedia:What Wikipedia is not|নহয়]]: ৱিকিপিডিয়াৰ সকলো সমল বা তথ্য কোনো বিশ্বাসযোগ্য, প্ৰকাশিত উৎসৰ সৈতে [[Wikipedia:Verifiability|মিলাই চাব পৰা]] (প্ৰমাণ কৰিব পৰা) হ'ব লাগিব। উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ নিলিখা কোনো নতুন বিশ্লেষণ বা সংশ্লেষণ প্ৰবন্ধত থাকিব নোৱাৰিব। যিখিনি কথা বিশ্বাসযোগ্য উৎসত ইতিমধ্যে প্ৰকাশ পাইছে, কেৱল সেইখিনি কথাহে প্ৰমাণসহকাৰে লিখিব পাৰি।}}

{{Content policy list}}

​ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ ফালৰ পৰা একো নতুন কথা বা গৱেষণা লিখিব নোৱাৰি। ইয়াত &quot;নিজা গৱেষণা&quot; মানে হৈছে এনেবোৰ কথা, তথ্য বা ধাৰণা যাৰ কোনো প্ৰমাণ বা বিশ্বাসযোগ্য উৎস নাই। কিতাপ বা ইণ্টাৰনেটত থকা পুৰণি তথ্যবোৰ একলগ কৰি তাৰ পৰা নিজাকৈ এটা নতুন অৰ্থ বা সিদ্ধান্ত উলিয়াই লিখাটোও এই নিয়মৰ বিৰুদ্ধে। আপুনি লিখা তথ্যখিনি যে সঁচা, সেয়া প্ৰমাণ কৰিবলৈ আপুনি এনেকুৱা উৎস বা লিংক দিব লাগিব যিটো সেই বিষয়টোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত আৰু আপুনি লিখা কথাখিনিক সম্পূৰ্ণৰূপে সমৰ্থন কৰে।  

ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল প্ৰবন্ধসমূহত যোগ কৰা সকলো তথ্যৰ কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰকাশিত উৎস থকাটো বাধ্যতামূলক, যদিও প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে উৎসৰ উল্লেখ (cite) কৰা হোৱা নাই।পৰীক্ষণযোগ্যতা' (Verifiability) নীতি অনুসৰি, সকলো উদ্ধৃতি আৰু যিকোনো সন্দেহযুক্ত বা প্ৰশ্ন উত্থাপন হ’ব পৰা তথ্যৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ ইনলাইন উল্লেখ থকাটো প্ৰয়োজনীয়। আনকি কেতিয়াও প্ৰশ্ন উত্থাপন নোহোৱা সাধাৰণ তথ্যৰ বাবেও এটা উৎস থকাটো জৰুৰী। (উদাহৰণস্বৰূপ: &quot;দিছপুৰ অসমৰ ৰাজধানী&quot; এই বাক্যশাৰী ইমানবোৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসই সমৰ্থন কৰে যে ইয়াৰ সত্যতা লৈ প্ৰশ্ন উঠাৰ সম্ভাৱনা নাই। আমি জানো যে এনে উৎস উপলব্ধ আছে আৰু তাৰে যিকোনো এটা উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। কিন্তু এনে স্পষ্ট বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰকৃততে উৎসৰ লিংক দিয়াটো আমি বাধ্যতামূলক নকৰো। কথাখিনিৰ প্ৰমাণযোগ্যতা আছে, যদিও ইয়াত উৎসটো স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।)

নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ পৰা তথ্য লোৱাৰ প্ৰয়োজন থকা স্বত্বেও, আপুনি সেইবোৰৰ পৰা **[[Wikipedia:Plagiarism|হুৱহু নকল বা চুৰি (plagiarize)]]** কৰিব নোৱাৰিব। প্ৰবন্ধসমূহ উৎসৰ মূল অৰ্থটো সম্পূৰ্ণৰূপে বজাই ৰাখি নিজৰ ভাষাত লিখা উচিত।

প্ৰবন্ধ এটাত কি ধৰণৰ আৰু কেনে গুণগত মানদণ্ডৰ তথ্য গ্ৰহণ কৰা হ'ব, সেইয়া যুটীয়াভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা '''তিনিটা মূল নিয়মৰ''' ভিতৰত &quot;নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব&quot; (No original research বা NOR) অন্তৰ্গত। বাকী দুটা নিয়ম হৈছে— [[Wikipedia:Neutral point of view|নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী (Neutral point of view)]] আৰু [[Wikipedia:verifiability|সত্যতা প্ৰতিপন্নযোগ্যতা (Verifiability)]]। যিহেতু এই নিয়মসমূহে ইটোৱে সিটোৰ পৰিপূৰক হিচাপে কাম কৰে, সেয়েহে ইহঁতক এটাৰ পৰা আনটোক পৃথক বুলি চোৱা অনুচিত আৰু সম্পাদকসকলে তিনিওটা নিয়মৰ সৈতে চিনাকি হ'বলৈ চেষ্টা কৰা প্ৰয়োজনীয়। আপোনাৰ কোনো বিশেষ সম্পাদনা নিজা গৱেষণাৰ আওতাত পৰে নে নপৰে, সেই সম্পৰ্কীয় প্ৰশ্নৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব/জাননী|নিজা গৱেষণা সম্পৰ্কীয় জাননীলৈ]] চাওক।

== Using sources ==
Research that consists of collecting and organizing material from existing sources within the provisions of this and other content policies is fundamental to writing an encyclopedia. Best practice is to research the most reliable sources on the topic and summarize what they say in your own words, with each statement in the article attributable to a source that makes that statement explicitly. Source material should be carefully summarized or rephrased without changing its meaning or implication. Take care not to go beyond what is expressed in the sources, or to use them in ways inconsistent with the intention of the source, such as using material out of context. In short, '''stick to the sources'''.

If no reliable third-party sources can be found on a topic, Wikipedia should not have an article about it. If you discover something new, Wikipedia is not the place to premiere such a discovery. 

=== Reliable sources ===
{{see|Wikipedia:Verifiability|Wikipedia:Identifying reliable sources}}
Any material that is challenged or [[WP:LIKELY|likely to be challenged]] must be supported by a reliable source. Material for which no reliable source can be found is considered original research. The only way you can show your edit is not original research is to cite a reliable published source that contains the same material. Even with well-sourced material, if you use it out of context, or to advance a position not '''directly and explicitly''' supported by the source, you are engaging in original research; see [[WP:SYN|below]].
In general, the most reliable sources are: peer-reviewed journals; books published by university presses; university-level textbooks; magazines, journals, and books published by respected publishing houses; and mainstream newspapers. As a rule of thumb, the more people engaged in checking facts, analyzing legal issues, and scrutinizing the writing, the more reliable the publication. Self-published material, whether on paper or online, is generally not regarded as reliable, but see [[WP:SPS|self-published sources]] for exceptions.
Information in an article must be [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]] in the references cited. In general, article statements should not rely on unclear or inconsistent passages, or on passing comments. Passages open to multiple interpretations should be precisely cited or avoided. A summary of extensive discussion should reflect the conclusions of the source. Drawing conclusions not evident in the reference is original research regardless of the type of source. It is important that references be cited in context and on topic.

===প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস===
{{redirect|WP:PRIMARY|the article naming guideline|WP:PRIMARYTOPIC}}
{{policy shortcut|WP:PSTS|WP:PRIMARY|WP:SECONDARY}}
ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ ঘাইকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু প্ৰকাশিত মাধ্যমিক উৎসৰ ওপৰত আধাৰিত হ’ব লাগে, আৰু কিছু পৰিমাণে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰো  ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। কোনো এটা বিষয় ৱিকিপিডিয়াত স্থান পোৱাৰ যোগ্য হয়নে নহয় আৰু প্ৰাথমিক উৎসসমূহৰ যাতে কোনো নতুন বা নিজস্ব ব্যাখ্যা দিয়া নহয় সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ মাধ্যমিক বা তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ প্ৰয়োজন হয়। অৱশ্যে, সাৱধানতাৰে ব্যৱহাৰ কৰিলে প্ৰাথমিক উৎসৰো উল্লেখ কৰিব পৰা যায়। প্ৰাথমিক উৎসৰ  ওপৰত আধাৰিত যিকোনো বিশ্লেষণাত্মক, ব্যাখ্যাধৰ্মী বা কেইবাটাও তথ্য একগোট কৰি কৰা নতুন দাবীৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকজনৰ নিজস্ব বিশ্লেষণৰ পৰিৱৰ্তে কোনো মাধ্যমিক উৎসৰ উল্লেখ থকাটো বাধ্যতামূলক।

সঠিক উৎসৰ ব্যৱহাৰ কৰাটো এটা জটিল বিষয় হ’ব পাৰে, আৰু ওপৰত উল্লেখ কৰা নিয়মবোৰ সাধাৰণ নীতিহে। কোনো এটা বিশেষ পৰিস্থিতিত প্ৰাথমিক, গৌণ নে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰাটো উপযুক্ত হ’ব, সেই সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিবলৈ সাধাৰণ জ্ঞান (common sense) আৰু এজন ভাল সম্পাদকৰ দৰে সঠিক বিচাৰ-বুদ্ধি প্ৰয়োগ কৰা উচিত; আৰু প্ৰয়োজন হ’লে এই বিষয়ে প্ৰবন্ধটোৰ ‘আলোচনা পৃষ্ঠাত’ (talk page) আলোচনা কৰা উচিত। এই নীতিৰ উদ্দেশ্যৰ বাবে, প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ সংজ্ঞা তলত দিয়া ধৰণে উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;2010-08-17_umd_lib&quot;&gt;[http://www.lib.umd.edu/guides/primary-sources.html মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালৰ এই পৃষ্ঠাখনত] প্ৰাথমিক, গৌণ আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎসৰ কিছুমান সাধাৰণ উদাহৰণ দিয়া হৈছে।&lt;/ref&gt;

====প্ৰাথমিক উৎস====
{{policy shortcut|WP:PRIMARY}}
প্ৰাথমিক উৎসসমূহ কোনো এটা ঘটনাৰ অতি ওচৰৰ বা পোনপটীয়া সমল। এইবোৰ প্ৰায়ে ঘটনাটোৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত ব্যক্তিৰ অনুভৱ বা বিৱৰণ, যিয়ে কোনো ঘটনা, ঐতিহাসিক সময়ছোৱা, শিল্পকৰ্ম বা ৰাজনৈতিক সিদ্ধান্ত আদিৰ এক ভিতৰুৱা বা বাস্তৱ ছবি দাঙি ধৰে।
উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পথ দুৰ্ঘটনা প্ৰত্যক্ষ কৰা কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে লিখা বিৱৰণ হ'ল সেই দুৰ্ঘটনাটোৰ তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস। ঠিক তেনেদৰে, এটা নতুন পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰস্তুত কৰা বৈজ্ঞানিক গৱেষণা প্ৰপত্ৰই হ'ল সেই পৰীক্ষাটোৰ ফলাফলৰ প্ৰাথমিক উৎস। দিনলিপি বা ডায়েৰীৰ দৰে ঐতিহাসিক নথিপত্ৰসমূহো প্ৰাথমিক উৎসৰ ভিতৰত পৰে।
&lt;ref&gt;Further examples include archeological artifacts, census results, video or transcripts of surveillance, public hearings, trials, or interviews; tabulated results of surveys or questionnaires; original philosophical works; religious scripture; ancient works, even if they cite earlier lost writings; and artistic and fictional works such as poems, scripts, screenplays, novels, motion pictures, videos, and television programs. For definitions of primary sources:
* The [http://www.library.unr.edu/instruction/help/primary.html University of Nevada, Reno Libraries] define primary sources as providing &quot;an inside view of a particular event&quot;. They offer as examples: '''original documents''', such as autobiographies, diaries, e-mail, interviews, letters, minutes, news film footage, official records, photographs, raw research data, and speeches; '''creative works''', such as art, drama, films, music, novels, poetry; and '''relics or artifacts''', such as buildings, clothing, DNA, furniture, jewelry, pottery.
* The [http://www.lib.berkeley.edu/instruct/guides/primarysources.html University of California, Berkeley library] offers this definition: &quot;Primary sources enable the researcher to get as close as possible to what actually happened during an historical event or time period. Primary sources were either created during the time period being studied, or were created at a later date by a participant in the events being studied (as in the case of memoirs) and they reflect the individual viewpoint of a participant or observer.&quot;
* [http://library.duke.edu/research/finding/primarysource.html Duke University, Libraries] offers this definition: &quot;A primary source is a first-hand account of an event. Primary sources may include newspaper articles, letters, diaries, interviews, laws, reports of government commissions, and many other types of documents.&quot;&lt;/ref&gt;

::{{fontcolor|maroon|'''''নিয়মাৱলী'''''}}: কোনো অন্য নীতিৰ দ্বাৰা বাধা আৰোপ নকৰিলে 
#কোনো স্বনামধন্য মাধ্যমেৰে প্ৰকাশিত প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ৱিকিপিডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু ইয়াৰ বাবে বিশেষ সাৱধানতাৰ প্ৰয়োজন, কাৰণ এইবোৰৰ অপপ্ৰয়োগ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি থাকে।
#প্ৰাথমিক উৎসৰ যিকোনো ধৰণৰ বিশ্লেষণ বা ব্যাখ্যাৰ বাবে এটা নিৰ্ভৰযোগ্য মাধ্যমিক উৎসৰ (secondary source) প্ৰয়োজন। যদিও কোনো এটা সমলৰ নিজস্ব বিষয়বস্তুৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰাথমিক উৎসটোকেই আটাইতকৈ উৎকৃষ্ট বুলি গণ্য কৰা হয় , তথাপিও ইয়াৰ বিষয়বস্তুক বা ইয়াৰ সাৰাংশকো অতিৰিক্ত বা [[WP:DUE|অযথা গুৰুত্ব]] দিব নালাগে।
#ৱিকিপিডিয়াত এটা '''প্ৰাথমিক উৎস কেৱল এনে কিছুমান পোনপটীয়া আৰু বৰ্ণনামূলক তথ্য দাঙি ধৰিবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি''', যিবোৰ কোনো বিশেষজ্ঞৰ জ্ঞান নোহোৱাকৈও, কেৱল সেই প্ৰাথমিক উৎসটো পঢ়ি যিকোনো শিক্ষিত ব্যক্তিয়েই বুজি পাব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, এজন সংগীতজ্ঞৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধত ৰেকৰ্ড লেবেলে প্ৰকাশ কৰা গীতৰ তালিকা (discographies and track listings) উল্লেখ কৰিব পাৰি, অথবা এখন উপন্যাসৰ প্ৰবন্ধত তাৰ কাহিনীভাগ বৰ্ণনা কৰিবলৈ উপন্যাসখনৰ কিছু অংশ উদ্ধৃত কৰিব পাৰি; কিন্তু ইয়াৰ '''যিকোনো ধৰণৰ ব্যাখ্যা বা পৰ্যালোচনাৰ বাবে মাধ্যমিক উৎসৰ প্ৰয়োজন হ’ব।'''
#প্ৰাথমিক উৎসত পোৱা তথ্য বা সমলসমূহ আপুনি নিজে বিশ্লেষণ, মূল্যায়ন, বা [[WP:SYNTH|সংশ্লেষণ]] (synthesize) কৰিব নালাগে; ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তাৰ বাবে কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য গৌণ উৎসৰ সহায় লব লাগে।
#সম্পূৰ্ণ এটা প্ৰবন্ধ কেৱল প্ৰাথমিক উৎসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৰচনা নকৰিব, আৰু প্ৰবন্ধৰ এটা ডাঙৰ অংশ ইয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখাৰ ক্ষেত্ৰতো সাৱধান হওক।
#আপোনাৰ ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ পৰা কোনো তথ্য উৎস অবিহনে যোগ নকৰিব, কাৰণ তেনে কৰিলে ৱিকিপিডিয়া নিজেই সেই তথ্যৰ এক প্ৰাথমিক উৎস হৈ পৰিব।
#জীৱিত ব্যক্তিসকলৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰাথমিক উৎসসমূহ ব্যৱহাৰ কৰোঁতে অতিৰিক্ত সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিব; এই বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[WP:Biographies of living persons § Avoid misuse of primary sources]] চাওক।

==প্ৰকাশিত উৎসৰ নিজা সংশ্লেষণ নকৰিব==
&lt;!--Note: If this heading is changed, update [[Template:Syn]].--&gt;{{policy shortcut|WP:SYN|WP:SYNTH|WP:SYNTHESIS}}
{{Nutshell|উৎসত নথকা কোনো নতুন সিদ্ধান্ত বা কথা নিজৰ ফালৰ পৰা জোৰা-তাপলি মাৰি উলিয়াব নোৱাৰি।}}
কোনো এটা সিদ্ধান্ত প্ৰমাণ কৰিবলৈ একাধিক উৎসৰ তথ্য একগোট নকৰিব, যদিহে সেই সিদ্ধান্তটো সেই উৎসসমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ থকা নাই। একেদৰে, এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসৰে বিভিন্ন অংশ একলগ কৰি এনে এটা সিদ্ধান্তত উপনীত নহ’ব, যাৰ কথা সেই উৎসটোত স্পষ্টকৈ কোৱা হোৱা নাই।
​ধৰি লওক, এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'ক' আৰু আন এটা বিশ্বাসযোগ্য উৎসই কৈছে 'খ'। আপুনি 'ক' আৰু 'খ' একলগ কৰি এনে এটা নতুন সিদ্ধান্ত 'গ' উলিয়াব নোৱাৰিব, যাৰ উল্লেখ দুয়োটা উৎসৰ এটাতো নাই। এইটো প্ৰকাশিত সমল বা তথ্যৰ এক অনুচিত সংশ্লেষণ (improper synthesis) হ’ব, যাৰ অনুমতি নাই।
​&quot;ক আৰু খ, গতিকে গ&quot; — এই যুক্তিটো কেৱল তেতিয়াহে গ্ৰহণযোগ্য হ’ব, যদিহে কোনো বিশ্বাসযোগ্য উৎসই এই একেই বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত এই যুক্তিটো ইতিমধ্যে প্ৰকাশ কৰিছে। যদি এটা নিৰ্দিষ্ট উৎসই এটা প্ৰসংগত &quot;ক&quot; আৰু আন এটা প্ৰসংগত &quot;খ&quot; বুলি কৈছে, কিন্তু সেই দুয়োটাকে সংযোগ কৰা নাই আৰু &quot;গতিকে গ&quot; বুলি কোনো যুক্তি দিয়া নাই, তেন্তে আপুনিও কোনো প্ৰবন্ধত &quot;গতিকে গ&quot; বুলি ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব।

*A simple example of original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, but since its creation there have been 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Both parts of the sentence may be reliably sourced, but here they have been combined to imply that the UN has failed to maintain world peace. ''If no reliable source has combined the material in this way, it is original research.'' It would be a simple matter to imply the opposite using the same material, illustrating how easily material can be manipulated when the sources are not adhered to:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''The UN's stated objective is to maintain international peace and security, and since its creation there have been only 160 wars throughout the world.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*The following is a more complex example of original synthesis, based on an actual Wikipedia article about a dispute between two authors, here called Smith and Jones. The first paragraph is fine, because each of the sentences is carefully sourced, using a source that refers to this dispute:

{{Quote box4
 |quote  = {{tick}} '''Smith claimed that Jones committed plagiarism by copying references from another author's book. Jones responded that it is acceptable scholarly practice to use other people's books to find new references.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

*Now comes the original synthesis:

{{Quote box4
 |quote  = {{cross}} '''If Jones did not consult the original sources, this would be contrary to the practice recommended in the Harvard ''Writing with Sources'' manual, which requires citation of the source actually consulted. The Harvard manual does not call violating this rule &quot;plagiarism&quot;. Instead, plagiarism is defined as using a source's information, ideas, words, or structure without citing them.'''
|source = 
|width  = 70%
|align  = center
}}

The second paragraph is original research because it expresses a Wikipedia editor's opinion that, given the Harvard manual's definition of plagiarism, Jones did not commit it. To make the second paragraph consistent with this policy, a reliable source would be needed that ''specifically comments on the Smith and Jones dispute and makes the same point about the Harvard manual and plagiarism''. In other words, that precise analysis must have been published by a reliable source in relation to the topic before it can be published on Wikipedia.

==নিজে বনোৱা চিত্ৰ==
{{policy shortcut|WP:OI}}
:''See also [[WP:Images#Pertinence and encyclopedic nature]] and [[WP:Image use policy#Image titles and file names]].''
Because of copyright laws in a number of countries, there are relatively few images available for use in Wikipedia. Editors are therefore encouraged to upload their own images, releasing them under the [[GFDL]], [[CC-BY-SA]], or other free licenses. Original images created by a Wikipedian are not considered original research, ''so long as they do not illustrate or introduce unpublished ideas or arguments'', the core reason behind the NOR policy. Image captions are subject to this policy no less than statements in the body of the article.

It is not acceptable for an editor to use [[photo manipulation]] to distort the facts or position illustrated by an image. Manipulated images should be prominently noted as such. Any manipulated image where the encyclopedic value is materially affected should be posted to [[Wikipedia:Files for deletion]]. [[Wikipedia:Biographies of living persons#Images|Images of living persons]] must not present the subject in a false or disparaging light.

==অনুবাদ আৰু প্ৰতিলিপিকৰণ==
Faithfully translating sourced material into English, or transcribing spoken words from audio or video sources, is not considered original research. For information on how to handle sources that require translation, see [[Wikipedia:Verifiability#Non-English sources]].

==নিয়মীয়া গণনা==
{{policy shortcut|WP:CALC}}

This policy allows routine mathematical calculations, such as adding numbers, converting units, or calculating a person's age, provided there is [[Wikipedia:Consensus|consensus]] among editors that the arithmetic and its application correctly reflect the [[WP:Verifiability#Reliable_sources|sources]]. See also [[:Category:Conversion templates]].

== Related policies ==
=== Verifiability ===
{{main|Wikipedia:Verifiability}}
The threshold for inclusion in Wikipedia is '''verifiability, not truth'''. The policy says that all material challenged or likely to be challenged, including quotations, needs a reliable source; what counts as a reliable source is described [[WP:SOURCES|here]].

=== Neutral point of view ===
{{main|Wikipedia:Neutral point of view}}
The prohibition against original research limits the extent to which editors may present their own points of view in articles. By reinforcing the importance of including verifiable research produced by others, this policy promotes the inclusion of multiple points of view. Consequently, this policy reinforces our neutrality policy. In many cases, there are multiple established views of any given topic. In such cases, no single position, no matter how well researched, is authoritative. It is not the responsibility of any one editor to research ''all'' points of view. But when incorporating research into an article, it is important that editors provide context for this point of view, by indicating how prevalent the position is, and whether it is held by a majority or minority.

The inclusion of a view that is held only by a tiny minority may constitute original research. [[Jimmy Wales|Jimbo Wales]] has said of this:
* If your viewpoint is in the majority, then it should be easy to substantiate it with reference to commonly accepted reference texts;
* If your viewpoint is held by a significant minority, then it should be easy to name prominent adherents;
* If your viewpoint is held by an extremely small minority, then &amp;mdash; whether it's true or not, whether you can prove it or not &amp;mdash; it doesn't belong in Wikipedia, except perhaps in some ancillary article. Wikipedia is not the place for original research.&lt;ref&gt;Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006715.html &quot;WikiEN-l roy_q_royce@hotmail.com: --A Request RE a WIKIArticle--&quot;], [[September 29]], [[2003]].&lt;/ref&gt;

== See also ==
{{Wikiversity|Wikiversity:Publishing original research}}
* {{tl|Original research}} &amp;mdash; template used to warn of original research
* {{tl|Synthesis}} &amp;mdash; template used to warn of unpublished synthesis
* [[Wikipedia:Citing sources]]
* [[Wikipedia:Conflict of interest#Citing oneself]]
* [[Wikipedia:No original research/history]] &amp;mdash; origins of this policy
* [[Wikipedia:Template messages/Disputes]]
* [[Wikipedia:These are not original research]]
* [[Wikipedia:What SYNTH is not]]
* [[Wikipedia:Using maps and similar sources in wikipedia articles]]
* [[Wikipedia:No original research/Examples]]
* [[Observer effect (information technology)|Observer effect]] — Wikipedia's popularity means that documenting an obscure concept (e.g. an internet meme) in Wikipedia might increase its visibility, generating artificial notability as other sources cover it due to the additional exposure obtained from Wikipedia
* [[Wikipedia:No original research/Noticeboard|No original research noticeboard]]

== Notes ==
{{reflist|2}}

== Further reading ==
{{refbegin}}
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-July/005288.html Crackpot articles], mailing list, July 12, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006653.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003.
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-September/006663.html &quot;NPOV and 'new physics'&quot;], mailing list, September 26, 2003 (followup to above)
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017557.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 3, 2004
* Wales, Jimmy. [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2004-December/017591.html &quot;Original research&quot;], mailing list, December 6, 2004
{{refend}}
&lt;br/&gt;
{{Wikipedia policies and guidelines}}

[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সমল নীতি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সত্যাপনযোগ্যতা]]</text>
      <sha1>cj67edo6hsdgfwmeumhqlpcbm1e3fdl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চিকিৎসা-বিজ্ঞান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9948</id>
    <revision>
      <id>611019</id>
      <parentid>423125</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T22:10:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81708" sha1="rnyhg88dqwzdmpd379bx2n0jekknhls" xml:space="preserve">[[File:Asklepios.3.jpg|thumb|চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ গ্ৰীক দেৱতা এছক্লিপিয়াছৰ মূৰ্তি, হাতত এছক্লিপিয়াছৰ প্ৰতীক সৰ্পদণ্ড (এডাল দণ্ডত মেৰ খাই থকা সাপ একোডাল)। ]]

'''চিকিৎসা-বিজ্ঞান''' [[ৰোগ]] উপশমৰ [[বিজ্ঞান]] আৰু [[কলা]]। মানৱ শৰীৰ আৰু মনৰ [[স্বাস্থ্য]] ভালে ৰখাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৰোগ নিৰাময় আৰু ৰোগ প্ৰতিষেধৰ বিষয়ে চিকিৎসা-বিজ্ঞানত অধ্যয়ন কৰা হয় আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি বিভিন্ন পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

সমসাময়িক চিকিৎসা-বিজ্ঞানে স্বাস্থ্য বিজ্ঞানৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা, আৰু সংশ্লিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ ব্যৱহাৰেৰে লব্ধ জ্ঞানৰ আধাৰত [[ঔষধ]] বা [[শল্য চিকিৎসা]]ৰ ([[ছাৰ্জাৰী]]) দ্বাৰা ৰোগ নিৰাময়ৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। ঔষধ আৰু শল্য চিকিৎসাৰ উপৰিও [[মনোচিকিৎসা]] (psychotherapy), [[কৃত্ৰিম অংগ]] সংস্থাপন, আণৱিক ৰশ্মিৰ প্ৰয়োগ, বাহ্যিক উপায় (যেনে, স্প্লিণ্ট (Splint) আৰু ট্ৰেকছন), জৈৱিক সামগ্ৰী ([[তেজ]], অণু জীৱ ইত্যাদি), শক্তিৰ অন্যান্য উৎস ([[বিদ্যুৎ]], [[চুম্বক]], [[অতি-শব্দ]] ইত্যাদি) ইত্যাদিৰো প্ৰয়োগ কৰা হয়। 

চিকিৎসা-বিজ্ঞানক ইংৰাজীত 'মেডিচিন' (Medicine) বোলা হয়। মেডিচিন শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে [[লেটিন]] ভাষাৰ ars medicina শব্দৰপৰা, যাৰ অৰ্থ হৈছে &quot;the medical art&quot; ('চিকিৎসাৰ কলা')&lt;ref&gt;Etymology: [[Latin language|Latin]]: ''medicina'', from ''ars medicina'' &quot;the medical art&quot;, from ''medicus'' &quot;physician&quot;. ([http://www.etymonline.com/index.php?term=medicine Etym.Online])
Cf. ''mederi'' &quot;to heal&quot;, etym. &quot;know the best course for,&quot; from [[Proto-Indo-European language|PIE]] base *med- &quot;to measure, limit. Cf. [[Greek language|Greek]] ''medos'' &quot;counsel, plan&quot;, [[Avestan language|Avestan]] ''vi-mad'' &quot;physician&quot;)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.etymonline.com/index.php?term=medicine &quot;Medicine&quot;] ''Online Etymology Dictionary''&lt;/ref&gt;। 

==ইতিহাস==
প্ৰাগঐতিহাসিক যুগৰ চিকিৎসা-বিজ্ঞানত ঔষধি-গছৰ প্ৰয়োগ, খনিজ পদাৰ্থ আৰু অইন প্ৰাণীৰ দেহাংশ প্ৰয়োগ ইত্যাদিয়েই মুখ্য আছিল। বেছি ভাগ সময়তে এনে সামগ্ৰীসমূহক পুৰোহিত, সন্ন্যাসী বা কবিৰাজে কোনো অনুষ্ঠানৰ মাধ্যমত প্ৰয়োগ কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ক্ৰিয়াক যাদুকৰী বা ঐশ্বৰিক বুলি ভবা হৈছিল। কেবাটাও বিভাগত এনে চিকিৎসাৰ বিধানক ভাগ কৰা হৈছিল, যেনে, জড় পদাৰ্থত আত্মাৰ অস্তিত্ব (animism), আধ্যাত্মিকতা (ঈশ্বৰ অথবা পূৰ্বপুৰুষৰ প্ৰতি আহ্বান), যাদুকৰী শক্তি (একোজন ব্যক্তিৰ হাতত বিশেষ ক্ষমতা থকা বুলি ভবা) বা, সৌভাগ্যবশতঃ কোনোবা এজনে বিশেষ শক্তি লাভ কৰা। 'চিকিৎসা নৃতত্ত্ব বিজ্ঞান'ৰ (medical anthropology) আওতাত স্বাস্থ্য, স্বাস্থ্যৰ যতন আৰু সংশ্লিষ্ট বিষয়ৰ লগত সমাজ আৰু কৃষ্টিৰ প্ৰভাৱ আলোচনা কৰা হয়। 


[[Image:Imhotep-Louvre.JPG|thumb|200px|right|প্ৰাচীন মিছৰীয় চিকিৎসক 'ইমোটেপ'-ৰ প্ৰতিকৃতি। 'ইমোটেপ' প্ৰাচীন জগতৰ প্ৰথম গৰাকী নাম জনা চিকিৎসক। ]]
[[Image:Medicine aryballos Louvre CA1989-2183.jpg|thumb|200px|right|প্ৰাচীন গ্ৰীছৰ এজন ৰোগীয়ে চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰি থকাৰ দৃশ্য। [[পেৰিছ]]ৰ 'লুভৰ মিউজিয়াম'ত থকা এই পাত্ৰটো ঔষধি তেল ৰখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। (কালঃ ৪৮০-৪৭০ খ্ৰী.পূ.) ]]
[[Image:Hippocrates.jpg|thumb|right|160px|প্ৰাচীন গ্ৰীছৰ প্ৰখ্যাত চিকিৎসক [[হিপ'ক্ৰেটিছ]], (খ্ৰী.পূ. ৪৬০-৩৭০), এখেতক 'চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ জন্মদাতা' বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18392218 Useful known and unknown views of the father of modern medicine, Hippocrates and his teacher Democritus.], U.S. National Library of Medicine&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blackwellpublishing.com&quot;&gt;[http://www.blackwellpublishing.com/eccmid16/abstract.asp?id=50854 The father of modern medicine: the first research of the physical factor of tetanus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111118132902/http://www.blackwellpublishing.com/eccmid16/abstract.asp?id=50854 |date=2011-11-18 }}, European Society of Clinical Microbiology and Infectious Diseases&lt;/ref&gt;]]

চিকিৎসা-বিজ্ঞান সম্বন্ধীয় প্ৰাচীন তথ্য মিছৰীয় সভ্যতা, বেবিলনৰ সভ্যতা, ভাৰতৰ আয়ুৰ্বেদ শাস্ত্ৰ, চীনা সভ্যতা, গ্ৰীক আৰু ৰোমান সকলো পুৰণি সভ্যতাৰ পৰাই পোৱা গৈছে। খ্ৰী.পূ. ৩০০০ চনৰ মিছৰীয়া সভ্যতাৰ পাঠত পোৱা '[[ইমোটেপ]]' (Imhotep)-ক প্ৰথমগৰাকী নাম জানিব পৰা চিকিৎসক বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে। চিকিৎসালয়ৰ ধাৰণা পোৱা গছৈ শ্ৰীলংকাৰ মিহিনতালে সভ্যতাত। .&lt;ref&gt;Prof. Arjuna Aluvihare, &quot;Rohal Kramaya Lovata Dhayadha Kale Sri Lankikayo&quot; ''Vidhusara Science Magazine'', November 1993.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[http://www.hsph.harvard.edu/ihsg/publications/pdf/No-42.PDF Resource Mobilization in Sri Lanka's Health Sector]'' – Rannan-Eliya, Ravi P. &amp; De Mel, Nishan, [[Harvard School of Public Health]] &amp; Health Policy Programme, {{Disambiguation needed|Institute of Policy Studies|date=June 2011}}, February 1997, Page 19. Accessed 2008-02-22.&lt;/ref&gt;
প্ৰাচীন ভাৰতৰ ঋষি '[[শুষ্ৰুত]]'-ই কেবাবিধো শল্য-চিকিৎসাৰ বিৱৰণী লিখি ৰাখিছে। তেখেতৰ বৰ্ণনাত পোৱা শল্য-চিকিৎসাৰ পদ্ধতিসমূহ বিৱৰণী আধুনিক প্লাষ্টিক ছাৰ্জাৰীৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা পৰিলক্ষিত হয়&lt;ref name = &quot;Singh&quot;&gt;A. Singh and D. Sarangi (2003). &quot;We need to think and act&quot;, ''Indian Journal of Plastic Surgery''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Longfellow&quot;&gt;H. W. Longfellow (2002). &quot;History of Plastic Surgery in India&quot;, ''Journal of Postgraduate Medicine''.&lt;/ref&gt;। 

[[প্ৰাচীন গ্ৰীছ]]ৰ চিকিৎসক [[হিপ'ক্ৰেটিছ]]-ক চিকিৎসা-বিজ্ঞানক জনক বুলি অভিহিত কৰা হৈছে&lt;ref name=&quot;blackwellpublishing.com&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Grammaticos P.C. &amp; Diamantis A. |year=2008 |title=Useful known and unknown views of the father of modern medicine, Hippocrates and his teacher Democritus |journal=Hell J Nucl Med |volume=11 |issue=1 |pages=2–4 |pmid=18392218|ref=harv}}&lt;/ref&gt;
। তেখেতেই চিকিৎসা-বিজ্ঞানত প্ৰণালীবদ্ধ অধ্যয়ন আৰু যুক্তিপূৰ্ণ ধাৰণাৰ অৱতাৰণা কৰে। হিপ'ক্ৰটিছে চিকিৎসকসকলৰ বাবে 'হিপ'ক্ৰেটিছৰ শপত' বাক্যৰ প্ৰনয়ন কৰে। এই শপত-বাক্যৰ প্ৰাসংগিকতা আজিও বিদ্যমান। এখেতেই প্ৰথমে ৰোগসমূহক একিউট (ক্ষণিক), ক্ৰ'নিক (দৈৰ্ঘ্যদিনীয়া), এণ্ডেমিক (বহল প্ৰাদুৰ্ভাৱ থকা) আৰু এপিডেমিক (মহামাৰী) এই কেইটা ভাগ কৰে। তেখেতে এক্সাচাৰবেছন (exacerbation), পুনৰাবৃত্তি (relapse), সংকটাৱস্থা (crisis), ক্ষণস্থায়ী (paroxysm), শীৰ্ষাৱস্থা (peak) আৰু কনভালেছেন্স (convalescence) আদি ৰোগৰ বিভিন্ন অৱস্থাৰ সংজ্ঞাও নিৰ্ধাৰণ কৰে।&lt;ref name=garrison97&gt;{{Harvnb|Garrison|1966|p=97}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mart90&gt;{{Harvnb|Martí-Ibáñez|1961|p=90}}&lt;/ref&gt;

আন এজন গ্ৰীক চিকিৎসক [[গেলেন]] প্ৰাচীন জগতৰ এগৰাকী নাম-জ্বলা [[শল্য চিকিৎসা|শল্য চিকিৎসক]] আছিল। তেখেতে কেইবা ধৰণৰ শল্য চিকিৎসা সমাপন কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত মগজু আৰু চকুৰ অপাৰেছনো আছিল। [[ৰোমান সাম্ৰাজ্য]]ৰ উত্থান আৰু ইউৰোপত [[মধ্য যুগ]]ৰ আৰম্ভণিৰ লগে লগে গ্ৰীছৰ চিকিৎসা বিদ্যাৰ প্ৰসাৰ কমি আহে। বিশেষকৈ পশ্চিম ইউৰোপত গ্ৰীক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ প্ৰায় নোহোৱা হৈ পৰে, অৱশ্যে পূবৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যত গ্ৰীক পদ্ধতিৰ অবিহত আছিল। 

খ্ৰীষ্টাব্দ ৭৫০-ৰ পাছত মুছলিম ৰাষ্ট্ৰসমূহলৈ হিপ'ক্ৰটিছ, গেলেন আৰু [[শুশ্ৰুত]]ৰ লেখনী সমূহৰ আৰৱী অনুবাদ বিয়পি পৰে আৰু ইছলামীয় চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ সূচনা হয়। এই কালচোৱাত চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ কিছূমান উল্লেখনীয় আৱিষ্কাৰ হয়। এই কালৰ এগৰাকী বিখ্যাত চিকিৎসক আছিল [[আভিচেনা]]। হিপ'ক্ৰেটিছ, ইমোটেপ আৰু আভিচেনাক একেলগেও চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ জনক আখ্যা দিয়া হয়।&lt;ref&gt;
{{cite journal
|journal=Cas Lek Cesk
|year=1980
|title=The father of medicine, Avicenna, in our science and culture: Abu Ali ibn Sina (980–1037) (Czech title: Otec lékarů Avicenna v nasí vĕdĕ a kulture)
|author=Becka J
|volume=119
|issue=1
|pages=17–23
|language=Czech
|pmid=6989499
|ref=harv
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://eee.uci.edu/clients/bjbecker/PlaguesandPeople/lecture5.html Medical Practitioners]&lt;/ref&gt;
আভিচেনাই ৰচনা কৰা 'দা কেনন অফ্‌ মেডিছিন' (The Canon of Medicine) চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত পুথি।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/topic-92902/The-Canon-of-Medicine|title=&quot;The Canon of Medicine&quot; (work by Avicenna)|publisher=''[[Encyclopædia Britannica]]''|year=2008|accessdate=11 June 2008}}&lt;/ref&gt;
অন্যান্য কেইজনমান উল্লেখযোগ্য অৱদানকাৰী হ'ল 'আবুল কাইছ' (আবু আল-কাছিম আল-জৱাহিৰি, Abu al-Qasim al-Zawahiri)&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ahmad|first=Z. ([[St Thomas' Hospital]])|title=Al-Zahrawi – The Father of Surgery|journal=ANZ Journal of Surgery|year=2007|volume=77|issue=Suppl. 1|page=A83|doi=10.1111/j.1445-2197.2007.04130_8.x|pages=A83|ref=harv|postscript= }}&lt;/ref&gt;, ইবন জুহৰ (Ibn Zuhr বা Avenzoar)&lt;ref name=Rabie2006&gt;Rabie E. Abdel-Halim (2006), &quot;Contributions of Muhadhdhab Al-Deen Al-Baghdadi to the progress of medicine and urology&quot;, ''Saudi Medical Journal'' '''27''' (11): 1631–1641.&lt;/ref&gt;, ইবন আল-নফিছ (Ibn al-Nafis)&lt;ref&gt;Chairman's Reflections (2004), &quot;Traditional Medicine Among Gulf Arabs, Part II: Blood-letting&quot;, ''Heart Views'' '''5''' (2): 74–85 [80].&lt;/ref&gt;, আৰু এভেৰোএছ (Averroes)&lt;ref&gt;
{{cite journal
|author=Martín-Araguz A, Bustamante-Martínez C, Fernández-Armayor Ajo V, Moreno-Martínez JM
|title=Neuroscience in al-Andalus and its influence on medieval scholastic medicine
|journal=Revista de neurología
|volume=34
|issue=9
|pages=877–892
|date=2002-05-01- - 15
|language=Spanish
|pmid=12134355
|ref=harv
}}&lt;/ref&gt;

মহম্মদ ইবন জাকৰিয়া ৰাজি (ৰেজেছ, Muhammad ibn Zakarīya Rāzi (Rhazes))&lt;ref name=Tschanz&gt;David W. Tschanz, PhD (2003), &quot;Arab(?) Roots of European Medicine&quot;, ''Heart Views'' '''4''' (2).&lt;/ref&gt;-এ প্ৰথমবাৰৰ বাবে গ্ৰীক চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ 'প্ৰাণ-ৰস' (humor)-ৰ ধৰাণাৰ সত্যতাৰ ওপৰত প্ৰশ্ন তুলিছিল। গ্ৰীক চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ 'প্ৰাণ-ৰস তত্ত্ব'ই (humorism) মধ্য-যুগৰ পশ্চিম ইউৰোপ আৰু ইছলাম সাম্ৰাজ্যত চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ মূল তত্ত্ব হিচাপে পৰিগণিত হৈ আছিল।&lt;ref&gt;On the dominance of the Greek humoral theory, which was the basis for the practice of bloodletting, in medieval Islamic medicine see Peter E. Pormann and E. Savage Smith,''Medieval Islamic medicine,'' Georgetown University, Washington DC, 2007 p. 10, 43–45.&lt;/ref&gt;
মুছলিম ৰাষ্ট্ৰসমূহত থকা 'বিমাৰিস্তান' (Bimaristan) আছিল প্ৰথম কালৰ ৰাজহুৱা চিকিৎসালয়।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Micheau|first=Françoise|contribution=The Scientific Institutions in the Medieval Near East|pages=991–2|ref=harv|postscript= }}, in {{Harv|Morelon|Rashed|1996|pp=985–1007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Barrett&quot;&gt;Peter Barrett (2004), ''Science and Theology Since Copernicus: The Search for Understanding'', p. 18, [[Continuum International Publishing Group]], ISBN 056708969X.&lt;/ref&gt;

চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাত ইউৰোপ আৰু মধ্য-পূৰ্বত দেখা দিয়ে '[[ক'লা মৃত্যু]]'-ৰ (Black Death) বিভীষিকা। মধ্য-পূৰ্বৰ তুলনামূলকভাৱে উন্নত চিকিৎসা-বিজ্ঞানেও এই ৰোগৰ কোনো নিৰমায় উলিয়াব পৰা নাছিল। বৰং মধ্য-পূৰ্বতকৈ পশ্চিম ইউৰোপেহে এই ৰোগৰ ক্ষতি সোনকালে লাঘৱ কৰিব পাৰিছিল।&lt;ref&gt;Michael Dols has shown that the Black Death was much more commonly believed by European authorities than by Middle Eastern authorities to be contagious; as a result, flight was more commonly counseled, and in urban Italy quarantines were organized on a much wider level than in urban Egypt or Syria (''The Black Death in the Middle East'' Princeton, 1977, p. 119; 285–290.&lt;/ref&gt; আধুনিক যুগৰ প্ৰথমাংশত ইউৰোপৰ চিকিৎসা-বিজ্ঞানলৈ উল্লেখযোগ্য বৰঙণি আগবঢ়াইছিল [[গেব্ৰিয়েল ফেলোপিঅ']] (Gabriele Falloppio) আৰু [[উইলিয়াম হাৰ্ভে]]-ই (William Harvey)। 


চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাতে প্ৰচলিত জ্ঞানক অমান্য কৰাৰ ধাৰা এটা গঢ় লৈ উঠে। মধ্য-যুগীয় সময়ৰ ধাৰণাত পৃথিৱীৰ সকলো জ্ঞান প্ৰাচীন পণ্ডিতসকলৰ লেখনীত পোৱা যায় বুলি ভবা হৈছিল। আৰু যিটো সেই লেখনীৰ লগত নিমিলে তাক অনিয়ম বুলি ধৰা হৈছিল। ইউৰোপত [[নৱ-জাগৰণ]]ৰ উন্মেষৰ লগে লগে সকলো ধাৰণাকে নতুনকৈ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰে প্ৰমাণ কৰা আৰু প্ৰয়োজনবোধে নতুন মতবাদ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথা গঢ়ি উঠে। প্ৰাচীন জ্ঞানৰ লগত [[ভেছেলিয়াছ]] আদিৰদৰে পণ্ডিতে নতুন কথা যোগ দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। 

মানৱ দেহৰ গঠন ([[এনাটমী]]) সম্বন্ধে [[এণ্ড্ৰেয়াছ ভেছেলিয়াছ]]-এ (Andreas Vesalius) এখন নতুন গ্ৰন্থ প্ৰনয়ন কৰে, 'De humani corporis fabrica' (১৫৪৩)। এই গ্নন্থখনত শৱদেহৰ ব্যৱচ্ছেদ কৰি পোৱা দেহৰ ভিতৰৰ অংগৰ বিষয়ে ছবি আৰু তথ্য সম্বলিত কৰা হৈছিল&lt;ref&gt;[http://archive.nlm.nih.gov/proj/ttp/books.htm Page through a virtual copy of Vesalius's ''De Humanis Corporis Fabrica'']&lt;/ref&gt;। সমসাময়িক ফঁৰাছী দেশীয় শল্য-চিকিৎসক '[[এমব্ৰয় পাৰী]]'-ক (Ambroise Paré) (১৫১০-১৫৯০) শল্য-চিকিৎসাৰ জনক আখ্যা দিয়া হয়। ১৬৭৬ চনত [[এণ্টন ভন্‌ লিউৱেনহক]]-এ (Antonie van Leeuwenhoek) নিজৰ আৱিষ্কৃত অণুবীক্ষণ যন্ত্ৰেৰে অণু-জীৱৰ উপস্থিতি ধৰা পেলাবলৈ সক্ষম হয়। তেখেতএই অণু-জীৱ অধ্যয়ন বিষয়-ৰ (microbiology)-ৰ সূচনা কৰে&lt;ref name=Brock&gt;{{cite book | author = Madigan M, Martinko J (editors) | title = Brock Biology of Microorganisms | edition = 11th | publisher = Prentice Hall | year = 2006 | isbn = 0-13-144329-1 }}&lt;/ref&gt;। ইটালীৰ শল্য-চিকিৎসক আৰু এনাট'মি বিশাৰদ [[মেটিঅ' ৰিয়াল্ড' কল'ম্বো]]-ৰ (Matteo Realdo Colombo) মতাৱলীৰে অনুপ্ৰেৰিত হৈ ইংৰাজ [[উইলিয়াম হাৰ্ভে]]-ই (William Harvey) ৰক্ত-পৰিবহণ তন্ত্ৰৰ বৰ্ণনা দিয়ে&lt;ref&gt;Zimmer, Carl. 2004. ''Soul Made Flesh: The Discovery of the Brain – and How It Changed the World.'' New York: Free Press.&lt;/ref&gt;। [[হাৰমান বোয়েৰহাভে]]-য়ে লিডেনত কৰা শিক্ষাদান আৰু ৰচনা কৰা পাঠ্য-পুথি 'ইনষ্টিটিউছনিছ মেডিকা' (Institutiones medicae) (১৭০৮)-ৰ বাবে তেখেতক '[[শৰীৰ তত্ত্ব|শৰীৰতত্ত্ব]]'-ৰ (physiology) পিতৃ বুলি ক'ব খোজা হয়। সপ্তদশ শতিকাতে ফৰাচী চিকিৎসক [[পিয়েৰ ফুঁছে]]-ই (Pierre Fauchard) দন্ত চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ পাতনি মেলিছিল বুলি কোৱা হয়। তেখেতক আধুনিক দন্ত চিকিৎসাৰ পিতৃ বোলা হয়&lt;ref&gt;&quot;[http://www.nature.com/bdj/journal/v201/n12/full/4814350a.html Pierre Fauchard: the 'Father of Modern Dentistry']&quot;. ''British Dental Journal'' 201, 779 – 781 (2006)&lt;/ref&gt;। 

১৭৬১ চনত [[পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান|পশু চিকিৎসা-বিজ্ঞান]] মানৱ চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰপৰা পৃথককৈ গঢ় লৈ উঠিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ আগলৈ পশুৰ চিকিৎসাও সাধাৰণ চিকিৎসক সকলেই কৰিছিল। [[ক্ল বুৰ্জোলে]]-ই (Claude Bourgelat) ১৭৬১ চনত ফ্ৰান্সৰ লিঅ'নত পশু চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ প্ৰথমটো প্ৰতিষ্ঠানৰ পট্টন কৰে। 

আধুনিক জৈৱচিকিৎসা গৱেষণা-ৰ সূচনাই প্ৰাচীন মতাৱলীৰ পৰা আঁতৰি পৰীক্ষণীয় আৰু পুনৰাবৃত্তি কৰিব পৰা তত্ত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিবলৈ ধৰে। অষ্টাদশ শতিকাৰপৰা আধুনিক চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ সূচনা হোৱা বুলি কোৱা হয়। [[এড'ৱাৰ্ড জেনাৰ]]ৰ (Edward Jenner) [[বৰ আই]]ৰ [[প্ৰতিষেধক ছিটা]]-ৰ আৱিষ্কাৰ, ১৮৮০ চনত [[ৰবাৰ্ট কক]]-ৰদ্বাৰা (Robert Koch) [[বেক্টেৰিয়া]]ৰ দ্বাৰা ৰোগ হ'ব পাৰে বুলি প্ৰতিষ্ঠাপিত সত্য আৰু ১৯০০ চনৰ '[[এণ্টিবায়'টিক]]'ৰ আৱিষ্কাৰ এই তিনিওটাক আধুনিক চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ বুনিয়াদী আৱিষ্কাৰ বুলি কোৱা হয়। 

অষ্টাদশ শতিকাৰ পাছৰেপৰা নতুন নতুন গৱেষণাৰ ফছল দেখিবলৈ পোৱা যায়। ঘাইকৈ ইউৰোপতে এনে গৱেষণা সম্পন্ন হৈছিল। [[জাৰ্মানী]] আৰু [[অষ্ট্ৰিয়া]]-ৰ [[ৰুডল্ফ ভাৰ্চ']] (Rudolf Virchow), [[উইলহেল্ম কন্‌ৰাড ৰ'ণ্টজেন]] (Wilhelm Conrad Röntgen), [[কাৰ্ল লেণ্ডষ্টেইনাৰ]] (Karl Landsteiner) আৰু [[অ'টো লেৱি]] (Otto Loewi) এই সকলে উল্লেখনীয় বৰঙণি আগবঢ়ায়। [[ইংলেণ্ড]]ৰপৰা [[আলেকজেণ্ডাৰ ফ্লেমিং]] (Alexander Fleming), [[জোছেফ লিষ্টাৰ]] (Joseph Lister), [[ফ্ৰান্সিছ ক্ৰিক]] (Francis Crick) আৰু [[ফ্লোৰেন্স নাইটিংগেল]]-এ বিশেষ বৰঙণি যোগায়। [[স্পেইন]]ৰ [[ছাণ্টিয়াগো ৰেম'ন ৱাই কেজেল]]-ক (Santiago Ramón y Cajal) 'আধুনিক স্নায়ু বিজ্ঞান'ৰ জনক আখ্যা দিয়া হয়। 

[[অষ্ট্ৰেলিয়া]] আৰু [[নিউজিলেণ্ড]]ৰপৰা বিশেষ বৰঙণি আগবঢ়াইছিল [[ম'ৰিছ ৱিলকিন্স]] (Maurice Wilkins), [[হাৱাৰ্ড ফ্ল'ৰে]] (Howard Florey) আৰু [[ফ্ৰেংক মেক্‌ফাৰলেন বাৰ্ণেট]]-এ (Frank Macfarlane Burnet).

[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]-ৰ [[উইলিয়াম উইলিয়ামছ্‌ কীন]] (William Williams Keen), [[উইলিয়াম ক'লি]] (William Coley), [[জেম্‌ছ ডি. ৱাট্‌ছন]] (James D. Watson); [[ইটালী]]ৰ [[ছালভাড'ৰ লুৰিয়া]] (Salvador Luria); [[ছুইজাৰলেণ্ড]]-ৰ [[আলেক্সাণ্ড্ৰে য়াৰ্ছিন]] (Alexandre Yersin); [[জাপান]]-ৰ [[কিটাটাছো শ্বিবাছাবুৰো]] (Kitasato Shibasaburō); [[ফ্ৰান্স]]ৰ [[জঁ মাৰ্টিন চাৰ্ক'ট]] (Jean-Martin Charcot), [[ক্ল বাৰ্নাৰ্ড]] (Claude Bernard), [[পল ব্ৰোকা]] (Paul Broca) আদিয়ে প্ৰভুত বৰঙণি যোগাইছিল। একদৰেই [[ৰুছিয়া]]ৰ [[নিকোলাই কোৰোটকভ্‌]] (Nikolai Korotkov), আৰু ইংলেণ্ডৰ [[উইলিয়াম অছ্‌লাৰ]] (William Osler|Sir William Osler) আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ [[হাৰ্ভে কুছিং]]ৰ (Harvey Cushing) অৱদানো আছিল বিশেষভাৱে উল্লেখনীয়। 

বিজ্ঞানৰ অগ্ৰগতিৰ লগে লগে চিকিৎসা-বিজ্ঞানত [[ঔষধ]]-ৰ প্ৰয়োগ বাঢ়ি আহিবলৈ ধৰে। ওঠৰশ শতিকালৈ চিকিৎসা-বিজ্ঞানত ঔষধ হিচাপে গছ-লতাৰ উপৰিও, জীৱৰ দেহৰ অংশ আৰু মানৱ দেহৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Peter Cooper, &quot;Medicinal properties of body parts&quot;, The Pharmaceutical Journal, 18/25 December 2004, Vol. 273 / No 7330, pp. 900–902 http://www.pharmj.com/editorial/20041218/christmas/p900bodyparts.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203131508/http://www.pharmj.com/Editorial/20041218/christmas/p900bodyparts.html |date=2008-12-03 }}&lt;/ref&gt; [[ঔষধ বিজ্ঞান]] (Pharmacology) এনেদৰে বনৌষধি-ৰ পৰাই বিকশিত হৈছে। এতিয়াও কেবাবিধৰ ঔষধ উদ্ভিদৰপৰাই পোৱা যায়। প্ৰতিষেধক ছিটাৰ আৱিষ্কাৰক আছিল ক্ৰমে [[এড'ৱাৰ্ড জেনাৰ]] (Edward Jenner) আৰু [[লুই পেষ্টুৰ]] (Louis Pasteur)। বৰ্তমান ঔৱধ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ সহায় লোৱা হয়. লগতে প্ৰয়োজন বোধে প্ৰয়োগশালাত ডিজাইন কৰা অণুৰ প্ৰয়োগো কৰা হয়। অতি সম্প্ৰতি জিনীয় প্ৰযুক্তিৰ যোগেদিও ঔষধ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। 

[[পল এৰলিখ]]-এ (Paul Ehrlich) ১৯০৮ চনত প্ৰথমে [[আৰ্ছেফিনামিন]] (arsphenamine/Salvarsan) নামৰ এণ্টিবায়'টিক ঔষধ আৱিষ্কাৰ কৰে।&lt;ref&gt;&quot;[http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/arsphenamine&quot;&gt;arsphenamine]&quot;. ''arsphenamine - Medical Dictionary - The Free Dictionary''&lt;/ref&gt; [[ছালফা]] যৌগ প্ৰথমে আৱিষ্কাৰ হোৱা এণ্টিবায়'টিকৰ শ্ৰেণী। 

[[সাক্ষ্য ভিত্তিক চিকিৎসা বিজ্ঞান|সাক্ষ্য ভিত্তিক চিকিৎসা-বিজ্ঞান]] (Evidence-based medicine) সমসাময়িক চিকিৎসাৰ এটা ধাৰা। এই ধাৰাত চিকিৎসা পদ্ধতিৰ সুষম আৰু সফলতম প্ৰয়োগৰ বাবে প্ৰমাণযোগ্য গৱেষণালব্ধ জ্ঞানৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। বৰ্তমান বিশ্বত গঢ়ি উঠা [[তথ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা]]ৰ বিকাশে এই ধাৰাক সহায় কৰিছে। এই ধাৰাক নেতৃত্ব প্ৰদান কৰিছে [[কক্ৰেন ক'লাবোৰেছন]]-এ (Cochrane Collaboration)। 


[[File:The Doctor Luke Fildes crop.jpg|thumb|250px|''The Doctor'', শিল্পীঃ ছাৰ লিউক ফিল্ডছ্‌ (Sir Luke Fildes) (১৮৯১)]]

==ক্লিনিকেল আচাৰ (Clinical practice)==

চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ নিয়মৰ অধীনত চিকিৎসক এজনে নিজৰ চিকিৎসা বিষয়ক জ্ঞানৰ আধাৰত প্ৰথমে ৰোগবিধ নিৰ্ণয় কৰে, চিকিৎসা প্ৰদান কৰে আৰু আগলৈ ৰোগ প্ৰতিষোধ কৰাৰ যত্ন কৰে। চিকিৎসক ৰোগীৰ মাজৰ সম্পৰ্ক এটা আৰম্ভ হয় ৰোগী চিকিৎসকৰ ওচৰলৈ অহাৰ পাছত চিকিৎসকে ৰোগীৰ ৰোগৰ ইতিহাস আৰু নথীসমূহ চোৱাৰ পাছৰেপৰা। ইয়াৰ পাছত ৰোগীৰ লগত ৰোগসম্পৰ্কে জানিবলৈ এটা সাক্ষাৎকাৰ লোৱা হয়&lt;ref name=Coulehan_2005&gt;{{cite book | author = Coulehan JL, Block MR | title = The Medical Interview: Mastering Skills for Clinical Practice | edition = 5th | publisher = F. A. Davis | year = 2005 | isbn= 0-8036-1246-X | oclc = 232304023 }}&lt;/ref&gt; আৰু ৰোগীৰ দেহ পৰীক্ষা কৰা হয়। দেহৰ পৰীক্ষা কৰাৰ সময়ত [[ষ্টেথ'স্কোপ]] আদিৰ দৰে সঁজুলিৰ সহায় লোৱা হয়। ৰোগৰ লক্ষণসমূহ জনাৰ পাছত প্ৰয়োজন অনুসৰি অন্যান্য পৰীক্ষা যেনে তেজৰ পৰীক্ষা, এক্স-ৰে, বায়'প্‌ছি আদিৰ বিধান দিয়া হয়। ইয়াৰ লগতে ৰোগ নীৰসনৰ বাবে ঔষধ বা প্ৰয়োজনীয় অন্যান্য চিকিৎসাৰ বিধান দিয়া হয়। জনা তথ্যৰ আধাৰত সাধাৰণতে সম্ভাৱনীয় ৰোগসমূহৰ এখন তালিকা কৰা হয় আৰু ৰোগীক প্ৰয়োজনীয় কথা আৰু লবলগীয়া সাৱধানতা আদিৰ বিষয়েও জনোৱা হয়। এই সম্পূৰ্ণ কাৰ্যাৱলী লিখিত ৰূপত সংৰক্ষণ কৰা হয়। ৰোগীৰ নথি প্ৰায় সকলো দেশতে ন্যায়িক নথি বুলি ধৰা হয়&lt;ref name=AHIMA2005&gt;{{cite journal | author = Addison K, Braden JH, Cupp JE, Emmert D, et al. (AHIMA e-HIM Work Group on the Legal Health Record) | title = Update: Guidelines for Defining the Legal Health Record for Disclosure Purposes | journal = Journal of AHIMA | year = 2005 | month = September | volume = 78 | issue = 8 | pages = 64A–G | url = http://library.ahima.org/xpedio/groups/public/documents/ahima/bok1_027921.hcsp?dDocName=bok1_027921 | pmid = 16245584 | last12 = Musa | first12 = D | last13 = Olenik | first13 = KL | last14 = Quinsey | first14 = CA | last15 = Reynolds | first15 = R | last16 = Servais | first16 = C | last17 = Watters | first17 = A | last18 = Wiedemann | first18 = LA | last19 = Wilkins | first19 = M | last20 = Wills | first20 = M | last21 = Vogt | first21 = NE | ref = harv | access-date = 2012-02-15 | archivedate = 2008-03-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080309002938/http://library.ahima.org/xpedio/groups/public/documents/ahima/bok1_027921.hcsp?dDocName=bok1_027921 | deadurl = yes }}&lt;/ref&gt;। পাছৰ বাৰ ৰোগীয়ে দেখুৱাবলৈ অহাৰ সময়তো একেখিনি নিয়মকে মনা হয় যদিও সাধাৰণতে প্ৰথম বাৰতকৈ কম সময় লাগে, কাৰণ বেছিভাল তথ্য প্ৰথমেই নথিভুক্ত কৰা হয়। 

ৰোগ পৰীক্ষাৰ অংশসমূহ হৈছে&lt;ref name=Coulehan_2005/&gt;:
*মুখ্য অসুবিধা (Chief complaint (cc)): চিকিৎসকৰ ওচৰলৈ অহাৰ মুখ্য কাৰণ। এই কাৰণ সমূহক ৰোগৰ লক্ষণ (symptoms) বোলা হয়। ৰোগৰ লক্ষণ হৈছে, ৰোগীৰ নিজৰ ভাস্য অনুসৰি নিজে অনুভৱ কৰা অসুবিধাসমূহ। এইখিনিতে অসুবিধাসমূহ কিমান দিনৰপৰা হৈ আছে, তাকো সোধা হয়। ইয়াকে প্ৰদৰ্শিত লক্ষণ (presenting complaint) বুলিও কোৱা হয়। 
*বৰ্তমান ৰোগৰ বিৱৰণী (History of present illness / complaint (HPI)): এই অংশত লক্ষণসমূহৰ দৈৰ্ঘ্যৰ লগতে বিতং বিৱৰণী লোৱা হয়। 
*বৰ্তমান স্থিতি: ৰোগীৰ পেছাৰ বিৱৰণী। 
*ৰোগীয়ে ব্যৱহাৰ কৰি থকা ঔষধাদিৰ বিৱৰণ: ৰোগীয়ে সেই সময়ত যিকোনো অসুবিধাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি থকা অন্যান্য ঔষধৰ বিষয়ে বতৰা লোৱা হয়। 
*পুৰণি ৰোগৰ বিৱৰণ: ৰোগীৰ পুৰণি ৰোগৰ তথ্যাদি বা সমকালীন ভাৱে ভুগি থকা অন্যান্য দীঘলীয়া ৰোগ, আঘাত, প্ৰতিষেধকৰ বিৱৰণী। 
*সামাজিক বিৱৰণী: ৰোগীৰ জন্মস্থান, বাসস্থান, বিবাহ, আৰ্থিক আৰু সামাজিক স্থিতি, খাদ্যাভাস, নিচাসক্তিৰ বিৱৰণ। 
*পৰিয়ালৰ ৰোগৰ বিৱৰণী: ৰোগীৰ পৰিয়ালৰ অইন লোকে ভুগি থকা ৰোগৰ বিষয়ে সোধা হয়। প্ৰয়োজন বোধে বংশলতিকা প্ৰস্তুত কৰা হয়। 
*প্ৰণালীগত পুনৰনিৰীক্ষণ (Review of systems (ROS) or ''systems inquiry')': সাধাৰণতে ওপৰৰ সাক্ষাৎকাৰৰ সময়ত ৰৈ যাব পৰা কিছুমান অৱশ্যে সুধিবলগীবা প্ৰশ্ন এই অংশত সোধা হয়। যেনে, ওজন হ্ৰাস, টোপনিৰ ব্যঘাত, জ্বৰ, টেমূনা, শৌচ-প্ৰসাৱৰ অসুবিধা ইত্যাদি)। প্ৰয়োজনবোধে অইন তন্ত্ৰৰ বিষয়েও বিশেষ প্ৰশ্ন সোধা হয়। 

ৰোগীৰ সাক্ষাৎকাৰৰ পাছত ৰোগৰ চিহ্ন (Signs) উলিয়াবলৈ ৰোগীৰ দেহ পৰীক্ষা কৰা হয়। দেহ পৰীক্ষাৰপৰা চিকিৎসকে পোৱা ৰোগৰ লক্ষণ সমূহক ''ৰোগ চিহ্ন'' (Signs) বোলা হয়। চিকিৎসকে ৰোগৰ চিহ্ন নিৰ্ণয় কৰিবলৈ দৰ্শন, শ্ৰৱণ, স্পৰ্শ, ঘ্ৰাণ সমূহ ইন্দ্ৰিয়ৰ প্ৰয়োগ কৰে, প্ৰয়োজন অনুসৰি [[যন্ত্ৰ]]ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। দৈহিক পৰীক্ষাৰ বাবে চাৰিটা নিয়মক ক্ৰমানুসাৰে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিক্ষা দিয়া হয়: চাক্ষুস পৰীক্ষণ (Inspection), স্পৰ্শ পৰীক্ষণ (Palpation), পাৰ্‌কাছন (Percussion) আৰু অ'ছকাল্‌টেছন (Auscultation)। চাক্ষুস পৰীক্ষণ চকুৰে দেখা লক্ষণসমূহ নিৰ্ণয় কৰা হয়। স্পৰ্শ পৰীক্ষণত ৰোগীৰ দেহৰ বিভিন্ন অংশ পিটিকি-মোহাৰি ঘাইকৈ স্পৰ্শৰ দ্বাৰা পৰীক্ষা কৰা হয়, পাৰ্‌কাছনত ৰোগীৰ দেহত আঙুলিৰে টুকুৰিয়াই উৎপন্ন কৰিব পৰা শব্দৰ পৰীক্ষা কৰা হয়, আৰু অ'ছকাল্‌টেছনত [[ষ্টেথোস্কোপ]]-এৰে ৰোগীৰ দেহৰ অংগই উৎপন্ন কৰা মৃদু শব্দৰ বুজ লোৱা হয়। দৈহিক পৰীক্ষা কৰোঁতে এই নিয়মৰ ক্ৰমানুৱৰ্তীতা মানি চলাত গুৰুত্বাৰোপণ কৰা হয়। 

ক্লিনিকেল পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা তলত উল্লিখিত বিষয়সমূহৰ বিষয়ে যথাসাধ্য জ্ঞান আহৰণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা হয়। 
*বুনিয়াদী চিহ্ন, (Vital signs): ওজন, উচ্চতা, দেহৰ উত্তাপ, [[ৰক্তচাপ]], নাড়ী (pulse), শ্বাসৰ হাৰ, হিমোগ্লোবিনৰ পৰিমাণ
*ৰোগীৰ গঢ়-গতি (দৈহিক অৱস্থা, [[জণ্ডিছ]], [[তেজহীনতা]], নখত [[ক্লাবিং]] ইত্যাদি)
*ছাল (Skin)
*মূৰ, চকু, কাণ, ডিঙি
*হৃদযন্ত্ৰ আৰু সিৰা আৰু ধমনীৰ অৱস্থা
*শ্বাস তন্ত্ৰ
*পাচন তন্ত্ৰ
*প্ৰজনন অংগ
*হাড় আৰু পেশী
*স্নায়ু তন্ত্ৰ
*মানসিক স্থিতি

অৱশ্যে সাক্ষাৎকাৰত সময়ত ওলাই সম্মুখলৈ অহা তন্ত্ৰটোৰ বিষয়েহে বেছি ভালকৈ পৰীক্ষা কৰা হয়, সকলোখিনি পৰীক্ষা প্ৰায়েই কৰা নহয়। 

প্ৰয়োজন বোধে প্ৰায়োগিক পৰীক্ষা (Laboratory Test) বা 'চিকিৎসা-বিজ্ঞানীয় প্ৰতিচ্ছবি বিজ্ঞান'ৰ (Medical Imaging) সহায় লোৱা হয়। 

চিকিৎসাৰ সিদ্ধান্ত লওঁতে (Medical decision-making, MDM) ওপৰোক্ত সাক্ষাৎকাৰ আৰু পৰীক্ষাৰ পাছত ওলাই অহা তথ্যসমূহ বিশ্লেষণ কৰি প্ৰথমে সাম্ভাৱ্য ৰোগৰ তালিকা (differential diagnosis) এখন প্ৰস্তুত কৰা হয়, তাৰ পাছত ৰোগীৰ মূল ৰোগবিধ কি সেইটো নিৰ্ণয় কৰিবলৈ কি ব্যৱস্থা লোৱা হয়, তাৰো পৰিকল্পনা কৰা হয়। 

ইয়াৰ পাছত প্ৰকৃত ৰোগ নিৰ্ণয় কৰা (নিদান) আৰু চিকিৎসাৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। ৰোগীক আৰু পৰীক্ষাৰ বাবে পৰামৰ্শ দিয়া, ঔষধ বা অন্যান্য পদ্ধতি অৱলম্বন কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়া, প্ৰয়োজন বোধে বিশেষজ্ঞৰ ওচৰলৈ প্ৰেৰণ কৰা, কেতিয়াবা ৰোগীক অকল সাৱধানে থাকিবলৈ দিয়া আদি বিভিন্ন সিদ্ধান্ত লোৱা হ'ব পাৰে, আৰু সকলোখিনিয়েই চিকিৎসাৰ অংশ। ৰোগীক পুনৰাই নিয়মিত পৰীক্ষাৰ বাবেও মতা হ'ব পাৰে। 

সমগ্ৰ পদ্ধতিটোত লগা সময়, কেইটামান মিনিটৰপৰা এটা দুটা সপ্তাহলৈ হ'ব পাৰে। সেয়া নিৰ্ভৰ কৰি ৰোগীৰ লক্ষণৰ জটিলতা আৰু ব্যাপ্তিৰ ওপৰত। দুৰূহ ৰোগ নিৰ্ণয় কৰোঁতে সাধাৰণতে দীঘলীয়া সময় লাগে। 

পুনৰ পৰীক্ষাৰ সময়তো প্ৰায় একেখিনি পদ্ধতি পালন কৰা হয়, কিন্তু প্ৰথম বাৰতকৈ কম সময় লাগে। 

==প্ৰতিষ্ঠান==
[[File:Pellegrinaio Santa Maria della Scala n5.jpg|thumb| ছাণ্টা মাৰিয়া ডে লা স্কেলা (ছিয়েনা)(Santa Maria della Scala (Siena)), ড'মেনিকো ডি বাৰ্ট'লো-ৰ (Domenico di Bartolo, ১৪৪১-১৪৪২) অংকিত ফ্ৰেস্কো। ]]

সাম্প্ৰতিক কালত চিকিৎসা-বিজ্ঞানক স্বাস্থ্য দপ্তৰৰ দ্বাৰা পৰিচালনা কৰা হয়। চিকিৎসা সম্বন্ধীয় ন্যায়িক বিধান, যোগ্যতা, বিনিয়োগ আদিৰ বিধান দেশৰ চৰকাৰে স্থাপন কৰে, আৰু কিছুমান ক্ষেত্ৰত আন্তৰ্জাতিক ভাৱে এই নিয়মাৱলী মানি চলা হয়। স্বাস্থ্য খণ্ডৰ নীতি-নিয়ম, বিধানে চিকিৎসা কেনেকৈ প্ৰদান কৰা হয়, তাৰ ওপৰত প্ৰমুখ প্ৰভাৱ পেলায়। 

উন্নত দেশ সমূহত (আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বাহিৰে)&lt;ref name=&quot;IOM&quot;&gt;[http://www.iom.edu/Reports/2004/Insuring-Americas-Health-Principles-and-Recommendations.aspx Insuring America's Health: Principles and Recommendations], Institute of Medicine at the National Academies of Science, 2004-01-14&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ccuhc&quot;&gt;{{cite web |url=http://cthealth.server101.com/the_case_for_universal_health_care_in_the_united_states.htm |title=The Case For Single Payer, Universal Health Care For The United States |publisher=Cthealth.server101.com |date= |accessdate=4 May 2009 |archivedate=23 April 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180423105127/http://cthealth.server101.com/the_case_for_universal_health_care_in_the_united_states.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; আৰু প্ৰায় ভাগ উন্নয়নশীল দেশত চিকিৎসা প্ৰদানক [[সৰ্বজনীন স্বাস্থ্য সেৱা]]-ৰ (Universal Health Care) জৰিয়তে প্ৰদান কৰা হয়। এই সেৱাৰ জৰিয়তে সকলো দেশবাসীকে বাবে চিকিৎসা প্ৰদানৰ বাবে একেটা ব্যয় কোষৰপৰা বা বাধ্যতামূলক স্বাস্থ্য বীমাৰ জৰিয়তে চিকিৎসা প্ৰদান কৰা হয়। সমূহ দেশবাসীয়েই নিজৰ আৰ্জনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাকৈ যাতে স্বাস্থ্য সেৱা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়, তাৰ বাবে সৰ্বজনীন স্বাস্থ্য সেৱা প্ৰদান কৰা হয়। চৰকাৰী বা বেচৰকাৰী বা ব্যক্তিগত খণ্ডৰ চিকিৎসালয়ৰ যোগেদি চিকিৎসা প্ৰদানক ৰাইজৰ মাজলৈ লৈ যোৱা হয়। 

[[Image:Drug ampoule JPN.jpg|thumb|বেজীৰে দিব পৰা ঔষধৰ এম্পিউল]]

চিকিৎসা প্ৰদানত তথ্যৰ স্বচ্ছতাৰ প্ৰতিও নজৰ দিয়া হয়। অৱশ্যে ইয়াৰ লগতে ৰোগীৰ ব্যক্তিগত তথ্যৰ গোপনশীলতা অটুট ৰখাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয়। 

===চিকিৎসা প্ৰদানৰ আধাৰ স্তৰ===

চিকিৎসা সেৱাৰ প্ৰদান ব্যৱস্থাক তিনিটা ভাগত ভগোৱা হয়: প্ৰাথমিক (primary), মাধ্যমিক (secondary) আৰু উচ্চ (tertiary) বিভাগ। 

'প্ৰাথমিক সেৱা' ৰোগীয়ে চিকিৎসাৰ বাবে আগবাঢ়ি অহাৰ সময়ত অহা প্ৰথমটো সংযোগ। চিকিৎসকৰ উপৰিও নাৰ্ছ, সহায়কাৰী বা অন্যান্য স্বাস্থ্য-কৰ্মীৰ দ্বাৰা প্ৰাথমিক সেৱা প্ৰদান কৰা হয়। প্ৰায় ৯০% ৰোগীৰ সমস্যা এই প্ৰাথমিক সেৱাৰ যোগেদিয়েই সমাধান কৰাটো সম্ভৱ। প্ৰাথমিক সেৱাত চিকিৎসাৰ লগতে প্ৰতিৰোধ আৰু সাস্থ্যৰ নীতি-নিয়ম সম্পৰ্কে শিক্ষা দিয়া হয়। 

মাধ্যমিক পৰ্যায়ৰ সেৱা বিশেষজ্ঞ চিকিৎসকৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা হয়। সাধাৰণতে চিকিৎসকৰ চেম্বাৰ বা ক্লিনিক বা হস্পিটেল সমূহত মাধ্যমিক সেৱা প্ৰদান কৰা হয়। মাধ্যমিক সেৱাৰ বাবে 'প্ৰাথমিক সেৱা'ৰপৰা ৰোগীক উচ্চ পৰ্যায়ৰ চিকিৎসাৰ বাবে প্ৰেৰণ কৰা হয়। যিবোৰ সমস্যা সমাধানৰ বাবে বিশেষজ্ঞ চিকিৎসকৰ প্ৰয়োজন হয়, তেনে সমস্যাবোৰ প্ৰেৰণ কৰা হয়। মাধ্যমিক সেৱাৰ বাবে ৰোগীক বহিঃ বা অন্তঃ দুয়োটা বিভাগতে চিকিৎসা প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে। শল্য চিকিৎসা, প্ৰাথমিক সেৱাৰ দ্বাৰা সমাধান কৰিব নোৱাৰা সমস্যা আদি মাধ্যমিক সেৱাত চোৱা হয়। 

উচ্চ সেৱাৰ প্ৰদানৰ বাবে বিশেষ সুবিধা থকা চিকিৎসালয় বা আঞ্চলিক প্ৰতিষ্ঠানৰ প্ৰয়োজন হয়। প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক স্তৰত উপলব্ধ নোহোৱা বিভিন্ন পৰীক্ষা-নীৰিক্ষা আৰু চিকিৎসা ব্যৱস্থা আৰু বিশেষ অৰ্হতা থকা চিকিৎসা বিশেষজ্ঞৰ যোগেদি এই সেৱা প্ৰদান কৰা হয়। চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় সমূহক উচ্চ পৰ্যায়ৰ চিকিৎসা প্ৰদান প্ৰতিষ্ঠান বুলি গণ্য কৰা হয়। 


==শাখা==
আধুনিক চিকিৎসা সেৱাৰ প্ৰদান এটা বহুজনীয় আৰু বহুশাখাৰ আন্তঃ গোট। প্ৰশিক্ষিত চিকিৎসা কৰ্মী, চিকিৎসক, পৰীক্ষা-কৰ্মী, ধাত্ৰী, জৰুৰী-অৱস্থাৰ বাবে প্ৰশিক্ষিত স্বাস্থ্য-কৰ্মী ইত্যাদিৰে এটা এই গোট গঠিত হয়। 

মানৱ চিকিৎসা-বিজ্ঞানে অকল ৰোগ সম্বন্ধীয় কথাৰ বাহিৰেও আন সংশ্লিষ্ট বিষয় সাঙুৰি লয়। [[দন্ত চিকিৎসা বিজ্ঞান|দন্ত চিকিৎসা-বিজ্ঞান]] বেলেগকৈ পঢ়া হয় যদিও মূলতঃ ইও চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ এটা অংশ। 

চিকিৎসক সকলে নিম্নোক্ত গোট সমূহৰ ভিতৰত বিশেষজ্ঞৰ পাঠ্যক্ৰম পঢ়িব পাৰে। 

চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ মূল শাখা সমূহ:

*চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ বুনিয়াদী বিজ্ঞান: (Basic sciences) ইয়াত মানৱ শৰীৰৰ গঠন, কাৰ্য আৰু ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়া, জৈৱ-পৰিসংখ্যা, কোষ বিজ্ঞান ইত্যাদি অধ্যয়ন কৰিব লাগে। পোনপটীয়াকৈ চিকিৎসা বিষয়ক আলোচনা নহ'লেও এইখিনিয়ে ৰোগৰ বিষয়ে জনাৰ আধাৰ প্ৰস্তুত কৰে আৰু ইয়াক চিকিৎসাৰ বাবে কেনেকৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি তাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে। চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ অধ্যয়নৰ বাবে এইখিনি বাধ্যতামূলক ভাৱে পঢ়িব লাগে। পাছলৈ চিকিৎসকে এইবোৰ বিষয়ত উচ্চতৰ ডিগ্ৰী আৰু গৱেষণাৰ বাবে অধ্যয়ন কৰিব পাৰে।

*চিকিৎসা বিষয়ক শাখা: (Medical specialties) চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ অধ্যয়ন আৰু প্ৰদানৰ সুবিধাৰ বাবে চিকিৎসা বিষয়ক কিছুমান ভাগত ভগোৱা হৈছে। অংগ ভেদে আৰু কিছু ক্ষেত্ৰত ৰোগ ভেদে এই শাখা সমূহ ভাগ কৰা হৈছে।
*আন্ত-শাখা: (Interdisciplinary fields) কেবাটাও সংলগ্ন শাখাৰ সংমিশ্ৰণ কৰিও কিছুমান শাখা গঠন কৰা হৈছে। এনে শাখাবোৰত ভিন্ন তন্ত্ৰত প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰা কিছুমান ৰোগৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হয়। 

===বুনিয়াদী শাখাসমূহ===
*''[[এনাট'মি]]'' (Anatomy), দেহৰ গঠনৰ অধ্যয়ন। কোষীয় আৰু খালী চকুৰে দেখা দুয়োবিধ গঠন অধ্যয়ন কৰা হয়। কোষীয় গঠন অধ্যয়নক [[হিষ্টোলজী]] বোলা হয়। 
*''বায়'কেমেষ্ট্ৰি'' (Biochemistry) জীৱে দেহত সংঘটিত হৈ থকা ৰাসায়নিক পদাৰ্থ আৰু ইহঁতৰ ক্ৰিয়াৰ অধ্যয়ন। 
*''[[বায়'মেকানি‌ছ]]'' (Biomechanics), [[মেকানিক্ছ]]ৰ জৰিয়তে জৈৱ-ব্যৱস্থাৰ অধ্যয়ন। 
*''[[জৈৱ পৰিসংখ্যা বিজ্ঞান]]'' (Biostatistics), জীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যয়নত ব্যৱহৃত [[পৰিসংখ্যা বিজ্ঞান]]ৰ অধ্যয়ন। বৰ্তমানৰ চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ গৱেষণা, আঁচনি তৈয়াৰ, আৰু মিতব্যয়ী চিকিৎসা প্ৰণালী প্ৰনয়নৰ বাবে জৈৱ পৰিসংখ্যা বিজ্ঞান অপৰিহাৰ্য বুলি পৰিগণিত হৈছে। সাক্ষ্য-ভিত্তিক চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ মূল ভেঁটি জৈৱ পৰিসংখ্যা বিজ্ঞানৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত।
*''[[জৈৱ পদাৰ্থ বিজ্ঞান]]'' (Biophysics), [[পদাৰ্থ বিজ্ঞান]] আৰু পদাৰ্থ ৰসায়নৰ প্ৰয়োগৰ জৰিয়তে জৈৱ ব্যৱস্থাৰ অধ্যয়ন। 
*''[[কোষ জীৱবিজ্ঞান]]'' (Cell biology) একোটা [[কোষ]]ৰ গঠনৰ অধ্যয়ন। [[Image:Tableau Louis Pasteur.jpg|thumb|200px|নিজৰ গৱেষণাগাৰত [[লুই পেষ্টুৰ]], ১৮৮৫]]
*''[[ভ্ৰুণ বিজ্ঞান]]'' (Embryology) [[ভ্ৰুণ]]ৰ গঠন আৰু বিকাশৰ বিষয়ে কৰা অধ্যয়ন। 
*''[[এণ্ডোক্ৰাইন'লজী]]'' (Endocrinology) [[হৰম'ন]]ৰ গঠন আৰু ক্ৰিয়াৰ বিষয়ে কৰা অধ্যয়ন। 
*''[[এপিডেমিঅ'লজী]]'' (Epidemiology) একোখন সমাজত ৰোগৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ, প্ৰভাৱ, বিতৰণৰ বিষয়ে কৰা অধ্যয়ন। 
*''[[জেনেটিক্‌ছ]]'' (Genetics) [[জিন]]ৰ গঠন, আৰু [[বংশানুক্ৰমিক ৰোগ]]ৰ বিষয়ে অধ্যয়ন। 
*''[[হিষ্ট'লজী]]'' (Histology) [[মাইক্ৰ'স্কোপ]]ৰ সহায়ত জীৱ দেহৰ গঠনৰ বিষয়ে কৰা অধ্যয়ন। 
*''[[ইম্যনু'লজী]]'' (Immunology) জীৱ দেহৰ [[ৰোগ প্ৰতিৰোধী তন্ত্ৰ]]ৰ বিষয়ে কৰা অধ্যয়ন। 
*''[[মেডিকেল পদাৰ্থ বিজ্ঞান]]'' (Medical physics) পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ তত্ত্বৰ চিকিৎসা শাস্ত্ৰত প্ৰয়োগৰ বিষয়ে কৰা অধ্যয়ন। 
*''[[অণুজীৱবিজ্ঞান]]'' (Microbiology) [[অণুজীৱ]]সমূহ ([[ভাইৰাছ]], [[পৰজীৱি]], [[ভেঁকুৰ]], [[কৃমি]], [[প্ৰিঅ'ন]]) ইত্যাদিৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়ন। ৰোগ সৃষ্টি কৰিবপৰা এনে অণুজীৱৰ বিষয়ে চিকিৎসা অণুজীৱবিজ্ঞানত অধ্যয়ন কৰা হয়। 
*''[[আণৱিক জীৱবিজ্ঞান]]'' (Molecular biology), [[ডি.এন.এ]]-ৰ বৃদ্ধি, জিনীয় প্ৰতিৰচনা আদিৰ আণৱিক দিশৰ অধ্যয়ন। 
*''[[স্নায়ুবিজ্ঞান]]'' (Neuroscience), [[স্নায়ুতন্ত্ৰ]]ৰ বিষয়ে কৰা অধ্যয়ন। 
*''[[পুষ্টিবিজ্ঞান]]'' (Nurition science) খাদ্যাভাষৰ লগত স্বাস্থ্যৰ সংযোগ আৰু বিভিন্ন [[অপুষ্টিজনিত ৰোগ]]ৰ অধ্যয়ন। 
*''[[পেথ'লজী]]'' (Pathology) ৰোগৰ কাৰণ, ক্ষতি, পৰিৱৰ্তন, নিৰাময় আদিৰ লগত শৰীৰত হোৱা পৰিৱৰ্তনৰ অধ্যয়ন। 
*''[[ঔষধিবিজ্ঞান]]'' (Pharmacology) ঔষধ, ইয়াৰ ক্ৰিয়া আৰু শৰীৰে ইয়াৰ প্ৰতি প্ৰকাশ কৰা প্ৰতিক্ৰিয়াৰ অধ্যয়ন। 
*''[[আলোক জীৱবিজ্ঞান]]'' (Photobiology) ৰশ্মি আৰু জীৱন্ত ব্যৱস্থাৰ মাজৰ ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়াৰ অধ্যয়ন। 
*''[[ফিজিঅ'লজী]], (Physiology) নিৰোগী শৰীৰৰ কাম-কাজ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ অধ্যয়ন। 
*''[[ৰেডিঅ'বায়'লজী]]'' (Radiobiology) [[তেজস্ক্ৰিয় ৰশ্মি]]ৰ জীৱন্ত ব্যৱস্থাৰ ওপৰত হোৱা প্ৰভাৱৰ বিষয়ে অধ্যয়ন। 
*''[[টক্সিক'লজী]]'' (Toxicology) ঔষধৰ হানিকাৰক প্ৰভাৱ আৰু বিভিন্ন বিহৰ প্ৰভাৱৰ অধ্যয়ন। 

===বিশেষজ্ঞ শাখাসমূহ===
চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ অন্তৰ্গত কেবাটাও বিশেষজ্ঞ শাখা আছে। বিশেষজ্ঞ শাখাসমূহৰ বাবে বেলেগে উচ্চ শিক্ষা আহৰণ কৰিব লাগে। বিশেষজ্ঞ শাখাসমূহৰ গঠন মূলতঃ সেই শাখাত হোৱা প্ৰযুক্তিগত বিকাশে নিৰ্ণয় কৰে, য'ত বিশেষ জ্ঞানৰ প্ৰয়োজন হয় (যেনে সংজ্ঞানাশক ঔষধৰ ব্যৱহাৰ), বা কিছুমান কৰ্মৰ একেৰূ’পী ধাৰায়ো (যেনে জৰুৰীকালীন অৱস্থাৰ চিকিৎসা) বিশেষজ্ঞ বিভাগ একোটাৰ জন্ম দিয়ে। 

চিকিৎসা-বিজ্ঞানৰ বিশেষজ্ঞ শাখাসমূহক মূলতঃ দুটা প্ৰধান ভাগত ভগোৱা হয়ঃ মেডিচিন আৰু ছাৰ্জাৰী (শল্য চিকিৎসা)। অস্ত্ৰোপচাৰৰ অবিহনে চিকিৎসা প্ৰদান কৰা সকলো শাখাকে মেডিচিনৰ ভিতৰত ৰখা হয়। বেছিভাগ এনে বিশেষজ্ঞ শাখাসমূহৰ বাবে 'আভ্যন্তৰিণ মেডিচিন' (Internal Medicine)-এ উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাটো প্ৰয়োজনীয়। ভাৰতবৰ্ষত স্নাতকোত্তৰ পৰ্যায়ত বিশেষজ্ঞ ডিগ্ৰীৰ বাবে অধ্যয়ন কৰা হয়। ছাৰ্জাৰী বিভাগত যিকোনো অস্ত্ৰোপচাৰ সম্বলিত চিকিৎসা প্ৰদান ব্যৱস্থাক ৰখা হৈছে। কিছুমান শাখাক এতিয়াও মেডিছিন আৰু ছাৰ্জাৰী বুলি শাখাভূক্ত কৰিব নোৱাৰি, যেনে, ৰেডিঅ'লজী, পেথ'লজী, এনাষ্ঠেছিঅ'লজী ইত্যাদি। 

ছাৰ্জাৰীৰ অন্তৰ্গত শাখাসমূহত বিশেষজ্ঞই অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ উপৰিও, অস্ত্ৰোপচাৰ বিধান সম্বন্ধীয় সিদ্ধান্ত লোৱাটো প্ৰয়োজনীয়। ইয়াৰ উপৰি অস্ত্ৰোপচাৰৰ আগৰ আৰু পাছৰ আনুষাংগিক সমস্যাবিলাকো সমাধান কৰিব লাগে। 

====মেডিচিনৰ অন্তৰ্গত বিশেষজ্ঞ শাখাসমূহ====
''''&lt;nowiki&gt;অভ্যন্তৰীণ মেডিচিন'&lt;/nowiki&gt;''' জটিল আৰু দুৰহ ৰোগসমূহৰ নিদান, যত্ন আৰু অস্ত্ৰোপচাৰ অবিহনে কৰা চিকিৎসা সম্বন্ধীয় শাখা। এই শাখাত তন্ত্ৰ সাপেক্ষে বা সমগ্ৰ শৰীৰকে একেলগে অধ্যয়ন কৰা হ'ব পাৰে। কিছুমান উৎসৰ মতে, দেহৰ অভ্যন্তৰীণ অংগৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰা হয়&lt;ref&gt;{{DorlandsDict|five/000063883|internal medicine}}&lt;/ref&gt; ইয়াক অভ্যন্তৰীণ মেডিচিন বোলা হয়। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত এই বিভাগৰ চিকিৎসকক 'ইণ্টাৰনিষ্ট' (Internist) বুলি কোৱা হয়। আনহাতে [[কমনৱেল্থ ৰাষ্ট্ৰ|কমনৱেল্‌থ ৰাষ্ট্ৰ]] সমূহত এই বিভাগৰ চিকিৎসকক 'ফিজিছিয়ান' (Physician) বুলি কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Fowler&quot;&gt;{{cite book |author= H.W. Fowler.|title=A Dictionary of Modern English Usage (Wordsworth Collection) (Wordsworth Collection) |publisher=NTC/Contemporary Publishing Company |location= |year= 1994|pages= |isbn=1853263184 |oclc= |doi=}}&lt;/ref&gt; ফিজিছিয়ান আৰু ইণ্টাৰনিষ্ট দুয়োটা শব্দৰে আওতাত স্ত্ৰী-আৰু প্ৰসূতি ৰোগ, পেথ'লজী, চাইকিয়াট্ৰী আৰু সকলো শল্য চিকিৎসা সম্বিলত শাখাক ৰখা নহয়। 

বৰ্তমান অভ্যন্তৰীণ মেডিচিনৰ ভিতৰতো কেবাটাও অতি-বিশেষ বিশেষজ্ঞ শাখা আছে। উদাহৰণ স্বৰূপে, কিডনী সম্বন্ধীয় নেফ্ৰ'লজী ইত্যাদি।&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.racp.edu.au/index.cfm?objectid=49EF1EB5-2A57-5487-D74DBAFBAE9143A3
|title=The Royal Australasian College of Physicians: What are Physicians?
|accessdate=5 February 2008
|publisher=[[Royal Australasian College of Physicians]]
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080306053048/http://www.racp.edu.au/index.cfm?objectid=49EF1EB5-2A57-5487-D74DBAFBAE9143A3
|archivedate=6 March 2008
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt;

অভ্যন্তৰীণ মেডিছিন শাখাৰ উপশাখা সমূহ:
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3; &quot;&gt;
:*''কাৰ্ডিঅ'লজী (হৃদযন্ত্ৰ সম্বন্ধীয়) [[Cardiology]]''
:*''সংকটাৱস্থাৰ চিকিৎসা [[Critical care medicine]]''
:*''এণ্ড'ক্ৰাইন'লজী (হৰম'ন সম্বন্ধীয়) [[Endocrinology]]''
:*''গেষ্ট্ৰএণ্টেৰ'লজী (পাচক প্ৰণালী) [[Gastroenterology]]''
:*''জেৰিয়াট্ৰিক্‌ছ (বৃদ্ধাৱস্থাৰ ৰোগ) [[Geriatrics]]''
:*''হিমাট'লজী (ৰক্ত সম্বন্ধীয়) [[Haematology]]''
:*''হেপাট'লজী (যকৃত সম্বন্ধীয়) [[Hepatology]]''
:*''সংক্ৰামক ৰোগ সম্বন্ধীয় [[Infectious disease]]s''
:*''নেফ্ৰ'লজী (বৃক্ক সম্বন্ধীয়) [[Nephrology]]''
:*''অংক'লজী (কৰ্কট ৰোগ সম্বন্ধীয়) [[Oncology]]''
:*''শিশু ৰোগ বিজ্ঞান [[Pediatrics]]''
:*''বুকুৰ ৰোগৰ বিজ্ঞান [[Pulmonology|Pulmonology/Pneumology/Respirology]]''
:*''ৰিউমেট'লজী (বাঁত বিষ সম্বন্ধীয়) [[Rheumatology]]''
:*''নিদ্ৰা সম্বন্ধীয় বিজ্ঞান [[Sleep medicine]]''.
&lt;/div&gt;

অভ্যন্তৰীণ মেডিছিন বিভাগৰ শিক্ষা দেশ ভেদে বেলেগ বেলেগ হয়। ভাৰতত অভ্যন্তৰীণ মেডিছিনৰ ৩ বছৰীয়া স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আছে। অতি বিশেষ বিশেষজ্ঞ শাখাসমূহৰ অধ্যয়নৰ বাবে মেডিছিন বিভাগৰ স্নাতকোত্তৰ উপাধি লোৱাৰ পাছত দুই বছৰৰ বিশেষ পাঠ্যক্ৰম আছে। 


&lt;!-----------------------
====নিদান সম্বন্ধীয় শাখা====
*''ৰোগ পৰীক্ষাৰ লগত জড়িত শাখা''সমূহত (Clinical laboratory sciences) ৰোগৰ ব্যৱস্থা আৰু নিদানৰ বাবে পৰীক্ষাগাৰৰ বিভিন্ন পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এনে পৰীক্ষাগাৰসমূহ সাধাৰণতে পেথ'লজি বিভাগৰ মানুহে চলায়, কিন্তু কাজ-কৰ্ম কৰা লোকসকল 'ৰোগ পৰীক্ষা বিষয়'ত প্ৰশিক্ষিত হয়। এনে কৰ্মচাৰীসকল চিকিৎসা শাস্ত্ৰৰ ডিগ্ৰীধাৰী নহয়, এওঁলোকে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ লগত জড়িত পৰীক্ষাৰ বাবে থকা বিশেষ পাঠ্যক্ৰম অধ্যয়ন কৰে। পেথ'লজীৰ বাহিৰে মাইক্ৰ'বায়'লজী, বায়'কেমেষ্ট্ৰি আদি বিভাগৰ বিশেষজ্ঞই লেব'ৰেটোৰী পৰিচালনাত অংশ লয়। ট্ৰানস্ফিউজন মেডিছিন, কোষীয় পেথ'লজী, ক্লিনিকেল কেমেষ্ট্ৰী, হিমাট'লজী আদি পেথ'লজী বিষয়ৰ উপ-শাখা। 
* ''[[Pathology as a medical specialty]]'' is the branch of medicine that deals with the study of diseases and the morphologic, physiologic changes produced by them. As a diagnostic specialty, pathology can be considered the basis of modern scientific medical knowledge and plays a large role in [[evidence-based medicine]]. Many modern molecular tests such as [[flow cytometry]], [[polymerase chain reaction]] (PCR), [[immunohistochemistry]], [[cytogenetics]], gene rearrangements studies and [[fluorescent in situ hybridization]] (FISH) fall within the territory of pathology.
*''[[Radiology]]'' is concerned with imaging of the human body, e.g. by [[x-ray]]s, x-ray [[computed tomography]], [[ultrasonography]], and [[nuclear magnetic resonance]] [[tomography]].
*''[[Nuclear medicine]]'' is concerned with studying human organ systems by administering radiolabelled substances (radiopharmaceuticals) to the body, which can then be imaged outside the body by a [[gamma camera]] or a PET scanner. Each radiopharmaceutical consists of two parts: a tracer that is specific for the function under study (e.g., neurotransmitter pathway, metabolic pathway, blood flow, or other), and a radionuclide (usually either a gamma-emitter or a positron emitter). There is a degree of overlap between nuclear medicine and radiology, as evidenced by the emergence of combined devices such as the PET/CT scanner.
*''[[Clinical neurophysiology]]'' is concerned with testing the physiology or function of the central and peripheral aspects of the nervous system. These kinds of tests can be divided into recordings of: (1) spontaneous or continuously running electrical activity, or (2) stimulus evoked responses. Subspecialties include [[Electroencephalography]], [[Electromyography]], [[Evoked potential]], [[Nerve conduction study]] and [[Polysomnography]]. Sometimes these tests are performed by techs without a medical degree, but the interpretation of these tests is done by a medical professional.

====Other major specialties====
The followings are some major medical specialties that do not directly fit into any of the above mentioned groups.

*''[[Anesthesiology]]'' (also known as ''anaesthetics''): concerned with the perioperative management of the surgical patient. The anesthesiologist's role during surgery is to prevent derangement in the vital organs' (i.e. brain, heart, kidneys) functions and postoperative pain. Outside of the operating room, the anesthesiology physician also served the same function in the labor &amp; delivery ward, and some are specialized in critical medicine.
*''[[Dermatology]]'' is concerned with the skin and its diseases. In the UK, dermatology is a subspecialty of general medicine.
*''[[Emergency medicine]]'' is concerned with the diagnosis and treatment of acute or life-threatening conditions, including [[physical trauma|trauma]], surgical, medical, pediatric, and psychiatric emergencies.
*''[[Family medicine]]'', ''[[family practice]]'', ''[[general practice]]'' or ''primary care'' is, in many countries, the first port-of-call for patients with non-emergency medical problems. Family physicians often provide services across a broad range of settings including office based practices, emergency room coverage, inpatient care, and nursing home care.
*''[[Obstetrics]] and [[gynecology]]'' (often abbreviated as ''[[OB/GYN]]'' (American English) or ''Obs &amp; Gynae'' (British English)) are concerned respectively with childbirth and the female reproductive and associated organs. [[Reproductive medicine]] and [[fertility medicine]] are generally practiced by gynecological specialists.
*''[[Medical Genetics]]'' is concerned with the diagnosis and management of hereditary disorders.
*''[[Neurology]]'' is concerned with diseases of the nervous system. In the UK, neurology is a subspecialty of general medicine.
*''[[Ophthalmology]]'' exclusively concerned with the eye and ocular adnexa, combining conservative and surgical therapy.
*''[[Pediatrics]]'' (AE) or ''paediatrics'' (BE) is devoted to the care of infants, children, and adolescents. Like internal medicine, there are many pediatric subspecialties for specific age ranges, organ systems, disease classes, and sites of care delivery.
*''[[Physical medicine and rehabilitation]]'' (or ''physiatry'') is concerned with functional improvement after injury, illness, or [[congenital disorder]]s.
*''[[Psychiatry]]'' is the branch of medicine concerned with the [[biopsychosocial|bio-psycho-social]] study of the [[etiology]], diagnosis, treatment and prevention of [[cognitive]], [[perceptual]], [[emotional]] and [[behavioral]] disorders. Related non-medical fields include [[psychotherapy]] and [[clinical psychology]].
*''[[Preventive medicine]]'' is the branch of medicine concerned with preventing disease.
**''[[Community health]]'' or ''[[public health]]'' is an aspect of health services concerned with threats to the overall health of a community based on [[population health]] analysis.
**''[[Occupational medicine]]'''s principal role is the provision of health advice to organizations and individuals to ensure that the highest standards of health and safety at work can be achieved and maintained.
**''[[Aerospace medicine]]'' deals with medical problems related to flying and [[Human spaceflight|space travel]].

===Interdisciplinary fields=== &lt;!--Interdisciplinary sub-specialties of medicine redirects here--&gt;
&lt;!-----------------


Some interdisciplinary sub-specialties of medicine include:
*''[[Addiction medicine]]'' deals with the treatment of addiction.
*''[[Medical ethics]]'' deals with [[ethic]]al and [[moral]] principles that apply values and judgments to the practice of medicine.
*''[[Biomedical Engineering]]'' is a field dealing with the application of [[engineering]] principles to medical practice.
*''[[Clinical pharmacology]]'' is concerned with how systems of [[therapeutics]] interact with patients.
*''[[Conservation medicine]]'' studies the relationship between human and animal health, and environmental conditions. Also known as ecological medicine, [[environmental medicine]], or [[medical geology]].
*''[[Disaster medicine]]'' deals with medical aspects of emergency preparedness, disaster mitigation and management.
*''[[Diving medicine]]'' (or [[hyperbaric medicine]]) is the prevention and treatment of diving-related problems.
* ''[[Evolutionary medicine]]'' is a perspective on medicine derived through applying [[Evolution|evolutionary theory]].
*''[[Forensic medicine]]'' deals with medical questions in [[legal]] context, such as determination of the time and cause of death.
*''[[Gender-based medicine]]'' studies the biological and physiological differences between the human sexes and how that affects differences in disease.
*''[[Hospice and Palliative Medicine]]'' is a relatively modern branch of clinical medicine that deals with pain and symptom relief and emotional support in patients with [[terminal illness]]es including cancer and [[heart failure]].
*''[[Hospital medicine]]'' is the general medical care of hospitalized patients. Physicians whose primary professional focus is hospital medicine are called [[hospitalist]]s in the USA and Canada. The term Most Responsible Physician (MRP) or attending physician is also used interchangeably to describe this role.
*''[[Laser medicine]]'' involves the use of lasers in the diagnostics and/or treatment of various conditions.
*''[[Medical humanities]]'' includes the [[humanities]] ([[literature]], [[philosophy]], [[ethics]], history and religion), [[social science]] ([[anthropology]], [[cultural studies]], [[psychology]], [[sociology]]), and the arts ([[literature]], theater, film, and [[visual arts]]) and their application to [[medical education]] and practice.
* ''[[Medical informatics]]'', ''[[medical computer science]]'', ''[[medical information]]'' and ''[[eHealth]]'' are relatively recent fields that deal with the application of computers and [[information technology]] to medicine.
*''[[Nosology]]'' is the classification of diseases for various purposes.
*''[[Nosokinetics]]'' is the science/subject of measuring and modelling the process of care in health and social care systems.
*''[[Pain management]]'' (also called ''[[pain medicine]]'', or ''algiatry'') is the medical discipline concerned with the relief of pain.
*''[[Pharmacogenomics]]'' is a form of ''individualized medicine''.
*''[[Sexual medicine]]'' is concerned with diagnosing, assessing and treating all disorders related to sexuality.
*''[[Sports medicine]]'' deals with the treatment and preventive care of [[sportsperson|athletes]], [[amateur]] and [[professional]]. The team includes specialty physicians and surgeons, athletic trainers, physical therapists, [[Coach (sport)|coach]]es, other personnel, and, of course, the athlete.
*''[[Therapeutics]]'' is the field, more commonly referenced in earlier periods of history, of the various remedies that can be used to treat disease and promote health.&lt;ref&gt;http://www.britannica.com/eb/article-9106176?query=Therapeutics&amp;ct=&lt;/ref&gt;
*''[[Travel medicine]]'' or ''emporiatrics'' deals with health problems of international travelers or travelers across highly different environments.
*''[[Urgent care]]'' focuses on delivery of unscheduled, walk-in care outside of the hospital emergency department for injuries and illnesses that are not severe enough to require care in an emergency department. In some jurisdictions this function is combined with the emergency room.
*[[Veterinary medicine]]; [[veterinarians]] apply similar techniques as physicians to the care of animals.
*''[[Wilderness medicine]]'' entails the practice of medicine in the wild, where conventional medical facilities may not be available.
*Many other [[health science]] fields, e.g. [[dietetics]]

------------------&gt;

==তথ্য সূচী==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:চিকিৎসা বিজ্ঞান]]</text>
      <sha1>rnyhg88dqwzdmpd379bx2n0jekknhls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্ৰেণী:User ru</title>
    <ns>14</ns>
    <id>31795</id>
    <revision>
      <id>610989</id>
      <parentid>122082</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:21:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>610989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="co7dg88ilr7yo0j7gnx9d8w2uwdiz27" xml:space="preserve">[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ানৰ ভাষাসমূহ|ru]]</text>
      <sha1>co7dg88ilr7yo0j7gnx9d8w2uwdiz27</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath</title>
    <ns>3</ns>
    <id>42512</id>
    <revision>
      <id>611026</id>
      <parentid>603420</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T02:09:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>8079</id>
      </contributor>
      <comment>/* Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 */ নতুন অনুচ্ছেদ</comment>
      <origin>611026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85862" sha1="b80ei124x9bbbwvdtyh9dupseouyl1x" xml:space="preserve">{{/Archive}}
== Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] ==

[[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]]
You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&amp;oldid=25451578 --&gt;


== Image Description Month in India Campaign ==

Dear Wikimedian,

A2K has conducted an online activity or campaign which is an ongoing Image Description Month in India description-a-thon, a collaborative effort known as [[:m:Image Description Month|Image Description Month]]. This initiative aims to enhance image-related content across Wikimedia projects and is currently underway, running from October 1st to October 31st, 2023. Throughout this event, our focus remains centered on three primary areas: Wikipedia, Wikidata, and Wikimedia Commons. We have outlined several tasks, including the addition of captions to images on Wikipedia, the association of images with relevant Wikidata items, and improvements in the organization, categorization, and captions of media files on Wikimedia Commons.

To participate, please visit our dedicated [[:m:CIS-A2K/Events/Image Description Month in India|event page]]. We encourage you to sign up on the respective meta page and generously contribute your time and expertise to make essential and impactful edits. 

Should you have any questions or require further information, please do not hesitate to reach out to me at nitesh@cis-india.org or [[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]].

Your active participation will play a significant role in enriching Wikimedia content, making it more accessible and informative for users worldwide. Join us in this ongoing journey of improvement and collaboration. Regards [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 16:09, 10 October 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&amp;oldid=20516231 --&gt;


== ব্যবহাৰিক পতংগ খাদ্য  ==

ব্যবহাৰিক পতংগ খাদ্য অংশটো কিয় আতৰাই দিলে?  [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 01:53, 27 December 2023 (ইউ.টি.চি.)

:ইমানদিনৰ ৱিকি অভিজ্ঞতাৰ পৰা এইকথা আপুনি নিশ্চয় জানে যে, ইয়াত কোনো মৌলিক চিন্তা, গৱেষণা বা নিজা কোনো পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰা নহয়। আপোনাৰ উক্ত অংশটোৱে এনে ভাৱৰ বাদে প্ৰবন্ধটোত কোনো সমল যোগোৱা নাই, ইয়াৰোপৰি উক্ত অংশত প্ৰয়োজনীয় তথ্যসূত্ৰৰো অভাৱ। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 05:04, 27 December 2023 (ইউ.টি.চি.)
::মৌলিক গৱেষণা নহয় Srivastava, K. P. (1996) ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখা হৈছিল। যিটো প্ৰকাশিত উৎস। অপ্ৰকাশিত উৎস দিলে মৌলিক গৱেষণা হ'ল হয়! আৰু তাত থকা প্ৰতিটো শাৰীৰ ওপৰত বৈজ্ঞানিক উৎস আছে। কিন্তু অতিৰিক্ত উৎস মই প্ৰদান কৰালৈকে আপুনি ৰখিল জানো?? [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 05:44, 27 December 2023 (ইউ.টি.চি.)
:::আপুনি লিখা বাক্য আদিৰ ধৰণ মৌলিক হৈছে। ৱিকিশৈলী বৰ্তাই সঠিক তথ্যসূত্ৰ প্ৰদান কৰি লিখক, তেতিয়া ক'ব লগা বা মচিবলগা একো নাই। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:23, 27 December 2023 (ইউ.টি.চি.)
::::পূৰ্বৰ এজন সম্পাদকে এই অংশ লিখিছিল মই লিখা নাই মই মাত্ৰ ঘূৰাই দিছোঁ আৰু ৰচনাশৈলী আৰু নতুন উৎস দিয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিলোঁ কিন্তু আপুনি উভতাই দিলে। তেঁওৰ ৰচনাশৈলী ঠিক নাছিল কিন্তু সেয়া মৌলিক গৱেষণা বা উৎস বিহীন নাছিল আৰু আতৰাই দিয়াৰ যোগ্যও নাছিল কাৰণ তেওঁ Srivastava, K. P. (1996) অনুসৰি লিখিছিল কিন্তু উৎস প্ৰসংগ সঠিক ভাবে বহাব জনা নাছিল। আনকি তেওঁ Heading তে উৎস দিছিল। ৰচনাশৈলী ঠিক নহলে বা সম্পাদনা কৰিব ভালকৈ নাজানিলে wikify সাঁচৰ প্ৰয়োগ কৰিলে বা শুধৰাই দিলে ভাল হ'ব, উভতাই দিলে [[ৱিকিপিডিয়া:অনুগ্ৰহ কৰি নতুন সদস্যক বেয়া ব্যৱহাৰ নকৰিব|WP:BITE]] হবগৈ চাগৈ! [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 12:02, 27 December 2023 (ইউ.টি.চি.)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2023 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2023 you [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php?camp=all&amp;project=all&amp;year=2023&amp;start=Filter joined us as a medical translator]. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. Consider joining '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|here]]''', there are no associated costs and we look forwards to working together in 2024.
|}

Thanks again :-)  -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James &lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]'''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Medical_Editors_2023&amp;oldid=26031072 --&gt;

== Invitation to Organize Feminism and Folklore 2024 Writing Competition ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear {{PAGENAME}},

Hope you are doing well, Wishing you a Happy New Year!.

We extend a heartfelt invitation to you to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition, which is scheduled to take place from February 1, 2024, to March 31, 2024. This year's edition of Feminism and Folklore will concentrate on feminism, women's issues, and gender-focused topics, aligning with a Wiki Loves Folklore gender gap focus and featuring a folk culture theme on Wikipedia.

This year we have created two new Tools for the Feminism and Folklore project. The tool is called '''Campwiz'''. This tool is created by the international Tech team of Wiki Loves Folkore especially crafted for Feminism and Folklore project. The tool works as same as fountain or dashboard but has extra abilities required for jury and submission of articles.   

To create a new campaign on Campwiz, organizers to follow these steps:

# Go to the tool link: &lt;nowiki&gt;https://tools.wikilovesfolklore.org/&lt;/nowiki&gt;
# Select your wiki on which you want to organize the campaign (enter the name or short code, such as &quot;{{CONTENTLANG}}&quot; for {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} {{SITENAME}}).
# Give your campaign a name example &quot;Feminism and Folklore 2024 on {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} {{SITENAME}})&quot;.
# Select the start and end dates (note: keep your start date as Feb 1 and end date as March 31).
# Provide a description for your campaign (you can briefly describe the campaign in this section).
# Make sure to keep the checkboxes ticked for &quot;Allow users to submit articles that were not created but expanded.&quot; if you want to use the campaign for expanded articles also. 
# Keep minimum added bytes as 4000 and minimum added words as 400 and click next.
# In the jury section, keep the checkboxes ticked for &quot;Allow jury members to participate in the campaign&quot; and &quot;Prevent jury members from seeing each other's votes.&quot; As per your preference.
# Under the jury search box, type the username of your jury and click on the &quot;+&quot; button to add; you can add multiple jury members.
# Click next to review and then click on save.

With this we have also created a '''Missing article tool'''. This tool identifies articles in the English Wikipedia that are absent from your native language Wikipedia. You can customize your selection criteria, and our tool will provide you with a table displaying the missing articles along with suggested titles. You also have the option to download the list in both CSV and wikitable formats.

Both tools, the Missing Article Tool and the Campwiz Tool, are now available for public use during the Feminism and Folklore campaign. You can find more information about these tools here: &lt;nowiki&gt;https://tools.wikilovesfolklore.org/&lt;/nowiki&gt;

There are also some changes in the rules and criteria's. Please go through the rules below.

# '''Minimum Length:''' The expanded or new article should have a minimum of '''''4000 bytes or 400 words''''', ensuring sufficient depth and coverage of the chosen topic. The local organizers are free to choose the minimum length criteria as per needs of their local Wikipedia and must be clearly mention on local project page.
# '''Language Quality:''' Articles should not be poorly machine-translated, ensuring that language quality and readability are maintained at a high standard.
# '''Timeline of Creation or Expansion:''' The article should be created or expanded between 1 February and 31 March, aligning with the specified contest timeline.
# '''Theme Relevance''': Articles should directly address the theme of feminism and folklore, exploring connections between gender, cultural traditions, and intangible heritage.
# '''No Orphaned Articles:''' Articles must not be orphaned, meaning they should be linked from at least one other article to ensure visibility within the Wikipedia ecosystem.
# '''No Copyright violations:''' There should be no copyright violations, and articles should adhere to local Wikipedia policies on notability, ensuring that the content meets the standards for notability.
# '''Adequate references and Citations:''' Each article should include proper references and citations following local Wikipedia policies, ensuring the reliability and credibility of the information presented.

Learn more about the contest details and prizes on our project page [[:m:Feminism and Folklore 2024|here]]. Should you require any assistance, please feel free to contact us on our meta talk page or via email.

We eagerly anticipate your enthusiastic coordination and participation in Feminism and Folklore 2024.

Thank you and Best wishes,

'''Feminism and Folklore 2024 International Team'''

--[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 06:51, 18 January 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&amp;oldid=26088038 --&gt;

==অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা- ২০২৪==
প্ৰিয় Nayan j Nath,

আশাকৰোঁ কুশলে আছে। এই বছৰৰে জানুৱাৰী মাহত ৪ তাৰিখৰ পৰা ১০ তাৰিখলৈ আয়োজিত “[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৪|অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা- ২০২৪]]’’ ত সম্পাদনা কৰি ৱিকিপিডিয়াক অধিক সমৃদ্ধ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত আপোনাৰ উৎসৰ্গীকৃত সেৱাৰ বাবে আপোনাক ধন্যবাদ আৰু কৃতজ্ঞতা জনালোঁ। 

এই সম্পাদনা মেলাৰ এগৰাকী অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে আপোনাৰ প্ৰাপ্য মানপত্ৰৰ বাবে আমি আপোনাৰ বিষয়ে কিছু তথ্য জনাৰ প্ৰয়োজন। অনুগ্ৰহ কৰি তলত সন্নিৱিষ্ট [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdMIVT9aT_t6OiX2EdJM2aQf0b9YojVczORcvZs_xxsO08R9A/viewform?usp=sf_link ফৰ্মখন] ভৰ্তি কৰি আমাক পৰৱৰ্তী কাৰ্যসূচী পালন কৰিবলৈ সহযোগ কৰক। আপোনাৰ সহযোগিতাই আমাৰ প্ৰেৰণা। (ইতিমধ্যেই যদি ফৰ্মখন পূৰণ কৰা হৈছে, তেন্তে দ্বিতীয়বাৰ পূৰণ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই)

আন্তৰিক শুভকামনা জানিব।&lt;br&gt;
ধন্যবাদ। 

[[সদস্য:Dolon Prova|Dolon Prova]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dolon Prova|বাৰ্তা]]) 16:55, 13 February 2024 (ইউ.টি.চি.)&lt;br&gt;
সংগঠক, &lt;br/&gt;
অসমীয়া - বাংলা আন্তঃৱিকি সম্পাদনা মেলা ২০২৪

== অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতা পদক ==

{| style=&quot;border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;&quot;
|-
|collspan=&quot;2&quot;|
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতা পদক'''
|-
| [[File:Assamese–Bengali interwiki collaboration edit-a-thon Barnstar.png|left|90px]]
| হে ৱিকিসতীৰ্থ, [[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৪|অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৪]]-ত আপুনি দেখুওৱা আন্তৰিক উৎসাহ আৰু নিস্বাৰ্থ অৱদানৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনাৰ শলাগ ল'লোঁ। ইয়াৰেই কৃতজ্ঞতা হিচাপে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনালৈ এই সামান্য পদকটি আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে। - &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[সদস্য:Dolon Prova|Dolon Prova]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dolon Prova|বাৰ্তা]]) 16:49, 13 February 2024 (ইউ.টি.চি.)
|}

== সব্যসাচী ৱিকিমিডিয়ান পদক ==

{{সব্যসাচী ৱিকিমিডিয়ান পদক}} 
-[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 13:57, 28 February 2024 (ইউ.টি.চি.)


== সমন্বয়ক পদক ==

{| style=&quot;border: 2px solid #660033; background-color: #fff0f5; &quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:middle; &quot; |[[File:Fnf as 2023 logo.jpg|100px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; color: #1a0066; &quot; | '''সমন্বয়ক পদক'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; &quot; | হে ৱিকিসতীৰ্থ, বৰ্তমান অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত চলি থকা [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৪|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৪]] আৰু শেহতীয়াকৈ সমাপ্ত হোৱা [[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-চাঁওতালি আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৪|অসমীয়া-চাঁওতালি আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৪]] সম্পাদনা মেলা দুখ্ন সুচলভাৱে চলাই নিয়াত আপুনি সমন্বয়ক হিচাপে যি ভূমিকা পালন কৰিছে, সেইয়া প্ৰকৃততেই প্ৰশংসাযোগ্য। পৰৱৰ্তী সময়তো আপোনাৰ পৰা অনুৰূপ সহযোগিতা আশা কৰি উক্ত পদকটি আন্তৰিকতাৰে আপোনালৈ আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে-&lt;br /&gt;'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ'''
|}
== কৃতজ্ঞতা আৰু অভিনন্দন ==

{| style=&quot;border: 2px solid brown; background-color: #D0F0C0; &quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:middle; &quot; |[[File:Fnf as 2023 logo.jpg|100px|100px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; &quot; | '''কৃতজ্ঞতা আৰু অভিনন্দন'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; &quot; |

&lt;big&gt;''“এটোপ এটোপ কৰি ডাৱৰৰ পানী পৰি ভৰি গ'ল বহল সাগৰ, কণ কণ বালি চাহী ইটে সিটে লগ লাগি সাজি দিলে ধৰণী ডাঙৰ”''&lt;/big&gt;

প্ৰিয় ৱিকিসতীৰ্থ, চলিত বৰ্ষৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৩১ মাৰ্চলৈকে পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ভাষাৰ লগতে [[অসমীয়া]] ভাষাইও স্থানীয়ভাৱে [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৪|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৪]] আয়োজন কৰিছিল৷ আপোনাক জনাবলৈ পাই আমি সুখী হৈছোঁ যে, সম্পাদনা-মেলাখনত অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ ১৩ গৰাকী স্বেচ্ছাসেৱকে অংশগ্ৰহণ কৰি [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-feminism-and-folklore ৫৪৬টা ভিন্ন বৈশিষ্ট্যৰ প্ৰবন্ধ] সংযোজন কৰে৷ এইসমূহ প্ৰবন্ধই ৱিকিপিডিয়াত নাৰীবাদ আৰু লোকগাথাৰ সমল বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে ইণ্টাৰনেটত অসমীয়া ভাষাৰ স্থিতিও সন্দেহাতীতভাৱে শক্তিশালী কৰিব৷ ইয়াৰ আঁৰতেই আছে আপোনালোকৰ দৰে নিষ্ঠাৱান স্বেচ্ছাসেৱকৰ নিৰৱচ্ছিন্ন অংশগ্ৰহণ আৰু সক্ৰিয় বৰঙণি৷ 

প্ৰিয় সুহৃদ, সম্পাদনা-মেলাত অংশ লৈ প্ৰতিযোগিতাখনৰ সৌষ্ঠৱ বঢ়োৱাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ আপোনাৰ প্ৰতি সদায়েই কৃতজ্ঞ হৈ ৰ'ব৷ পৰৱৰ্তী সময়তো আপোনাৰ সক্ৰিয়তা আমি আন্তৰিকতাৰে কামনা কৰিলোঁ৷ অভিনন্দন!! -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ
|}

== Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]

Dear Organizer,

I hope this message finds you well.

First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause.

As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]].

Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed.

Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights.

Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful.

Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link]

Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon.

Warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team #WeTogether'''

[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 08:26, 7 April 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&amp;oldid=26557949 --&gt;

== কিয় পঞ্জীয়ন ডিলিট কৰা হ’ল? ==

[[মোঃ সুন্নাত আলী মল্লিক]] লেখাটো কিয় ডিলিট কৰা হ’ল? ওপৰৰ তথ্যৰ উৎসসমূহৰ আধাৰত বাংলাদেশ স্বাধীনতা বঁটা বিজয়ীসকলৰ জীৱনী উপলব্ধ হোৱা পৃষ্ঠাটো তৈয়াৰ কৰা হৈছে। [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/2400:C600:3469:2BF0:1:0:3D5E:CFA1|2400:C600:3469:2BF0:1:0:3D5E:CFA1]] 09:16, 5 May 2024 (ইউ.টি.চি.)

:[[ব্ৰিগেডিয়াৰ ৰঞ্জিত বৰঠাকুৰ]] এই পঞ্জীসমূহৰ কোনো উল্লেখ নাই কিন্তু কেনেকৈ জীয়াই থাকে। [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/2400:C600:3469:2BF0:1:0:3D5E:CFA1|2400:C600:3469:2BF0:1:0:3D5E:CFA1]] 09:19, 5 May 2024 (ইউ.টি.চি.)
::গুগল ট্ৰান্সলেট ব্যৱহাৰ কৰি কোনো সংশোধন নকৰাকৈ পৃষ্ঠাটো সৃষ্টি কৰা হৈছিল। সেই প্ৰবন্ধটো অবোধগম্য অৰ্থাৎ অৰ্থহীন আছিল, সেয়ে ডিলিট কৰা হ’ল। সহজ সৰল ভাষাত সকলোৱে বুজি পোৱাকৈ প্ৰবন্ধ লিখক তেতিয়া ডিলিট কৰা নহয়। &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:দিব্য দত্ত|&lt;font color=&quot;#663300&quot;&gt;'''দিব্য দত্ত'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 13:08, 5 May 2024 (ইউ.টি.চি.)
:::ইয়াৰোপৰি ব্যক্তিজনে স্বাধীনতাৰ বঁ‌টা পোৱা বুলি মিছাকৈয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। এনে ভ্ৰান্ত আৰু মিছা বিষয়ক ৱিকিত স্থান দিয়া নহয়। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:43, 5 May 2024 (ইউ.টি.চি.)

== Need to contact you regarding a photograph you had clicked ==

This is Preeti and I have sent you an email regarding a photograph you had clicked. Can you please contact me back. [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/223.185.131.24|223.185.131.24]] 08:10, 19 July 2024 (ইউ.টি.চি.)

== Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]]

{{int:please-translate}}

Dear Wikimedian,

We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor.

As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024.

Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity.

Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia.

With warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team'''.
--[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 12:28, 21 July 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;/div&gt;.
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&amp;oldid=26557949 --&gt;

== সব্যসাচী ৱিকিমিডিয়ান পদক ==

{{সব্যসাচী ৱিকিমিডিয়ান পদক}}-[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 12:15, 31 July 2024 (ইউ.টি.চি.)

==১০,০০০+ সম্পাদনা পদক==
{{১০,০০০+ সম্পাদনা পদক}}
&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:দিব্য দত্ত|&lt;font color=&quot;#663300&quot;&gt;'''দিব্য দত্ত'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 13:15, 1 September 2024 (ইউ.টি.চি.)

== Real name ==

Do you have any other source that stated any other name of শংকৰদেৱ if not; don't remove that sourced one. Either you have to disprove the source or add a new better citation that claimed other name. You are an admin so keep an eye on your disruptive behaviours. [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 04:47, 25 September 2024 (ইউ.টি.চি.)

:'শংকৰবৰ' শব্দটো 'শংকৰবৰা' বুলি লিখাটো একপ্ৰকাৰৰ মূঢ়তাৰ পৰিচায়ক। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 04:54, 25 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]]so correct it instead of removing, moreover how can you be so assured that it's শংকৰবৰ? Any Assamese Source? [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 04:58, 25 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
:::@[[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]], As an admin, my role is not to research your assumptions but to enforce Wikipedia’s guidelines. The Dev Library is not an acceptable source for Wikipedia. It is your responsibility to verify the accuracy of your edits before submitting them. Wikipedia is not a platform for trial and error. [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 19:00, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] It's been removed and you've locked that page since, but as an admin you shouldn't [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A7%8B%E0%A6%AE_%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%8D%E0%A6%AF&amp;diff=prev&amp;oldid=433084 initiate an edit war] (3R) either. As an an admim you should obey the guidelines and use the discussion page too. Using a poor source can be reverted which you did instantly; but your usage of admin strength is highly questionable. [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 03:04, 1 October 2024 (ইউ.টি.চি.)
:::::Already mentioned that it is not my duty to research on your assumptions. Have you addressed the misinformation you shared earlier? [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 05:05, 1 October 2024 (ইউ.টি.চি.)
::::::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] First of all misinformation term isn't appropriate here as it's a wrong transliteraton. The /a/ in Latin alphabet can easily be misunderstood with া of Assamese alphabet, but you've locked the page which you shouldn't as it's not a repetitive vandalism or major disruptive behaviour. I talked here creating a section in your talk page '''Real name''' because that's all I can do to resolve. Reminding you there's a seperate section at the right side of an article known as '''আলোচনা''' , in future use that to resolve the disagreements instead of locking the page for nuances which is against the wikipedia guidelines. [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 05:03, 2 October 2024 (ইউ.টি.চি.)

== Regard a revert ==

Hey, sorry for my English. Don’t you think [[Special:diff/434420|this revert]] is wrong. I've just reverted a vandalism, or the edit I've reverted wasn’t vandalism. Regards, [[সদস্য:Tanbiruzzaman|Tanbiruzzaman]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Tanbiruzzaman|বাৰ্তা]]) 18:40, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)

:@[[সদস্য:Tanbiruzzaman|Tanbiruzzaman]], I am fully aware of the edit and the editor involved. The individual is one of my mentees, and this is not an act of vandalism. I appreciate your concern. Thank you. [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 18:45, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
:: Thanks for clarifying. But at the end, their edit were wrong by removing infobox template, and your revert were wrong too. You could've placed the correction, instead you reverted it, such an inexperienced behaviour like this I didn’t assumed from an Administrator.  Although the language of this wiki is similar to my primary language (Bengali). Any suggestions to learn this (Assamese) language. [[সদস্য:Tanbiruzzaman|Tanbiruzzaman]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Tanbiruzzaman|বাৰ্তা]]) 18:53, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
:::Actually, he accidentally removed the word 'Indian,' which led to a clash in the infobox and went unnoticed. After reverting the edit, I found the missing word and simply replaced it. In your case It is not appropriate to edit a wiki in a language without having proficiency in that language. I hope this will be taken into consideration in the future. [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 02:15, 1 October 2024 (ইউ.টি.চি.)

== Feminism and Folklores  2024 Organizers Feedback ==

Dear Organizer,
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]]

We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success.

To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). 

Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives.

Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6  survey]. 

By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement.

The survey covers:
#Community engagement and participation
#Challenges and successes
#Partnership

Thank you again for your tireless efforts in promoting  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore].

Best regards,&lt;br&gt;
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! ==

Dear Feminism and Folklore Organizers,

We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st.

For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit

Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline

We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out:  '''support@wikilovesfolkore.org'''

Kind regards, &lt;br&gt;
On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. &lt;br&gt;
[[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia ==

Dear Recipient,&lt;br&gt;
We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled &lt;b&gt;&quot;Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,&quot;&lt;/b&gt; will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships.

===Workshop Objectives===
* &lt;b&gt;Introduction to Partnerships: &lt;/b&gt;Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement.
* &lt;b&gt;Strategies for Collaboration: &lt;/b&gt;Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships.
* &lt;b&gt;Case Studies:&lt;/b&gt; Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community.
* &lt;b&gt;Interactive Discussions: &lt;/b&gt;Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy.

===Workshop Details===
📅 Date: 7th December 2024&lt;br&gt;
⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])&lt;br&gt;
📍 Venue: Zoom Meeting

===How to Join:===
Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia &lt;br&gt;
Meeting ID: 860 4444 3016 &lt;br&gt;
Passcode: 834088

We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts.

Thank you,

Wiki Loves Folklore International Team

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== এছিয়ান মাহৰ সহযোগী ==

{| style=&quot;border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; |  {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]}}
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''এছিয়ান মাহৰ সহযোগী'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;&quot; |  হে ৱিকিসতীৰ্থ,
শেহতীয়াকৈ ৱিকিপিডিয়াত অনুষ্ঠিত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|এছিয়ান মাহ ২০২৪]] সম্পাদনা মেলাত অংশগ্ৰহণ কৰি বৰঙণি আগবঢ়াই প্ৰতিযোগিতাখনি সাফল্যমণ্ডিত কৰাত আগভাগ লোৱাৰ বাবে কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই সামান্য সন্মান আগবঢ়ালোঁ। আশা কৰোঁ এইবেলিৰ দৰে অহাবছৰো এইখিনি সময় আপুনি আমাৰ সৈতে সাহস হৈ থাকিব। ধন্যবাদেৰে,
&lt;br /&gt;— '''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ'''ৰ হৈ,&lt;br /&gt;[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|ৰুমি বৰা]]&lt;br /&gt;[[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]]&lt;br /&gt;[[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]]
|} [[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:-chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 13:20, 15 December 2024 (ইউ.টি.চি.)

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country ==

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]]

Dear Team,
My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign.

Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons.

As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet.

* Please find the project page for this year’s edition at:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025
* To sign up and organize the event in your country, visit:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize

If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know.

In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia.

We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested.

* You can find the Feminism and Folklore project page here:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025

* The page to sign up is:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page

For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know.

We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons.

Sincerely,

The Wiki Loves Folklore International Team

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

==সাত শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক==
{{সাত শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক}} -&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:দিব্য দত্ত|&lt;font color=&quot;#663300&quot;&gt;'''দিব্য দত্ত'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 17:25, 27 December 2024 (ইউ.টি.চি.)

== Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 ==

== Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;em&gt;{{int:please-translate}}&lt;/em&gt;&lt;/div&gt;

Dear {{PAGENAME}},

My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign.

We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture.

=== Why Host the Competition? ===
* Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture.
* Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics.
* Raise awareness: Increase global understanding of these important issues.

=== Exciting Prizes Await! ===
We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes:

**International Recognition:**
* 1st Prize: $300 USD
* 2nd Prize: $200 USD
* 3rd Prize: $100 USD
* Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each

**Local Recognition (Details Coming Soon!):**
Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements!  
All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency.

=== Ready to Get Involved? ===
Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025]  
Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page]

=== Collaboration is Key! ===
Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region.

=== Let's Collaborate! ===
For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further.  
Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content!

Thank you,  
**Wiki Loves Folklore International Team**

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 January 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}

Dear {{PAGENAME}},
{{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}}

Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long!

== Event Details ==
* '''📅 Date''': Today (15 March 2025)
* '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone])
* '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link]
* '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]]
* '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266
* '''🔑 Passcode''': FNF@2025

== Participation ==
Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!''

'''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there!

Best regards,&lt;br&gt;
'''Joris Quarshie'''&lt;br&gt;
[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]

&lt;div style=&quot;margin-top:1em; text-align:center;&quot;&gt;
Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]  [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;
--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2024 Barnstar ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border: 2px solid gold; background: #FAFAD2; padding: 1em; text-align: left;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;/div&gt;

'''Dear {{ROOTPAGENAME}}''',

Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month!&lt;br&gt; 
We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages.

We also hope you continue to participate each year!

'''Sincerely,&lt;br&gt;'''
'''Wikipedia Asian Month User Group'''

[[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|center|300px]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&amp;oldid=28584012 --&gt;

== Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}
Dear {{PAGENAME}},

You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu.

=== Objectives ===
* '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives.
* '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens.
* '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices.
* '''Advocacy &amp; Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities.

=== Details ===
* '''Date:''' 30th April 2025
* '''Day:''' Wednesday
* '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone])
* '''Venue:''' Online (Zoom)
* '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda &amp; Community Engagement Director)

=== How to Join ===
* '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here]
* '''Meeting ID:''' 891 5873 8825
* '''Passcode:''' FNF@2025
* '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] ''''

=== Agenda ===
# Welcome &amp; Introductions: Opening remarks and participant roll-call.
# Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives.
# Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries.
# Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups.
# Q&amp;A &amp; Discussion: Share challenges, solutions, and next steps.
# Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions.

We look forward to seeing you there!

Best regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
Feminism and Folklore Organiser

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=28399508 --&gt;

== You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

Hello {{PAGENAME}}

[[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]]

We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled:

🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders&lt;br&gt;
🗓 Friday, June 20, 2025&lt;br&gt;
⏰ 4:00 PM UTC&lt;br&gt;
🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]&lt;br&gt;
👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)&lt;br&gt;

Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms!

🔗 Event Page &amp; Details:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders

This session includes:&lt;br&gt;
✔️ A keynote presentation&lt;br&gt;
✔️ Story-sharing interactive segment&lt;br&gt;
✔️ Q&amp;A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia&lt;br&gt;

We hope to see you there!

Warm regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
On behalf of Feminism and Folklore Team&lt;br&gt;

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC)
 &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=28399508 --&gt;

==Feedback regarding Assam Chapter Poster Wikimania 2025==
Regarding: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wiki_Loves_Documentation_-_Assam_Chapter_Poster_Wikimania_2025.jpg

Hello, Please check the email that was forwarded to you 5 days ago regarding the poster you submitted for Wikimania 2025. There are some image attribution and license issues that need to be addressed. Thank you. -Rosie, Lead, Poster Session Wikimania 2025 (this is me: https://en.wikipedia.org/wiki/User:Rosiestep) --[[সদস্য:Rosiestep|Rosiestep]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rosiestep|বাৰ্তা]]) 18:59, 16 July 2025 (ইউ.টি.চি.)

===File:Wiki Loves Documentation - Assam Chapter Poster Wikimania 2025.jpg===
Hello,

Thank you for your creativity in creating a poster for Wikimania 2025:
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wiki_Loves_Documentation_-_Assam_Chapter_Poster_Wikimania_2025.jpg 

However, it doesn't contain the required attribution and license for each photo (unless it's in a tiny print that I didn't notice). Information and instructions are here: 
https://wikimania.m.wikimedia.org/wiki/2025:Program/Poster_session

Please let me know when you've uploaded a revised poster. DEADLINE: WEDNESDAY, 23 JULY 2025.

Thank you.
-[[সদস্য:Rosiestep|Rosiestep]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rosiestep|বাৰ্তা]]) 14:39, 21 July 2025 (ইউ.টি.চি.)

:@[[সদস্য:Rosiestep|Rosiestep]] Thank you for your information. The images have been updated with proper attribution and licensing. Kindly check the latest version [https://w.wiki/Eos$ here.] - [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 03:44, 22 July 2025 (ইউ.টি.চি.)
::It is fine now. The Wikimania COT will print it in Nairobi! Thank you. --[[সদস্য:Rosiestep|Rosiestep]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rosiestep|বাৰ্তা]]) 08:04, 23 July 2025 (ইউ.টি.চি.)

== Question from [[User:প্ৰিয়াংকু বৰা|প্ৰিয়াংকু বৰা]] (15:38, 25 August 2025) ==

hello
ৰুবী সিংহ শীৰ্ষক মই লিখা প্ৰবন্ধটো sandbox ৰ পৰা স্থানান্তৰ কৰাৰ সময়ত দেখো যে info box ত মই add কৰা ৰূবী সিংহৰ ফটোখন নাই। wiki commons ত ফটোখন মই আপলোড কৰিছিলো। এতিয়া তাত নাই, ডিলিট কৰা হৈছে। কণ্ঠশিল্পী ৰুবী সিংহৰ ফটোখন শিল্পীগৰাকীৰ অনুমতি লৈ আপলোড কৰা হৈছিল। এই ক্ষেত্ৰত সহায় বিচাৰিছোঁ। --[[সদস্য:প্ৰিয়াংকু বৰা|প্ৰিয়াংকু বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:প্ৰিয়াংকু বৰা|বাৰ্তা]]) 15:38, 25 August 2025 (ইউ.টি.চি.)

:@[[সদস্য:প্ৰিয়াংকু বৰা|প্ৰিয়াংকু বৰা]], ৱিকিপিডিয়া কমন্সৰ পৰা কিবা বাৰ্তা দিছে নেকি চাওক, ডিলিট কৰা সম্পৰ্কে। আপুনি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত পোনপটীয়াকৈ আপলোড কৰিব পাৰে। [https://as.m.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ইয়াত আপলোড কৰিব পাৰে।] — &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:Kandarpajit Kallol|&lt;font color=&quot;#872455&quot;&gt;'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 16:10, 25 August 2025 (ইউ.টি.চি.)
::ধন্যবাদ। প্ৰবন্ধটো প্ৰকাশ কৰা হ'ল যদিও চাবচোন। [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/2401:4900:38C7:E510:1CC:833F:F961:DBD5|2401:4900:38C7:E510:1CC:833F:F961:DBD5]] 14:02, 28 August 2025 (ইউ.টি.চি.)
:@[[সদস্য:প্ৰিয়াংকু বৰা|প্ৰিয়াংকু বৰা]], কমন্সত যিকোনো ফাইল আপলোড কৰিবলৈ হ'লে ফাইলৰ কপিৰাইট নিজৰ হাতত থাকিব লাগে, নতুবা গৰাকীয়ে দিয়া অনুমতি সম্পৰ্কত টিমলৈ মেইল কৰিব লগা হয়। এই নিয়ম উলংঘা কৰিলে ডিলিট কৰা হয়, বাৰেবাৰে একেটা ভুল কৰিলে গোলকীয় ভাৱে বাৰণ হোৱাৰো সম্ভাৱনা থাকে। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:46, 25 August 2025 (ইউ.টি.চি.)
::ধন্যবাদ [[সদস্য:প্ৰিয়াংকু বৰা|প্ৰিয়াংকু বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:প্ৰিয়াংকু বৰা|বাৰ্তা]]) 16:53, 25 August 2025 (ইউ.টি.চি.)
==অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা==
অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলাৰ বিচাৰক তথা সম্পাদনা মেলাত অংশগ্ৰহণ কৰা অৱদানকাৰীসকলক মান পত্ৰ প্ৰদান কৰাৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহ কৰা হৈছে৷ অনুগ্ৰহ কৰি সকলো অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfLRsqWU1u8Yfpe9Pp0WnAiog_gV93a8r6JE7MYQrDleJnarw/viewform?usp=header এই প্ৰ-পত্ৰখন] পূৰ কৰি সহযোগিতা আগবঢ়াই যেন৷ ধন্যবাদ! &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:দিব্য দত্ত|&lt;font color=&quot;#663300&quot;&gt;'''দিব্য দত্ত'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 10:55, 20 November 2025 (ইউ.টি.চি.)

== Invitation to Organise Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]]
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;em&gt;{{int:please-translate}}&lt;/em&gt;&lt;/div&gt;

Dear {{PAGENAME}},

Hope you’re doing well. I’m reaching out with some exciting updates about '''[[m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Thanks to the amazing support from organizers like you, the campaign has grown into one of the biggest and most collaborative initiatives in the entire Wikimedia movement. Your efforts have played a huge part in that, and we’re truly grateful. We’re hoping to make the 2026 edition even larger and even more community-driven.

We’d be very happy to have you join again as an organizer. The sign-up process is simple this year:

#Create your local event page (you can copy from the [[:m:Feminism_and_Folklore/Sample|sample]])
#Set up your Fountain or [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ CampWiz] campaign.
#Add your campaign link to the 2026 '''[[:m:Feminism_and_Folklore_2026/Project_Page|registration list]]'''

The focus of the campaign remains the same - creating or expanding Wikipedia content on feminism, women’s issues, gender topics, and diverse folk traditions from around the world. International and local prizes will continue as before.

'''Special Prize for 2026:'''

Every participant will receive a Wikipedia 25 digital postcard as a token of appreciation for contributing to the global movement during Wikipedia’s 25th anniversary year. This will be sent to all contributors who take part in the campaign.

We’re also adding an optional one-time internet and childcare support for organizers who may need extra assistance to carry out their local campaign. This is entirely optional and meant to help those who might otherwise face challenges in organizing. More details will be shared soon.

If you’re unable to organize this year, no worries at all - please feel free to share the invitation with others in your community who might be interested.

If you have any questions or would like to discuss plans, you can reach us on the [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026|talk page]] or by email.

Looking forward to collaborating again,

'''Wiki Loves Folklore International Team'''

--[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 18:18, 12 December 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&amp;oldid=29792058 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wikimedian,

We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;Checklist for Organizers 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us in upcoming office hours 
We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. 

Thank you and all the best,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

--[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 13:30, 18 January 2026 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=29948401 --&gt;

== Thank you for being a medical translator! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2025 Cure Translators Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2025 you [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php?camp=all&amp;user_group=all&amp;year=2025&amp;month=All joined us as a medical translator]. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public.

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider formally joining the organization for 2026]]''', there are no associated costs.
|}

Look forwards to collaborating further in the year ahead. Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 07:53, 14 February 2026 (ইউ.টি.চি.)
&lt;/div&gt;

(This message was sent to [[:সদস্য:Nayan j Nath]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Translators_2025&amp;oldid=30070105 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers &amp; Jury ==

Hello {{PAGENAME}}!,

Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts!

To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have:
* Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]:
* Started promoting the campaign within your community.
* Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified.
* Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community.

=== Internet &amp; Childcare Support ===
Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''.

'''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]'''

Requests submitted after this date will not be entertained.

=== Important Participation Guidelines ===

* Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers).
* If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us.

=== Community Engagement ===

* Keep your community active and motivated throughout the campaign.
* Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally.
* In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''.
Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊

Thank you for your collaboration!

''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.''

Feminism and Folklore International Team.

–[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 05:17, 16 February 2026 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30083330 --&gt;

== Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge; padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;padding: 1em 2em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

Dear Organizer,

I hope this message finds you well.

First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause.

As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]].

Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed.

Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. 

Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful.

Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon.

Warm regards,

[[User:Tiven2240|Tiven2240]]

on behalf of Feminism and Folklore International Team 

&lt;nowiki&gt;#WeTogether&lt;/nowiki&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 11:57, 11 April 2026 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30391231 --&gt;

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) on 18:30, 11 April 2026 (ইউ.টি.চি.)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:30, 28 April 2026 (ইউ.টি.চি.) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471712 --&gt;

== Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 ==

Dear Feminism and Folklore organiser, 

This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''.

Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026.

Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign.

Best regards,

'''Feminism and Folklore International Organizing Team'''

--[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 02:09, 3 June 2026 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30627457 --&gt;</text>
      <sha1>b80ei124x9bbbwvdtyh9dupseouyl1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্ৰেণী:User be</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43858</id>
    <revision>
      <id>610982</id>
      <parentid>173175</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:04:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>610982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="gs2rer384fo336v417wbyxejtkkeiy6" xml:space="preserve">এই শ্ৰেণীত অন্তৰ্ভূক্ত সকলোবোৰ ব্যৱহাৰকাৰীৰে Belarusian ভাষাৰ জ্ঞান থকা সূচায় ।

[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ানৰ ভাষাসমূহ|be]]</text>
      <sha1>gs2rer384fo336v417wbyxejtkkeiy6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বনগুটি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51890</id>
    <revision>
      <id>611071</id>
      <parentid>240024</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:57:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32938-71</username>
        <id>50231</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2445" sha1="hqfmjhcx2pky1paqyl0d7qo6dbpvqcb" xml:space="preserve">{{Taxobox|image=Kemucup.jpg|genus=Chrysopogon|species=aciculatus|authority=([[Retz.]]) [[Trin.]]|synonyms=''Andropogon aciculatus''&lt;br&gt;''Raphis acicularis''}}

'''''বনগুটি বা শগুণ বন''' (''বৈজ্ঞানিক নাম: ''Chrysopogon aciculatus)'' (syn. ''Andropogon aciculatus'') এবিধ বহল পতীয়া ঘাঁহজাতীয় উদ্ভিদ৷ এই ঘাঁহক ইংৰাজীত '''''amorseco''''' ([[Spanish language|Spanish]], &quot;dry love&quot;), '''lesser spear grass''', '''Mackie's pest''', '''pilipiliula''', '''''grama-amorosa''''' আদি নামেৰে জনা যায়৷&lt;ref name=&quot;grin&quot;&gt;{{GRIN|accessdate=21 January 2018}}&lt;/ref&gt;

==বিস্তৃতি==
বনগুটি এছিয়া, পলিনেছিয়া আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াৰ থলুৱা ঘাঁহ৷ বহুতো ঠাইত এই ঘাঁহক আগ্ৰাসী উদ্ভিদ (invasive species) হিচাপে গণ্য কৰা হয়৷
==বিৱৰণ==
বনগুটিৰ পাতবোৰ বহল আৰু সেউজীয়া৷ পাতৰ আকৃতি দীঘল চানেকীয়াকৈ আগফালে ক্ৰমান্বয়ে সৰু হয়৷ ইয়াৰ দীঘল দীঘল ঠাৰিবোৰৰ আগত ফুল ধৰে৷ ফুলৰ পৰা ক্ষুদ্ৰ আকাৰৰ ধানৰ দৰে গুটি ধৰে৷ এই গুটিকে বনগুটি বুলি কোৱা হয়৷ এই বনগুটিবোৰ মানুহৰ কাপোৰত লাগি ধৰে৷&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;ফটিক চন্দ্ৰ গগৈ (ডিছেম্বৰ ২০০৭). ''অসমৰ উদ্ভিদ কোষ''. অসম প্ৰকাশন পৰিষদ&lt;/ref&gt;

বনগুটি ঘন ঘনকৈ সমানভাৱে উৎপত্তি হৈ দলিছাৰ দৰে বিয়পি পৰা দেখা যায়৷&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
[[চিত্ৰ:Chrysopogon_aciculatus_at_Peradeniya_Royal_Botanical_Garden.jpg|right|thumb|at Peradeniya Royal Botanical Garden]]

== তথ্যউৎস ==
{{reflist}}{{wikispecies|Chrysopogon aciculatus}}{{commonscat|Chrysopogon aciculatus|position=left}}{{Taxonbar|from=Q13901550}}

[[শ্ৰেণী:তৃণ]]</text>
      <sha1>hqfmjhcx2pky1paqyl0d7qo6dbpvqcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52324</id>
    <revision>
      <id>610975</id>
      <parentid>603858</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T13:04:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>610975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91137" sha1="eghp9w6vq20zv286u2tbd0xkwpqfqc7" xml:space="preserve">{{wikify}}
&lt;!-- সংজ্ঞা --&gt;
'''কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা''' ('''কৃবু''')&lt;ref&gt;{{cite web
 | title = ‘কৃবু’, ‘নবু’, না ‘এআই’?
 | last = বিশ্বাস
 | first = অতনু
 | url = https://www.sangbadpratidin.in/editorial/whats-in-a-name-here-is-what-ai-translated-in-bengali/pid/918861/
 | website = [[সংবাদ প্ৰতিদিন]]
 | publisher = [[সৃঞ্জয় বসু]]
 | date = ২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৩
 | accessdate = ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬
 | language = bn
 | quote = 
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 | title = কৃবুৰ প্ৰকোপে গৱেষণাৰ সংকট
 | author = 
 | url = https://bigyanbhash.org/কৃবুৰ-প্ৰকোপে-গৱেষণাৰ-সং/
 | website = বিজ্ঞানভাষ
 | publisher = বিজ্ঞানভাষ
 | date = ৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬
 | accessdate = ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬
 | language = bn
 | quote = 
 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বা '''আৰ্টিফিশ্বিয়েল ইণ্টেলিজেঞ্চ''' ('''এআই''') হৈছে [[কম্পিউটাৰ|সংগণক ব্যৱস্থাৰ]] সেই সক্ষমতা, যি সাধাৰণতে [[মানৱ বুদ্ধিমত্তা|মানৱ বুদ্ধিমত্তাৰ]] সৈতে জড়িত কাৰ্যসমূহ, যেনে [[শিকা]], [[যুক্তি|যুক্তিতৰ্ক কৰা]], [[সমস্যা সমাধান]], [[প্ৰত্যক্ষণ]], [[সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ]] আদি সম্পাদন কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=What is Artificial Intelligence?|url=https://www.nasa.gov/what-is-artificial-intelligence/|access-date=17 September 2025|website=NASA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ব&quot;&gt;{{cite web | url=http://as.vikaspedia.in/education/it-literacy/9959c39a49cd9f09bf9ae-9ac9c19a69cd9a79bf9ae9a49cd9a49be-9869f09c1-9ae9be9a89c19b99f0-9ad9f19bf9b79cd9af9a4#section-1 | title=কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা | publisher=বিকাডপেডিয়া | accessdate=17 July 2019 | author=বৰঠাকুৰ,দেৱাঞ্জন}}&lt;/ref&gt; এয়া [[কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান|সংগণক বিজ্ঞানৰ]] এখন [[উচ্চশিক্ষায়তনিক পাঠ্য বিষয়|গৱেষণাক্ষেত্ৰ]], যি এনে পদ্ধতি আৰু [[চফ্টৱেৰ|তন্ত্ৰাংশসামগ্ৰী]] গঠন আৰু অধ্যয়ন কৰে, যিয়ে যন্ত্ৰক নিজৰ পৰিৱেশ অনুধাৱন কৰিবলৈ সক্ষম কৰে আৰু [[যন্ত্ৰ শিক্ষণ|শিক্ষণ]] তথা বুদ্ধিমত্তা ব্যৱহাৰ কৰি নিৰ্ধাৰিত লক্ষ্যত উপনীত হোৱাৰ সম্ভাৱনা সৰ্বাধিক কৰিবলৈ পদক্ষেপ লোৱাত সহায় কৰে।{{Sfnp|Russell|Norvig|2021|pp=1–4}}

&lt;!-- প্ৰয়োগ --&gt;
কৃবুৰ উল্লেখযোগ্য [[কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ প্ৰয়োগ|প্ৰয়োগবোৰৰ]] ভিতৰত আছে উন্নত [[ৱেব অনুসন্ধান ইঞ্জিন|খোজ ইঞ্জিন]] (যেনে [[গুগল চাৰ্ছ]]); [[পৰামৰ্শ ব্যৱস্থা]] (যিটো [[ইউটিউব]], [[এমাজন (কোম্পানী)|এমাজন]] আৰু [[নেটফ্লিক্স|নেটফ্লিক্সে]] ব্যৱহাৰ কৰে); [[অসদ্ সহায়ক]] (যেনে [[গুগল এছিষ্টেণ্ট]], [[চিৰি]] আৰু [[এমাজন এলেক্সা|এলেক্সা]]); [[স্বয়ংচালিত যান-বাহন]] (যেনে [[ৱেম']]); [[সৃষ্টিশীল কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা|উৎপাদনী]] আৰু [[সংগণক সৃজনশীলতা|সৃজনশীল]] সঁজুলি (যেনে [[ভাষা প্ৰতিমান]] আৰু [[কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা দৃশ্যকলা|কৃবু দৃশ্যকলা]]); আৰু কৌশলগত ক্ৰীড়াত [[অতিবুদ্ধিমত্তা|অতিবুদ্ধিবৃত্তিক]] খেল আৰু বিশ্লেষণ। অৱশ্যে বহু কৃবু প্ৰয়োগক কৃবু হিচাপে চিহ্নিত কৰা নহয়: “অত্যাধুনিক কৃবুৰ বহু কথাই সাধাৰণ প্ৰয়োগত মিলি গৈছে, প্ৰায়ে ইয়াক কৃবু বুলি কোৱা নহয়, কাৰণ কোনো কথা যথেষ্ট কাৰ্যকৰী আৰু প্ৰচলিত হৈ পৰিলে সেয়া আৰু [[কৃবু প্ৰভাৱ|কৃবু হিচাপে চিহ্নিত হৈ নাথাকে]]।”&lt;ref&gt;[http://www.cnn.com/2006/TECH/science/07/24/ai.bostrom/ AI set to exceed human brain power] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080219001624/http://www.cnn.com/2006/TECH/science/07/24/ai.bostrom/|date=19 February 2008}} [[CNN.com]] (26 July 2006)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Kaplan |first1=Andreas |last2=Haenlein |first2=Michael |date=2019 |title=Siri, Siri, in my hand: Who's the fairest in the land? On the interpretations, illustrations, and implications of artificial intelligence |journal=[[Business Horizons]] |volume=62 |pages=15–25 |doi=10.1016/j.bushor.2018.08.004}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- লক্ষ্য আৰু সঁজুলি: কৃবুৰ সুযোগ --&gt;
কৃবু গৱেষণাৰ বিভিন্ন উপক্ষেত্ৰসমূহ নিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু নিৰ্দিষ্ট সঁজুলিৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত কেন্দ্ৰীভূত। কৃবু গৱেষণাৰ পৰম্পৰাগত লক্ষ্যসমূহৰ ভিতৰত আছে [[যন্ত্ৰ শিক্ষণ|শিকা]], [[স্বয়ংকৃত যুক্তিপ্ৰয়োগ|যুক্তিপ্ৰয়োগ]], [[জ্ঞান উপস্থাপন]], [[স্বয়ংকৃত পৰিকল্পনা আৰু সময়সূচী নিৰ্ধাৰণ|পৰিকল্পনা]], [[স্বাভাৱিক ভাষা সংসাধন]], [[যন্তৰ প্ৰত্যক্ষণ|অনুধাৱন]] আৰু [[ৰবটিক্স|ৰবটবিদ্যাত]] সহায় কৰা।{{Efn|name=&quot;Problems of AI&quot;}} এই লক্ষ্যবোৰ প্ৰাপ্ত কৰিবলৈ কৃবু গৱেষকসকলে বিভিন্ন কৌশল গ্ৰহণ আৰু সমন্বয় কৰিছে, যাৰ ভিতৰত আছে অনুসন্ধান আৰু [[গাণিতিক কাম্যতমকৰণ]], [[তৰ্কশাস্ত্ৰ|বিধিবদ্ধ যুক্তি]], [[কৃত্ৰিম স্নায়ুজাল]] আৰু [[পৰিসংখ্যা]], [[পৰিক্ৰিয়াদি গৱেষণা]] আৰু [[অৰ্থনীতি|অৰ্থনীতিভিত্তিক]] পদ্ধতি।{{Efn|name=&quot;Tools of AI&quot;}} কৃবুৱে [[মনোবিজ্ঞান]], [[ভাষাবিজ্ঞান]], [[দৰ্শন]], [[স্নায়ুবিজ্ঞান]] আৰু অন্যান্য শাস্ত্ৰৰ ওপৰতো নিৰ্ভৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{Harvtxt|Russell|Norvig|2021|loc=§1.2}}.&lt;/ref&gt; [[অ'পেন এআই]], [[গুগল ডিপমাইণ্ড]] আৰু [[মেটা প্ল্যাটফৰ্ম্‌চ|মেটাৰ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 April 2024 |title=Tech companies want to build artificial general intelligence. But who decides when AGI is attained? |url=https://apnews.com/article/agi-artificial-general-intelligence-existential-risk-meta-openai-deepmind-science-ff5662a056d3cf3c5889a73e929e5a34 |access-date=20 May 2025 |website=[[AP News]] |language=en}}&lt;/ref&gt; দৰে প্ৰতিষ্ঠানসমূহে [[কৃত্ৰিম সাধাৰণ বুদ্ধিমত্তা]] (কৃসাবু) তৈয়াৰ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে — এনে এক কৃবু যিয়ে প্ৰায় যিকোনো [[সংজ্ঞান|সংজ্ঞানাত্মক]] কাম অন্ততঃ মানুহৰ সমতুল্য দক্ষতাৰে সম্পন্ন কৰিব পাৰে। 

&lt;!-- ইতিহাস আৰু নীতি --&gt;
কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা ১৯৫৬ চনত এটা [[উচ্চশিক্ষায়তনিক পাঠ্য বিষয়|আকাদেমীয় পাঠ্যবিষয়]] হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়&lt;ref name=&quot;Dartmouth workshop&quot;/&gt; আৰু ইয়াৰ [[কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ ইতিহাস|ইতিহাসজুৰি]] একাধিক আশাবাদৰ পৰ্যায় অতিক্ৰম কৰে,&lt;ref name=&quot;Succ1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Fund01&quot;/&gt; যাৰ পৰৱৰ্তী সময়ত হতাশা আৰু অৰ্থায়ন হ্ৰাসৰ সময়কাল আহে, যাক [[কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ শীতকাল|কৃবু শীতকাল]] বুলি জনা যায়।&lt;ref name=&quot;First AI Winter&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Second AI Winter&quot;/&gt; ২০১২ চনৰ পিছৰপৰা অৰ্থায়ন আৰু আগ্ৰহ ব্যাপকভাৱে বৃদ্ধি পায়, যেতিয়া [[চিত্ৰলেখ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ একক]] স্নায়ুজালক ত্বৰান্বিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হ’বলৈ ধৰে আৰু [[গভীৰ শিক্ষণ]] পূৰ্বৰ কৃবু কৌশলসমূহক চেৰ পেলাই যায়।&lt;ref name=&quot;Deep learning revolution&quot;/&gt; ২০১৭ চনৰ পিছত [[ৰূপান্তৰক (গভীৰ শিক্ষণ)|ৰূপান্তৰক স্থাপত্যৰ]] আবিৰ্ভাৱৰ ফলত এই বৃদ্ধি অধিক খৰতকীয়া হয়।{{Sfnp|Toews|2023}} ২০২০ৰ দশকত উন্নত উৎপাদনী কৃবুৰ দ্ৰুত [[কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাত অগ্ৰগতি|অগ্ৰগতিয়ে]] এক চলিত সময়কালৰ সৃষ্টি কৰে, যাক [[এআই বুম]] বুলি কোৱা হয়। উৎপাদনী কৃবুৰ সমল তৈয়াৰী আৰু সংশোধনৰ ক্ষমতাই একাধিক অনাকাংক্ষিত পৰিণতি আৰু ক্ষতিৰ কাৰণ হৈ পৰিছে। [[নৈতিকতা|নৈতিক উদ্বেগ]] উত্থাপিত হৈছে কৃবুৰ দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰভাৱ আৰু সম্ভাৱ্য অস্তিত্বৰ সংকটক লৈ।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.jagonews24.com/technology/article/885862|title=কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ ইতিবাচক ও নেতিবাচক ব্যৱহাৰ|last=তালুকদাৰ|first=পাৰভেজ হুসেন |date=2023-09-19|work=জাগো নিউজ|accessdate=2025-05-12|lang=bn-BD}}&lt;/ref&gt; ফলস্বৰূপে নিয়ন্ত্ৰণমূলক নীতি-নিৰ্দেশনা সন্দৰ্ভত আলোচনা আৰম্ভ হৈছে, যাতে প্ৰযুক্তিটোৰ [[নিৰাপত্তা]] আৰু সুফল নিশ্চিত কৰিব পৰা যায়। 

==ইতিহাস==
চিন্তাশক্তিসম্পন্ন কৃত্ৰিম জীৱ পুৰণি সাধুকথা, কল্প-কাহিনীত দেখিবলৈ পোৱা গৈছিল। মেৰি শ্বেলিৰ ফ্ৰেংকেনষ্টাইন অথবা কাৰেল কাপেকৰ আৰ.ইউ.আৰ (R.U.R.- Rossum's Universal Robots)ত এইবোৰৰ আৰ্বিভাৱ হৈছিল। সেই চৰিত্ৰবোৰৰ কথা আৰু সিহঁতৰ কলা-কৌশলৰ কাহিনীয়ে বৰ্তমান কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ নীতিগত দিশত চৰ্চা লাভ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কঁপি |url=http://www.pamelamc.com/html/machines_who_think.html |access-date=2019-07-17 |archivedate=2020-03-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200301043518/http://www.pamelamc.com/html/machines_who_think.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ গৱেষণা আৰম্ভ হৈছিল ১৯৫৬ চনৰ আমেৰিক যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ডাৰ্থমাউথ কলেজত। গৱেষণাটোৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল কাৰ্নেগি মিলন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এলেন নেৱেল আৰু হাৰবাৰ্ট ছিমন,মেচাছুটেটছ প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ জন মেককাৰ্থি, মাৰ্ভিন মিনস্কি আৰু আইবিএম কোম্পানীৰ আৰ্থাৰ ছেমুৱেল। উল্লেখযোগ্য যে,একেকেইজন মানুহে গৱেষণাটোক নেতৃত্বও দিছিল।&lt;ref&gt;Russell, Stuart J.; Norvig, Peter (2003), Artificial Intelligence: A Modern Approach (2nd ed.), Upper Saddle River, New Jersey: Prentice Hall, ISBN 0-13-790395-2.&lt;/ref&gt;

১৯৭৪ৰফালে এইসম্পৰ্কীয় গৱেষণা সামান্যভাৱে স্ববিৰ হৈ পৰিল। ছাৰ জেমছ লাইটহিলৰ সমালোচনাই এই স্থবিৰতাত বিশেষ ভূমিকা ল'লে।&lt;ref&gt;Lighthill, James (1973). &quot;Artificial Intelligence: A General Survey&quot;. Artificial Intelligence: a paper symposium. Science Research Council.&lt;/ref&gt; তদুপৰি আমেৰিকান কংগ্ৰেছেও কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ গৱেষণাৰ পৰিৱৰ্তে অইন উৎপাদনশীল প্ৰকল্পতহে ধন খৰচ কৰিবলৈ আগ্ৰহ দেখুৱালে। সেইকাৰণে পৰৱৰ্তী বছৰকেইটাক ''কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ শীতল সময়'' বুলি আখ্যা দিয়া হয়।&lt;ref&gt;Crevier, Daniel (1993), AI: The Tumultuous Search for Artificial Intelligence, New York, NY: BasicBooks, ISBN 0-465-02997-3.&lt;/ref&gt;

১৯৮০ৰ আৰম্ভণিৰ সময়ছোৱাত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ গৱেষণাই নতুন মোৰ পালে। বিশেষ ভূমিকা ল'লে কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰে এক বিশেষধৰণৰ প্ৰগ্ৰাম ''Expert Systems''-ৰ ব্যাৱসায়িক সফলতাই। এই প্ৰগ্ৰামটোৱে কৌশলী মানুহৰ জ্ঞান আৰু বিশ্লেষণাত্মক দক্ষতাসমূহৰ অনুকৃতি সৃষ্টি কৰিব পাৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কঁপি |url=http://www.acm.org/class/1998/I.2.html |access-date=2007-10-12 |archivedate=2007-10-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012025921/http://www.acm.org/class/1998/I.2.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

[[File:BRL61-IBM 702.jpg|thumb|left|400px|IBM 702: কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ প্ৰথম প্ৰজন্মৰ গৱেষকসকলে ব্যৱহাৰ কৰা কম্পিউটাৰ]]

১৯৯০ৰ শেষৰফালে আৰু একবিংশ শতিকাৰ আগছোৱাত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা কিছুমান ক্ষেত্ৰত বিশেষভাৱে প্ৰয়োগ হোৱা দেখিবলৈ পোৱা গ'ল। ডাটা মাইনিং, বস্তু সৰবৰাহ, চিকিৎসাক্ষেত্ৰ আছিল কেইখনমান উল্লেখযোগ্য ক্ষেত্ৰ।&lt;ref&gt;Kurzweil, Ray (2005). The Singularity is Near. Penguin Books. ISBN 978-0-670-03384-3.&lt;/ref&gt;

২০১১ চনত জিঅ'পাৰ্ডি (Jeopardy! ) নামৰ আমেৰিকান কুইজ প্ৰতিযোগিতা বিশেষ খণ্ড এটাত আইবিএমৰ উত্তৰ দিব পৰা মেচিন ৱাটচনে পূৰ্বৰ দুজন মহান চেম্পিয়ন ব্ৰেড ৰুটাৰ আৰু কেন জেনিংগছক বিশাল ব্যৱধানত পৰাভুত কৰে।&lt;ref&gt;http://www.nytimes.com/2011/02/17/science/17jeopardy-watson.html&lt;/ref&gt; উচ্চক্ষমতাসম্পন্ন কম্পিউটাৰ, এলগৰিথমত হোৱা ব্যাপক সফলতা আৰু বিপুল পৰিমাণৰ তথ্যলাভৰ সুচলতাই মেচিনৰ এই কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ এই অগ্ৰগতিত বিশেষ ভূমিকা লৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কঁপি |url=https://www.mckinsey.com/business-functions/mckinsey-analytics/our-insights/ask-the-ai-experts-whats-driving-todays-progress-in-ai |access-date=2019-07-17 |archivedate=2018-04-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180413190018/https://www.mckinsey.com/business-functions/mckinsey-analytics/our-insights/ask-the-ai-experts-whats-driving-todays-progress-in-ai |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
[[File:IBM Watson w Jeopardy.jpg|thumb|350px|জিঅ'পাৰ্ডি খেলত আইবিএমৰ ৱাটছন]]

==প্ৰকাৰ==
[[চিত্ৰ:X-ray of hand, where bone age is automatically found by BoneXpert software.jpg|thumb|329x329px|এখন হাতৰ এক্স-ৰে, য'ত হাড়ৰ বয়স স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে গণনা কৰা হৈছে]]

* প্ৰতিক্ৰিয়াশীল যন্ত্ৰ (Reactive Machines)
* সীমিত স্মৃতিৰ যন্ত্ৰ (Limited memory Machines)
* মনৰ তত্ত্ব (Theory of Mind)
* আত্ম-সচেতন কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (Self-Aware AI)&lt;ref&gt;https://www.govtech.com/computing/Understanding-the-Four-Types-of-Artificial-Intelligence.html&lt;/ref&gt;

'''প্ৰতিক্ৰিয়াশীল যন্ত্ৰ''': কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ প্ৰাথমিক ৰূপ। ইহঁতৰ কোনো অতীত-স্মৃতি নাথাকে আৰু অতীতৰ কোনো তথ্য ইহঁতে ভৱিষ্যতৰ কাৰণে ব্যৱহাৰ নকৰে। 

'''সীমিত স্মৃতিৰ যন্ত্ৰ''': অতীতৰ স্মৃতি ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ সক্ষম। স্ব-চালিত বাহনত কেতবোৰ সিদ্ধান্ত লোৱাৰ ক্ষেত্ৰত এইটো ধাৰণা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। 

'''মনৰ তত্ত্ব''': এইধৰণৰ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই মানুহৰ আৱেগ, বিশ্বাস, চিন্তা, প্ৰত্যাশা বুজি পাব বুলি ভবা হৈছে। সামাজিক সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিব পৰাকৈ ইহঁত সমৰ্থৱান হ'ব। অৱশ্যে এইক্ষেত্ৰত কৰণীয় যথেষ্ট আছে। 

'''আত্ম-সচেতন কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা''': যন্ত্ৰ এটাক অতি-বুধিয়ক, মনোযোগসম্পন্ন, আৰু আত্ম-সচেতন হিচাপে গঢ় দিয়াৰ ধাৰণা। এইটো ধাৰণা বাস্তৱায়িত হ'লেই যন্ত্ৰ এটা সম্পূৰ্ণ মানৱলৈ ৰূপান্তৰিত হ'ব। কিন্তু এইধৰণৰ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাসম্পন্ন যন্ত্ৰ এতিয়ালৈকে দৃশ্যমান হোৱ নাই।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://medium.com/@chethankumargn/artificial-intelligence-definition-types-examples-technologies-962ea75c7b9b | title=Artificial Intelligence: Definition, Types, Examples, Technologies | date=৩১ আগষ্ট,২০১৮ | accessdate=20 July 2019 | author=Kumar,Chethan}}&lt;/ref&gt;

==ব্যাৱহাৰিক দিশত প্ৰয়োগ==
বিজ্ঞান আৰু তথ্য-প্ৰযুক্তিৰ জগতত,দৈনন্দিন জীৱনত,ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ ব্যৱহাৰ আৰু প্ৰয়োগ ক্ৰমাৎ বাঢ়ি আহিছে। তলত কেইটামান উদাহৰণ দিয়া হৈছে:
* গুগল চাৰ্ছ ইঞ্জিনে ব্যৱহাৰ কৰা অনুমানজনিত সন্ধান (Predictive Search)
* চাকৰি-সম্বন্ধীয় ৱেবচাইট [[লিংকডইন]]
* [[জিমেইল]]ৰ কথোপকথনত ব্যৱহাৰ হোৱা স্মাৰ্ট ৰিপ্লাইবোৰ
* গীত শুনা কিছুমান এপ্লিকেছন
* ম'বাইল বেংকিং এপ্লিকেছন
* গুগল মেপৰ দৰে যাত্ৰা-সহায়কবোৰ
* উবৰৰ দৰে টেক্সি সেৱাবোৰ&lt;ref&gt;http://medium.com/@the_manifest/16-examples-of-artificial-intelligence-ai-in-your-everyday-life-655b2e6a49de&lt;/ref&gt;
* এপ'ল ম'বাইলত থকা ব্যক্তিগত সহায়কাৰী ছীৰী (Siri)&lt;br /&gt;
* আমাজ’ন কোম্পানীয়ে নিৰ্মাণ কৰা ব্যক্তিগত সহায়কাৰী এলেক্সা
* ই-কমাৰ্ছ ৱেবছাইট [[আমাজ’ন ডট কম]]
* বোলছবি আৰু ধাৰাবাহিক চোৱা ৱেবচাইট নেটফ্লিক্স&lt;ref&gt;http://www.forbes.com/sites/robertadams/2017/01/10/10-powerful-examples-of-artificial-intelligence-in-use-today/#7bcbef26420d&lt;/ref&gt;
* স্বাস্থ্যসম্বন্ধীয় সতৰ্কবাণী অথবা জাননী দিবলৈ ব্যৱহাৰ হোৱা পেজাৰ (Pager)&lt;ref&gt;http://builtin.com/artificial-intelligence/examples-ai-in-industry&lt;/ref&gt;

== টোকা ==
{{Notelist}}

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{ৰেফলিষ্ট}}

=== গ্ৰন্থপঞ্জী ===
{{Refbegin|indent=yes|30em}}
* {{Cite book |last1=Luger |first1=George |author-link=George Luger |url=https://archive.org/details/artificialintell0000luge |title=Artificial Intelligence: Structures and Strategies for Complex Problem Solving |last2=Stubblefield |first2=William |author-link2=William Stubblefield |date=2004 |publisher=Benjamin/Cummings |isbn=978-0-8053-4780-7 |edition=5th |access-date=17 December 2019 |url-access=registration |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726220613/https://archive.org/details/artificialintell0000luge |archive-date=26 July 2020 |url-status=live}}
* {{Cite book |last=Nilsson |first=Nils |author-link=Nils Nilsson (researcher) |url=https://archive.org/details/artificialintell0000nils |title=Artificial Intelligence: A New Synthesis |date=1998 |publisher=Morgan Kaufmann |isbn=978-1-5586-0467-4 |access-date=18 November 2019 |url-access=registration |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726131654/https://archive.org/details/artificialintell0000nils |archive-date=26 July 2020 |url-status=live}}
* {{Cite book |last1=Poole |first1=David |author-link=David Poole (researcher) |url=https://archive.org/details/computationalint00pool |title=Computational Intelligence: A Logical Approach |last2=Mackworth |first2=Alan |author-link2=Alan Mackworth |last3=Goebel |first3=Randy |author-link3=Randy Goebel |date=1998 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-1951-0270-3 |location=New York |access-date=22 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726131436/https://archive.org/details/computationalint00pool |archive-date=26 July 2020 |url-status=live}} Later edition: {{Cite book |last1=Poole |first1=David |url=http://artint.info/index.html |title=Artificial Intelligence: Foundations of Computational Agents |last2=Mackworth |first2=Alan |author-link2=Alan Mackworth |date=2017 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-1071-9539-4 |edition=2nd |access-date=6 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207013855/http://artint.info/index.html |archive-date=7 December 2017 |url-status=live}}
* {{Cite book |last1=Rich |first1=Elaine |author-link=Elaine Rich |last2=Knight |first2=Kevin |last3=Nair |first3=Shivashankar |title=Artificial Intelligence |date=2010 |publisher=[[Tata McGraw Hill]] India |isbn=978-0-0700-8770-5 |edition=3rd |location=[[New Delhi]] |ref=none}}
* {{Cite book |last1=Russell |first1=Stuart J. |author-link=Stuart J. Russell |title=[[Artificial Intelligence: A Modern Approach]] |last2=Norvig |first2=Peter |author-link2=Peter Norvig |publisher=[[Pearson Education|Pearson]] |date=2021 |isbn=978-0-1346-1099-3 |edition=4th |location=[[Hoboken]] |lccn=20190474}}
* {{Russell Norvig 2003}}.
{{Refend}}

=== কৃবুৰ ইতিহাস ===
{{Refbegin|indent=yes|30em}}
* {{Crevier 1993}}
* {{McCorduck 2004}}
* {{Cite book |last=Newquist |first=H. P. |author-link=HP Newquist |title=The Brain Makers: Genius, Ego, And Greed In The Quest For Machines That Think |date=1994 |publisher=Macmillan/SAMS |isbn=978-0-6723-0412-5 |location=New York}}
{{Refend}}

=== অন্যান্য সূত্ৰ ===
&lt;!-- TO BE ALPHABETIZED --&gt;
{{Refbegin|indent=yes|30em}}
* [https://suli.pppl.gov/2023/course/Rea-PPPL-SULI2023.pdf AI &amp; ML in Fusion]
* {{Citation |last1=Alter |first1=Alexandra |title=Franzen, Grisham and Other Prominent Authors Sue OpenAI |date=20 September 2023 |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2023/09/20/books/authors-openai-lawsuit-chatgpt-copyright.html?campaign_id=2&amp;emc=edit_th_20230921&amp;instance_id=103259&amp;nl=todaysheadlines&amp;regi_id=62816440&amp;segment_id=145288&amp;user_id=ad24f3545dae0ec44284a38bb4a88f1d |last2=Harris |first2=Elizabeth A. |access-date=5 October 2024 |archive-date=14 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240914155020/https://www.nytimes.com/2023/09/20/books/authors-openai-lawsuit-chatgpt-copyright.html?campaign_id=2&amp;emc=edit_th_20230921&amp;instance_id=103259&amp;nl=todaysheadlines&amp;regi_id=62816440&amp;segment_id=145288&amp;user_id=ad24f3545dae0ec44284a38bb4a88f1d |url-status=live }}
* {{Cite web |last1=Altman |first1=Sam |author-link=Sam Altman |last2=Brockman |first2=Greg |author-link2=Greg Brockman |last3=Sutskever |first3=Ilya |author-link3=Ilya Sutskever |date=22 May 2023 |title=Governance of Superintelligence |url=https://openai.com/blog/governance-of-superintelligence |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230527061619/https://openai.com/blog/governance-of-superintelligence |archive-date=27 May 2023 |access-date=27 May 2023 |website=openai.com }}
* {{Cite journal |last=Anderson |first=Susan Leigh |date=2008 |title=Asimov's 'three laws of robotics' and machine metaethics. |journal=AI &amp; Society |volume=22 |issue=4 |pages=477–493 |doi=10.1007/s00146-007-0094-5}}
* {{Cite book |last1=Anderson |first1=Michael |title=Machine Ethics |last2=Anderson |first2=Susan Leigh |publisher=Cambridge University Press. |date=2011}}
* {{Citation |last1=Arntz |first1=Melanie |title=The risk of automation for jobs in OECD countries: A comparative analysis |work=OECD Social, Employment, and Migration Working Papers 189 |date=2016 |last2=Gregory |first2=Terry |last3=Zierahn |first3=Ulrich}}
* {{Cite journal |last1=Asada |first1=M. |last2=Hosoda |first2=K. |last3=Kuniyoshi |first3=Y. |last4=Ishiguro |first4=H. |last5=Inui |first5=T. |last6=Yoshikawa |first6=Y. |last7=Ogino |first7=M. |last8=Yoshida |first8=C. |date=2009 |title=Cognitive developmental robotics: a survey |journal=IEEE Transactions on Autonomous Mental Development |volume=1 |issue=1 |pages=12–34 |doi=10.1109/tamd.2009.2021702 |bibcode=2009ITAMD...1...12A}}
* {{Cite web |title=Ask the AI experts: What's driving today's progress in AI? |url=https://www.mckinsey.com/business-functions/mckinsey-analytics/our-insights/ask-the-ai-experts-whats-driving-todays-progress-in-ai |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180413190018/https://www.mckinsey.com/business-functions/mckinsey-analytics/our-insights/ask-the-ai-experts-whats-driving-todays-progress-in-ai |archive-date=13 April 2018 |access-date=13 April 2018 |website=McKinsey &amp; Company |ref={{Harvid|McKinsey|2018}} |archivedate=13 April 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180413190018/https://www.mckinsey.com/business-functions/mckinsey-analytics/our-insights/ask-the-ai-experts-whats-driving-todays-progress-in-ai |deadurl=yes }}
* {{Cite book |last1=Barfield |first1=Woodrow |title=Research handbook on the law of artificial intelligence |last2=Pagallo |first2=Ugo |publisher=Edward Elgar Publishing |date=2018 |isbn=978-1-7864-3904-8 |location=Cheltenham, UK |oclc=1039480085}}
* {{Citation |last1=Beal |first1=J. |title=The New Frontier of Human-Level Artificial Intelligence |journal=IEEE Intelligent Systems |volume=24 |pages=21–24 |date=2009 |doi=10.1109/MIS.2009.75 |hdl=1721.1/52357 |last2=Winston |first2=Patrick |issue=4 |bibcode=2009IISys..24d..21B |author-link2=Patrick Winston |hdl-access=free}}
* {{Cite journal |last1=Berdahl |first1=Carl Thomas |last2=Baker |first2=Lawrence |last3=Mann |first3=Sean |last4=Osoba |first4=Osonde |last5=Girosi |first5=Federico |date=7 February 2023 |title=Strategies to Improve the Impact of Artificial Intelligence on Health Equity: Scoping Review |journal=JMIR AI |volume=2 |article-number=e42936 |doi=10.2196/42936 |pmc=11041459 |pmid=38875587 |doi-access=free}}
* {{Cite book |last1=Berryhill |first1=Jamie |url=https://oecd-opsi.org/wp-content/uploads/2019/11/AI-Report-Online.pdf |title=Hello, World: Artificial Intelligence and its Use in the Public Sector |last2=Heang |first2=Kévin Kok |last3=Clogher |first3=Rob |last4=McBride |first4=Keegan |date=2019 |publisher=OECD Observatory of Public Sector Innovation |location=Paris |access-date=9 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220021331/https://oecd-opsi.org/wp-content/uploads/2019/11/AI-Report-Online.pdf |archive-date=20 December 2019 |url-status=live }}
* {{cite book |last1=Bertini |first1=Marco |last2=Del Bimbo |first2=Alberto |last3=Torniai |first3=Carlo |title=Proceedings of the 14th ACM international conference on Multimedia |chapter=Automatic annotation and semantic retrieval of video sequences using multimedia ontologies |date=2006 |pages=679–682 |doi=10.1145/1180639.1180782 |isbn=1-59593-447-2}}
* {{Cite book |last=Bostrom |first=Nick |author-link=Nick Bostrom |title=Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies |title-link=Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies |date=2014 |publisher=Oxford University Press}}
* {{Cite web |last=Bostrom |first=Nick |date=2015 |title=What happens when our computers get smarter than we are? |url=https://www.ted.com/talks/nick_bostrom_what_happens_when_our_computers_get_smarter_than_we_are/transcript |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200725005719/https://www.ted.com/talks/nick_bostrom_what_happens_when_our_computers_get_smarter_than_we_are/transcript |archive-date=25 July 2020 |access-date=30 January 2020 |publisher=[[TED (conference)]] }}
* {{Cite web |last=Brooks |first=Rodney |date=10 November 2014 |title=artificial intelligence is a tool, not a threat |work=Rethink Robotics |url=http://www.rethinkrobotics.com/artificial-intelligence-tool-threat |archive-url=https://web.archive.org/web/20141112130954/http://www.rethinkrobotics.com/artificial-intelligence-tool-threat |archive-date=12 November 2014 |access-date=14 February 2026 |archivedate=12 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141112130954/http://www.rethinkrobotics.com/artificial-intelligence-tool-threat |deadurl=yes }}
* {{cite journal |last1=Brooks |first1=Rodney A. |title=Elephants don't play chess |journal=Robotics and Autonomous Systems |date=1990 |volume=6 |issue=1–2 |pages=3–15 |doi=10.1016/S0921-8890(05)80025-9}}
* {{Cite journal |last=Buiten |first=Miriam C |date=2019 |title=Towards Intelligent Regulation of Artificial Intelligence |journal=European Journal of Risk Regulation |volume=10 |issue=1 |pages=41–59 |doi=10.1017/err.2019.8 |issn=1867-299X |doi-access=free}}
* {{Citation |last=Bushwick |first=Sophie |title=What the New GPT-4 AI Can Do |date=16 March 2023 |work=Scientific American |url=https://www.scientificamerican.com/article/what-the-new-gpt-4-ai-can-do/ |access-date=5 October 2024 |archive-date=22 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822233655/https://www.scientificamerican.com/article/what-the-new-gpt-4-ai-can-do/ |url-status=live }}
* {{Cite news |last=Butler |first=Samuel |author-link=Samuel Butler (novelist) |date=13 June 1863 |title=Darwin among the Machines |url=https://nzetc.victoria.ac.nz/tm/scholarly/tei-ButFir-t1-g1-t1-g1-t4-body.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080919172551/http://www.nzetc.org/tm/scholarly/tei-ButFir-t1-g1-t1-g1-t4-body.html |archive-date=19 September 2008 |access-date=16 October 2014 |work=[[The Press]] |department=Letters to the Editor |location=Christchurch, New Zealand |via=Victoria University of Wellington }}
* {{Cite journal |last=Buttazzo |first=G. |date=July 2001 |title=Artificial consciousness: Utopia or real possibility? |journal=[[Computer (magazine)|Computer]] |volume=34 |issue=7 |pages=24–30 |doi=10.1109/2.933500 |bibcode=2001Compr..34g..24B}}
* {{Cite journal |last1=Cambria |first1=Erik |last2=White |first2=Bebo |date=May 2014 |title=Jumping NLP Curves: A Review of Natural Language Processing Research [Review Article] |journal=IEEE Computational Intelligence Magazine |volume=9 |issue=2 |pages=48–57 |doi=10.1109/MCI.2014.2307227}}
* {{Cite news |last=Cellan-Jones |first=Rory |date=2 December 2014 |title=Stephen Hawking warns artificial intelligence could end mankind |url=https://www.bbc.com/news/technology-30290540 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030054329/http://www.bbc.com/news/technology-30290540 |archive-date=30 October 2015 |access-date=30 October 2015 |work=[[BBC News]] }}
* {{Cite journal |last=Chalmers |first=David |author-link=David Chalmers |date=1995 |title=Facing up to the problem of consciousness |journal=[[Journal of Consciousness Studies]] |volume=2 |issue=3 |pages=200–219 |url=https://www.ingentaconnect.com/contentone/imp/jcs/1995/00000002/00000003/653 }}
* {{Cite book |last1=Challa |first1=Subhash |title=Fundamentals of Object Tracking |last2=Moreland |first2=Mark R. |last3=Mušicki |first3=Darko |last4=Evans |first4=Robin J. |publisher=Cambridge University Press |date=2011 |isbn=978-0-5218-7628-5 |doi=10.1017/CBO9780511975837}}
* {{Cite book |last=Christian |first=Brian |author-link=Brian Christian |title=[[The Alignment Problem]]: Machine learning and human values |date=2020 |publisher=W. W. Norton &amp; Company |isbn=978-0-3938-6833-3 |oclc=1233266753}}
* {{Cite book |last1=Ciresan |first1=D. |title=2012 IEEE Conference on Computer Vision and Pattern Recognition |last2=Meier |first2=U. |last3=Schmidhuber |first3=J. |date=2012 |isbn=978-1-4673-1228-8 |pages=3642–3649 |chapter=Multi-column deep neural networks for image classification |doi=10.1109/cvpr.2012.6248110 |arxiv=1202.2745}}
* {{Cite news |last=Clark |first=Jack |date=2015b |title=Why 2015 Was a Breakthrough Year in Artificial Intelligence |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-08/why-2015-was-a-breakthrough-year-in-artificial-intelligence |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161123053855/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-08/why-2015-was-a-breakthrough-year-in-artificial-intelligence |archive-date=23 November 2016 |access-date=23 November 2016 |work=Bloomberg.com }}
* {{Cite web |last=CNA |date=12 January 2019 |title=Commentary: Bad news. Artificial intelligence is biased |url=https://www.channelnewsasia.com/news/commentary/artificial-intelligence-big-data-bias-hiring-loans-key-challenge-11097374 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190112104421/https://www.channelnewsasia.com/news/commentary/artificial-intelligence-big-data-bias-hiring-loans-key-challenge-11097374 |archive-date=12 January 2019 |access-date=19 June 2020 |website=CNA |archivedate=12 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190112104421/https://www.channelnewsasia.com/news/commentary/artificial-intelligence-big-data-bias-hiring-loans-key-challenge-11097374 |deadurl=yes }}
* {{Cite report |title=Continuous valued neural networks with two hidden layers are sufficient |last=Cybenko |first=G. |publisher=Department of Computer Science, Tufts University |author-link=George Cybenko |date=1988}}
* {{Cite journal |last1=Deng |first1=L. |last2=Yu |first2=D. |date=2014 |title=Deep Learning: Methods and Applications |url=http://research.microsoft.com/pubs/209355/DeepLearning-NowPublishing-Vol7-SIG-039.pdf |url-status=live |journal=Foundations and Trends in Signal Processing |volume=7 |issue=3–4 |pages=197–387 |doi=10.1561/2000000039 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314152112/http://research.microsoft.com/pubs/209355/DeepLearning-NowPublishing-Vol7-SIG-039.pdf |archive-date=14 March 2016 |access-date=18 October 2014 }}
* {{Cite book |last=Dennett |first=Daniel |author-link=Daniel Dennett |title=Consciousness Explained |title-link=Consciousness Explained |publisher=The Penguin Press |date=1991 |isbn=978-0-7139-9037-9}}
* {{Cite news |last=DiFeliciantonio |first=Chase |date=3 April 2023 |title=AI has already changed the world. This report shows how |url=https://www.sfchronicle.com/tech/article/ai-artificial-intelligence-report-stanford-17869558.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619015309/https://www.sfchronicle.com/tech/article/ai-artificial-intelligence-report-stanford-17869558.php |archive-date=19 June 2023 |access-date=19 June 2023 |work=San Francisco Chronicle }}
* {{Cite news |last=Dickson |first=Ben |date=2 May 2022 |title=Machine learning: What is the transformer architecture? |url=https://bdtechtalks.com/2022/05/02/what-is-the-transformer |access-date=22 November 2023 |work=TechTalks |archive-date=22 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122142948/https://bdtechtalks.com/2022/05/02/what-is-the-transformer/ |url-status=live }}
* {{Cite book |last=Domingos |first=Pedro |author-link=Pedro Domingos |title=The Master Algorithm: How the Quest for the Ultimate Learning Machine Will Remake Our World |date=2015 |publisher=[[Basic Books]] |isbn=978-0-4650-6570-7}}
* {{Cite book |last=Dreyfus |first=Hubert |author-link=Hubert Dreyfus |title=What Computers Can't Do |title-link=What Computers Can't Do |publisher=MIT Press |date=1972 |isbn=978-0-0601-1082-6 |location=New York}}
* {{Cite book |last1=Dreyfus |first1=Hubert |author-link=Hubert Dreyfus |url=https://archive.org/details/mindovermachinep00drey |title=Mind over Machine: The Power of Human Intuition and Expertise in the Era of the Computer |last2=Dreyfus |first2=Stuart |publisher=Blackwell |date=1986 |isbn=978-0-0290-8060-3 |location=Oxford |access-date=22 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726131414/https://archive.org/details/mindovermachinep00drey |archive-date=26 July 2020 |url-status=live }}
* {{Cite book |last=Dyson |first=George |author-link=George Dyson (science historian) |url=https://archive.org/details/darwinamongmachi00dyso |title=Darwin among the Machines |date=1998 |publisher=Allan Lane Science |isbn=978-0-7382-0030-9 |access-date=22 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726131443/https://archive.org/details/darwinamongmachi00dyso |archive-date=26 July 2020 |url-status=live }}
* {{Cite book |last=Edelson |first=Edward |url=https://archive.org/details/nervoussystem0000edel |title=The Nervous System |date=1991 |publisher=Chelsea House&lt;!--so Worldcat, originally here Remmel Nunn--&gt; |isbn=978-0-7910-0464-7 |location=New York |access-date=18 November 2019 |url-access=registration |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726131758/https://archive.org/details/nervoussystem0000edel |archive-date=26 July 2020 |url-status=live }}
* {{Cite news |last=Edwards |first=Benj |date=17 May 2023 |title=Poll: AI poses risk to humanity, according to majority of Americans |url=https://arstechnica.com/information-technology/2023/05/poll-61-of-americans-say-ai-threatens-humanitys-future |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619013608/https://arstechnica.com/information-technology/2023/05/poll-61-of-americans-say-ai-threatens-humanitys-future |archive-date=19 June 2023 |access-date=19 June 2023 |work=Ars Technica }}
* {{Cite book |last=Fearn |first=Nicholas |title=The Latest Answers to the Oldest Questions: A Philosophical Adventure with the World's Greatest Thinkers |publisher=Grove Press |date=2007 |isbn=978-0-8021-1839-4 |location=New York}}
* {{Cite news |last1=Ford |first1=Martin |last2=Colvin |first2=Geoff |date=6 September 2015 |title=Will robots create more jobs than they destroy? |url=https://www.theguardian.com/technology/2015/sep/06/will-robots-create-destroy-jobs |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180616204119/https://www.theguardian.com/technology/2015/sep/06/will-robots-create-destroy-jobs |archive-date=16 June 2018 |access-date=13 January 2018 |work=The Guardian }}
* {{Cite web |author=Fox News |date=2023 |title=Fox News Poll |url=https://static.foxnews.com/foxnews.com/content/uploads/2023/05/Fox_April-21-24-2023_Complete_National_Topline_May-1-Release.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230512082712/https://static.foxnews.com/foxnews.com/content/uploads/2023/05/Fox_April-21-24-2023_Complete_National_Topline_May-1-Release.pdf |archive-date=12 May 2023 |access-date=19 June 2023 |publisher=Fox News }}
* {{Cite journal |last1=Frey |first1=Carl Benedikt |last2=Osborne |first2=Michael A |date=2017 |title=The future of employment: How susceptible are jobs to computerisation? |journal=Technological Forecasting and Social Change |volume=114 |pages=254–280 |doi=10.1016/j.techfore.2016.08.019}}
* {{Cite news |date=2016 |title=From not working to neural networking |url=https://www.economist.com/news/special-report/21700756-artificial-intelligence-boom-based-old-idea-modern-twist-not |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161231203934/https://www.economist.com/news/special-report/21700756-artificial-intelligence-boom-based-old-idea-modern-twist-not |archive-date=31 December 2016 |access-date=26 April 2018 |newspaper=The Economist |ref={{Harvid|The Economist|2016}} }}
* {{Cite journal |last=Galvan |first=Jill |date=1 January 1997 |title=Entering the Posthuman Collective in Philip K. Dick's &quot;Do Androids Dream of Electric Sheep?&quot; |journal=Science Fiction Studies |volume=24 |issue=3 |pages=413–429 |doi=10.1525/sfs.24.3.0413 |jstor=4240644}}
* {{Cite web |last=Geist |first=Edward Moore |date=9 August 2015 |title=Is artificial intelligence really an existential threat to humanity? |url=http://thebulletin.org/artificial-intelligence-really-existential-threat-humanity8577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030054330/http://thebulletin.org/artificial-intelligence-really-existential-threat-humanity8577 |archive-date=30 October 2015 |access-date=30 October 2015 |website=Bulletin of the Atomic Scientists }}
* {{Cite news |last=Gibbs |first=Samuel |date=27 October 2014 |title=Elon Musk: artificial intelligence is our biggest existential threat |url=https://www.theguardian.com/technology/2014/oct/27/elon-musk-artificial-intelligence-ai-biggest-existential-threat |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030054330/http://www.theguardian.com/technology/2014/oct/27/elon-musk-artificial-intelligence-ai-biggest-existential-threat |archive-date=30 October 2015 |access-date=30 October 2015 |work=The Guardian }}
* {{Cite book |last=Goffrey |first=Andrew |url=https://archive.org/details/softwarestudiesl00full_007 |title=Software studies: a lexicon |date=2008 |publisher=MIT Press |isbn=978-1-4356-4787-9 |editor-last=Fuller |editor-first=Matthew |location=Cambridge, Mass. |pages=[https://archive.org/details/softwarestudiesl00full_007/page/n29 15]–20 |chapter=Algorithm |url-access=limited }}
* {{Cite news |last=Goldman |first=Sharon |date=14 September 2022 |title=10 years later, deep learning 'revolution' rages on, say AI pioneers Hinton, LeCun and Li |url=https://venturebeat.com/ai/10-years-on-ai-pioneers-hinton-lecun-li-say-deep-learning-revolution-will-continue |access-date=8 December 2023 |work=VentureBeat |archive-date=5 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005171338/https://venturebeat.com/ai/10-years-on-ai-pioneers-hinton-lecun-li-say-deep-learning-revolution-will-continue/ |url-status=live }}
* {{Citation |last=Good |first=I. J. |title=Speculations Concerning the First Ultraintelligent Machine |date=1965 |url=https://exhibits.stanford.edu/feigenbaum/catalog/gz727rg3869 |author-link=I. J. Good |access-date=5 October 2024 |archive-date=10 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710131733/https://exhibits.stanford.edu/feigenbaum/catalog/gz727rg3869 |url-status=live }}
* {{Citation |last1=Goodfellow |first1=Ian |title=Deep Learning |date=2016 |url=http://www.deeplearningbook.org |access-date=12 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416111010/http://www.deeplearningbook.org |archive-date=16 April 2016 |publisher=MIT Press. |last2=Bengio |first2=Yoshua |last3=Courville |first3=Aaron }}
* {{Cite journal |last1=Goodman |first1=Bryce |last2=Flaxman |first2=Seth |date=2017 |title=EU regulations on algorithmic decision-making and a 'right to explanation' |journal=AI Magazine |volume=38 |issue=3 |page=50 |arxiv=1606.08813 |doi=10.1609/aimag.v38i3.2741}}
* {{Cite report |url=https://www.gao.gov/products/gao-22-106096 |title=Consumer Data: Increasing Use Poses Risks to Privacy |last=[[Government Accountability Office]] |date=13 September 2022 |ref={{Harvid|GAO|2022}} |website=gao.gov |access-date=5 October 2024 |archive-date=13 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913011410/https://www.gao.gov/products/gao-22-106096 |url-status=live }}
* {{Cite news |last1=Grant |first1=Nico |last2=Hill |first2=Kashmir |date=22 May 2023 |title=Google's Photo App Still Can't Find Gorillas. And Neither Can Apple's. |url=https://www.nytimes.com/2023/05/22/technology/ai-photo-labels-google-apple.html |work=The New York Times |access-date=5 October 2024 |archive-date=14 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240914155032/https://www.nytimes.com/2023/05/22/technology/ai-photo-labels-google-apple.html |url-status=live }}
* {{Cite news |last=Goswami |first=Rohan |date=5 April 2023 |title=Here's where the A.I. jobs are |url=https://www.cnbc.com/2023/04/05/ai-jobs-see-the-state-by-state-data-from-a-stanford-study.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619015309/https://www.cnbc.com/2023/04/05/ai-jobs-see-the-state-by-state-data-from-a-stanford-study.html |archive-date=19 June 2023 |access-date=19 June 2023 |work=CNBC }}
* {{Cite magazine |last=Harari |first=Yuval Noah |author-link=Yuval Noah Harari |date=October 2018 |title=Why Technology Favors Tyranny |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2018/10/yuval-noah-harari-technology-tyranny/568330 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925221449/https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2018/10/yuval-noah-harari-technology-tyranny/568330 |archive-date=25 September 2021 |access-date=23 September 2021 |magazine=[[The Atlantic]] }}
* {{Cite web |last=Harari |first=Yuval Noah |date=2023 |title=AI and the future of humanity |url=https://www.youtube.com/watch?v=LWiM-LuRe6w |website=[[YouTube]] |access-date=5 October 2024 |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930110823/https://www.youtube.com/watch?v=LWiM-LuRe6w |url-status=live }}
* {{Cite book |last=Haugeland |first=John |author-link=John Haugeland |title=Artificial Intelligence: The Very Idea |publisher=MIT Press |date=1985 |isbn=978-0-2620-8153-5 |location=Cambridge, Mass.}}
* {{Cite journal |last1=Hinton |first1=G. |last2=Deng |first2=L. |last3=Yu |first3=D. |last4=Dahl |first4=G. |last5=Mohamed |first5=A. |last6=Jaitly |first6=N. |last7=Senior |first7=A. |last8=Vanhoucke |first8=V. |last9=Nguyen |first9=P. |last10=Sainath |first10=T. |author-link10=Tara Sainath |last11=Kingsbury |first11=B. |date=2012 |title=Deep Neural Networks for Acoustic Modeling in Speech Recognition – The shared views of four research groups |journal=IEEE Signal Processing Magazine |volume=29 |issue=6 |pages=82–97 |bibcode=2012ISPM...29...82H |doi=10.1109/msp.2012.2205597 |ref={{Harvid|Hinton ''et al.''|2016}}}}
* {{Cite news |last=Holley |first=Peter |date=28 January 2015 |title=Bill Gates on dangers of artificial intelligence: 'I don't understand why some people are not concerned' |url=https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2015/01/28/bill-gates-on-dangers-of-artificial-intelligence-dont-understand-why-some-people-are-not-concerned |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030054330/https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2015/01/28/bill-gates-on-dangers-of-artificial-intelligence-dont-understand-why-some-people-are-not-concerned |archive-date=30 October 2015 |access-date=30 October 2015 |newspaper=The Washington Post |issn=0190-8286 }}
* {{Cite conference |last1=Hornik |first1=Kurt |last2=Stinchcombe |first2=Maxwell |last3=White |first3=Halbert |date=1989 |title=Multilayer Feedforward Networks are Universal Approximators |url=http://cognitivemedium.com/magic_paper/assets/Hornik.pdf |publisher=Pergamon Press |volume=2 |pages=359–366 |journal=Neural Networks |access-date=5 October 2024 |archive-date=21 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421140436/https://cognitivemedium.com/magic_paper/assets/Hornik.pdf |url-status=live }}
* {{Cite web |last=Horst |first=Steven |date=2005 |title=The Computational Theory of Mind |url=http://plato.stanford.edu/entries/computational-mind |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306083748/http://plato.stanford.edu/entries/computational-mind |archive-date=6 March 2016 |access-date=7 March 2016 |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy }}
* {{Cite web |last=Howe |first=J. |date=November 1994 |title=Artificial Intelligence at Edinburgh University: a Perspective |url=http://www.inf.ed.ac.uk/about/AIhistory.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070515072641/http://www.inf.ed.ac.uk/about/AIhistory.html |archive-date=15 May 2007 |access-date=30 August 2007 }}
* {{Cite web |last=IGM Chicago |date=30 June 2017 |title=Robots and Artificial Intelligence |url=http://www.igmchicago.org/surveys/robots-and-artificial-intelligence |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501114826/http://www.igmchicago.org/surveys/robots-and-artificial-intelligence |archive-date=1 May 2019 |access-date=3 July 2019 |website=igmchicago.org |archivedate=1 May 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190501114826/http://www.igmchicago.org/surveys/robots-and-artificial-intelligence |deadurl=yes }}
* {{Cite journal |last1=Iphofen |first1=Ron |last2=Kritikos |first2=Mihalis |date=3 January 2019 |title=Regulating artificial intelligence and robotics: ethics by design in a digital society |journal=Contemporary Social Science |volume=16 |issue=2 |pages=170–184 |doi=10.1080/21582041.2018.1563803 |issn=2158-2041}}
* {{Cite journal |last1=Jordan |first1=M. I. |last2=Mitchell |first2=T. M. |date=16 July 2015 |title=Machine learning: Trends, perspectives, and prospects |journal=Science |volume=349 |issue=6245 |pages=255–260 |bibcode=2015Sci...349..255J |doi=10.1126/science.aaa8415 |pmid=26185243}}
* {{Cite book |last1=Kahneman |first1=Daniel |last2=Slovic |first2=Paul |last3=Tversky |first3=Amos |year=1982 |title=Judgment Under Uncertainty: Heuristics and Biases |publisher=Cambridge University Press}}
* {{Cite book |last=Kahneman |first=Daniel |author-link=Daniel Kahneman |url=https://books.google.com/books?id=ZuKTvERuPG8C |title=Thinking, Fast and Slow |date=2011 |publisher=Macmillan |isbn=978-1-4299-6935-2 |access-date=8 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230315191803/https://books.google.com/books?id=ZuKTvERuPG8C |archive-date=15 March 2023 |url-status=live }}
* {{Cite news |last=Kasperowicz |first=Peter |date=1 May 2023 |title=Regulate AI? GOP much more skeptical than Dems that government can do it right: poll |url=https://www.foxnews.com/politics/regulate-ai-gop-much-more-skeptical-than-dems-that-the-government-can-do-it-right-poll |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619013616/https://www.foxnews.com/politics/regulate-ai-gop-much-more-skeptical-than-dems-that-the-government-can-do-it-right-poll |archive-date=19 June 2023 |access-date=19 June 2023 |work=Fox News }}
* {{Cite magazine |last=Katz |first=Yarden |date=1 November 2012 |title=Noam Chomsky on Where Artificial Intelligence Went Wrong |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2012/11/noam-chomsky-on-where-artificial-intelligence-went-wrong/261637/?single_page=true |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190228154403/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2012/11/noam-chomsky-on-where-artificial-intelligence-went-wrong/261637/?single_page=true |archive-date=28 February 2019 |access-date=26 October 2014 |magazine=The Atlantic }}
* {{Cite web |title=Kismet |url=http://www.ai.mit.edu/projects/humanoid-robotics-group/kismet/kismet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141017040432/http://www.ai.mit.edu/projects/humanoid-robotics-group/kismet/kismet.html |archive-date=17 October 2014 |access-date=25 October 2014 |publisher=MIT Artificial Intelligence Laboratory, Humanoid Robotics Group |ref={{Harvid|MIT AIL|2014}} }}
* {{Cite news |last=Kissinger |first=Henry |author-link=Henry Kissinger |date=1 November 2021 |title=The Challenge of Being Human in the Age of AI |url=https://www.wsj.com/articles/being-human-artifical-intelligence-ai-chess-antibiotic-philosophy-ethics-bill-of-rights-11635795271 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104012825/https://www.wsj.com/articles/being-human-artifical-intelligence-ai-chess-antibiotic-philosophy-ethics-bill-of-rights-11635795271 |archive-date=4 November 2021 |access-date=4 November 2021 |work=[[The Wall Street Journal]] }}
* {{Cite news |last=Kobielus |first=James |date=27 November 2019 |title=GPUs Continue to Dominate the AI Accelerator Market for Now |url=https://www.informationweek.com/ai-or-machine-learning/gpus-continue-to-dominate-the-ai-accelerator-market-for-now |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019031104/https://www.informationweek.com/ai-or-machine-learning/gpus-continue-to-dominate-the-ai-accelerator-market-for-now |archive-date=19 October 2021 |access-date=11 June 2020 |work=InformationWeek }}
* {{Cite journal |last1=Kuperman |first1=G. J. |last2=Reichley |first2=R. M. |last3=Bailey |first3=T. C. |date=1 July 2006 |title=Using Commercial Knowledge Bases for Clinical Decision Support: Opportunities, Hurdles, and Recommendations |journal=Journal of the American Medical Informatics Association |volume=13 |issue=4 |pages=369–371 |doi=10.1197/jamia.M2055 |pmc=1513681 |pmid=16622160}}
* {{Cite book |last=Kurzweil |first=Ray |author-link=Ray Kurzweil |title=The Singularity is Near |title-link=The Singularity is Near |publisher=Penguin Books |date=2005 |isbn=978-0-6700-3384-3}}
* {{Cite journal |last=Langley |first=Pat |date=2011 |title=The changing science of machine learning |journal=[[Machine Learning (journal)|Machine Learning]] |volume=82 |issue=3 |pages=275–279 |doi=10.1007/s10994-011-5242-y |doi-access=free}}
* {{Cite web |last1=Larson |first1=Jeff |last2=Angwin |first2=Julia |author-link2=Julia Angwin |date=23 May 2016 |title=How We Analyzed the COMPAS Recidivism Algorithm |url=https://www.propublica.org/article/how-we-analyzed-the-compas-recidivism-algorithm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190429190950/https://www.propublica.org/article/how-we-analyzed-the-compas-recidivism-algorithm |archive-date=29 April 2019 |access-date=19 June 2020 |website=ProPublica }}
* {{Cite web |last=Laskowski |first=Nicole |date=November 2023 |title=What is Artificial Intelligence and How Does AI Work? TechTarget |url=https://www.techtarget.com/searchenterpriseai/definition/AI-Artificial-Intelligence |access-date=30 October 2023 |website=Enterprise AI |archive-date=5 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005171229/https://www.techtarget.com/searchenterpriseai/definition/AI-Artificial-Intelligence |url-status=live }}
* {{Cite book |author=Law Library of Congress (U.S.). Global Legal Research Directorate, issuing body. |title=Regulation of artificial intelligence in selected jurisdictions |date=2019 |lccn=2019668143 |oclc=1110727808 |ref={{Harvid|Law Library of Congress (U.S.). Global Legal Research Directorate|2019}}}}
* {{Cite web |last=Lee |first=Timothy B. |date=22 August 2014 |title=Will artificial intelligence destroy humanity? Here are 5 reasons not to worry. |url=https://www.vox.com/2014/8/22/6043635/5-reasons-we-shouldnt-worry-about-super-intelligent-computers-taking |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030092203/http://www.vox.com/2014/8/22/6043635/5-reasons-we-shouldnt-worry-about-super-intelligent-computers-taking |archive-date=30 October 2015 |access-date=30 October 2015 |website=Vox }}
* {{Cite book |last1=Lenat |first1=Douglas |author-link=Douglas Lenat |title=Building Large Knowledge-Based Systems |last2=Guha |first2=R. V. |publisher=Addison-Wesley |date=1989 |isbn=978-0-2015-1752-1}}
* {{Cite book |last=Lighthill |first=James |author-link=James Lighthill |title=Artificial Intelligence: a paper symposium |publisher=Science Research Council |date=1973 |chapter=Artificial Intelligence: A General Survey}}
* {{Citation |last=Lipartito |first=Kenneth |title=The Narrative and the Algorithm: Genres of Credit Reporting from the Nineteenth Century to Today |date=6 January 2011 |type=Unpublished manuscript |url=https://mpra.ub.uni-muenchen.de/28142/1/MPRA_paper_28142.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://mpra.ub.uni-muenchen.de/28142/1/MPRA_paper_28142.pdf |archive-date=9 October 2022 |url-status=live |ssrn=1736283 }}
* {{Cite news |last=Lohr |first=Steve |date=2017 |title=Robots Will Take Jobs, but Not as Fast as Some Fear, New Report Says |url=https://www.nytimes.com/2017/01/12/technology/robots-will-take-jobs-but-not-as-fast-as-some-fear-new-report-says.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180114073704/https://www.nytimes.com/2017/01/12/technology/robots-will-take-jobs-but-not-as-fast-as-some-fear-new-report-says.html |archive-date=14 January 2018 |access-date=13 January 2018 |work=The New York Times }}
* {{Cite journal |last1=Lungarella |first1=M. |last2=Metta |first2=G. |last3=Pfeifer |first3=R. |last4=Sandini |first4=G. |date=2003 |title=Developmental robotics: a survey |journal=Connection Science |volume=15 |issue=4 |pages=151–190 |doi=10.1080/09540090310001655110 |bibcode=2003ConSc..15..151L}}
* {{Cite web |title=Machine Ethics |url=http://www.aaai.org/Library/Symposia/Fall/fs05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129044821/http://www.aaai.org/Library/Symposia/Fall/fs05-06 |archive-date=29 November 2014 |website=aaai.org |ref={{Harvid|AAAI|2014}} }}
* {{Cite journal |last=Madrigal |first=Alexis C. |date=27 February 2015 |title=The case against killer robots, from a guy actually working on artificial intelligence |url=https://www.hrw.org/report/2012/11/19/losing-humanity/case-against-killer-robots |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160204175716/http://fusion.net/story/54583/the-case-against-killer-robots-from-a-guy-actually-building-ai |archive-date=4 February 2016 |access-date=31 January 2016 |website=Fusion.net }}
* {{Cite news |last=Mahdawi |first=Arwa |date=26 June 2017 |title=What jobs will still be around in 20 years? Read this to prepare your future |url=https://www.theguardian.com/us-news/2017/jun/26/jobs-future-automation-robots-skills-creative-health |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180114021804/https://www.theguardian.com/us-news/2017/jun/26/jobs-future-automation-robots-skills-creative-health |archive-date=14 January 2018 |access-date=13 January 2018 |work=The Guardian }}
* {{Citation |last=Maker |first=Meg Houston |title=AI@50: AI Past, Present, Future |date=2006 |url=http://www.engagingexperience.com/2006/07/ai50_ai_past_pr.html |access-date=16 October 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081008120238/http://www.engagingexperience.com/2006/07/ai50_ai_past_pr.html |archive-date=8 October 2008 |publisher=Dartmouth College |archivedate=8 October 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081008120238/http://www.engagingexperience.com/2006/07/ai50_ai_past_pr.html }}
* {{Cite web |last=Marmouyet |first=Françoise |date=15 December 2023 |title=Google's Gemini: is the new AI model really better than ChatGPT? |url=http://theconversation.com/googles-gemini-is-the-new-ai-model-really-better-than-chatgpt-219526 |access-date=25 December 2023 |website=The Conversation |archive-date=4 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304215625/https://theconversation.com/googles-gemini-is-the-new-ai-model-really-better-than-chatgpt-219526 |url-status=live }}
* {{Citation |last=Minsky |first=Marvin |title=The Society of Mind |title-link=The Society of Mind |date=1986 |publisher=Simon and Schuster |author-link=Marvin Minsky}}
* {{Cite web |last1=McCarthy |first1=John |author-link=John McCarthy (computer scientist) |last2=Minsky |first2=Marvin |author-link2=Marvin Minsky |last3=Rochester |first3=Nathan |author-link3=Nathan Rochester |last4=Shannon |first4=Claude |author-link4=Claude Shannon |date=1955 |title=A Proposal for the Dartmouth Summer Research Project on Artificial Intelligence |url=http://www-formal.stanford.edu/jmc/history/dartmouth/dartmouth.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070826230310/http://www-formal.stanford.edu/jmc/history/dartmouth/dartmouth.html |website=[[stanford.edu]] |archive-date=26 August 2007 |access-date=30 August 2007 }}
* {{Citation |last=McCarthy |first=John |title=From Here to Human-Level AI |work=Artificial Intelligence |page=171 |date=2007 |author-link=John McCarthy (computer scientist)}}
* {{Citation |last=McCarthy |first=John |title=What is AI? |date=1999 |url=http://jmc.stanford.edu/artificial-intelligence/what-is-ai/index.html |access-date=4 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221204051737/http://jmc.stanford.edu/artificial-intelligence/what-is-ai/index.html |archive-date=4 December 2022 |url-status=live |author-link=John McCarthy (computer scientist) }}
* {{Cite journal |last=McCauley |first=Lee |date=2007 |title=AI armageddon and the three laws of robotics |journal=Ethics and Information Technology |volume=9 |issue=2 |pages=153–164 |id={{ProQuest|222198675}} |doi=10.1007/s10676-007-9138-2}}
* {{Cite journal |last=McGarry |first=Ken |date=1 December 2005 |title=A survey of interestingness measures for knowledge discovery |journal=The Knowledge Engineering Review |volume=20 |issue=1 |pages=39–61 |doi=10.1017/S0269888905000408}}
* {{cite journal |last1=McGaughey |first1=Ewan |title=Will Robots Automate Your Job Away? Full Employment, Basic Income and Economic Democracy |journal=Industrial Law Journal |date=2022 |volume=51 |issue=3 |pages=511–559 |doi=10.1093/indlaw/dwab010 |ssrn=3044448}}
* {{Cite book |last1=Merkle |first1=Daniel |title=Search Methodologies: Introductory Tutorials in Optimization and Decision Support Techniques |last2=Middendorf |first2=Martin |date=2013 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=978-1-4614-6940-7 |editor-last=Burke |editor-first=Edmund K. |chapter=Swarm Intelligence |editor-last2=Kendall |editor-first2=Graham}}
* {{Citation |last=Minsky |first=Marvin |title=Computation: Finite and Infinite Machines |date=1967 |place=Englewood Cliffs, N.J. |publisher=Prentice-Hall |author-link=Marvin Minsky}}
* {{Cite book |last=Moravec |first=Hans |author-link=Hans Moravec |url=https://archive.org/details/mindchildrenfutu00mora |title=Mind Children |date=1988 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-6745-7616-2 |access-date=18 November 2019 |url-access=registration |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726131644/https://archive.org/details/mindchildrenfutu00mora |archive-date=26 July 2020 |url-status=live }}
* {{Cite news |last=Morgenstern |first=Michael |date=9 May 2015 |title=Automation and anxiety |url=https://www.economist.com/news/special-report/21700758-will-smarter-machines-cause-mass-unemployment-automation-and-anxiety |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180112214621/https://www.economist.com/news/special-report/21700758-will-smarter-machines-cause-mass-unemployment-automation-and-anxiety |archive-date=12 January 2018 |access-date=13 January 2018 |newspaper=The Economist }}
* {{Cite journal |last1=Müller |first1=Vincent C. |last2=Bostrom |first2=Nick |date=2014 |title=Future Progress in Artificial Intelligence: A Poll Among Experts |journal=AI Matters |volume=1 |issue=1 |pages=9–11 |doi=10.1145/2639475.2639478}}
* {{Cite journal |last1=Neumann |first1=Bernd |last2=Möller |first2=Ralf |date=January 2008 |title=On scene interpretation with description logics |journal=Image and Vision Computing |volume=26 |issue=1 |pages=82–101 |doi=10.1016/j.imavis.2007.08.013}}
* {{Citation |last=Nilsson |first=Nils |title=Eyes on the Prize |work=AI Magazine |volume=16 |pages=9–17 |date=1995 |author-link=Nils John Nilsson}}
* {{Cite journal |last1=Newell |first1=Allen |author-link=Allen Newell |last2=Simon |first2=H. A. |author-link2=Herbert A. Simon |date=1976 |title=Computer Science as Empirical Inquiry: Symbols and Search |journal=Communications of the ACM |volume=19 |issue=3 |pages=113–126 |doi=10.1145/360018.360022 |doi-access=free}}
* {{Cite news |last=Nicas |first=Jack |date=7 February 2018 |title=How YouTube Drives People to the Internet's Darkest Corners |url=https://www.wsj.com/articles/how-youtube-drives-viewers-to-the-internets-darkest-corners-1518020478 |access-date=16 June 2018 |work=[[The Wall Street Journal]] |issn=0099-9660 |archive-date=5 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005171230/https://www.wsj.com/articles/how-youtube-drives-viewers-to-the-internets-darkest-corners-1518020478 |url-status=live }}
* {{Cite journal |last=Nilsson |first=Nils |author-link=Nils Nilsson (researcher) |date=1983 |title=Artificial Intelligence Prepares for 2001 |url=https://ai.stanford.edu/~nilsson/OnlinePubs-Nils/General%20Essays/AIMag04-04-002.pdf |url-status=live |journal=AI Magazine |volume=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200817194457/http://ai.stanford.edu/~nilsson/OnlinePubs-Nils/General%20Essays/AIMag04-04-002.pdf |archive-date=17 August 2020 |access-date=22 August 2020 |number=1 }} Presidential Address to the [[Association for the Advancement of Artificial Intelligence]].
* {{Cite book |last=NRC (United States National Research Council) |author-link=United States National Research Council |chapter=Developments in Artificial Intelligence |chapter-url=https://www.nationalacademies.org/read/6323/chapter/11 |title=Funding a Revolution: Government Support for Computing Research |date=1999 |publisher=National Academies Press |isbn=978-0-309-52501-5 |ref={{Harvid|NRC|1999}} }}
* {{Cite conference |last=Omohundro |first=Steve |author-link=Steve Omohundro |date=2008 |title=The Nature of Self-Improving Artificial Intelligence |conference=2007 Singularity Summit |location=San Francisco, CA |url=https://steveomohundro.com/wp-content/uploads/2009/12/nature_of_self_improving_ai.pdf }}
* {{Cite journal |last=Oudeyer |first=P-Y. |date=2010 |title=On the impact of robotics in behavioral and cognitive sciences: from insect navigation to human cognitive development |journal=IEEE Transactions on Autonomous Mental Development |volume=2 |issue=1 |pages=2–16 |doi=10.1109/tamd.2009.2039057 |bibcode=2010ITAMD...2....2O}}
* {{Cite book |last1=Pennachin |first1=C. |title=Artificial General Intelligence |last2=Goertzel |first2=B. |date=2007 |publisher=Springer |isbn=978-3-5402-3733-4 |series=Cognitive Technologies |location=Berlin, Heidelberg |pages=1–30 |chapter=Contemporary Approaches to Artificial General Intelligence |doi=10.1007/978-3-540-68677-4_1}}
* {{Citation |last=Pinker |first=Steven |title=The Language Instinct |title-link=The Language Instinct |date=2007 |series=Perennial Modern Classics |publisher=Harper |isbn=978-0-0613-3646-1 |author-link=Steven Pinker |orig-date=1994}}
* {{Cite journal |last1=Poria |first1=Soujanya |last2=Cambria |first2=Erik |last3=Bajpai |first3=Rajiv |last4=Hussain |first4=Amir |date=September 2017 |title=A review of affective computing: From unimodal analysis to multimodal fusion |journal=Information Fusion |volume=37 |pages=98–125 |doi=10.1016/j.inffus.2017.02.003 |bibcode=2017InfFu..37...98P |hdl-access=free |hdl=1893/25490}}
* {{Cite news |last=Rawlinson |first=Kevin |date=29 January 2015 |title=Microsoft's Bill Gates insists AI is a threat |url=https://www.bbc.co.uk/news/31047780 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150129183607/http://www.bbc.co.uk/news/31047780 |archive-date=29 January 2015 |access-date=30 January 2015 |work=BBC News }}
* {{Citation |last=Reisner |first=Alex |title=Revealed: The Authors Whose Pirated Books are Powering Generative AI |date=19 August 2023 |work=The Atlantic |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/08/books3-ai-meta-llama-pirated-books/675063/ |access-date=5 October 2024 |archive-date=3 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241003071505/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/08/books3-ai-meta-llama-pirated-books/675063/ |url-status=live }}
* {{Cite magazine |last=Roberts |first=Jacob |date=2016 |title=Thinking Machines: The Search for Artificial Intelligence |url=https://www.sciencehistory.org/distillations/magazine/thinking-machines-the-search-for-artificial-intelligence |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819152455/https://www.sciencehistory.org/distillations/magazine/thinking-machines-the-search-for-artificial-intelligence |archive-date=19 August 2018 |access-date=20 March 2018 |magazine=Distillations |pages=14–23 |volume=2 |issue=2 }}
* {{Cite web |last=Robitzski |first=Dan |date=5 September 2018 |title=Five experts share what scares them the most about AI |work=Futurism |url=https://futurism.com/artificial-intelligence-experts-fear/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208094101/https://futurism.com/artificial-intelligence-experts-fear/amp |archive-date=8 December 2019 |access-date=8 December 2019 }}
* {{Cite news |last=Rose |first=Steve |date=11 July 2023 |title=AI Utopia or dystopia? |work=[[The Guardian Weekly]] |pages=42–43}}
* {{Cite book |last=Russell |first=Stuart |author-link=Stuart J. Russell |title=Human Compatible: Artificial Intelligence and the Problem of Control |title-link=Human Compatible |date=2019 |publisher=Viking |isbn=978-0-5255-5861-3 |location=United States |oclc=1083694322}}
* {{Cite web |last=Sainato |first=Michael |date=19 August 2015 |title=Stephen Hawking, Elon Musk, and Bill Gates Warn About Artificial Intelligence |url=http://observer.com/2015/08/stephen-hawking-elon-musk-and-bill-gates-warn-about-artificial-intelligence |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030053323/http://observer.com/2015/08/stephen-hawking-elon-musk-and-bill-gates-warn-about-artificial-intelligence |archive-date=30 October 2015 |access-date=30 October 2015 |website=Observer }}
* {{Cite news |last=Sample |first=Ian |date=5 November 2017 |title=Computer says no: why making AIs fair, accountable and transparent is crucial |url=https://www.theguardian.com/science/2017/nov/05/computer-says-no-why-making-ais-fair-accountable-and-transparent-is-crucial |access-date=30 January 2018 |work=The Guardian |archive-date=10 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010134155/https://theguardian.com/science/2017/nov/05/computer-says-no-why-making-ais-fair-accountable-and-transparent-is-crucial |url-status=live }}
* {{Cite news |last=Rothman |first=Denis |date=7 October 2020 |title=Exploring LIME Explanations and the Mathematics Behind It |url=https://www.codemotion.com/magazine/ai-ml/lime-explainable-ai |access-date=25 November 2023 |work=Codemotion |archive-date=25 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231125045932/https://www.codemotion.com/magazine/ai-ml/lime-explainable-ai/ |url-status=live }}
* {{Cite journal |last=Scassellati |first=Brian |date=2002 |title=Theory of mind for a humanoid robot |journal=Autonomous Robots |volume=12 |issue=1 |pages=13–24 |doi=10.1023/A:1013298507114}}
* {{Cite journal |last=Schmidhuber |first=J. |author-link=Jürgen Schmidhuber |date=2015 |title=Deep Learning in Neural Networks: An Overview |journal=Neural Networks |volume=61 |pages=85–117 |arxiv=1404.7828 |doi=10.1016/j.neunet.2014.09.003 |pmid=25462637 |bibcode=2015NN.....61...85S}}
* {{Cite web |last=Schmidhuber |first=Jürgen |author-link=Jürgen Schmidhuber |date=2022 |title=Annotated History of Modern AI and Deep Learning |url=https://people.idsia.ch/~juergen/ |access-date=5 October 2024 |archive-date=7 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230807173414/https://people.idsia.ch/~juergen/ |url-status=live }}
* {{Cite journal |last=Searle |first=John |author-link=John Searle (American philosopher) |date=1980 |title=Minds, Brains and Programs |journal=Behavioral and Brain Sciences |volume=3 |issue=3 |pages=417–457 |doi=10.1017/S0140525X00005756}}
* {{Cite book |last=Searle |first=John |author-link=John Searle (American philosopher) |url=https://archive.org/details/mindlanguagesoci00sear |title=Mind, language and society |publisher=Basic Books |date=1999 |isbn=978-0-4650-4521-1 |location=New York |oclc=231867665 |access-date=22 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726220615/https://archive.org/details/mindlanguagesoci00sear |archive-date=26 July 2020 |url-status=live }}
* {{Citation |last=Simon |first=H. A. |title=The Shape of Automation for Men and Management |date=1965 |place=New York |publisher=Harper &amp; Row |oclc=1483817127}}
* {{Cite web |last=Simonite |first=Tom |date=31 March 2016 |title=How Google Plans to Solve Artificial Intelligence |url=https://www.technologyreview.com/2016/03/31/161234/how-google-plans-to-solve-artificial-intelligence |website=MIT Technology Review |access-date=5 October 2024 |archive-date=16 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916003430/https://www.technologyreview.com/2016/03/31/161234/how-google-plans-to-solve-artificial-intelligence/ |url-status=live }}
* {{Cite web |last=Smith |first=Craig S. |date=15 March 2023 |title=ChatGPT-4 Creator Ilya Sutskever on AI Hallucinations and AI Democracy |url=https://www.forbes.com/sites/craigsmith/2023/03/15/gpt-4-creator-ilya-sutskever-on-ai-hallucinations-and-ai-democracy |access-date=25 December 2023 |website=Forbes |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918141325/https://www.forbes.com/sites/craigsmith/2023/03/15/gpt-4-creator-ilya-sutskever-on-ai-hallucinations-and-ai-democracy/ |url-status=live }}
* {{Cite journal |last1=Smoliar |first1=Stephen W. |last2=Zhang |first2=HongJiang |date=1994 |title=Content based video indexing and retrieval |journal=IEEE MultiMedia |volume=1 |issue=2 |pages=62–72 |doi=10.1109/93.311653 |url=http://scholarbank.nus.edu.sg/handle/10635/111162 }}
* {{Cite conference |last=Solomonoff |first=Ray |author-link=Ray Solomonoff |date=1956 |title=An Inductive Inference Machine |url=http://world.std.com/~rjs/indinf56.pdf |conference=Dartmouth Summer Research Conference on Artificial Intelligence |archive-url=https://web.archive.org/web/20110426161749/http://world.std.com/~rjs/indinf56.pdf |archive-date=26 April 2011 |access-date=22 March 2011 |via=std.com, pdf scanned copy of the original |url-status=live }} Later published as&lt;br /&gt;{{Cite book |last=Solomonoff |first=Ray |title=IRE Convention Record |date=1957 |volume=Section on Information Theory, part 2 |pages=56–62 |chapter=An Inductive Inference Machine |ref=none}}
* {{Cite web |author=Stanford University |date=2023 |title=Artificial Intelligence Index Report 2023/Chapter 6: Policy and Governance |url=https://aiindex.stanford.edu/wp-content/uploads/2023/04/HAI_AI-Index-Report-2023_CHAPTER_6-1.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619013609/https://aiindex.stanford.edu/wp-content/uploads/2023/04/HAI_AI-Index-Report-2023_CHAPTER_6-1.pdf |archive-date=19 June 2023 |access-date=19 June 2023 |publisher=AI Index |archivedate=19 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230619013609/https://aiindex.stanford.edu/wp-content/uploads/2023/04/HAI_AI-Index-Report-2023_CHAPTER_6-1.pdf |deadurl=yes }}
* {{cite podcast |last=Stewart |first=Jon |author-link=Jon Stewart |title=AI: What Could Go Wrong? With Geoffrey Hinton |date=October 9, 2025 |website=The Weekly Show with Jon Stewart |url=https://podcasts.apple.com/ag/podcast/ai-what-could-go-wrong-with-geoffrey-hinton/id1583132133?i=1000730952581 }}
* {{Cite conference |last1=Tao |first1=Jianhua |last2=Tan |first2=Tieniu |date=2005 |conference=Affective Computing: A Review |series=Lecture Notes in Computer Science |publisher=Springer |volume=3784 |pages=981–995 |doi=10.1007/11573548 |isbn=978-3-5402-9621-8 |book-title=Affective Computing and Intelligent Interaction}}
* {{Cite news |last1=Taylor |first1=Josh |last2=Hern |first2=Alex |date=2 May 2023 |title='Godfather of AI' Geoffrey Hinton quits Google and warns over dangers of misinformation |url=https://www.theguardian.com/technology/2023/may/02/geoffrey-hinton-godfather-of-ai-quits-google-warns-dangers-of-machine-learning |work=[[The Guardian]] |access-date=5 October 2024 |archive-date=5 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005171343/https://www.theguardian.com/technology/2023/may/02/geoffrey-hinton-godfather-of-ai-quits-google-warns-dangers-of-machine-learning |url-status=live }}
* {{Cite magazine |last=Thompson |first=Derek |date=23 January 2014 |title=What Jobs Will the Robots Take? |url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2014/01/what-jobs-will-the-robots-take/283239 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424202435/https://www.theatlantic.com/business/archive/2014/01/what-jobs-will-the-robots-take/283239 |archive-date=24 April 2018 |access-date=24 April 2018 |magazine=The Atlantic }}
* {{Cite book |last=Thro |first=Ellen |url=https://archive.org/details/isbn_9780816026289 |title=Robotics: The Marriage of Computers and Machines |date=1993 |publisher=Facts on File |isbn=978-0-8160-2628-9 |location=New York |access-date=22 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726131505/https://archive.org/details/isbn_9780816026289 |archive-date=26 July 2020 |url-status=live }}
* {{Cite news |last=Toews |first=Rob |date=3 September 2023 |title=Transformers Revolutionized AI. What Will Replace Them? |url=https://www.forbes.com/sites/robtoews/2023/09/03/transformers-revolutionized-ai-what-will-replace-them |access-date=8 December 2023 |work=Forbes |archive-date=8 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208232145/https://www.forbes.com/sites/robtoews/2023/09/03/transformers-revolutionized-ai-what-will-replace-them/ |url-status=live }}
* {{Turing 1950}}
* {{Cite book |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000377433/PDF/377433eng.pdf.multi |title=UNESCO Science Report: the Race Against Time for Smarter Development. |date=2021 |publisher=UNESCO |isbn=978-9-2310-0450-6 |location=Paris |ref={{Harvid|UNESCO|2021}} |access-date=18 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618233752/https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000377433/PDF/377433eng.pdf.multi |archive-date=18 June 2022 |url-status=live }}
* {{Cite journal |last1=Urbina |first1=Fabio |last2=Lentzos |first2=Filippa |last3=Invernizzi |first3=Cédric |last4=Ekins |first4=Sean |date=7 March 2022 |title=Dual use of artificial-intelligence-powered drug discovery |journal=Nature Machine Intelligence |volume=4 |issue=3 |pages=189–191 |doi=10.1038/s42256-022-00465-9 |pmc=9544280 |pmid=36211133}}
* {{Cite news |last=Valance |first=Christ |date=30 May 2023 |title=Artificial intelligence could lead to extinction, experts warn |url=https://www.bbc.com/news/uk-65746524 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617200355/https://www.bbc.com/news/uk-65746524 |archive-date=17 June 2023 |access-date=18 June 2023 |work=BBC News }}
* {{Citation |last=Valinsky |first=Jordan |title=Amazon reportedly employs thousands of people to listen to your Alexa conversations |date=11 April 2019 |work=CNN.com |url=https://www.cnn.com/2019/04/11/tech/amazon-alexa-listening/index.html |access-date=5 October 2024 |archive-date=26 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126033535/https://www.cnn.com/2019/04/11/tech/amazon-alexa-listening/index.html |url-status=live }}
* {{Cite news |last=Verma |first=Yugesh |date=25 December 2021 |title=A Complete Guide to SHAP – SHAPley Additive exPlanations for Practitioners |url=https://analyticsindiamag.com/a-complete-guide-to-shap-shapley-additive-explanations-for-practitioners |access-date=25 November 2023 |work=Analytics India Magazine |archive-date=25 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231125045938/https://analyticsindiamag.com/a-complete-guide-to-shap-shapley-additive-explanations-for-practitioners/ |url-status=live }}
* {{Cite news |last=Vincent |first=James |date=7 November 2019 |title=OpenAI has published the text-generating AI it said was too dangerous to share |url=https://www.theverge.com/2019/11/7/20953040/openai-text-generation-ai-gpt-2-full-model-release-1-5b-parameters |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611054114/https://www.theverge.com/2019/11/7/20953040/openai-text-generation-ai-gpt-2-full-model-release-1-5b-parameters |archive-date=11 June 2020 |access-date=11 June 2020 |work=The Verge }}
* {{Cite news |last=Vincent |first=James |date=15 November 2022 |title=The scary truth about AI copyright is nobody knows what will happen next |url=https://www.theverge.com/23444685/generative-ai-copyright-infringement-legal-fair-use-training-data |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619055201/https://www.theverge.com/23444685/generative-ai-copyright-infringement-legal-fair-use-training-data |archive-date=19 June 2023 |access-date=19 June 2023 |work=The Verge }}
* {{Cite news |last=Vincent |first=James |date=3 April 2023 |title=AI is entering an era of corporate control |url=https://www.theverge.com/23667752/ai-progress-2023-report-stanford-corporate-control |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619005803/https://www.theverge.com/23667752/ai-progress-2023-report-stanford-corporate-control |archive-date=19 June 2023 |access-date=19 June 2023 |work=The Verge }}
* {{Cite journal |last=Vinge |first=Vernor |author-link=Vernor Vinge |date=1993 |title=The Coming Technological Singularity: How to Survive in the Post-Human Era |url=http://www-rohan.sdsu.edu/faculty/vinge/misc/singularity.html |journal=Vision 21: Interdisciplinary Science and Engineering in the Era of Cyberspace |page=11 |bibcode=1993vise.nasa...11V |archive-url=https://web.archive.org/web/20070101133646/http://www-rohan.sdsu.edu/faculty/vinge/misc/singularity.html |archive-date=1 January 2007 |access-date=14 November 2011 }}
* {{Cite magazine |last=Waddell |first=Kaveh |date=2018 |title=Chatbots Have Entered the Uncanny Valley |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/04/uncanny-valley-digital-assistants/523806 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424202350/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/04/uncanny-valley-digital-assistants/523806 |archive-date=24 April 2018 |access-date=24 April 2018 |magazine=The Atlantic }}
* {{Cite book |last=Wallach |first=Wendell |title=Moral Machines |date=2010 |publisher=Oxford University Press}}
* {{Cite book |last1=Wason |first1=P. C. |author-link=Peter Cathcart Wason |title=New horizons in psychology |last2=Shapiro |first2=D. |publisher=Penguin |date=1966 |editor-last=Foss, B. M. |location=Harmondsworth |chapter=Reasoning |access-date=18 November 2019 |chapter-url=https://archive.org/details/newhorizonsinpsy0000foss |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726131518/https://archive.org/details/newhorizonsinpsy0000foss |archive-date=26 July 2020 |url-status=live |chapter-url-access=registration }}
* {{Cite journal |last1=Weng |first1=J. |last2=McClelland |last3=Pentland |first3=A. |last4=Sporns |first4=O. |last5=Stockman |first5=I. |last6=Sur |first6=M. |last7=Thelen |first7=E. |date=2001 |title=Autonomous mental development by robots and animals |journal=Science |volume=291 |issue=5504 |pages=599–600 |doi=10.1126/science.291.5504.599 |pmid=11229402}}
* {{Cite news |date=21 October 1999 |title=What is 'fuzzy logic'? Are there computers that are inherently fuzzy and do not apply the usual binary logic? |url=https://www.scientificamerican.com/article/what-is-fuzzy-logic-are-t |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506035133/https://www.scientificamerican.com/article/what-is-fuzzy-logic-are-t |archive-date=6 May 2018 |access-date=5 May 2018 |work=Scientific American |ref={{Harvid|Scientific American|1999}} }}
* {{Citation |last=Williams |first=Rhiannon |title=Humans may be more likely to believe disinformation generated by AI |date=28 June 2023 |work=[[MIT Technology Review]] |url=https://www.technologyreview.com/2023/06/28/1075683/humans-may-be-more-likely-to-believe-disinformation-generated-by-ai/ |access-date=5 October 2024 |archive-date=16 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916014613/https://www.technologyreview.com/2023/06/28/1075683/humans-may-be-more-likely-to-believe-disinformation-generated-by-ai/ |url-status=live }}
* {{Cite journal |last1=Wirtz |first1=Bernd W. |last2=Weyerer |first2=Jan C. |last3=Geyer |first3=Carolin |date=24 July 2018 |title=Artificial Intelligence and the Public Sector – Applications and Challenges |journal=International Journal of Public Administration |volume=42 |issue=7 |pages=596–615 |doi=10.1080/01900692.2018.1498103}}
* {{Citation |last=Wong |first=Matteo |title=ChatGPT Is Already Obsolete |date=19 May 2023 |work=The Atlantic |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/05/ai-advancements-multimodal-models/674113/ |access-date=5 October 2024 |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022529/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/05/ai-advancements-multimodal-models/674113/ |url-status=live }}
* {{Citation |last=Yudkowsky |first=E |title=Artificial Intelligence as a Positive and Negative Factor in Global Risk |work=Global Catastrophic Risks |date=2008 |url=http://intelligence.org/files/AIPosNegFactor.pdf |access-date=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019182403/http://intelligence.org/files/AIPosNegFactor.pdf |archive-date=19 October 2013 |url-status=live |publisher=Oxford University Press, 2008 |bibcode=2008gcr..book..303Y }}
{{Refend}}

[[শ্ৰেণী:কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান]]
[[শ্ৰেণী:প্ৰযুক্তি]]
[[শ্ৰেণী:কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা]]</text>
      <sha1>eghp9w6vq20zv286u2tbd0xkwpqfqc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বাৰ ভূঞা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52365</id>
    <revision>
      <id>610972</id>
      <parentid>610969</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T12:22:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>610972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36991" sha1="2n7lisb7jtelvfuu9daugv8jzxk5hub" xml:space="preserve">{{under construction}}

'''বাৰ ভূঞা''' ( মধ্যযুগীয় [[অসম]] আৰু বংগৰ এচাম শাসনকৰ্তা আৰু জমিদাৰ আছিল। ভূঞাৰ অৰ্থ ভূঁই বা ভূমিৰ অধিকাৰী। তেওঁলোকে আনৰ পৰা প্ৰায় স্বাধীনতা বজাই ৰাখি নিজ মাজতে গোট কৰিছিল। এই ভূপতিসকল কোনো বিশেষ জনগোষ্ঠী, ধৰ্ম বা জাতিৰ নাছিল।&lt;ref name=&quot;Nath 1989 21&quot;&gt;{{harv|Nath|1989|p=21}}&lt;/ref&gt;

বাহিৰা শক্তিয়ে আক্ৰমণ কৰিলে তেওঁলোকে সাধাৰণতে একেলগে তাৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ কৰিছিল। শান্তিৰ সময়ত সকলোৱে নিজা নিজা সাৰ্বভৌমত্ব বজাই ৰাখিছিল। তাৰ মাজতে শক্তিশালী ৰজাৰ আৱিৰ্ভৱ হ'লে তেওঁলোকে আনুগত্য প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harv|Neog|1980|p=49}}&lt;/ref&gt; তেওঁলোকে ''চকলা'' নামৰ গাঁৱৰ সমষ্টিত শাসন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ সকলোতকৈ প্ৰতাপীজনে নিজকে ''ৰজা'' বুলিছিল।&lt;ref&gt;{{harv|Neog|1980|p=48}}&lt;/ref&gt; 

সিবিলাকৰ বাৰজন বাৰ ঠাইত প্ৰখ্যাত হৈ উঠিছিল; সেই কাৰণে সিবিলাকক &quot;বাৰভূঞা&quot; বোলা যায়। বাৰঘৰ কায়স্থ ভূঞাত বাজেও দুঘৰ বামুণ ভূঞা আছিল।&lt;ref&gt;{{harv|Barooah|1937|p=19}}&lt;/ref&gt; আন বুৰঞ্জীবিদৰ মতে শাসনকৰ্তাৰ সংখ্যা বাৰজনতকৈ বেছি আহিল আৰু ''বাৰ'' শব্দই &quot;বহুতো&quot; বুজাইছিল।&lt;ref&gt;{{Harvcol|Neog|1980|p=49f}}&lt;/ref&gt; গতিকে ''ভূঞা-ৰাজ'' বুলিলে নিজা নিজা শাসন বুজাইছিল, আৰু ''বাৰ ভূঞা'' বুলিলে তেওঁলোকৰ বিশেষ গোটক বুজাইছিল।&lt;ref&gt;{{harv|Guha|1983|p=10}}&lt;/ref&gt; বংগত তেওঁলোকে ভাটিৰ অঞ্চলক বাৰটা প্ৰাশাসনিক গোট বা ''দ্বাদশ বাংলা''ত ভগাইছিল।&lt;ref&gt;Akbarnama, Volume III, Page 647&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ অসম, উত্তৰ বংগ আৰু বাংলাদেশৰো সৰহভাগেৰে গঠিত [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ ভাঙোনৰ সময়ছোৱাতে বাৰ ভূঞাৰ উৎপত্তি হৈছিল। [[শালস্তম্ভ বংশ]]ৰ নৱম শতিকাৰ ৰজা বলবৰ্মন (তৃতীয়)ৰ ৰাজত্বকালতে মাটি ভগাই লোৱাৰ কাৰ্য খুব দেখিবলৈ পোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harv|Lahiri|1984|p=62}}&lt;/ref&gt; মধ্য কামৰূপৰ পতন হোৱাৰ পাছত সৰু সৰু দলপতিৰ প্ৰথা অব্যাহত থাকে। 

[[File:Map of Baro-Bhuyan territories.jpg|thumb|right|১৬ শতিকাৰ আগভাগত ভূঞা সকলে ৰাজত্ব কৰা অঞ্চলসমূহ]]

অসমত বাৰভূঞাসকলে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ দক্ষিণপাৰে [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ পশ্চিমফালে আৰু উত্তৰপাৰে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পশ্চিমৰ অঞ্চল অধিকাৰ কৰিছিল। ইয়াত [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]], [[দৰং জিলা|দৰং]] আৰু [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। বংগৰ আক্ৰমণকাৰীৰ বিৰুদ্ধে তেওঁলোকে অস্ত্ৰ ধৰিছিল আৰু ১৪৯৮ চনৰ পাছত আলাউদ্দিন হুছেইন শ্বাহৰ প্ৰশাসনৰ বাকী ৰোৱা অংশক পৰাস্ত কৰিছিল। তেওঁলোকে [[কোচ ৰাজ্য]]ৰ উত্থানতো বাধা দিছিল যদিও ব্যৰ্থ হয়। তাৰ পাছত দ‌‌‌ক্ষিণপাৰে তেওঁলোকৰ অঞ্চল কচাৰী ৰাজ্য আৰু কমতা ৰজ্যৰ মাজৰ সংকুচিত হৈ পৰে। উত্তৰ পাৰতো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰভাৱ বাঢ়ি আহিবলৈ ধৰে। বংগত বৰিসালৰ চন্দ্ৰদ্বীপ ৰাজ্য বসু ৰাজ পৰিয়ালে শাসন কৰিছিল। ইয়াৰ শেষৰজন ৰজা ৰবীন্দ্ৰ নাৰায়ণ বসুৱে বংগৰ বিভাজনৰ সময়ত [[কলকাতা]]লৈ পলাই যায়। তেওঁলোকৰ স্থান ইতিমধ্যেই জমিদাৰলৈ অৱনমিত হৈছিল।l

==ইতিহাস==

===অসমৰ বাৰ-ভূঞা===

অসমৰ বাৰ-ভূঞা সকলক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰিব পৰা যায়। প্ৰথমটো ভাগ হৈছে আদি বা পুৰণি ভূঞা আৰু আনটো হৈছে ১৪ শতিকাত অহা বাৰ-ভূঞা। শংকৰদেৱৰ আদি পুৰুষ এই দ্বিতীয় ভাগৰ আছিল। 

====আদি ভূঞা====

* আদি-চৰিতৰ তথ্য : 

আদি ভূঞা বা পুৰণি ভূঞা সকলৰ উৎপত্তিৰ কথা বিশেষভাৱে জনা নাযায়। একমাত্ৰ ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগত&lt;ref&gt;Neog, Maheswar, Early History of the Vaishnavite Faith and Movement in Assam, p. 29, It is supposed to have been written in 1586 saka (1664 AD).&lt;/ref&gt; লিখা বিতৰ্কিত গ্ৰন্থ &quot;আদি-চৰিত&quot;ত হে এই সকলৰ উৎপত্তিৰ এটা আখ্যান দিয়া হৈছে। কিন্ত এইখন গ্ৰন্থ প্ৰায় বোৰ ইতিহাসবিদে গ্ৰহণ নকৰে আৰু জালি বুলি গণ্য কৰে।&lt;ref&gt;Maheswar Neog states that the Adi-carita, ascribed to Madhavadeva, has created much ill feeling among the Vaisnavas of Assam, and has been denounced by the more considerate section of sattra pontiffs and literary men alike.&lt;/ref&gt;

এই গ্ৰন্থখনত উল্লেখ কৰা মতে আদি-ভুঞা সকলৰ উৎপত্তি কমতাপুৰৰ ৰজা আৰিমত্তৰ ৰাজসভাৰ সমুদ্ৰ নামৰ মন্ত্ৰী এজনৰ পৰা হৈছিল। প্ৰতাপপুৰা (কামৰূপৰ বুৰঞ্জী মতে প্ৰতাপসিংহ/ৰামচন্দ্ৰ) নামৰ এজন ৰজাই ৰত্নপীঠৰ (যোগিনী তন্ত্ৰৰ মতে কামৰূপ ৰাজ্যৰ পশ্চিম অংশ) ৰত্নপুৰত ৰাজত্ব কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ মায়ামত্তয়ে নিজৰ ৰাজ্যখন দুয়ো পুত্ৰ নাগমত্ত আৰু আৰিমত্তৰ মাজত ভাগ কৰি দিছিল। আৰিমত্তয়ে ৰাজ্যৰ পুব ভাগ শাসন কৰিছিল, যʼত তেওঁৰ মন্ত্ৰী সমুদ্ৰয়ে তেওঁৰ বাবে এখন নতুন ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰি দিছিল। নাগমত্তেয়ে ৰত্নপীঠৰ ৰত্নপুৰৰ পৰা পশ্চিম ভাগ ৰাজত্ব কৰিছিল। কিছু বছৰৰ পাছত নাগমত্তৰ মৃত্যু হয় আৰু আৰিমত্তয়ে নিজৰ পিতৃক হত্যা কৰি সমগ্ৰ ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ লয়। &quot;কামৰূপৰ বুৰঞ্জী&quot; নামৰ গ্ৰন্থখনৰ পৰা জনা যায় যে আৰিমত্তয়ে কমতাপুৰৰ ৰজা দুৰ্ল্লভেন্দক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰৰ ৰজা হৈছিল আৰু পুনৰ কামৰূপলৈ আহি পিতৃক সত্যা কৰি বৈদ্যৰগড় নামে এখন পাট নিৰ্মাণ কৰিছিল। তাৰ পাছত তেওঁ বিশ্বনাথৰ প্ৰতাপ গড়ৰৰ লৈকে ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰি কামৰূপ লৈ ঘূৰি আহি ৰাজপাট খাইছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, Surjya Kumar, ''Kamrupar Buranji'', p.4&lt;/ref&gt; 

আৰিমত্তয়ে সমুদ্ৰক ৰাজ্যৰ এটা অংশ ৰাজত্ব কৰিবলৈ দিছিল আৰু সমুদ্ৰৰ পুত্ৰ মনোহৰক আন অংশ। সমুদ্ৰ আৰু মনোহৰৰ মৃত্যুৰ পাছত সমগ্ৰ অঞ্চলটো মনোহৰৰ পুত্ৰী লক্ষ্মীৰ হাতলৈ গৈছিল। লক্ষ্মীৰ দুই পুত্ৰ আছিল, সান্তনো আৰু সুমন্ত &lt;ref&gt;Neog, Maheswar, Early History of the Vaishnavite Faith and Movement in Assam, p. 52&lt;/ref&gt;। সান্তনো আৰু সুমন্ত দুয়োৰে বাৰজন পুত্ৰ আছিল। এই সকলকে বৰ বাৰ-ভূঞা (লস্কৰ, কাব্যশী, পদ্ম, ৰাই, সলাল, চুকা/সকা, টেটন, ধ্বজ/ধয়া, উজীৰ, সৰল, ৰমাই আৰু তমাই) আৰু সৰু বাৰ-ভূঞা (কন্বজ্বৰা/কনৌজ্বৰা, ৰঘূ, মুকুন্দ,কদম্ব, সুৰথ, সুন্দৰা,সুশামা, গৌড়বাজ, ৰত্ন, মহাৰথ, লেপ আৰু কেপ) কোৱা হৈছিল। সৰু বাৰ-ভূঞা সকল ৰামপুৰলৈ(বৰ্তমানৰ নগাঁৱত অৱস্থিত) স্থানান্তৰিত হৈছিল। বৰ বাৰ-ভূঞা সকল পূৰ্বৰ ঠাইতে থাকি সেই ঠাইক নিজৰ মাতৃৰ নামত লক্ষ্মিপুৰ/লক্ষিমপুৰ( বৰ্তমানৰ দৰঙত অৱস্থিত) দিয়ে। পুৰ্বতে এই ঠাইক ৰঙ্গ-গ্ৰাম কোৱা হৈছিল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/n33/mode/1up As per Asamar Buranji, ''Rang-gram''(Rangagaon) was renamed as ''Lakshmipur'' after their mother Lakshmi]&lt;/ref&gt;। 

গ্ৰন্থখনত উল্লেখ থকাৰ মতে আদি ভূঞা সকলে চুতীয়া আৰু কছাৰী দুয়ো ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰি নিজৰ ভূমি ৰক্ষা কৰিছিল। গ্ৰন্থখনত দিয়াৰ মতে এবাৰ বৰ বাৰ-ভূঞায়ে আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, কিন্তু যুদ্ধত পৰাস্ত হৈ বাৰজন বৰ-ভূঞাক বন্দী কৰি শদিয়াৰ শ্যামা কালিৰ মন্দিৰলৈ(তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ) বলি দিবলৈ পঠিওৱা হৈছিল। কিন্তু, কাহিনীটোৰ মতে, গোসানীয়ে ভূঞা সকলৰ বলি ল'বলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে আৰু সেই বাবে আহোম ৰজাই সকলোকে সপত কোৱাই এৰি দিলে। গ্ৰন্থখনৰ মতে ইয়াৰ পাছত বাৰ ভূঞাৰ সহযোগত আহোম ৰজায়ে কছাৰী ৰজা আৰু চুতীয়া ৰজা, ধীৰনাৰায়ণক পৰাস্ত কৰি হত্যা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। 

অৱশ্যে এই ঘটনাটো সত্য প্ৰমাণিত নহয় বুলি ভবা হয় কাৰণ চুতীয়া ৰজাক ১৫২৪ চনত পৰাস্ত কৰাৰ পাছত হে শদিয়াখন বা শদিয়াৰ কালি মন্দিৰটো আহোম ৰজাৰ অধীনলৈ আহিছিল। হয়টো এই ঘটনা পৰৱৰ্তী কালৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহ (১৫২৭-১৫২৯ চনৰ) বা কছাৰী দমন(১৫৩৬ চনৰ) হয়। সম্ভৱতঃ এই বৰ বাৰ-ভূঞাসকলৰ বিদ্ৰোহক দমন কৰি আহোম ৰজাই চুতীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ বা কছাৰী ৰজাক পৰাস্ত কৰিবলৈ এইসকলৰ সহায় লৈছিল। &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot; গ্ৰন্থখনত কছাৰীৰ বিৰুদ্ধে আহোম ৰজাই ভূঞা সকলৰ সহায় লোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.28,&quot;ৰটা ভাঙ্গি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল। যেতিয়া স্বৰ্গদেৱে কছাৰীক মৰঙ্গিৰ পৰা খেদালে, তেতিয়াএ দেৱতায়ে মানুহ দুনুহ দি লাচামক নি তাক টুৰ্পাক নাম দি মৰঙ্গিৰ অধিকাৰ পাতিলে। সেই সময়ৰ পৰাই এই ঘৰক বাঁহবড়িয়া চেতিয়া‌ বোলে। ই পূৰ্ব্বৰ ৰটা মাৰি অনা কলিতা।&quot;&lt;/ref&gt; আদি-চৰিতত উল্লেখ থকাৰ মতে এই কাৰ্যত প্ৰসন্ন হৈ আহোম ৰজাই বাৰ-ভূঞাসকলক উত্তৰ কোলৰ বাৰখন সৰু প্ৰদেশ(যেনে কলাবাৰী, গহপুৰ, কলংপুৰ, নাৰায়ণপুৰ, ইত্যাদি) আহোমৰ হৈ ৰাজত্ব কৰিবলৈ দিছিল। ইয়াৰে লস্কৰ পৰিয়ালৰ জয় ভূঞা আৰু উজীৰ পৰিয়ালৰ মাহি ভূঞা এসময়ত শক্তিশালী হৈ উঠিছিল আৰু আহোম ৰজা জয়ধ্বজ সিংহই এই সকলৰ সকল চুক্তি কৰিব লগীয়া হৈছিল। গ্ৰন্থখনত লিখা হৈছে যে সৰু বাৰ-ভূঞাসকলে বৰ বাৰ-ভূঞাসকলৰ লগত কল্পতৰু-শাস্ত্ৰ নামৰ এখন গ্ৰন্থৰ বাবে দ্বন্দ্ব কৰি ৰামপুৰৰ দক্ষিণলৈ আঁতৰি আহিছিল। 

* বুৰঞ্জীৰ তথ্য :

আহোম যুগৰ বুৰঞ্জীসমূহৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে সকলো আদি ভূঞাক বস কৰি সিহঁতক অধিকাংশক উজনি অসমৰ উত্তৰ কোললৈ(বৰ্তমানৰ লক্ষিমপুৰ, বিশ্বনাথ জিলা) স্থানান্তৰিত কৰিছিল। হৰকান্ত বৰুৱাৰ ''&quot;আসাম বুৰঞ্জী&quot;'' আৰু কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ ''&quot;আসাম বুৰঞ্জী পুথি&quot;''ৰ অনুসৰি চুতীয়াক পৰাস্ত কৰাৰ পাছত বাৰ-ভূঞাক বস কৰি চুহুংমুঙে সিহঁতৰ ল'ৰা কিছুমানক তামুলী আৰু পাচনী পাতি লৈছিল।&lt;ref&gt;Tamuli Phukan, Kasinath, ''Assam Buranji, p. 20, &quot;পাচে চুটিয়া ৰজাৰ পো ভাই সহিতে চুটিয়াক পাকৰি গুৰিত পাতিলে। পাচে লাক্নি কাতকেউ ১৪২৭ সঁকত বাৰভুঁয়াক বৰালে; সিহঁতৰ বচোআল টঙ্গালি হাচটি এইসকলৰ আদৰ্স ললে; সিহঁতৰ ল'ৰা কিচু সৰ্গদেৱে তামুলী পাঁচনিকৈ লগত ল'লে।&quot; &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua, Harakanta Sadaramin, ''Assam Buranji, p. 24.&lt;/ref&gt; ''&quot;সাতসৰী বুৰঞ্জী&quot;''ৰ মতে চুহুংমুঙ ৰজাই প্ৰথমতে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ ৰৌটা ভাঙি ভূঞাক দমন কৰি বিস্তৰ মানুহ পাই ভূঞা সকলক নিবন্ধ কৰি মেলি দিছিল। তাৰ পাছত সলাত গড় (বৰ্তমানৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দুয়োপাৰৰ বিশ্বনাথ-কুকুৰাকতা অঞ্চল) বান্ধি উত্তৰ-দক্ষিণৰ ৰাজ(ভূঞা) মাৰি লৈছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., ''Satsari Buranji'',p. 16, &quot;কছাৰী কৰতলীয়া:- দেৱৰগাঁৱত, মৰঙ্গিত কছাৰী আছিল।..পাছে চুহুমফা ৰজাদেৱে সেই কছাৰীক বহুবাৰ যুঁজিলে, আৰু চেং ৰজাক খুনখৰাক ধৰি আনিলে... আমালৈ ঘোঁৰা দিবি ২০, বুঢ়াগোহাঁইলৈ দিবি ৩টা, মৰঙ্গিখোৱালৈ দিবি ১টা, এই নিৱদ্ধ। ভূঞা:- আতপাচে ৰৈয়ত ভাঙ্গি আনিলে। বিস্তৰ ৰাজত মানুহ পাই থানে-থানে পাতি ভূঞাহতক নিৱন্ধ দি মেলি পঠায়। সলাত গড় বান্ধি থৈ উত্তৰে-দক্ষিণে যি ৰাজ পায়, তাক মাৰিবৰ মন কৰিছে।&quot; &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., ''Satsari Buranji'', p.135, &quot;দুই বছৰ থাকি দেৰগাঞো মৰঙ্গি মাৰিছে, কছাৰী মাৰিছে। দুই বছৰ থাকি উত্তৰ কোলৰ বাৰে-ভূঞাক ধৰিছে। ভূঞাহতক জিনি বচোৱাল টঙালি জমনড়া মমচাট কৌপতীয়া জাপি ল'লে। এক বৎসৰ থাকি সলাত গড় বান্ধিছে। এক বৎসৰ থাকি ৰটা-টেমনি মাৰিছে।&quot; &lt;/ref&gt;‌‌ এই কথা টাই ভাষাৰ ''&quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot;'' আৰু ''&quot;দেওধাই অসম বুৰঞ্জী&quot;'' এই দুয়ো গ্ৰন্থখনতো উল্লেখ কৰা হৈছে&lt;ref&gt;Barua, G.C.,&quot;Ahom Buranji, p. 62, &quot;The heavenly king proceeded to Shaola(Biswanath). He ordered Shenglung, Thaomung Shenba, and some others to go and remain at Teomani-Rowta. They did accordingly proceeded to the place and stopped there...The king passed the year Lakni Taomit (1528 AD) in peace. In Lakni Kaken (in 1529 AD), the king, with his son, the Dangarias and followers proceeded to Shaola(Sala). The heavenly king sent a messenger to Shenglung and other directing them to return from Teomani-Rowta. The king then ordered Thaomung Katak and Thaomung Mungklang to cross the Bharali river and plunder the wide country on the other side. Both of them acted as desired and returned with some captives who were produced before the king. Thaomung Katak was placed at Narayanpur.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K, ''Deodhai Asam Buranji'',p.21,&quot;ৰজাদেৱে বিশ্বনাথ লৈ গৈ ত্যাওচুংলুং-কংচেং, থাওমুং-চেনব‌ এই দুইক ৰেটাই-টেমনিত থাকিব দিলেগৈ। পাচে থাওমুং-কটকক উজিৰক ধৰিবলৈ পঠালে। উজিৰে এই কথা জানি ভাগি পৰাৰ...লাক্নি কাকেও শকত ৰজাদেৱৰ‌ বাপেক-পুতেক ৰাজ্যে-সমন্বিতে বিশ্বনাথলৈ গৈ কলঙ্গেদি মানুহ পঠাই ৰেটাই-টেমনিৰ পৰা ত্যাওচুংলুং-কংচেঙক লোকজন সহিতে আহিব দিলে। পাচে ৰজাদেৱে থাওমুং-কটক, থাওমুং-মুংক্লাং, এই দুইক ভৰলীয়ে উজাই পঠালে, বোলে-&quot;তহঁতে দুয়ে ভৰলু পাৰ হৈ‌ গৈ যি মানুহ পাৱ ধৰি আনগৈ।&quot; পাচে ইবোলাক দুয়ো গৈ‌ যি মানুহ পালে আনি ৰজাদেৱৰ ঠাইত দিলেহি। পাচে থাওমুং-কটকক নাৰায়ণপুৰত ৰাজ দি তাতে থাকিব দিলে।&quot;&lt;/ref&gt;। ইয়াৰ পাছত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ভূঞা সকলে ৰজাৰ ৰাজচʼৰালৈ অহা যোৱা কৰি আছিল আৰু উত্তৰ-কোল, দিহিং, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি পুখুৰী, দৌল, ইত্যাদি নিৰ্মাণ কৰি থৈ গৈছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., ''Satsari Buranji'',p. 17, &quot;ভুঞাহঁত আহি গান্ধ, স্বওঁৰ, থঙ্গা ৰজাক ভেটিলেহি। ছমাহ থাকি যায়, অহাযোৱাকৈ থাকে। উত্তৰকোলত ৪ মাহ থাকি পুখুৰী খানি আহিল। দিহিঙ্গত দৌল বান্ধিলে, পুখুৰী খানিলে শিলিখাতলত, পানীচকি দি হাট পাতিলে দলৌগুৰিত। হালধিবাৰীত নগৰ কৰিলে। ভূঞাহঁত আহি থাকে, ৰজায়েৰে কথা হই থাকে। ৰজা বামুণহঁতক বাদ কৰাই ৰঙ্গ চাই থাকে। পুৰ্ব্বে বাৰু নাছিল, ছাৰিব নাজানে, ভূঞাৰ পৰাহে হ'ল।&quot; &lt;/ref&gt; ''&quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot;'' খনত উল্লেখ থকাৰ মতে দিহিঙীয়া ৰজায়ে ৰটা-টেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিছিল। এই ভূঞা সকলৰ মাজত বাৰ মুখ্য ভূঞা আছিল উতৈ, তমাই, ৰাই, সঁকাই, কৌষিক, উজিৰ, লস্কৰ, চোমদাৰ, সনাতন, কেহো, ৰামভট আৰু ভকতভূঞা। এই সকলৰ তলত চাৰিজন কৈ সৰু মূৰীয়া ভূঞা আছিল।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p. 27-28, &quot;বাৰ ভুঞাপ:- আৰু পূৰ্বে দিহীঙ্গিয়া ৰজা দেৱে ৰটাটেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিলেনি। ভূঞাৰ নাম উতৈ ১,তমাই ১, ৰাই ১, সঁকাই ১, কৌষিক ১, উজিৰ ১, লস্কৰ ১, চোমদাৰ ১, সনাতন ১, কেহো ১, ৰামভট ১, ভকতভূঞা ১। এই বাৰটা মুখ্য ভূঞা। তাৰে চাৰিটাকৈ সৰু মূৰিয়া ভূঞা দুকুড়ি আঠোটা। ৰটা ভাঙি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল।&quot; &lt;/ref&gt; ''&quot;অসম বুৰঞ্জী (SM)&quot;''ৰ অনুসৰি এই সকল ভূঞাৰ উতৈ আৰু তমাই নামৰ দুই ভূঞায়ে বগা হাতীত উঠি নিজকে ৰজা ঘূষণা কৰাত, আহোম ৰজাই দুয়োকে ধৰি দেওঘৰলৈ নি কাটিলে আৰু অন্য ভূঞাৰ (লস্কৰ, লালোয়া, উতাবৰ, কহিক/কৌষিক, চোমদাৰ, উজীৰ, তমাই, চপা, সোণাবৰ, ভেদাই) ভাই-ভতিজাক খাটনীয়াৰৰূপে ভেঁটাই ল'লে&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K.,&quot;Assam Buranji(SM)&quot;, p.11-13, &quot;সেই সয়ম উতৈ তমাই দুই ভূঞায়ে হস্তিত চূণ ঘহি কান্ধত চলি, বোলে, -&quot;সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?&quot; এই গৰ্ব্ব শুনি স্বৰ্গদেৱে বোলে-&quot;মোক নাকুৰি নাখামে দিছে কালে পাইছো।&quot; ভূঞা হঁত কোন মানুহ, শুকুলা হস্তিত উঠি যে আমাক অৱগৰ্ব্ব কৰে?&quot; এই বুলি স্বৰ্গদেৱে বৰসন্দিকৈ ডেকাৰজা, দিহিঙ্গীয়া গলমণি পাত্ৰ, চনবন ভঙ্গীয়া হুহামৰা এই তিনি প্ৰধান কাঁড়ী, বোলে-&quot;আমি ভূঞাহঁতক মাৰি ধৰি আনি দিম; স্বৰ্গদেৱৰ লোণ চাউল খাবৰ কি কাৰণ?&quot; পাচে স্বৰ্গদেৱে বঁটাবাহন দি লোকজন সহিতে পঠাই দিলে। সিবোৰো গৈ কঢ়ামুখৰ দীৰ্ঘ পুখুৰীৰ কোষত ৰʼলগৈ। সেই সময়ত কাৰেকুছীয়া বাসুদেৱ তপসী লস্কৰে বোলে-&quot;আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰিব নোৱাৰি। পোৱালি-খোৱা আহোম, পেটৰ পোৱালিকো চিৰি মাৰে।&quot; এই বুলি ঘোঁৰা ৫টা, ৰূপ ২ চৰু সহিতে মালবৈয়া লস্কৰ পঠাই দিলে, বোলে-&quot;আমি স্বৰ্গদেৱৰ শৰ্ণীয়া হʼলো, আমাক যিৰূপে ক্ৰোদ্ধ এৰিব, তাকে কৰিব।&quot; পাচে ডেকাৰজা প্ৰমুখ্যে গলমণি পাত্ৰে বোলে-&quot;ভাল, আমি মহাৰাজ স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত বুজাই সাঞ্চি-পাতি ৰাখিম। তহঁতৰ ভাই-ভতিজা আমাৰ লগত পঠাই দে, খাটনীয়াৰৰূপে স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত সেৱা কৰি থাকক গৈ, তেবেসে আমি উলটি যাব পাৰোঁ।&quot; এই কথাত থাকি লালোয়া, উতাবৰ, কহিক, চোমদাৰ, উজীৰ, তমাই, চপা, সোণাবৰ, ভেদাই, এই সকল ভূঞাৰ ভাই-ভতিজাক লগত লৈ সন্দিকৈ প্ৰমুখ্যে ডেকাৰজায়ে খাটনীয়াৰৰূপে ভেঁটাই দিলে। স্বৰ্গদেউ বোলে-&quot;শুকুলা হাতীৰ যে তমাই উঠিছে, সেই হাতী মোলৈ কিয় নানিলিহঁক?&quot; পাচে ভূঞাৰ পুত্ৰ চপা সোণাবৰে বোলে-&quot;হাতীৰ পোৰোগ হৈছিল, সেই কথাতেহে হাতীৰ সকলো গাৱে চূণ ঘহিছিল। শুক্লা হস্তীক স্বৰ্গদেউ নাপায়, আমি বন্দীহঁতে ক'ত পাম?&quot; স্বৰ্গদেউ বোলে-&quot;বন্দীহঁতে টেপাই কৰিব পাই নেকি?&quot; এই বুলি উতৈ তমাই ২ ভূঞাক জুমুধি দেওঘৰৰ কোষত কাটিলে। তাৰ দুই পুতেক খাটনীয়াৰৰ লগতে ৰাখিলে। তাৰেপৰা ভূঞা বোৰ বশ হৈ থাকিল।&quot; &lt;/ref&gt;। 

''&quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot;'' খনত উল্লেখ থকাৰ মতে চুহুংমুঙৰ ৰজাৰ ৰাজত্ব কালৰ শেষৰ ফালে তুৰ্বকক পৰাস্ত কৰাৰ পাছত ৰটা-টেমনিত বাকি থকা কিছু ভূঞায়ে(মদনগিৰি, ধৰ্ম্মাই, ৰামচন্দ্ৰগিৰি, দন্দৰ দলৈ, তামূলীদলৈ, বৰচোমদাৰ, দলিদখান) আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰিছিল আৰু কলং নৈৰ ওচৰত গোট খাই যুদ্ধলৈ সাজু হৈছিল। কিন্তু চুহুংমুঙে এই সকলৰ বিদ্ৰোহ দমন কৰিছিল আৰু সকলোকে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰলৈ লয় অনা হৈছিল। &lt;ref&gt;Bhuyan, S.K.,&quot;Assam Buranji(SM)&quot;, p.24, &quot;আৰু ৰটাটেমনি ভাগি বাৰভূঞা যাই কলঙ্গৰ কোষত ৰহিল। মদনগিৰি, ধৰ্ম্মাই, চোমদাৰ, ৰামচন্দ্ৰগিৰি, দন্দৰ দলৈ, তামূলীদলৈ, বৰচোমদাৰ, দলিদখাঁ, এইসব প্ৰমুখ্যে যুদ্ধক মনে আছে।&quot; &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p. 154, &quot;পাচে মোৰ পুথাও দিহিঙ্গীয়া ৰজা কাচেঙ্গ বড় পাত্ৰগোহাইক সেনাপতি পাতি উপাই কৰি তুৰ্বকক মৰালে। আত পাচে সেই বেলা ৰটাটেমনিৰ বাৰ ভূঞায়াই কলঙৰ কাখৰত ৰলহি। মদনগিৰি, ধৰ্ম্মাই, চোমদাৰ, ৰামচন্দ্ৰ গিৰি, চন্দ্ৰ দলৈ, তামুলী দলৈ, বাহুদলৈ, বড় চোমদাৰ, এই সকল প্ৰমুখ্যে যুদ্ধক মনে আছে। ...পাচে দিহিঙ্গীয়া ৰজা বড় সন্দিকৈ সকলো বোৰে ভূঞায় যুদ্ধলৈ সলালৈ, আহিল। পাচে ভূঞাৎ সলা মাৰিলে। প্ৰথমে ৰনভঙ্গ হৈ আমাৰ হুহুকি আহি পৌষ মাস ১৪৬৩ শকত দুদিন পাচে যুদ্ধ কৰি ভূঞাক ভঙ্গাই মূৰ আনি মথাডাঙ্গত থলে। দুটা দৌল বান্ধিলে। ৰামচন্দ্ৰ গিৰি, দলিদখাঁ, প্ৰমুখো ভূঞা সকল সলাত লোকজন সহিতে দান্তে ধৰি দিহিঙ্গীয়া ৰজাত সৰণাগত হ'ল; লস্কৰো পৰিল ১৬, কটোয়াল পৰিল ১২, ঘোড়া পালে ৩০০, সেনা অনেক পৰিল। বজৰা নাও ৬০ পালে। সেই ভূঞা সকলক পুথাও দিহিঙ্গীয়া স্বৰ্গদেৱৰ আজ্ঞাএ বড় চেতিয়ায়ে উত্তৰ কোনে পাতিলে।&quot; &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua, G.C.,&quot;Ahom Buranji, p. 79.,&quot;The Bara Bhuiyas paid their homage to the heavenly king(Suklengmung) on the side of the Kapili river.&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist|3}}
==তথ্যসূত্ৰ==
{{refbegin}}
* {{cite journal |last1=Guha |first1=Amalendu |date=December 1983 |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |ref=harv}}
* {{cite journal |last1=Lahiri |first1=Nayanjot |date=June 1984 |title=The Pre-Ahom Roots of Medieval Assam |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |pages=60–69 |doi=10.2307/3517004 |jstor=3517004 |ref=harv}}
* {{Citation
 | ref = harv
 | last = Nath
 | first = D
 | title = History of the Koch Kingdom: 1515–1615
 | publisher=Mittal Publications
 | place=Delhi
 | year=1989
}}
* {{Citation
 | ref = harv
 | last = Gohain Barooah
 | first = P
 | title = An Illustrated HISTORY OF ASSAM
 | publisher=Leela agency
 | place=tezpur
 | year=1937
}}
* {{Citation
|ref=harv
|last=Neog
|first=M
|contribution=Origin of the Baro-Bhuyans
|editor-last=Barpujari
|editor-first=H. K.
|title=The Comprehensive History of Assam
|volume=2
|pages=62–66
|publisher=Assam Publication Board
|place=Guwahati
|year=1992
}}
* {{Citation
|ref=harv
|last=Neog
|first=M
|contribution=
|editor-last=
|editor-first=
|title=Early History of the Vaisnava Faith and Movement in Assam
|volume=
|pages=
|publisher=Motilal Banarasidass
|place=Delhi
|year=1980
}}
{{refend}}
{{অসমৰ ইতিহাস}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]</text>
      <sha1>2n7lisb7jtelvfuu9daugv8jzxk5hub</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611013</id>
      <parentid>610972</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T19:06:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* আদি ভূঞা */</comment>
      <origin>611013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37409" sha1="bzk6oxpp7co2t6gdeq0dtzozbl568bc" xml:space="preserve">{{under construction}}

'''বাৰ ভূঞা''' ( মধ্যযুগীয় [[অসম]] আৰু বংগৰ এচাম শাসনকৰ্তা আৰু জমিদাৰ আছিল। ভূঞাৰ অৰ্থ ভূঁই বা ভূমিৰ অধিকাৰী। তেওঁলোকে আনৰ পৰা প্ৰায় স্বাধীনতা বজাই ৰাখি নিজ মাজতে গোট কৰিছিল। এই ভূপতিসকল কোনো বিশেষ জনগোষ্ঠী, ধৰ্ম বা জাতিৰ নাছিল।&lt;ref name=&quot;Nath 1989 21&quot;&gt;{{harv|Nath|1989|p=21}}&lt;/ref&gt;

বাহিৰা শক্তিয়ে আক্ৰমণ কৰিলে তেওঁলোকে সাধাৰণতে একেলগে তাৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ কৰিছিল। শান্তিৰ সময়ত সকলোৱে নিজা নিজা সাৰ্বভৌমত্ব বজাই ৰাখিছিল। তাৰ মাজতে শক্তিশালী ৰজাৰ আৱিৰ্ভৱ হ'লে তেওঁলোকে আনুগত্য প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harv|Neog|1980|p=49}}&lt;/ref&gt; তেওঁলোকে ''চকলা'' নামৰ গাঁৱৰ সমষ্টিত শাসন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ সকলোতকৈ প্ৰতাপীজনে নিজকে ''ৰজা'' বুলিছিল।&lt;ref&gt;{{harv|Neog|1980|p=48}}&lt;/ref&gt; 

সিবিলাকৰ বাৰজন বাৰ ঠাইত প্ৰখ্যাত হৈ উঠিছিল; সেই কাৰণে সিবিলাকক &quot;বাৰভূঞা&quot; বোলা যায়। বাৰঘৰ কায়স্থ ভূঞাত বাজেও দুঘৰ বামুণ ভূঞা আছিল।&lt;ref&gt;{{harv|Barooah|1937|p=19}}&lt;/ref&gt; আন বুৰঞ্জীবিদৰ মতে শাসনকৰ্তাৰ সংখ্যা বাৰজনতকৈ বেছি আহিল আৰু ''বাৰ'' শব্দই &quot;বহুতো&quot; বুজাইছিল।&lt;ref&gt;{{Harvcol|Neog|1980|p=49f}}&lt;/ref&gt; গতিকে ''ভূঞা-ৰাজ'' বুলিলে নিজা নিজা শাসন বুজাইছিল, আৰু ''বাৰ ভূঞা'' বুলিলে তেওঁলোকৰ বিশেষ গোটক বুজাইছিল।&lt;ref&gt;{{harv|Guha|1983|p=10}}&lt;/ref&gt; বংগত তেওঁলোকে ভাটিৰ অঞ্চলক বাৰটা প্ৰাশাসনিক গোট বা ''দ্বাদশ বাংলা''ত ভগাইছিল।&lt;ref&gt;Akbarnama, Volume III, Page 647&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ অসম, উত্তৰ বংগ আৰু বাংলাদেশৰো সৰহভাগেৰে গঠিত [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ ভাঙোনৰ সময়ছোৱাতে বাৰ ভূঞাৰ উৎপত্তি হৈছিল। [[শালস্তম্ভ বংশ]]ৰ নৱম শতিকাৰ ৰজা বলবৰ্মন (তৃতীয়)ৰ ৰাজত্বকালতে মাটি ভগাই লোৱাৰ কাৰ্য খুব দেখিবলৈ পোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harv|Lahiri|1984|p=62}}&lt;/ref&gt; মধ্য কামৰূপৰ পতন হোৱাৰ পাছত সৰু সৰু দলপতিৰ প্ৰথা অব্যাহত থাকে। 

[[File:Map of Baro-Bhuyan territories.jpg|thumb|right|১৬ শতিকাৰ আগভাগত ভূঞা সকলে ৰাজত্ব কৰা অঞ্চলসমূহ]]

অসমত বাৰভূঞাসকলে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ দক্ষিণপাৰে [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ পশ্চিমফালে আৰু উত্তৰপাৰে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পশ্চিমৰ অঞ্চল অধিকাৰ কৰিছিল। ইয়াত [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]], [[দৰং জিলা|দৰং]] আৰু [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। বংগৰ আক্ৰমণকাৰীৰ বিৰুদ্ধে তেওঁলোকে অস্ত্ৰ ধৰিছিল আৰু ১৪৯৮ চনৰ পাছত আলাউদ্দিন হুছেইন শ্বাহৰ প্ৰশাসনৰ বাকী ৰোৱা অংশক পৰাস্ত কৰিছিল। তেওঁলোকে [[কোচ ৰাজ্য]]ৰ উত্থানতো বাধা দিছিল যদিও ব্যৰ্থ হয়। তাৰ পাছত দ‌‌‌ক্ষিণপাৰে তেওঁলোকৰ অঞ্চল কচাৰী ৰাজ্য আৰু কমতা ৰজ্যৰ মাজৰ সংকুচিত হৈ পৰে। উত্তৰ পাৰতো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰভাৱ বাঢ়ি আহিবলৈ ধৰে। বংগত বৰিসালৰ চন্দ্ৰদ্বীপ ৰাজ্য বসু ৰাজ পৰিয়ালে শাসন কৰিছিল। ইয়াৰ শেষৰজন ৰজা ৰবীন্দ্ৰ নাৰায়ণ বসুৱে বংগৰ বিভাজনৰ সময়ত [[কলকাতা]]লৈ পলাই যায়। তেওঁলোকৰ স্থান ইতিমধ্যেই জমিদাৰলৈ অৱনমিত হৈছিল।l

==ইতিহাস==

===অসমৰ বাৰ-ভূঞা===

অসমৰ বাৰ-ভূঞা সকলক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰিব পৰা যায়। প্ৰথমটো ভাগ হৈছে আদি বা পুৰণি ভূঞা আৰু আনটো হৈছে ১৪ শতিকাত অহা বাৰ-ভূঞা। শংকৰদেৱৰ আদি পুৰুষ এই দ্বিতীয় ভাগৰ আছিল। 

====আদি ভূঞা====

* আদি-চৰিতৰ তথ্য : 

আদি ভূঞা বা পুৰণি ভূঞা সকলৰ উৎপত্তিৰ কথা বিশেষভাৱে জনা নাযায়। একমাত্ৰ ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগত&lt;ref&gt;Neog, Maheswar, Early History of the Vaishnavite Faith and Movement in Assam, p. 29, It is supposed to have been written in 1586 saka (1664 AD).&lt;/ref&gt; লিখা বিতৰ্কিত গ্ৰন্থ &quot;আদি-চৰিত&quot;ত হে এই সকলৰ উৎপত্তিৰ এটা আখ্যান দিয়া হৈছে। কিন্ত এইখন গ্ৰন্থ প্ৰায় বোৰ ইতিহাসবিদে গ্ৰহণ নকৰে আৰু জালি বুলি গণ্য কৰে।&lt;ref&gt;Maheswar Neog states that the Adi-carita, ascribed to Madhavadeva, has created much ill feeling among the Vaisnavas of Assam, and has been denounced by the more considerate section of sattra pontiffs and literary men alike.&lt;/ref&gt;

এই গ্ৰন্থখনত উল্লেখ কৰা মতে আদি-ভুঞা সকলৰ উৎপত্তি কমতাপুৰৰ ৰজা আৰিমত্তৰ ৰাজসভাৰ সমুদ্ৰ নামৰ মন্ত্ৰী এজনৰ পৰা হৈছিল। প্ৰতাপপুৰা (কামৰূপৰ বুৰঞ্জী মতে প্ৰতাপসিংহ/ৰামচন্দ্ৰ) নামৰ এজন ৰজাই ৰত্নপীঠৰ (যোগিনী তন্ত্ৰৰ মতে কামৰূপ ৰাজ্যৰ পশ্চিম অংশ) ৰত্নপুৰত ৰাজত্ব কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ মায়ামত্তয়ে নিজৰ ৰাজ্যখন দুয়ো পুত্ৰ নাগমত্ত আৰু আৰিমত্তৰ মাজত ভাগ কৰি দিছিল। আৰিমত্তয়ে ৰাজ্যৰ পুব ভাগ শাসন কৰিছিল, যʼত তেওঁৰ মন্ত্ৰী সমুদ্ৰয়ে তেওঁৰ বাবে এখন নতুন ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰি দিছিল। নাগমত্তেয়ে ৰত্নপীঠৰ ৰত্নপুৰৰ পৰা পশ্চিম ভাগ ৰাজত্ব কৰিছিল। কিছু বছৰৰ পাছত নাগমত্তৰ মৃত্যু হয় আৰু আৰিমত্তয়ে নিজৰ পিতৃক হত্যা কৰি সমগ্ৰ ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ লয়। &quot;কামৰূপৰ বুৰঞ্জী&quot; নামৰ গ্ৰন্থখনৰ পৰা জনা যায় যে আৰিমত্তয়ে কমতাপুৰৰ ৰজা দুৰ্ল্লভেন্দক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰৰ ৰজা হৈছিল আৰু পুনৰ কামৰূপলৈ আহি পিতৃক সত্যা কৰি বৈদ্যৰগড় নামে এখন পাট নিৰ্মাণ কৰিছিল। তাৰ পাছত তেওঁ বিশ্বনাথৰ প্ৰতাপ গড়ৰৰ লৈকে ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰি কামৰূপ লৈ ঘূৰি আহি ৰাজপাট খাইছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, Surjya Kumar, ''Kamrupar Buranji'', p.4&lt;/ref&gt; 

আৰিমত্তয়ে সমুদ্ৰক ৰাজ্যৰ এটা অংশ ৰাজত্ব কৰিবলৈ দিছিল আৰু সমুদ্ৰৰ পুত্ৰ মনোহৰক আন অংশ। সমুদ্ৰ আৰু মনোহৰৰ মৃত্যুৰ পাছত সমগ্ৰ অঞ্চলটো মনোহৰৰ পুত্ৰী লক্ষ্মীৰ হাতলৈ গৈছিল। লক্ষ্মীৰ দুই পুত্ৰ আছিল, সান্তনো আৰু সুমন্ত &lt;ref&gt;Neog, Maheswar, Early History of the Vaishnavite Faith and Movement in Assam, p. 52&lt;/ref&gt;। সান্তনো আৰু সুমন্ত দুয়োৰে বাৰজন পুত্ৰ আছিল। এই সকলকে বৰ বাৰ-ভূঞা (লস্কৰ, কাব্যশী, পদ্ম, ৰাই, সলাল, চুকা/সকা, টেটন, ধ্বজ/ধয়া, উজীৰ, সৰল, ৰমাই আৰু তমাই) আৰু সৰু বাৰ-ভূঞা (কন্বজ্বৰা/কনৌজ্বৰা, ৰঘূ, মুকুন্দ,কদম্ব, সুৰথ, সুন্দৰা,সুশামা, গৌড়বাজ, ৰত্ন, মহাৰথ, লেপ আৰু কেপ) কোৱা হৈছিল। সৰু বাৰ-ভূঞা সকল ৰামপুৰলৈ(বৰ্তমানৰ নগাঁৱত অৱস্থিত) স্থানান্তৰিত হৈছিল। বৰ বাৰ-ভূঞা সকল পূৰ্বৰ ঠাইতে থাকি সেই ঠাইক নিজৰ মাতৃৰ নামত লক্ষ্মিপুৰ/লক্ষিমপুৰ( বৰ্তমানৰ দৰঙত অৱস্থিত) দিয়ে। পুৰ্বতে এই ঠাইক ৰঙ্গ-গ্ৰাম কোৱা হৈছিল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/n33/mode/1up As per Asamar Buranji, ''Rang-gram''(Rangagaon) was renamed as ''Lakshmipur'' after their mother Lakshmi]&lt;/ref&gt;। 

গ্ৰন্থখনত উল্লেখ থকাৰ মতে আদি ভূঞা সকলে চুতীয়া আৰু কছাৰী দুয়ো ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰি নিজৰ ভূমি ৰক্ষা কৰিছিল। গ্ৰন্থখনত দিয়াৰ মতে এবাৰ বৰ বাৰ-ভূঞায়ে আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, কিন্তু যুদ্ধত পৰাস্ত হৈ বাৰজন বৰ-ভূঞাক বন্দী কৰি শদিয়াৰ শ্যামা কালিৰ মন্দিৰলৈ(তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ) বলি দিবলৈ পঠিওৱা হৈছিল। কিন্তু, কাহিনীটোৰ মতে, গোসানীয়ে ভূঞা সকলৰ বলি ল'বলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে আৰু সেই বাবে আহোম ৰজাই সকলোকে সপত কোৱাই এৰি দিলে। গ্ৰন্থখনৰ মতে ইয়াৰ পাছত বাৰ ভূঞাৰ সহযোগত আহোম ৰজায়ে কছাৰী ৰজা আৰু চুতীয়া ৰজা, ধীৰনাৰায়ণক পৰাস্ত কৰি হত্যা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। 

অৱশ্যে এই ঘটনাটো সত্য প্ৰমাণিত নহয় বুলি ভবা হয় কাৰণ চুতীয়া ৰজাক ১৫২৪ চনত পৰাস্ত কৰাৰ পাছত হে শদিয়াখন বা শদিয়াৰ কালি মন্দিৰটো আহোম ৰজাৰ অধীনলৈ আহিছিল। হয়টো এই ঘটনা পৰৱৰ্তী কালৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহ (১৫২৭-১৫২৯ চনৰ) বা কছাৰী দমন(১৫৩৬ চনৰ) হয়। সম্ভৱতঃ এই বৰ বাৰ-ভূঞাসকলৰ বিদ্ৰোহক দমন কৰি আহোম ৰজাই চুতীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ বা কছাৰী ৰজাক পৰাস্ত কৰিবলৈ এইসকলৰ সহায় লৈছিল। &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot; গ্ৰন্থখনত কছাৰীৰ বিৰুদ্ধে আহোম ৰজাই ভূঞা সকলৰ সহায় লোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.28,&quot;ৰটা ভাঙ্গি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল। যেতিয়া স্বৰ্গদেৱে কছাৰীক মৰঙ্গিৰ পৰা খেদালে, তেতিয়াএ দেৱতায়ে মানুহ দুনুহ দি লাচামক নি তাক টুৰ্পাক নাম দি মৰঙ্গিৰ অধিকাৰ পাতিলে। সেই সময়ৰ পৰাই এই ঘৰক বাঁহবড়িয়া চেতিয়া‌ বোলে। ই পূৰ্ব্বৰ ৰটা মাৰি অনা কলিতা।&quot;&lt;/ref&gt; আদি-চৰিতত উল্লেখ থকাৰ মতে এই কাৰ্যত প্ৰসন্ন হৈ আহোম ৰজাই বাৰ-ভূঞাসকলক উত্তৰ কোলৰ বাৰখন সৰু প্ৰদেশ(যেনে কলাবাৰী, গহপুৰ, কলংপুৰ, নাৰায়ণপুৰ, ইত্যাদি) আহোমৰ হৈ ৰাজত্ব কৰিবলৈ দিছিল। ইয়াৰে লস্কৰ পৰিয়ালৰ জয় ভূঞা আৰু উজীৰ পৰিয়ালৰ মাহি ভূঞা এসময়ত শক্তিশালী হৈ উঠিছিল আৰু আহোম ৰজা জয়ধ্বজ সিংহই এই সকলৰ সকল চুক্তি কৰিব লগীয়া হৈছিল। গ্ৰন্থখনত লিখা হৈছে যে সৰু বাৰ-ভূঞাসকলে বৰ বাৰ-ভূঞাসকলৰ লগত কল্পতৰু-শাস্ত্ৰ নামৰ এখন গ্ৰন্থৰ বাবে দ্বন্দ্ব কৰি ৰামপুৰৰ দক্ষিণলৈ আঁতৰি আহিছিল। 

* বুৰঞ্জীৰ তথ্য :

আহোম যুগৰ বুৰঞ্জীসমূহৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে সকলো আদি ভূঞাক বস কৰি সিহঁতক অধিকাংশক উজনি অসমৰ উত্তৰ কোললৈ(বৰ্তমানৰ লক্ষিমপুৰ, বিশ্বনাথ জিলা) স্থানান্তৰিত কৰিছিল। হৰকান্ত বৰুৱাৰ ''&quot;আসাম বুৰঞ্জী&quot;'' আৰু কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ ''&quot;আসাম বুৰঞ্জী পুথি&quot;''ৰ অনুসৰি চুতীয়াক পৰাস্ত কৰাৰ পাছত বাৰ-ভূঞাক বস কৰি চুহুংমুঙে সিহঁতৰ ল'ৰা কিছুমানক তামুলী আৰু পাচনী পাতি লৈছিল।&lt;ref&gt;Tamuli Phukan, Kasinath, ''Assam Buranji, p. 20, &quot;পাচে চুটিয়া ৰজাৰ পো ভাই সহিতে চুটিয়াক পাকৰি গুৰিত পাতিলে। পাচে লাক্নি কাতকেউ ১৪২৭ সঁকত বাৰভুঁয়াক বৰালে; সিহঁতৰ বচোআল টঙ্গালি হাচটি এইসকলৰ আদৰ্স ললে; সিহঁতৰ ল'ৰা কিচু সৰ্গদেৱে তামুলী পাঁচনিকৈ লগত ল'লে।&quot; &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua, Harakanta Sadaramin, ''Assam Buranji, p. 24.&lt;/ref&gt; ''&quot;সাতসৰী বুৰঞ্জী&quot;''ৰ মতে চুহুংমুঙ ৰজাই প্ৰথমতে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ ৰৌটা ভাঙি ভূঞাক দমন কৰি বিস্তৰ মানুহ পাই ভূঞা সকলক নিবন্ধ কৰি মেলি দিছিল। তাৰ পাছত সলাত গড় (বৰ্তমানৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দুয়োপাৰৰ বিশ্বনাথ-কুকুৰাকতা অঞ্চল) বান্ধি উত্তৰ-দক্ষিণৰ ৰাজ(ভূঞা) মাৰি লৈছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., ''Satsari Buranji'',p. 16, &quot;কছাৰী কৰতলীয়া:- দেৱৰগাঁৱত, মৰঙ্গিত কছাৰী আছিল।..পাছে চুহুমফা ৰজাদেৱে সেই কছাৰীক বহুবাৰ যুঁজিলে, আৰু চেং ৰজাক খুনখৰাক ধৰি আনিলে... আমালৈ ঘোঁৰা দিবি ২০, বুঢ়াগোহাঁইলৈ দিবি ৩টা, মৰঙ্গিখোৱালৈ দিবি ১টা, এই নিৱদ্ধ। ভূঞা:- আতপাচে ৰৈয়ত ভাঙ্গি আনিলে। বিস্তৰ ৰাজত মানুহ পাই থানে-থানে পাতি ভূঞাহতক নিৱন্ধ দি মেলি পঠায়। সলাত গড় বান্ধি থৈ উত্তৰে-দক্ষিণে যি ৰাজ পায়, তাক মাৰিবৰ মন কৰিছে।&quot; &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., ''Satsari Buranji'', p.135, &quot;দুই বছৰ থাকি দেৰগাঞো মৰঙ্গি মাৰিছে, কছাৰী মাৰিছে। দুই বছৰ থাকি উত্তৰ কোলৰ বাৰে-ভূঞাক ধৰিছে। ভূঞাহতক জিনি বচোৱাল টঙালি জমনড়া মমচাট কৌপতীয়া জাপি ল'লে। এক বৎসৰ থাকি সলাত গড় বান্ধিছে। এক বৎসৰ থাকি ৰটা-টেমনি মাৰিছে।&quot; &lt;/ref&gt;‌‌ এই কথা টাই ভাষাৰ ''&quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot;'' আৰু ''&quot;দেওধাই অসম বুৰঞ্জী&quot;'' এই দুয়ো গ্ৰন্থখনতো উল্লেখ কৰা হৈছে&lt;ref&gt;Barua, G.C.,&quot;Ahom Buranji, p. 62, &quot;The heavenly king proceeded to Shaola(Biswanath). He ordered Shenglung, Thaomung Shenba, and some others to go and remain at Teomani-Rowta. They did accordingly proceeded to the place and stopped there...The king passed the year Lakni Taomit (1528 AD) in peace. In Lakni Kaken (in 1529 AD), the king, with his son, the Dangarias and followers proceeded to Shaola(Sala). The heavenly king sent a messenger to Shenglung and other directing them to return from Teomani-Rowta. The king then ordered Thaomung Katak and Thaomung Mungklang to cross the Bharali river and plunder the wide country on the other side. Both of them acted as desired and returned with some captives who were produced before the king. Thaomung Katak was placed at Narayanpur.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K, ''Deodhai Asam Buranji'',p.21,&quot;ৰজাদেৱে বিশ্বনাথ লৈ গৈ ত্যাওচুংলুং-কংচেং, থাওমুং-চেনব‌ এই দুইক ৰেটাই-টেমনিত থাকিব দিলেগৈ। পাচে থাওমুং-কটকক উজিৰক ধৰিবলৈ পঠালে। উজিৰে এই কথা জানি ভাগি পৰাৰ...লাক্নি কাকেও শকত ৰজাদেৱৰ‌ বাপেক-পুতেক ৰাজ্যে-সমন্বিতে বিশ্বনাথলৈ গৈ কলঙ্গেদি মানুহ পঠাই ৰেটাই-টেমনিৰ পৰা ত্যাওচুংলুং-কংচেঙক লোকজন সহিতে আহিব দিলে। পাচে ৰজাদেৱে থাওমুং-কটক, থাওমুং-মুংক্লাং, এই দুইক ভৰলীয়ে উজাই পঠালে, বোলে-&quot;তহঁতে দুয়ে ভৰলু পাৰ হৈ‌ গৈ যি মানুহ পাৱ ধৰি আনগৈ।&quot; পাচে ইবোলাক দুয়ো গৈ‌ যি মানুহ পালে আনি ৰজাদেৱৰ ঠাইত দিলেহি। পাচে থাওমুং-কটকক নাৰায়ণপুৰত ৰাজ দি তাতে থাকিব দিলে।&quot;&lt;/ref&gt;। ইয়াৰ পাছত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ভূঞা সকলে ৰজাৰ ৰাজচʼৰালৈ অহা যোৱা কৰি আছিল আৰু উত্তৰ-কোল, দিহিং, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি পুখুৰী, দৌল, ইত্যাদি নিৰ্মাণ কৰি থৈ গৈছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., ''Satsari Buranji'',p. 17, &quot;ভুঞাহঁত আহি গান্ধ, স্বওঁৰ, থঙ্গা ৰজাক ভেটিলেহি। ছমাহ থাকি যায়, অহাযোৱাকৈ থাকে। উত্তৰকোলত ৪ মাহ থাকি পুখুৰী খানি আহিল। দিহিঙ্গত দৌল বান্ধিলে, পুখুৰী খানিলে শিলিখাতলত, পানীচকি দি হাট পাতিলে দলৌগুৰিত। হালধিবাৰীত নগৰ কৰিলে। ভূঞাহঁত আহি থাকে, ৰজায়েৰে কথা হই থাকে। ৰজা বামুণহঁতক বাদ কৰাই ৰঙ্গ চাই থাকে। পুৰ্ব্বে বাৰু নাছিল, ছাৰিব নাজানে, ভূঞাৰ পৰাহে হ'ল।&quot; &lt;/ref&gt; ''&quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot;'' খনত উল্লেখ থকাৰ মতে দিহিঙীয়া ৰজায়ে ৰটা-টেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিছিল। এই ভূঞা সকলৰ মাজত বাৰ মুখ্য ভূঞা আছিল উতৈ, তমাই, ৰাই, সঁকাই, কৌষিক, উজিৰ, লস্কৰ, চোমদাৰ, সনাতন, কেহো, ৰামভট আৰু ভকতভূঞা। এই সকলৰ তলত চাৰিজন কৈ সৰু মূৰীয়া ভূঞা আছিল।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p. 27-28, &quot;বাৰ ভুঞাপ:- আৰু পূৰ্বে দিহীঙ্গিয়া ৰজা দেৱে ৰটাটেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিলেনি। ভূঞাৰ নাম উতৈ ১,তমাই ১, ৰাই ১, সঁকাই ১, কৌষিক ১, উজিৰ ১, লস্কৰ ১, চোমদাৰ ১, সনাতন ১, কেহো ১, ৰামভট ১, ভকতভূঞা ১। এই বাৰটা মুখ্য ভূঞা। তাৰে চাৰিটাকৈ সৰু মূৰিয়া ভূঞা দুকুড়ি আঠোটা। ৰটা ভাঙি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল।&quot; &lt;/ref&gt; ''&quot;অসম বুৰঞ্জী (SM)&quot;''ৰ অনুসৰি এই সকল ভূঞাৰ উতৈ আৰু তমাই নামৰ দুই ভূঞায়ে বগা হাতীত উঠি নিজকে ৰজা ঘূষণা কৰাত, আহোম ৰজাই দুয়োকে ধৰি দেওঘৰলৈ নি কাটিলে আৰু অন্য ভূঞাৰ (লস্কৰ, লালোয়া, উতাবৰ, কহিক/কৌষিক, চোমদাৰ, উজীৰ, তমাই, চপা, সোণাবৰ, ভেদাই) ভাই-ভতিজাক খাটনীয়াৰৰূপে ভেঁটাই ল'লে&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K.,&quot;Assam Buranji(SM)&quot;, p.11-13, &quot;সেই সয়ম উতৈ তমাই দুই ভূঞায়ে হস্তিত চূণ ঘহি কান্ধত চলি, বোলে, -&quot;সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?&quot; এই গৰ্ব্ব শুনি স্বৰ্গদেৱে বোলে-&quot;মোক নাকুৰি নাখামে দিছে কালে পাইছো।&quot; ভূঞা হঁত কোন মানুহ, শুকুলা হস্তিত উঠি যে আমাক অৱগৰ্ব্ব কৰে?&quot; এই বুলি স্বৰ্গদেৱে বৰসন্দিকৈ ডেকাৰজা, দিহিঙ্গীয়া গলমণি পাত্ৰ, চনবন ভঙ্গীয়া হুহামৰা এই তিনি প্ৰধান কাঁড়ী, বোলে-&quot;আমি ভূঞাহঁতক মাৰি ধৰি আনি দিম; স্বৰ্গদেৱৰ লোণ চাউল খাবৰ কি কাৰণ?&quot; পাচে স্বৰ্গদেৱে বঁটাবাহন দি লোকজন সহিতে পঠাই দিলে। সিবোৰো গৈ কঢ়ামুখৰ দীৰ্ঘ পুখুৰীৰ কোষত ৰʼলগৈ। সেই সময়ত কাৰেকুছীয়া বাসুদেৱ তপসী লস্কৰে বোলে-&quot;আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰিব নোৱাৰি। পোৱালি-খোৱা আহোম, পেটৰ পোৱালিকো চিৰি মাৰে।&quot; এই বুলি ঘোঁৰা ৫টা, ৰূপ ২ চৰু সহিতে মালবৈয়া লস্কৰ পঠাই দিলে, বোলে-&quot;আমি স্বৰ্গদেৱৰ শৰ্ণীয়া হʼলো, আমাক যিৰূপে ক্ৰোদ্ধ এৰিব, তাকে কৰিব।&quot; পাচে ডেকাৰজা প্ৰমুখ্যে গলমণি পাত্ৰে বোলে-&quot;ভাল, আমি মহাৰাজ স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত বুজাই সাঞ্চি-পাতি ৰাখিম। তহঁতৰ ভাই-ভতিজা আমাৰ লগত পঠাই দে, খাটনীয়াৰৰূপে স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত সেৱা কৰি থাকক গৈ, তেবেসে আমি উলটি যাব পাৰোঁ।&quot; এই কথাত থাকি লালোয়া, উতাবৰ, কহিক, চোমদাৰ, উজীৰ, তমাই, চপা, সোণাবৰ, ভেদাই, এই সকল ভূঞাৰ ভাই-ভতিজাক লগত লৈ সন্দিকৈ প্ৰমুখ্যে ডেকাৰজায়ে খাটনীয়াৰৰূপে ভেঁটাই দিলে। স্বৰ্গদেউ বোলে-&quot;শুকুলা হাতীৰ যে তমাই উঠিছে, সেই হাতী মোলৈ কিয় নানিলিহঁক?&quot; পাচে ভূঞাৰ পুত্ৰ চপা সোণাবৰে বোলে-&quot;হাতীৰ পোৰোগ হৈছিল, সেই কথাতেহে হাতীৰ সকলো গাৱে চূণ ঘহিছিল। শুক্লা হস্তীক স্বৰ্গদেউ নাপায়, আমি বন্দীহঁতে ক'ত পাম?&quot; স্বৰ্গদেউ বোলে-&quot;বন্দীহঁতে টেপাই কৰিব পাই নেকি?&quot; এই বুলি উতৈ তমাই ২ ভূঞাক জুমুধি দেওঘৰৰ কোষত কাটিলে। তাৰ দুই পুতেক খাটনীয়াৰৰ লগতে ৰাখিলে। তাৰেপৰা ভূঞা বোৰ বশ হৈ থাকিল।&quot; &lt;/ref&gt;। 

''&quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot;'' খনত উল্লেখ থকাৰ মতে চুহুংমুঙৰ ৰজাৰ ৰাজত্ব কালৰ শেষৰ ফালে তুৰ্বকক পৰাস্ত কৰাৰ পাছত ৰটা-টেমনিত বাকি থকা কিছু ভূঞায়ে(মদনগিৰি, ধৰ্ম্মাই, ৰামচন্দ্ৰগিৰি, দন্দৰ দলৈ, তামূলীদলৈ, বৰচোমদাৰ, দলিদখান) আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰিছিল আৰু কলং নৈৰ ওচৰত গোট খাই যুদ্ধলৈ সাজু হৈছিল। কিন্তু চুহুংমুঙ আৰু পাছলৈ তেওঁ পুত্ৰ চুক্লেংমুঙে এই সকলৰ বিদ্ৰোহ দমন কৰিছিল আৰু সকলোকে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰলৈ লয় অনা হৈছিল। &lt;ref&gt;Bhuyan, S.K.,&quot;Assam Buranji(SM)&quot;, p.29, &quot;আৰু ৰটাটেমনি ভাগি বাৰভূঞা যাই কলঙ্গৰ কোষত ৰহিল। মদনগিৰি, ধৰ্ম্মাই, চোমদাৰ, ৰামচন্দ্ৰগিৰি, দন্দৰ দলৈ, তামূলীদলৈ, বৰচোমদাৰ, দলিদখাঁ, এইসব প্ৰমুখ্যে যুদ্ধক মনে আছে।...পাটত বহি (গড়গঞা‌ ৰজাই) ভূঞাসকলক কাটি তাৰ ভাই-ভতিজাক লগত খাটনিয়াৰ ৰূপে ৰাখি ডেকা ৰাজা দবৰাজা সহিতে কোঁচক ধাৰে সলালৈ খেদি গ'ল।&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p. 154, &quot;পাচে মোৰ পুথাও দিহিঙ্গীয়া ৰজা কাচেঙ্গ বড় পাত্ৰগোহাইক সেনাপতি পাতি উপাই কৰি তুৰ্বকক মৰালে। আত পাচে সেই বেলা ৰটাটেমনিৰ বাৰ ভূঞায়াই কলঙৰ কাখৰত ৰলহি। মদনগিৰি, ধৰ্ম্মাই, চোমদাৰ, ৰামচন্দ্ৰ গিৰি, চন্দ্ৰ দলৈ, তামুলী দলৈ, বাহুদলৈ, বড় চোমদাৰ, এই সকল প্ৰমুখ্যে যুদ্ধক মনে আছে। ...পাচে দিহিঙ্গীয়া ৰজা বড় সন্দিকৈ সকলো বোৰে ভূঞায় যুদ্ধলৈ সলালৈ, আহিল। পাচে ভূঞাৎ সলা মাৰিলে। প্ৰথমে ৰনভঙ্গ হৈ আমাৰ হুহুকি আহি পৌষ মাস ১৪৬৩ শকত দুদিন পাচে যুদ্ধ কৰি ভূঞাক ভঙ্গাই মূৰ আনি মথাডাঙ্গত থলে। দুটা দৌল বান্ধিলে। ৰামচন্দ্ৰ গিৰি, দলিদখাঁ, প্ৰমুখো ভূঞা সকল সলাত লোকজন সহিতে দান্তে ধৰি দিহিঙ্গীয়া ৰজাত সৰণাগত হ'ল; লস্কৰো পৰিল ১৬, কটোয়াল পৰিল ১২, ঘোড়া পালে ৩০০, সেনা অনেক পৰিল। বজৰা নাও ৬০ পালে। সেই ভূঞা সকলক পুথাও দিহিঙ্গীয়া স্বৰ্গদেৱৰ আজ্ঞাএ বড় চেতিয়ায়ে উত্তৰ কোনে পাতিলে।&quot; &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua, G.C.,&quot;Ahom Buranji, p. 79.,&quot;The Bara Bhuiyas paid their homage to the heavenly king(Suklengmung) on the side of the Kapili river.&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist|3}}
==তথ্যসূত্ৰ==
{{refbegin}}
* {{cite journal |last1=Guha |first1=Amalendu |date=December 1983 |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |ref=harv}}
* {{cite journal |last1=Lahiri |first1=Nayanjot |date=June 1984 |title=The Pre-Ahom Roots of Medieval Assam |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |pages=60–69 |doi=10.2307/3517004 |jstor=3517004 |ref=harv}}
* {{Citation
 | ref = harv
 | last = Nath
 | first = D
 | title = History of the Koch Kingdom: 1515–1615
 | publisher=Mittal Publications
 | place=Delhi
 | year=1989
}}
* {{Citation
 | ref = harv
 | last = Gohain Barooah
 | first = P
 | title = An Illustrated HISTORY OF ASSAM
 | publisher=Leela agency
 | place=tezpur
 | year=1937
}}
* {{Citation
|ref=harv
|last=Neog
|first=M
|contribution=Origin of the Baro-Bhuyans
|editor-last=Barpujari
|editor-first=H. K.
|title=The Comprehensive History of Assam
|volume=2
|pages=62–66
|publisher=Assam Publication Board
|place=Guwahati
|year=1992
}}
* {{Citation
|ref=harv
|last=Neog
|first=M
|contribution=
|editor-last=
|editor-first=
|title=Early History of the Vaisnava Faith and Movement in Assam
|volume=
|pages=
|publisher=Motilal Banarasidass
|place=Delhi
|year=1980
}}
{{refend}}
{{অসমৰ ইতিহাস}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]</text>
      <sha1>bzk6oxpp7co2t6gdeq0dtzozbl568bc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চৰকাৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56216</id>
    <revision>
      <id>611021</id>
      <parentid>283580</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T00:24:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16847" sha1="kckvvx7q5zett3rcl4pw4ly46qamxt3" xml:space="preserve">'''চৰকাৰ''' ({{Lang-en|Government}}) হ'ল কোনো দেশৰ সৰ্বোচ্চ সংস্থা তথা কৰ্তৃপক্ষ যাৰ মাধ্যমৰে দেশখনৰ শাসন কাৰ্য পৰিচালিত হয়। গণতান্ত্ৰিক শাসন ব্যৱস্থাত চৰকাৰ জনসাধাৰণৰ নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধি, যেনে সংসদীয় সদস্যৰ দ্বাৰা গঠিত হয়। চৰকাৰৰ মৌলিক দায়িত্ব জনসাধাৰণৰ অভিপ্ৰায় অনুযায়ী দেশৰ নিৰাপত্তা বিধান কৰা, সমাজৰ শান্তি বজায় ৰখা, মানুহৰ সা-সম্পত্তি ৰক্ষা কৰা আৰু বিবাদৰ ক্ষেত্ৰত বিচাৰকাৰ্য পৰিচালনা কৰা। চৰকাৰে ইয়াৰ ওপৰত আৰোপিত দায়িত্বসমূহ পালনৰ স্বাৰ্থত ৰাজহ আহৰণ কৰে আৰু শাসনকাৰ্য পৰিচালনা তথা উন্নয়নমূলক কামৰ বাবে সেয়া ব্যয় কৰে।&lt;ref&gt;[http://dictionary.reference.com/browse/government &quot;government&quot;] -- Dictionary.com: cites 3 separate dictionaries&lt;/ref&gt;

যদিও সকল ধৰণেৰ সংস্থাৰে শাসন ব্যৱস্থা থাকে, সাধাৰণত &quot;চৰকাৰ&quot; শব্দটিৰ দ্বাৰা [[সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰ|সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰক]] পৰিচালনা কৰা সংস্থাটোকহে বুজোৱা হয়।&lt;ref name=EncycSocialSciences&gt;{{cite book|title=International Encyclopedia of the Social &amp; Behavioral Sciences|year=2001|publisher=Elsevier|isbn=978-0-08-043076-8}}&lt;/ref&gt; চৰকাৰ স্থানীয়, ৰাষ্ট্ৰীয় বা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হ'ব পাৰে। চৰকাৰৰ আকাৰ অঞ্চল বা উদ্দেশ্য অনুযায়ী ভিন্ন ভিন্ন হয়। 

==শ্ৰেণীবিভাজন==
চৰকাৰৰ চৰিত্ৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰেণীবিভাজন কৰা হয়। সেয়েহে কোৱা হয়- চৰকাৰৰ শ্ৰেণীবিভাজন মানেই ৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰেণীবিভাজন। গ্ৰীক দাৰ্শনিক [[প্লেটো]]ৱে চৰকাৰৰ শ্ৰেণীবিভাজনৰ সূচনা কৰিছিল। প্লেটোৰ পাছত [[এৰিষ্ট'টল|এৰিষ্ট'টলে]] চৰকাৰক কেইবাটাও শ্ৰেণীত বিভাজন কৰিছিল। প্লেটো আৰু এৰিষ্ট'টলে চৰকাৰক শাসকৰ সংখ্যা আৰু লক্ষ্যৰ ভিত্তিত ভাগ কৰিছে:&lt;ref&gt;{{Cite book |title= ৰাজনীতি আৰু অৰ্থনীতি বিজ্ঞান: সমাজ বিজ্ঞান (নৱম শ্ৰেণীৰ পাঠ্যপুথি) |date=২০১৪ |pages=১৩-২১ |publisher=অসম ৰাজ্যিক পাঠ্যপুথি প্ৰণয়ণ আৰু প্ৰকাশন নিগম লিমিটেড, গুৱাহাটী}}&lt;/ref&gt;
{{Multicol}}
* জনকল্যাণৰ হকে হোৱা চৰকাৰ:
** এজনৰ শাসন হ'লে '''ৰাজতন্ত্ৰ''' ({{Lang|en|Monarchy}})
** কেইবাজনমানৰ শাসন হ'লে '''অভিজাততন্ত্ৰ''' ({{Lang|en|Aristocracy}})
** বহুজনৰ বা ৰাইজৰ শাসন হ'লে '''ৰাজ ব্যৱস্থা''' ({{Lang|en|Polity}})
{{Multicol-break}}
* জনস্বাৰ্থৰ বিপৰীতে শাসকৰ স্বাৰ্থৰ বাবে চলা চৰকাৰ:
** এজনৰ শাসন হ'লে '''স্বৈৰতন্ত্ৰ''' ({{Lang|en|Tyranny}})
** কেইবাজনমানৰ শাসন হ'লে '''আঢ্যৱন্ততন্ত্ৰ''' ({{Lang|en|Oligarchy}})
** বহুজনৰ শাসন হ'লে '''গণতন্ত্ৰ''' ({{Lang|en|Democracy}})
{{Multicol-end}}
সেইসময়ৰ চিন্তাবিদসকলে গণতন্ত্ৰক ভাল চৰকাৰ বুলি বিবেচনা কৰা নাছিল। বৰ্তমানে ৰাজতন্ত্ৰ আৰু অভিজাততন্ত্ৰই ক্ৰমাৎ প্ৰাসংগিকতা হেৰুৱাইছে। বৰ্তমান বিশ্বৰ বেছিভাগ ৰাষ্ট্ৰৰ শাসন গণতান্ত্ৰিক। কিছু দেশত ৰজা বা ৰাণী আছে যদিও সেয়া মূলতঃ পৰম্পৰা ৰক্ষাৰহে প্ৰতীক। ৰজাৰ হাতত বিশেষ একো ক্ষমতা নাথাকে বাবে এই ব্যৱস্থাক সীমিত ৰাজতন্ত্ৰ বোলা হয়। 

আধুনিক যুগত মেৰিয়ত, ব্ৰাইচ, লীকককে ধৰি বহুকেইজন পণ্ডিতে চৰকাৰৰ শ্ৰেণীবিভাজন কৰিছে। সেইবোৰৰ ভিতৰত ষ্টিফেন লীককৰ শ্ৰেণী বিভাগ আটাইতকৈ গ্ৰহণযোগ্য বুলি বিবেচিত। লীককে আধুনিক যুগৰ চৰকাৰসমূহক মূলতঃ দুটাভাগত ভগাইছে:

* '''একনায়কতন্ত্ৰ''' বা '''স্বৈৰতন্ত্ৰ''' ({{Lang|en|Dictatorship}}): একনায়কতন্ত্ৰ হৈছে একোজন ব্যক্তি বা এটা ৰাজনৈতিক দলৰ একচ্ছত্ৰী শাসন ব্যৱস্থা। 
* '''গণতন্ত্ৰ''' ({{Lang|en|Democracy}}): গণতন্ত্ৰ হ'ল জনসাধাৰণৰ কল্যাণৰ বাবে জনসাধাৰণে চলোৱা শাসন। 

গণতন্ত্ৰৰ সকলো ক্ষমতাৰ উৎস আৰু অধিকাৰী জনসাধাৰণ। প্ৰাচীন গ্ৰীচৰ এথেন্সত '''প্ৰতক্ষ গণতন্ত্ৰ''' ({{Lang|en|Direct Democracy}}) চলিছিল। জনসাধাৰণে প্ৰতক্ষভাৱে শাসনত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰিছিল। বৰ্তমানে প্ৰতক্ষ গণতন্ত্ৰ বিভিন্ন কাৰণত সম্ভৱ নোহোৱা হৈছে। আধুনিক যুগত গণতন্ত্ৰত প্ৰতিনিধিৰ যোগেদিহে সৰ্বসাধাৰণে শাসনত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে বাবে এনে গণতন্ত্ৰক '''পৰোক্ষ গণতন্ত্ৰ''' ({{Lang|en|Indirect Democracy}}) বোলে। 

লীককে আধুনিক গণতন্ত্ৰক '''সীমিত ৰাজতন্ত্ৰ''' বা '''সাংবিধানিক ৰাজতন্ত্ৰ''' ({{Lang|en|Constitutional monarchy}}) আৰু '''গণৰাজ্য''' বা '''প্ৰজাতন্ত্ৰ''' ({{Lang|en|Republic}}) - এই দুটা ভাগত ভাগ কৰিছে। তেখেতে পুনৰ দুয়োটা প্ৰকাৰকে আকৌ '''এককেন্দ্ৰীয়''' ({{Lang|en|Unitary}}) আৰু '''যুক্তৰাষ্ট্ৰীয়''' ({{Lang|en|Federal}}) এই দুই ভাগত ভগাইছে। শেষত এককেন্দ্ৰীয় আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় চৰকাৰকো '''সংসদীয়''' ({{Lang|en|Parliamentary}}) আৰু '''ৰাষ্ট্ৰপতীয়''' ({{Lang|en|Presidential}}) এই দুভাগত বিভক্ত কৰিছে। 

ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰীকৰণ আৰু বিতৰণৰ ওপৰত ভিত্তি চৰকাৰক এককেন্দ্ৰীয় আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় এই দুই শ্ৰেণীত ভাগ কৰা হয়। যি পদ্ধতিৰ চৰকাৰত সকলো ক্ষমতা একমাত্ৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ হাতত কেন্দ্ৰীভূত হৈ থাকে অৰ্থাৎ মাত্ৰ এটা কেন্দ্ৰৰ পৰাই শাসন চলে, তেনে চৰকাৰক এককেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ বোলা হয়। ইয়াৰ বিপৰীতধৰ্মী চৰকাৰখন হ'ল যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় চৰকাৰ। যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় চৰকাৰত এখন কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ থকাৰ লগতে কেইবাখনো ৰাজ্য চৰকাৰ থাকে। [[যুক্তৰাজ্য]], [[ফ্ৰান্স]], [[জাপান]], [[ইটালী]] আদিৰ চৰকাৰ এককেন্দ্ৰীয়, আনহাতে [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]], [[ভাৰত]], [[ৰাছিয়া]], [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] আদিৰ চৰকাৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয়। 

সংসদীয় পদ্ধতিৰ চৰকাৰত কাৰ্যপালিকাই ইয়াৰ গণতান্ত্ৰিক বৈধতা বিধামণ্ডল বা সংসদৰ পৰা পায়। কাৰ্যপালিকা আৰু বিধামণ্ডল পৰস্পৰ সম্বন্ধিত হয়। এই পদ্ধতিত ৰাষ্ট্ৰৰ মুৰব্বী আৰু চৰকাৰৰ মুৰব্বী বেলেগ বেলেগ হয় অৰ্থাৎ ই এক দ্বৈত্ব মুৰব্বী ব্যৱস্থা। প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ নেতৃত্বত মন্ত্ৰী পৰিষদখন প্ৰধান কাৰ্যপালিকা আৰু ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধানজন (ৰজা, ৰাণী বা ৰাষ্ট্ৰপতি) নামমাত্ৰ কাৰ্যপালিকাহে। ইয়াৰ বিপৰীতে যি চৰকাৰত ক্ষমতাৰ পৃথক্কৰণ নীতিৰ দ্বাৰা কাৰ্যপালিকা আৰু বিধামণ্ডল দুয়ো নিজৰ নিজৰ ক্ষেত্ৰত স্বাধীন আৰু য'ত কাৰ্যপালিকা বিধানমণ্ডলে ওচৰত দায়বদ্ধ নহয়, তেনে চৰকাৰকে ৰাষ্ট্ৰপতীয় চৰকাৰ বোলে। 

বৰ্তমান যুগত জনপ্ৰিয় হৈ পৰা গণতান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ শাসন ব্যৱস্থাৰ চৰকাৰসমূহক এককেন্দ্ৰীয়, যুক্তৰাষ্ট্ৰীয়, সংসদীয়, আৰু ৰাষ্ট্ৰপতীয় এই চাৰিটা ভাগত ভগাব পাৰি। 

== মানচিত্ৰ ==
[[File:Forms of government 2021.svg|left|upright=2.75|thumb|চৰকাৰৰ প্ৰকাৰ অনুসৰি পৃথিৱীৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহ
---- {{Legend-table|lang=en|title=
|#3355dd|সম্পূৰ্ণ ৰাষ্ট্ৰপতীয় গণৰাজ্য
|#f0e847|অৰ্ধ-ৰাষ্ট্ৰপতীয় গণৰাজ্য
|#66bb66|বিধানমণ্ডলত নিৰ্ভৰশীল কাৰ্যকৰী ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সৈতে সংসদীয় গণৰাজ্য
|#ff9a33|সংসদীয় গণৰাজ্য
|#e75353|সংসদীয় সাংবিধানিক ৰাজতন্ত্ৰ য'ত ৰাষ্ট্ৰশাসকজনে ব্যক্তিগতভাৱে ক্ষমতা প্ৰয়োগ নকৰে (সম্ভৱতঃ আৰক্ষিত ক্ষমতাসমূহক বাদ দি)
|#ee1af9|দ্বৈত্ব ব্যৱস্থাৰ সাংবিধানিক ৰাজতন্ত্ৰ ৰাষ্ট্ৰশাসকজনে ব্যক্তিগতভাৱে ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰে (সচৰাচৰ দুৰ্বল সংসদৰ লগত একেলগে) 
|#801a80|পূৰ্ণ ৰাজতন্ত্ৰ
|#aa6f33|একক-দলীয় ৰাষ্ট্ৰ
|#6b8e23|যিবোৰ ৰাষ্ট্ৰত চৰকাৰৰ বাবে সাংবিধানিক বিধানসমূহ স্থগিত কৰা হৈছে (যেনে: সামৰিক স্বৈৰতন্ত্ৰ)
|#808080|যিবোৰ ৰাষ্ট্ৰই ওপৰত দিয়া কোনো শ্ৰেণীত নপৰে (যেনে: অন্তৰ্বৰ্তী চৰকাৰ)
|#b9b9b9|কোনো চৰকাৰ নাই
|notes= উল্লখযোগ্য যে বহুকেইখন ৰাষ্ট্ৰই নিজৰ সংবিধান অনুসৰি নিজকে বহু-দলীয় গণৰাজ্য হিচাপে গণ্য কৰে, পিছে বহিৰাগ সংস্থাই সেইবোৰক স্বৈৰতন্ত্ৰ ৰূপে বিবেচনা কৰে। এই তালিকাত ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ চৰকাৰৰ সাংবিধানিক প্ৰকাৰটোহে দেখুওৱা হৈছে, ইয়াত গণতন্ত্ৰৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চৰকাৰসমূহক দেখুওৱা হোৱা নাই। }}]]
[[File:EIU Democracy Index 2017.svg|left|upright=2.75|thumb|{{Lang|en|[[:en:Economist Intelligence Unit|Economist Intelligence Unit]]}}-ৰ দ্বাৰা ২০১৭ চনত প্ৰকাশিত ৰাষ্ট্ৰ অনুসৰি গণতন্ত্ৰৰ সূচক&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/Democracy_Index_2017.pdf|title=Democracy Index 2017 – Economist Intelligence Unit|last=|first=|date=|website=EIU.com|access-date=17 February 2018|archivedate=18 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180218215442/http://pages.eiu.com/rs/753-RIQ-438/images/Democracy_Index_2017.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
----
{{col-begin}}
{{col-break}}

'''পূৰ্ণ গণতন্ত্ৰ'''
{{legend|#006837|৯–১০}}
{{legend|#1a9850|৮–৯}}
{{col-break}}

'''ত্ৰুটিপূৰ্ণ গণতন্ত্ৰ'''
{{legend|#66bd63|৭–৮}}
{{legend|#a6d96a|৬–৭}}
{{col-break}}

'''মিশ্ৰিত শাসন'''
{{legend|#fee08b|৫–৬}}
{{legend|#fdae61|৪–৫}}
{{col-break}}

'''স্বৈৰতান্ত্ৰিক শাসন'''
{{legend|#f46d43|৩–৪}}
{{legend|#d73027|২–৩}}
{{legend|#a50026|০–২}}
{{col-end}}]]
[[File:World administrative levels.png|thumb|left|upright=2.75|পৃথিৱীৰ প্ৰশাসনিক অঞ্চলসমূহ]]

[[File:Map of unitary and federal states.svg|left|upright=2.75|thumb|পৃথিৱীৰ এককেন্দ্ৰীয় আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় চৰকাৰসমূহ
----
{{legend|#0000b0;|এককেন্দ্ৰীয়}}
{{legend|#00e000;|যুক্তৰাষ্ট্ৰীয়}}]]

{{clear}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ৰাজনীতি বিজ্ঞান]]
[[শ্ৰেণী:চৰকাৰ|*]]</text>
      <sha1>kckvvx7q5zett3rcl4pw4ly46qamxt3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ছুজেন কেইন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60575</id>
    <revision>
      <id>611024</id>
      <parentid>605753</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T01:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32527" sha1="bz46alc5je0yjo2ndk2ir1cbf5wb5pu" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name = ছুজেন কেইন &lt;!-- Deleting this line will use the article title as the page name. --&gt;
| image = SusanCainPortrait 250px 20120305.jpg
| image_size = 
| alt = ছুজেন কেইনৰ পট্ৰেইট
| caption = 
| pseudonym =
| birth_name = ছুজেন হ'ৰ'ৱিটজ্ কেইন
| birth_date = ১৯৬৮&lt;ref name=Atlantic20120306&gt;Garber, Megan, [https://www.theatlantic.com/technology/archive/2012/03/how-ted-makes-ideas-smaller/253994/ &quot;How TED Makes Ideas Smaller&quot;](), &quot;Technology&quot; section of ''[[The Atlantic]]'', March 6, 2012.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; {{Birth date and age|1968|03|20}}
| birth_place =
| death_date = &lt;!-- {{Death date and age|Year|Month|Day|Year|Month|Day}} --&gt;
| death_place =
| resting_place =
| occupation = লেখিকা, প্ৰাক্তন অধিবক্তা আৰু আলোচনা পৰামৰ্শদাতা&lt;ref name=Wired20120302&gt;Levy, Steven, [https://www.wired.com/epicenter/2012/03/ted-and-meta-ted/ &quot;TED and Meta TED: On-Scene Musings From the Wonderdome&quot;](), ''[[Wired (magazine)|Wired]]'', March 2, 2012.&lt;/ref&gt;
| language = ইংৰাজী
| nationality = আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ
| ethnicity = 
| citizenship = আমেৰিকান
| education = 
| alma_mater = প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়(AB, কলা শাখাৰ স্নাতক)&lt;ref name=PrincetonAlum20120317&gt;Greenwood, Katherine Federici, [http://paw.princeton.edu/issues/2012/03/07/pages/5394/index.xml &quot;Reading Room: The power of introverts&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120419202613/http://paw.princeton.edu/issues/2012/03/07/pages/5394/index.xml |date=2012-04-19 }}(), ''[[Princeton Alumni Weekly]]'', March 7, 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=PrincetonAlumni20121219&gt;Tomlinson, Brett, [http://blogs.princeton.edu/paw/2012/12/the_year_at_pri.html &quot;The Year at Princeton: Top five alumni newsmakers&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121225161031/http://blogs.princeton.edu/paw/2012/12/the_year_at_pri.html |date=2012-12-25 }}(), ''[[Princeton Alumni Weekly]]'', December 19, 2012.&lt;/ref&gt;&lt;br&gt; হাৰ্ভাৰ্ড আইন বিদ্যালয়,জুৰিছ ডক্তৰ&lt;ref name=WILL20120312&gt;Inge, David (interviewer), [http://will.illinois.edu/focus/interviews/category/communication/ &quot;Interview Archives: Communication / Quiet: The Power of ...&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120731071343/http://will.illinois.edu/focus/interviews/category/communication/ |date=2012-07-31 }}(), WILL AM580 Illinois Public Media, March 12, 2012&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=TimeHealthland20120127&gt;Szalavitz, Maia, [http://healthland.time.com/2012/01/27/mind-reading-qa-with-susan-cain-on-the-power-of-introverts/ &quot;‘Mind Reading’: Q&amp;A with Susan Cain on the Power of Introverts&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120302181731/http://healthland.time.com/2012/01/27/mind-reading-qa-with-susan-cain-on-the-power-of-introverts/ |date=2012-03-02 }}(), ''[[Time (magazine)|Time]]'' Healthland, January 27, 2012.&lt;/ref&gt;
| period =
| genre = সফলতা, ব্যৱস্থাপনা, শিক্ষা, মনোবিজ্ঞান, আত্ম-সহায়, আন্তঃব্যক্তিগত সম্পৰ্ক
| subject =
| movement =
| notableworks = ''কোৱাইট নামৰ গ্ৰন্থ (Quiet: The Power of Introverts in a World That Can't Stop Talking)''(২৪ জানুৱাৰী, ২০১২); কোৱাইট পাৱাৰ ''(Quiet Quiet Power: The Secret Strengths of Introverts)'' (২০১৬),কোৱাইট জাৰ্ণেল(''Quiet Journal: Discover Your Secret Strengths and Unleash Your Inner Power'' (২০২০)
| spouse = কেন কেইন
| partner =
| children = ২
| relatives =
| awards =
| signature =
| signature_alt =
| website = {{URL|https://susancain.net/}}
| portaldisp =
}}

'''ছুজেন হ'ৰ'ৱিটজ্ কেইন''' ({{lang-en|Susan Horowitz Cain}})&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140106033115/http://www.law.harvard.edu/alumni/reunions/13fall/c60/c60-post-pages/c60_program_book.pdf Women Transforming Our Communities and the World], Harvard Law School &quot;Leaders for Change&quot; (conference Program of Events), Sept. 27–29, 2013, bottom of p. 13.&lt;/ref&gt; (জন্ম ১৯৬৮) হৈছে এগৰাকী আমেৰিকান লেখিকা, প্ৰবক্তা আৰু &quot;[[কোৱাইট্ (গ্ৰন্থ)|কোৱাইট্]]&quot; (Quiet: The Power of Introverts in a World That Can't Stop Talking) নামৰ অ-কাহিনীমূলক গ্ৰন্থখনৰ লেখিকা। এই বিশেষ গ্ৰন্থখনৰ মতে- পাশ্চাত্য সংস্কৃতিয়ে অন্তৰ্মুখী মানুহৰ বৈশিষ্ট্য আৰু সামৰ্থ্যসমূহৰ অৱমূল্যায়ণ কৰাৰ লগতে ভুলো বুজি আহিছে। ২০১২ চনত প্ৰকাশিত এই গ্ৰন্থখনে &quot;নিউ ইয়ৰ্ক টাইমছ্&quot;ৰ বেষ্ট-চেলাৰ তালিকাত তিনি বছৰতকৈও অধিক কাল অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছিল। কিতাপখন ৩৬টা অন্য ভাষালৈও অনূদিত হৈছে। &lt;ref&gt;https://www.quietrev.com/quiet-the-book/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://books.google.co.in/books/about/Quiet.html?id=Dc3T6Y7g7LQC&lt;/ref&gt;

ছুজেন কেইন ''নীৰৱ বিপ্লৱ কোম্পানী''টোৰ (Quiet Revolution Company) সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক। ২০১৫ চনত স্থাপিত হোৱা এই বিশেষ উদ্দেশ্য-ভিত্তিক কোম্পানীটোৱে শিশুৰ প্ৰতিপালন, শিক্ষা, কৰ্মস্থলীৰ পৰিৱেশৰ লগতে জীৱনশৈলীৰ ক্ষেত্ৰতো বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। ২০১৬ চনত কেইনে লিখা ''কোৱাইট পাৱাৰ'' গ্ৰন্থখনে অন্তৰ্মুখী শিশু আৰু কিশোৰক লক্ষ্য কৰিছে। তদুপৰি তেওঁলোকৰ শিক্ষক আৰু অভিভাৱকসকলক উদ্দেশ্যিও কিতাপখনে দিহা-পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছে। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.tercul.com/en/authors/susan-cain |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200626065146/https://www.tercul.com/en/authors/susan-cain |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
==শিক্ষা==
১৯৮৯ চনত প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা কলা শাখাত(ইংৰাজী) স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে। &lt;ref name=PrincetonAlum20120317/&gt;১৯৯৩ চনত তেখেতে হাৰ্ভাড আইন বিদ্যালয়ৰ পৰা &quot;জুৰিছ ডক্তৰ&quot; ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে।&lt;ref name=TimeHealthland20120127/&gt;
==কৰ্মজীৱন==
ক্লিয়েৰি গোটিলেব ষ্টিন এণ্ড হেমিল্টনত কেইনে সাতটা বছৰ ধৰি এটৰ্নী(মুক্তিয়াৰ) হিচাপে কাম কৰে,&lt;ref name=Harvard201703&gt;{{cite magazine |last1=Gibson |first1=Lydialyle |title=Quiet, Please - Susan Cain foments the 'Quiet Revolution' |url=http://harvardmagazine.com/2017/03/quiet-please |magazine=[[Harvard Magazine]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170217181049/http://www.harvardmagazine.com/2017/03/quiet-please |archivedate=February 17, 2017 |date=March–April 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; তাৰপিছত ''দ্য নেগোছিয়েছন কোম্পানী''ৰ মালিক আৰু অধ্যক্ষ হৈ আলোচনা-পৰামৰ্শবিদহিচাপে সেৱা আগবঢ়ায়।&lt;ref name=Wired20120302/&gt;&lt;ref name=Woodhull201206&gt;[http://woodhull.tv/fellows-program/fellows/education/ &quot;Education/Fellows&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120501081516/http://woodhull.tv/fellows-program/fellows/education/ |date=2012-05-01 }}() and [http://woodhull.tv/about/stafffaculty/ &quot;Staff/Faculty&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120526171707/http://woodhull.tv/about/stafffaculty/ |date=2012-05-26 }}() of The Woodhull Institute. Downloaded and archived 2012-06-02.&lt;/ref&gt; ''উডহাল ইনষ্টিটিউট ফ'ৰ এথিকেল লিডাৰশ্বিপ'' নামৰ এটা শিক্ষামূলক অলাভজনক প্ৰতিষ্ঠানতো তেখেতে সভ্য আৰু শিক্ষক হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায়।&lt;ref name=Woodhull201206/&gt;

ঘৰত পৰিয়ালৰ মাজত নীৰৱতাৰ মাজতে থাকি লিখাৰ কামত মনোনিৱেশ কৰিবৰ বাবে কেইনে তেওঁৰ কৰ্পোৰেট কেৰিয়াৰ ত্যাগ কৰে।&lt;ref name=NYTimes20120210&gt;Warner, Judith, [https://www.nytimes.com/2012/02/12/books/review/susan-cains-quiet-argues-for-the-power-of-introverts.html Inside Intelligence: &quot;Susan Cain’s ‘Quiet’ Argues for the Power of Introverts&quot;](), ''[[The New York Times]]'' Sunday book review, published Friday February 10, 2012. ● Cain's [http://www.thepowerofintroverts.com/2012/02/10/ny-times-review-my-reaction/ same-day reply] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213054218/http://www.thepowerofintroverts.com/2012/02/10/ny-times-review-my-reaction/ |date=2012-02-13 }}to Warner's review (), ThePowerOfIntroverts.com, February 10, 2012.&lt;/ref&gt;

==''কোৱাইট্''ৰ পৃষ্ঠভূমি আৰু প্ৰেৰণা==
[[Image:SusanCainFromJurvetsonFlickrMedium500.jpg|220px|thumb|right|২০১২ চনত টেড সন্মিলনীৰ বক্তৃতাৰ সময়ত(&quot;এই পৰিৱেশ মোৰ বাবে স্বাভাৱিক নহয়&quot;) এটা প্ৰপ ছুটকেছৰ সৈতে,&lt;ref name=TED20120228&gt;[http://blog.ted.com/2012/02/28/an-introverted-call-to-action-susan-cain-at-ted2012/ &quot;An introverted call to action: Susan Cain at TED2012&quot;] ([https://www.webcitation.org/65tsUmWl7?url=http://blog.ted.com/2012/02/28/an-introverted-call-to-action-susan-cain-at-ted2012/ WebCite archive]), [[TED (conference)|TED.com]] (Technology Entertainment Design) website, February 28, 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=YT20120302&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=c0KYU2j0TM4 &quot;Susan Cain: The power of introverts&quot;](), video posted to official &quot;TEDtalksDirector&quot; YouTube channel on March 2, 2012. ● [http://www.ted.com/talks/susan_cain_the_power_of_introverts Same video]() on the TED.com website. ● [https://www.ted.com/talks/susan_cain_the_power_of_introverts/transcript TED video transcript]and .&lt;/ref&gt;যাক সম্পদ, স্মৃতি, কৰ্মকাণ্ড, আৰু চিন্তাৰ ৰূপক হিচাপে কোৱা হৈছিল- যিয়ে আপোনাক 'আপুনি' কৰি ৰাখে। &lt;ref name=WhartonMag20120416&gt;Brodsky, Matthew, [http://whartonmagazine.com/blog/stop-the-groupthink-madness/ &quot;Stop the Groupthink Madness&quot;](), ''[[Wharton School of the University of Pennsylvania|Wharton Magazine]]'', April 16, 2012 publication re Cain's April 9 talk.&lt;/ref&gt;কেইনৰ নিজা ছুটকেছত কিতাপ থাকে।&lt;ref name=TED20120228/&gt;&lt;ref name=YT20120302/&gt;]]

কেইনে কয় যে-যদিহে তেওঁ এগৰাকী লেখিকা নহ'লহেঁতেন, তেন্তে এগৰাকী গৱেষক মনোবিজ্ঞানী হ'লহেঁতেন।&lt;ref name=CBSnews20120126&gt;Glor, Jeff (interviewer), [http://www.cbsnews.com/8301-504367_162-57364869-504367/quiet-the-power-of-introverts-in-a-world-that-cant-stop-talking-by-susan-cain &quot;''Quiet: The Power of Introverts in a World That Can't Stop Talking'', by Susan Cain&quot;](), [[CBS News]] authorTALK, January 26, 2012.&lt;/ref&gt; কেইনে ৰাজহুৱা বক্তৃতা দিবলৈ কিছু সমস্যাৰ সমুখীন হৈছিল। সেইটো অসুবিধাই তেওঁক অন্তৰ্মুখিতাৰ বিষয়ে লিখিবলৈ উৎসাহিত কৰিলে।&lt;ref name=NYTimes20120210/&gt;

আইনজীৱী(মুক্তিয়াৰ) হৈ কৰ্ম সম্পাদন কৰি থাকোঁতেও কেইন লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁৰ প্ৰতিষ্ঠানটোত কৰ্মৰত লোকসকলে কেইনৰ লেখিয়া ব্যক্তিৰ বৈশিষ্ট্যবোৰ তেওঁলোকৰ বৃত্তিত সদব্যৱহাৰ কৰিছিল। আৰু তেওঁলোকে সেই বৈশিষ্ট্যসমূহৰ কোনো ব্যাখ্যাও আগবঢ়োৱা নাছিল।&lt;ref name=AustralianBroadcasting20120604/&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ উপলব্ধি কৰিলে যে- অন্তৰ্মুখিতা আৰু বৰ্হিমুখিতা সম্বন্ধীয় ধাৰণাই পৰিচয়গত দিশত সাঙোৰ খাই থকা কিছুমান প্ৰশ্নৰ এটা ভাষা হৈ পৰিল-যাৰ এতিয়ালৈকে অভাৱ দেখা গৈছিল। &lt;ref name=AustralianBroadcasting20120604&gt;Ronson, Jon ([[Royal Society of Arts|RSA]] interviewer), [http://www.abc.net.au/tv/bigideas/stories/2012/06/04/3515532.htm &quot;Susan Cain and Jon Ronson on The Power of Introverts&quot;](), [[Australian Broadcasting Corporation]] &quot;Big Ideas&quot;, audio and video published June 4, 2012.&lt;/ref&gt;

কেইনৰ অনুভৱ যে- 'কোৱাইট্' গ্ৰন্থখনৰ বাবে দৰকাৰ হোৱা উদ্যমখিনি সম্ভৱতঃ আহিছিল ১৯৬৩ চনৰ নাৰীবাদী কিতাপ &quot;The Feminine Mystique&quot;ৰ আঁৰত থকা বাসনা আৰু ক্ৰোধৰ পৰা&lt;ref name=CBSnews20120126/&gt; কেইনে বৰ্তমান সময়ৰ অন্তৰ্মুখী মানুহৰ লগত সেই সময়ৰ নাৰীসকলৰ তুলনা কৰিব বিচাৰে যাৰ বিপুল পৰিমাণৰ প্ৰতিভা অব্যৱহৃত হৈ পৰি আছিল।&lt;ref name=CBSnews20120126/&gt; তেওঁৰ মত-অধিকাংশ অন্তৰ্মুখী মানুহেই উপলব্ধি নকৰে যে-তেওঁলোকৰ মনে নিবিচৰা কিছুমান কামত নিয়োজিত হৈ তেওঁলোকে ধাৰাবাহিকভাৱে নিজৰ সময়বোৰ পাৰি কৰিছে। এইবোৰে কামকেই তেওঁলোকে আজীৱন কৰি কটাইছে। কেইনে সেইসকল মানুহৰ মনত এক অধিকাৰ প্ৰোথিত কৰিব বিচাৰে যাৰ দ্বাৰা শক্তিমান হৈ তেওঁলোকে নিজে বিচৰা মানুহজন হ'ব বিচাৰে। &lt;ref name=GlobeMail20120126&gt;Bielski, Zosia, [https://www.theglobeandmail.com/life/relationships/giving-introverts-permission-to-be-themselves/article2316483/singlepage/#articlecontent &quot;Giving introverts permission to be themselves&quot;](), ''[[The Globe and Mail]]'', January 26, 2012.&lt;/ref&gt;

অন্তৰ্মুখী শিশুৰ অভিভাৱক আৰু শিক্ষকৰ লগত কাম কৰিবলৈ কেইন ইচ্ছুক হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও কৰ্মস্থলীৰ পৰিৱেশো তেওঁ সংশোধন কৰিব বিচাৰিছিল। তেওঁ এক নতুন ধৰণৰ &quot;সামূহিক চিন্তন&quot;ৰ (Group Think) পোষকতা কৰিছিল, যাৰ আধাৰ হ'ব গভীৰ চিন্তা আৰু একক পৰ্যবেক্ষণ। &lt;ref name=CBSnews20120126/&gt;

==''কোৱাইট্'', ''কোৱাইট্ পাৱাৰ'' আৰু ''কোৱাইট জাৰ্ণেল''==
সাত বছৰজোৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত,&lt;ref name=Wired20120302/&gt; কেইনৰ প্ৰথমখন কিতাপ ''Quiet: The Power of Introverts in a World That Can't Stop Talking'' প্ৰকাশিত হয়-২০১২ চনৰ ২৪ জানুৱাৰি তাৰিখে। &lt;ref name=openISBN0307352145&gt;[http://www.openisbn.com/isbn/0307352145/ &quot;Quiet: The Power Of Introverts In A World That Can't Stop Talking&quot;](), OpenISBN.com entry for {{ISBN|0-307-35214-5}}.&lt;/ref&gt;

২০১৬ চনত কেইনে সহ-লেখিকা হিচাপে কাম কৰা ''Quiet Power: The Secret Strengths of Introverts'' গ্ৰন্থখন প্ৰকাশিত হয়। এই কিতাপখন অন্তৰ্মুখী শিশু আৰু কিশোৰক কেন্দ্ৰ কৰি লিখা হৈছিল। লগতে কিতাপখনে তেওঁলোকৰ অভিভাৱক আৰু শিক্ষকসকলকো লক্ষ্য কৰি লৈছিল।&lt;ref name=NPR20160218&gt;{{cite web |last1=Nadworny |first1=Elissa |title=How Parents And Teachers Can Nurture The 'Quiet Power' Of Introverts |url=https://www.npr.org/sections/ed/2016/02/18/465999756/how-parents-and-teachers-can-nurture-the-quiet-power-of-introverts |publisher=NPR (National Public Radio) |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160418202102/http://www.npr.org/sections/ed/2016/02/18/465999756/how-parents-and-teachers-can-nurture-the-quiet-power-of-introverts |archivedate=April 18, 2016 |date=February 18, 2016 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

২০১৮ চনত, কেইনে [https://www.nextbigideaclub.comনেক্সট বিগ আইডিয়া ক্লাব]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}ত এগৰাকী তত্ত্বাৱধায়ক হিচাপে কাম কৰে। তেওঁৰ সহযোগী আছিল মেলকম গ্লেডৱেল, আডাম গ্ৰাণ্ট আৰু ডেনিয়েল পিংক। তেওঁলোকে মনোবিজ্ঞান, ব্যৱসায়, সুখ আৰু উৎপাদনশীলতা সম্বন্ধীয় গ্ৰন্থৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব বিচাৰিছিল। &lt;ref name=20180517BusinessInsider&gt;{{cite magazine |last1=Chen |first1=Connie |title=This book subscription curated by popular nonfiction authors like Malcolm Gladwell and Susan Cain lets you discover the 'next big idea' before everyone else |url=http://www.businessinsider.com/next-big-idea-club-2018-5 |magazine=Business Insider |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180514193140/http://www.businessinsider.com/next-big-idea-club-2018-5 |archivedate=May 14, 2018 |date=May 14, 2018 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
২০২০ চনৰ ৩১ মাৰ্চত, কেইনে ''Quiet Journal: Discover Your Secret Strengths and Unleash Your Inner Power,'' পত্ৰিকাখন প্ৰকাশ কৰে। এই পত্ৰিকাখনৰ প্ৰথমটো ভাগত স্ব-মূল্যায়ন আৰু দ্বিতীয়টো ভাগে স্ব-জ্ঞান আৰু প্ৰয়োজনীয় কৰ্মক সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। &lt;ref name=GoodreadsQJournal+202004&gt;{{cite web |title=Quiet Journal: Discover Your Secret Strengths and Unleash Your Inner Power |url=https://www.goodreads.com/book/show/48744623-quiet-journal |website=Goodreads |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407014914/https://www.goodreads.com/book/show/48744623-quiet-journal |archivedate=April 7, 2020 |date=April 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==কোৱাইট্ ৰিভ'লিউশ্যন কোম্পানী==
২০১৪ চনত কেইনে প্ৰদান কৰা দ্বিতীয়টো টেড টকত ''কোৱাইট ৰিভ'লিউছন কোম্পানী''টো প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণা কৰিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানে কাৰ্যালয়ৰ গাঁথনিক এনেভাৱে ৰূপান্তৰ কৰিবলৈ ইচ্ছুক যে কৰ্মচাৰীৰ মনোযোগিতা আৰু গোপনীয়তা অটুট থাকে, যাতে একধৰণৰ নীৰৱ নেতৃত্বৰে প্ৰতিষ্ঠানটো বিকাশশীল লৈ উঠে। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অন্তৰ্মুখী দলপতিসকলক প্ৰশিক্ষণ আৰু অন্তৰ্মুখী শিশুসকলক সৱলীকৰণৰ বাঞ্ছা কৰে। &lt;ref name=BusInsider20150825/&gt;&lt;ref name=TEDTalk201403&gt;Cain, Susan (speaker), [http://www.thepowerofintroverts.com/susan-cain-ted-talk-2014-quiet-revolution/?nopop &quot;Susan Cain’s 2014 TED Talk | Announcing the Quiet Revolution&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140413131312/http://www.thepowerofintroverts.com/susan-cain-ted-talk-2014-quiet-revolution/?nopop |date=2014-04-13 }}(), textual transcript of TED talk published March 29, 2014.&lt;/ref&gt; ইয়াৰ লগতে কৰ্মচাৰীসকলৰ ব্যৱস্থাপনাৰ হেতু কিছুমান প্ৰশিক্ষণ সঁজুলি আৰু কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুতকৰণত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অগ্ৰাধিকাৰ দিব। &lt;ref name=Fortune20150603&gt;{{cite magazine |last1=Sellers |first1=Patricia |title=The secret power of introverts |url=http://fortune.com/2015/06/03/susan-cain-quiet-revolution/ |magazine=Fortune |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150603211608/http://fortune.com/2015/06/03/susan-cain-quiet-revolution/ |archivedate=June 3, 2015 |date=June 3, 2015}} Article entitled &quot;Soft Power&quot; in the June 15, 2015 print edition.&lt;/ref&gt;

==বঁটা আৰু সন্মান==
* ২০১২, ফেব্ৰুৱাৰি: ''কোৱাইট্'' গ্ৰন্থই নিউ ইয়ৰ্ক টাইমছৰ বেষ্ট চেলাৰৰ তালিকাত(পকাবন্ধা, অ-কাহিনীমূলক কিতাপ) চতুৰ্থ স্থান দখল কৰে। &lt;ref name=NYTBestSeller20120212&gt;[https://www.nytimes.com/best-sellers-books/2012-02-12/hardcover-nonfiction/list.html The New York Times Best Seller list]for February 12, 2012 Hardcover Non-Fiction. ().&lt;/ref&gt; 
* ২০১২: কেইনৰ প্ৰথমটো টেড ভিডিঅ'ৱে অইন টেড ভিডিঅ'ৰ তুলনাত সোনকালেই প্ৰথম মিলিয়ন দৰ্শন লাভ কৰে,&lt;ref name=Barrons20120403&gt;Morais, Richard C., [http://blogs.barrons.com/penta/2012/04/03/in-praise-of-introverts-and-depressives/ &quot;In Praise of Introverts and Depressives&quot;](), ''[[Barron's (newspaper)|Barron's]]'', April 3, 2012.&lt;/ref&gt; আৰু ন মাহৰ ভিতৰত সেই ভিডিঅ'টোৱে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক দৰ্শনপ্ৰাপ্ত টেড ভিডিঅ'ৰ তালিকাত ৯৮% পাৰচেণ্টাইলত(১৩৮০ৰ ভিতৰত ২০) প্ৰৱেশ কৰে। &lt;ref name=TEDmostViewed20121108&gt;[http://www.ted.com/talks?sort=popular TED talks (sorted by) Most viewed] ([https://web.archive.org/web/20121110081225/http://www.ted.com/talks?lang=en&amp;event=&amp;duration=&amp;sort=mostviewed&amp;tag= WebCite archive of 2012-11-08]), [[TED (conference)|TED.com]], November 8, 2012.&lt;/ref&gt;
* ২০১২, ডিচেম্বৰ: ''কোৱাইট্'' গ্ৰন্থখনে &quot;২০১২ৰ শ্ৰেষ্ঠ&quot;ৰ ভিত্তিত প্ৰস্তুত কৰা বহুকেইখন তালিকাতে ঠাই দখল কৰে। &lt;ref name=PrincetonAlumni20121219&gt;Tomlinson, Brett, [http://blogs.princeton.edu/paw/2012/12/the_year_at_pri.html &quot;The Year at Princeton: Top five alumni newsmakers&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121225161031/http://blogs.princeton.edu/paw/2012/12/the_year_at_pri.html |date=2012-12-25 }}(), ''[[Princeton Alumni Weekly]]'', December 19, 2012.&lt;/ref&gt;
* ২০১২, ডিচেম্বৰ: ২০১২ বৰ্ষৰ প্ৰিন্সটনৰ প্ৰাক্তন শিক্ষাৰ্থী নিউজমেকাৰৰ তালিকাত স্থান দখল কৰে। &lt;ref name=PrincetonAlumni20121219/&gt;
* ২০১৩, ফেব্ৰুৱাৰি: হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ ৰিভিঅ'ৰ মিটছ্ জোৱেলে কেইনৰ টেড টকটোক ''&quot;আপোনাৰ ব্যৱসায়ক নতুনকৈ কল্পনা কৰিবলৈ সহায় কৰা দহটা টেড টক&quot;'' ৰ তালিকাভুক্ত কৰে।&lt;ref name=HBR20130227&gt;[[Mitch Joel|Joel, Mitch]], [http://blogs.hbr.org/cs/2013/02/10_ted_talks_to_help_you_reimagine.html &quot;10 TED Talks to Help You Reimagine Your Business&quot;](), ''[[Harvard Business Review]]'', February 27, 2013.&lt;/ref&gt;
* ২০১৩, এপ্ৰিল: টোষ্টমাষ্টাৰছ ইণ্টাৰনেছনেলে কেইনক ২০১৩ চনৰ &quot;গোল্ডেন গেভেল বঁটা&quot; প্ৰদান কৰে। &lt;ref name=ToastmastersIntl201304dd&gt;[http://www.toastmasters.org/Members/2013InternationalConvention/GoldenGavelAward.aspx &quot;2013 International Convention | Golden Gavel Award&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130419115536/http://www.toastmasters.org/Members/2013InternationalConvention/GoldenGavelAward.aspx |date=2013-04-19 }}(), ''[[Toastmasters International]]'', April 2013.&lt;/ref&gt;
* ২০১৩, ছেপ্টেম্বৰ:কেইনে হাৰ্ভাড আইন বিদ্যালয়ৰ পৰা &quot;Celebration 60&quot; বঁটা লাভ কৰে। &lt;ref name=Celebration60&gt;''[http://www.law.harvard.edu/alumni/reunions/13fall/c60/c60-post-pages/c60_program_book.pdf Leaders for Change]'' (), Harvard Law School, September 27–29, 2013, page 13 (&quot;7pm-9pm&quot;) lists recipients. • Books News Desk staff, [http://www.broadwayworld.com/bwwbooks/article/QUIET-Author-Susan-Cain-Receives-Harvard-Law-Schools-Celebration-60-Award-20131008#.Uwz8zvRdXQy &quot;QUIET Author Susan Cain Receives Harvard Law School's 'Celebration 60' Award&quot;](), ''Broadway World'', October 8, 2013.&lt;/ref&gt;
* ২০১৪, মাৰ্চ: কেইন &quot;TED All-Stars&quot;ত অন্তৰ্ভুক্ত হয়, আৰু টেডৰ ত্ৰয়োদশ জন্মবাৰ্ষিকী সন্মিলনীত দ্বিতীয়বাৰৰ কাৰণে বক্তৃতা প্ৰদান কৰে। &lt;ref name=TED20140310&gt;May, Kate Torgovnick, [http://blog.ted.com/2014/03/10/the-ted2014-all-stars/ &quot;Introducing the TED All-Stars: 50+ speakers who’ll return to the stage at TED2014&quot;](), TED, March 10, 2014.&lt;/ref&gt;
* ২০১৪, মে': ''Inc.'' আলোচনীয়ে কেইনক &quot;নেতৃত্ব আৰু ব্যৱস্থাপনাৰ ৫০ গৰাকী বিশেষজ্ঞ&quot;ৰ তালিকাত স্থান দিয়ে। &lt;ref name=Inc20140512&gt;Haden, Jeff, [http://www.inc.com/jeff-haden/the-top-50-leadership-and-management-experts-mon.html &quot;Top 50 Leadership and Management Experts&quot;](), ''Inc.'' May 12, 2014.&lt;/ref&gt;
* ২০১৫: বিশ্বজুৰি ''কোৱাইট্''ৰ বিশ লাখতকৈও অধিক কপি বিক্ৰী হয়। &lt;ref name=BusInsider20150825&gt;Weller, Chris, [http://www.businessinsider.com.au/susan-cains-quiet-revolution-is-changing-america-2015-8 “How the patron saint of introverts is quietly revolutionising American culture”] ({{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150911035826/http://www.businessinsider.com.au/susan-cains-quiet-revolution-is-changing-america-2015-8 |date=September 11, 2015 }}), ''Business Insider'' (Australia), August 25, 2015.&lt;/ref&gt;
* ২০১৬, মে': ''কোৱাইট্ পাৱাৰ''-গ্ৰন্থখনে &quot;দ্য নিউ ইয়ৰ্ক টাইমছ্&quot;ৰ বেষ্ট চেলাৰ তালিকাত (শিশুৰ মধ্যম শাখাৰ পকাবন্ধা শ্ৰেণী) চাৰি নম্বৰ স্থানেৰে যাত্ৰাৰম্ভ কৰে। &lt;ref name=NYTimes20160522&gt;{{cite news |title=Best Sellers / Children’s Middle Grade Hardcover |url=https://www.nytimes.com/books/best-sellers/childrens-middle-grade-hardcover/2016/05/22 |work=The New York Times |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170127211026/https://www.nytimes.com/books/best-sellers/2016/05/22/childrens-middle-grade-hardcover/ |archivedate=January 27, 2017 |date=May 22, 2016 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; &lt;!-- STALE LINK, FYI: https://www.nytimes.com/books/best-sellers/2016/05/22/childrens-middle-grade-hardcover/ --&gt;
* ২০১৮,নৱেম্বৰ: লিংকড্ ইনে প্ৰস্তুত কৰা ২০১৮ চনৰ &quot;২০টা শীৰ্ষ কণ্ঠ&quot;ৰ তালিকাত স্থান লাভ কৰে।&lt;ref name=LinkedIn20181113&gt;{{cite web |last1=Roth |first1=Daniel |title=LinkedIn Top Voices 2018: Influencers |url=https://www.linkedin.com/pulse/linkedin-top-voices-2018-influencers-daniel-roth/ |publisher=LinkedIn |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181113202252/https://www.linkedin.com/pulse/linkedin-top-voices-2018-influencers-daniel-roth/ |archivedate=November 13, 2018 |date=November 13, 2018 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* [http://www.quietrev.com আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট]
* [http://www.makers.com/susan-cain ছুজেন কেইন], &quot;মেকাৰছ্:ৱমেন হু মেক আমেৰিকা&quot;ৰ দ্বাৰা প্ৰযোজিত''
* [https://web.archive.org/web/20200407020851/https://www.ted.com/speakers/susan_cain archiveটেডত ছুজেন কেইন]
**[http://www.ted.com/talks/susan_cain_the_power_of_introverts টেড টক: ছুজেন কেইন: দ্য পাৱাৰ অৱ ইণ্ট্ৰ'ভাৰ্টছ্(TED২০১২)]
* [https://web.archive.org/web/20190616042138/https://www.c-span.org/person/?susancain C-SPANৰ নেটৱৰ্কত ছুজেন কেইনৰ উপস্থিতি, সংগ্ৰহ]

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|30em}}
[[শ্ৰেণী: মনোবিজ্ঞান]]
[[শ্ৰেণী: আমেৰিকান লেখক]]
[[শ্ৰেণী: জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী: আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>bz46alc5je0yjo2ndk2ir1cbf5wb5pu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>গুলপীয়া ৰিক্সা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74209</id>
    <revision>
      <id>611006</id>
      <parentid>404324</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T18:23:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13680" sha1="r8haa9t36bc2z57qahhbxphkophrv1i" xml:space="preserve">'''গুলপীয়া ৰিক্সা''' বা '''গুলপীয়া অটো'''  ({{lang-en|pink rickshaw}})  হৈছে ভাৰতৰ কিছুমান চহৰত মহিলা যাত্ৰীসকলৰ বাবে  সাধাৰণ অটো ৰিক্সাৰ এক বিকল্প। ৰিক্সাত যাত্ৰা কৰোঁতে মহিলাসকলক উৎপীড়ন আৰু দুৰ্ব্যৱহাৰ ৰক্ষা কৰিবলৈ [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] এই পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াত মহিলাসকলৰ সুৰক্ষাৰ বাবে পেনিক বুটাম (panic button)  আৰু জিপিএছ ট্ৰেকিং প্ৰণালীৰ দৰে বিশেষ সুবিধা স্থাপন কৰা হয়। গুলপীয়া ৰিক্সাবোৰ সম্পূৰ্ণ গুলপীয়া ৰিক্সা বা  ইয়াৰ হুডটো গুলপীয়া ৰঙৰ হয়। মহিলাসকলক যৌন নিৰ্যাতন আৰু ধৰ্ষণৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰিবলৈ ভাৰত চৰকাৰে প্ৰথমে ২০১৩ চনত [[ৰাঁচী]]ত গুলপীয়া ৰিক্সা মুকলি কৰিছিল। পিছলৈ ইয়াক ভাৰতৰ আন বহুতো চহৰতো প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে। গুলপীয়া অটোবোৰ আইনগত সত্যাপন আৰু নথিপত্ৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত পুৰুষ অথবা মহিলা প্ৰশিক্ষিত চালকৰ দ্বাৰা চলোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ranchi/pink-autos-in-ranchi-no-longer-women-only/articleshow/65762308.cms|title=Pink autos in Ranchi no longer 'women only' - Times of India|website=[[TimesofIndia.IndiaTimes.com]]|access-date=2019-03-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.naaree.com/pink-auto-rickshaw-india/|title=Pink Autos: Women Driven Auto Rickshaw Services In India|date=2016-12-13|website=Naaree - Work From Home Career Advice, Indian Women's Magazine|access-date=2019-03-12}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal|date=27 June 2015|title=Pink Auto Rickshaw Project |url=https://www.odishapolice.gov.in/sites/default/files/PDF/27.06.2015%20Pink%20Auto%20Rickshaw%20Project.pdf|journal=Odisha Police Department|publisher=Odisha Police}}&lt;/ref&gt;
==মহিলা সবলীকৰণ==
মহিলাসকলৰ অৱস্থা উন্নত কৰাৰ বাবে ৰাঁচীৰ প্ৰশাসনে গোলাপী ৰিক্সা আঁচনি আৰম্ভ কৰিছিল। মহিলাসকলক সুৰক্ষিত পৰিবহন প্ৰদান কৰাৰ উদ্দেশ্যে ৰাঁচীৰ প্ৰশাসনে মহিলাসকলক স্বাৱলম্বী হোৱাত সহায় কৰি তেওঁলোকক শক্তিশালী কৰি তুলিছে। পৰম্পৰাগতভাৱে ভাৰতত পুৰুষসকলেই হ’ল মূল উপাৰ্জনকাৰী। সুৰক্ষিত পৰিবহনে মহিলাসকলক স্বতন্ত্ৰ হ'বলৈ আৰু পৰিয়ালৰ উপাৰ্জনত অৰিহণা যোগাবলৈ সক্ষম কৰিছে।&lt;ref name=&quot;MP&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.millenniumpost.in/kolkata/city-to-get-pink-autos-with-women-on-wheels-283512|title=City to get pink autos with women on wheels |website=www.millenniumpost.in|access-date=2019-07-09}}&lt;/ref&gt;
==গুলপীয়া ৰিক্সা প্ৰবৰ্তন হোৱা অঞ্চল==
=== ৰাঁচী ===
[[ৰাঁচী]] গুলপীয়া ৰিক্সা আঁচনি প্ৰবৰ্তন কৰা ভাৰতৰ প্ৰথমখন চহৰ। [[২০১২ দিল্লীৰ দলবদ্ধ ধৰ্ষণ আৰু হত্যা|২০১২ দিল্লীৰ দলবদ্ধ ধৰ্ষণ]]ৰ পিছত ২০১৩ চনত মহিলাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে এই আঁচনি আৰম্ভ কৰা হয়। [[ঝাৰখণ্ড]] আৰক্ষীয়ে মহিলা যাত্ৰীসকলৰ যাতায়তৰ বাবে ৰাজধানী ৰাঁচীত প্ৰায় ২০০ খন গুলপীয়া হুদৰ ৰিক্সা প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। মহিলা যাত্ৰীসকলৰ সুৰক্ষাৰ বাবে এই অটোবোৰত বিশেষ সুবিধা যেনে পেনিক বুটাম আৰু জিপিএছ প্ৰণালী আছিল। আৰক্ষীয়ে এই ৰিক্সাবোৰৰ বাবে মহিলা চালক নিয়োগ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু মহিলাসকলৰ সঁহাৰি পৰ্যাপ্ত নোহোৱাত  পুৰুষ চালক নিয়োগ কৰিবলগীয়া হয়। চৰকাৰী কৰ্তৃপক্ষৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত মানক প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে সকলো পুৰুষ চালকক পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। কেৱল যিসকলে ইয়াত উত্তীৰ্ণ হৈছিল, তেওঁলোককহে বিশেষ পৰিচয় পত্ৰ আৰু মহিলাসকলক কঢ়িয়াবলৈ অনুমতি দিয়া হয়। কিন্তু এই সেৱা বৰ্তমান উপলব্ধ নহয়। কিয়নো চালকসকলে মহিলা যাত্ৰী পাবলৈ দীঘলীয়া সময় অপেক্ষা কৰিব লগা হৈছিল; যাৰবাবে চালকসকলে অধিক উপাৰ্জন কৰিবলৈ পুৰুষ যাত্ৰীসকলকো গুলপীয়া অটোত কঢ়িয়াই নিয়া আৰম্ভ কৰে।

[[ঝাৰখণ্ড]] উচ্চ ন্যায়ালয়ে আঞ্চলিক পৰিবহণ কৰ্তৃপক্ষক বৈধ নথিপত্ৰ নথকা অটোবোৰক পথৰ পৰা আঁতৰাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। ৰাঁচীৰ মুঠ ১২,০০০ অটোৰ ভিতৰত মাত্ৰ ২৩৩৫ খন অটোৰহে বৈধ নথিপত্ৰ আছিল। বৈধ নথিপত্ৰ নথকা অটোবোৰৰ ভিতৰত  গুলপীয়া অটোবোৰো আছিল। বাণিজ্যিক অনুজ্ঞাপত্ৰ স্থগিত ৰখাত গুলপীয়া অটো চালকসকলে  জীৱনজোৰা বৈধ অনুজ্ঞাপত্ৰ জাৰী কৰাৰ দাবীত ধৰ্মঘট কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MP&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/driven-out-ranchi-s-auto-service-by-and-for-women-is-dying/story-Ix8GyIz1krUMbW5KMOraeK.html|title=Driven out: Ranchi's auto service by and for women is dying|date=2015-04-09|website=[[HindustanTimes.com]]|access-date=2019-03-12}}&lt;/ref&gt;

=== চুৰট===
চুৰট পৌৰ নিগমে ২ জুলাই ২০১৭ তাৰিখে গুলপীয়া অটো মুকলি কৰিছিল। যিহেতু ই মহিলাসকলৰ দ্বাৰা মহিলাসকলৰ বাবে এটা সেৱা, নিগমে মহিলাসকলৰ মাজৰ পৰাই চালক বাছনি কৰিছিল আৰু প্ৰশিক্ষণ দিছিল । নিগমে এই মহিলাসকলক ৰিক্সা ক্ৰয় কৰাৰ বাবে [[ভাৰত চৰকাৰ|কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ]]ৰ দ্বাৰা ২৫% ৰাজসাহায্যৰ সুবিধাৰ সৈতে ৭% সূতৰ হাৰত ঋণ পোৱাত সহায় কৰিছিল। পৌৰ নিগমে ৭০ গৰাকী মহিলাক বাছনি কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://deshgujarat.com/2017/07/02/launch-of-pink-auto-rickshaws-programme-in-surat/|title=Launch of Pink Auto Rickshaws programme in Surat|date=2017-07-02|website=DeshGujarat|access-date=2019-03-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/surat/new-auto-service-in-surat-by-the-women-for-the-women/articleshow/59417391.cms|title=New auto service in Surat: By the women, for the women - Times of India|website=[[TimesofIndia.IndiaTimes.com]]|access-date=2019-03-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cityshor.com/m/surat/pink-auto-service-arrives-in-surat/|title=Pink Auto Service arrives in Surat|website=www.cityshor.com|access-date=2019-03-12|archivedate=2021-09-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907123512/https://www.cityshor.com/m/surat/pink-auto-service-arrives-in-surat/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/pink-auto-service-for-women-autorickshaw-drivers-launched-in-surat-municipal-corporation-gujarat-4733173/|title=In Surat now: A pink auto service by women, for women|date=2017-07-03|website=[[IndianExpress.com]]|access-date=2019-03-12}}&lt;/ref&gt;

=== বঙাইগাঁও ===
[[বঙাইগাঁও]] হৈছে অসমৰ অন্যতম বৃহৎ বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। ৰাষ্ট্ৰীয় নগৰ জীৱিকা মিছনে (NULM) মহিলা যাত্ৰীসকলৰ সুৰক্ষাৰ বাবে মহিলাৰ দ্বাৰা চালিত গুলপীয়া ৰিক্সা মুকলি কৰে। মহিলাসকলে অনুজ্ঞাপত্ৰ পোৱাৰ আগতে, তেওঁলোকক [[দিশপুৰ]] মটৰ ড্ৰাইভিং স্কুলৰ দ্বাৰা দুমাহৰ বাবে প্ৰশিক্ষণ দিয়া হৈছিল। চহৰখনত পুৱা ৬ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ সেৱা প্ৰদান কৰা মুঠ ১৩ খন ৰিক্সা আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thenortheasttoday.com/archive/assam-13-pink-auto-rickshaws-for-women-launched-in-bongaigaon/|title=Assam: 13 pink auto-rickshaws for women launched in Bongaigaon|website=[[TheNortheastToday.com]]|access-date=2019-03-12|archivedate=2019-03-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190306160901/https://thenortheasttoday.com/archive/assam-13-pink-auto-rickshaws-for-women-launched-in-bongaigaon/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/in-bongaigaon-pink-is-the-colour-of-safety/cid/1439471|title=In Bongaigaon, pink is the colour of safety|website=[[TelegraphIndia.com]]|access-date=2019-04-22}}&lt;/ref&gt;

===উৰিষ্যা===
২০১৫ চনৰ ২৭ জুনত উৰিষ্যাৰ মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে [[উৰিষ্যা]]ৰ ৰাজধানী [[ভুবনেশ্বৰ]]ত গুলপীয়া অটো ৰিক্সা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে। উৰিষ্যাৰ আৰক্ষী আয়ুক্তই  তেওঁলোকৰ ''আমি যত্ন লওঁ'' মূলমন্ত্ৰৰ আধাৰত মহিলাসকলৰ বাবে এই সেৱাৰ শুভাৰম্ভ কৰে। অটোবোৰ পুৰুষৰ দ্বাৰা চালিত হয় যদিও চৰকাৰে নিৰ্ধাৰণ কৰা মানদণ্ড অনুসৰিহে তেওঁলোকক দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। প্ৰৱৰ্তনৰ এবছৰৰ ভিতৰতে উপকণ্ঠীয় অঞ্চলকে ধৰি সকলো অঞ্চলত চলা গুলপীয়া অটোৰ সংখ্যা ৩৫৩খন হৈছিল। এইক্ষেত্ৰত মহিলাসকলৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ইতিবাচক আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত  উৰিষ্যাৰ ৰুৰকেল্লাতো এই সেৱা মুকলি কৰা হৈছিল।
&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/pink-auto-service-launched-in-rkela.html|title=Pink auto service launched in R'kela |last=Pioneer|first=The|website=[[DailyPioneer.com]]|access-date=2019-03-12}}&lt;/ref&gt;

==তথ্য উৎস==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:পথ পৰিবহণ]]
[[শ্ৰেণী:যৌন নিৰ্যাতন]]</text>
      <sha1>r8haa9t36bc2z57qahhbxphkophrv1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ছাকিৰা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81270</id>
    <revision>
      <id>611023</id>
      <parentid>545875</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T00:58:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52701" sha1="jmgulsjek3tuzw4vorxb79vcnngepcj" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ছাকিৰা
| image = 2023-11-16 Gala de los Latin Grammy, 03 (cropped)02.jpg
| caption = ২০২৩ চনৰ লেটিন গ্ৰেমী বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত ছাকিৰা
| birth_name = ছাকিৰা ইছাবেল মেবাৰক ৰিপল
| birth_date = {{Birth date and age|df=y|1977|2|2}}
| birth_place = বাৰাংকুইলা, আটলাণ্টিকো, কলম্বিয়া
| occupation = গায়িকা-গীতিকাৰ
| organization = বেয়াৰফুট ফাউণ্ডেশ্যন
| years_active = ১৯৯০–বৰ্তমান
| works = {{hlist|সংগীতপঞ্জী|বাণীবদ্ধ গীতসমূহ|ভিডিঅ’গ্ৰাফী|সংগীতানুষ্ঠানসমূহ|পোনপটীয়া পৰিৱেশনসমূহ}}
| partner = {{unbulleted list
| এণ্টনিঅʼ দে লা ৰুৱা (১৯৯৯–২০১০)
| জেৰাৰ্ড পিকে (২০১১–২০২২)
}}
| children = 2
| awards = {{hlist|বঁটাসমূহ|অভিলেখসমূহ|প্ৰভাৱ}}
| website = {{URL|shakira.com}}
| signature = Shakira signature, Billboard Open Letter 2016.png
| module = {{Infobox musical artist |embed=yes
| origin = বোগোটা, কলম্বিয়া
| instruments = {{hlist|কণ্ঠস্বৰ|[[গীটাৰ]]|হাৰ্মোনিকা|ড্ৰাম}}
| genre = &lt;!-- Genres reliable sources most 
commonly categorize artist; Aim for generality and two to four genres: [[Template:Infobox musical artist/doc#genre]]. --&gt; {{hlist|লেটিন পপ|পপ নৃত্য|ৰেগেটন|ৰক}}
| label = {{hlist|চʼনী কলম্বিয়া|এপিক|আৰসিএ|চʼনী লেটিন
&lt;!-- Note: Do not add RocNation as she is signed to the label for management purposes, not album and single releases. Also, please keep in alphabetical order. --&gt;}}
}}
}}

'''ছাকিৰা ইছাবেল মেবাৰাক ৰিপ'ল''' ({{lang-en|Shakira Isabel Mebarak Ripoll}}, জন্ম ২ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৭)এগৰাকী কলম্বিয়ান গায়িকা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.biography.com/people/shakira-189151|title=Shakira: Singer (1977–)|website=Biography|publisher=[[A&amp;E Networks]]|access-date=28 March 2013|archive-date=10 April 2013|archive-url=https://archive.today/20130410141658/http://www.biography.com/people/shakira-189151|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=Shakira – Shakira {{!}} Credits|publisher=AllMusic|url=https://www.allmusic.com/album/shakira-mw0002616990/credits|access-date=1 June 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;!--occupation(s) artist is primarily known for per reliable sources--&gt; বাৰাংকুইলাত জন্মগ্ৰহণ কৰা আৰু ডাঙৰ-দীঘল হোৱা ছাকিৰাক &quot;লেটিন সংগীতৰ ৰাণী&quot; বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/mundo/noticias/2011/11/111110_shakira_figura_mas_relevante_academia_latina |title=La noche en que Shakira fue la reina de la música latina |website=[[BBC News]] |first= Valeria Perasso|last=Vegas |date=10 November 2011 |access-date=21 July 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-02|title=Shakira Birthday: From Beautiful Liar To Loca, 5 Hit Songs By The Queen Of Latin Music!|url=https://sportsgrindentertainment.com/shakira-birthday-from-beautiful-liar-to-loca-5-hit-songs-by-the-queen-of-latin-music/|access-date=27 October 2021|website=S.G.E|archivedate=2022-04-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220411180551/https://sportsgrindentertainment.com/shakira-birthday-from-beautiful-liar-to-loca-5-hit-songs-by-the-queen-of-latin-music/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;সংগীতৰ বহুমুখিতাৰ বাবে ছাকিৰা বিখ্যাত।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Exposito|first=Suzy|date=11 August 2018|title=Shakira Rocks, Body Rolls at New York Stop of El Dorado World Tour|url=https://www.rollingstone.com/music/music-latin/shakira-madison-square-garden-el-dorado-world-tour-710176/|access-date=21 July 2020|magazine=Rolling Stone}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Shakira: Laundry Service|url=https://pitchfork.com/reviews/albums/shakira-laundry-service/|access-date=21 July 2020|website=Pitchfork}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=17 April 2014|title=Shakira: Shakira|url=https://www.popmatters.com/180602-shakira-shakira-2495670124.html|access-date=21 July 2020|website=PopMatters}}&lt;/ref&gt; ১৩ বছৰ বয়সত ''চনী মিউজিক কলম্বিয়া''ৰ সৈতে ছাকিৰাই ৰেকৰ্ডিঙত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Shakira|url=https://www.bmi.com/news/entry/20000501shakira|access-date=June 23, 2021|website=BMI|date=30 April 2000}}&lt;/ref&gt;

১৪৫টা গীত কেটালগ থকা ছাকিৰাই ৮ কোটিতকৈ অধিক ৰেকৰ্ড বিক্ৰী কৰিছে, যাৰ ফলত তেওঁ সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা সংগীত শিল্পীসকলৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে অভিহিত হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|date=1 November 2021|title=Shakira is GLAMOUR's Environment Issue coverstar: 'It's not impossible to save our planet, but it needs commitment from everyone'|url=https://www.glamourmagazine.co.uk/article/shakira-digital-cover-star-november-2021-interview|access-date=3 November 2021|magazine=Glamour UK}}&lt;/ref&gt; ফৰ্বছ কলম্বিয়াই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি ২০১৮ চনলৈকে তেওঁ সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা মহিলা লেটিন শিল্পী।&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://forbes.co/2020/09/03/mujeres-poderosas-2020/mujeres-poderosas-shakira/amp/?__twitter_impression=true|title=Powerful Women 2020|magazine=[[Forbes]] Colombia|access-date=7 September 2020|archivedate=24 October 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201024150528/https://forbes.co/2020/09/03/mujeres-poderosas-2020/mujeres-poderosas-shakira/amp/?__twitter_impression=true|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; অন্যান্য লেটিন শিল্পীসকলৰ বাবেও আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰৰ দুৱাৰ মুকলি কৰাৰ কৃতিত্ব তেওঁক দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-11-12|title=20 años de Laundry Service: 20 fans a los que este disco de Shakira les marcó la vida - E! Online Latino|url=https://www.eonline.com/mx/news/1309565/20-anos-de-laundry-service-20-fans-a-los-que-este-disco-de-shakira-les-marco-la-vida|access-date=2022-02-12|website=E! Online}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=EU. Shakira estudió un semestre en la Universidad de California|url=https://www.milenio.com/espectaculos/eu-shakira-estudio-semestre-universidad-california|access-date=2022-02-12|website=www.milenio.com|language=es-MX}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-07-15|title=Shakira Drops New Single 'Don't Wait Up'|url=https://musicfeeds.com.au/news/shakira-drops-new-single-dont-wait-up/|access-date=2022-02-12|website=Music Feeds}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Laundry Service - Shakira: 20 años en inglés y español|url=http://www.lovelypoprecords.com/2021/11/laundry-service-shakira-20-anos-en.html|access-date=2022-02-12|archivedate=2022-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220212233605/http://www.lovelypoprecords.com/2021/11/laundry-service-shakira-20-anos-en.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তিনিটা গ্ৰেমী বঁটা, বাৰটা লেটিন গ্ৰেমী বঁটা, চাৰিটা এমটিভি ভিডিঅ’ মিউজিক এৱাৰ্ড, সাতটা বিলবোৰ্ড মিউজিক এৱাৰ্ড, উত্ৰিশটা বিলবোৰ্ড লেটিন মিউজিক এৱাৰ্ড, ছটা গিনিজ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ড আৰু &quot;হলিউড ৱাক অৱ ফেমত এজন তাৰকা&quot;কে ধৰি বহুতো বঁটা ছাকিৰাই লাভ কৰিছে। ছাকিৰাক বিলবোৰ্ডে দুবাৰকৈ (২০০০ আৰু ২০১০) দশকৰ শীৰ্ষ মহিলা লেটিন শিল্পী হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-decade-latin-idUSTRE5BH5II20091218|title=Chart-topper Solis named Latin artist of the decade|date=18 December 2009|work=Reuters|access-date=17 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/decade-end/top-latin-artists|title=Top Latin Artists – Decade-End|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=9 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201220035817/https://www.billboard.com/charts/decade-end/top-latin-artists|archive-date=December 20, 2020}}&lt;/ref&gt; নিজৰ বেয়াৰফুট সংস্থাৰ সৈতে কৰা দানশীল কাম আৰু সংগীতলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ছাকিৰাক ২০১১ চনত লেটিন ৰেকৰ্ডিং একাডেমীৰ &quot;বছৰৰ ব্যক্তি&quot; আৰু হাৰ্ভাৰ্ড ফাউণ্ডেশ্যনৰ বছৰৰ শিল্পী বঁটা দিয়া হয়। ২০১১ চনত আৰু ২০১২ চনত ফ্ৰান্স চৰকাৰে ছাকিৰাক অৰ্ডাৰ অৱ আৰ্টছ এণ্ড লেটাৰ্ছৰ চেভেলিয়াৰ প্ৰদান কৰে। 

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
১৯৭৭ চনৰ ২ ফেব্ৰুৱাৰীত কলম্বিয়াৰ বাৰাংকুইলাত ছাকিৰা ইছাবেল মেবাৰাক ৰিপলে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। ছাকিৰা আছিল উইলিয়াম মেবাৰাক চাদিদ আৰু নিদিয়া ৰিপল টৰাডোৰ একমাত্ৰ সন্তান। তেওঁ কলম্বিয়ান আৰু লেবানন বংশৰ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.biography.com/musician/shakira|title=Shakira|website=Biography.com|access-date=17 August 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=zZfGRXPM6y4 |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211219/zZfGRXPM6y4 |archive-date=2021-12-19 |url-status=live|title=Shakira – MTV Unplugged (detrás de cámaras) Behind the Scenes Pt.3 HD|access-date=17 August 2021|publisher=[[YouTube]]}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;পিতৃয়ে নিউয়ৰ্ক চহৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। পিতৃৰ পৰিয়ালটো আছিল লেবাননৰ। পাঁচ বছৰ বয়সত পৰিয়ালটো কলম্বিয়ালৈ গুচি যায়।&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=5MK7XpItx-wC&amp;pg=PA20|pages=19–20| author=Diego, Ximena |title=Shakira: Woman Full of Grace |publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=0-7432-1668-7|year=2002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=3kIdcLYGmCYC&amp;pg=PT6|page=6| author=Williams, Zella |title=Shakira: Star Singer/Estrella de La Cancin |publisher=Simon &amp; Schuster |isbn=978-1-4488-1066-6|year=2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/shakira0000dayh|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/shakira0000dayh/page/15 15]| author=Day, Holly |title=Shakira |publisher=Lucent Books|isbn=978-1-59018-974-0|year=2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ETO3VaCXT4IC&amp;pg=PA11|page=11|quote='Yo soy una fusion. I am a fusion,' says Shakira. 'That's my persona. I'm a fusion between black and white, between pop and rock, between cultures—between my Lebanese father and my mother's Spanish blood, the Colombian folklore and Arab dance I love and American music.'| author=Krohn, Katherine|title=Biography Shakira |publisher=Lerner Publishing Group, Inc|isbn=978-0-8225-7159-9|year=2007}}&lt;/ref&gt;তেওঁৰ কলম্বিয়াৰ মাতৃ পক্ষৰ দুটা স্পেনিছ উপাধি আছে; ৰিপ'ল আৰু ট'ৰাডো। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eluniversal.com.co/farandula/shakira-y-sus-raices-bolivarenses-243367-PWEU352296|title = Shakira y sus raíces bolivarenses|website=Eluniversal.com.co|date = 29 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=fshzEmNXBM8 |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211219/fshzEmNXBM8 |archive-date=2021-12-19 |url-status=live|title=Shakira's Catalan Blood |publisher=[[YouTube]] |date=2 September 2006 |access-date=31 October 2009}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://numberonestars.com/shakira/shakira_interviews_5.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20060515203522/http://numberonestars.com/shakira/shakira_interviews_5.htm|url-status=dead|archive-date=15 May 2006|title=Shakira: dELIAs Interview|publisher=Numberonestars.com|access-date=28 September 2014}}&lt;/ref&gt; &quot;পিস্কিঅ'টি&quot; উপাধিৰ এজন পূৰ্বপুৰুষৰ জৰিয়তেও ছাকিৰাই দূৰৈৰ ইটালীয় শিপা থকাৰ দাবী কৰিছে। ছাকিৰা (আৰবী: شاكرة) নামটোৱে আৰবী ভাষাত &quot;কৃতজ্ঞ&quot;ক বুজায়। তেওঁ কেথলিক ধৰ্মৰ মাজত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল আৰু কেথলিক বিদ্যালয়ত পঢ়িছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=7GB5uKtuFYE&amp;t=41s |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211219/7GB5uKtuFYE |archive-date=2021-12-19 |url-status=live|date=6 January 2010|access-date=6 May 2021|title=Shakira Pisciotti|website=[[YouTube]] |time=0:41}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; দেউতাকৰ পূৰ্বৰ বিবাহৰ পৰা তেওঁৰ আঠজন ভাই-ভনী আছে।&lt;ref name=usaweekend/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2013-06-05|title=Shakira Is A 'Genius' -- Literally|url=https://www.huffpost.com/entry/shakira-iq-140-genius_n_3390658|access-date=2022-02-10|website=HuffPost|language=en}}&lt;/ref&gt;ছাকিৰাই যৌৱনৰ বেছিভাগ সময় কলম্বিয়াৰ উত্তৰ কেৰিবিয়ান উপকূলত অৱস্থিত বাৰাংকুইলাত কটায়। &lt;ref name=usaweekend/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2013-06-05|title=Shakira Is A 'Genius' -- Literally|url=https://www.huffpost.com/entry/shakira-iq-140-genius_n_3390658|access-date=2022-02-10|website=HuffPost|language=en}}&lt;/ref&gt;

ছাকিৰাই তেওঁৰ প্ৰথম কবিতাটো লিখিছিল, যাৰ শিৰোনাম আছিল &quot;লা ৰোজা দে ক্ৰিষ্টাল&quot; ('দ্য ক্ৰিষ্টাল ৰোজ'); তেতিয়া তেওঁৰ বয়স মাত্ৰ চাৰি বছৰ আছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ডাঙৰ হৈ থাকোঁতে ছাকিৰাই দেউতাকে টাইপৰাইটাৰত গল্প লিখা চাই মুগ্ধ হৈ পৰিছিল,&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; আৰু বৰদিনৰ উপহাৰ হিচাপে এটা টাইপৰাইটাৰ বিচাৰিছিল। সাত বছৰ বয়সতে তাই সেই টাইপৰাইটাৰটো পাইছিল,&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; আৰু তেতিয়াৰ পৰাই কবিতা লিখা অব্যাহত ৰাখিছে। এই কবিতাবোৰ অৱশেষত গীতলৈ পৰিণত হয়। ছাকিৰাৰ বয়স যেতিয়া দুবছৰ হৈছিল, তেতিয়া মটৰ চাইকেল দুৰ্ঘটনাত এজন ভাতৃৰ মৃত্যু হৈছিল; ছয় বছৰৰ পাছত আঠ বছৰ বয়সত ছাকিৰাই তেওঁৰ প্ৰথম গীতটো লিখিছিল, যাৰ নাম আছিল &quot;Tus gafas oscuras&quot; ('আপোনাৰ ক'লা চশমা'), যিটো তেওঁৰ পিতৃৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল, যিয়ে বছৰ বছৰ ধৰি নিজৰ দুখ লুকুৱাবলৈ ক'লা চশমা পিন্ধিছিল। &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.elespectador.com/cromos/vida-social/el-tragico-episodio-que-vivio-shakira-con-la-muerte-de-su-hermano/|title=El trágico episodio que vivió Shakira con la muerte de su hermano|date=28 July 2021|language=es|work=Cromos|access-date=17 January 2022|archivedate=18 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220118182733/https://www.elespectador.com/cromos/vida-social/el-tragico-episodio-que-vivio-shakira-con-la-muerte-de-su-hermano/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

ছাকিৰা চাৰি বছৰ বয়সত দেউতাকে তেওঁক স্থানীয় মধ্যপ্ৰাচ্যৰ এখন ৰেষ্টুৰেণ্টলৈ লৈ যায়, য'ত ছাকিৰাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে ডুমবেক শুনিছিল, যিটো মধ্যপ্ৰাচ্যৰ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত ড্ৰাম আৰু যিটো সাধাৰণতে বেলি ডান্সিঙৰ লগত থাকে।&lt;ref name=rollingstone /&gt; তাই টেবুলত নাচিবলৈ ধৰিলে, আৰু অভিজ্ঞতাই তাইক উপলব্ধি কৰিলে যে তাই এগৰাকী পৰিবেশক হ’ব বিচাৰে। তাইৰ কেথলিক স্কুলৰ স্কুলৰ সতীৰ্থ আৰু শিক্ষকসকলৰ বাবে (আৰু আনকি ননসকলৰ বাবেও) গান গাই ভাল পাইছিল, কিন্তু দ্বিতীয় শ্ৰেণীত তাইৰ ভাইব্ৰেটো অতি শক্তিশালী হোৱাৰ বাবে তাইক স্কুলৰ কোৱাৰৰ বাবে প্ৰত্যাখ্যান কৰা হৈছিল। সংগীত শিক্ষকে তাইক ক'লে যে তাইৰ শব্দ &quot;ছাগলীৰ দৰে।&quot; &lt;ref name=rollingstone&gt;{{cite magazine |url=https://www.rollingstone.com/artists/shakira/articles/story/5937750/shakira |archive-url=https://web.archive.org/web/20090429094152/http://www.rollingstone.com/artists/shakira/articles/story/5937750/shakira |archive-date=29 April 2009 |title=Cover Story: Shakira |access-date=24 April 2007 |last=Wright |first=Evan |date=11 April 2002 |magazine=Rolling Stone |url-status=dead |archivedate=29 April 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090429094152/http://www.rollingstone.com/artists/shakira/articles/story/5937750/shakira |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/cbbcnews/hi/music/newsid_1890000/1890956.stm|title=Shakira: 'I don't hate Britney'|publisher=BBC|access-date=28 September 2014}}&lt;/ref&gt; তেওঁ কয় যে তেওঁক &quot;বেলি ডান্সাৰ ছোৱালী&quot; বুলিও জনা গৈছিল, কিয়নো তেওঁ প্ৰতি শুকুৰবাৰে স্কুলত তেওঁ শিকি অহা এটা নম্বৰ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।&lt;ref name=rollingstone /&gt; &quot;সেইদৰেই মই লাইভ পাৰফৰমেন্সৰ প্ৰতি মোৰ আবেগ আৱিষ্কাৰ কৰিলোঁ,&quot; তাই কয়।&lt;ref name=&quot;usaweekend&quot;&gt;Katz, Gregory. [http://www.usaweekend.com/05_issues/051211/051211cover_shakira.html &quot;Shakira it up with Shakira&quot;]. ''[[USA Weekend]]''. December 11, 2005.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ShakiraTimes200903 /&gt; ছাকিৰাৰ লালন-পালনৰ বাবে কৃতজ্ঞতা জগাই তুলিবলৈ দেউতাকে তাইক স্থানীয় উদ্যান এখনলৈ লৈ গৈছিল তাত বাস কৰা অনাথ শিশুসকলক চাবলৈ। ছবিবোৰ তাইৰ মনত থাকিল, আৰু তাই মনতে ক'লে: &quot;এদিন মই এই ল'ৰা-ছোৱালীবোৰক সহায় কৰিম যেতিয়া মই এজন বিখ্যাত শিল্পী হ'ম।&quot; &lt;ref name=ShakiraTimes200903 /&gt;

দহৰ পৰা তেৰ বছৰ বয়সৰ ভিতৰত ছাকিৰাক বাৰাংকুইলাৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠানলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল আৰু সেই অঞ্চলত কিছু স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Gale&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.gale.com/free_resources/chh/bio/shakira.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20020213053603/http://www.gale.com/free_resources/chh/bio/shakira.htm |url-status=dead |archive-date=13 February 2002 |title=Shakira |publisher=Gale |access-date=3 October 2012 }}&lt;/ref&gt;এই আনুমানিক সময়তেই তেওঁ স্থানীয় নাট্য প্ৰযোজক মনিকা আৰিজাক লগ পাইছিল, যিয়ে তেওঁৰ ওপৰত আপ্লুত হৈছিল আৰু ফলস্বৰূপে তেওঁৰ কেৰিয়াৰত সহায় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বাৰাংকুইলাৰ পৰা বগোটালৈ বিমান যাত্ৰাৰ সময়ত আৰিজাই চ’নী কলম্বিয়াৰ কাৰ্যবাহী চিৰো ভাৰ্গাছক হোটেলৰ লবীত ছাকিৰাৰ বাবে অডিচন দিবলৈ পতিয়ন নিয়ায়। ভাৰ্গাছে ছাকিৰাক অতিশয় সন্মান জনাইছিল আৰু চ’নীৰ কাৰ্যালয়লৈ উভতি আহি কেছেটটো এজন গীত আৰু শিল্পী পৰিচালকক দিছিল। কিন্তু পৰিচালকজনে অত্যধিক উত্তেজিত নাছিল আৰু ছাকিৰাক কিবা এটা &quot;হেৰুৱা কাৰণ&quot; বুলি ভাবিছিল। নিৰ্ভীক আৰু এতিয়াও নিশ্চিত যে ছাকিৰাৰ প্ৰতিভা আছে, ভাৰ্গাছে বগোটাত এটা অডিচন স্থাপন কৰে। তেওঁ চনী কলম্বিয়াৰ কাৰ্যবাহীসকলক অডিচনত উপস্থিত হোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল, ছাকিৰাৰ অভিনয়েৰে তেওঁলোকক আচৰিত কৰাৰ ধাৰণাৰে। তেওঁ কাৰ্যবাহীসকলৰ বাবে তিনিটা গীত পৰিবেশন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক যথেষ্ট আপ্লুত কৰিছিল যে তেওঁক তিনিটা এলবাম ৰেকৰ্ডিং কৰিবলৈ চুক্তিবদ্ধ হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vh1.com/shows/dyn/driven/96614/episode_about.jhtml |title=Driven: Shakira |access-date=24 April 2007 |publisher=VH1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060721213102/http://www.vh1.com/shows/dyn/driven/96614/episode_about.jhtml |archive-date=21 July 2006 }}&lt;/ref&gt;

==কেৰিয়াৰ==
===১৯৯০–১৯৯৫ চন: আৰম্ভণি===
ছাকিৰাৰ প্ৰথম এলবাম ''মেগিয়া'' ১৯৯০ চনত চনী মিউজিক কলম্বিয়াৰ সৈতে ৰেকৰ্ডিং কৰা হয়। সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স মাত্ৰ ১৩ বছৰহে আছিল।&lt;ref name=&quot;Shakira biography&quot;&gt;{{cite web |url=http://shakira-bio.tumblr.com/|title=Shakira's Biography |publisher=shakira-bio.tumblr.com}}&lt;/ref&gt; এইসমূহ গীত আছিল ছাকিৰাই আঠ বছৰ বয়সৰ পৰাই প্ৰস্তুত কৰা গীতৰ এটা সংকলন,&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Janes|first=DeAnna|date=14 October 2019|title=Each of These Shakira Songs Will Get You Pumped for Her Super Bowl Performance|url=https://www.oprahmag.com/entertainment/g29444238/best-shakira-songs/|access-date=9 November 2020|website=Oprah Magazine|language=en-US}}&lt;/ref&gt;। ১৯৯১ চনৰ জুন মাহত মুক্তি পোৱা এই এলবামটোত &quot;মেগিয়া&quot; আৰু আন তিনিটা একক গীত আছিল। অৱশ্যে কলম্বিয়াৰ ৰেডিঅ’ত সংকলনটোৱে ভাল ফলাফল দেখুৱাইছিল আৰু যুৱতী ছাকিৰাৰ প্ৰতিভা প্ৰসাৰণত সহায়ক হৈছিল। বাণিজ্যিকভাৱে এলবামটোৱে ভাল ফলাফল দেখুৱাব পৰা নাছিল। বিশ্বজুৰি মাত্ৰ ১২০০টাহে কপি বিক্ৰী হৈছিল। 

১৯৯৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ছাকিৰাৰ দ্বিতীয়টো ষ্টুডিঅ’ এলবাম ''পেলিগ্ৰ’'' মুক্তি পাইছিল যদিও এলবামটোৰ চূড়ান্ত ফলাফলত ছাকিৰা সন্তুষ্ট হোৱা নাছিল। মূলতঃ ইয়াৰ কাৰণ আছিল প্ৰডাকচনৰ সৈতে জড়িত কেতবোৰ সমস্যা। দ্বিতীয়তে, ছাকিৰাই এলবামৰ বিজ্ঞাপন বা প্ৰচাৰ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে প্ৰথমটো এলবাম ''মেগিয়া''তকৈ এই এলবামটোৱে ভাল সমাদৰ লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ছাকিৰাই ৰেকৰ্ডিঙৰ পৰা বিৰতি লোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয় আৰু হাইস্কুলীয়া স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;Shakira biography&quot; /&gt; একে বছৰতে ছাকিৰাই ১৯৮৫ চনৰ আৰ্মেৰো ট্ৰেজেডীৰ ওপৰত আধাৰিত কলম্বিয়াৰ টিভি ধাৰাবাহিক ''দ্য অ'এছিছ''ত অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mtv.com/music/artist/shakira/artist.jhtml|title=Shakira&amp;nbsp; – Full Biography|access-date=20 March 2010|last=Huey|first=Steve|publisher=MTV|archivedate=25 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100425032429/http://www.mtv.com/music/artist/shakira/artist.jhtml|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
===১৯৯৫–২০০০: লেটিন সংগীতৰ জৰিয়তে উত্থান===
ছাকিৰাই প্ৰথমে &quot;¿Dónde Estás Corazón?&quot; (পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ এলবাম পাইছ ডেস্কালজোছত মুকলি কৰা হয়) গীতটি বাণীবদ্ধ কৰিছিল ১৯৯৪ চনত কলম্বিয়াত একচেটিয়াভাৱে মুক্তি পোৱা সংকলন এলবাম নুয়েষ্ট্ৰো ৰকৰ বাবে। কলম্বিয়াৰ ৰেডিঅ’ ষ্টেচনসমূহত এই গীতটোৱে তৎক্ষণাত সফলতা লাভ কৰিছিল আৰু চ’নিয়ে তেওঁৰ তৃতীয়টো ৰেকৰ্ডৰ বাবে বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ইয়াৰ দ্বাৰা ছাকিৰাৰ পূৰ্বৰ বাণিজ্যিক ব্যৰ্থতাকো এক অন্তিম সুযোগ দিয়া হ'ব। ১৯৯৫ চনত লুইছ এফ অচ'য়াৰ সৈতে কলম্বিয়া ৰেকৰ্ডছৰ সহযোগিতাত ছ'নী মিউজিকৰ অধীনত ছাকিৰাই সংগীতৰ ৰেকৰ্ডিং কৰিবলৈ ঘূৰি আহে। &lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/08/30/AR2006083003265.html|title=In Any Language, a Whole Lotta Shakira Goin' On|access-date =22 January 2007|last= Freedom du Lac|first=Josh.|date=31 August 2006 |newspaper=The Washington Post }}&lt;/ref&gt;
[[File:Shakira in concert.jpg|left|thumb|upright|২০০৩ চনত এখন সংগীতানুষ্ঠানত অংশ লোৱাৰ আগমুহূৰ্তত ছাকিৰা]]
১৯৯৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ছাকিৰাই প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভ্ৰমণ সম্পন্ন কৰে। নাম আছিল ''ট্যুৰ পাইছ ডেস্কালজোছ''। এই ভ্ৰমণত ২০টা শ্ব' আছিল। ১৯৯৭ চনত সংগীতানুষ্ঠানৰ যাত্ৰাটো সমাপ্ত হয়। সেই বছৰতে ছাকিৰাই পাইছ ডেস্কালজোছৰ বাবে ''বছৰৰ এলবাম'', ''এষ্টয় আকি''ৰ বাবে বছৰৰ ভিডিঅ' আৰু শ্ৰেষ্ঠ নতুন শিল্পীৰ বাবে তিনিটা বিলবোৰ্ড লেটিন সংগীত বঁটা লাভ কৰে। &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.europanas.com/shakira-en.htm |title=Música- Shakira |website=Europanas.com |access-date=21 June 2016}}&lt;/ref&gt; ''Pies Descalzos'' later sold over 5 million copies,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ssmusic.tv/artist_profile.php?Opt=2&amp;Language=&amp;artId=20070600001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015223508/http://ssmusic.tv/artist_profile.php?Opt=2&amp;Language=&amp;artId=20070600001 |archive-date=15 October 2007 |title=SS Music |publisher=SS Music |url-status=dead |access-date=8 June 2022 |archivedate=15 October 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071015223508/http://ssmusic.tv/artist_profile.php?Opt=2&amp;Language=&amp;artId=20070600001 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.shakira.com/discography/index/album/albumId/1/tagName/Albums |archive-url=https://web.archive.org/web/20100330181517/http://www.shakira.com/discography/index/album/albumId/1/tagName/Albums |archive-date=30 March 2010 |title=Pies Descalzos: Description |publisher=Shakira.com |url-status=dead |access-date=8 June 2022 |archivedate=30 March 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100330181517/http://www.shakira.com/discography/index/album/albumId/1/tagName/Albums |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

ছাকিৰাৰ চতুৰ্থটো ষ্টুডিঅ' এলবামৰ শিৰোনাম আছিল ''ডণ্ডে এষ্টান লছ লাড্ৰ'নেছ?''। এলবামটো ছাকিৰাৰ দ্বাৰা প্ৰযোজিত আৰু এমিলিঅ' এষ্টেফান, জুনিয়ৰৰ আছিল কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক। ১৯৯৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত 
এলবামটি মুকলি কৰা হয়। এই এলবামৰ আধাৰ আছিল ছাকিৰাৰ জীৱনৰ এটা বাস্তৱ ঘটনা য'ত তেখেতৰ লিখিত গীতৰ কথাবোৰ চুৰি হৈছিল। এই এলবামটি ''পাইছ ডেস্কালজোছ''তকৈও হিট হৈ পৰিছিল। এলবামটোৱে আমেৰিকাৰ ''বিলবোৰ্ড'' ২০০ ত ১৩১ নম্বৰৰ শীৰ্ষ স্থানত উপনীত হয় আৰু ১১ সপ্তাহ ধৰি আমেৰিকাৰ লেটিন এলবাম চাৰ্টত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছে। তাৰ পিছত ইয়াৰ ৭০ লাখতকৈ অধিক কপি বিশ্বজুৰি বিক্ৰী হৈছে&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.lavanguardia.com/gente/20090202/53631993197/la-cantante-colombiana-shakira-cumple-32-anos.html|title=La cantante colombiana Shakira cumple 32 años|date=3 February 2009|access-date=20 May 2019|work=[[La Vanguardia]]|language=es}}&lt;/ref&gt;

১৯৯৯ চনত ছাকিৰাই ''শ্ৰেষ্ঠ লেটিন ৰক/বিকল্প এলবাম''ৰ শিতানত গ্ৰেমী বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://product.half.ebay.com/Donde-Estan-Los-Ladrones_W0QQtgZinfoQQprZ3295362 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061215134039/http://product.half.ebay.com/Donde-Estan-Los-Ladrones_W0QQtgZinfoQQprZ3295362 |url-status=dead |archive-date=15 December 2006 |title=Half.com / Music / ¿Dónde Están Los Ladrones? |publisher=Product.half.ebay.com |date=26 October 2009 |access-date=31 October 2009 }}&lt;/ref&gt;

ছাকিৰাৰ প্ৰথমটো লাইভ এলবাম আছিল ''MTV Unplugged (Shakira album)''। ১৯৯৯ চনৰ ১২ আগষ্টত নিউয়ৰ্ক চহৰত ইয়াৰ ৰেকৰ্ডিং কৰা হয়। আমেৰিকান সমালোচকসকলৰ দ্বাৰা অতিশয় প্ৰশংসিত এই লাইভ এলবামটোক তেওঁৰ এতিয়ালৈকে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ লাইভ প্ৰদৰ্শনৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url={{AllMusic|class=album|id=r467215|pure_url=yes}} |title=Shakira&amp;nbsp; – MTV Unplugged: Review|website=AllMusic}}&lt;/ref&gt;
===২০০১–২০০৪: লণ্ড্ৰী চাৰ্ভিচৰ সৈতে ইংৰাজী ভাষাৰ সংগীত-যাত্ৰা===
''ডণ্ডে এষ্টান লছ লাড্ৰ'নেছ?'' আৰু ''এমটিভি আনপ্লাগড''ৰ সফলতাৰ পিছত ছাকিৰাই এটা ইংৰাজী ক্ৰছঅভাৰ এলবামৰ কাম আৰম্ভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://articles.latimes.com/1999/apr/18/entertainment/ca-28407|title=Queen of Crossover?|work=Los Angeles Times |access-date=21 June 2016|first=Alisa | last=Valdes-Rodriguez}}&lt;/ref&gt; গ্ল'ৰিয়া এষ্টেফানৰ সহায়ত ছাকিৰাত ইংৰাজী শিকিছিল।[54] এলবামটোৰ বাবে তেওঁ এবছৰতকৈও অধিক সময় কাম কৰিছিল। স্পেনিছ ভাষী দেশসমূহত &quot;Suerte&quot; নামেৰে মুকলি হোৱা &quot;Whenever, Wherever&quot; নামৰ গীতটো ২০০১ চনৰ আগষ্টৰ পৰা ২০০২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ সময়ছোৱাত শ্ৰোতাৰ মাজত প্ৰচাৰিত হয়। প্ৰায়বোৰ দেশতে এই গীতটিয়ে প্ৰথম স্থান দখল কৰে আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সফলতাত পৰিণত হয়। আমেৰিকাতো এইটোৱেই আছিল ছাকিৰাৰ প্ৰথম সফলতা। 
[[File:Shakira 2014.jpg|thumb|upright|২০১৪ চনৰ ফিফা বিশ্বকাপ ফুটবলৰ সামৰণি অনুষ্ঠানৰ সংবাদ মেলত ছাকিৰা|left]]
ছাকিৰাৰ পঞ্চমটো ষ্টুডিঅ' এলবাম আৰু প্ৰথমটো ইংৰাজী ভাষাৰ এলবাম আছিল ''লণ্ড্ৰী চাৰ্ভিচ''। লেটিন আমেৰিকা আৰু স্পেইনত যাৰ নাম আছিল ''চাৰ্ভিচিঅ' ডি লাভাণ্ডেৰিয়া''। ২০০১ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত মুক্তিলাভ কৰা এলবামটিৰ প্ৰথম সপ্তাহতে ২ লাখ ৰেকৰ্ড বিক্ৰী হয়। এলবামটিয়ে মূলসুঁতিৰ উত্তৰ আমেৰিকাৰ বজাৰত ছাকিৰাৰ সংগীতক প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://billboard.biz/bbbiz/search/article_display.jsp?vnu_content_id=1000509297 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071017115118/http://billboard.biz/bbbiz/search/article_display.jsp?vnu_content_id=1000509297 |archive-date=17 October 2007 |title=Ask Billboard |magazine=Billboard |date=12 May 2004 |access-date=31 October 2009 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

তেওঁ ২০০২ চনৰ আগষ্ট মাহত ''এমটিভি ভিডিঅ' মিউজিক এৱাৰ্ড''ত &quot;Objection(টেংগো)&quot; পৰিৱেশন কৰে, আৰু &quot;ৱেনভাৰ, ৱেৰভাৰ&quot;ৰ জৰিয়তে ''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা'' লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=MTV Video Music Awards: 2002 Highlights|url=http://www.mtv.com/photos/mtv-video-music-awards-2002-highlights/1563803/2508595/photo.jhtml#2508595|publisher=[[MTV]]. [[Viacom Media Networks]]|access-date=8 December 2013|date=29 August 2002|archivedate=13 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131213004219/http://www.mtv.com/photos/mtv-video-music-awards-2002-highlights/1563803/2508595/photo.jhtml#2508595|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি ভিডিঅ’টোৰ স্পেনিছ সংস্কৰণৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ চুটি ৰূপৰ মিউজিক ভিডিঅ’ শাখা''ত লেটিন গ্ৰেমী বঁটা লাভ কৰে। অক্টোবৰ মাহত ছাকিৰাই ''শ্ৰেষ্ঠ মহিলা শিল্পী'', ''শ্ৰেষ্ঠ পপ শিল্পী'', ''শ্ৰেষ্ঠ শিল্পী – উত্তৰ (অঞ্চল)'', আৰু ''বছৰৰ শিল্পী''ৰ বাবে পাঁচটা এমটিভি ভিডিঅ' মিউজিক বঁটা লাভ কৰে। 

===২০০৮-২০১০: She Wolf===
২০০৮ চনৰ আৰম্ভণিতে ফৰ্বছে ছাকিৰাক সংগীত জগতৰ চতুৰ্থগৰাকী শীৰ্ষ উপাৰ্জনকাৰী মহিলা শিল্পী হিচাপে অভিহিত কৰে। &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.forbes.com/2008/01/28/music-madonna-hollywood-biz-cz_dp_0129musicwomen.html|title=The Top-Earning Women in Music|access-date=29 January 2008|work=Forbes|date=29 January 2008}}&lt;/ref&gt;তাৰ পিছত সেই বছৰৰ জুলাই মাহত ছাকিৰাই ''লাইভ নেচন''ৰ সৈতে ৩০ কোটি ডলাৰৰ চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰে, যিটো দহ বছৰৰ বাবে কাৰ্যকৰী হৈ থাকিব। &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/07/02/arts/music/02shakira-brief.html|title=Shakira Leaves Record Company for Live Nation|access-date=2 July 2008|work=The New York Times | first=Ben | last=Sisario | date=2 July 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/thr-esq/shakira-sued-100-million-by-438840|title=Shakira Sued for $100 Million by Ex-Manager|access-date=12 April 2013|work=The Hollywood Reporter|date=12 April 2013}}&lt;/ref&gt;
২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত আৰু ২০০৯ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰত আমেৰিকাত মুক্তি পোৱা ''She Wolf'' এলবামটোৱে সমালোচকৰ পৰা মূলতঃ ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰে আৰু ইয়াক অলমিউজিকৰ বছৰৰ শেষৰ &quot;প্ৰিয় এলবামসমূহ,&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|title=AllMusic's Favorite Albums of 2009|url=https://www.allmusic.com/blog/post/allmusics-favorite-albums-of-2009/|publisher=AllMusic. Rovi Corporation|access-date=31 December 2013|date=15 December 2009}}&lt;/ref&gt; &quot;প্ৰিয় লেটিন এলবামসমূহ,&quot;, আৰু &quot;প্ৰিয় পপ এলবামসমূহ&quot; তালিকাসমূহ&lt;ref name=allmusicyearendfavlatin&gt;{{cite web|title=AllMusic's Favorite Latin Albums of 2009|url=https://www.allmusic.com/blog/post/allmusics-favorite-latin-albums-of-2009|publisher=AllMusic. Rovi Corporation|access-date=31 December 2013|date=14 December 2010}}&lt;/ref&gt; ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। আৰ্জেণ্টিনা, আয়াৰলেণ্ড, ইটালী, মেক্সিকো আৰু ছুইজাৰলেণ্ডৰ চাৰ্টত ''শ্বি উলফে'' এক নম্বৰ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ উপৰি স্পেইন, জাৰ্মানী আৰু যুক্তৰাজ্যৰ শীৰ্ষ পাঁচটাৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে। &lt;ref name=allmusicyearendfavpop&gt;{{cite web|title=AllMusic's Favorite Pop Albums of 2009|url=https://www.allmusic.com/blog/post/allmusics-favorite-pop-albums-of-2009|publisher=AllMusic. Rovi Corporation|access-date=31 December 2013|date=17 December 2010}}&lt;/ref&gt;বিলবোৰ্ড ২০০ত পোন্ধৰ নম্বৰ স্থানত শ্বি উলফে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/music/reviews/dq8r|title=Shakira ''She Wolf'' Review|last=Diver|first=Mike|date=19 October 2009|publisher=BBC|access-date=25 October 2009}}Shakira and [[Juanes]] are the most recognized Colombian artists in the world&lt;/ref&gt;

২০১০ চনৰ মে’ মাহত ছাকিৰাই দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ফ্ৰেছলিগ্ৰাউণ্ড নামৰ গোটটোৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ২০১০ চনত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত অনুষ্ঠিত ফিফা বিশ্বকাপৰ অফিচিয়েল গীত &quot;ৱাকা ৱাকা (দিছ টাইম ফৰ আফ্ৰিকা)&quot; সৃষ্টি কৰিছিল। যিটো জাংগালেৱা বা গোল্ডেন চাউণ্ডছ গোটৰ &quot;জাংগালেৱা&quot; শীৰ্ষক কেমেৰুণৰ সৈন্যৰ পৰম্পৰাগত ফাং গীতৰ ওপৰত আধাৰিত।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Mackey |first=Robert |url=http://thelede.blogs.nytimes.com/2010/05/24/shakira-remixes-african-hit-for-world-cup/ |title=Shakira Remixes African Hit for World Cup&amp;nbsp; – The Lede Blog |work=The New York Times |date=24 May 2010 |access-date=10 August 2010}}&lt;/ref&gt; পিছলৈ এই একক গীতটোৱে ইউৰোপ, দক্ষিণ আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ শীৰ্ষ ২০ আৰু আমেৰিকাৰ শীৰ্ষ ৪০ত স্থান লাভ কৰে আৰু বিশ্বকাপৰ কিক-অফ আৰু ক্ল’জিঙত শ্বাকিৰাই গীতটো পৰিবেশন কৰে। গীতটো বিশ্বকাপৰ সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা গীতত পৰিণত হয়। &lt;ref&gt;{{cite news |first=Sara D |last=Anderson |date=27 April 2010 |title=Shakira Records Official Song for 2010 FIFA World Cup |url=http://www.aolradioblog.com/2010/04/27/shakira-records-offical-song-2010-fifa-world-cup/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100429210729/http://www.aolradioblog.com/2010/04/27/shakira-records-offical-song-2010-fifa-world-cup/ |url-status=dead |archive-date=29 April 2010 |publisher=Aolradioblog |access-date=30 April 2010 |archivedate=29 April 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100429210729/http://www.aolradioblog.com/2010/04/27/shakira-records-offical-song-2010-fifa-world-cup/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Shakira scoops prestigious MTV award |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/worldwideprograms/news/newsid=1330342.html#shakira+scoops+prestigious+mtv+award |archive-url=https://web.archive.org/web/20101111113119/http://www.fifa.com/aboutfifa/worldwideprograms/news/newsid%3D1330342.html#shakira+scoops+prestigious+mtv+award |archive-date=11 November 2010 |publisher=FIFA |access-date=9 November 2010 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===২০২১–2022: আগন্তুক দ্বাদশ ষ্টুডিঅ' এলবাম আৰু ''Dancing with Myself''===
২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ছাকিৰাই তেওঁৰ ১৪৫টা গীতৰ কেটেলগ হিপগন’ছিছ ছংছ ফাণ্ডক বিক্ৰী কৰে। কোম্পানীটোৱে বিক্ৰীৰ বিত্তীয় তথ্য প্ৰকাশ কৰা নাই।&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/shakira-sells-catalog-to-merck-mercuriadis-hipgnosis-songs-fund-1113586/|title=Shakira Sells Her Music Catalog to Hipgnosis Songs Fund|first=Ethan|last=Millman|magazine=Rolling Stone|access-date=January 14, 2021|date=January 13, 2021}}&lt;/ref&gt;


২০২১ চনৰ ১৬ জুলাইত ছাকিৰাই &quot;ডন'ট ৱেইট আপ&quot; শীৰ্ষক এটা একক গীত মুকলি কৰে।&lt;ref&gt;: {{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/CRSIgoNsZ4D/ |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/s/instagram/CRSIgoNsZ4D |archive-date=2021-12-23 |url-access=subscription|title=Shakira on Instagram: &quot;Friday / Viernes #DontWaitUp&quot;|website=Instagram.com|access-date=July 13, 2021}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ আগন্তুক দ্বাদশ ষ্টুডিঅ' এলবামৰ মূল একক হিচাপে ২০২২ চনৰ ২১ এপ্ৰিলত গায়ক ৰাউ আলেজান্দ্ৰ'ৰ সৈতে গীত &quot;টে ফেলিচিটো&quot; মুকলি কৰে। &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Galindo |first=Anthonny |date=2022-04-15 |title=Shakira lanzará nueva canción junto a Rauw Alejandro |url=https://colombia.as.com/tikitakas/shakira-lanzara-nueva-cancion-junto-a-rauw-alejandro-n/ |access-date=2022-04-18 |website=Diario AS |language=es-co}}&lt;/ref&gt; ছাকিৰাই ২০২২ চনৰ মে' মাহত নিশ্চিত কৰিছিল যে এলবামটো শেষ হৈছে আৰু ই নগৰীয়া আৰু ৰক সংগীতৰ আভাসৰ সৈতে এটা ইলেক্ট্ৰনিক ইনফিউজড এলবাম হ'ব।[citation needed] মে' মাহত ছাকিৰাক যুক্তৰাজ্যৰ আইভ'ৰছ একাডেমীয়ে বিশেষ বঁটাৰ বাবে ''আইভ'ৰ নভেলো বঁটা''ৰে সন্মানিত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.musicweek.com/publishing/read/hipgnosis-salutes-shakira-following-ivors-win-for-special-international-award-with-apple-music/085855#:~:text=Shakira%20was%20awarded%20the%20prestigious,musical%20artists%20in%20the%20world.|title=Hipgnosis salutes Shakira following Ivors win for Special International Award with Apple Music|publisher=musicweek|author=Lucy Thraves|accessdate=June 8, 2022}}&lt;/ref&gt; সেই মাহৰ শেষৰ ফালে ছাকিৰাই এনবিচিত (Dancing with Myself) ''ডান্সিং উইথ মাইচেল্ফ''ৰ বাবে কাৰ্যবাহী প্ৰযোজকৰ দায়িত্ব পালন কৰাৰ লগত অভিনয় কৰে। 
==কৃতিত্ব==
ছাকিৰাই অসংখ্য বঁটা আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। তেওঁ তিনিটা গ্ৰেমী বঁটা আৰু বাৰটা লেটিন গ্ৰেমী বঁটা লাভ কৰিছে—এগৰাকী মহিলা শিল্পীৰ বাবে সৰ্বাধিক।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.grammy.com/grammys/news/who-are-top-latin-grammy-winners-all-time|title=Who Are The Top Latin GRAMMY Winners Of All Time?|publisher=[[The Latin Recording Academy]]|date=26 September 2017|access-date=11 March 2018}}&lt;/ref&gt; ছাকিৰাই বিশ্বজুৰি ৭.৫ কোটিতকৈ অধিক ৰেকৰ্ড বিক্ৰী কৰিছে, যাৰ ফলত তেওঁ বিশ্বৰ অন্যতম বেষ্ট চেলাৰ সংগীত শিল্পী হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;seventyfive&quot;&gt;{{cite news|last=Keever|first=Matthew|date=10 April 2019|title=Women Who Should Be In The Rock &amp; Roll Hall Of Fame – Shakira|work=[[Houston Press]]|url=https://www.houstonpress.com/music/women-who-should-be-in-the-rock-and-roll-hall-of-fame-11274035|access-date=10 April 2019}}&lt;/ref&gt;২০০১ চনত &quot;লণ্ড্ৰী চাৰ্ভিচ&quot; মুকলি কৰাৰ সময়লৈকে বিলবোৰ্ডৰ মতে লেটিন আমেৰিকাত তেওঁ এক কোটি এলবাম বিক্ৰী কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Inc |first=Nielsen Business Media |url=https://books.google.com/books?id=4RQEAAAAMBAJ&amp;dq=shakira+records+billboard&amp;pg=PA23 |title=Billboard |date=2005-05-28 |publisher=Nielsen Business Media, Inc. |language=en}}&lt;/ref&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|30em}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Wikiquote}}
{{Commons|Category:Shakira}}
&lt;!-- Note: social media, YouTube and likewise linked via her website --&gt;
* {{Official website|http://www.shakira.com/}}
* {{IMDb name|787680}}

[[শ্ৰেণী:গায়িকা]]
[[শ্ৰেণী:কলম্বিয়াৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>jmgulsjek3tuzw4vorxb79vcnngepcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ছেণ্ডব্লাষ্টিং</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84948</id>
    <revision>
      <id>611025</id>
      <parentid>385072</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T02:03:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16575" sha1="b961h2bx7o0vr10469wujkbapj4mgmh" xml:space="preserve">[[File:Sandblasting1.jpg|thumb|upright|শিলৰ দেৱাল এখনত ছেণ্ডব্লাষ্টিং]]
[[File:Sandblasting3.jpg|thumb|ডিজেল চালিত কম্প্ৰেছাৰ যিটো বালি ব্লাষ্টিঙৰ বাবে বায়ু যোগান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়]]
[[File:Corrosion.Pit.jpg|thumb|right|এব্ৰেচিভ ব্লাষ্টিঙৰ আগতে আৰু পিছত আৱৰণৰ দোষত পাইপলাইন পৰিবহণৰ বাহিৰৰ বেৰত পিটিং জাৰণ]]
'''ছেণ্ডব্লাষ্টিং''' ({{lang-en|Sandblasting}})বা ''এব্ৰেচিভ ব্লাষ্টিং'' হৈছে ঘৰ্ষণকাৰী পদাৰ্থৰ ধাৰা এটাক উচ্চ চাপত পৃষ্ঠৰ ওপৰত বলপূৰ্বকভাৱে ঠেলি দি ৰুক্ষ পৃষ্ঠ মসৃণ কৰা, মসৃণ পৃষ্ঠ ৰুক্ষ কৰা, পৃষ্ঠৰ আকৃতি দিয়া বা পৃষ্ঠৰ দূষক আঁতৰোৱা কাৰ্য্য। ব্লাষ্টিং পদাৰ্থটোক আগুৱাই নিবলৈ চাপযুক্ত তৰল পদাৰ্থ, সাধাৰণতে সংকোচিত বায়ু বা কেন্দ্ৰপৃথক চকা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ১৮৭০ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত বেঞ্জামিন চ্যু টিলঘমেনে প্ৰথম ঘৰ্ষণকাৰী বিস্ফোৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ পেটেণ্ট লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite book|last=Smil|first=Vaclav|title=Creating the twentieth century: technical innovations of 1867–1914 and their lasting impact|url=https://archive.org/details/creatingtwentiet0000smil|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/creatingtwentiet0000smil/page/211 211]|isbn=978-0-19-516874-7|publisher=Oxford University Press US|year=2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite patent|title=Improvement in cutting and engraving stone, metal, glass, &amp;c.|country=US|number=108408|pubdate=1870-10-18|inventor1-last=Tilghman|inventor1-first=Benjamin C.}}&lt;/ref&gt;

প্ৰক্ৰিয়াটোৰ কেইবাটাও ভিন্নতা আছে। বিভিন্ন মাধ্যম ব্যৱহাৰ কৰি; কিছুমান অতি ঘৰ্ষণকাৰী, আনহাতে আন কিছুমান মৃদু। আটাইতকৈ ঘৰ্ষণকাৰী হ’ল শ্বট ব্লাষ্টিং (ধাতুৰ গুলীৰে) আৰু ছেণ্ডব্লাষ্টিং (বালিৰে)। মধ্যমীয়া ঘৰ্ষণকাৰী ভিন্নতাসমূহৰ ভিতৰত গ্লাছ বিড ব্লাষ্টিং (গ্লাছ বিডৰ সৈতে) আৰু গ্ৰাউণ্ড-আপ প্লাষ্টিক ষ্টক বা আখৰোটৰ খোলা আৰু কৰ্ণকবৰ সৈতে প্লাষ্টিক মিডিয়া ব্লাষ্টিং (পিএমবি) অন্তৰ্ভুক্ত। এই পদাৰ্থবোৰৰ কিছুমানে মাধ্যমৰ প্ৰতি এলাৰ্জী থকা ব্যক্তিক এনাফিলেক্টিক শ্বক সৃষ্টি কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;Travis McEwan, &quot;[http://www.cbc.ca/news/canada/edmonton/edmonton-walnut-death-work-site-1.4368171 Edmonton worker allergic to walnuts dies after inhaling particles at worksite,&quot;] [[CBC News]], 23 October 2017. ''(Retrieved 2017-10-25)''&lt;/ref&gt; এটা মৃদু সংস্কৰণ হ’ল ছ’ডাব্লাষ্টিং (বেকিং চ’ডাৰ সৈতে)। ইয়াৰ উপৰিও এনে বিকল্প আছে যিবোৰ কষ্টেৰে ঘৰ্ষণকাৰী বা ঘৰ্ষণহীন, যেনে: বৰফ বিস্ফোৰণ আৰু শুকান-বৰফ বিস্ফোৰণ।
==প্ৰকাৰ==
===ছেণ্ডব্লাষ্টিং===
ছেণ্ডব্লাষ্টিংক এব্ৰেচিভ ব্লাষ্টিং বুলিও কোৱা হয়, যিটো কঠিন পৃষ্ঠত কঠিন কণাবোৰক তীব্ৰ বেগত সেই পৃষ্ঠৰ ওপৰেৰে জোৰ কৰি মসৃণ, আকৃতি দিয়া আৰু পৰিষ্কাৰ কৰা প্ৰক্ৰিয়াৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা এটা সাধাৰণ শব্দ। ইয়াৰ প্ৰভাৱ বালিৰ কাগজ ব্যৱহাৰ কৰাৰ দৰেই, কিন্তু চুক বা ক্ৰেনিত কোনো সমস্যা নোহোৱাকৈ অধিক সমসমাপ্তি প্ৰদান কৰে। ছেণ্ডব্লাষ্টিং প্ৰাকৃতিকভাৱে হ’ব পাৰে, সাধাৰণতে বতাহে উৰুৱাই দিয়া কণিকাৰ ফলত ইঅ’লিয়ান খহনীয়া হয়, বা কৃত্ৰিমভাৱে সংকোচিত বায়ু ব্যৱহাৰ কৰি। ১৮৭০ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত বেঞ্জামিন চ্যু টিলঘমেনে এটা কৃত্ৰিম বালি বিস্ফোৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ পেটেণ্ট লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;টমাছ ৱেছলি পেংবৰ্ণে এই ধাৰণাটো নিখুঁত কৰি ১৯০৪ চনত সংকোচিত বায়ু যোগ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2016-11-08|title=A Brief History of Early Sandblasting|url=https://mccahillpainting.com/a-brief-history-of-early-sandblasting/|access-date=2022-02-08|website=McCahill Painting Company|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ছেণ্ডব্লাষ্টিং সঁজুলি সাধাৰণতে এটা কক্ষৰে গঠিত য'ত বালি আৰু বায়ু মিহলি হয়। এই মিশ্ৰণটোৱে হাতেৰে ধৰা ন'জলৰ মাজেৰে গৈ কণাবোৰক পৃষ্ঠ বা কামৰ টুকুৰাৰ ফালে নিৰ্দেশিত কৰে। ন'জলৰ আকৃতি, আকাৰ আৰু সামগ্ৰী বিভিন্ন ধৰণৰ হয়। ব’ৰন কাৰ্বাইড নজলৰ বাবে জনপ্ৰিয় পদাৰ্থ; কাৰণ ই ঘৰ্ষণকাৰী পৰিধান ভালদৰে প্ৰতিৰোধ কৰে।
===ভিজা ঘৰ্ষণকাৰী ব্লাষ্টিং===
ভিজা এব্ৰেচিভ ব্লাষ্টিঙত এব্ৰেচিভবোৰক লৰচৰ কৰা তৰল পদাৰ্থ হিচাপে পানী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সুবিধাটো হ’ল পানীয়ে উৎপন্ন হোৱা ধূলিক আৱদ্ধ কৰি ৰাখে, আৰু পৃষ্ঠভাগত তেল দিয়ে। পানীয়ে পৃষ্ঠত হোৱা প্ৰভাৱক কুশ্বন কৰি দিয়ে, যাৰ ফলত শব্দ পদাৰ্থ আঁতৰোৱা কম হয়।
===বাষ্প ব্লাষ্টিং===
বাষ্প ব্লাষ্টিঙৰ এটা ৰূপ হ'ল বাষ্প বিস্ফোৰণ (বা বাষ্প বিস্ফোৰণ; U.K.)। এই প্ৰক্ৰিয়াত নজলৰ পানীত চাপযুক্ত বায়ু যোগ কৰি তীব্ৰবেগী কুঁৱলী উৎপন্ন কৰা হয়, যাক &quot;বাষ্প&quot; বোলা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াটো ভিজা বিস্ফোৰণতকৈও মৃদু, যাৰ ফলত সংগমৰ পৃষ্ঠভাগ পৰিষ্কাৰ কৰিব পাৰি আৰু লগতে সংগমৰ ক্ষমতাও বজাই ৰাখিব পাৰি।
===বিড ব্লাষ্টিং===
বিড ব্লাষ্টিং হৈছে পৃষ্ঠৰ ক্ষতি নকৰাকৈ উচ্চ চাপত মিহি কাঁচৰ গুটি প্ৰয়োগ কৰি পৃষ্ঠৰ জমা আঁতৰোৱা প্ৰক্ৰিয়া। ইয়াক পুলৰ টাইল বা আন যিকোনো পৃষ্ঠৰ পৰা কেলচিয়ামৰ জমা হোৱা পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ, সোমাই থকা ভেঁকুৰ আঁতৰাবলৈ আৰু গ্ৰাউটৰ ৰং উজ্জ্বল কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াক অটো বডি ৱৰ্কতো ৰং আঁতৰাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অটো বডিৰ কামৰ বাবে ৰং আঁতৰোৱাৰ ক্ষেত্ৰত বালি ব্লাষ্টিঙতকৈ বিড ব্লাষ্টিং পছন্দ কৰা হয়, কাৰণ বালি ব্লাষ্টিঙে বিড ব্লাষ্টিঙতকৈ অধিক পৃষ্ঠৰ প্ৰফাইল সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে। মেচিনেৰে নিৰ্মিত অংশত একেধৰণৰ পৃষ্ঠৰ ফিনিচিং সৃষ্টি কৰাত বিড ব্লাষ্টিং প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://parts-badger.com/the-cnc-process/surface-finishes/|title=Surface Finishes - Parts Badger|work=Parts Badger|access-date=2017-07-07|language=en-US|archivedate=2024-07-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240708180457/https://parts-badger.com/the-cnc-process/surface-finishes/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
===হুইল ব্লাষ্টিং===
চকা বিস্ফোৰণত ঘূৰ্ণনশীল চকা এটাই ঘৰ্ষণকাৰীক কোনো বস্তুৰ ওপৰত ঠেলি দিয়ে। ইয়াক সাধাৰণতে বায়ুবিহীন ব্লাষ্টিং অপাৰেচন হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয় কাৰণ ইয়াত কোনো প্ৰপেলেণ্ট (গেছ বা তৰল) ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। চকা মেচিন হৈছে পুনঃব্যৱহাৰযোগ্য এব্ৰেচিভ (সাধাৰণতে ষ্টীল বা ষ্টেইনলেছ-ষ্টীলৰ শ্বট, কাটি লোৱা তাঁৰ, গ্ৰিট বা একে আকাৰৰ পেলেট)ৰ সৈতে উচ্চ শক্তিৰ, উচ্চ-দক্ষতাসম্পন্ন ব্লাষ্টিং কাৰ্য্য। বিশেষ চকা ব্লাষ্ট মেচিনে ক্ৰাইজেনিক চেম্বাৰত প্লাষ্টিক এব্ৰেচিভক আগুৱাই লৈ যায় আৰু সাধাৰণতে প্লাষ্টিক আৰু ৰবৰৰ উপাদানসমূহ ডিফ্লেছ কৰাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://en.cnki.com.cn/Article_en/CJFDTotal-ZZSB200906003.htm|title=Status quo Analysis on Technology and Equipment of Shot Blasting and Peening in China|work=[[China National Knowledge Infrastructure]]|date=2009-06-03|access-date=2022-12-30|archivedate=2022-12-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221230105215/http://en.cnki.com.cn/Article_en/CJFDTotal-ZZSB200906003.htm|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
==সঁজুলি==
[[File:Sandblasting2.jpg|thumb|upright|সংকোচিত বায়ুত বালি যোগ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা যন্ত্ৰ (যাৰ ওপৰত বালি যোগ কৰাৰ বাবে চালনী থাকে)।]]
===বহনযোগ্য ব্লাষ্টিং সঁজুলি===
মোবাইল ড্ৰাই এব্ৰেচিভ ব্লাষ্ট চিষ্টেম সাধাৰণতে ডিজেল এয়াৰ কম্প্ৰেছাৰৰ দ্বাৰা চালিত হয়। এয়াৰ কম্প্ৰেছাৰে এটা বা একাধিক &quot;ব্লাষ্ট পট&quot;লৈ বৃহৎ পৰিমাণৰ উচ্চ চাপৰ বায়ু প্ৰদান কৰে। ব্লাষ্ট পটবোৰ চাপযুক্ত, টেংকৰ দৰে পাত্ৰ, ঘৰ্ষণকাৰী পদাৰ্থৰে ভৰোৱা, মূল ব্লাষ্টিং লাইনত নিয়ন্ত্ৰণযোগ্য পৰিমাণৰ ব্লাষ্টিং গ্ৰিট সোমাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা। ব্লাষ্ট পটৰ সংখ্যা কম্প্ৰেছাৰে দিব পৰা বায়ুৰ আয়তনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
===ব্লাষ্ট কেবিনেট===
[[File:Cabine de sablage arena.JPG|thumb|upright|এটা বালি ব্লাষ্টিং কেবিনেট]]
ব্লাষ্ট কেবিনেট মূলতঃ এটা বন্ধ লুপ ব্যৱস্থা যিয়ে অপাৰেটৰক অংশটো ব্লাষ্ট কৰি এব্ৰেচিভ পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।[11] ই সাধাৰণতে চাৰিটা উপাদানৰে গঠিত; কণ্টেইনমেণ্ট (কেবিনেট), এব্ৰেচিভ ব্লাষ্টিং চিষ্টেম, এব্ৰেচিভ ৰিচাইক্লিং চিষ্টেম আৰু ধূলি সংগ্ৰহ। অপাৰেটৰে কেবিনেটৰ গ্লভছৰ ফুটাত সংলগ্ন গ্লভছত হাত থৈ, ভিউ উইণ্ড’ৰে অংশটো চাই, ফুট পেডেল বা ট্ৰেডল ব্যৱহাৰ কৰি ব্লাষ্টটো অন আৰু অফ কৰি কেবিনেটৰ বাহিৰৰ পৰা অংশবোৰ ব্লাষ্ট কৰে।
===ব্লাষ্ট ৰুম===
ব্লাষ্ট ৰুম হৈছে ব্লাষ্ট কেবিনেটৰ বহুত ডাঙৰ সংস্কৰণ। ব্লাষ্ট অপাৰেটৰসকলে কোঠাটোৰ ভিতৰত কাম কৰি সম্পূৰ্ণ সামগ্ৰীৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি কোনো বস্তুৰ পৃষ্ঠভাগ ৰুক্ষ, মসৃণ বা পৰিষ্কাৰ কৰে। ব্লাষ্ট ৰুম আৰু ব্লাষ্টৰ সুবিধা বহু আকাৰৰ, ইয়াৰে কিছুমান যথেষ্ট ডাঙৰ যাতে ৰেল গাড়ী, বাণিজ্যিক আৰু সামৰিক বাহন, নিৰ্মাণ সঁজুলি, বিমান আদি অতি ডাঙৰ বা অনন্য আকৃতিৰ বস্তু ৰাখিব পাৰি। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Thomas|first=Eric G.|date=2005-09-01|title=How to Create an Abrasive Air Blast Room|journal=Metal Finishing|volume=103|issue=9|pages=44–46|doi=10.1016/S0026-0576(05)80722-6}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|30em}}</text>
      <sha1>b961h2bx7o0vr10469wujkbapj4mgmh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কুঁ‌ৱা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>95948</id>
    <revision>
      <id>610971</id>
      <parentid>514957</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T12:15:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>610971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17254" sha1="ny3am8ptfa651os6ous6v6ruhym1x57" xml:space="preserve">[[File:Old-fashioned well in Finland.JPG|thumb|ফিনলেণ্ডৰ এটা পুৰণি কালৰ কুঁৱা। ]]
'''কুঁৱা''' ({{lang-en|Well}}) হৈছে তৰল সম্পদ, সাধাৰণতে [[পানী]], আহৰণৰ বাবে খনন পদ্ধতিৰে মাটিত সৃষ্টি কৰা গভীৰ চুঙা সদৃশ এক গঠন। আটাইতকৈ পুৰণি আৰু সাধাৰণ ধৰণৰ কুঁৱা বুলিলে পানীৰ কুঁৱাকে বুজা যায়। ইয়াক মাটিৰ তলৰ জলধাৰাত ভূগৰ্ভস্থ পানী লাভ কৰিবলৈ খন্দা হৈছিল। কুঁৱাৰ পানী পাম্পৰ দ্বাৰা টানি অনা হয়, বা পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি, যেনে বাল্টি বা ডাঙৰ পানীৰ মোনা যিবোৰ যান্ত্ৰিকভাৱে বা হাতেৰে ওপৰলৈ তুলিব লাগে। কুঁৱাৰ মাজেৰে পানী পুনৰ জলধাৰাত সুমুৱাই দিব পাৰি। প্ৰথমবাৰৰ বাবে কমেও আঠ হাজাৰ বছৰ আগতে কূপ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ঐতিহাসিকভাৱে শুকান জলধাৰাৰ পলসত থকা সৰল স্কুপৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ইৰাণৰ কানাট, আৰু ভাৰতৰ ষ্টেপৱেল আৰু ছাকিলৈকে ইয়াৰ নিৰ্মাণৰ ভিন্নতা আছে। কূপৰ খাদত আৱৰণ স্থাপন কৰিলে স্থিৰতা সৃষ্টি কৰাত সহায় হয় আৰু এইসমূহৰ ভিতৰত কাঠ বা বেতৰ কাৰু-কাৰ্যৰ আৱৰণ থকা এনে কুঁ‌ৱাবোৰ লৌহ যুগৰ আগৰ বুলি ধৰণা কৰা হৈছে। 

পৰম্পৰাগতভাৱে কূপবোৰ হাতেৰে খন্দা হয়। এই কূপবোৰৰ নিৰ্মাণকাৰ্য সস্তা আৰু কম প্ৰযুক্তিৰ কাৰণ ইয়াত বেছিভাগেই হাতৰ শ্ৰম প্ৰয়োগ হয়, আৰু খনন কাম আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে গঠনটো ইটা বা শিলেৰে আবৃত কৰিব পাৰি। কেচনিং নামৰ অধিক আধুনিক পদ্ধতিত পূৰ্বতে নিৰ্মাণ কৰি থোৱা কংক্ৰিটৰ কূপৰ আঙুঠি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যিবোৰ গাঁতটোৰ ভিতৰলৈ নমাই দিয়া হয় আৰু দুটা ৰিঙৰ মাজত প্ৰলেপ ব্যৱহাৰ কৰি ছিদ্ৰ নোহোৱা কৰা হয়। তাৰ পিছত পানী সংগ্ৰহ কৰিবলৈ পাম্প স্থাপন কৰা হয়। হাতেৰে ড্ৰিলিং পদ্ধতি বা মেচিন ড্ৰিলিঙৰ দ্বাৰা গভীৰ কূপ খনন কৰিব পাৰি। ড্ৰিল কৰা কূপবোৰত সাধাৰণতে ষ্টীল বা প্লাষ্টিকৰ দ্বাৰা গঠিত কাৰখানাত নিৰ্মিত পাইপ লগোৱা হয়। খন্দা কূপতকৈ বহু বেছি গভীৰতাত খনন কৰা কূপে অতি সহজে বছৰৰ যিকোনো সময়তে পানী যোগান ধৰিব পাৰে। 

মিঠা পানীৰ হ্ৰদ বা নৈৰ কাষত এটা সংগ্ৰাহক কূপ নিৰ্মাণ কৰিব পাৰি য’ত কোনো মাধ্যমৰ মাজেৰে পানী সোমাই যাব। কূপৰ স্থান জলভূতত্ত্ববিদ বা ভূগৰ্ভস্থ পানী জৰীপকাৰীয়ে নিৰ্বাচন কৰিব পাৰে। পানী পাম্প কৰি বা হাতেৰে টানিব পাৰি। পৃষ্ঠৰ পৰা অশুদ্ধি সহজেই অগভীৰ উৎসত উপনীত হ’ব পাৰে আৰু ৰোগকাৰক বা ৰাসায়নিক দূষক পদাৰ্থৰ দ্বাৰা যোগানৰ দূষণ এৰাই চলিব লাগে। কূপৰ পানীত সাধাৰণতে পৃষ্ঠীয় পানীতকৈ অধিক খনিজ পদাৰ্থ থাকে আৰু ইয়াক খোৱাৰ আগতে শোধনৰ প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে। পানীৰ স্তৰ কমি যোৱাৰ লগে লগে আৰু চাৰিওফালৰ মাটি শুকাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে মাটিৰ লৱণীয়কৰণ হ’ব পাৰে। লগতে আন এটা পৰিৱেশজনিত সমস্যা হ’ল মিথেন পানীত সোমাই যোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে। 

==ইতিহাস==
অতি প্ৰাচীন নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ কূপসমূহৰে পূব ভূমধ্যসাগৰৰ সম্পৰ্ক পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Peltenburg|first=Edgar|year=2012|editor-last=|editor-first=|title=East Mediterranean water wells of the 9th–7th millennium BC|journal=|publisher=Leidorf|publication-place=Rahden/Westfalia|volume=In: Florian Klimscha (ed.), Wasserwirtschaftliche Innovationen im archäologischen Kontext. Von den prähistorischen Anfängen bis zu den Metropolen der Antike.|pages=69–82}}&lt;/ref&gt; আটাইতকৈ পুৰণি নিৰ্ভৰযোগ্যভাৱে তাৰিখৰ তথ্য থকা কূপটো চাইপ্ৰাছৰ কিচোনেৰ্গা-মাইলৌথকিয়াৰ প্ৰাক-মৃৎশিল্পৰ নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ স্থানত উদ্ধাৰ হৈছে। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৮৪০০ চনত চূণশিলৰ মাজেৰে বৃত্তাকাৰ ব্যাসৰ এটা খাদ পিছত ৮ মিটাৰ (২৬ ফুট) গভীৰতাৰ জলধাৰা এটাত উপনীত হয়। কিছনেৰ্গা-মাইলাউথকিয়াৰ ২০৭০ চনৰ কূপ, ১৩ মিটাৰ (৪৩ ফুট) গভীৰতাৰ বুলি জনা যায়। এই স্থানৰ লগতে চুবুৰীয়া পাৰেকলিছা-শ্বিলৌৰোকাম্বোছত আন আন তুলনামূলকভাৱে কম পুৰণি কূপৰ সন্ধান পোৱা গৈছে। ইজৰাইলৰ আধুনিক হাইফাৰ ওচৰৰ উপকূলৰ ওচৰৰ ‘আটলিট-য়াম’ত প্ৰায় ৭০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ ৫.৫ মিটাৰ (১৮ ফুট) গভীৰতাৰ প্ৰথমটো শিলৰ ৰেখাযুক্ত কূপ হিচাপে নথিভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Galili|first1=Ehud|last2=Nir|first2=Yaacov|year=1993|title=The submerged Pre-Pottery Neolithic water well of Atlit-Yam, northern Israel, and its palaeoenvironmental implications|journal=The Holocene|volume=3|issue=3|pages=265–270|doi=10.1177/095968369300300309|bibcode=1993Holoc...3..265G|s2cid=130032420}}&lt;/ref&gt;

কাঠৰে আবৃত কূপসমূহ নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ আৰম্ভণিৰ ৰৈখিক মৃৎশিল্প সংস্কৃতিৰ, উদাহৰণস্বৰূপে চেক গণৰাজ্যৰ অষ্ট্ৰভত পোৱা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫২৬৫ চনৰ কূপ,&lt;ref&gt;{{cite journal |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0305440320300066 |title= World's oldest dendrochronologically dated archaeological wood construction |year= 2020 |journal= Journal of Archaeological Science |volume= 115 }}&lt;/ref&gt; খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০৯০ চনৰ কুকহ'ভেন আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫২০০ চনৰ শ্বলেটজৰ আইথ্ৰাৰ কূপ।&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Early Neolithic Water Wells Reveal the World's Oldest Wood Architecture |vauthors=Tegel W, Elburg R, Hakelberg D, Stäuble H, Büntgen U |year=2012 |journal=PLOS ONE |volume=7 |issue=12 |page=e51374 |doi=10.1371/journal.pone.0051374 |pmid=23284685 |pmc=3526582|bibcode=2012PLoSO...751374T |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ চীনাসকলে পানী খোৱাৰ বাবে গভীৰ খনন কৰা উৎসৰ ভূগৰ্ভস্থ পানী আৱিষ্কাৰ কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চীনা গ্ৰন্থ দ্য বুক অৱ চেঞ্জছ, মূলতঃ পশ্চিমীয়া ঝৌ বংশৰ (১০৪৬ -৭৭১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ভৱিষ্যদ্বাণীমূলক গ্ৰন্থ, ইয়াত প্ৰাচীন কালত চীনাসকলে নিজৰ কূপসমূহৰ কেনেকৈ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰিছিল আৰু পানীৰ উৎসসমূহ সুৰক্ষিত কৰিছিল তাৰ তথ্য পোৱা গৈছে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite journal |last=Kuhn |first=Oliver |date=2004-06-30 |title=Ancient Chinese Drilling |url=https://csegrecorder.com/articles/view/ancient-chinese-drilling |journal=Canadian Society of Exploration Geophysicists |volume=29 |issue=6}}&lt;/ref&gt; হেমেডু খনন স্থানত খনন কৰা এটা কূপ নৱপ্ৰস্তৰ যুগত নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite book |title=Forest Hydrology: An Introduction to Water and Forests |last= Chang |first=Mingteh |publisher= CRC Press |year=2012 |isbn= 978-1439879948 |edition=3rd |publication-date=November 1, 2012 |page=31}}&lt;/ref&gt; কুঁৱাটোৰ আৱৰণত চাৰিটা শাৰী লগা লগ আছিল আৰু কুঁৱাৰ ওপৰত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ফ্ৰেম এটা সংলগ্ন কৰা হৈছিল। বেইজিঙৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে ৬০টা অতিৰিক্ত টাইলছৰ কূপো খোৱাপানী আৰু জলসিঞ্চনৰ বাবে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০ চনৰ আশে-পাশে নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How the ancient Chinese looked after their drinking water |last= Koon |first=Wee Kek |date=July 25, 2015 |website=South China Morning Post|url=http://www.scmp.com/magazines/post-magazine/article/1843012/how-ancient-chinese-looked-after-their-drinking-water}}&lt;/ref&gt;
[[File:Model well, burial find, China, Han dynasty, 206 BC to 220 AD, earthenware - Östasiatiska museet, Stockholm - DSC09578.JPG|thumb|left|180px|পুলি ব্যৱস্থা থকা এটা কূপৰ চীনা চিৰামিক মডেল, হান বংশ (২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব – ২২০ খ্ৰীষ্টাব্দ) যুগৰ এটা সমাধিৰ খনন পৰা উদ্ধাৰ হোৱা।]] 

ইজিপ্তত শ্বেডুফ আৰু ছাকিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/eb/topic-518730/sakia |title=Sakieh explication/difference vs Sakia |encyclopedia=Britannica.com |access-date=2011-12-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/eb/article-9001226/sakia#271043.hook |title=Sakia explication |encyclopedia=Britannica.com |access-date=2011-12-19}}&lt;/ref&gt; ছাকিয়াৰ কাৰ্যক্ষমতা বেছি, কিয়নো ই ১০ মিটাৰ গভীৰতাৰ পৰা পানী ওপৰলৈ আনিব পাৰে। ছাকিয়া হৈছে নোৰিয়াৰ মিচৰীয় সংস্কৰণ। চাইপ্ৰাছত অৱস্থিত বিশ্বৰ কিছুমান পুৰণি কূপ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৭০০০–৮,৫০০ চনৰ।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Stone Age wells found in Cyprus|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8118318.stm|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; ইজৰাইলত নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ, প্ৰায় ৬৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ দুটা কূপ আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। এটা ইস্ৰায়েলৰ উত্তৰ উপকূলৰ আটলিটত আৰু আনটো যিজ্ৰিয়েল উপত্যকা।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.haaretz.com/israel-news/ancient-well-reveals-secrets-of-first-jezreel-valley-farmers-1.476288 |title=Ancient Well Reveals Secrets of First Jezreel Valley Farmers |last=Ashkenazi |first=Eli |date=November 9, 2012 |website=Haaretz |access-date=May 11, 2023 |archivedate=November 7, 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107013304/https://www.haaretz.com/israel-news/ancient-well-reveals-secrets-of-first-jezreel-valley-farmers-1.476288 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

ঐতিহাসিকভাৱে কুঁ‌ৱা বহু পিছত আহিছিল। প্ৰায় ২,২৫০ বছৰ পূৰ্বে চীনৰ ছিচুয়ান প্ৰদেশত প্ৰথমটো নিমখৰ কুঁৱা খন্দা হৈছিল। এইটোৱেই আছিল প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰাচীন জলকুঁৱাৰ প্ৰযুক্তি নিমখৰ শোষণৰ বাবে সফলতাৰে প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ফলত ছিচুয়ানৰ নিমখ খনন উদ্যোগৰ আৰম্ভণি হৈছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; আটাইতকৈ পূৰ্বৰ বুলি জনাজাত তেলৰ কূপসমূহো ৩৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দত চীনত খনন কৰা হৈছিল। এই কূপবোৰৰ গভীৰতা প্ৰায় ২৪০ মিটাৰ (৭৯০ ফুট) পৰ্যন্ত আছিল আৰু বাঁহৰ খুঁটাত সংলগ্ন বিট ব্যৱহাৰ কৰি খনন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=ASTM&gt;{{cite web|url=https://www.astm.org/COMMIT/D02/to1899_index.html|title=ASTM International – Standards Worldwide|website=www.astm.org|access-date=2023-05-11|archivedate=2020-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200801082953/https://www.astm.org/COMMIT/D02/to1899_index.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তেল জ্বলাই ব্ৰাইন বাষ্পীভৱন কৰি নিমখ উৎপন্ন কৰা হৈছিল। দশম শতিকাৰ ভিতৰত বিস্তৃত বাঁহৰ পাইপলাইনে তেলৰ কূপবোৰক নিমখৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল। চীন আৰু জাপানৰ প্ৰাচীন তথ্যত পোহৰ আৰু গৰম কৰাৰ বাবে প্ৰাকৃতিক গেছৰ ব্যৱহাৰৰ বহু ইংগিত পোৱা যায়। সপ্তম শতিকাত জাপানত পেট্ৰলিয়ামক জ্বলন্ত পানী বুলি জনা গৈছিল।&lt;ref name=EB1911&gt;{{cite encyclopedia|title=petroleum|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|author=Joseph P. Riva Jr. and Gordon I. Atwater|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/454269/petroleum|access-date=2008-06-30}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:পানীৰ উৎস]]</text>
      <sha1>ny3am8ptfa651os6ous6v6ruhym1x57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চাৰ্লিজ থেৰন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123302</id>
    <revision>
      <id>611018</id>
      <parentid>522397</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T22:01:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27468" sha1="sl6pes6gv8r51b8u74el5txgbu4lna2" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = চাৰ্লিজ থেৰন &lt;/br&gt; Charlize Theron
| image              = Charlize-theron-IMG 6045.jpg
| caption            = ২০১৮ চনত থেৰন
| birth_date         = {{Birth date and age|df=yes|1975|8|7}}
| birth_place        = বেনোনি, দক্ষিণ আফ্ৰিকা
| citizenship        = {{hlist|দক্ষিণ আফ্ৰিকা| আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ}}
| occupation         = {{hlist|অভিনেত্ৰী|চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক}}
| years_active       = ১৯৯৫–বৰ্তমানলৈকে
| partner            = ষ্টুৱাৰ্ট টাউনছেণ্ড (২০০১–২০০৯)
| children           = ২
| works              = 
| awards             = 
| website            = {{URL|charlizeafricaoutreach.org}}
}}
'''চাৰ্লিজ থেৰন''' (&lt;ref name=&quot;pron2&quot;&gt;{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=RMWeu8Bqj8w&amp;t=38s|title=Charlize Theron pronounces her name and surname in English|date=7 April 2016|via=YouTube|access-date=18 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816095629/https://www.youtube.com/watch?v=RMWeu8Bqj8w&amp;t=38s|archive-date=16 August 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pron1&quot;&gt;{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=m3TTi_gAS5c&amp;t=3s|title=Charlize Theron Speaks Afrikaans|date=30 June 2011|via=YouTube|access-date=18 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817225206/https://www.youtube.com/watch?v=m3TTi_gAS5c&amp;t=3s|archive-date=17 August 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; {{Lang-en|Charlez Theron}}জন্ম-৭ আগষ্ট ১৯৭৫) এগৰাকী দক্ষিণ আফ্ৰিকান&lt;ref name=Nationality&gt;{{cite news |quote=I am a South African. |url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/charlize-defends-her-unique-american-accent-1.208000 |title=Charlize defends her 'unique' American accent |last=Farber |first=Tanya |work=IOL News |access-date=28 February 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130403021744/http://www.iol.co.za/news/south-africa/charlize-defends-her-unique-american-accent-1.208000 |archive-date=3 April 2013 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt; আৰু আমেৰিকান অভিনেত্ৰী আৰু প্ৰযোজক। তেওঁ বিশ্বৰ অন্যতম সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিক পোৱা অভিনেত্ৰী৷ তেওঁ [[অস্কাৰ বঁটা|একাডেমী বঁটা]] আৰু গোল্ডেন গ্ল'ব বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন বঁটা লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;forbes19&quot;&gt;{{cite news |last=Berg |first=Madeline |title=The Highest-Paid Actresses 2019: Scarlett Johansson Leads With $56 Million |url=https://www.forbes.com/sites/maddieberg/2019/08/23/highest-paid-actresses-scarlett-johansson/#3fe06aeb4b4d |date=23 August 2019 |work=Forbes |access-date=25 August 2019 |archive-date=24 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824210529/https://www.forbes.com/sites/maddieberg/2019/08/23/highest-paid-actresses-scarlett-johansson/#3fe06aeb4b4d |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ২০১৬ চনত [[টাইম (আলোচনী)|টাইমে]] তেওঁক ''বিশ্বৰ ১০০'' ''গৰাকী প্ৰভাৱশালী ব্যক্তি''ৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি অভিহিত কৰিছিল।

১৯৯০ চনত হলিউডৰ ছবি ''দ্য ডেভিলছ এডভোকেট (১৯৯৭), মাইটি জো ইয়ং (১৯৯৮), আৰু দ্য চাইডাৰ হাউছ ৰুলছ (১৯৯৯)''ত মুখ্য মহিলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিশিষ্টতা লাভ কৰে। ''মনষ্টাৰ (২০০৩)''ত ছিৰিয়েল কিলাৰ আইলিন ৱুৰ্নছৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে, যাৰ বাবে তেওঁ ''ছিলভাৰ বিয়েৰ'' আৰু শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ একাডেমী বঁটা লাভ কৰে৷ অভিনয়ৰ অস্কাৰ লাভ কৰা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী দক্ষিণ আফ্ৰিকান। ''নৰ্থ কান্ট্ৰী (২০০৫)'' ছবিত ন্যায়-আকাংক্ষী যৌন নিৰ্যাতিত মহিলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি তেওঁ আন এক একাডেমী বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰে।

''দ্য ইটালিয়ান জব (২০০৩), হেনকক (২০০৮), প্ৰমিথিউছ (২০১২), মেড মেক্স: ফিউৰি ৰোড (২০১৫), এটমিক ব্লণ্ড (২০১৭), আৰু দ্য অল্ড গাৰ্ড (২০২০)'', লগতে  ''ফাষ্ট এণ্ড ফিউৰিয়েছ কিস্তি: দ্য ফেট অৱ দ্য ফিউৰিয়াছ (২০১৭), এফ ৯ (২০২১), আৰু ফাষ্ট এক্স (২০২৩)। জেছন ৰেইটমেনৰ কমেডী-নাটক ইয়ং এডাল্ট (২০১১) আৰু টুলি (২০১৮)''ত অশান্ত মহিলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে তেওঁ প্ৰশংসা লাভ কৰে, আৰু জীৱনীমূলক নাটক বম্বশ্বেল (২০১৯)ত মেগিন কেলিৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে তেওঁ তৃতীয়টো একাডেমী বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰে।

২০০০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই তেওঁৰ কোম্পানী ডেনভাৰ আৰু ডেলিলা প্ৰডাকচনৰ সৈতে চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত আগবাঢ়ি আহিছে। তেওঁ বহুতো ছবি নিৰ্মাণ কৰিছে, বহুতো ছবিত তেওঁৰ অভিনয় আছিল, য'ত আছে দ্য বাৰ্নিং প্লেইন (২০০৮), ডাৰ্ক প্লেচেছ (২০১৫), আৰু লং শ্বট (২০১৯)। ২০০৭ চনত থেৰনে আমেৰিকাৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰাৰ লগতে দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ নাগৰিকত্ব বজাই ৰাখিছিল।

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
১৯৭৫ চনৰ ৭ আগষ্টত দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ট্ৰেন্সভাল প্ৰদেশৰ (১৯৯৪ চনৰ পৰা গাউটেং প্ৰদেশ) বেনোনিত চাৰ্লিজ থেৰনে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Monitor|newspaper=[[Entertainment Weekly]]|date=9 August 2013|issue=1271|page=22}}&lt;/ref&gt; তেওঁ পথ নিৰ্মাণকাৰী&lt;ref name=&quot;SAGinterview&quot;&gt;{{Cite interview|url=https://www.youtube.com/watch?v=8_7-7pSDON4|title=Conversations with Charlize Theron|date=9 August 2018|interviewer=Jenelle Riley|work=SAG-AFTRA Foundations Conversations|publisher=[[SAG-AFTRA]]|via=[[YouTube]]|author=Charlize Theron|access-date=18 April 2020|archive-date=27 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227152426/https://www.youtube.com/watch?v=8_7-7pSDON4&amp;gl=US&amp;hl=en&amp;has_verified=1&amp;bpctr=9999999999|url-status=live}}&lt;/ref&gt; গেৰ্ডা (জন্ম মেৰিট্জ){{r|bookrefp18|p=16-18}} আৰু চাৰ্লছ থেৰন (২৭ নৱেম্বৰ ১৯৪৭ – ২১ জুন ১৯৯১)ৰ একমাত্ৰ সন্তান।{{r|bookrefp18|p=16-18, 34}} দ্বিতীয় ব'ৰ যুদ্ধৰ সামৰিক নেতা ডেনি থেৰন তেওঁৰ প্ৰপিতামহ আছিল।&lt;ref name=&quot;bookrefp18&quot;&gt;{{cite book|title=Charlize: Life's One Helluva Ride|last=Karsten|first=Chris|publisher=Human &amp; Rousseau|year=2009|url=https://www.scribd.com/doc/21251449/Charlize-Life-s-One-Helluva-Ride|access-date=9 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305165455/https://www.scribd.com/doc/21251449/Charlize-Life-s-One-Helluva-Ride|archive-date=5 March 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁ আফ্ৰিকান পৰিয়ালৰ আৰু তেওঁৰ বংশত ডাচৰ লগতে ফৰাচী আৰু জাৰ্মান ভাষাও অন্তৰ্ভুক্ত। তেওঁৰ ফৰাচী পূৰ্বপুৰুষসকল দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আৰম্ভণিৰ হুগুয়েনট আছিল।[{{r|bookrefp18|p=14}} যদিও থেৰন ইংৰাজী ভাষাত সাৱলীল, তেওঁৰ প্ৰথম ভাষা আফ্ৰিকান।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.accesshollywood.com/charlize-theron |title=Charlize Theron |publisher=[[Access Hollywood]] |access-date=4 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100725041723/http://www.accesshollywood.com/charlize-theron |archive-date=25 July 2010 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Charlize Theron |url=http://www.people.com/people/charlize_theron |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20090601182244/http://www.people.com/people/charlize_theron |archive-date=1 June 2009 |access-date=24 October 2009 |work=[[People (American magazine)|People]]}}&lt;/ref&gt;

জোহান্সবাৰ্গৰ ওচৰৰ বেন'নিত থকা পিতৃ-মাতৃৰ ওচৰত তেওঁ ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।{{r|tca|WIRED}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Charlize Theron Biography|url=http://www.hellomagazine.com/profiles/charlize-theron/|work=Hello Magazine|date=8 October 2009 |access-date=9 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120625182714/http://www.hellomagazine.com/profiles/charlize-theron/|archive-date=25 June 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Benoni, East Rand|url=http://www.sa-venues.com/attractionsga/benoni.php|work=sa-venues.com|access-date=9 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120617233213/http://www.sa-venues.com/attractionsga/benoni.php|archive-date=17 June 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ১৯৯১ চনৰ ২১ জুনত থেৰনৰ মদ্যপায়ী পিতৃয়ে&lt;ref name=tca&gt;{{Cite episode |title=Charlize Theron  |series=Inside the Actors Studio |series-link=Inside the Actors Studio |network=[[Bravo (American TV network)|Bravo]] |date=18 January 2004 |season=10 |number=8}}&lt;/ref&gt; মদ্যপান কৰি চাৰ্লিজ আৰু মাক দুয়োকে ভাবুকি দিছিল, মাকক শাৰীৰিকভাৱে আক্ৰমণ কৰিছিল আৰু দুয়োৰে ওপৰত বন্দুকেৰে গুলিয়াইছিল।&lt;ref name=oxygen&gt;{{cite web |title=Charlize Theron Opens Up About Witnessing Mom Shoot And Kill Her Dad |url=https://www.oxygen.com/blogs/charlize-theron-opens-up-about-witnessing-mom-shoot-and-kill-her-dad-when-she-was-15 |first=Gina |last=Tron |publisher=Oxygen |date=26 July 2017 |access-date=20 April 2019 |archive-date=20 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420185935/https://www.oxygen.com/blogs/charlize-theron-opens-up-about-witnessing-mom-shoot-and-kill-her-dad-when-she-was-15 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; থেৰনৰ মাকে নিজৰ হেণ্ডগানটো উদ্ধাৰ কৰি ইয়াৰ উত্তৰত গুলী চলাই স্বামীক হত্যা কৰে।&lt;ref name=oxygen /&gt; এই গুলীচালনাক আইনগতভাৱে আত্মৰক্ষাৰ বাবে কৰা হৈছিল আৰু তেওঁৰ মাকে কোনো অভিযোগৰ সন্মুখীন হোৱা নাছিল।&lt;ref name=biochannel&gt;{{cite web |title=Charlize Theron |url=http://94.236.123.156:8082/biographies/charlize-theron.html |publisher=[[Biography Channel|BiographyChannel.co.uk]] |access-date=30 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091208190212/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/charlize-theron.html |archive-date=8 December 2009 |url-status=dead |archivedate=8 December 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091208190212/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/charlize-theron.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://abcnews.go.com/Primetime/story?id=132413 |title=Charlize Theron's Family Tragedy - ABC News |publisher=Abcnews.go.com |date=6 January 2006 |access-date=1 August 2015 |archive-date=16 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150816114658/http://abcnews.go.com/Primetime/story?id=132413 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

থেৰনে পুটফণ্টেইন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত (লেৰস্কুল পুটফণ্টেইন) পঢ়িছিল,&lt;ref name=&quot;WIRED&quot;&gt;{{cite AV media |date=2018 |title=Charlize Theron &amp; David Oyelowo Answer the Web's Most Searched Questions {{!}} WIRED |medium=Interview |url=https://www.youtube.com/watch?v=hoL7m4nVajg |format=YouTube video |via=[[YouTube]] |publisher=[[Wired (magazine)|Wired]] |access-date=9 May 2020 |archive-date=16 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190116104319/https://www.youtube.com/watch?v=hoL7m4nVajg&amp;feature=youtu.be |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ই সময়ছোৱাত তেওঁ &quot;সহজ হ'ব পৰা নাই&quot; বুলি কৈছিল।&lt;ref name=peoplemag1127&gt;{{cite web|url=https://people.com/celebrity/charlize-theron-remembers-high-school-teasing/ |title=Charlize Theron: I Was Teased By Mean Girls in High School |first=Paul |last=Chi |date=27 November 2011 |work=[[People (American magazine)|People]] |access-date=30 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111129183129/http://www.people.com/people/article/0,,20547579,00.html |archive-date=29 November 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; গোটেই শৈশৱত তেওঁ [[জণ্ডিছ|জণ্ডিচ]]ৰ সৈতে যুঁজিছিল আৰু তেওঁক দিয়া এন্টিবায়টিকৰ ফলত তেওঁৰ ওপৰৰ গাখীৰৰ দাঁতবোৰ পচি গৈছিল; যিবোৰ অস্ত্ৰোপচাৰৰ দ্বাৰা আঁতৰাবলগীয়া হৈছিল। থেৰনৰ স্থায়ী দাঁতবোৰ প্ৰায় দহ বছৰ বয়সলৈকে বৃদ্ধি হোৱা নাছিল।&lt;ref name=&quot;teeth&quot;&gt;{{cite AV media |date=19 June 2013 |title=Charlize Theron on Missing Her Front Teeth and Wearing Cutlets {{!}} Screen Tests {{!}} W Magazine |medium=Interview |url=https://www.youtube.com/watch?v=d5rFUDH8LB0 |format=YouTube video |via=[[YouTube]] |publisher=[[W magazine]] |access-date=9 May 2020 |archive-date=29 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229061501/https://www.youtube.com/watch?v=d5rFUDH8LB0 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite AV media |date=7 June 2012 |title=CHARLIZE THERON &amp; JON HAMM: My Secret Ugly Childhood (The Graham Norton Show) |medium=Television production |url=https://www.youtube.com/watch?v=3i9kdN6DYZA | archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211123/3i9kdN6DYZA| archive-date=2021-11-23 | url-status=live|format=YouTube video |time=0:35–1:33 |location=BBC Studios, London |publisher=[[The Graham Norton Show]] |via=[[BBC America]]'s [[YouTube]] channel |access-date=9 May 2020}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; ১৩ বছৰ বয়সত থেৰনক বৰ্ডিং স্কুললৈ পঠিওৱা হয় আৰু জোহান্সবাৰ্গৰ নেচনেল স্কুল অৱ দ্য আৰ্টছত তেওঁ অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰে।{{r|tca|teeth}} গৃহ দেশত প্ৰাথমিক জীৱনৰ বিষয়ে থেৰনে কয়, &quot;মই দক্ষিণ আফ্ৰিকাত একমাত্ৰ সন্তান হিচাপে ডাঙৰ হৈছিলোঁ৷ মোৰ পৰিয়ালত অস্থিৰতা আছিল, কিন্তু চৌপাশ ইমানেই বৃহৎ আছিল। মই সাধাৰণতে খালী ভৰিৰে মাটিত আছিলোঁ: গেম বয়ৰ দৰে খেলৰ সামগ্ৰী নাছিল, কম্পিউটাৰ নাছিল, আৰু আমাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা নাছিল, গতিকে কনচাৰ্টো নাছিল। ইয়াৰ অৰ্থ আছিল আপুনি নিজেই নিজৰ মনোৰঞ্জন হ'ব লাগিব।&quot;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Hirschberg |first=Lynn |date=2008-02-24 |title=Charlize Angel |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/02/24/style/tmagazine/24coverlynn.html |access-date=2022-12-01 |issn=0362-4331 |archive-date=25 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080225162841/http://www.nytimes.com/2008/02/24/style/tmagazine/24coverlynn.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
==১৯৯১-২০০২: প্ৰাৰম্ভিক কৰ্ম আৰু সফলতা==
যদিও তেওঁ নিজকে নৃত্যশিল্পী হিচাপে গণ্য কৰিছিল&lt;ref name=CharAngel&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/02/24/style/tmagazine/24coverlynn.html |title=Charlize Angel |first=Lynn |last=Hirschberg |date=24 February 2008 |work=[[The New York Times]] T Magazine |access-date=24 February 2008 |archive-url=https://archive.today/20200509183306/https://www.nytimes.com/2008/02/24/style/tmagazine/24coverlynn.html |archive-date=9 May 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/2000/settembre/18/Charlize_Theron_Salerno_Potrei_innamorarmi_co_0_00091811394.shtml|title=Charlize Theron at Salerno &quot;I could fall in love with Allen|access-date=8 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905092659/http://archiviostorico.corriere.it/2000/settembre/18/Charlize_Theron_Salerno_Potrei_innamorarmi_co_0_00091811394.shtml|archive-date=5 September 2015|url-status=live|language=it}}&lt;/ref&gt; থেৰনে ১৬ বছৰ বয়সত ইটালীৰ ছালেৰ্নোত অনুষ্ঠিত হোৱা স্থানীয় প্ৰতিযোগিতাত&lt;ref name=tca /&gt; এবছৰৰ বাবে মডেলিং চুক্তি লাভ কৰিছিল৷&lt;ref name=CharAngel /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/2000/settembre/18/Charlize_Theron_Salerno_Potrei_innamorarmi_co_0_00091811394.shtml|title=Charlize Theron at Salerno &quot;I could fall in love with Allen|access-date=8 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905092659/http://archiviostorico.corriere.it/2000/settembre/18/Charlize_Theron_Salerno_Potrei_innamorarmi_co_0_00091811394.shtml|archive-date=5 September 2015|url-status=live|language=it}}&lt;/ref&gt; আৰু মাকৰ সৈতে [[ইটালী]]ৰ মিলানলৈ গুচি যায়।&lt;ref name=&quot;FiveThings&quot;&gt;{{cite podcast |url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/episode-7-charlize-theron/id1490473390?i=1000463323664 |title=Episode 7: Charlize Theron |website=Five Things with Lynn Hirschberg |publisher=[[W (magazine)|W]] ([[Apple Podcasts]]) |host=[[Lynn Hirschberg]] |date=22 January 2020 |access-date=9 May 2020 |archive-date=25 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525094916/https://podcasts.apple.com/us/podcast/episode-7-charlize-theron/id1490473390?i=1000463323664 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; থেৰনে সমগ্ৰ ইউৰোপত এবছৰ মডেলিং কৰাৰ পিছত তেওঁ আৰু তেওঁৰ মাক [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা]]লৈ গুচি যায়; তেওঁলোকে নিউয়ৰ্ক চহৰ আৰু মিয়ামীত বাস কৰিছিল।&lt;ref name=usaweekend&gt;{{cite news |url=http://yourlife.usatoday.com/sex-relationships/story/2011-12-14/The-amazing-low-key-life-of-Charlize-Theron/51898844/1 |work=[[USA Today|USA Weekend]] |title=The Amazing, Low-Key Life of Charlize Theron |first=Mark |last=Morrison |date=9–11 December 2011 |access-date=20 December 2011 |archive-date=5 February 2013 |archive-url=https://archive.today/20130205081925/http://yourlife.usatoday.com/sex-relationships/story/2011-12-14/The-amazing-low-key-life-of-Charlize-Theron/51898844/1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; নিউয়ৰ্কত তেওঁ জফ্ৰি বেলেট স্কুলত পঢ়িছিল আৰু আঁঠুৰ আঘাতে এই কেৰিয়াৰৰ পথ বন্ধ নকৰালৈকে বেলে নৃত্যশিল্পী হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লৈছিল।{{r|CharAngel|indielondon}} ২০০৮ চনত থেৰনে স্মৰণ কৰা মতে:

{{blockquote|তিনিদিনৰ বাবে নিউয়ৰ্কলৈ গৈছিলো মডেলিং কৰিবলৈ, আৰু তাৰ পিছত নিউয়ৰ্কত বন্ধু এজনৰ খিৰিকীবিহীন বেছমেণ্টৰ এপাৰ্টমেণ্টত শীতকাল কটালোঁ। মই ভাগি পৰিছিলোঁ, জফ্ৰি বেলেটত ক্লাছ লৈ আছিলোঁ, আৰু মোৰ আঁঠু দুটা ওলাই আহিছিল। মই বুজিলোঁ যে মই আৰু নাচিব নোৱাৰোঁ, আৰু মই এটা মেজৰ ডিপ্ৰেছনত পৰিলোঁ। মোৰ মায়ে দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰা আহি ক'লে, &quot;হয় তুমি ইয়াৰ পিছত কি কৰিব লাগে সেইটো বুজি লোৱা নহয় তুমি ঘৰলৈ আহা, কাৰণ তুমি হয়তো দক্ষিণ আফ্ৰিকাত হুমুনিয়াহ কাঢ়িব লাগিবগৈ&quot;।&lt;ref name=CharAngel /&gt;}}

১৯৯৪ চনত,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://film.guardian.co.uk/interview/interviewpages/0,,1857161,00.html |title=Play It Tough |first=Charlotte |last=Higgins |date=24 August 2006 |work=The Guardian |location=UK |access-date=23 February 2008 |archive-date=4 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504152822/http://www.guardian.co.uk/film/2006/aug/24/cuba |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;থেৰনে মাকে তেওঁৰ বাবে কিনা একমুখী টিকটত লছ এঞ্জেলছলৈ উৰা মাৰে৷ তেওঁ চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত কাম কৰাৰ উদ্দেশ্য লৈছিল।&lt;ref name=CharAngel /&gt; তাত থকা প্ৰথম মাহবোৰত তেওঁ মাকে দিয়া ৩০০ ডলাৰৰ বাজেটৰ সৈতে এখন মোটেলত বাস কৰিছিল;&lt;ref name=&quot;SAGinterview&quot;/&gt; তেওঁ নিউয়ৰ্কৰ পৰা চেক লাভ কৰি থাকিল আৰু &quot;পে-চেকৰ পৰা পে-চেকলৈকে&quot; জীয়াই আছিল।&lt;ref name=Fast&gt;{{cite AV media |date=12 July 2013 |title=Charlize Theron on her life, career, and South African homeland |medium=Television broadcast  |url=https://www.youtube.com/watch?v=XenO29VhOow | archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211123/XenO29VhOow| archive-date=2021-11-23 | url-status=live|time=5:54–6:11 |publisher=FastTheLatestNews |via=[[YouTube]] |access-date=9 May 2020 }}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; থেৰনে জীয়াই থাকিবলৈ ৰেষ্টুৰেণ্ট এখনৰ ঝুৰি এটাৰ পৰা ৰুটি চুৰি কৰিছিল।{{r|Fast|SAGinterview}} এদিন তেওঁ হলিউড বলিভাৰ্ডৰ বেংক এটালৈ গৈ কেইখনমান চেক নগদ ধনলৈ আহে, তাৰ ভিতৰত আছিল মাকে ভাড়াত সহায় কৰিবলৈ পঠোৱা এখন চেক;{{r|indielondon|SAGinterview}} অৱশ্যে; মাকৰ পৰা পোৱা চেকখন নাকচ কৰা হৈছিল কাৰণ ই ৰাজ্যৰ বাহিৰত আছিল আৰু তেওঁ আমেৰিকাৰ নাগৰিক নাছিল।&lt;ref name=&quot;SAGinterview&quot;/&gt; থেৰনে বেংকৰ টেলাৰজনৰ লগত তৰ্ক কৰি অনুৰোধ কৰিছিল যেতিয়ালৈকে টেলেণ্ট এজেণ্ট জন ক্ৰছবি,&lt;ref name=indielondon&gt;{{cite web|url=http://www.indielondon.co.uk/Film-Review/in-the-valley-of-elah-charlize-theron-interview |title=In the Valley of Elah: Charlize Theron interview |first=Jack |last=Foley |publisher=IndieLondon.co.uk |access-date=23 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090113184755/http://www.indielondon.co.uk/Film-Review/in-the-valley-of-elah-charlize-theron-interview |archive-date=13 January 2009 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;যিজন তেওঁৰ পিছৰ গ্ৰাহক আছিল, তেওঁৰ বাবে সেইখন নগদ ধনলৈ পৰিণত কৰিছিল আৰু তেওঁক তেওঁৰ বিজনেছ কাৰ্ড দিছিল।[{{r|tca|SAGinterview}}
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|30em}}
[[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:হলিউড অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]]
[[শ্ৰেণী:একাডেমী বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:গ'ল্ডেন গ্লোব বিজয়ী]]</text>
      <sha1>sl6pes6gv8r51b8u74el5txgbu4lna2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>খাইবাৰ পাছ বা গিৰিপথ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126517</id>
    <revision>
      <id>611001</id>
      <parentid>548002</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T16:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17110" sha1="rjpo4gxvuqfkw4pymxxe77uda3ebih1" xml:space="preserve">{{Short description|Historically significant mountain pass in Pakistan}}
{{Infobox mountain pass
| name = খাইবাৰ পাছ বা গিৰিপথ
| photo = KhyberPassPakistan.jpg
| photo_caption = এই পাছটোৱে বা গিৰিপথটোৱে লেণ্ডি কোটালক পেছাৱৰৰ উপত্যকাৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে। 
| elevation_m = 1070
| elevation_ref =
| location = in [[Landi Kotal]] and [[Jamrud]]
| range = [[White Mountains, Afghanistan|White Mountains]] (Spīn Ghar, Safēd Kōh)
| coordinates = {{Coord|34.07570|N|71.20394|E|type:pass|display=inline}}
| map = Khyber Pakhtunkhwa#Pakistan#Afghanistan#South Asia
| map_caption = Location of Khyber Pass
| traversed = [[File:Pakistan_N-5.svg|1000x25px]] [[N-5 National Highway]]; [[Khyber Pass Railway]]
| embedded = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=12 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}}
|native_name={{nq|د خیبر درہ}} &lt;small&gt;([[Pashto]])&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;{{nq|درۂ خیبر}} &lt;small&gt;([[Urdu]])&lt;/small&gt;}}
'''খাইবাৰ পাছ {{lang_en|Khyber Pass}} বা খাইবাৰ গিৰিপথ''' হৈছে [[পাকিস্তান]]ৰ খাইবাৰ পাখ্তুনখোৱা প্ৰদেশৰ এটা পাহাৰীয়া গিৰিপথ, যিটো [[আফগানিস্তান]]ৰ নাংগাৰহৰ প্ৰদেশৰ সীমান্তত অৱস্থিত। এয়া শ্বেত পৰ্বতৰ এটা অংশৰ মাজেৰে গৈ লাণ্ডী কোটাল চহৰখনক জামৰুদৰ পেছাৱাৰ উপত্যকাৰ সৈতে সংযোগ কৰে। যিহেতু এইটো প্ৰাচীন ৰেচম পথৰ অংশ আছিল, সেয়েহে এই পাছ মধ্য এছিয়া আৰু [[ভাৰত]] উপমহাদেশৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক পথ আৰু ইয়াক নিয়ন্ত্ৰণ কৰা বিভিন্ন ৰাষ্ট্ৰৰ বাবে এক কৌশলগত সামৰিক চেকপইণ্ট হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। খাইবাৰ পাছক বিশ্বৰ অন্যতম বিখ্যাত পৰ্বতীয়া গিৰিপথ বুলি গণ্য কৰা হয়। 
&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wright |first=Colin |title=Maliks of Khyber Pass. |url=https://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/m/019pho0000002s2u00097000.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307001104/https://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/m/019pho0000002s2u00097000.html |archive-date=7 March 2023 |access-date=7 March 2023 |website=British Library |archivedate=7 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230307001104/https://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/m/019pho0000002s2u00097000.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
[[শ্ৰেণী:গিৰিপথ]]

==ভৌগোলিক==
এই গিৰিপথৰ শিখৰটো [[পাকিস্তান]]ৰ ভিতৰত ৫ কিলোমিটাৰ (৩ মাইল) লেণ্ডি কোটালত এছিয়ান হাইৱে ১ (AH1)ৰ কাষেৰে অৱস্থিত, যিটো আফগান সীমান্তৰপৰা প্ৰায় ৩০ কিলোমিটাৰ (১৯ মাইল) দূৰত জামৰুদত পেছাৱাৰ উপত্যকালৈ ৪৬০ মিটাৰ (১,৫১০ ফুট) নামি স্পিন ঘৰ পৰ্বতমালাৰ এটা অংশ পাৰ হৈ যায়।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite encyclopedia |title=KHYBER PASS |encyclopedia=[[Encyclopaedia Iranica|Encyclopaedia Iranica Online]] |publisher=Brill |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/khyber-pass-COM_365323?lang=en |last=Wilde |first=Andreas |date=27 September 2022 |doi=10.1163/2330-4804_EIRO_COM_365323 |access-date=2 November 2025 |archive-date=17 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240317102622/https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/khyber-pass-COM_365323?lang=en |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; পেছাৱৰৰপৰা ১৮ কিলোমিটাৰ (১১ মাইল) পশ্চিমে জামৰুদৰ ওচৰৰ এটা খোজৰপৰা এই পাছটো আৰম্ভ হয়। জামৰুদৰপৰা লাণ্ডি কোটাললৈকে এই পাছটোৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ২৫ মাইল (৪০ কিলোমিটাৰ) যদিও পাছটোৰ এটা চুটি অংশ পশ্চিম দিশলৈ অতিৰিক্ত ৮ মাইল (১৩ কিলোমিটাৰ) [[আফগানিস্তান]]ৰ লয়া ডাকা চহৰলৈ আগবাঢ়িছে।&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt; শিখৰৰ উচ্চতা হ’ল {{convert|3373|ft|m|0|abbr=on|spell=}}.&lt;ref name=&quot;Gupta22&quot;&gt;{{cite book |author=[[Hari Ram Gupta|Gupta, Hari Ram]] |title=The Sikh Lion of Lahore (Maharaja Ranjit Singh, 1799–1839) |date=1991 |publisher=Munshiram Manoharlal |isbn=978-8-121-50515-4 |series=History Of The Sikhs |volume=V |pages=170 |chapter=Chapter 11: Peshawar |chapter-url=https://archive.org/details/HistoryOfTheSikhsVol.VTheSikhLionOfLahoremaharajaRanjitSingh/page/n61/mode/2up?q=Sansar}}&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
[[File:The Khyber Pass with the fortress of Alimusjid - lithograph by James Rattray - 1848 (2).jpg|thumb|১৮৪৮ চনত আলী মছজিদ দুৰ্গৰ সৈতে খাইবাৰ পাছ]]
[[File:Khyber chiefs with captain tucker.jpg|thumb|left|আফগান মুখিয়াল আৰু এজন বৃটিছ ৰাজনৈতিক বিষয়া ১৮৭৮ চনত খাইবাৰ পাছৰ মুখত থকা জামৰুদ দুৰ্গত বিশেষ ভংগিমাৰ অৱস্থাত। ]]
[[File:Elephant battery of heavy artillery along the Khyber Pass at Campbellpur LCCN2004707363.tif|thumb| ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাৰ গধুৰ আৰ্টিলাৰী লৈ হাতী সৈন্যৰ সৈতে খাইবাৰ পাছৰ কাষেৰে কেম্পবেলত, ১৮৯৫ চন ]]
[[File:Ford Model 91A at Torkham - Annemarie Schwarzenbach.jpg | thumb |১৯৩৯ চনত টৰখাম ]]
ভাৰত উপমহাদেশৰ বহুতো ঐতিহাসিক আক্ৰমণ খাইবাৰ গিৰিপথৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে, যেনে প্ৰথম দাৰিয়াছ, প্ৰথম আৰ্দাশিৰ, প্ৰথম শপুৰ আৰু অনুশিৰভানৰ। পিছলৈ দুৱা, কুটলুগ খোৱাজা আৰু কেবেক আদি মংগোলীয় লোকেও আগ্ৰাসন কৰে। কুষান যুগৰ আগতে খাইবাৰ পাছ বহুলভাৱে ব্যৱহৃত বাণিজ্যিক পথ নাছিল। &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tarn |first1=William Woodthorpe |url=https://books.google.com/books?id=-HeJS3nE9cAC&amp;q=purushapura+bactria |title=The Greeks in Bactria and India |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-00941-6 |pages=136 |access-date=28 March 2017}}&lt;/ref&gt;

এই পাছত আচেমেনিড আৰু ছাছানিডৰ দৰে সাম্ৰাজ্যৰ লগতে মধ্য এছিয়াৰপৰা অহা যাযাবৰী আক্ৰমণকাৰীয়ে সামৰিক অভিযান চলাইছিল, য'ত ছাকা, ইউয়েজি আৰু বগা হান আদিও আছিল। ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যসমূহে পাছৰ বাহিৰলৈ নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণ খুব কমেইহে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল, ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম আছিল মৌৰ্য ৰজা [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]। 

খাইবাৰ পাছত ভাৰতত [[গ্ৰীক]] প্ৰভাৱ বিয়পি পৰা আৰু বিপৰীত দিশত [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ প্ৰসাৰ ঘটিছিল। সামৰিক কাৰ্যকলাপৰ সত্ত্বেও তাত বাণিজ্যৰ বিকাশ অব্যাহত আছিল। খাইবাৰ পাছ ৰেচম পথৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হৈ পৰে, যিটো পূব এছিয়াৰপৰা ইউৰোপলৈ যোৱা এটা প্ৰধান বাণিজ্যিক পথ। &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Arnold |first1=Guy |url=https://books.google.com/books?id=scC2AgAAQBAJ&amp;q=Khyber+Pass+silk+road&amp;pg=PR12 |title=World Strategic Highways |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-93373-9 |page=12}}&lt;/ref&gt; 

পাৰ্থিয়ান সাম্ৰাজ্যই এনে পাছ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰিছিল, [[চীন]]ৰপৰা পশ্চিম এছিয়া আৰু ইউৰোপলৈকে ৰেচম, জেড, ৰবাব আৰু অন্যান্য বিলাসী সামগ্ৰীৰ ব্যৱসায়ৰপৰা লাভৱান হৈছিল। খাইবাৰ পাছৰ মাজেৰে গান্ধাৰা (বৰ্তমানৰ পাকিস্তানত) [[আফগানিস্তান]]ৰ বাগ্ৰামক ভাৰতৰ [[তক্ষশীলা]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰি আঞ্চলিক বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়, যাৰ ফলত ভাৰতীয় বিলাসী সামগ্ৰী যেনে হাতীদাঁত, জলকীয়া আৰু বস্ত্ৰশিল্প ৰেচম পথৰ বাণিজ্যত সংযোজন হয়। &lt;ref name=&quot;Docherty2008&quot; /&gt;{{rp|74}}


ইছলামিক যুগত মাহমুদ গাজনী, মহম্মদ ঘোৰ, টাইমুৰ, বাবৰ, নাদিৰ শ্বাহকে ধৰি মুছলমান শাসকসকলে ভাৰত উপমহাদেশ আক্ৰমণৰ বাবে খাইবাৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা পাছসমূহ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। [[মোগল]]]সকলে এই পাছটো নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও স্থানীয় জনজাতিসকলৰ প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হয়। 
আহমদ শ্বাহ দুৰানী আছিল এই পাছ পাৰ হোৱা শেষৰজন ডাঙৰ ইছলামিক বিজয়ী যদিও তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰীসকলৰ অভিযানৰ স্থায়ী প্ৰভাৱ সীমিত আছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; অৱশেষত শিখ সাম্ৰাজ্যৃৰ অধীনত [[ৰঞ্জিত সিং]]ই ১৮৩৭ চনত খাইবাৰ পাছ দখল কৰে, শিখ সেনাপতি হৰি সিং নলৱা ই গিলিপথটো সুৰক্ষিত কৰিবলৈ জমৰুদ দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। &lt;ref name=&quot;Docherty2008&quot;&gt;{{cite book |last=Docherty |first=Paddy |url=https://books.google.com/books?id=oSbovvxLlWgC&amp;pg=PA186 |title=The Khyber Pass: A History of Empire and Invasion |publisher=Union Square Press |year=2008 |isbn=978-1-4027-5696-2 |pages=185–187}}&lt;/ref&gt;

==শেহতীয়া ইতিহাস==
[[আফগানিস্তান]]ৰ যুদ্ধৰ সময়ত ২০০১ চনত [[আমেৰিকা]]ই আফগানিস্তানত আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰাৰ পিছৰেপৰা আফগান সংঘাতৰ ফলত নাটো বাহিনীক সামৰিক অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু খাদ্য পুনৰ যোগান ধৰাৰ এক প্ৰধান পথ আছিল খাইবাৰ গিৰিপথ। ইয়াৰদ্বাৰা আফগান ফালৰপৰা পাকিস্তানী ফালৰপৰা সাধাৰণ নাগৰিকক কঢ়িয়াই নিয়াৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০০৭ চনৰ শেষলৈকে এই পথটো তুলনামূলকভাৱে নিৰাপদ আছিল, কিয়নো তাত বাস কৰা জনজাতিসকলক (মূলতঃ আফ্ৰিদি, এটা পাষ্টুন জনগোষ্ঠী) পাকিস্তান চৰকাৰে অঞ্চলটো সুৰক্ষিত ৰাখিবলৈ ধন দিছিল। 

২০০৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত তালিবান গেৰিলাৰ বিৰুদ্ধে সামৰিক আক্ৰমণৰ অংশ হিচাপে পাকিস্তানে দলংখন বন্ধ কৰি দিয়ে। এই সামৰিক অভিযান মূলতঃ খাইবাৰ পথৰ এখন জিলা জামৰুদত কেন্দ্ৰীভূত হৈছিল। লক্ষ্য আছিল “তালিবান উগ্ৰপন্থীক আশ্ৰয় দিয়া বা সমৰ্থন কৰা বা অন্যান্য অবৈধ কাৰ্যকলাপ চলোৱাৰ সন্দেহ কৰা লোকৰ ঘৰত ডিনামাইট বা বুলডজাৰ কৰা”। 

উত্তৰ-পশ্চিম পাকিস্তানৰ এই ক্ৰমান্বয়ে অস্থিৰ পৰিস্থিতিয়ে আমেৰিকা আৰু নাটোৱে যোগানৰ পথ বহল কৰি তুলিছিল। মধ্য এছিয়া (তুৰ্কমেনিস্তান, উজবেকিস্তান আৰু তাজিকিস্তান)ৰ মাজেৰে। আনকি [[ইৰাণ]]ৰ সুদূৰ দক্ষিণ-পূব বন্দৰ চাবাহাৰৰ জৰিয়তে সামগ্ৰী যোগান ধৰাৰ বিকল্পও বিবেচনা কৰা হৈছিল। 

==চিত্ৰসমৃহ==
&lt;gallery&gt;
File:Pakistan Khyber Pass IMG 9928.jpg| খাইবাৰ পাছৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ দক্ষিণ দিশ অভিমুখে পেছাৱাৰৰফালে
File:Pakistan Khyber Pass IMG 9792.jpg|সাধাৰণ পাকিস্তানী পৰিবহণ ট্ৰাক আৰু যাত্ৰী
File:Khyber Pass at Ground Level, 1973.jpg|বাছৰপৰা খাইবাৰ পাছৰ দৃশ্য
File:Khyber Fort Seen From the Road, 1973.jpg|খাইবাৰ পাছৰ এটা দুৰ্গৰ দৃশ্য
File:Pakistan Khyber Pass IMG 9903.jpg|ভগ্ন অৱস্থাৰ এখন দলং
File:KhyberRailway 01.jpg|খাইবাৰ ৰেলৱে। সন্মুখ আৰু পিছফালে পাকিস্তান ৰেলৱেৰ এইচ জি এছ ২-৮-০ লৈ চাৰ্টাৰ ৰেল এখনে উচ্চতা বৃদ্ধিৰ বাবে ধাৰাবাহিকভাৱে জিগ-জেগৰ মাজেৰে খাইবাৰ পাছত উঠি যায়
File:Liebigbild-Bala Hissar and Khaiber Pass.jpg|১৯১০ চনৰ এখন বিজ্ঞাপন কাৰ্ড য’ত খাইবাৰ পাছৰ ছবি অংকন কৰা হৈছে
File:Army Camp near Khyber Pass.jpg|খাইবাৰ পাছৰ ওচৰত [[ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনা]]ৰ এটা শিবিৰ (প্ৰায় ১৯২০)
File:Survey of India, 38 N SW Peshawar District (1917).jpg|খাইবাৰ পাছ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলৰ মানচিত্ৰ, ১৯১৭
&lt;/gallery&gt;

==তথ্যৰ উৎস==</text>
      <sha1>rjpo4gxvuqfkw4pymxxe77uda3ebih1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ছং কাং</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127522</id>
    <revision>
      <id>611022</id>
      <parentid>600898</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T00:41:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37818" sha1="ngst8vne6ybebbmdol4q5h7db7g89xe" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ছং কাং
| image = Song Kang in November 2023.png
| caption = নৱেম্বৰ ২০২৩-ত ছং কাং 
| birth_date = {{birth date and age|1994|4|23}}
| birth_place = ছুৱন,[[দক্ষিণ কোৰিয়া]]
| alma_mater = কংকুক বিশ্ববিদ্যালয় (চলচ্চিত্ৰ কলা বিভাগ)&lt;ref&gt;{{Cite web|script-title=ko:[루키인터뷰: 얘 어때?②] 송강, 수많은 아이돌 캐스팅 뿌리치고 배우가 된 이유|url=https://sports.donga.com/ent/article/all/20170407/83747866/2|website=[[Sports Donga]]|language=ko|last=Jeon|first=Hyo-jin|date=April 8, 2017|access-date=August 23, 2019|archive-date=August 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828125843/https://sports.donga.com/ent/article/all/20170407/83747866/2|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| occupation = অভিনেতা 
| years_active = ২০১৭-বৰ্তমান 
| agent =
| module = 
| signature = Song Kang signature.png
| signature_alt = Signature of Song Kang
}}
'''ছং কাং''' ([[কোৰিয়ান ভাষা|কোৰিয়ান]]: 송강; জন্ম: ২৩ এপ্ৰিল, ১৯৯৪) এজন [[দক্ষিণ কোৰিয়া]]ন অভিনেতা। ''লাভ এলাৰ্ম'' (২০১৯–২০২১), ''ছুইট হোম'' (২০২০–২০২৪), ''নেভাৰথেলেছ'' (২০২১), ''ফৰকাষ্টিং লাভ এণ্ড ৱেদাৰ'' (২০২২), আৰু ''মাই ডেমন'' (২০২৩–২০২৪) নাটকত অভিনয় কৰাৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত। তেওঁ অভিনয় কৰা ধাৰাবাহিকসমূহৰ অধিকাংশই প্লেটফৰ্মত ষ্ট্ৰীম কৰা হৈছিল বাবে তেওঁক &quot;[[নেটফ্লিক্স]]ৰ পুত্ৰ&quot; বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=How Song Kang became the 'son of Netflix'|url=https://www.scmp.com/magazines/style/celebrity/article/3138301/how-song-kang-became-son-netflix-k-drama-king-starred|website=[[South China Morning Post]]|date=June 22, 2021|access-date=February 24, 2022|archive-date=February 24, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224063223/https://www.scmp.com/magazines/style/celebrity/article/3138301/how-song-kang-became-son-netflix-k-drama-king-starred|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== কেৰিয়াৰ ==
===২০১৬–২০১৮: আৰম্ভণি===
ছং কাঙক ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰথমবাৰৰ বাবে নামু এক্টৰচ হিচাপে দেখা গৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=나무엑터스 송강-이유진, 업계엔 이미 소문난 특급 신인|trans-title=Namoo Actors’ Song Kang and Lee You-jin, Rookie Actors Already Rumored in the Industry as Top-Class Newcomers|url=https://www.sportsworldi.com/newsView/20161228002776?OutUrl=naver|via=[[Naver]]|work=Sports World|language=ko|author=Kim Jae-won|date=December 28, 2016|access-date=November 18, 2025}}&lt;/ref&gt;

২০১৭ চনত ছং কাঙে ''দ্য লায়াৰ এণ্ড হিজ লাভাৰ'' নামৰ এখন ৰোমাণ্টিক কমেডি ধাৰাবাহিকত সহ-ভূমিকাৰ জৰিয়তে অভিনয়ক্ষেত্ৰত অভিষেক ঘটাইছিল।&lt;ref name=&quot;liar&quot;&gt;{{Cite web|title=ko:'그거너사' 조이, 사랑의 큐피트 변신...상큼미 가득|url=https://chosun.com/site/data/html_dir/2017/03/19/2017031900611.html|newspaper=[[The Chosun Ilbo]]|publisher=[[ChosunMedia]]|language=ko|last=Jung|first=Ji-won|date=March 19, 2017|access-date=August 23, 2019|archive-date=May 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521143147/https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2017/03/19/2017031900611.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

সেয়া বছৰতেই তেওঁ পৰিয়াল ধাৰাৱাহিক ''মেন ইন দ্য কিচেন''ত অভিনেতা হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;kitchen&quot;&gt;{{Cite web|title=ko:송강 &quot;'밥상 차리는 남자' 우주 역, 정말 잘 해내고 싶다&quot; [화보]|url=https://chosun.com/site/data/html_dir/2017/08/24/2017082401013.html|newspaper=[[The Chosun Ilbo]]|publisher=[[ChosunMedia]]|language=ko|last=Jung|first=An-ji|date=August 24, 2018|access-date=August 23, 2019|archive-date=May 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20110521143147/https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2017/08/24/2017082401013.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

তেওঁ দুটা সংগীত ভিডিঅ’তো দেখা গৈছিল—একোষ্টিক যুগলৰ ''দ্য এ’ড''ৰ “ছুইট ছামাৰ নাইট” আৰু গায়িকা ছুৰানৰ “লাভ ষ্ট'ৰী”ত।&lt;ref name=&quot;the ade&quot;&gt;{{Cite web|title=ko:송강-전유림, '디에이드' MV 남녀 주인공으로 발탁! 풋풋한 매력 발산!|url=https://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/210347|website=[[iMBC]]|language=ko|last=Jo|first=Hye-won|date=July 18, 2017|access-date=August 23, 2019|archive-date=August 23, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823143345/http://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/210347|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;suran&quot;&gt;{{Cite web|title=ko:수란의 '러브스토리', 송강·박지현 누구?...떠오르는 신예★|url=https://www.hankyung.com/entertainment/article/2017111097114|website=[[The Korea Economic Daily]]|language=ko|last=Kim|first=Hae-in|date=November 10, 2017|access-date=August 23, 2019|archive-date=August 23, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823143344/https://www.hankyung.com/entertainment/article/2017111097114|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী পৰা অক্টোবৰলৈকে ছং কাঙে এছবিএছৰ সংগীত অনুষ্ঠান ''ইংকিগায়ো'' উপস্থাপনা কৰিছিল। তেওঁৰ সৈতে উপস্থাপক আছিল ছেভেণ্টিনৰ সদস্য মিংগু আৰু ডিআইএৰ সদস্য জাং চায়ে’য়ন।&lt;ref name=&quot;inkigayo&quot;&gt;{{Cite web|title=ko:[공식]'인기가요' 민규X정채연X송강 새 MC 발탁, 18일 첫 선|url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2018/02/13/2018021301054.html|newspaper=[[The Chosun Ilbo]]|publisher=[[ChosunMedia]]|language=ko|last=Kim|first=Sung-won|date=February 13, 2018|access-date=August 23, 2019|archive-date=August 23, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823142023/http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2018/02/13/2018021301054.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

তেওঁ বিনোদনমূলক অনুষ্ঠান ''ভিলেজ ছাৰ্ভাইভেল, দ্য এইট''ত স্থায়ী সদস্য ৰূপেও ভাগ লোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;village&quot;&gt;{{Cite web|title=ko:'미추리 8-1000' 송강 '예능 새내기→웃음 사냥꾼' 변신 '하드캐리'|url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2018/11/24/2018112400617.html|publisher=[[The Chosun Ilbo]]|language=ko|last=Lee|first=Yu-na|date=November 24, 2018|access-date=August 23, 2019|archive-date=November 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181124124245/http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2018/11/24/2018112400617.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

এই দুটা কামৰ বাবে তেওঁক ২০১৮ চনৰ এছবিএছ এণ্টাৰটেইনমেণ্ট এৱৰ্ডছত “ৰুকি এৱৰ্ড”ৰ বাবে মনোনয়ন দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;rookie&quot;&gt;{{Cite web|last=Kang|first=Min-kyung|title=ko:이승기, 'SBS 연예대상' 대상 수상 &quot;제 능력으로 받은 것 아냐&quot; [종합]|url=https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2018122900264922371|website=[[Star News (South Korea)|Star News]]|date=December 29, 2018|access-date=August 23, 2019|language=ko|archive-date=December 30, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181230030007/http://star.mt.co.kr/stview.php?no=2018122900264922371|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

জুলাই ২০১৮ চনত ছং কাঙে ''বিউটিফুল ভেম্পায়াৰ'' নামৰ কল্প-বিষয়ক চলচ্চিত্ৰৰ জৰিয়তে বৃহৎ পৰ্দাত অভিষেক ঘটাইছিল।&lt;ref name=&quot;vampire&quot;&gt;{{Cite web|title=ko:[공식] 신예 송강, 웹드라마 '뷰티풀 뱀파이어' 주연 캐스팅|url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2018/02/12/2018021200671.html|newspaper=[[The Chosun Ilbo]]|publisher=[[ChosunMedia]]|language=ko|last=Jung|first=An-ji|date=December 12, 2018|access-date=August 23, 2019|archive-date=August 23, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823142021/http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2018/02/12/2018021200671.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===২০১৯–বৰ্তমান: জনপ্ৰিয়তাৰ বৃদ্ধি, মুখ্য ভূমিকা, আৰু সামৰিক বিভাগত যোগদান===
২০১৯ চনত ছং কাংঙে টিভিএনৰ ফেণ্টেচি মেল'ড্ৰামা ‘‘হ'ৱেন দ্যা ডেভিল কলছ ইয়’ৰ নেম’’-ত জং কিয়ং-হ'ৰ সহকাৰী ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;devil&quot;&gt;{{Cite web|script-title=ko:송강, '악마가 너의 이름을 부를 때' 캐스팅..정경호 어시스턴트 役 [공식입장]|url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&amp;aid=0003952846|via=[[Naver]]|newspaper=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|language=ko|last=Nam|first=Jae-ryul|date=February 15, 2019|access-date=August 23, 2019|archive-date=May 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521143149/https://entertain.naver.com/read?oid=109&amp;aid=0003952846|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

পিছত তেওঁ [[নেটফ্লিক্স]]ৰ অৰিজিনেল ৰোমাণ্টিক ধাৰাৱাহিক ‘‘লভ এলাৰ্ম’’ৰ মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰে, যিটো একেই নামৰ জনপ্ৰিয় ৱেবটুনৰ ওপৰত আধাৰিত।&lt;ref name=&quot;alarm&quot;&gt;{{Cite web|script-title=ko:[단독] 송강, '좋아하면 울리는' 남주인공 낙점...김소현과 호흡|url=https://entertain.naver.com/read?oid=052&amp;aid=0001194265|via=[[Naver]]|work=[[YTN]]|language=ko|last=Choi|first=Bo-ran|date=September 17, 2018|access-date=August 23, 2019|archive-date=September 17, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180917105411/https://entertain.naver.com/read?oid=052&amp;aid=0001194265|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
ছং কাংঙে ৯০০জনৰ অডিচনৰ পৰা প্ৰথম মুখ্য ভূমিকাটো লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ko:'좋아하면 울리는' 송강 &quot;900대1 뚫었다? 후회없이 오디션&quot;|url=http://www.spotvnews.co.kr/?mod=news&amp;act=articleView&amp;idxno=310923|website=SpoTvNews|language=ko|last=Kim|first=Hyun-rok|date=August 20, 2019|access-date=February 26, 2021|archive-date=October 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026033622/https://www.spotvnews.co.kr/?mod=news&amp;act=articleView&amp;idxno=310923|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
তেওঁ এগৰাকী আকৰ্ষণীয় উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰে, যি তেওঁৰ বন্ধুৰ গুপ্ত প্ৰেমিকা—কিম চ’হুনৰ প্ৰেমত পৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=An Honest Review Of 'Love Alarm'|url=https://www.cosmo.ph/entertainment/honest-review-love-alarm-a1204-20190831-lfrm|work=Cosmopolitan Philippines|last=Adan|first=Maggie|date=August 30, 2019|access-date=February 26, 2021|archive-date=May 20, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230520130637/https://www.cosmo.ph/entertainment/honest-review-love-alarm-a1204-20190831-lfrm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
‘‘লভ এলাৰ্ম’’ সেই বছৰৰ নেটফ্লিক্সৰ শীৰ্ষ মুক্তিছমূহৰ অন্যতম আছিল আৰু দ্বিতীয় ঋতুৰ বাবে নবীকৰণ কৰা হৈছিল। 
সেই বছৰৰ অন্তিম উপস্থিতি আছিল ভাইবৰ ‘‘কল মি বেক’’ মিউজিক ভিডিঅ’ত।&lt;ref name=&quot;vibe&quot;&gt;{{Cite web|script-title=ko:송강, 바이브 '이 번호로 전화해줘' MV 속 잘생김에 여심 흔들|url=https://www.hankyung.com/entertainment/article/2019111469474|website=[[The Korea Economic Daily]]|language=ko|last=Woo|first=Bin|date=November 14, 2019|access-date=December 20, 2019|archive-date=December 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191220163046/https://www.hankyung.com/entertainment/article/2019111469474|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনত, ছং কাং নেটফ্লিক্সৰ আপোকেলেপ্টিক ভয়ংকৰ ধাৰাৱাহিক ‘‘ছুইট হোম’’-ত মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰি জগতজুৰি খ্যাতি অৰ্জন কৰে।&lt;ref name=&quot;homecast&quot;&gt;{{Cite web|title='Sweet Home' actor Song Kang rises to Netflix stardom|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20201223000820|work=[[The Korea Herald]]|last=Lim|first=Jang-won|date=December 23, 2020|access-date=February 26, 2021|archive-date=January 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210104195325/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20201223000820|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
‘‘লভ এলাৰ্ম’’ৰ পৰিচালকে তেওঁৰ নাম ‘‘ছুইট হোম’’ৰ পৰিচালক লী ঊঙ-বকক উল্লেখ কৰাত তেওঁ অডিচনত অংশ লয়।&lt;ref name=&quot;homecast&quot; /&gt; 
তেওঁ চা হুন-ছু নামৰ এজন আত্মহত্যা-প্ৰৱণ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰে, যি এপাৰ্টমেণ্টৰ বাসিন্দাসকলৰ সৈতে মিলি ‘‘দানৱীয় মহামাৰী’’ৰপৰা বাচি থাকিবলৈ চেষ্টা কৰে।&lt;ref name=&quot;home&quot;&gt;{{Cite web|script-title=ko:[단독]송강, 이응복 감독의 '스위트홈' 주인공|url=http://news.jtbc.joins.com/article/article.aspx?news_id=NB11796350|website=[[JTBC]]|language=ko|last=Kim|first=Jin-suk|date=April 5, 2019|access-date=August 23, 2019|archive-date=May 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521143149/https://news.jtbc.joins.com/article/article.aspx?news_id=NB11796350|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
ধাৰাৱাহিকখনে মিশ্ৰ সমালোচনা লাভ কৰে,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sweet Home Season 1 Review: A gripping tale that leaves you wanting to devour more|url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/international/sweet-home/season-1/seasonreview/79737390.cms|work=The Times of India|url-access=subscription|last=Christopher|first=Kavya|date=January 7, 2021|access-date=February 26, 2021|archive-date=May 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517162109/https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/international/sweet-home/season-1/seasonreview/79737390.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
কিন্তু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাবে ডাঙৰ দৰ্শকসমাজ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Netflix's 'Sweet Home' soars in streaming ranking worldwide|url=https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/shows-dramas/20201227/netflixs-sweet-home-soars-in-streaming-ranking-worldwide|work=[[The Korea Times]]|last=Lee|first=Gyu-lee|date=December 27, 2020|access-date=February 26, 2021|archive-date=June 3, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230603172525/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2020/12/398_301508.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
মুক্তিৰ একমাহ পিছতে ‘‘ভাৰাইটি’’য়ে প্ৰকাশ কৰে যে ২২ মিলিয়ন নেটফ্লিক্স পৰিয়ালে ধাৰাবাহিকখন চাইছে।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|title=East Asian Series Score Global Audiences on Netflix (Exclusive)|url=https://variety.com/2021/streaming/asia/asian-series-global-audiences-netflix-1234887766/|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|last=Frater|first=Patrick|date=January 19, 2021|access-date=February 26, 2021|archive-date=January 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127233951/https://variety.com/2021/streaming/asia/asian-series-global-audiences-netflix-1234887766/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
৫৭তম বেক্সাং আৰ্টছ এৱাৰ্ডছত ছং কাঙক সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতা হিচাপে টেলিভিছনৰ বাবে মনোনীত কৰে।&lt;ref name=&quot;Baeksang&quot;&gt;{{Cite web
 |title = 57th Baeksang Arts Awards Nominees Announced
 |url = https://www.soompi.com/article/1465713wpp/57th-baeksang-arts-awards-nominees-announced
 |website = Soompi
 |date = April 12, 2021
 |access-date = May 10, 2024
 |archive-date = May 17, 2024
 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240517150101/https://www.soompi.com/article/1465713wpp/57th-baeksang-arts-awards-nominees-announced
 |url-status = live
 }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনত, ছং কাংঙে ‘‘লভ এলাৰ্ম’’ৰ দ্বিতীয় ঋতুত হুৱাং ছুন-অ’ৰ ভূমিকাত পুনৰ অভিনয় কৰে, যিটো ১২ মাৰ্চত নেটফ্লিক্সত মুক্তি পায়। 
তেওঁ টিভিএনৰ ‘‘নাভিল্লেৰা’’ ধাৰাৱাহিকতো অভিনয় কৰে, যিটো একেই নামৰ ৱেবটুনৰ ওপৰত আধাৰিত।&lt;ref name=&quot;butterfly&quot;&gt;{{Cite news|script-title=ko:tvN 새 드라마 '나빌레라', 박인환·송강·나문희·홍승희 캐스팅 확정[공식]|url=http://enews24.tving.com/news/article?nsID=1352834|work=eNews24|publisher=TVing|last=Go|first=Soo-jin|date=November 9, 2020|access-date=November 11, 2020|archive-date=November 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111125308/http://enews24.tving.com/news/article?nsID=1352834|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
ইয়াত তেওঁ এজন বেলেট শিক্ষাৰ্থীৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰে, যি পিতৃ-সংশ্লিষ্ট মানসিক বোজাৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰে আৰু খণ্ডকালীন কাম কৰি জীৱনযাপন চলায়। 
চৰিত্ৰটোক সঠিক দেখুৱাবলৈ ছং কাংঙে ছমাহ বেলেট শিক্ষা লয়।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Song Kang Talks About His Drama Roles And Dancing In 'Navillera'|url=https://www.forbes.com/sites/joanmacdonald/2021/03/28/song-kang-talks-about-his-drama-roles-and-dancing-in-navillera/|work=Forbes|last=MacDonald|first=Joan|date=March 28, 2021|access-date=April 30, 2021|archive-date=May 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517150925/https://www.forbes.com/sites/joanmacdonald/2021/03/28/song-kang-talks-about-his-drama-roles-and-dancing-in-navillera/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

একেই বছৰত ছং কাংএ জেটিবিচিৰ ৰোমাঞ্চধাৰা ‘‘নেভাৰদেলেছ’’ত হান চ’হীৰ সৈতে মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰে।&lt;ref name=&quot;never&quot;&gt;{{cite web|title=From 'Hospital Playlist' to 'Penthouse,' hit TV series' new seasons set to air in June|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/05/688_309635.html|work=[[The Korea Times]]|last=Lee|first=Gyu-lee|date=May 30, 2021|access-date=June 19, 2021|archive-date=May 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517150751/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/05/688_309635.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

দৰ্শকৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা ২০২১ ছংটো ছং কাঙৰ বাবে সফল আছিল, কাৰণ ‘‘ছুইট হোম’’, ‘‘লভ এলাৰ্ম’’ আৰু ‘‘নেভাৰদেলেছ’’ ক্ৰমে নেটফ্লিক্সৰ বিশ্বব্যাপী পঞ্চম, ষষ্ঠ আৰু অষ্টম স্থানত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Here Are the 10 Most-Viewed Korean Series on Netflix in 2021|url=https://www.forbes.com/sites/danafeldman/2021/12/10/here-are-the-10-most-viewed-korean-dramas-on-netflix-in-2021/?sh=1070e2802e08|website=[[Forbes]]|access-date=February 24, 2022|archive-date=February 24, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224062057/https://www.forbes.com/sites/danafeldman/2021/12/10/here-are-the-10-most-viewed-korean-dramas-on-netflix-in-2021/?sh=1070e2802e08|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

২০২২ চনত ছং কাং জেটিবিচিৰ ‘‘ফ’ৰকাষ্টিং লভ এণ্ড ৱেদাৰ’’ত পাৰ্ক মিন-ইয়ঙৰ সৈতে অভিনয় কৰে।&lt;ref name=&quot;meteor&quot;&gt;{{cite web|title=Park Min-young to star in new series from 'When the Camellia Blooms' director|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/05/398_310861.html|work=[[The Korea Times]]|last=Lee|first=Gyu-lee|date=June 21, 2021|access-date=June 22, 2021|archive-date=December 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218052057/https://m.koreatimes.co.kr/pages/article.asp?newsIdx=310861|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনত, ছং কাং নেটফ্লিক্সৰ ‘‘মাই ডেমন’’ত কিম ইউ-জংৰ সৈতে মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰে।&lt;ref name=&quot;mydemon&quot;&gt;{{Cite web
 |title = Kim Yoo-jung And Song Kang Team Up For Fantasy Romance ‘My Demon’
 |url = https://www.forbes.com/sites/joanmacdonald/2023/11/22/kim-yoo-jung-and-song-kang-team-up-for-fantasy-romance-my-demon/
 |website = Forbes
 |last = MacDonald
 |first = Joan
 |date = November 22, 2023
 |access-date = May 10, 2024
 |archive-date = May 17, 2024
 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240517150751/https://www.forbes.com/sites/joanmacdonald/2023/11/22/kim-yoo-jung-and-song-kang-team-up-for-fantasy-romance-my-demon/
 |url-status = live
}}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
=== সামৰিক সেৱা ===
২০২৪ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত নামু এক্টৰ্ছে ঘোষণা কৰে যে ছঙে ২০২৪ চনৰ ২ এপ্ৰিলত এজন সক্ৰিয় কৰ্তব্যৰত সৈনিক হিচাপে তেওঁৰ অনিবাৰ্য সামৰিক সেৱা পালন কৰিবলৈ নাম ভৰ্তি কৰিব।&lt;ref&gt;{{Cite web|title='Sweet Home' star Song Kang to begin military service in April|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/02/398_369780.html|website=[[The Korea Times]]|date=February 29, 2024|access-date=February 29, 2024|archive-date=February 29, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229102833/http://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/02/398_369780.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত তেওঁ সামৰিক কৰ্তব্যৰ পৰা অব্যাহতি লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|script-title=ko:송강 전역 후 첫 행보, 팬미팅 '라운드2'로 팬들과 재회|url=https://www.job-post.co.kr/news/articleView.html?idxno=182946|work=Job Post|last=Lee|first=Sook-hee|date=October 14, 2025|access-date=December 2, 2025|language=ko}}&lt;/ref&gt;

== অনুমোদন ==
[[File:230224 Song Kang Photoshoot for Marie Claire Korea.png|thumb|upright=1|''মাৰী ক্লেয়াৰ''ৰ বাবে চং কাঙৰ ফটোশ্বুট, ২০২৩]]

২০২০ চনত, দক্ষিণ কোৰিয়াৰ কছমেটিক্স ব্ৰেণ্ড বানিলা ক'ই চং কাঙক ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ হিচাপে নিৰ্বাচন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ko:바닐라코, 배우 송강 브랜드 모델로 발탁... 밝은 에너지 · 조각같은 미모에 주목|url=https://www.moneys.co.kr/news/mwView.php?no=2020012213408022788|via=[[Naver]]|website=Money S|language=ko|date=January 23, 2020|archive-date=May 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230510140340/https://www.moneys.co.kr/news/mwView.php?no=2020012213408022788|url-status=live|title=আৰ্কাইভ কপি|access-date=November 20, 2025|archivedate=May 10, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230510140340/https://www.moneys.co.kr/news/mwView.php?no=2020012213408022788|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনত, ইটালীয়ান বিলাসবহুল ফেশ্বন হাউছ প্ৰাডাই ঘোষণা কৰে যে চং কাঙক ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ko:#제작비지원 오늘 저녁 9시 배우 송강이 앰버서더인 프라다의 2022 봄/여름 런웨이가 열립니다. 이탈리아 사르데냐를 배경으로 펼쳐지는 이번 쇼는 해양 생태계 보존을 위한 지원이 함께 이루어져 의미가 더 큽니다.|url=https://www.instagram.com/p/CQVZfZSjdx3/?igshid=NTc4MTIwNjQ2YQ%3D%3D|website=[[Esquire (magazine)|Esquire Korea]] on [[Instagram]]|language=ko|date=June 20, 2021|access-date=May 10, 2023|archive-date=May 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517150750/https://www.instagram.com/p/CQVZfZSjdx3/?igshid=NTc4MTIwNjQ2YQ%3D%3D|url-status=live | title=Instagram }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=Livesteam: Watch the Prada FW'23 Show Attended by Song Kang and Cai Xu Kun|url=https://elle.com.sg/2023/02/22/livestream-watch-the-prada-fw23-show-attended-by-song-kang-and-cai-xu-kun/|magazine=[[Elle (magazine)|Elle Singapore]]|date=February 22, 2023|access-date=May 10, 2023|archive-date=May 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517150753/https://elle.com.sg/2023/02/22/livestream-watch-the-prada-fw23-show-attended-by-song-kang-and-cai-xu-kun/|url-status=dead|archivedate=May 17, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230517150753/https://elle.com.sg/2023/02/22/livestream-watch-the-prada-fw23-show-attended-by-song-kang-and-cai-xu-kun/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web|title=Prada Ambassador Hunter Schafer, Prada Ambassador SongKang and Olivia Cooke attend the #PradaFW23 runway show presented by #MiucciaPrada and #RafSimons.|url=https://www.instagram.com/p/CpChzlGD9bM/|website=[[Instagram]]|publisher=Meta|date=February 24, 2023|access-date=May 10, 2023|archive-date=May 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517150751/https://www.instagram.com/p/CpChzlGD9bM/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

২০২২ চনত চং কাঙক ববি ব্ৰাউন কচমেটিক্সৰ এছিয়া-পেচিফিক অঞ্চলৰ ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ হিচাপে নিযুক্ত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=Song Kang Is Bobbi Brown's Newest Brand Ambassador|url=https://www.harpersbazaar.com.sg/beauty/song-kang-is-bobbi-browns-newest-brand-ambassador/|magazine=[[Harper's Bazaar|Harper's Bazaar Singapore]]|date=August 31, 2022|archive-date=May 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230510142231/https://www.harpersbazaar.com.sg/beauty/song-kang-is-bobbi-browns-newest-brand-ambassador/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bobbi Brown Asia Pacific Signs Actor of the Moment Song Kang|url=https://www.bobbibrown.com.hk/en-hk/songkang2022|website=[[Bobbi Brown Cosmetics|Bobbi Brown Cosmetics Hongkong]]|access-date=May 10, 2023|archive-date=May 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230510142841/https://www.bobbibrown.com.hk/songkang2022|url-status=live|archivedate=May 10, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230510142841/https://www.bobbibrown.com.hk/songkang2022|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

সেই বছৰতে চং কাঙক পেনশপ্‌ৰ গ্ল’বেল এম্বেচেডৰ হিচাপেও ঘোষণা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Exclusive: K-actor Song Kang is Penshoppe's newest ambassador|url=https://www.cnnphilippines.com/life/style/fashion/2022/2/18/song-kang-penshoppe-exclusive-interview.html|website=[[CNN Philippines]]|publisher=[[CNN]]|date=February 18, 2022|archive-date=May 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230510143606/https://www.cnnphilippines.com/life/style/fashion/2022/2/18/song-kang-penshoppe-exclusive-interview.html|url-status=dead|access-date=November 20, 2025|archivedate=May 10, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230510143606/https://www.cnnphilippines.com/life/style/fashion/2022/2/18/song-kang-penshoppe-exclusive-interview.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

== চলচ্চিত্ৰপঞ্জী ==

=== চলচ্চিত্ৰ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;

|-
! বৰ্ষ !! শিৰোনাম !! চৰিত্ৰ !! টোকা
|-
| ২০১৮ || বিউটিফুল ভেম্পায়াৰ || লি চো-নিয়ন ||
|-

| ২০২৪ || এস্কেপ || চন ৱু-মিন || বিশেষ উপস্থিতি
|}

=== দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিক ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;

|-
! scope=&quot;col&quot; | বৰ্ষ
! scope=&quot;col&quot; | শীৰ্ষক
! scope=&quot;col&quot; | চৰিত্ৰ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | টোকা
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | তথ্যসূত্ৰ

|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১৭
| দ্য লায়াৰ এণ্ড হিজ লাভাৰ

| বেক জিন-উ
| 
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;liar&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১৭–২০১৮

| মেন ইন দ্য কিচেন
| কিম উ-জু
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;kitchen&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | ২০১৯

| টাচ ইয়ৰ হাৰ্ট
| ডেলিভাৰীমেন
| কেমিঅ’ (খণ্ড ১৩)

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;touch&quot; /&gt;
|-

| হোৱেন দ্য ডেবিল কলছ্ ইয়ৰ নেম
| লুকা
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;devil&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১৯–২০২১

| লাভ এলাৰ্ম
| হোৱাং ছান-অ’
| ছিজন ১–২

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;alarm&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০২০–২০২৪

| ছুইট হোম
| চা হিউন-ছু
| ছিজন ১–৩

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;home&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sweethome&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | ২০২১

| নাভিলেৰা
| লি চে-ৰক
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;butterfly&quot; /&gt;
|-

| নেভাৰদালেছ
| পাৰ্ক জে-অ’ন
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;never&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০২২

| ফ’ৰকাষ্টিং লাভ এণ্ড ওৱেদাৰ
| লি ছি-উ
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;meteor&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০২৩–২০২৪

| মাই ডেমন
| জং গু-ৱন
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;mydemon&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০২৬

| ফ’ৰ হেণ্ডছ
| কাং বি-অ’
|

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;fourhands&quot; /&gt;
|}

=== দূৰদৰ্শন অনুষ্ঠান ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;

|-
! scope=&quot;col&quot; | বৰ্ষ
! scope=&quot;col&quot; | শীৰ্ষক
! scope=&quot;col&quot; | চৰিত্ৰ
! scope=&quot;col&quot; | টোকা
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | তথ্যসূত্ৰ

|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১৮
| ইনকিগায়ো

| আয়োজক 
| খণ্ড ৯৪৫–৯৭৯
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;inkigayo&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১৮–২০১৯

| ভিলেজ ছাৰ্ভাইভেল, দি এইট
| অভিনয় শিল্পী
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;village&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০২৪

| আই-লেণ্ড ২
| কাহিনী কওঁতা 
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;iland2&quot; /&gt;
|}

=== ৱেব শ্ব’ ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;

|-
! scope=&quot;col&quot; | বৰ্ষ
! scope=&quot;col&quot; | শীৰ্ষক
! scope=&quot;col&quot; | চৰিত্ৰ
! scope=&quot;col&quot; | টোকা
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | তথ্যসূত্ৰ

|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১৮
| আই অপ্পা ড’ন্ট ন’

| অভিনয় শিল্পী
| ষ্টুডিঅ' লুলু লালা
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;ioppa&quot; /&gt;
|}

=== মিউজিক ভিডিঅ'ত উপস্থিতি ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;

|-
! scope=&quot;col&quot; | বৰ্ষ
! scope=&quot;col&quot; | গীতৰ শীৰ্ষক
! scope=&quot;col&quot; | শিল্পী
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | তথ্যসূত্ৰ

|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | ২০১৭
| &quot;ছুইট ছামাৰ নাইট&quot;

| দ্য এডে 
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;the ade&quot; /&gt;
|-

| &quot;লাভ ষ্ট’ৰী&quot;
| ছুৰান 
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;suran&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১৯

| &quot;কল মি বেক&quot;
| ভাইব 
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;vibe&quot; /&gt;
|}

== বঁটা আৰু মনোনয়ন ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;

|-
! বৰ্ষ !! বঁটা !! শিতান !! কাম !! ফলাফল
|-
| ২০১৮ || এছ.বি.এছ. এণ্টাৰটেইনমেণ্ট এৱাৰ্ডচ || ৰুকী এৱাৰ্ড (পুৰুষ) || ''ভিলেজ চাৰ্ভাইভেল, দি এইট'' || মনোনীত
|-

| ২০২১ || এছিয়া কণ্টেণ্টচ এৱাৰ্ডচ || নিউকামাৰ (পুৰুষ) || ''নাভিলেৰা'', ''চুইট হোম'' || বিজয়ী
|-

| ২০২১ || বেইকচাং আৰ্টচ এৱাৰ্ডচ || শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতা (দূৰদৰ্শন) || ''চুইট হোম'' || মনোনীত
|-

| ২০২৩ || এছ.বি.এছ. ড্ৰামা এৱাৰ্ডচ || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (ৰোমাণ্টিচ কমেডী) || ''মাই ডেমন'' || বিজয়ী
|}

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist|refs=

&lt;ref name=&quot;touch&quot;&gt;{{Cite web|url=https://chosun.com|title='진심이 닿다' 송강, 퀵서비스 기사로 특별출연...여심 스틸러 등극|website=The Chosun Ilbo|language=ko|date=March 21, 2019|access-date=August 23, 2019}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;sweethome&quot;&gt;{{cite web|url=https://naver.com|title='스위트홈' 시즌2·시즌3 동시 제작...송강→오정세 출연 확정 [공식]|publisher=Edaily|via=Naver|language=ko|date=June 15, 2022|access-date=June 15, 2022}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fourhands&quot;&gt;{{Cite web|url=https://donga.com|title='전역' 송강 다시 고등학생…'포핸즈' 이준영-장규리 음악 천재 된다 [공식]|website=Sports Donga|language=ko|date=January 26, 2026|access-date=January 26, 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;iland2&quot;&gt;{{cite web|url=https://chosun.com|title=&quot;입대 전 마지막 활동&quot; 송강, '아이랜드2' 스토리텔러 맡아|website=Sports Chosun|language=ko|date=March 11, 2024|access-date=August 31, 2024}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ioppa&quot;&gt;{{cite web|url=https://naver.com|title=[DAY컷] '이옵빠몰까'이상형 종합 선물 세트 포스터 공개|publisher=Sports Donga|via=Naver|language=ko|date=March 7, 2018|access-date=February 8, 2022}}&lt;/ref&gt;
}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{IMDb name}}

[[শ্ৰেণী:দক্ষিণ কোৰিয়াৰ ব‍্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেতা]]</text>
      <sha1>ngst8vne6ybebbmdol4q5h7db7g89xe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা/বিস্তাৰিত/ব্যক্তি</title>
    <ns>4</ns>
    <id>127531</id>
    <revision>
      <id>610973</id>
      <parentid>610970</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T12:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>হানিফ আলী</username>
        <id>19725</id>
      </contributor>
      <comment>/* Other visual arts */ লিংক আৰু অনুবাদ</comment>
      <origin>610973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152573" sha1="pru3s9mvuyn30as0u1c71fiz3sjw2iz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Short description|Larger list of vital articles to be included on Wikipedias}}
{{shortcut|WP:VAP|WP:VA/P|WP:VAPEOPLE}}
{{center|{{Clickable button 2|ব্যক্তি বিষয়ক যিকোনো এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ চতুৰ্থ স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ বাবে ইয়াত টিপক|class=mw-ui-progressive|url=https://randomincategory.toolforge.org/?category=Wikipedia%20level-4%20vital%20articles%20in%20People&amp;server=en.wikipedia.org&amp;cmnamespace=&amp;cmtype=&amp;returntype=subject}}}}

'''গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ''' হৈছে এনে বিষয়ৰ তালিকা যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত সংশ্লিষ্ট উচ্চমানৰ প্ৰবন্ধ থাকিব লাগে। ই ৱিকিপিডিয়াৰ অতি প্ৰয়োজনীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ অৱস্থা অনুসৰণ কৰিবলৈ [[Special:Recentchangeslinked/Wikipedia:Vital articles|কেন্দ্ৰীভূত চোৱাচিতা তালিকা]] হিচাপে কাম কৰে। দহ হাজাৰ প্ৰবন্ধৰ এঘাৰটা স্তৰ ৪ উপ-তালিকাৰ ভিতৰত এইটো অন্যতম আৰু বৰ্তমান নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে।


এই তালিকাখন ইংৰাজী ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ অনুকূল। সকলো ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয় বুলি বিবেচিত [[m:List of articles every Wikipedia should have/Expanded|দহ হাজাৰ প্ৰবন্ধৰ তালিকা]]ও আছে।

এই তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ যোগ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিষয়ে অধিক তথ্যৰ বাবে, অনুগ্ৰহ কৰি সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন (FAQ) পৃষ্ঠা চাওক।

{{TOC limit|4}}

&lt;!-- update summary table: The text between update comments will be automatically overwritten by the bot. --&gt;
সৰ্বমুঠ ১,৯৬৭ টা প্ৰবন্ধ আছে।
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Class !! #Articles
|-
| {{Icon|FA}} [[:Category:FA-Class vital articles|FA]] || ১৭৩
|-
| {{Icon|GA}} [[:Category:GA-Class vital articles|GA]] || ২২২
|-
| {{Icon|A}} [[:Category:A-Class vital articles|A]] || ২
|-
| {{Icon|B}} [[:Category:B-Class vital articles|B]] || ৯০৯
|-
| {{Icon|C}} [[:Category:C-Class vital articles|C]] || ৬৫৭
|-
| {{Icon|FFA}} [[:Category:Wikipedia former featured articles|FFA]] || ৮৮
|-
| {{Icon|DGA}} [[:Category:Delisted good articles|DGA]] || ৮৮
|-
| {{Icon|Start}} [[:Category:Start-Class vital articles|Start]] || ৮
|}
&lt;!-- update end: summary table --&gt;
&lt;/noinclude&gt;

=ব্যক্তি=
==মনোৰঞ্জকসকল==
===অভিনেতা===
{{Div col|colwidth=15em}}
====এছিয়া====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[তশ্বিৰো মিফিউন]] ([[:en:Toshiro Mifune]])
# {{Icon|C}} [[চেটচুকু হাৰা]] ([[:en:Setsuko Hara]])&lt;!--born June, 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[মধুবালা]] ([[:en:Madhubala]])&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|B}} [[অমিতাভ বচ্চন]] ([[:en:Amitabh Bachchan]])&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ৰজনীকান্ত]] ([[:en:Rajinikanth]])&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[জেকী চান]] ([[:en:Jackie Chan]])&lt;!--born 1954--&gt;

====ইউৰোপ====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[ৰুডলফ ভেলেণ্টিন']] ([[:en:Rudolph Valentino]])&lt;!--born 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্লিন ডিট্ৰিস]] ([[:en:Marlene Dietrich]]))&lt;!--born December, 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[গ্ৰেটা গাৰ্বো]] ([[:en:Greta Garbo]]&lt;!--born September, 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইংগ্ৰিড বাৰ্গমেন]] ([[:en:Ingrid Bergman]])&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|C}} [[মাৰ্চেলো মাষ্ট্ৰ'য়ানি]] ([[:en:Marcello Mastroianni]])&lt;!--born September 26, 1924--&gt;
# {{Icon|C}} [[ক্লাউছ কিনস্কি]] ([[:en:Klaus Kinski]])&lt;!--born October, 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[ছফিয়া লৰেন]] ([[:en:Sophia Loren]])&lt;!--born September 20, 1934--&gt;

=====ফ্ৰান্স=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[চাৰা বাৰ্নহাৰ্ড]] [[:en:Sarah Bernhardt]]&lt;!--born 1844--&gt;
# {{Icon|C}} [[জিন গেবিন]] [[:en:Jean Gabin]]&lt;!--born May, 1904--&gt;
# {{Icon|C}} [[জিন ম'ৰ']] [[:en:Jeanne Moreau]]&lt;!--born January, 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[ব্ৰিজিট বাৰ্ডট]] [[:en:Brigitte Bardot]]&lt;!--born September 28, 1934--&gt;
# {{Icon|B}} [[এলেন ডেলন]] [[:en:Alain Delon]]&lt;!--born November, 1935--&gt;

=====ইউনাইটেড কিংডম=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|FA}} [[জন গিলগুড]] [[:en:John Gielgud]]&lt;!--born April, 1904--&gt;
# {{Icon|FA}} [[লৰেন্স অলিভিয়াৰ]] [[:en:Laurence Olivier]]&lt;!--born May 22, 1907--&gt;
# {{Icon|FA}} [[ভিভিয়ান লি]] [[:en:Vivien Leigh]]&lt;!--born 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[এলেক গিনিজ]] [[:en:Alec Guinness]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|GA}} [[অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন]] [[:en:Audrey Hepburn]]&lt;!--born May, 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[শ্বেন কনেৰী]] [[:en:Sean Connery]]&lt;!--born August, 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[পিটাৰ অ'টুল]] [[:en:Peter O'Toole]]&lt;!--born August, 1932--&gt;
# {{Icon|B}} [[জুলি এণ্ড্ৰুজ]] [[:en:Julie Andrews]]&lt;!--born October, 1935--&gt;

====United States====
{{Vital article count|30}}
# {{Icon|B}} [[মেৰী পিকফৰ্ড]] ([[:en:Mary Pickford]])&lt;!--born 1892 (Canadian by birth but almost entirety of career in US)--&gt;
# {{Icon|C}} [[লিলিয়ান গিছ]] ([[:en:Lillian Gish]])&lt;!--born October, 1893--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[হামফ্ৰে বগাৰ্ট]] ([[:en:Humphrey Bogart]])&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|GA}} [[স্পেন্সৰ ট্ৰেচি]] ([[:en:Spencer Tracy]])&lt;!--born 1900--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্লাৰ্ক গেবল]] ([[:en:Clark Gable]])&lt;!--born February, 1901--&gt;
# {{Icon|FA}} [[গেৰী কুপাৰ]] ([[:en:Gary Cooper]])&lt;!--born May, 1901--&gt;
# {{Icon|GA}} [[কেৰী গ্ৰাণ্ট]] ([[:en:Cary Grant]])&lt;!--born January, 1904--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[জোয়ান ক্ৰফৰ্ড]] ([[:en:Joan Crawford]])&lt;!--born March, 1904 or 1908--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[হেনৰী ফণ্ডা]] ([[:en:Henry Fonda]])&lt;!--born May, 1905--&gt;
# {{Icon|FA}} [[কেথাৰিন হেপবাৰ্ন]] ([[:en:Katharine Hepburn]])&lt;!--born May 12, 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[জন ৱেইন]] ([[:en:John Wayne]])&lt;!--born May 26, 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[বাৰ্বাৰা ষ্টেনউইক]] ([[:en:Barbara Stanwyck]])&lt;!--born July, 1907--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[বেট ডেভিছ]] ([[:en:Bette Davis]])&lt;!--born April, 1908--&gt;
# {{Icon|GA}} [[জেমছ ষ্টুৱেৰ্ট]] [[:en:James Stewart]]&lt;!--born May, 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[গ্ৰেগৰী পেক]] [[:en:Gregory Peck]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰীতা হেৱৰ্থ]] [[:en:Rita Hayworth]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডৰিছ ডে]] [[:en:Doris Day]]&lt;!--born April, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[জুডি গাৰ্লেণ্ড]] [[:en:Judy Garland]]&lt;!--born June, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো]] [[:en:Marlon Brando]]&lt;!--born April, 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[লৰেন বেকল]] [[:en:Lauren Bacall]]&lt;!--born September 16, 1924--&gt;
# {{Icon|FA}} [[মেৰীলিন মনৰো]] [[:en:Marilyn Monroe]]&lt;!--born June, 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[চিডনী পইটিয়েৰ]] [[:en:Sidney Poitier]]&lt;!--born 1927 (also Bahamian but born in US soil and entirety of career in US)--&gt;
# {{Icon|B}} [[শ্বাৰলী টেম্পল]] [[:en:Shirley Temple]]&lt;!--born April, 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[গ্ৰেচ কেলি]] [[:en:Grace Kelly]]&lt;!--born November, 1929--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ক্লিণ্ট ইষ্টউড]] [[:en:Clint Eastwood]]&lt;!--born May, 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[এলিজাবেথ টেইলৰ]] [[:en:Elizabeth Taylor]]&lt;!--born February, 1932--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেক নিকোলছন]] [[:en:Jack Nicholson]]&lt;!--born 1937--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ৰবাৰ্ট ডি নিৰো]] [[:en:Robert De Niro]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|GA}} [[মেৰিল ষ্ট্ৰিপ]] [[:en:Meryl Streep]]&lt;!--born 1949--&gt;
# {{Icon|B}} [[টম হেংকছ]] [[:en:Tom Hanks]]&lt;!--born 1956--&gt;
{{Div col end}}

===নৃত্যশিল্পী আৰু নৃত্য পৰিচালক===
{{Div col|colwidth=15em}}
====বেলেট====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[মাৰিউছ পেটিপা]] [[:en:Marius Petipa]]&lt;!--born 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[আন্না পাভলোভা]] [[:en:Anna Pavlova]]&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|C}} [[ভাছলাভ নিজিনস্কি]] [[:en:Vaslav Nijinsky]]&lt;!--born 1889 or 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[জৰ্জ বালানচিন]] [[:en:George Balanchine]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|GA}} [[মাৰ্গট ফণ্টেইন]] [[:en:Margot Fonteyn]]&lt;!--born 1919--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰুডলফ নুৰেয়েভ]] [[:en:Rudolf Nureyev]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} [[মিখাইল বাৰিছনিকোভ]] [[:en:Mikhail Baryshnikov]]&lt;!--born 1948--&gt;

====অন্য নৃত্য====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[ইজুমো ন' ওকুণি]] [[:en:Izumo no Okuni]]&lt;!--born c 1578--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইছাডোৰা ডানকান]] [[:en:Isadora Duncan]]&lt;!--born 1877 or 1878--&gt;
# {{Icon|C}} [[মাৰ্থা গ্ৰেহাম]] [[:en:Martha Graham]]&lt;!--born 1894--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেড এষ্টেয়াৰ]] [[:en:Fred Astaire]]&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোচেফিন বেকাৰ]] [[:en:Josephine Baker]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[জিঞ্জাৰ ৰজাৰ্ছ]] [[:en:Ginger Rogers]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিন কেলি]] [[:en:Gene Kelly]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[বব ফছে]] [[:en:Bob Fosse]]&lt;!--born 1927--&gt;
{{Div col end}}

===কমেডিয়ান===
{{Vital article count|10}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[মাৰ্ক্স ব্ৰাদাৰ্ছ]] [[:en:Marx Brothers]]&lt;!--main members born 1887-1890--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[লৰেল আৰু হাৰ্ডি]] [[:en:Laurel and Hardy]]&lt;!--born 1890 and 1892--&gt;
# {{Icon|B}} [[ম্যে ৱেষ্ট]] [[:en:Mae West]]&lt;!--born August, 1893--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[লুচিল বল]] [[:en:Lucille Ball]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|C}} [[লুইচ ডি ফুনেছ]] [[:en:Louis de Funès]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[কেৰল বাৰ্নেট]] [[:en:Carol Burnett]]&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|C}} [[জৰ্জ কাৰ্লিন]] [[:en:George Carlin]]&lt;!--born May, 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[বিল কচবি]] [[:en:Bill Cosby]]&lt;!--born July, 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰিচাৰ্ড প্ৰায়ৰ]] [[:en:Richard Pryor]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[মণ্টি পাইথন]] [[:en:Monty Python]]&lt;!--born 1939-1943--&gt;
{{Div col end}}

===আয়োজক আৰু পৰিৱেশক===
{{Vital article count|6}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[পি টি বাৰ্নাম]] [[:en:P. T. Barnum]]&lt;!--born 1810--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেৰী হাউডিনি]] [[:en:Harry Houdini]]&lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্চেল মাৰ্চেউ]] [[:en:Marcel Marceau]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[জনী কাৰ্ছন]] [[:en:Johnny Carson]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ফ্ৰেড ৰজাৰ্ছ]] [[:en:Fred Rogers]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[অপ্ৰা উইনফ্ৰে]] [[:en:Oprah Winfrey]]&lt;!--born 1954--&gt;
{{Div col end}}

==দৃশ্য শিল্পী==

===পশ্চিমীয়া চিত্ৰশিল্পী আৰু চিত্ৰকৰ===
{{Div col|colwidth=15em}}
====প্ৰাক-ৰেনেছাঁ====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[জিঅ’ট্টো]] [[:en:Giotto]]

====ৰেনেছাঁৰপৰা আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিলৈকে====
{{Vital article count|22}}
# {{Icon|B}} [[জান ভান আইক]] [[:en:Jan van Eyck]]&lt;!--born in 1380s or early 1390s--&gt;
# {{Icon|C}} [[মাছাচিও]] [[:en:Masaccio]]&lt;!--born 1401--&gt;
# {{Icon|B}} [[চেণ্ড্ৰ' বটিচেলি]] [[:en:Sandro Botticelli]]&lt;!--born c 1445--&gt;
# {{Icon|B}} [[হাইৰ'নিমাছ বছ]] [[:en:Hieronymus Bosch]]&lt;!--born c 1450--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[লিঅ'নাৰ্ড' দা ভিন্সি]] '''[[:en:Leonardo da Vinci]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1452--&gt;
# {{Icon|C}} [[আলব্ৰেক্ট ডুৰেৰ]] [[:en:Albrecht Dürer]]&lt;!--born 1471--&gt;
# {{Icon|B}} [[টাইটিয়ান]] [[:en:Titian]]&lt;!--born in 1470s or 1480s--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰাফেল]] [[:en:Raphael]] &lt;!--born 1483--&gt;
# {{Icon|B}} [[হান্স হোলবেইন দ্য ইয়াংগাৰ]] [[:en:Hans Holbein the Younger]]&lt;!--born c 1497--&gt;
# {{Icon|B}} [[পিটাৰ ব্ৰুগেল দ্য এলডাৰ]] [[:en:Pieter Bruegel the Elder]]&lt;!--born in late 1520--&gt;
# {{Icon|FA}} [[এল গ্ৰেকো]] [[:en:El Greco]]&lt;!--born 1541--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[কাৰাভাজিঅ']] [[:en:Caravaggio]]&lt;!--born 1571--&gt;
# {{Icon|C}} [[পিটাৰ পল ৰুবেন্স]] [[:en:Peter Paul Rubens]]&lt;!--born 1577--&gt;
# {{Icon|B}} [[আৰ্টেমিচিয়া জেণ্টিলেস্কি]] [[:en:Artemisia Gentileschi]]&lt;!--born 1593--&gt;
# {{Icon|B}} [[নিকোলাছ পৌচিন]] [[:en:Nicolas Poussin]]&lt;!--born 1594--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[ডিয়েগো ভেলাস্কেজ]] [[:en:Diego Velázquez]]&lt;!--born 1599--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[ৰে'ম্ব্ৰেণ্ট]] '''[[:en:Rembrandt]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1606--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোহানেছ ভাৰ্মিৰ]] [[:en:Johannes Vermeer]]&lt;!--born 1632--&gt;
# {{Icon|C}} [[এণ্টোৱান ৱাট']] [[:en:Antoine Watteau]]&lt;!--born 1684--&gt;
# {{Icon|B}} [[উইলিয়াম হোগাৰ্থ]] [[:en:William Hogarth]]&lt;!--born 1697--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফ্ৰান্সিস্কো গয়া]] [[:en:Francisco Goya]]&lt;!--born 1746--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[জেক-লুইচ ডেভিদ]] [[:en:Jacques-Louis David]]&lt;!--born 1748--&gt;

====আধুনিক যুগ====
{{Vital article count|40}}
# {{Icon|FA}} [[কেছপাৰ ডেভিদ ফ্ৰেড্ৰিচ]] [[:en:Caspar David Friedrich]]&lt;!--born 1774--&gt;
# {{Icon|C}} [[জে এম ডব্লিউ টাৰ্নাৰ]] [[:en:J. M. W. Turner]]&lt;!--born 1775--&gt;
# {{Icon|B}} [[জন কনিষ্টবল]] [[:en:John Constable]]&lt;!--born 1776--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিন-অগাষ্ট-ডমিনিক ইংগ্ৰেছ]] [[:en:Jean-Auguste-Dominique Ingres]]&lt;!--born 1780--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইউজেন ডেলাক্ৰ'ইছ]] [[:en:Eugène Delacroix]]&lt;!--born 1798--&gt;
# {{Icon|B}} [[গুস্তাভ ক'ৰবেট]] [[:en:Gustave Courbet]]&lt;!--born 1819--&gt;
# {{Icon|B}} [[কেমিল পিছাৰো]] [[:en:Camille Pissarro]]&lt;!--born 1830--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডৱাৰ্ড মেনেট]] [[:en:Édouard Manet]]&lt;!--born 1832--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেমছ মেকনিল হুইছলাৰ]] [[:en:James McNeill Whistler]]&lt;!--born July 10, 1834--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডগাৰ ডেগাছ]] [[:en:Edgar Degas]]&lt;!--born July 19, 1834--&gt;
# {{Icon|B}} [[পল চেজান]] [[:en:Paul Cézanne]]&lt;!--born 1839--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্লড মনেট]] [[:en:Claude Monet]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[পিয়েৰ-অগষ্ট ৰেন'য়াৰ]] [[:en:Pierre-Auguste Renoir]]&lt;!--born 1841--&gt;
# {{Icon|C}} [[হেনৰী ৰুছ’]] [[:en:Henri Rousseau]]&lt;!--born May, 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইলিয়া ৰেপিন]] [[:en:Ilya Repin]]&lt;!--born August, 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[পল গগুইন]] [[:en:Paul Gauguin]]&lt;!--born 1848--&gt;
# {{Icon|FA}} [[ভিনচেণ্ট ভেন গঘ]] '''[[:en:Vincent van Gogh]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1853--&gt;
# {{Icon|B}} [[জন চিংগাৰ চাৰ্জেণ্ট]] [[:en:John Singer Sargent]]&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[জৰ্জ চেউৰাট]] [[:en:Georges Seurat]]&lt;!--born 1859--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডভাৰ্ড মাঞ্চ]] [[:en:Edvard Munch]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেনৰী ডি টুলুজ-লট্ৰেক]] [[:en:Henri de Toulouse-Lautrec]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[ৱাচিলি কেণ্ডিনস্কি]] [[:en:Wassily Kandinsky]]&lt;!--born 1866--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেনৰী মেটিছে]] [[:en:Henri Matisse]]&lt;!--born 1869--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[পিট মণ্ড্ৰিয়ান]] [[:en:Piet Mondrian]]&lt;!--born 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[কাজিমিৰ মালেভিচ]] [[:en:Kazimir Malevich]]&lt;!--born February 1879--&gt;
# {{Icon|B}} [[পল ক্লী]] [[:en:Paul Klee]]&lt;!--born December 1879--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফ্ৰান্স মাৰ্ক]] [[:en:Franz Marc]]&lt;!--born 1880--&gt;
# {{Icon|B}} [[পাব্‌ল' পিকাছ'|পাবলো পিকাচো]] '''[[:en:Pablo Picasso]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডৱাৰ্ড হপাৰ]] [[:en:Edward Hopper]]&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডিয়েগো ৰিভেৰা]] [[:en:Diego Rivera]]&lt;!--born 1886--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্ক চাগাল]] [[:en:Marc Chagall]]&lt;!--born July, 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[জৰ্জিয়া অ'কিফ]] [[:en:Georgia O'Keeffe]]&lt;!--born November, 1887--&gt;
# {{Icon|C}} [[মেক্স আৰ্নষ্ট]] [[:en:Max Ernst]]&lt;!--born 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোয়ান মিৰো]] [[:en:Joan Miró]]&lt;!--born 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[ৰেনে মেগ্ৰিট]] [[:en:René Magritte]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[চালভাড' ডালি]] [[:en:Salvador Dalí]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰিদা কাল']] [[:en:Frida Kahlo]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেকচন পলক]] [[:en:Jackson Pollock]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[এণ্ডি ৱাৰহল]] [[:en:Andy Warhol]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[গেৰহাৰ্ড ৰিখটাৰ]] [[:en:Gerhard Richter]]&lt;!--born 1932--&gt;

====কমিকছ আৰু মাংগা শিল্পী, প্ৰিণ্ট কাৰ্টুনকাৰ আৰু চিত্ৰকৰ====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|GA}} [[উইন্সৰ মেককে]] [[:en:Winsor McCay]]&lt;!--born in late 1860s or early 1870s--&gt;
# {{Icon|C}} [[অব্ৰি বিয়াৰ্ডছলি]] [[:en:Aubrey Beardsley]]&lt;!--born 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[নৰ্মান ৰকৱেল]] [[:en:Norman Rockwell]]&lt;!--born 1894--&gt;
# {{Icon|GA}} [[এম চি এশ্বাৰ]] [[:en:M. C. Escher]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|GA}} [[হাৰ্জে]] [[:en:Hergé]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[উইল আইছনাৰ]] [[:en:Will Eisner]]&lt;!--born March, 1917--&gt;
# {{Icon|GA}} [[জেক কিৰ্বি]] [[:en:Jack Kirby]]&lt;!--born August, 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[ওছামু টেজুকা]] [[:en:Osamu Tezuka]]&lt;!--born 1928--&gt;
{{Div col end}}

===অন্যান্য দৃশ্য কলা===
{{Div col|colwidth=15em}}
====ভাস্কৰ্য্য শিল্পী====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[ফিডিয়াছ]] [[:en:Phidias]]&lt;!--fifth century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডোনাটেলো]] [[:en:Donatello]]&lt;!--born c 1386--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাইকেলেঞ্জেল'|মাইকেল এঞ্জেলো]] '''[[:en:Michelangelo]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1475--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিয়ান লৰেঞ্জো বাৰ্নিনি]] [[:en:Gian Lorenzo Bernini]]&lt;!--born 1598--&gt;
# {{Icon|GA}} [[অগাষ্ট ৰডিন]] [[:en:Auguste Rodin]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[কনষ্টেণ্টিন ব্ৰাংকুচি]] [[:en:Constantin Brâncuși]]&lt;!--born 1876--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্চেল ডুচাম্প]] [[:en:Marcel Duchamp]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[হেনৰী মূৰ]] [[:en:Henry Moore]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|C}} [[আলবাৰ্টো জিয়াকোমেটি]] [[:en:Alberto Giacometti]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোচেফ বেউইছ]] [[:en:Joseph Beuys]]&lt;!--born 1921--&gt;

====স্থপতি====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|C}} [[ইমহোটেপ]] [[:en:Imhotep]]&lt;!--27th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ভিট্ৰুভিয়াছ]] [[:en:Vitruvius]]&lt;!--first century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফিলিপো ব্ৰুনেলেস্কি]] [[:en:Filippo Brunelleschi]]&lt;!--born 1377--&gt;
# {{Icon|B}} [[লিঅ'ন বাটিষ্টা আলবাৰ্টি]] [[:en:Leon Battista Alberti]]&lt;!--born 1404--&gt;
# {{Icon|B}} [[মিমাৰ চিনান]] [[:en:Mimar Sinan]]&lt;!--born in late 1480s or 1490s--&gt;
# {{Icon|B}} [[আন্দ্ৰেয়া পালাডিঅ']] [[:en:Andrea Palladio]]&lt;!--born 1508--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্ৰিষ্টোফাৰ ৰেন]] [[:en:Christopher Wren]]&lt;!--born 1632--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[এণ্টনি গৌডি]] [[:en:Antoni Gaudí]]&lt;!--born 1852--&gt;
# {{Icon|B}} [[লুই চুলিভান]] [[:en:Louis Sullivan]]&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেংক লয়ড ৰাইট]] [[:en:Frank Lloyd Wright]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৱালটাৰ গ্ৰপিয়াছ]] [[:en:Walter Gropius]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|C}} [[লুডৱিগ মিছ ভান ডেৰ ৰোহে]] [[:en:Ludwig Mies van der Rohe]]&lt;!--born 1886--&gt;
# {{Icon|C}} [[লী ক'ৰবাজিয়ে|লে কৰ্বিজিয়েৰ]] [[:en:Le Corbusier]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|C}} [[বাকমিনিষ্টাৰ ফুলাৰ]] [[:en:Buckminster Fuller]]&lt;!--born 1895--&gt;
# {{Icon|C}} [[আলভাৰ আলটো]] [[:en:Alvar Aalto]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|C}} [[লুই কান]] [[:en:Louis Kahn]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফিলিপ জনছন]] [[:en:Philip Johnson]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[অস্কাৰ নিমেয়াৰ]] [[:en:Oscar Niemeyer]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|FA}} [[আই এম পেই]] [[:en:I. M. Pei]]&lt;!--born 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেংক গেহৰী]] [[:en:Frank Gehry]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[জাহা হাদিদ]] [[:en:Zaha Hadid]]&lt;!--born 1950--&gt;

====ডিজাইনাৰ====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[কোকো চেনেল]] [[:en:Coco Chanel]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰেমণ্ড ল'ৱি]] [[:en:Raymond Loewy]]&lt;!--born 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[ইভ চেণ্ট লৰেণ্ট (ডিজাইনাৰ)]] [[:en:Yves Saint Laurent (designer)]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[শ্বিগেৰু মিয়ামোটো]] [[:en:Shigeru Miyamoto]]&lt;!--born 1952--&gt;

====ফটোগ্ৰাফাৰসকল====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[ইডৱাৰ্ড মুইব্ৰিজ]] [[:en:Eadweard Muybridge]]&lt;!--born 1830--&gt;
# {{Icon|B}} [[চাৰ্গেই প্ৰকুডিন-গৰ্স্কি]] [[:en:Sergey Prokudin-Gorsky]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডৱাৰ্ড ৱেষ্টন]] [[:en:Edward Weston]]&lt;!--born 1886--&gt;
# {{Icon|B}} [[মেন ৰে]] [[:en:Man Ray]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|GA}} [[এন্সেল এডামছ]] [[:en:Ansel Adams]]&lt;!--born 1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেনৰী কাৰ্টিয়েৰ-ব্ৰেছন]] [[:en:Henri Cartier-Bresson]]&lt;!--born 1908--&gt;

====বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাতা====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[এণ্টনিঅ' ষ্ট্ৰাডিভাৰী]] [[:en:Antonio Stradivari]]&lt;!--born in 1640s--&gt;

====নগৰ পৰিকল্পনাকাৰী আৰু লেণ্ডস্কেপ আৰ্কিটেক্ট====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[জৰ্জ-ইউজেন হাউছমেন]] [[:en:Georges-Eugène Haussmann]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেডেৰিক ল অলমষ্টেড]] [[:en:Frederick Law Olmsted]]&lt;!--born 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰবাৰ্ট মোজেছ]] [[:en:Robert Moses]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেন জেকবছ]] [[:en:Jane Jacobs]]&lt;!--born 1916--&gt;
{{Div col end}}

===Non-Western art===
{{Vital article count|5}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Wang Xizhi]]&lt;!--fourth century--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sesshū Tōyō]]&lt;!--born c. 1420--&gt;
# {{Icon|C}} [[Shitao]]&lt;!--born 1642--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Hokusai]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1760--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hiroshige]]&lt;!--born 1797--&gt;
{{Div col end}}

==Writers==
===Ancient===
{{Div col|colwidth=15em}}
====Asia====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Qu Yuan]]&lt;!--4th and 3rd centuries BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kalidasa]]&lt;!--4th and 5th centuries CE--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tao Yuanming]]&lt;!--born 365--&gt;

====Europe====
=====Greece=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} '''[[Homer]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--possibly 8th or 7th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hesiod]]&lt;!--8th or 7th century BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sappho]]&lt;!--born late 7th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Aeschylus]]&lt;!--born c. 525 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sophocles]]&lt;!--born c. 497 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Euripides]]&lt;!--born c. 480 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Aristophanes]]&lt;!--possibly born 446 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Menander]]&lt;!--born c. 342 BC--&gt;

=====Ancient Rome=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Plautus]]&lt;!--born c. 254 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Terence]]&lt;!--born in 190s or 180s BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Catullus]]&lt;!--born 80s BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Virgil]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 70 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Horace]]&lt;!--born 65 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ovid]]&lt;!--born 43 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Lucian]]&lt;!--possibly born c. 125 CE--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|26}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Asia====
{{Vital article count|19}}
=====Eastern Asia=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Wang Wei]]&lt;!--born 699--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Li Bai]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 701--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Du Fu]]&lt;!--born 712--&gt;
# {{Icon|C}} [[Han Yu]]&lt;!--born 768--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bai Juyi]]&lt;!--born 772--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Murasaki Shikibu]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 970s--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ouyang Xiu]]&lt;!--born 1007--&gt;
# {{Icon|B}} [[Su Shi]]&lt;!--born 1037--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Amir Khusrau]]&lt;!--born 1253--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kabir]]&lt;!--15th century--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Abu Nuwas]]&lt;!--born 766-68--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Rudaki]]&lt;!--born c. 858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdowsi]]&lt;!--born 940--&gt;
# {{Icon|C}} [[Omar Khayyam]]&lt;!--born 1048--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nizami Ganjavi]]&lt;!--born c. 1141--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Rumi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1207--&gt;
# {{Icon|C}} [[Saadi Shirazi]]&lt;!--born 1210--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hafez]]&lt;!--born 1310s--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jami]]&lt;!--born 1414--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Chrétien de Troyes]]&lt;!--late 12th century--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Dante Alighieri]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1265--&gt;
# {{Icon|C}} [[Petrarch]]&lt;!--born 1304--&gt;
# {{Icon|C}} [[Giovanni Boccaccio]]&lt;!--born 1313--&gt;
# {{Icon|B}} [[Geoffrey Chaucer]]&lt;!--possibly born 1343--&gt;
# {{Icon|B}} [[Christine de Pizan]]&lt;!--born 1364--&gt;
# {{Icon|C}} [[François Villon]]&lt;!--born c. 1431--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|37}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Asia====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|FA}} [[Fuzuli (poet)]]&lt;!--born 1483--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mirabai]]&lt;!--born c. 1498--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tulsidas]]&lt;!--born 1511--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tukaram]]&lt;!--born 1598 or 1608--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Matsuo Bashō]]&lt;!--born 1644--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mir Taqi Mir]]&lt;!--born 1723--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|31}}
# {{Icon|B}} [[Luís de Camões]]&lt;!--born c. 1525--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Miguel de Cervantes]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born c. 1547--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lope de Vega]]&lt;!--born 1562--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pedro Calderón de la Barca]]&lt;!--born 1600--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giacomo Casanova]]&lt;!--born 1725--&gt;
# {{Icon|B}} [[Johann Wolfgang von Goethe]]&lt;!--born 1749--&gt;
# {{Icon|C}} [[Friedrich Schiller]]&lt;!--born 1759--&gt;
=====France=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[François Rabelais]]&lt;!--born 1480s or 1490s--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Nostradamus]]&lt;!--born 1503--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michel de Montaigne]]&lt;!--born 1533--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pierre Corneille]]&lt;!--born 1606--&gt;
# {{Icon|C}} [[Molière]]&lt;!--born 1622--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Perrault]]&lt;!--born 1628--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean Racine]]&lt;!--born 1639--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Voltaire]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1694--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marquis de Sade]]&lt;!--born 1740--&gt;
=====Great Britain and Ireland=====
{{Vital article count|15}}
# {{Icon|B}} [[Thomas More]]&lt;!--born 1478--&gt;
# {{Icon|C}} [[Edmund Spenser]]&lt;!--born c. 1552--&gt;
# {{Icon|B}} [[Christopher Marlowe]]&lt;!--born February, 1564--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[William Shakespeare]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born April, 1564--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Donne]]&lt;!--born c. 1572--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ben Jonson]]&lt;!--born June 1572--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Milton]]&lt;!--born 1608--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Dryden]]&lt;!--born 1631--&gt;
# {{Icon|B}} [[Daniel Defoe]]&lt;!--born c. 1660--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jonathan Swift]]&lt;!--born 1667--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Pope]]&lt;!--born 1688--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry Fielding]]&lt;!--born 1707--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Samuel Johnson]]&lt;!--born 1709--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Blake]]&lt;!--born 1757--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Burns]]&lt;!--born 1759--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|169}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Africa====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Naguib Mahfouz]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nadine Gordimer]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Chinua Achebe]]&lt;!--born 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Wole Soyinka]]&lt;!--born 1934--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ngũgĩ wa Thiong'o]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[J. M. Coetzee]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ben Okri]]&lt;!--born 1959--&gt;

====Americas====
{{Vital article count|47}}

=====Caribbean=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[V. S. Naipaul]]&lt;!--born 1932--&gt;

=====US and Canada=====
{{Vital article count|37}}
# {{Icon|GA}} [[Henry Wadsworth Longfellow]]&lt;!--born 1807--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Edgar Allan Poe]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Walt Whitman]]&lt;!--born May, 1819--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Herman Melville]]&lt;!--born August, 1819--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Emily Dickinson]]&lt;!--born 1830--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mark Twain]]&lt;!--born 1835--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Henry James]]&lt;!--born 1843--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edith Wharton]]&lt;!--born 1862--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Frost]]&lt;!--born January, 1874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Upton Sinclair]]&lt;!--born September, 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jack London]]&lt;!--born 1876--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ezra Pound]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|C}} [[Raymond Chandler]]&lt;!--born July, 1888--&gt;
# {{Icon|B}} [[T. S. Eliot]]&lt;!--born September, 1888--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[H. P. Lovecraft]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|GA}} [[F. Scott Fitzgerald]]&lt;!--born 1896--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Faulkner]]&lt;!--born 1897--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ernest Hemingway]]&lt;!--born July, 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[Langston Hughes]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Steinbeck]]&lt;!--born 1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dr. Seuss]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Robert A. Heinlein]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tennessee Williams]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|C}} [[Saul Bellow]]&lt;!--born June, 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Miller]]&lt;!--born October, 1915--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Isaac Asimov]]&lt;!--born January, 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ray Bradbury]]&lt;!--born August, 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jack Kerouac]]&lt;!--born March, 1922--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Kurt Vonnegut]]&lt;!--born November, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} [[Stan Lee]]&lt;!--born December, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} [[Allen Ginsberg]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Maya Angelou]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ursula K. Le Guin]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Toni Morrison]]&lt;!--born 1931--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sylvia Plath]]&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Margaret Atwood]]&lt;!--born 1939--&gt;
# {{Icon|B}} [[Stephen King]]&lt;!--born 1947--&gt;

=====Latin America=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Machado de Assis]]&lt;!--born 1839--&gt;
# {{Icon|B}} [[José Martí]]&lt;!--born 1853--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Jorge Luis Borges]]&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pablo Neruda]]&lt;!--born July, 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alejo Carpentier]]&lt;!--born December, 1904--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jorge Amado]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gabriel García Márquez]]&lt;!--born 1927--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carlos Fuentes]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Mario Vargas Llosa]]&lt;!--born 1936--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|16}}

=====Central Asia=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Chinghiz Aitmatov]]&lt;!--born 1928--&gt;

=====Eastern Asia=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Natsume Sōseki]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lu Xun]]&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ryūnosuke Akutagawa]]&lt;!--born 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lao She]]&lt;!--born February, 1899--&gt;
# {{Icon|C}} [[Yasunari Kawabata]]&lt;!--born June, 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jin Yong]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[Yukio Mishima]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kenzaburō Ōe]]&lt;!--born 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Haruki Murakami]]&lt;!--born 1949--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Ghalib]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Rabindranath Tagore]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1861--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Muhammad Iqbal]]&lt;!--born 1877--&gt;
# {{Icon|C}} [[Premchand]]&lt;!--born 1880--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Kahlil Gibran]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|B}} [[Orhan Pamuk]]&lt;!--born 1952--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|97}}

=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|26}}
# {{Icon|GA}} [[Adam Mickiewicz]]&lt;!--born 1799--&gt;
# {{Icon|C}} [[Taras Shevchenko]]&lt;!--born 1814--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sándor Petőfi]]&lt;!--born 1823--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Henryk Sienkiewicz]]&lt;!--born 1846--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph Conrad]]&lt;!--born 1857--&gt;
# {{Icon|C}} [[Constantine P. Cavafy]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tristan Tzara]]&lt;!--born 1896--&gt;
# {{Icon|B}} [[Elie Wiesel]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ismail Kadare]]&lt;!--born 1936--&gt;

======Russia======
{{Vital article count|17}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Alexander Pushkin]]&lt;!--born 1799--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nikolai Gogol]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mikhail Lermontov]]&lt;!--born 1814--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ivan Turgenev]]&lt;!--born 1818--&gt;
# {{Icon|B}} [[Fyodor Dostoevsky]]&lt;!--born 1821--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Leo Tolstoy]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1828--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Anton Chekhov]]&lt;!--born 1860--&gt;
# {{Icon|C}} [[Maxim Gorky]]&lt;!--born 1868--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ivan Bunin]]&lt;!--born 1870--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Anna Akhmatova]]&lt;!--born 1889--&gt;
# {{Icon|B}} [[Boris Pasternak]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Bulgakov]]&lt;!--born 1891--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vladimir Mayakovsky]]&lt;!--born 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vladimir Nabokov]]&lt;!--born April, 1899--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Sholokhov]]&lt;!--born 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aleksandr Solzhenitsyn]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Brodsky]]&lt;!--born 1940--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|71}}
# {{Icon|C}} [[Luigi Pirandello]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fernando Pessoa]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|B}} [[Federico García Lorca]]&lt;!--born June, 1898--&gt;
# {{Icon|C}} [[José Saramago]]&lt;!--born 1922--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Anne Frank]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Umberto Eco]]&lt;!--born 1932--&gt;

======France======
{{Vital article count|16}}
# {{Icon|C}} [[Stendhal]]&lt;!--born 1783--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Honoré de Balzac]]&lt;!--born 1799--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Victor Hugo]]&lt;!--born February, 1802--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexandre Dumas]]&lt;!--born July, 1802--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Baudelaire]]&lt;!--born April, 1821--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gustave Flaubert]]&lt;!--born December, 1821--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jules Verne]]&lt;!--born February, 1828--&gt;
# {{Icon|C}} [[Émile Zola]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|C}} [[Stéphane Mallarmé]]&lt;!--born 1842--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guy de Maupassant]]&lt;!--born 1850--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Rimbaud]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|C}} [[André Gide]]&lt;!--born 1869--&gt;
# {{Icon|C}} [[Marcel Proust]]&lt;!--born 1871--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antonin Artaud]]&lt;!--born September, 1896--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eugène Ionesco]]&lt;!--born 1909--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Albert Camus]]&lt;!--born 1913--&gt;

======Germany and Austria======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Brothers Grimm]]&lt;!--born 1785-6--&gt;
# {{Icon|B}} [[Heinrich Heine]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|C}} [[Thomas Mann]]&lt;!--born June, 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rainer Maria Rilke]]&lt;!--born December, 1875--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hermann Hesse]]&lt;!--born 1877--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Franz Kafka]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bertolt Brecht]]&lt;!--born February, 1898--&gt;

======Nordic countries======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Hans Christian Andersen]]&lt;!--born 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henrik Ibsen]]&lt;!--born March, 1828--&gt;
# {{Icon|C}} [[August Strindberg]]&lt;!--born 1849--&gt;
# {{Icon|C}} [[Selma Lagerlöf]]&lt;!--born 1858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Knut Hamsun]]&lt;!--born 1859--&gt;
# {{Icon|B}} [[Karen Blixen]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Astrid Lindgren]]&lt;!--born 1907--&gt;

======UK and Ireland======
{{Vital article count|35}}
# {{Icon|C}} [[William Wordsworth]]&lt;!--born 1770--&gt;
# {{Icon|B}} [[Walter Scott]]&lt;!--born 1771--&gt;
# {{Icon|C}} [[Samuel Taylor Coleridge]]&lt;!--born 1772--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Jane Austen]]&lt;!--born 1775--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lord Byron]]&lt;!--born 1788--&gt;
# {{Icon|B}} [[Percy Bysshe Shelley]]&lt;!--born 1792--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Keats]]&lt;!--born 1795--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Mary Shelley]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Dickens]]&lt;!--born 1812--&gt;
# {{Icon|B}} [[Brontë family]]&lt;!--born 1816-20--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Eliot]]&lt;!--born 1819--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lewis Carroll]]&lt;!--born 1832--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Hardy]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Louis Stevenson]]&lt;!--born 1850--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Oscar Wilde]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|FA}} [[George Bernard Shaw]]&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Arthur Conan Doyle]]&lt;!--born 1859--&gt;
# {{Icon|FA}} [[W. B. Yeats]]&lt;!--born June, 1865--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Rudyard Kipling]]&lt;!--born December, 1865--&gt;
# {{Icon|B}} [[H. G. Wells]]&lt;!--born 1866--&gt;
# {{Icon|B}} [[Virginia Woolf]]&lt;!--born January, 1882--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James Joyce]]&lt;!--born February, 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[D. H. Lawrence]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Agatha Christie]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|FA}} [[J. R. R. Tolkien]]&lt;!--born 1892--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Enid Blyton]]&lt;!--born 1897--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[C. S. Lewis]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Orwell]]&lt;!--born 1903--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Samuel Beckett]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Golding]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Dylan Thomas]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[Roald Dahl]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur C. Clarke]]&lt;!--born 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Salman Rushdie]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kazuo Ishiguro]]&lt;!--born 1954--&gt;

====Oceania====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Banjo Paterson]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Patrick White]]&lt;!--born 1912--&gt;
{{Div col end}}

==Journalists==
{{Vital article count|13}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|FA}} [[Horace Greeley]]&lt;!--born 1811--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Pulitzer]]&lt;!--born 1847--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ida Tarbell]]&lt;!--born 1857--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Randolph Hearst]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nellie Bly]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|C}} [[Walter Lippmann]]&lt;!--born 1889--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edward R. Murrow]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Walter Cronkite]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|GA}} [[David Attenborough]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hunter S. Thompson]]&lt;!--born 1937--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bob Woodward]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|B}} [[Svetlana Alexievich]]&lt;!--born 1948--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Anna Wintour]]&lt;!--born 1949--&gt;
{{Div col end}}

==Musicians and composers==
{{Vital article count|152}}
===Western art music===
{{Vital article count|72}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Composers====
{{Vital article count|54}}
=====Medieval and Renaissance=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Hildegard of Bingen]]&lt;!--born c. 1098--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guillaume de Machaut]]&lt;!--born c. 1300--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guillaume Du Fay]]&lt;!--born c. 1397--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Josquin des Prez]]&lt;!--born c. 1450--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]]&lt;!--born c. 1525--&gt;

=====Baroque=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|FA}} [[Claudio Monteverdi]]&lt;!--born 1567--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry Purcell]]&lt;!--born c. 1659--&gt;
# {{Icon|B}} [[Antonio Vivaldi]]&lt;!--born 1678--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Frideric Handel]]&lt;!--born February 1685--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Johann Sebastian Bach]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born March 1685--&gt;

=====Classical=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Joseph Haydn]]&lt;!--born 1732--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Wolfgang Amadeus Mozart]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1756--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Ludwig van Beethoven]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1770--&gt;

=====Romantic=====
{{Vital article count|18}}
# {{Icon|FA}} [[Gioachino Rossini]]&lt;!--born 1792--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Franz Schubert]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Hector Berlioz]]&lt;!--born 1803--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Felix Mendelssohn]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Frédéric Chopin]]&lt;!--born March, 1810--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Robert Schumann]]&lt;!--born June, 1810--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Franz Liszt]]&lt;!--born 1811--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Richard Wagner]]&lt;!--born May, 1813--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Giuseppe Verdi]]&lt;!--born October, 1813--&gt;
# {{Icon|C}} [[Anton Bruckner]]&lt;!--born 1824--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Johann Strauss II]]&lt;!--born 1825--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johannes Brahms]]&lt;!--born 1833--&gt;
# {{Icon|B}} [[Modest Mussorgsky]]&lt;!--born 1839--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pyotr Ilyich Tchaikovsky]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[Antonín Dvořák]]&lt;!--born 1841--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gilbert and Sullivan]]&lt;!--Sullivan born 1842--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Nikolai Rimsky-Korsakov]]&lt;!--born 1844--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Edward Elgar]]&lt;!--born 1857--&gt;

=====Post-romantic/early modern=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|FA}} [[Gabriel Fauré]]&lt;!--born 1845--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giacomo Puccini]]&lt;!--born 1858--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Gustav Mahler]]&lt;!--born 1860--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Claude Debussy]]&lt;!--born 1862--&gt;
# {{Icon|B}} [[Richard Strauss]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Jean Sibelius]]&lt;!--born 1865--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sergei Rachmaninoff]]&lt;!--born 1873--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Maurice Ravel]]&lt;!--born 1875--&gt;

=====20th century modern=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|FA}} [[Ralph Vaughan Williams]]&lt;!--born 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arnold Schoenberg]]&lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Béla Bartók]]&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Igor Stravinsky]]&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sergei Prokofiev]]&lt;!--born 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Gershwin]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aaron Copland]]&lt;!--born 1900--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Dmitri Shostakovich]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Benjamin Britten]]&lt;!--born 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Williams]]&lt;!--born 1932--&gt;

=====Avant-garde/postmodern=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[John Cage]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[György Ligeti]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pierre Boulez]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Karlheinz Stockhausen]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Philip Glass]]&lt;!--born 1937--&gt;

====Pedagogues====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Nadia Boulanger]]&lt;!--born 1887--&gt;

====Performers====
{{Vital article count|17}}
=====Cellists=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Pablo Casals]]&lt;!--born 1876--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mstislav Rostropovich]]&lt;!--born 1927--&gt;

=====Conductors=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Arturo Toscanini]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[Herbert von Karajan]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Leonard Bernstein]]&lt;!--born 1918--&gt;

=====Pianists=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|GA}} [[Clara Schumann]]&lt;!--born 1819--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Rubinstein]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vladimir Horowitz]]&lt;!--born 1903--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sviatoslav Richter]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Glenn Gould]]&lt;!--born 1932--&gt;

=====Singers=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Enrico Caruso]]&lt;!--born 1873--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maria Callas]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dietrich Fischer-Dieskau]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joan Sutherland]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Luciano Pavarotti]]&lt;!--born 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Plácido Domingo]]&lt;!--born 1941--&gt;

=====Violinists=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Niccolò Paganini]]&lt;!--born 1782--&gt;
{{Div col end}}

===Non-Western art music===
{{Vital article count|7}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Carnatic classical====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Syama Sastri]]&lt;!--born 1762--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tyagaraja]]&lt;!--born 1767--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muthuswami Dikshitar]]&lt;!--born 1776--&gt;

====Hindustani classical====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Ravi Shankar]]&lt;!--born 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ali Akbar Khan]]&lt;!--born 1922--&gt;

====Qawwali====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Nusrat Fateh Ali Khan]]&lt;!--born 1948--&gt;

====Persian traditional====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Mohammad-Reza Shajarian]]&lt;!--born 1940--&gt;
{{Div col end}}

===Jazz===
{{Vital article count|11}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Scott Joplin]]&lt;!--born 1868--&gt;
# {{Icon|B}} [[Duke Ellington]]&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Louis Armstrong]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[Django Reinhardt]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Billie Holiday]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ella Fitzgerald]]&lt;!--born 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charlie Parker]]&lt;!--born 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Celia Cruz]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Miles Davis]]&lt;!--born May 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Coltrane]]&lt;!--born Sept 1926--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antônio Carlos Jobim]]&lt;!--born 1927--&gt;
{{Div col end}}

===Popular music===
{{Vital article count|62}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Popular music: general====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Stephen Foster]]&lt;!--born 1826--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bing Crosby]]&lt;!--born 1903--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Frank Sinatra]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Miriam Makeba]]&lt;!--born 1932--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Bob Marley]]&lt;!--born Feb 1945--&gt;
# {{Icon|B}} [[ABBA]]&lt;!--members born Apr 1945, Nov 1945, 1946, 1950--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Madonna]]&lt;!--born 1958 (Aug 16)--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Michael Jackson]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1958 (Aug 29)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Taylor Swift]]&lt;!--born 1989--&gt;

====Non-English language popular music====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Umm Kulthum]]&lt;!--born c. 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[Édith Piaf]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|C}} [[Astor Piazzolla]]&lt;!--born 1921--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Aznavour]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|C}} [[Serge Gainsbourg]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lata Mangeshkar]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vladimir Vysotsky]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} [[Julio Iglesias]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Paco de Lucía]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Teresa Teng]]&lt;!--born 1953--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Selena]]&lt;!--born 1971--&gt;

====Blues, R&amp;B, soul and funk====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[Robert Johnson]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[B. B. King]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ray Charles]]&lt;!--born 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[James Brown]]&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fela Kuti]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Marvin Gaye]]&lt;!--born 1939--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aretha Franklin]]&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[The Supremes]]&lt;!--core members (Ballard, Wilson, Ross) born 1943, Mar 6 1944, Mar 26 1944--&gt;
# {{Icon|B}} [[Stevie Wonder]]&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|B}} [[Prince (musician)]]&lt;!--born 1957--&gt;

====Electronic music====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Kraftwerk]]&lt;!--core members (Hütter, Schneider, Flür, Bartos) born 1946, Apr 1947, Jul 1947, 1952--&gt;
# {{Icon|B}} [[Brian Eno]]&lt;!--born 1948--&gt;

====Folk and country====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Woody Guthrie]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hank Williams]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Johnny Cash]]&lt;!--born 1932--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Joni Mitchell]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dolly Parton]]&lt;!--born 1946--&gt;

====Hip-hop and rap====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Run-DMC]]&lt;!--members born May 1964, Nov 1964, 1965--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tupac Shakur]]&lt;!--born 1971--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Eminem]]&lt;!--born 1972--&gt;

====Musical theatre and film====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Irving Berlin]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rodgers and Hammerstein]]&lt;!--Rodgers born 1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrew Lloyd Webber]]&lt;!--born 1948--&gt;

====Rock====
{{Vital article count|19}}
# {{Icon|GA}} [[Chuck Berry]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Little Richard]]&lt;!--born 1932--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Elvis Presley]]&lt;!--born 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Buddy Holly]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[The Beatles]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--core members (Starr, Lennon, McCartney, Harrison) born Jul 1940, Oct 1940, 1942, 1943 (formed 1960)--&gt;
## {{Icon|FA}} [[John Lennon]]&lt;!--born Oct 1940--&gt;
# {{Icon|C}} [[The Beach Boys]]&lt;!--core members + longtime member (Love, B. Wilson, Johnston, Jardine, D. Wilson, C. Wilson) born Mar 1941, Jun 20 1942, Jun 27 1942, Sep 1942, 1944, 1946 (formed 1961)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Bob Dylan]]&lt;!--born May 1941--&gt;
# {{Icon|GA}} [[The Rolling Stones]]&lt;!--core members + longtime member + well-known replacement (Wyman, Watts, Jones, Jagger, Richards, Wood, Taylor) born 1936, Jun 1941, 1942, Jul 1943, Dec 1943, 1947, 1949 (formed 1962)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jimi Hendrix]]&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|B}} [[Janis Joplin]]&lt;!--born Jan 1943--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pink Floyd]]&lt;!--core members + well-known member (Wright, Waters, Mason, Barrett, Gilmour) born Jul 1943, Sep 1943, 1944, Jan 1946, Mar 1946 (formed 1965)--&gt;
# {{Icon|B}} [[The Doors]]&lt;!--members born 1939, Dec 1943, 1944, 1946 (formed 1965)--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Led Zeppelin]]&lt;!--members born 1944, 1946, 1948, 1948 (formed 1968)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[David Bowie]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Black Sabbath]]&lt;!--original members (Iommi, Ward, Osbourne, Butler) born Feb 1948, May 1948, Dec 1948, 17 Jul 1949 (formed 1968)--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Queen (band)]]&lt;!--core members (Mercury, May, Taylor, Deacon) born 1946, 1947, 26 Jul 1949, 1951 (formed in 1970)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Metallica]]&lt;!--core members + long-term replacements (Burton, Hammett, Newsted, Hetfield, Ulrich, Trujillo) born Feb 1962, Nov 1962, Mar 1963, Aug 1963, Dec 1963, 1964 (formed in 1981)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Nirvana (band)]]&lt;!--final lineup (Novoselic, Cobain, Grohl born 1965, 1967, 1969 (formed in 1987)--&gt;
{{Div col end}}

==Directors, producers and screenwriters==
{{Vital article count|60}}
{{Div col|colwidth=15em}}

===Animators and puppeteers===
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|FA}} '''[[Walt Disney]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Jim Henson]] &lt;!--b. 1936--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hayao Miyazaki]] &lt;!--b. 1941--&gt;

===Directors===
{{Vital article count|53}}
====Africa====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Ousmane Sembène]] &lt;!--b. 1923--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Yasujirō Ozu]] &lt;!--b. 1903--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Akira Kurosawa]] &lt;!--b. 1910--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Satyajit Ray]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|C}} [[Raj Kapoor]] &lt;!--b. 1924--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guru Dutt]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Abbas Kiarostami]] &lt;!--b. 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ang Lee]] &lt;!--b. 1954 Oct.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Wong Kar-wai]] &lt;!--b. 1958--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|24}}
# {{Icon|C}} [[Carl Theodor Dreyer]] &lt;!--b. 1889 Feb.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fritz Lang]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sergei Eisenstein]] &lt;!--b. 1898--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Charlie Chaplin]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1889 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Alfred Hitchcock]] &lt;!--b. Aug 1899--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Luis Buñuel]] &lt;!--b. 1900--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vittorio De Sica]] &lt;!--b. 1901 July--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Leni Riefenstahl]] &lt;!--b. 1902 Aug.--&gt;
# {{Icon|C}} [[David Lean]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michelangelo Antonioni]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ingmar Bergman]] &lt;!--b. 1918 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[Federico Fellini]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Miloš Forman]] &lt;!--b. 1932 Feb. 18--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrei Tarkovsky]] &lt;!--b. 1932 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Roman Polanski]] &lt;!--b. 1933--&gt;
# {{Icon|C}} [[Werner Herzog]] &lt;!--b. 1942 Sep.--&gt;

=====France=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[Georges Méliès]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|C}} [[Auguste and Louis Lumière]] &lt;!--b. 1862, b. 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean Cocteau]] &lt;!--b. 1889 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean Renoir]] &lt;!--b. 1894 Sep.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Bresson]] &lt;!--b. 1901 Sep.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Agnès Varda]] &lt;!--b. 1928 May--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean-Luc Godard]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[François Truffaut]] &lt;!--b. 1932 Feb. 6--&gt;

====US and Canada====
{{Vital article count|20}}
# {{Icon|C}} [[D. W. Griffith]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Cecil B. DeMille]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Ford]] &lt;!--b. 1894 Feb.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Buster Keaton]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Howard Hawks]] &lt;!--b. 1896--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frank Capra]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Wyler]] &lt;!--b. 1902 July--&gt;
# {{Icon|C}} [[Billy Wilder]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Elia Kazan]] &lt;!--b. 1909--&gt;
# {{Icon|B}} [[Orson Welles]] &lt;!--b. 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ida Lupino]] &lt;!--b. 1918 Feb.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Stanley Kubrick]] &lt;!--b. 1928 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[Woody Allen]] &lt;!--b. 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Ford Coppola]] &lt;!--b. 1939--&gt;
# {{Icon|B}} [[Martin Scorsese]] &lt;!--b. 1942 Nov.--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Lucas]] &lt;!--b. 1944--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFAC}} [[David Lynch]] &lt;!--b. 1946 Jan.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steven Spielberg]] &lt;!--b. 1946 Dec.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[James Cameron]] &lt;!--b. 1954 Aug.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Quentin Tarantino]] &lt;!--b. 1963--&gt;

===Producers and executives===
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Samuel Goldwyn]] &lt;!--b. 1879/1882--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis B. Mayer]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jack L. Warner]] &lt;!--b. 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Irving Thalberg]] &lt;!--b. 1899--&gt;
{{Div col end}}

==Businesspeople==
{{Vital article count|26}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Marcus Licinius Crassus]]&lt;!--born 115 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jakob Fugger]]&lt;!--born 1459--&gt;
# {{Icon|B}} [[Josiah Wedgwood]]&lt;!--born 1730--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rothschild family]]&lt;!--prominence began with [[Mayer Amschel Rothschild]] (born 1744)--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Jacob Astor]]&lt;!--born 1763--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cornelius Vanderbilt]]&lt;!--born 1794--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leland Stanford]]&lt;!--born 1824--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Andrew Carnegie]]&lt;!--born 1835--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[J. P. Morgan]]&lt;!--born 1837--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jamsetji Tata]]&lt;!--born 1839 Mar.--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[John D. Rockefeller]]&lt;!--born 1839 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Westinghouse]]&lt;!--born 1846--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrew Mellon]]&lt;!--born 1855--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Henry Ford]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[Howard Hughes]]&lt;!--born 1905--&gt;
# {{Icon|C}} [[Estée Lauder (businesswoman)]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sam Walton]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[Li Ka-shing]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Soros]]&lt;!--born 1930 Aug. 12--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Warren Buffett]]&lt;!--born 1930 Aug. 30--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rupert Murdoch]]&lt;!--born 1931--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ted Turner]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Carlos Slim]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steve Jobs]]&lt;!--born 1955 Feb.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Bill Gates]]&lt;!--born 1955 Oct.--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Elon Musk]]&lt;!--born 1971--&gt;
{{Div col end}}

==Explorers==
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}

===Ancient===
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Hanno the Navigator]] &lt;!--fl. 500 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Zhang Qian]] &lt;!--b. 195 BC--&gt;

===Post-classical===
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Xuanzang]] &lt;!--b. 602--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Leif Erikson]] &lt;!--b. 970s--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Marco Polo]] &lt;!--b. 1254--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Ibn Battuta]] &lt;!--b. 1304--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Zheng He]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1371--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Christopher Columbus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1451--&gt;
# {{Icon|C}} [[Amerigo Vespucci]] &lt;!--b. 1454--&gt;
# {{Icon|C}} '''[[Vasco da Gama]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1460/1469--&gt;

===Early modern===
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|FA}} [[Pedro Álvares Cabral]] &lt;!--b. 1467/1468--&gt;
# {{Icon|C}} [[Juan Ponce de León]] &lt;!--b. 1474--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Ferdinand Magellan]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1480--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacques Cartier]] &lt;!--b. 1491--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hernando de Soto]] &lt;!--b. 1497--&gt;
# {{Icon|B}} [[Willem Barentsz]] &lt;!--b. 1550--&gt;
# {{Icon|B}} [[Abel Tasman]] &lt;!--b. 1603--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vitus Bering]] &lt;!--b. 1681--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[James Cook]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1728--&gt;

===Modern===
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[David Livingstone]] &lt;!--b. 1813--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Fridtjof Nansen]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Robert Falcon Scott]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ernest Shackleton]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Roald Amundsen]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[Amelia Earhart]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Lindbergh]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Neil Armstrong]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|A}} [[Yuri Gagarin]] &lt;!--b. 1934--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Valentina Tereshkova]] &lt;!--b. 1937--&gt;
{{Div col end}}

==Philosophers, historians, political and social scientists==
{{Vital article count|162}}
===Philosophers===
{{Vital article count|71}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Ancient====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|B}} [[Thales of Miletus]] &lt;!--b. 626/623 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kaṇāda]] &lt;!--c. 6th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Laozi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 571 BC (per zh.wikipedia)--&gt;
# {{Icon|B}} [[Heraclitus]] &lt;!--b. before 547 BC, fl. 5th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Confucius]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 551 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Socrates]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 470 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Democritus]] &lt;!--b. 460 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Plato]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 428 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Diogenes]] &lt;!--b. 413/403 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Shang Yang]] &lt;!--b. 390 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Aristotle]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 384 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mencius]] &lt;!--b. 371 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Epicurus]] &lt;!--b. 341 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Xunzi (philosopher)]] &lt;!--b. 310 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Han Fei]] &lt;!--b. 280 BC, d. 233 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Li Si]] &lt;!--b. 280 BC, d. 208 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Cicero]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 106 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lucretius]] &lt;!--b. 99 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Seneca the Younger]] &lt;!--b. 4 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Plotinus]] &lt;!--b. 204--&gt;
# {{Icon|B}} [[Augustine of Hippo]] &lt;!--b. 354--&gt;

====Post-classical====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Al-Kindi]] &lt;!--b. 801--&gt;
# {{Icon|B}} [[Al-Farabi]] &lt;!--b. 870--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter Abelard]] &lt;!--b. 1079--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Averroes]] &lt;!--b. 1126--&gt;
# {{Icon|C}} [[Zhu Xi]] &lt;!--b. 1130--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Thomas Aquinas]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1225--&gt;
# {{Icon|B}} [[Duns Scotus]] &lt;!--b. 1265/1266--&gt;
# {{Icon|C}} [[William of Ockham]] &lt;!--b. 1287--&gt;

====Early modern====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|B}} [[Erasmus]] &lt;!--b. 1466--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wang Yangming]] &lt;!--b. 1472--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giordano Bruno]] &lt;!--b. 1548--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Bacon]] &lt;!--b. 1561--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[René Descartes]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1596--&gt;
# {{Icon|B}} [[Baruch Spinoza]] &lt;!--b. 1632--&gt;
# {{Icon|C}} [[George Berkeley]] &lt;!--b. 1685--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[David Hume]] &lt;!--b. 1711--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean-Jacques Rousseau]] &lt;!--b. 1712--&gt;
# {{Icon|C}} [[Denis Diderot]] &lt;!--b. 1713--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Immanuel Kant]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1724--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gotthold Ephraim Lessing]] &lt;!--b. 1729 Jan. 22--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jeremy Bentham]] &lt;!--b. 1748--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johann Gottlieb Fichte]] &lt;!--b. 1762--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|28}}
# {{Icon|GA}} [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] &lt;!--b. 1770--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Schopenhauer]] &lt;!--b. 1788--&gt;
# {{Icon|B}} [[Auguste Comte]] &lt;!--b. 1798--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ralph Waldo Emerson]]&lt;!--born 1803--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Stuart Mill]] &lt;!--b. 1806--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Søren Kierkegaard]] &lt;!--b. 1813--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry David Thoreau]] &lt;!--b. 1817--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Sanders Peirce]] &lt;!--b. 1839--&gt;
# {{Icon|C}} [[William James]] &lt;!--b. 1842--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Friedrich Nietzsche]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edmund Husserl]] &lt;!--b. 1859 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henri Bergson]] &lt;!--b. 1859 Oct. 18--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Dewey]] &lt;!--b. 1859 Oct. 20--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Alfred North Whitehead]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Bertrand Russell]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Ludwig Wittgenstein]] &lt;!--b. 1889 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Martin Heidegger]] &lt;!--b. 1889 Sep.--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Karl Popper]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean-Paul Sartre]] &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hannah Arendt]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Simone de Beauvoir]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|C}} [[Isaiah Berlin]] &lt;!--b. 1909--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marshall McLuhan]] &lt;!--b. 1911--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Rawls]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Frantz Fanon]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Michel Foucault]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jürgen Habermas]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jacques Derrida]] &lt;!--b. 1930--&gt;
{{Div col end}}

===Historians and archaeologists===
{{Vital article count|22}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Ancient====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} '''[[Herodotus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 484 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Thucydides]] &lt;!--b. 460 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Xenophon]] &lt;!--b. 430 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sima Qian]] &lt;!--b. 145 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Josephus]] &lt;!--b. 37--&gt;
# {{Icon|C}} [[Plutarch]] &lt;!--b. 40--&gt;
# {{Icon|B}} [[Tacitus]] &lt;!--b. 56--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eusebius]] &lt;!--b. 260/265--&gt;

====Post-classical====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|GA}} [[Bede]] &lt;!--b. 672/673--&gt;
# {{Icon|C}} '''[[Ibn Khaldun]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1332--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Jean Froissart]] &lt;!--b. 1337--&gt;

====Early modern====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Giorgio Vasari]] &lt;!--b. 1511--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edward Gibbon]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nikolay Karamzin]] &lt;!--b. 1766--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[Leopold von Ranke]] &lt;!--b. 1795--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodor Mommsen]] &lt;!--b. 1817--&gt;
# {{Icon|C}} [[Heinrich Schliemann]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frederick Jackson Turner]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles A. Beard]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fernand Braudel]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[A. J. P. Taylor]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eric Hobsbawm]] &lt;!--b. 1917--&gt;
{{Div col end}}

===Political writers===
{{Vital article count|18}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} '''[[Niccolò Machiavelli]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1469--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hugo Grotius]] &lt;!--b. 1583--&gt;
# {{Icon|C}} [[Thomas Hobbes]] &lt;!--b. 1588--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[John Locke]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1632--&gt;
# {{Icon|C}} [[Montesquieu]] &lt;!--b. 1689--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Edmund Burke]] &lt;!--b. 1729 Jan. 12--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Paine]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cesare Beccaria]] &lt;!--b. 1738--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Mary Wollstonecraft]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1759--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexis de Tocqueville]] &lt;!--b. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre-Joseph Proudhon]] &lt;!--b. 1809 Jan. 15--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Bakunin]] &lt;!--b. 1814--&gt;
# {{Icon|B}} [[Herbert Spencer]] &lt;!--b. 1820 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Friedrich Engels]] &lt;!--b. 1820 Nov.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter Kropotkin]] &lt;!--b. 1842--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eduard Bernstein]] &lt;!--b. 1850--&gt;
# {{Icon|B}} [[Antonio Gramsci]] &lt;!--b. 1891 Jan.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Edward Said]] &lt;!--b. 1935--&gt;
{{Div col end}}

===Economists===
{{Vital article count|11}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} '''[[Adam Smith]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1723--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Robert Malthus]] &lt;!--b. 1766--&gt;
# {{Icon|C}} [[David Ricardo]] &lt;!--b. 1772--&gt;
# {{Icon|C}} [[Friedrich List]] &lt;!--b. 1789--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Karl Marx]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vilfredo Pareto]] &lt;!--b. 1848--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[John Maynard Keynes]] &lt;!--b. 1883--&gt;
# {{Icon|B}} [[Friedrich Hayek]] &lt;!--b. 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Kenneth Galbraith]] &lt;!--b. 1908 Oct.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Milton Friedman]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[Paul Samuelson]] &lt;!--b. 1915--&gt;
{{Div col end}}

===Social scientists===
{{Vital article count|13}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|GA}} [[Émile Durkheim]] &lt;!--b. 1858 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Franz Boas]] &lt;!--b. 1858 July--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Max Weber]] &lt;!--b. 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maria Montessori]] &lt;!--b. 1870--&gt;
# {{Icon|C}} [[Marcel Mauss]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Bronisław Malinowski]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edward Bernays]] &lt;!--b. 1891 Nov.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Margaret Mead]] &lt;!--b. 1901--&gt;
# {{Icon|C}} [[Talcott Parsons]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodor W. Adorno]] &lt;!--b. 1903--&gt;
# {{Icon|C}} [[Claude Lévi-Strauss]] &lt;!--b. 1908 Nov.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Clifford Geertz]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre Bourdieu]] &lt;!--b. 1930--&gt;
{{Div col end}}

===Linguists===
{{Vital article count|6}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Pāṇini]]
# {{Icon|C}} [[Noah Webster]] &lt;!--b. 1758--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sequoyah]] &lt;!--b. 1770--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Louis Braille]] &lt;!--b. 1809 Jan. 4--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdinand de Saussure]] &lt;!--b. 1857--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Noam Chomsky]] &lt;!--b. 1928--&gt;
{{Div col end}}

===Psychologists===
{{Vital article count|21}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Francis Galton]]&lt;!--born 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[Wilhelm Wundt]] &lt;!--b. 1832--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ivan Pavlov]] &lt;!--b. 1849--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Sigmund Freud]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[Edward Thorndike]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Carl Jung]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[John B. Watson]] &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kurt Lewin]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[Anna Freud]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean Piaget]] &lt;!--b. 1896 Aug.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lev Vygotsky]] &lt;!--b. 1896 Nov.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gordon Allport]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Carl Rogers]] &lt;!--b. 1902 Jan.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Erik Erikson]] &lt;!--b. 1902 June--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[B. F. Skinner]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|C}} [[Raymond Cattell]] &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[Abraham Maslow]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Albert Ellis]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leon Festinger]] &lt;!--b. 1919--&gt;
# {{Icon|GA}} [[George Armitage Miller]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Albert Bandura]] &lt;!--b. 1925--&gt;
{{Div col end}}

==Religious figures==
{{Vital article count|123}}
:&lt;small&gt;For mythological figures, see: [[Wikipedia:Vital_articles/Level/4/Philosophy_and_religion#Mythology_(109_articles)|Philosophy and religion: Mythology]].&lt;/small&gt;
===Abrahamic religions===
{{Vital article count|86}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Judaism====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Rabbi Akiva]] &lt;!--b. 50--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rashi]] &lt;!--b. 1040--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maimonides]] &lt;!--b. 1138--&gt;
# {{Icon|B}} [[Judah Loew ben Bezalel]] &lt;!--b. 1512--&gt;
# {{Icon|C}} [[Baal Shem Tov]] &lt;!--b. 1700--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vilna Gaon]] &lt;!--b. 1720--&gt;

====Christianity====
{{Vital article count|60}}
===== New Testament figures=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Mary, mother of Jesus]] &lt;!--b. 18 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[John the Baptist]] &lt;!--b. 6 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Jesus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 6-4 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saint Peter]] &lt;!--b. 1 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Judas Iscariot]] &lt;!--1st century AD--&gt;
# {{Icon|B}} [[Paul the Apostle]] &lt;!--b. 5--&gt;
# {{Icon|B}} [[John the Apostle]] &lt;!--b. 6--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mary Magdalene]] &lt;!--b. 8--&gt;

=====Pre-Schism=====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|B}} [[Irenaeus]] &lt;!--b. 125--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Clement of Alexandria]] &lt;!--b. 150--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tertullian]] &lt;!--b. 155--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Origen]] &lt;!--b. 185--&gt;
# {{Icon|C}} [[Arius]] &lt;!--b. 250/256--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saint Nicholas]] &lt;!--b. 270--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saint George]] &lt;!--3rd century AD, d. 303--&gt;
# {{Icon|C}} [[Athanasius of Alexandria]] &lt;!--b. 296-298--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Gregory of Nazianzus]] &lt;!--b. 329--&gt;
# {{Icon|B}} [[Basil of Caesarea]] &lt;!--b. 330--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gregory of Nyssa]] &lt;!--b. 335--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ambrose]] &lt;!--b. 339--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jerome]] &lt;!--b. 342-347--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[John Chrysostom]] &lt;!--b. 347--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cyril of Alexandria]] &lt;!--b. 376--&gt;
# {{Icon|C}} [[Benedict of Nursia]] &lt;!--b. 480--&gt;
# {{Icon|B}} [[John of Damascus]] &lt;!--b. 675/676--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cyril and Methodius]] &lt;!--b. 815, b. 826--&gt;

======Popes======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Clement of Rome]] &lt;!--d. 100--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Leo I]] &lt;!--b. 391--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pope Gregory I]] &lt;!--b. 540--&gt;

=====Catholic Church=====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|B}} [[Anselm of Canterbury]] &lt;!--b. 1033/1034--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis of Assisi]] &lt;!--b. 1181--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bonaventure]] &lt;!--b. 1221--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Wycliffe]] &lt;!--b. 1328--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jan Hus]] &lt;!--b. 1369--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tomás de Torquemada]] &lt;!--b. 1420--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ignatius of Loyola]] &lt;!--b. 1491--&gt;
# {{Icon|C}} [[Francis Xavier]] &lt;!--b. 1506--&gt;
# {{Icon|B}} [[Teresa of Ávila]] &lt;!--b. 1515--&gt;
# {{Icon|B}} [[John of the Cross]] &lt;!--b. 1542--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Mother Teresa]] &lt;!--b. 1910--&gt;

======Popes======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Pope Pius IX]] &lt;!--b. 1792--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope John XXIII]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Pope John Paul II]] &lt;!--b. 1920--&gt;

=====Orthodox Church=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Patriarch Nikon of Moscow]] &lt;!--b. 1605--&gt;
# {{Icon|C}} [[Grigori Rasputin]] &lt;!--b. 1869--&gt;

=====Protestantism=====
{{Vital article count|13}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Martin Luther]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1483--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Huldrych Zwingli]] &lt;!--b. 1484--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Thomas Cranmer]] &lt;!--b. 1489--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philip Melanchthon]] &lt;!--b. 1497--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John Calvin]] &lt;!--b. 1509--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John Knox]] &lt;!--b. 1514--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jacobus Arminius]] &lt;!--b. 1560--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Wesley]] &lt;!--b. 1703 June--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jonathan Edwards (theologian)]] &lt;!--b. 1703 Oct.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Karl Barth]] &lt;!--b. 1886--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dietrich Bonhoeffer]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Billy Graham]] &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Desmond Tutu]] &lt;!--b. 1931--&gt;

=====Others=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Joseph Smith]] &lt;!--Latter Day Saint, b. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mary Baker Eddy]] &lt;!--Christian Science, b. 1821--&gt;

====Islam====
{{Vital article count|19}}
=====Early Islam=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Khadija bint Khuwaylid]] &lt;!--b. 554--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Muhammad]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 570--&gt;
# {{Icon|B}} [[Fatima]] &lt;!--b. 605/615--&gt;
# {{Icon|C}} [[Aisha]] &lt;!--b. 614--&gt;

=====Shia Islam=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} '''[[Ali]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 600--&gt;
# {{Icon|B}} [[Husayn ibn Ali]] &lt;!--b. 626--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ja'far al-Sadiq]] &lt;!--b. 702--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mulla Sadra]] &lt;!--b. 1571/1572--&gt;

=====Sunni Islam=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Abu Hanifa]] &lt;!--b. 699--&gt;
# {{Icon|C}} [[Malik ibn Anas]] &lt;!--b. 711--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Shafi'i]] &lt;!--b. 767--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ahmad ibn Hanbal]] &lt;!--b. 780--&gt;
# {{Icon|B}} [[Muhammad al-Bukhari]] &lt;!--b. 810--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muslim ibn al-Hajjaj]] &lt;!--b. after 815--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Ghazali]] &lt;!--b. 1058--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ibn Arabi]] &lt;!--b. 1165--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Nawawi]] &lt;!--b. 1230--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ibn Taymiyya]] &lt;!--b. 1263--&gt;
# {{Icon|B}} [[Muhammad ibn Abd al-Wahhab]] &lt;!--b. 1703--&gt;

====Baháʼí Faith====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Baháʼu'lláh]] &lt;!--b. 1817--&gt;
{{Div col end}}

===Dharmic religions===
{{Vital article count|35}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Hinduism====
{{Vital article count|17}}
=====Ancient=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Valmiki]]
# {{Icon|C}} [[Vyasa]]
# {{Icon|C}} [[Kapila]] &lt;!--b. 7th century BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Patanjali]] &lt;!--c. 2nd century BC-5th century AD--&gt;

===== Post-classical=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Gaudapada]] &lt;!--fl. 6th century AD--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kumārila Bhaṭṭa]] &lt;!--b. 700--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Adi Shankara]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 700/788--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramanuja]] &lt;!--b. 1077--&gt;
# {{Icon|B}} [[Basava]] &lt;!--b. 1131--&gt;
# {{Icon|B}} [[Madhvacharya]] &lt;!--b. 1199--&gt;

=====Modern=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Chaitanya Mahaprabhu]] &lt;!--b. 1486--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramakrishna]] &lt;!--b. 1836--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Swami Vivekananda]] &lt;!--b. 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sri Aurobindo]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Ramana Maharshi]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|C}} [[Paramahansa Yogananda]] &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada]] &lt;!--b. 1896--&gt;

====Buddhism====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|B}} '''[[The Buddha]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 563 BC/480 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nagarjuna]] &lt;!--b. 150--&gt;
# {{Icon|B}} [[Padmasambhava]] &lt;!--fl. 8th century AD--&gt;
# {{Icon|B}} [[14th Dalai Lama]] &lt;!--b. 1935--&gt;

=====Chinese Buddhism=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Kumārajīva]] &lt;!--b. 344--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bodhidharma]] &lt;!--fl. 5th/6th century AD--&gt;
# {{Icon|C}} [[Zhiyi]] &lt;!--b. 538--&gt;
# {{Icon|C}} [[Huineng]] &lt;!--b. 638--&gt;

=====Indian Buddhism=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|GA}} [[Maudgalyayana]]
# {{Icon|GA}} [[Śāriputra]]
# {{Icon|GA}} [[Ānanda]] &lt;!--b. 5th century BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vasubandhu]] &lt;!--b. 4th century AD--&gt;

=====Japanese Buddhism=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Kūkai]] &lt;!--b. 774--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dōgen]] &lt;!--b. 1200--&gt;

====Jainism====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Mahavira]] &lt;!--b. 599 BC--&gt;

====Sikhism====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Guru Nanak]] &lt;!--b. 1469--&gt;
# {{Icon|B}} [[Guru Gobind Singh]] &lt;!--b. 1666--&gt;

====Theosophy====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Helena Blavatsky]] &lt;!--b. 1831--&gt;
{{Div col end}}

===Others===
{{Vital article count|2}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Zoroaster]] &lt;!--Zoroastrianism, b. 624-599 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Aleister Crowley]] &lt;!--Thelema, b. 1875--&gt;
{{Div col end}}

==Politicians and leaders==
{{Vital article count|500}}
===Ancient===
{{Vital article count|74}}
====Africa====
{{Vital article count|13}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|Start}} [[Ezana of Axum]] &lt;!--fl. 320s-360--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gaiseric]] &lt;!--b. 389--&gt;

=====Egypt=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Narmer]] &lt;!--fl. 3100 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Thutmose I]] &lt;!--d. 1493 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Hatshepsut]] &lt;!--b. 1505 BC, d. 1458 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Thutmose III]] &lt;!--b. 1479 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Akhenaten]] &lt;!--b. before 1363-1361 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nefertiti]] &lt;!--b. 1370 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tutankhamun]] &lt;!--b. 1341 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Ramesses II]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1303 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramesses III]] &lt;!--b. 1217 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ptolemy I Soter]] &lt;!--b. 367 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Cleopatra]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 70/69 BC--&gt;
{{Div col end}}

====Asia====
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Cyrus the Great]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 600 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Darius the Great]] &lt;!--b. 550 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Xerxes I]] &lt;!--b. 518 BC--&gt;

=====Eastern Asia=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Modu Chanyu]] &lt;!--b. 234 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gwanggaeto the Great]] &lt;!--b. 374--&gt;

======China======
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Yu the Great]] &lt;!--fl. 21st century BC per zh.wikipedia--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Qin Shi Huang]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 259 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emperor Gaozu of Han]] &lt;!--b. 256 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Emperor Wu of Han]] &lt;!--b. 156 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cao Cao]] &lt;!--b. 155--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Ajatashatru]] &lt;!--d. 460 BC/373 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Chandragupta Maurya]] &lt;!--b. 350-340 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Ashoka]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 304 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Menander I]] &lt;!--b. 180 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kanishka]] &lt;!--d. 150--&gt;
# {{Icon|B}} [[Samudragupta]] &lt;!--b. 318--&gt;
# {{Icon|C}} [[Chandragupta II]] &lt;!--b. 345-350--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Sargon of Akkad]] &lt;!--d. 2279 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Puduḫepa]] &lt;!--fl. 13th century BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ashurbanipal]] &lt;!--b. 685 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tigranes the Great]] &lt;!--b. 140 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mithridates VI Eupator]] &lt;!--b. 135 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Herod the Great]] &lt;!--b. 72 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Zenobia]] &lt;!--b. 240--&gt;

======Babylon======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} '''[[Hammurabi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1810 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Nebuchadnezzar II]] &lt;!--b. 642 BC--&gt;

======Hellenistic Kingdoms======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Antigonus I Monophthalmus]] &lt;!--b. 382 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Seleucus I Nicator]] &lt;!--b. 358 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antiochus III the Great]] &lt;!--b. 241 BC--&gt;
{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|32}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|B}} [[Decebalus]] &lt;!--d. 106--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Attila]] &lt;!--b. 406--&gt;

======Greece======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Lycurgus]]
# {{Icon|C}} [[Draco (legislator)]] &lt;!--b. before 625 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Solon]] &lt;!--b. 630 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Themistocles]] &lt;!--b. 524 BC--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Pericles]] &lt;!--b. 495 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Alcibiades]] &lt;!--b. 450 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Demosthenes]] &lt;!--b. 384 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Philip II of Macedon]] &lt;!--b. 382 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Alexander the Great]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 356 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pyrrhus of Epirus]] &lt;!--b. 319/318 BC--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Vercingetorix]] &lt;!--b. 80 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Arminius]] &lt;!--b. 18/17 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Boudica]] &lt;!--d. 60/61--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alaric I]] &lt;!--b. 370--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodoric I]] &lt;!--b. 390/393--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodoric the Great]] &lt;!--b. 454--&gt;

=====Rome=====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|C}} [[Cato the Elder]] &lt;!--b. 234 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gracchi brothers]] &lt;!--fl. 133-121 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Julius Caesar]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 100 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Augustus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 63 BC--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Tiberius]] &lt;!--b. 42 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Caligula]] &lt;!--b. 12--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Nero]] &lt;!--b. 37--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Domitian]] &lt;!--b. 51--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Trajan]] &lt;!--b. 53--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hadrian]] &lt;!--b. 76--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Marcus Aurelius]] &lt;!--b. 121--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Diocletian]] &lt;!--b. 242/245--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Constantine the Great]] &lt;!--b. 272--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Theodosius I]] &lt;!--b. 347--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|134}}
====Africa====
{{Vital article count|8}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Abd Allah al-Mahdi Billah]] &lt;!--b. 874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Hakim bi-Amr Allah]] &lt;!--b. 985--&gt;
# {{Icon|B}} [[Baybars]] &lt;!--b. 1223/1228--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Mansa Musa]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1280--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Nasir Muhammad]] &lt;!--b. 1285, d. 1341--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Amda Seyon I]] &lt;!--d. 1344--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Zara Yaqob]]&lt;!--b. 1399--&gt;
# {{Icon|C}} [[Askia Muhammad I]]&lt;!--b. 1443--&gt;
{{Div col end}}

====Americas====
{{Vital article count|2}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Moctezuma I]] &lt;!--b. 1398--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pachacuti]] &lt;!--b. 1403/1418--&gt;
{{Div col end}}

====Asia====
{{Vital article count|47}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Bumin Qaghan]] &lt;!--d. 552--&gt;
# {{Icon|B}} [[Khosrow I]] &lt;!--b. 512-514, d. 579--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mahmud of Ghazni]] &lt;!--b. 971--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tughril I]] &lt;!--b. 993--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nizam al-Mulk]] &lt;!--b. 1018--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muhammad of Ghor]] &lt;!--b. 1144--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tamar of Georgia]] &lt;!--b. 1160--&gt;
# {{Icon|C}} '''[[Timur]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1320s--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ulugh Beg]] &lt;!--b. 1394--&gt;

=====East Asia=====
{{Vital article count|17}}
======China======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Emperor Wen of Sui]] &lt;!--b. 541--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emperor Taizong of Tang]] &lt;!--b. 598--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wu Zetian]] &lt;!--b. 624--&gt;
# {{Icon|B}} [[Emperor Xuanzong of Tang]] &lt;!--b. 685--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emperor Taizu of Song]] &lt;!--b. 927--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hongwu Emperor]] &lt;!--b. 1328--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Yongle Emperor]] &lt;!--b. 1360--&gt;

======Korea======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Taejo of Goryeo]] &lt;!--b. 877--&gt;
# {{Icon|C}} [[Taejo of Joseon]] &lt;!--b. 1335--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sejong the Great]] &lt;!--b. 1397--&gt;

======Mongol Empire======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|FA}} '''[[Genghis Khan]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1162--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jochi]] &lt;!--b. 1182--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ögedei Khan]] &lt;!--b. 1186--&gt;
# {{Icon|C}} [[Batu Khan]] &lt;!--b. 1205--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kublai Khan]] &lt;!--b. 1215--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hulegu Khan]] &lt;!--b. 1217--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tokhtamysh]] &lt;!--b. 1342--&gt;

=====Southeastern Asia=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Anawrahta]] &lt;!--b. 1014--&gt;
# {{Icon|C}} [[Suryavarman II]] &lt;!--b. 1094/1098--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jayavarman VII]] &lt;!--b. 1122/1125--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramkhamhaeng]] &lt;!--b. 1237/1247--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gajah Mada]] &lt;!--b. 1290--&gt;

======Vietnam======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Trần Thánh Tông]] &lt;!--b. 1240--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lê Lợi]] &lt;!--b. 1385--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lê Thánh Tông]] &lt;!--b. 1442--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Harsha]] &lt;!--b. 590--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rajaraja I]] &lt;!--b. 947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Prithviraj Chauhan]] &lt;!--b. 1166--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alauddin Khalji]] &lt;!--b. 1266--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[Saladin]] &lt;!--b. 1137--&gt;
# {{Icon|B}} [[Osman I]] &lt;!--b. 1254/1255--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mehmed II]] &lt;!--b. 1432--&gt;

======Caliphates======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Abu Bakr]] &lt;!--b. 573--&gt;
# {{Icon|B}} [[Uthman]] &lt;!--b. 573/576--&gt;
# {{Icon|B}} [[Umar]] &lt;!--b. 584--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Mu'awiya I]] &lt;!--b. 597/603/605--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Abd al-Malik ibn Marwan]] &lt;!--b. 644/647--&gt;
# {{Icon|C}} [[Harun al-Rashid]] &lt;!--b. 763/766--&gt;
{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|77}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|29}}
# {{Icon|B}} [[Svatopluk I of Moravia]] &lt;!--b. 840--&gt;
# {{Icon|C}} [[Stefan Dušan]] &lt;!--b. 1308--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vlad the Impaler]] &lt;!--b. 1428/1431--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Stephen the Great]] &lt;!--b. 1433-1440--&gt;

======Bulgaria======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|Start}} [[Krum]] &lt;!--d. 814--&gt;
# {{Icon|C}} [[Boris I of Bulgaria]] &lt;!--d. 907--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ivan Asen II]] &lt;!--b. 1190s--&gt;

======Byzantine Empire======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Justinian I]] &lt;!--b. 482--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodora (wife of Justinian I)]] &lt;!--b. 490/500--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Heraclius]] &lt;!--b. 575--&gt;
# {{Icon|B}} [[Leo III the Isaurian]] &lt;!--b. 685--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Basil II]] &lt;!--b. 958--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Manuel I Komnenos]] &lt;!--b. 1118--&gt;

======Hungary======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|FA}} [[Stephen I of Hungary]] &lt;!--b. 975--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Béla IV of Hungary]] &lt;!--b. 1206--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Louis I of Hungary]] &lt;!--b. 1326--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Matthias Corvinus]] &lt;!--b. 1443--&gt;

======Poland and Lithuania======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Mieszko I]] &lt;!--b. 930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bolesław I the Brave]] &lt;!--b. 967--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gediminas]] &lt;!--b. 1275--&gt;
# {{Icon|C}} [[Casimir III the Great]] &lt;!--b. 1310--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vytautas the Great]] &lt;!--b. 1350--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Władysław II Jagiełło]] &lt;!--b. 1352/1362--&gt;

======Russia and Ukraine======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Sviatoslav I]] &lt;!--b. 943--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vladimir the Great]] &lt;!--b. 958--&gt;
# {{Icon|B}} [[Yaroslav the Wise]] &lt;!--b. 978--&gt;
# {{Icon|C}} [[Daniel of Galicia]] &lt;!--b. 1201--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Nevsky]] &lt;!--b. 1221--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ivan III of Russia]] &lt;!--b. 1440--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|48}}
======British Isles======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[Alfred the Great]] &lt;!--b. 849--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Æthelstan]] &lt;!--b. 894--&gt;
# {{Icon|FA}} [[William the Conqueror]] &lt;!--b. 1028--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Henry II of England]] &lt;!--b. 1133--&gt;
# {{Icon|B}} [[Richard I of England]] &lt;!--b. 1157--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John, King of England]] &lt;!--b. 1166--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Edward I of England]] &lt;!--b. 1239--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert the Bruce]] &lt;!--b. 1274--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Edward III of England]] &lt;!--b. 1312--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry V of England]] &lt;!--b. 1386--&gt;

======France======
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[Clovis I]] &lt;!--b. 466--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Martel]] &lt;!--b. 688--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Charlemagne]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 748--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis the Pious]] &lt;!--b. 778--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eleanor of Aquitaine]] &lt;!--b. 1124--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philip II of France]] &lt;!--b. 1165--&gt;
# {{Icon|B}} [[Louis IX of France]] &lt;!--b. 1214--&gt;
# {{Icon|B}} [[Philip IV of France]] &lt;!--b. 1268--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis XI]] &lt;!--b. 1423--&gt;

======Germany======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Charles the Fat]] &lt;!--b. 839--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry the Lion]] &lt;!--b. 1129/1131--&gt;

======Holy Roman Empire======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Otto the Great]] &lt;!--b. 912--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Henry IV, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1050--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frederick Barbarossa]] &lt;!--b. 1122--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frederick II, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1194--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles IV, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1316--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sigismund, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1368--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maximilian I, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1459--&gt;

======Iberia======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Abd al-Rahman I]] &lt;!--b. 731--&gt;
# {{Icon|C}} [[Abd al-Rahman III]] &lt;!--b. 890--&gt;
# {{Icon|C}} [[Afonso I of Portugal]] &lt;!--b. 1106/1109/1111--&gt;
# {{Icon|C}} [[Prince Henry the Navigator]] &lt;!--b. 1394--&gt;
# {{Icon|B}} [[Isabella I of Castile]] &lt;!--b. 1451--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdinand II of Aragon]] &lt;!--b. 1452--&gt;

======Italy======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Robert Guiscard]] &lt;!--b. 1015--&gt;
# {{Icon|C}} [[Roger II of Sicily]] &lt;!--b. 1095--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cosimo de' Medici]] &lt;!--b. 1389--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lorenzo de' Medici]] &lt;!--b. 1449--&gt;
# {{Icon|B}} [[Girolamo Savonarola]] &lt;!--b. 1452--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cesare Borgia]] &lt;!--b. 1475--&gt;

======Papal States======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Pope Gregory VII]] &lt;!--b. 1015--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Urban II]] &lt;!--b. 1035--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Innocent III]] &lt;!--b. 1161--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Boniface VIII]] &lt;!--b. 1230--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Alexander VI]] &lt;!--b. 1431--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Julius II]] &lt;!--b. 1443--&gt;

======Scandinavia======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Cnut]] &lt;!--b. 990--&gt;
# {{Icon|B}} [[Margaret I of Denmark]] &lt;!--b. 1353--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|104}}
====Africa====
{{Vital article count|3}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi]]&lt;!--b. 1506--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ahmad al-Mansur]]&lt;!--b. 1549--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nzinga of Ndongo and Matamba]]&lt;!--b. 1583--&gt;
{{Div col end}}

====Americas====
{{Vital article count|12}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Toussaint Louverture]] &lt;!--b. 1743--&gt;

=====Aztec=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Moctezuma II]] &lt;!--b. 1466--&gt;
# {{Icon|C}} [[La Malinche]] &lt;!--b. 1500--&gt;

=====Inca=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Atahualpa]] &lt;!--b. 1502--&gt;
# {{Icon|C}} [[Túpac Amaru]] &lt;!--b. 1545--&gt;
# {{Icon|C}} [[Túpac Amaru II]] &lt;!--b. 1742--&gt;

=====United States=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Benjamin Franklin]] &lt;!--b. 1706--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[George Washington]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1732--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Thomas Jefferson]] &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James Madison]] &lt;!--b. 1751--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Alexander Hamilton]] &lt;!--b. 1755/1757--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[John Marshall]] &lt;!--b. 1755--&gt;
{{Div col end}}

====Asia and Oceania====
{{Vital article count|41}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Ismail I]] &lt;!--b. 1487--&gt;
# {{Icon|B}} [[Abbas the Great]] &lt;!--b. 1571--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nader Shah]] &lt;!--b. 1688/1698--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ahmad Shah Durrani]] &lt;!--b. 1720-1722--&gt;

=====China=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|GA}} [[Jiajing Emperor]] &lt;!--b. 1507--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nurhaci]] &lt;!--b. 1559--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Wanli Emperor]] &lt;!--b. 1563--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hong Taiji]] &lt;!--b. 1592--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kangxi Emperor]] &lt;!--b. 1654--&gt;
# {{Icon|B}} [[Qianlong Emperor]] &lt;!--b. 1711--&gt;

=====Japan=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Oda Nobunaga]] &lt;!--b. 1534--&gt;
# {{Icon|C}} [[Toyotomi Hideyoshi]] &lt;!--b. 1537--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tokugawa Ieyasu]] &lt;!--b. 1543--&gt;

=====Korea=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Seonjo of Joseon]] &lt;!--b. 1552--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jeongjo of Joseon]] &lt;!--b. 1752--&gt;

=====Southeastern Asia=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[Naresuan]] &lt;!--b. 1555/1556--&gt;
# {{Icon|C}} [[Iskandar Muda]] &lt;!--b. 1583--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Sultan Agung of Mataram]] &lt;!--b. 1593--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rama I]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|C}} [[Quang Trung]] &lt;!--b. 1753--&gt;

======Burma======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Bayinnaung]] &lt;!--b. 1516 Jan.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Tabinshwehti]] &lt;!--b. 1516 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alaungpaya]] &lt;!--b. 1714--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Krishnadevaraya]] &lt;!--b. 1471--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sher Shah Suri]] &lt;!--b. 1472/1486--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Babur]] &lt;!--b. 1483--&gt;
# {{Icon|C}} [[Humayun]] &lt;!--b. 1508--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Akbar]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1542--&gt;
# {{Icon|B}} [[Shah Jahan]] &lt;!--b. 1592--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aurangzeb]] &lt;!--b. 1618--&gt;
# {{Icon|B}} [[Shivaji]] &lt;!--b. 1630--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hyder Ali]] &lt;!--b. 1720--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Prithvi Narayan Shah]] &lt;!--b. 1723--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Clive]] &lt;!--b. 1725--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tipu Sultan]] &lt;!--b. 1751--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Selim I]] &lt;!--b. 1470--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Suleiman the Magnificent]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1494--&gt;
# {{Icon|B}} [[Roxelana]] &lt;!--b. 1505--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mehmed IV]] &lt;!--b. 1642--&gt;
# {{Icon|C}} [[Selim III]] &lt;!--b. 1761--&gt;

=====Oceania=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Kamehameha I]] &lt;!--b. 1736-1761--&gt;
{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|48}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Bohdan Khmelnytsky]] &lt;!--b. 1595--&gt;

======Poland and Lithuania======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|GA}} [[Stephen Báthory]] &lt;!--b. 1533--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sigismund III Vasa]] &lt;!--b. 1566--&gt;
# {{Icon|B}} [[John III Sobieski]] &lt;!--b. 1629--&gt;
# {{Icon|C}} [[Augustus II the Strong]] &lt;!--b. 1670--&gt;

======Russia======
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Ivan the Terrible]] &lt;!--b. 1530--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexis of Russia]] &lt;!--b. 1629--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter the Great]] &lt;!--b. 1672--&gt;
# {{Icon|C}} [[Elizabeth of Russia]] &lt;!--b. 1709--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Catherine the Great]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1729--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|38}}
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[William the Silent]] &lt;!--b. 1533--&gt;

======France======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Francis I of France]] &lt;!--b. 1494--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Catherine de' Medici]] &lt;!--b. 1519--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry IV of France]] &lt;!--b. 1553--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Cardinal Richelieu]] &lt;!--b. 1585--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cardinal Mazarin]] &lt;!--b. 1602--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Louis XIV]] &lt;!--b. 1638--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis XV]] &lt;!--b. 1710--&gt;
# {{Icon|C}} [[Madame de Pompadour]] &lt;!--b. 1721--&gt;
# {{Icon|B}} [[Louis XVI]] &lt;!--b. 1754--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marie Antoinette]] &lt;!--b. 1755--&gt;

======Great Britain and United Kingdom======
{{Vital article count|13}}
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Henry VIII]] &lt;!--b. 1491--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Mary I of England]] &lt;!--b. 1516--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Elizabeth I]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1533--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Mary, Queen of Scots]] &lt;!--b. 1542--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James VI and I]] &lt;!--b. 1566--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Oliver Cromwell]] &lt;!--b. 1599--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Charles I of England]] &lt;!--b. 1600--&gt;
# {{Icon|FA}} [[William III of England]] &lt;!--b. 1650--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Robert Walpole]] &lt;!--b. 1676--&gt;
# {{Icon|GA}} [[William Murray, 1st Earl of Mansfield]] &lt;!--b. 1705--&gt;
# {{Icon|GA}} [[William Blackstone]] &lt;!--b. 1723--&gt;
# {{Icon|FA}} [[George III]] &lt;!--b. 1738--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Pitt the Younger]] &lt;!--b. 1759--&gt;

======Holy Roman Empire, Austria======
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Charles V, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1500--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdinand I, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1503--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leopold I, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1640--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Maria Theresa]] &lt;!--b. 1717--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph II, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1741--&gt;

======Prussia, Germany======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Frederick William I of Prussia]] &lt;!--b. 1688--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Frederick the Great]] &lt;!--b. 1712--&gt;

======Scandinavia======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Gustavus Adolphus]] &lt;!--b. 1594--&gt;
# {{Icon|B}} [[Christina, Queen of Sweden]] &lt;!--b. 1626--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles XII of Sweden]] &lt;!--b. 1682--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles XIV John]] &lt;!--b. 1763--&gt;

======Southern Europe======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Philip II of Spain]] &lt;!--b. 1527--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philip V of Spain]] &lt;!--b. 1683--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sebastião José de Carvalho e Melo, 1st Marquis of Pombal]] &lt;!--b. 1699--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|188}}
====Africa====
{{Vital article count|33}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Africa=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Patrice Lumumba]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mobutu Sese Seko]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Paul Biya]] &lt;!--b. 1933--&gt;

=====Eastern Africa=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|FA}} [[Rainilaiarivony]] &lt;!--b. 1828--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jomo Kenyatta]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hastings Banda]] &lt;!--b. 1898--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Julius Nyerere]] &lt;!--b. 1922--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kenneth Kaunda]] &lt;!--b. 1924 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Idi Amin]] &lt;!--b. 1928--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Paul Kagame]] &lt;!--b. 1957--&gt;

======Ethiopia======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Tewodros II]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Yohannes IV]] &lt;!--b. 1837--&gt;
# {{Icon|B}} [[Menelik II]] &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Haile Selassie]] &lt;!--b. 1892--&gt;

=====Northern Africa=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Emir Abdelkader]] &lt;!--b. 1808--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muhammad Ahmad]] &lt;!--b. 1843--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Muammar Gaddafi]] &lt;!--b. 1942--&gt;

======Egypt======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Muhammad Ali of Egypt]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|C}} [[Isma'il Pasha of Egypt]] &lt;!--b. 1830--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gamal Abdel Nasser]] &lt;!--b. 1918 Jan.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Anwar Sadat]] &lt;!--b. 1918 Dec.--&gt;

=====Southern Africa=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Shaka]] &lt;!--b. 1787--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cecil Rhodes]] &lt;!--b. 1853--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Nelson Mandela]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Robert Mugabe]] &lt;!--b. 1924 Feb.--&gt;
# {{Icon|B}} [[F. W. de Klerk]] &lt;!--b. 1936--&gt;

=====Western Africa=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Léopold Sédar Senghor]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nnamdi Azikiwe]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kwame Nkrumah]] &lt;!--b. 1909--&gt;
# {{Icon|B}} [[Olusegun Obasanjo]] &lt;!--b. 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kofi Annan]] &lt;!--b. 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ellen Johnson Sirleaf]] &lt;!--b. 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Sankara]] &lt;!--b. 1949--&gt;
{{Div col end}}

====Americas====
{{Vital article count|39}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====South America=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|GA}} [[José de San Martín]] &lt;!--b. 1778--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Simón Bolívar]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1783--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antonio José de Sucre]] &lt;!--b. 1795--&gt;
# {{Icon|B}} [[Juan Perón]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[Salvador Allende]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfredo Stroessner]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[Augusto Pinochet]] &lt;!--b. 1915--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Hugo Chávez]] &lt;!--b. 1954--&gt;

======Brazil======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|FA}} [[Pedro I of Brazil]] &lt;!--b. 1798--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pedro II of Brazil]] &lt;!--b. 1825--&gt;
# {{Icon|B}} [[Getúlio Vargas]] &lt;!--b. 1882--&gt;

=====Central America and the Caribbean=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Francisco Morazán]] &lt;!--b. 1792--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rafael Trujillo]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|C}} [[François Duvalier]] &lt;!--b. 1907--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Fidel Castro]] &lt;!--b. 1926--&gt;

=====Mexico=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Antonio López de Santa Anna]] &lt;!--b. 1794--&gt;
# {{Icon|C}} [[Benito Juárez]] &lt;!--b. 1806--&gt;
# {{Icon|B}} [[Porfirio Díaz]] &lt;!--b. 1830--&gt;

=====United States=====
{{Vital article count|19}}
# {{Icon|FA}} [[Andrew Jackson]] &lt;!--b. 1767--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Tecumseh]] &lt;!--b. 1768--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry Clay]] &lt;!--b. 1777--&gt;
# {{Icon|FA}} {{Icon|FFA}} '''[[Abraham Lincoln]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1809--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sitting Bull]] &lt;!--b. 1831--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Woodrow Wilson]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Theodore Roosevelt]] &lt;!--b. 1858--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Franklin D. Roosevelt]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Harry S. Truman]] &lt;!--b. 1884 May--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Eleanor Roosevelt]] &lt;!--b. 1884 Oct.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dwight D. Eisenhower]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|C}} [[J. Edgar Hoover]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lyndon B. Johnson]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ronald Reagan]] &lt;!--b. 1911--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Richard Nixon]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[John F. Kennedy]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Donald Trump]] &lt;!--b. 1946 June--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[George W. Bush]] &lt;!--b. 1946 July--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Barack Obama]] &lt;!--b. 1961--&gt;

=====Canada=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|FA}} [[John A. Macdonald]] &lt;!--b. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre Trudeau]] &lt;!--b. 1919--&gt;
{{Div col end}}

====Asia and Oceania====
{{Vital article count|54}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Mohammad Mosaddegh]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ruhollah Khomeini]] &lt;!--b. 1900/1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mohammad Zahir Shah]] &lt;!--b. 1914--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mohammad Reza Pahlavi]] &lt;!--b. 1919--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eduard Shevardnadze]] &lt;!--b. 1928--&gt;

=====China=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[Empress Dowager Cixi]] &lt;!--b. 1835--&gt;
# {{Icon|C}} [[Chiang Kai-shek]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Mao Zedong]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|B}} [[Soong Mei-ling]] &lt;!--b. 1898 Mar. 4--&gt;
# {{Icon|B}} [[Zhou Enlai]] &lt;!--b. 1898 Mar. 5--&gt;
# {{Icon|B}} [[Deng Xiaoping]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Puyi]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jiang Qing]] &lt;!--b. 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jiang Zemin]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Xi Jinping]] &lt;!--b. 1953--&gt;

=====Japan=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Emperor Meiji]] &lt;!--b. 1852--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hideki Tojo]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eisaku Satō]] &lt;!--b. 1901 Mar.--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Hirohito]] &lt;!--b. 1901 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Shinzo Abe]] &lt;!--b. 1954--&gt;

=====Korea=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Syngman Rhee]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kim Il Sung]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[Park Chung Hee]] &lt;!--b. 1917--&gt;

=====Southeastern Asia=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Chulalongkorn]] &lt;!--b. 1853--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ho Chi Minh]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sukarno]] &lt;!--b. 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ne Win]] &lt;!--b. 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ferdinand Marcos]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Suharto]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lee Kuan Yew]] &lt;!--b. 1923--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pol Pot]] &lt;!--b. 1925 May--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mahathir Mohamad]] &lt;!--b. 1925 July--&gt;
# {{Icon|C}} [[Corazon Aquino]] &lt;!--b. 1933--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|FA}} [[Muhammad Ali Jinnah]] &lt;!--b. 1876--&gt;
# {{Icon|C}} [[D. S. Senanayake]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Sheikh Mujibur Rahman]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benazir Bhutto]] &lt;!--b. 1953--&gt;

======India======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[George Curzon, 1st Marquess Curzon of Kedleston]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Vallabhbhai Patel]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jawaharlal Nehru]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Indira Gandhi]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Atal Bihari Vajpayee]] &lt;!--b. 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[Manmohan Singh]] &lt;!--b. 1932--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Narendra Modi]] &lt;!--b. 1950--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Ibn Saud]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[David Ben-Gurion]] &lt;!--b. 1886--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Yasser Arafat]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saddam Hussein]] &lt;!--b. 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benjamin Netanyahu]] &lt;!--b. 1949--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ali Abdullah Saleh]] &lt;!--b. 1947--&gt;

======Ottoman Empire and Turkey======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Mahmud II]] &lt;!--b. 1785--&gt;
# {{Icon|C}} [[Abdul Hamid II]] &lt;!--b. 1842--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mustafa Kemal Atatürk]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[Recep Tayyip Erdoğan]] &lt;!--b. 1954--&gt;

{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|62}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Europe=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Francis II, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1768--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Klemens von Metternich]] &lt;!--b. 1773--&gt;
# {{Icon|C}} [[Franz Joseph I]] &lt;!--b. 1830--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Józef Piłsudski]] &lt;!--b. 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Dubček]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Václav Havel]] &lt;!--b. 1936--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Lech Wałęsa]] &lt;!--b. 1943--&gt;

=====Southeastern Europe=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Ion Antonescu]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ante Pavelić]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Josip Broz Tito]] &lt;!--b. 1892--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nicolae Ceaușescu]] &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[Slobodan Milošević]] &lt;!--b. 1941--&gt;

=====Russia and USSR=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Alexander I of Russia]] &lt;!--b. 1777--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicholas I of Russia]] &lt;!--b. 1796--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander II of Russia]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicholas II]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Vladimir Lenin]] &lt;!--b. 1870--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Joseph Stalin]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|B}} [[Leon Trotsky]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Nikita Khrushchev]] &lt;!--b. 1894--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Leonid Brezhnev]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Boris Yeltsin]] &lt;!--b. 1931 Feb.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mikhail Gorbachev]] &lt;!--b. 1931 Mar.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vladimir Putin]] &lt;!--b. 1952--&gt;

=====Scandinavia=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] &lt;!--b. 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dag Hammarskjöld]] &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gro Harlem Brundtland]] &lt;!--b. 1939--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|35}}
# {{Icon|B}} [[Leopold II of Belgium]] &lt;!--b. 1835--&gt;

======France======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} {{Icon|FFAC}} '''[[Napoleon]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis Philippe I]] &lt;!--b. 1773--&gt;
# {{Icon|B}} [[Adolphe Thiers]] &lt;!--b. 1797--&gt;
# {{Icon|B}} [[Napoleon III]] &lt;!--b. 1808--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georges Clemenceau]] &lt;!--b. 1841--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles de Gaulle]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[François Mitterrand]] &lt;!--b. 1916--&gt;

======Germany======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Wilhelm I]] &lt;!--b. 1797--&gt;
# {{Icon|B}} [[Otto von Bismarck]] &lt;!--b. 1815--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wilhelm II]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|C}} [[Konrad Adenauer]] &lt;!--b. 1876--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Adolf Hitler]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Joseph Goebbels]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Erich Honecker]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[Willy Brandt]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[Helmut Kohl]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Angela Merkel]] &lt;!--b. 1954--&gt;

======Iberia======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[António de Oliveira Salazar]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Francisco Franco]] &lt;!--b. 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Juan Carlos I]] &lt;!--b. 1938--&gt;

======Ireland======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Charles Stewart Parnell]] &lt;!--b. 1846--&gt;
# {{Icon|B}} [[Éamon de Valera]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michael Collins (Irish leader)]] &lt;!--b. 1890--&gt;

======Italy======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Camillo Benso, Count of Cavour]] &lt;!--b. 1810--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benito Mussolini]] &lt;!--b. 1883--&gt;

======United Kingdom======
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[Robert Peel]] &lt;!--b. 1788--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Benjamin Disraeli]] &lt;!--b. 1804--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Ewart Gladstone]] &lt;!--b. 1809--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Queen Victoria]] &lt;!--b. 1819--&gt;
# {{Icon|C}} [[David Lloyd George]] &lt;!--b. 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Winston Churchill]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Clement Attlee]] &lt;!--b. 1883--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|A}} {{Icon|FFA}} [[Margaret Thatcher]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Elizabeth II]] &lt;!--b. 1926--&gt;
{{Div col end}}

==Military leaders and theorists==
{{Vital article count|51}}
===Ancient===
{{Vital article count|9}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Africa====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Hannibal]] &lt;!--b. 247 BC--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Sun Tzu]] &lt;!--b. 544 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Zhuge Liang]] &lt;!--b. 181--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Leonidas I]] &lt;!--b. 540 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Scipio Africanus]] &lt;!--b. 236/235 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sulla]] &lt;!--b. 138 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pompey]] &lt;!--b. 106 BC--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Mark Antony]] &lt;!--b. 83 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Flavius Aetius]] &lt;!--b. 390--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|11}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|FA}} [[Khalid ibn al-Walid]] &lt;!--d. 642--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Amr ibn al-As]] &lt;!--b. 573, d. 664--&gt;
# {{Icon|B}} [[El Cid]] &lt;!--b. 1043--&gt;
# {{Icon|C}} [[Godfrey of Bouillon]] &lt;!--b. 1060--&gt;
# {{Icon|C}} [[Subutai]] &lt;!--b. 1175--&gt;
# {{Icon|C}} [[Trần Hưng Đạo]] &lt;!--b. 1228--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jan Žižka]] &lt;!--b. 1360--&gt;
# {{Icon|C}} [[Skanderbeg]] &lt;!--b. 1405--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Hunyadi]] &lt;!--b. 1406--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Joan of Arc]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1412--&gt;
# {{Icon|C}} [[Afonso de Albuquerque]] &lt;!--b. 1453--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|12}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Asia====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Yi Sun-sin]] &lt;!--b. 1545--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Miyamoto Musashi]] &lt;!--b. 1584--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Hayreddin Barbarossa]] &lt;!--b. 1466/1483--&gt;
# {{Icon|C}} [[Francisco Pizarro]] &lt;!--b. 1478--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hernán Cortés]] &lt;!--b. 1485--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fernando Álvarez de Toledo, 3rd Duke of Alba]] &lt;!--b. 1507--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Drake]] &lt;!--b. 1540--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michiel de Ruyter]] &lt;!--b. 1607--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John Churchill, 1st Duke of Marlborough]] &lt;!--b. 1650--&gt;
# {{Icon|B}} [[Prince Eugene of Savoy]] &lt;!--b. 1663--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Suvorov]] &lt;!--b. 1729/1730--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Horatio Nelson, 1st Viscount Nelson]] &lt;!--b. 1758--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|19}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Americas====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Robert E. Lee]] &lt;!--b. 1807 Jan.--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ulysses S. Grant]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Douglas MacArthur]] &lt;!--b. 1880 Jan.--&gt;
# {{Icon|B}} [[George C. Marshall]] &lt;!--b. 1880 Dec.--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Enver Pasha]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|C}} [[Isoroku Yamamoto]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|C}} [[Võ Nguyên Giáp]] &lt;!--b. 1911--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|B}} [[Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carl von Clausewitz]] &lt;!--b. 1780--&gt;
# {{Icon|C}} [[Helmuth von Moltke the Elder]] &lt;!--b. 1800--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giuseppe Garibaldi]] &lt;!--b. 1807 July--&gt;
# {{Icon|C}} [[Paul von Hindenburg]] &lt;!--b. 1847--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Robert Baden-Powell, 1st Baron Baden-Powell]] &lt;!--b. 1857--&gt;
# {{Icon|C}} [[Erich Ludendorff]] &lt;!--b. 1865--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bernard Montgomery]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|GA}} [[T. E. Lawrence]] &lt;!--b. 1888--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Erwin Rommel]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hermann Göring]] &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georgy Zhukov]] &lt;!--b. 1896--&gt;
{{Div col end}}

==Rebels, revolutionaries and activists==
{{Vital article count|52}}
===Ancient===
{{Vital article count|1}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Spartacus]] &lt;!--b. 103 BC--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|3}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Abu Muslim]] &lt;!--b. 718-727--&gt;
# {{Icon|B}} [[Babak Khorramdin]] &lt;!--b. 795/798--&gt;
# {{Icon|C}} [[Huang Chao]] &lt;!--b. 835--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|8}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Early modern: General====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Bartolomé de las Casas]] &lt;!--b. 1484--&gt;
# {{Icon|B}} [[Miguel Hidalgo y Costilla]] &lt;!--b. 1753--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Thomas Müntzer]] &lt;!--b. 1489--&gt;
# {{Icon|C}} [[Yemelyan Pugachev]] &lt;!--b. 1742--&gt;
# {{Icon|FA}} [[William Wilberforce]] &lt;!--b. 1759 Aug.--&gt;

=====France=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Jean-Paul Marat]] &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maximilien Robespierre]] &lt;!--b. 1758--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georges Danton]] &lt;!--b. 1759 Oct.--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|40}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Americas====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|FA}} [[Louis Riel]] &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marcus Garvey]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Che Guevara]] &lt;!--b. 1928--&gt;

=====Mexico=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Pancho Villa]] &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emiliano Zapata]] &lt;!--b. 1879--&gt;

=====United States=====
{{Vital article count|16}}
# {{Icon|B}} [[Sojourner Truth]] &lt;!--b. 1797--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Elizabeth Cady Stanton]] &lt;!--b. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Frederick Douglass]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|B}} [[Susan B. Anthony]] &lt;!--b. 1820--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Harriet Tubman]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Muir]] &lt;!--b. 1838--&gt;
# {{Icon|B}} [[Booker T. Washington]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jane Addams]] &lt;!--b. 1860--&gt;
# {{Icon|FA}} [[W. E. B. Du Bois]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Margaret Sanger]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|B}} [[Helen Keller]] &lt;!--b. 1880--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Rosa Parks]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[Betty Friedan]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Malcolm X]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Martin Luther King Jr.]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Harvey Milk]] &lt;!--b. 1930--&gt;

====Africa====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Sayyid Qutb]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ken Saro-Wiwa]] &lt;!--b. 1941--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Steve Biko]] &lt;!--b. 1946--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Diponegoro]] &lt;!--b. 1785--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hong Xiuquan]] &lt;!--b. 1814--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[José Rizal]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Sun Yat-sen]] &lt;!--b. 1866--&gt;
# {{Icon|C}} [[Aung San]] &lt;!--b. 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aung San Suu Kyi]] &lt;!--b. 1945--&gt;

=====India=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|FA}} [[Rani of Jhansi]] &lt;!--b. 1828/1835--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bal Gangadhar Tilak]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Mahatma Gandhi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1869--&gt;
# {{Icon|B}} [[B. R. Ambedkar]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[Subhas Chandra Bose]] &lt;!--b. 1897--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Henry Dunant]] &lt;!--b. 1828--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Emmeline Pankhurst]] &lt;!--b. 1858--&gt;
# {{Icon|B}} [[Theodor Herzl]] &lt;!--b. 1860--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Emma Goldman]] &lt;!--b. 1869--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rosa Luxemburg]] &lt;!--b. 1871--&gt;
{{Div col end}}

==Scientists, inventors and mathematicians==
{{Vital article count|256}}
===Pre-modern figures===
{{Vital article count|28}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Ancient history====
{{Vital article count|15}}
# {{Icon|GA}} [[Pythagoras]] &lt;!--b. 570 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Hippocrates]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 460 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Euclid]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--fl. 300 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Archimedes]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 287 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eratosthenes]] &lt;!--b. 276 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Apollonius of Perga]] &lt;!--b. 240 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hipparchus]] &lt;!--b. 190 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pliny the Elder]] &lt;!--b. 23/24--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Cai Lun]]&lt;!--b. 50-62--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hero of Alexandria]] &lt;!--possibly fl. 62 --&gt;
# {{Icon|FA}} [[Zhang Heng]] &lt;!--b. 78--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ptolemy]] &lt;!--b. 100--&gt;
# {{Icon|B}} [[Galen]] &lt;!--b. 129--&gt;
# {{Icon|B}} [[Diophantus]] &lt;!--fl. 250--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hypatia]] &lt;!--b. 350-370--&gt;

====Post-classical history====
{{Vital article count|13}}
# {{Icon|C}} [[Aryabhata]] &lt;!--b. 476--&gt;
# {{Icon|C}} [[Brahmagupta]] &lt;!--b. 598--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jabir ibn Hayyan]] &lt;!--d. 806-816--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Al-Khwarizmi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 780, d. 850--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Abu Bakr al-Razi]] &lt;!--b. 864/865--&gt;
# {{Icon|B}} [[Al-Zahrawi]] &lt;!--b. 936--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Ibn al-Haytham]] &lt;!--b. 865--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Biruni]] &lt;!--b. 973--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Avicenna]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 980--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Shen Kuo]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1031--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fibonacci]] &lt;!--b. 1170--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nasir al-Din al-Tusi]] &lt;!--b. 1201--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Johannes Gutenberg]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born c. 1393-1406--&gt;
{{Div col end}}

===Physics===
{{Vital article count|56}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Early modern====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[William Gilbert (physicist)]] &lt;!--b. 1544--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Christiaan Huygens]] &lt;!--b. 1629--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Robert Hooke]] &lt;!--b. 1635--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Isaac Newton]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1643--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Lomonosov]] &lt;!--b. 1711--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry Cavendish]] &lt;!--b. 1731--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|44}}
# {{Icon|C}} [[Thomas Young (scientist)]] &lt;!--b. 1773--&gt;
# {{Icon|C}} [[André-Marie Ampère]] &lt;!--b. 1775--&gt;
# {{Icon|C}} [[Amedeo Avogadro]] &lt;!--b. 1776--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hans Christian Ørsted]] &lt;!--b. 1777--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Augustin-Jean Fresnel]] &lt;!--b. 1788--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georg Ohm]] &lt;!--b. 1789--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Michael Faraday]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1791--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nicolas Léonard Sadi Carnot]] &lt;!--b. 1796--&gt;
# {{Icon|B}} [[James Prescott Joule]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Léon Foucault]] &lt;!--b. 1819--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hermann von Helmholtz]] &lt;!--b. 1821--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gustav Kirchhoff]] &lt;!--b. 1824 Mar.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lord Kelvin]] &lt;!--b. 1824 June--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[James Clerk Maxwell]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1831--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johannes Diderik van der Waals]] &lt;!--b. 1837--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ernst Mach]] &lt;!--b. 1838--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ludwig Boltzmann]] &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wilhelm Röntgen]] &lt;!--b. 1845--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henri Becquerel]] &lt;!--b. 1852 Dec. 15--&gt;
# {{Icon|B}} [[Albert A. Michelson]] &lt;!--b. 1852 Dec. 19--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hendrik Lorentz]] &lt;!--b. 1853--&gt;
# {{Icon|B}} [[J. J. Thomson]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[Heinrich Hertz]] &lt;!--b. 1857--&gt;
# {{Icon|C}} [[Max Planck]] &lt;!--b. 1858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pierre Curie]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Henry Bragg]] &lt;!--b. 1862--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Marie Curie]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Millikan]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ernest Rutherford]] &lt;!--b. 1871--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Lise Meitner]] &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Albert Einstein]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Max Born]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Niels Bohr]] &lt;!--b. 1885--&gt;
# {{Icon|B}} [[Erwin Schrödinger]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|GA}} [[C. V. Raman]] &lt;!--b. 1888--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James Chadwick]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[Wolfgang Pauli]] &lt;!--b. 1900--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ernest Lawrence]] &lt;!--b. 1901 Aug.--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Enrico Fermi]] &lt;!--b. 1901 Sep.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Werner Heisenberg]] &lt;!--b. 1901 Dec.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Paul Dirac]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|FA}} [[J. Robert Oppenheimer]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hans Bethe]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Edward Teller]] &lt;!--b. 1908--&gt;

====Contemporary====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|FA}} [[Richard Feynman]] &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrei Sakharov]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tsung-Dao Lee]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|C}} [[Murray Gell-Mann]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles K. Kao]] &lt;!--b. 1933--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Stephen Hawking]] &lt;!--b. 1942--&gt;
{{Div col end}}

===Astronomy===
{{Vital article count|10}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} '''[[Nicolaus Copernicus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1473--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tycho Brahe]] &lt;!--b. 1546--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Galileo Galilei]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1564--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Johannes Kepler]] &lt;!--b. 1571--&gt;
# {{Icon|C}} [[Edmond Halley]] &lt;!--b. 1656--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Herschel]] &lt;!--b. 1738--&gt;
# {{Icon|B}} [[Caroline Herschel]] &lt;!--b. 1750--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edwin Hubble]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georges Lemaître]] &lt;!--b. 1894--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Carl Sagan]] &lt;!--b. 1934--&gt;
{{Div col end}}

===Chemistry===
{{Vital article count|23}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Robert Boyle]] &lt;!--b. 1627--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Joseph Priestley]] &lt;!--b. 1733--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Antoine Lavoisier]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Dalton]] &lt;!--b. 1766--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Louis Gay-Lussac]] &lt;!--b. 1778 Dec. 6--&gt;
# {{Icon|B}} [[Humphry Davy]] &lt;!--b. 1778 Dec. 17--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jöns Jacob Berzelius]] &lt;!--b. 1779--&gt;
# {{Icon|B}} [[Friedrich Wöhler]] &lt;!--b. 1800--&gt;
# {{Icon|B}} [[Justus von Liebig]] &lt;!--b. 1803--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Dmitri Mendeleev]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1834--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Josiah Willard Gibbs]] &lt;!--b. 1839--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] &lt;!--b. 1852--&gt;
# {{Icon|C}} [[Svante Arrhenius]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fritz Haber]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gilbert N. Lewis]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Otto Hahn]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|B}} [[Irving Langmuir]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter Debye]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Harold Urey]] &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Linus Pauling]] &lt;!--b. 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dorothy Hodgkin]] &lt;!--b. 1910--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Burns Woodward]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Frederick Sanger]] &lt;!--b. 1918--&gt;
{{Div col end}}

===Biology===
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Antonie van Leeuwenhoek]] &lt;!--b. 1632--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Carl Linnaeus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1707--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Banks]] &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean-Baptiste Lamarck]] &lt;!--b. 1744--&gt;
# {{Icon|B}} [[Georges Cuvier]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|B}} [[John James Audubon]] &lt;!--b. 1785--&gt;
# {{Icon|B}} [[Louis Agassiz]] &lt;!--b. 1807--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Charles Darwin]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph Dalton Hooker]] &lt;!--b. 1817--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gregor Mendel]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Alfred Russel Wallace]] &lt;!--b. 1823--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Henry Huxley]] &lt;!--b. 1825--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ernst Haeckel]] &lt;!--b. 1834--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Edward Drinker Cope]] &lt;!--b. 1840--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eugenius Warming]] &lt;!--b. 1841--&gt;
# {{Icon|C}} [[Santiago Ramón y Cajal]] &lt;!--b. 1852--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Washington Carver]] &lt;!--b. 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alfred Kinsey]] &lt;!--b. 1894--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hans Krebs (biochemist)]] &lt;!--b. 1900--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Barbara McClintock]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[Konrad Lorenz]] &lt;!--b. 1903--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Rachel Carson]] &lt;!--b. 1907--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Norman Borlaug]] &lt;!--b. 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Crick]] &lt;!--b. 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rosalind Franklin]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[James Watson]] &lt;!--b. 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jane Goodall]] &lt;!--b. 1934--&gt;
# {{Icon|C}} [[W. D. Hamilton]] &lt;!--b. 1936--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Stephen Jay Gould]] &lt;!--b. 1941--&gt;
{{div col end}}

===Medicine===
{{Vital article count|14}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Paracelsus]] &lt;!--b. 1493--&gt;
# {{Icon|C}} [[Andreas Vesalius]] &lt;!--b. 1514--&gt;
# {{Icon|B}} [[Li Shizhen]] &lt;!--b. 1518--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Harvey]] &lt;!--b. 1578--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Luigi Galvani]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Edward Jenner]] &lt;!--b. 1749--&gt;
# {{Icon|C}} [[Claude Bernard]] &lt;!--b. 1813--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ignaz Semmelweis]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Florence Nightingale]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1820--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Louis Pasteur]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph Lister]] &lt;!--b. 1827--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Koch]] &lt;!--b. 1843--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander Fleming]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jonas Salk]] &lt;!--b. 1914--&gt;
{{Div col end}}

===Earth science and physical geography===
{{Vital article count|6}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[James Hutton]]&lt;!--born 1726--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander von Humboldt]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Lyell]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfred Wegener]]&lt;!--born 1880--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacques Cousteau]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marie Tharp]]&lt;!--born 1920--&gt;
{{Div col end}}

===Inventors and engineers===
{{Vital article count|34}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[James Watt]]&lt;!--born 1736--&gt;
# {{Icon|C}} [[Montgolfier brothers]]&lt;!--born 1740 and 1745--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alessandro Volta]]&lt;!--born 1745--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicéphore Niépce]]&lt;!--born 1765--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Fulton]]&lt;!--born 1765--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eli Whitney]]&lt;!--born 1765--&gt;
# {{Icon|C}} [[George Stephenson]]&lt;!--born 1781--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis Daguerre]]&lt;!--born 1787--&gt;
# {{Icon|B}} [[Samuel Morse]]&lt;!--born 1791--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Isambard Kingdom Brunel]]&lt;!--born 1806--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cyrus McCormick]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gustave Eiffel]]&lt;!--born 1832--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfred Nobel]]&lt;!--born 1833--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carl Benz]]&lt;!--born 1844--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Thomas Edison]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1847--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander Graham Bell]]&lt;!--born 1847--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emile Berliner]]&lt;!--born 1851--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Algernon Parsons]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|C}} [[George Eastman]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Nikola Tesla]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rudolf Diesel]]&lt;!--born 1858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leo Baekeland]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Wright brothers]]&lt;!--born 1871 and 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lee de Forest]]&lt;!--born 1873--&gt;
# {{Icon|B}} [[Guglielmo Marconi]]&lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert H. Goddard]]&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Logie Baird]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philo Farnsworth]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sergei Korolev]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Bardeen]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Shockley]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Wernher von Braun]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jack Kilby]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicolaus Otto]] &lt;!--born 1832--&gt;
{{Div col end}}

===Mathematicians===
{{Vital article count|44}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Early modern====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Gerolamo Cardano]]&lt;!--born 1501--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pierre de Fermat]]&lt;!--born 1601--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Blaise Pascal]]&lt;!--born 1623--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gottfried Wilhelm Leibniz]]&lt;!--born 1646--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacob Bernoulli]]&lt;!--born 1655--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johann Bernoulli]]&lt;!--born 1667--&gt;
# {{Icon|C}} [[Daniel Bernoulli]]&lt;!--born 1700--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Leonhard Euler]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1707--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean le Rond d'Alembert]]&lt;!--born 1717--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph-Louis Lagrange]]&lt;!--born 1736--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gaspard Monge]]&lt;!--born 1746--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre-Simon Laplace]]&lt;!--born 1749--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|32}}
# {{Icon|C}} [[Joseph Fourier]]&lt;!--born 1768--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Carl Friedrich Gauss]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1777--&gt;
# {{Icon|B}} [[Siméon Denis Poisson]]&lt;!--born 1781--&gt;
# {{Icon|B}} [[Augustin-Louis Cauchy]]&lt;!--born 1789--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nikolai Lobachevsky]]&lt;!--born 1792--&gt;
# {{Icon|C}} [[Niels Henrik Abel]]&lt;!--born 1802--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carl Gustav Jacob Jacobi]]&lt;!--born 1804--&gt;
# {{Icon|C}} [[Peter Gustav Lejeune Dirichlet]]&lt;!--born Feb. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Rowan Hamilton]]&lt;!--born Aug. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Évariste Galois]]&lt;!--born 1811--&gt;
# {{Icon|C}} [[Karl Weierstrass]]&lt;!--born Oct. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Boole]]&lt;!--born Nov. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Cayley]]&lt;!--born 1821--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Hermite]]&lt;!--born 1822--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bernhard Riemann]]&lt;!--born 1826--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Georg Cantor]]&lt;!--born 1845--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gottlob Frege]]&lt;!--born 1848--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henri Poincaré]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|B}} [[Karl Pearson]]&lt;!--born 1857--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[David Hilbert]]&lt;!--born 1862--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Emmy Noether]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hermann Weyl]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Srinivasa Ramanujan]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ronald Fisher]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|C}} [[Stefan Banach]]&lt;!--born 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfred Tarski]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|C}} [[Andrey Kolmogorov]]&lt;!--born Apr. 1903--&gt;
# {{Icon|GA}} [[John von Neumann]]&lt;!--born Dec. 1903--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Kurt Gödel]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Claude Shannon]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benoit Mandelbrot]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander Grothendieck]]&lt;!--born 1928--&gt;
{{Div col end}}

===Computer scientists===
{{Vital article count|12}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Charles Babbage]]&lt;!--born 1791--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ada Lovelace]]&lt;!--born 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Grace Hopper]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Konrad Zuse]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Alan Turing]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Douglas Engelbart]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edsger W. Dijkstra]]&lt;!--born 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Donald Knuth]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dennis Ritchie]]&lt;!--born 1941--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steve Wozniak]]&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tim Berners-Lee]]&lt;!--born 1955--&gt;
# {{Icon|B}} [[Linus Torvalds]]&lt;!--born 1969--&gt;
{{Div col end}}

==Sports figures==
{{Vital article count|77}}
===Individual sports===
{{Vital article count|48}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Athletics==== 
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Pierre de Coubertin]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Paavo Nurmi]]&lt;!--born 1897--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jesse Owens]]&lt;!--born 1913--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Fanny Blankers-Koen]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wilma Rudolph]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Florence Griffith Joyner]]&lt;!--born 1959--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Carl Lewis]]&lt;!--born 1961--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jackie Joyner-Kersee]]&lt;!--born 1962--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sergey Bubka]]&lt;!--born 1963--&gt;
# {{Icon|C}} [[Haile Gebrselassie]]&lt;!--born 1973--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hicham El Guerrouj]]&lt;!--born 1974--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Usain Bolt]]&lt;!--born 1986--&gt;

====Auto racing====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Enzo Ferrari]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} [[Juan Manuel Fangio]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Michael Schumacher]]&lt;!--born 1969--&gt;

====Boxing====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Joe Louis]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sugar Ray Robinson]]&lt;!--born 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Muhammad Ali]]&lt;!--born 1942--&gt;

====Chess====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Bobby Fischer]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Garry Kasparov]]&lt;!--born 1963--&gt;

====Climbing and mountaineering====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Tenzing Norgay]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Edmund Hillary]]&lt;!--born 1919--&gt;

====Cycling====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|GA}} [[Eddy Merckx]]&lt;!--born 1945--&gt;

====Figure skating====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Sonja Henie]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Yuzuru Hanyu]]&lt;!--born 1994--&gt;

====Golf====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Jack Nicklaus]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tiger Woods]]&lt;!--born 1975--&gt;

====Gymnastics====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Larisa Latynina]]&lt;!--born 1934--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nadia Comăneci]]&lt;!--born 1961--&gt;
# {{Icon|B}} [[Simone Biles]]&lt;!--born 1997--&gt;

====Martial arts====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Kanō Jigorō]]&lt;!--born 1860--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bruce Lee]]&lt;!--born 1940--&gt;

====Skiing====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Ingemar Stenmark]]&lt;!--born 1956--&gt;
# {{Icon|C}} [[Marit Bjørgen]]&lt;!--born 1980--&gt;

====Speed skating====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Eric Heiden]]&lt;!--born 1958--&gt;

====Swimming====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Johnny Weissmuller]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mark Spitz]]&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Michael Phelps]]&lt;!--born 1985--&gt;

====Tennis====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Rod Laver]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Margaret Court]]&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|B}} [[Martina Navratilova]]&lt;!--born 1956--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steffi Graf]]&lt;!--born 1969--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Roger Federer]]&lt;!--born 1981--&gt;
# {{Icon|B}} [[Serena Williams]]&lt;!--born 1981--&gt;
# {{Icon|B}} [[Novak Djokovic]]&lt;!--born 1987--&gt;

====Wrestling====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Aleksandr Karelin]]&lt;!--born 1967--&gt;

====Multiple sports====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|FA}} [[Jim Thorpe]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[Babe Didrikson Zaharias]]&lt;!--born 1911--&gt;
{{Div col end}}

===Team sports===
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====American football====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Jim Brown]] &lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tom Brady]] &lt;!--born 1977--&gt;

====Association football====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|B}} [[Alfredo Di Stéfano]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lev Yashin]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Pelé]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Franz Beckenbauer]]&lt;!--born 1945--&gt;
# {{Icon|B}} [[Johan Cruyff]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Diego Maradona]]&lt;!--born 1960--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mia Hamm]]&lt;!--born 1972--&gt;
# {{Icon|B}} [[Zinedine Zidane]]&lt;!--born 1972--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ronaldo (Brazilian footballer)]]&lt;!--born 1976--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cristiano Ronaldo]]&lt;!--born 1985--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Marta (footballer)]]&lt;!--born 1986--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Lionel Messi]]&lt;!--born 1987--&gt;

====Baseball====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|FA}} [[Babe Ruth]]&lt;!--born 1895--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jackie Robinson]]&lt;!--born 1919--&gt;

====Basketball====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|GA}} [[Wilt Chamberlain]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kareem Abdul-Jabbar]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Michael Jordan]]&lt;!--born 1963--&gt;
# {{Icon|GA}} [[LeBron James]]&lt;!--born 1984--&gt;

====Cricket====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[W. G. Grace]]&lt;!--born 1848--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Don Bradman]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|C}} [[Garfield Sobers]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sachin Tendulkar]]&lt;!--born 1973--&gt;

====Field hockey====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Dhyan Chand]]&lt;!--born 1905--&gt;

====Ice hockey====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Gordie Howe]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Wayne Gretzky]]&lt;!--born 1961--&gt;

====Rowing====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Steve Redgrave]]&lt;!--born 1962--&gt;

====Rugby union====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Jonah Lomu]]&lt;!--born 1975--&gt;
{{Div col end}}

==Criminals==
{{vital article count|7}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|FA}} [[Blackbeard]] &lt;!--born 1680--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jack the Ripper]] &lt;!--fl. 19th century--&gt;
# {{Icon|B}} [[Talaat Pasha]] &lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Al Capone]] &lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Heinrich Himmler]] &lt;!--born 1900--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pablo Escobar]] &lt;!--born 1949--&gt;
# {{Icon|B}} [[Osama bin Laden]] &lt;!--born 1957--&gt;
{{div col end}}
&lt;noinclude&gt;
{{Core topics}}
&lt;/noinclude&gt;

[[Category:Wikipedia article lists|All languages should have]]
[[Category:Wikipedia core topics|Vital articles]]
[[Category:Wikipedia vital articles| ]]</text>
      <sha1>pru3s9mvuyn30as0u1c71fiz3sjw2iz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>610974</id>
      <parentid>610973</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T12:45:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>হানিফ আলী</username>
        <id>19725</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ancient */ লিংক আৰু অনুবাদ</comment>
      <origin>610974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="153199" sha1="ocqjppsnogydcpovcnaoduxtgyk2upn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Short description|Larger list of vital articles to be included on Wikipedias}}
{{shortcut|WP:VAP|WP:VA/P|WP:VAPEOPLE}}
{{center|{{Clickable button 2|ব্যক্তি বিষয়ক যিকোনো এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ চতুৰ্থ স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ বাবে ইয়াত টিপক|class=mw-ui-progressive|url=https://randomincategory.toolforge.org/?category=Wikipedia%20level-4%20vital%20articles%20in%20People&amp;server=en.wikipedia.org&amp;cmnamespace=&amp;cmtype=&amp;returntype=subject}}}}

'''গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ''' হৈছে এনে বিষয়ৰ তালিকা যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত সংশ্লিষ্ট উচ্চমানৰ প্ৰবন্ধ থাকিব লাগে। ই ৱিকিপিডিয়াৰ অতি প্ৰয়োজনীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ অৱস্থা অনুসৰণ কৰিবলৈ [[Special:Recentchangeslinked/Wikipedia:Vital articles|কেন্দ্ৰীভূত চোৱাচিতা তালিকা]] হিচাপে কাম কৰে। দহ হাজাৰ প্ৰবন্ধৰ এঘাৰটা স্তৰ ৪ উপ-তালিকাৰ ভিতৰত এইটো অন্যতম আৰু বৰ্তমান নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে।


এই তালিকাখন ইংৰাজী ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ অনুকূল। সকলো ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয় বুলি বিবেচিত [[m:List of articles every Wikipedia should have/Expanded|দহ হাজাৰ প্ৰবন্ধৰ তালিকা]]ও আছে।

এই তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ যোগ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিষয়ে অধিক তথ্যৰ বাবে, অনুগ্ৰহ কৰি সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন (FAQ) পৃষ্ঠা চাওক।

{{TOC limit|4}}

&lt;!-- update summary table: The text between update comments will be automatically overwritten by the bot. --&gt;
সৰ্বমুঠ ১,৯৬৭ টা প্ৰবন্ধ আছে।
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Class !! #Articles
|-
| {{Icon|FA}} [[:Category:FA-Class vital articles|FA]] || ১৭৩
|-
| {{Icon|GA}} [[:Category:GA-Class vital articles|GA]] || ২২২
|-
| {{Icon|A}} [[:Category:A-Class vital articles|A]] || ২
|-
| {{Icon|B}} [[:Category:B-Class vital articles|B]] || ৯০৯
|-
| {{Icon|C}} [[:Category:C-Class vital articles|C]] || ৬৫৭
|-
| {{Icon|FFA}} [[:Category:Wikipedia former featured articles|FFA]] || ৮৮
|-
| {{Icon|DGA}} [[:Category:Delisted good articles|DGA]] || ৮৮
|-
| {{Icon|Start}} [[:Category:Start-Class vital articles|Start]] || ৮
|}
&lt;!-- update end: summary table --&gt;
&lt;/noinclude&gt;

=ব্যক্তি=
==মনোৰঞ্জকসকল==
===অভিনেতা===
{{Div col|colwidth=15em}}
====এছিয়া====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[তশ্বিৰো মিফিউন]] ([[:en:Toshiro Mifune]])
# {{Icon|C}} [[চেটচুকু হাৰা]] ([[:en:Setsuko Hara]])&lt;!--born June, 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[মধুবালা]] ([[:en:Madhubala]])&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|B}} [[অমিতাভ বচ্চন]] ([[:en:Amitabh Bachchan]])&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ৰজনীকান্ত]] ([[:en:Rajinikanth]])&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[জেকী চান]] ([[:en:Jackie Chan]])&lt;!--born 1954--&gt;

====ইউৰোপ====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[ৰুডলফ ভেলেণ্টিন']] ([[:en:Rudolph Valentino]])&lt;!--born 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্লিন ডিট্ৰিস]] ([[:en:Marlene Dietrich]]))&lt;!--born December, 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[গ্ৰেটা গাৰ্বো]] ([[:en:Greta Garbo]]&lt;!--born September, 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইংগ্ৰিড বাৰ্গমেন]] ([[:en:Ingrid Bergman]])&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|C}} [[মাৰ্চেলো মাষ্ট্ৰ'য়ানি]] ([[:en:Marcello Mastroianni]])&lt;!--born September 26, 1924--&gt;
# {{Icon|C}} [[ক্লাউছ কিনস্কি]] ([[:en:Klaus Kinski]])&lt;!--born October, 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[ছফিয়া লৰেন]] ([[:en:Sophia Loren]])&lt;!--born September 20, 1934--&gt;

=====ফ্ৰান্স=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[চাৰা বাৰ্নহাৰ্ড]] [[:en:Sarah Bernhardt]]&lt;!--born 1844--&gt;
# {{Icon|C}} [[জিন গেবিন]] [[:en:Jean Gabin]]&lt;!--born May, 1904--&gt;
# {{Icon|C}} [[জিন ম'ৰ']] [[:en:Jeanne Moreau]]&lt;!--born January, 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[ব্ৰিজিট বাৰ্ডট]] [[:en:Brigitte Bardot]]&lt;!--born September 28, 1934--&gt;
# {{Icon|B}} [[এলেন ডেলন]] [[:en:Alain Delon]]&lt;!--born November, 1935--&gt;

=====ইউনাইটেড কিংডম=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|FA}} [[জন গিলগুড]] [[:en:John Gielgud]]&lt;!--born April, 1904--&gt;
# {{Icon|FA}} [[লৰেন্স অলিভিয়াৰ]] [[:en:Laurence Olivier]]&lt;!--born May 22, 1907--&gt;
# {{Icon|FA}} [[ভিভিয়ান লি]] [[:en:Vivien Leigh]]&lt;!--born 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[এলেক গিনিজ]] [[:en:Alec Guinness]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|GA}} [[অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন]] [[:en:Audrey Hepburn]]&lt;!--born May, 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[শ্বেন কনেৰী]] [[:en:Sean Connery]]&lt;!--born August, 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[পিটাৰ অ'টুল]] [[:en:Peter O'Toole]]&lt;!--born August, 1932--&gt;
# {{Icon|B}} [[জুলি এণ্ড্ৰুজ]] [[:en:Julie Andrews]]&lt;!--born October, 1935--&gt;

====United States====
{{Vital article count|30}}
# {{Icon|B}} [[মেৰী পিকফৰ্ড]] ([[:en:Mary Pickford]])&lt;!--born 1892 (Canadian by birth but almost entirety of career in US)--&gt;
# {{Icon|C}} [[লিলিয়ান গিছ]] ([[:en:Lillian Gish]])&lt;!--born October, 1893--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[হামফ্ৰে বগাৰ্ট]] ([[:en:Humphrey Bogart]])&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|GA}} [[স্পেন্সৰ ট্ৰেচি]] ([[:en:Spencer Tracy]])&lt;!--born 1900--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্লাৰ্ক গেবল]] ([[:en:Clark Gable]])&lt;!--born February, 1901--&gt;
# {{Icon|FA}} [[গেৰী কুপাৰ]] ([[:en:Gary Cooper]])&lt;!--born May, 1901--&gt;
# {{Icon|GA}} [[কেৰী গ্ৰাণ্ট]] ([[:en:Cary Grant]])&lt;!--born January, 1904--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[জোয়ান ক্ৰফৰ্ড]] ([[:en:Joan Crawford]])&lt;!--born March, 1904 or 1908--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[হেনৰী ফণ্ডা]] ([[:en:Henry Fonda]])&lt;!--born May, 1905--&gt;
# {{Icon|FA}} [[কেথাৰিন হেপবাৰ্ন]] ([[:en:Katharine Hepburn]])&lt;!--born May 12, 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[জন ৱেইন]] ([[:en:John Wayne]])&lt;!--born May 26, 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[বাৰ্বাৰা ষ্টেনউইক]] ([[:en:Barbara Stanwyck]])&lt;!--born July, 1907--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[বেট ডেভিছ]] ([[:en:Bette Davis]])&lt;!--born April, 1908--&gt;
# {{Icon|GA}} [[জেমছ ষ্টুৱেৰ্ট]] [[:en:James Stewart]]&lt;!--born May, 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[গ্ৰেগৰী পেক]] [[:en:Gregory Peck]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰীতা হেৱৰ্থ]] [[:en:Rita Hayworth]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডৰিছ ডে]] [[:en:Doris Day]]&lt;!--born April, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[জুডি গাৰ্লেণ্ড]] [[:en:Judy Garland]]&lt;!--born June, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো]] [[:en:Marlon Brando]]&lt;!--born April, 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[লৰেন বেকল]] [[:en:Lauren Bacall]]&lt;!--born September 16, 1924--&gt;
# {{Icon|FA}} [[মেৰীলিন মনৰো]] [[:en:Marilyn Monroe]]&lt;!--born June, 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[চিডনী পইটিয়েৰ]] [[:en:Sidney Poitier]]&lt;!--born 1927 (also Bahamian but born in US soil and entirety of career in US)--&gt;
# {{Icon|B}} [[শ্বাৰলী টেম্পল]] [[:en:Shirley Temple]]&lt;!--born April, 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[গ্ৰেচ কেলি]] [[:en:Grace Kelly]]&lt;!--born November, 1929--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ক্লিণ্ট ইষ্টউড]] [[:en:Clint Eastwood]]&lt;!--born May, 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[এলিজাবেথ টেইলৰ]] [[:en:Elizabeth Taylor]]&lt;!--born February, 1932--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেক নিকোলছন]] [[:en:Jack Nicholson]]&lt;!--born 1937--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ৰবাৰ্ট ডি নিৰো]] [[:en:Robert De Niro]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|GA}} [[মেৰিল ষ্ট্ৰিপ]] [[:en:Meryl Streep]]&lt;!--born 1949--&gt;
# {{Icon|B}} [[টম হেংকছ]] [[:en:Tom Hanks]]&lt;!--born 1956--&gt;
{{Div col end}}

===নৃত্যশিল্পী আৰু নৃত্য পৰিচালক===
{{Div col|colwidth=15em}}
====বেলেট====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[মাৰিউছ পেটিপা]] [[:en:Marius Petipa]]&lt;!--born 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[আন্না পাভলোভা]] [[:en:Anna Pavlova]]&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|C}} [[ভাছলাভ নিজিনস্কি]] [[:en:Vaslav Nijinsky]]&lt;!--born 1889 or 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[জৰ্জ বালানচিন]] [[:en:George Balanchine]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|GA}} [[মাৰ্গট ফণ্টেইন]] [[:en:Margot Fonteyn]]&lt;!--born 1919--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰুডলফ নুৰেয়েভ]] [[:en:Rudolf Nureyev]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} [[মিখাইল বাৰিছনিকোভ]] [[:en:Mikhail Baryshnikov]]&lt;!--born 1948--&gt;

====অন্য নৃত্য====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[ইজুমো ন' ওকুণি]] [[:en:Izumo no Okuni]]&lt;!--born c 1578--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইছাডোৰা ডানকান]] [[:en:Isadora Duncan]]&lt;!--born 1877 or 1878--&gt;
# {{Icon|C}} [[মাৰ্থা গ্ৰেহাম]] [[:en:Martha Graham]]&lt;!--born 1894--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেড এষ্টেয়াৰ]] [[:en:Fred Astaire]]&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোচেফিন বেকাৰ]] [[:en:Josephine Baker]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[জিঞ্জাৰ ৰজাৰ্ছ]] [[:en:Ginger Rogers]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিন কেলি]] [[:en:Gene Kelly]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[বব ফছে]] [[:en:Bob Fosse]]&lt;!--born 1927--&gt;
{{Div col end}}

===কমেডিয়ান===
{{Vital article count|10}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[মাৰ্ক্স ব্ৰাদাৰ্ছ]] [[:en:Marx Brothers]]&lt;!--main members born 1887-1890--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[লৰেল আৰু হাৰ্ডি]] [[:en:Laurel and Hardy]]&lt;!--born 1890 and 1892--&gt;
# {{Icon|B}} [[ম্যে ৱেষ্ট]] [[:en:Mae West]]&lt;!--born August, 1893--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[লুচিল বল]] [[:en:Lucille Ball]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|C}} [[লুইচ ডি ফুনেছ]] [[:en:Louis de Funès]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[কেৰল বাৰ্নেট]] [[:en:Carol Burnett]]&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|C}} [[জৰ্জ কাৰ্লিন]] [[:en:George Carlin]]&lt;!--born May, 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[বিল কচবি]] [[:en:Bill Cosby]]&lt;!--born July, 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰিচাৰ্ড প্ৰায়ৰ]] [[:en:Richard Pryor]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[মণ্টি পাইথন]] [[:en:Monty Python]]&lt;!--born 1939-1943--&gt;
{{Div col end}}

===আয়োজক আৰু পৰিৱেশক===
{{Vital article count|6}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[পি টি বাৰ্নাম]] [[:en:P. T. Barnum]]&lt;!--born 1810--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেৰী হাউডিনি]] [[:en:Harry Houdini]]&lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্চেল মাৰ্চেউ]] [[:en:Marcel Marceau]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[জনী কাৰ্ছন]] [[:en:Johnny Carson]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ফ্ৰেড ৰজাৰ্ছ]] [[:en:Fred Rogers]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[অপ্ৰা উইনফ্ৰে]] [[:en:Oprah Winfrey]]&lt;!--born 1954--&gt;
{{Div col end}}

==দৃশ্য শিল্পী==

===পশ্চিমীয়া চিত্ৰশিল্পী আৰু চিত্ৰকৰ===
{{Div col|colwidth=15em}}
====প্ৰাক-ৰেনেছাঁ====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[জিঅ’ট্টো]] [[:en:Giotto]]

====ৰেনেছাঁৰপৰা আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিলৈকে====
{{Vital article count|22}}
# {{Icon|B}} [[জান ভান আইক]] [[:en:Jan van Eyck]]&lt;!--born in 1380s or early 1390s--&gt;
# {{Icon|C}} [[মাছাচিও]] [[:en:Masaccio]]&lt;!--born 1401--&gt;
# {{Icon|B}} [[চেণ্ড্ৰ' বটিচেলি]] [[:en:Sandro Botticelli]]&lt;!--born c 1445--&gt;
# {{Icon|B}} [[হাইৰ'নিমাছ বছ]] [[:en:Hieronymus Bosch]]&lt;!--born c 1450--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[লিঅ'নাৰ্ড' দা ভিন্সি]] '''[[:en:Leonardo da Vinci]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1452--&gt;
# {{Icon|C}} [[আলব্ৰেক্ট ডুৰেৰ]] [[:en:Albrecht Dürer]]&lt;!--born 1471--&gt;
# {{Icon|B}} [[টাইটিয়ান]] [[:en:Titian]]&lt;!--born in 1470s or 1480s--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰাফেল]] [[:en:Raphael]] &lt;!--born 1483--&gt;
# {{Icon|B}} [[হান্স হোলবেইন দ্য ইয়াংগাৰ]] [[:en:Hans Holbein the Younger]]&lt;!--born c 1497--&gt;
# {{Icon|B}} [[পিটাৰ ব্ৰুগেল দ্য এলডাৰ]] [[:en:Pieter Bruegel the Elder]]&lt;!--born in late 1520--&gt;
# {{Icon|FA}} [[এল গ্ৰেকো]] [[:en:El Greco]]&lt;!--born 1541--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[কাৰাভাজিঅ']] [[:en:Caravaggio]]&lt;!--born 1571--&gt;
# {{Icon|C}} [[পিটাৰ পল ৰুবেন্স]] [[:en:Peter Paul Rubens]]&lt;!--born 1577--&gt;
# {{Icon|B}} [[আৰ্টেমিচিয়া জেণ্টিলেস্কি]] [[:en:Artemisia Gentileschi]]&lt;!--born 1593--&gt;
# {{Icon|B}} [[নিকোলাছ পৌচিন]] [[:en:Nicolas Poussin]]&lt;!--born 1594--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[ডিয়েগো ভেলাস্কেজ]] [[:en:Diego Velázquez]]&lt;!--born 1599--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[ৰে'ম্ব্ৰেণ্ট]] '''[[:en:Rembrandt]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1606--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোহানেছ ভাৰ্মিৰ]] [[:en:Johannes Vermeer]]&lt;!--born 1632--&gt;
# {{Icon|C}} [[এণ্টোৱান ৱাট']] [[:en:Antoine Watteau]]&lt;!--born 1684--&gt;
# {{Icon|B}} [[উইলিয়াম হোগাৰ্থ]] [[:en:William Hogarth]]&lt;!--born 1697--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফ্ৰান্সিস্কো গয়া]] [[:en:Francisco Goya]]&lt;!--born 1746--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[জেক-লুইচ ডেভিদ]] [[:en:Jacques-Louis David]]&lt;!--born 1748--&gt;

====আধুনিক যুগ====
{{Vital article count|40}}
# {{Icon|FA}} [[কেছপাৰ ডেভিদ ফ্ৰেড্ৰিচ]] [[:en:Caspar David Friedrich]]&lt;!--born 1774--&gt;
# {{Icon|C}} [[জে এম ডব্লিউ টাৰ্নাৰ]] [[:en:J. M. W. Turner]]&lt;!--born 1775--&gt;
# {{Icon|B}} [[জন কনিষ্টবল]] [[:en:John Constable]]&lt;!--born 1776--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিন-অগাষ্ট-ডমিনিক ইংগ্ৰেছ]] [[:en:Jean-Auguste-Dominique Ingres]]&lt;!--born 1780--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইউজেন ডেলাক্ৰ'ইছ]] [[:en:Eugène Delacroix]]&lt;!--born 1798--&gt;
# {{Icon|B}} [[গুস্তাভ ক'ৰবেট]] [[:en:Gustave Courbet]]&lt;!--born 1819--&gt;
# {{Icon|B}} [[কেমিল পিছাৰো]] [[:en:Camille Pissarro]]&lt;!--born 1830--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডৱাৰ্ড মেনেট]] [[:en:Édouard Manet]]&lt;!--born 1832--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেমছ মেকনিল হুইছলাৰ]] [[:en:James McNeill Whistler]]&lt;!--born July 10, 1834--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডগাৰ ডেগাছ]] [[:en:Edgar Degas]]&lt;!--born July 19, 1834--&gt;
# {{Icon|B}} [[পল চেজান]] [[:en:Paul Cézanne]]&lt;!--born 1839--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্লড মনেট]] [[:en:Claude Monet]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[পিয়েৰ-অগষ্ট ৰেন'য়াৰ]] [[:en:Pierre-Auguste Renoir]]&lt;!--born 1841--&gt;
# {{Icon|C}} [[হেনৰী ৰুছ’]] [[:en:Henri Rousseau]]&lt;!--born May, 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইলিয়া ৰেপিন]] [[:en:Ilya Repin]]&lt;!--born August, 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[পল গগুইন]] [[:en:Paul Gauguin]]&lt;!--born 1848--&gt;
# {{Icon|FA}} [[ভিনচেণ্ট ভেন গঘ]] '''[[:en:Vincent van Gogh]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1853--&gt;
# {{Icon|B}} [[জন চিংগাৰ চাৰ্জেণ্ট]] [[:en:John Singer Sargent]]&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[জৰ্জ চেউৰাট]] [[:en:Georges Seurat]]&lt;!--born 1859--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডভাৰ্ড মাঞ্চ]] [[:en:Edvard Munch]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেনৰী ডি টুলুজ-লট্ৰেক]] [[:en:Henri de Toulouse-Lautrec]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[ৱাচিলি কেণ্ডিনস্কি]] [[:en:Wassily Kandinsky]]&lt;!--born 1866--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেনৰী মেটিছে]] [[:en:Henri Matisse]]&lt;!--born 1869--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[পিট মণ্ড্ৰিয়ান]] [[:en:Piet Mondrian]]&lt;!--born 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[কাজিমিৰ মালেভিচ]] [[:en:Kazimir Malevich]]&lt;!--born February 1879--&gt;
# {{Icon|B}} [[পল ক্লী]] [[:en:Paul Klee]]&lt;!--born December 1879--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফ্ৰান্স মাৰ্ক]] [[:en:Franz Marc]]&lt;!--born 1880--&gt;
# {{Icon|B}} [[পাব্‌ল' পিকাছ'|পাবলো পিকাচো]] '''[[:en:Pablo Picasso]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডৱাৰ্ড হপাৰ]] [[:en:Edward Hopper]]&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডিয়েগো ৰিভেৰা]] [[:en:Diego Rivera]]&lt;!--born 1886--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্ক চাগাল]] [[:en:Marc Chagall]]&lt;!--born July, 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[জৰ্জিয়া অ'কিফ]] [[:en:Georgia O'Keeffe]]&lt;!--born November, 1887--&gt;
# {{Icon|C}} [[মেক্স আৰ্নষ্ট]] [[:en:Max Ernst]]&lt;!--born 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোয়ান মিৰো]] [[:en:Joan Miró]]&lt;!--born 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[ৰেনে মেগ্ৰিট]] [[:en:René Magritte]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[চালভাড' ডালি]] [[:en:Salvador Dalí]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰিদা কাল']] [[:en:Frida Kahlo]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেকচন পলক]] [[:en:Jackson Pollock]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[এণ্ডি ৱাৰহল]] [[:en:Andy Warhol]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[গেৰহাৰ্ড ৰিখটাৰ]] [[:en:Gerhard Richter]]&lt;!--born 1932--&gt;

====কমিকছ আৰু মাংগা শিল্পী, প্ৰিণ্ট কাৰ্টুনকাৰ আৰু চিত্ৰকৰ====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|GA}} [[উইন্সৰ মেককে]] [[:en:Winsor McCay]]&lt;!--born in late 1860s or early 1870s--&gt;
# {{Icon|C}} [[অব্ৰি বিয়াৰ্ডছলি]] [[:en:Aubrey Beardsley]]&lt;!--born 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[নৰ্মান ৰকৱেল]] [[:en:Norman Rockwell]]&lt;!--born 1894--&gt;
# {{Icon|GA}} [[এম চি এশ্বাৰ]] [[:en:M. C. Escher]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|GA}} [[হাৰ্জে]] [[:en:Hergé]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[উইল আইছনাৰ]] [[:en:Will Eisner]]&lt;!--born March, 1917--&gt;
# {{Icon|GA}} [[জেক কিৰ্বি]] [[:en:Jack Kirby]]&lt;!--born August, 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[ওছামু টেজুকা]] [[:en:Osamu Tezuka]]&lt;!--born 1928--&gt;
{{Div col end}}

===অন্যান্য দৃশ্য কলা===
{{Div col|colwidth=15em}}
====ভাস্কৰ্য্য শিল্পী====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[ফিডিয়াছ]] [[:en:Phidias]]&lt;!--fifth century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডোনাটেলো]] [[:en:Donatello]]&lt;!--born c 1386--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাইকেলেঞ্জেল'|মাইকেল এঞ্জেলো]] '''[[:en:Michelangelo]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1475--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিয়ান লৰেঞ্জো বাৰ্নিনি]] [[:en:Gian Lorenzo Bernini]]&lt;!--born 1598--&gt;
# {{Icon|GA}} [[অগাষ্ট ৰডিন]] [[:en:Auguste Rodin]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[কনষ্টেণ্টিন ব্ৰাংকুচি]] [[:en:Constantin Brâncuși]]&lt;!--born 1876--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্চেল ডুচাম্প]] [[:en:Marcel Duchamp]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[হেনৰী মূৰ]] [[:en:Henry Moore]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|C}} [[আলবাৰ্টো জিয়াকোমেটি]] [[:en:Alberto Giacometti]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোচেফ বেউইছ]] [[:en:Joseph Beuys]]&lt;!--born 1921--&gt;

====স্থপতি====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|C}} [[ইমহোটেপ]] [[:en:Imhotep]]&lt;!--27th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ভিট্ৰুভিয়াছ]] [[:en:Vitruvius]]&lt;!--first century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফিলিপো ব্ৰুনেলেস্কি]] [[:en:Filippo Brunelleschi]]&lt;!--born 1377--&gt;
# {{Icon|B}} [[লিঅ'ন বাটিষ্টা আলবাৰ্টি]] [[:en:Leon Battista Alberti]]&lt;!--born 1404--&gt;
# {{Icon|B}} [[মিমাৰ চিনান]] [[:en:Mimar Sinan]]&lt;!--born in late 1480s or 1490s--&gt;
# {{Icon|B}} [[আন্দ্ৰেয়া পালাডিঅ']] [[:en:Andrea Palladio]]&lt;!--born 1508--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্ৰিষ্টোফাৰ ৰেন]] [[:en:Christopher Wren]]&lt;!--born 1632--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[এণ্টনি গৌডি]] [[:en:Antoni Gaudí]]&lt;!--born 1852--&gt;
# {{Icon|B}} [[লুই চুলিভান]] [[:en:Louis Sullivan]]&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেংক লয়ড ৰাইট]] [[:en:Frank Lloyd Wright]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৱালটাৰ গ্ৰপিয়াছ]] [[:en:Walter Gropius]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|C}} [[লুডৱিগ মিছ ভান ডেৰ ৰোহে]] [[:en:Ludwig Mies van der Rohe]]&lt;!--born 1886--&gt;
# {{Icon|C}} [[লী ক'ৰবাজিয়ে|লে কৰ্বিজিয়েৰ]] [[:en:Le Corbusier]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|C}} [[বাকমিনিষ্টাৰ ফুলাৰ]] [[:en:Buckminster Fuller]]&lt;!--born 1895--&gt;
# {{Icon|C}} [[আলভাৰ আলটো]] [[:en:Alvar Aalto]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|C}} [[লুই কান]] [[:en:Louis Kahn]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফিলিপ জনছন]] [[:en:Philip Johnson]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[অস্কাৰ নিমেয়াৰ]] [[:en:Oscar Niemeyer]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|FA}} [[আই এম পেই]] [[:en:I. M. Pei]]&lt;!--born 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেংক গেহৰী]] [[:en:Frank Gehry]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[জাহা হাদিদ]] [[:en:Zaha Hadid]]&lt;!--born 1950--&gt;

====ডিজাইনাৰ====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[কোকো চেনেল]] [[:en:Coco Chanel]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰেমণ্ড ল'ৱি]] [[:en:Raymond Loewy]]&lt;!--born 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[ইভ চেণ্ট লৰেণ্ট (ডিজাইনাৰ)]] [[:en:Yves Saint Laurent (designer)]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[শ্বিগেৰু মিয়ামোটো]] [[:en:Shigeru Miyamoto]]&lt;!--born 1952--&gt;

====ফটোগ্ৰাফাৰসকল====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[ইডৱাৰ্ড মুইব্ৰিজ]] [[:en:Eadweard Muybridge]]&lt;!--born 1830--&gt;
# {{Icon|B}} [[চাৰ্গেই প্ৰকুডিন-গৰ্স্কি]] [[:en:Sergey Prokudin-Gorsky]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডৱাৰ্ড ৱেষ্টন]] [[:en:Edward Weston]]&lt;!--born 1886--&gt;
# {{Icon|B}} [[মেন ৰে]] [[:en:Man Ray]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|GA}} [[এন্সেল এডামছ]] [[:en:Ansel Adams]]&lt;!--born 1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেনৰী কাৰ্টিয়েৰ-ব্ৰেছন]] [[:en:Henri Cartier-Bresson]]&lt;!--born 1908--&gt;

====বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাতা====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[এণ্টনিঅ' ষ্ট্ৰাডিভাৰী]] [[:en:Antonio Stradivari]]&lt;!--born in 1640s--&gt;

====নগৰ পৰিকল্পনাকাৰী আৰু লেণ্ডস্কেপ আৰ্কিটেক্ট====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[জৰ্জ-ইউজেন হাউছমেন]] [[:en:Georges-Eugène Haussmann]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেডেৰিক ল অলমষ্টেড]] [[:en:Frederick Law Olmsted]]&lt;!--born 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰবাৰ্ট মোজেছ]] [[:en:Robert Moses]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেন জেকবছ]] [[:en:Jane Jacobs]]&lt;!--born 1916--&gt;
{{Div col end}}

===Non-Western art===
{{Vital article count|5}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Wang Xizhi]]&lt;!--fourth century--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sesshū Tōyō]]&lt;!--born c. 1420--&gt;
# {{Icon|C}} [[Shitao]]&lt;!--born 1642--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Hokusai]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1760--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hiroshige]]&lt;!--born 1797--&gt;
{{Div col end}}

==Writers==
===প্ৰাচীন===
{{Div col|colwidth=15em}}
====এছিয়া====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[কু ইউয়ান]] [[:en:Qu Yuan]]&lt;!--4th and 3rd centuries BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[কালিদাস]] [[:en:Kalidasa]]&lt;!--4th and 5th centuries CE--&gt;
# {{Icon|C}} [[তাও ইউয়ানমিং]] [[:en:Tao Yuanming]]&lt;!--born 365--&gt;

====ইউৰোপ====
=====গ্ৰীচ=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[হোমাৰ]] '''[[:en:Homer]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--possibly 8th or 7th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেচিঅ'ড]] [[:en:Hesiod]]&lt;!--8th or 7th century BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ছাফো]] [[:en:Sappho]]&lt;!--born late 7th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[ইস্কাইলাছ]] [[:en:Aeschylus]]&lt;!--born c. 525 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ছফক্লেছ]] [[:en:Sophocles]]&lt;!--born c. 497 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[ইউৰিপাইডছ]] [[:en:Euripides]]&lt;!--born c. 480 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[এৰিষ্টোফেনছ]] [[:en:Aristophanes]]&lt;!--possibly born 446 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[মেনাণ্ডাৰ]] [[:en:Menander]]&lt;!--born c. 342 BC--&gt;

=====প্ৰাচীন ৰোম=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[প্লাউটাছ]] [[:en:Plautus]]&lt;!--born c. 254 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[টেৰেন্স]] [[:en:Terence]]&lt;!--born in 190s or 180s BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[কেটুলাছ]] [[:en:Catullus]]&lt;!--born 80s BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ভাৰ্জিল]] '''[[:en:Virgil]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 70 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[হৰেচ]] [[:en:Horace]]&lt;!--born 65 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[অভিড]] [[:en:Ovid]]&lt;!--born 43 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[লুচিয়ান]] [[:en:Lucian]]&lt;!--possibly born c. 125 CE--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|26}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Asia====
{{Vital article count|19}}
=====Eastern Asia=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Wang Wei]]&lt;!--born 699--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Li Bai]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 701--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Du Fu]]&lt;!--born 712--&gt;
# {{Icon|C}} [[Han Yu]]&lt;!--born 768--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bai Juyi]]&lt;!--born 772--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Murasaki Shikibu]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 970s--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ouyang Xiu]]&lt;!--born 1007--&gt;
# {{Icon|B}} [[Su Shi]]&lt;!--born 1037--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Amir Khusrau]]&lt;!--born 1253--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kabir]]&lt;!--15th century--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Abu Nuwas]]&lt;!--born 766-68--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Rudaki]]&lt;!--born c. 858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdowsi]]&lt;!--born 940--&gt;
# {{Icon|C}} [[Omar Khayyam]]&lt;!--born 1048--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nizami Ganjavi]]&lt;!--born c. 1141--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Rumi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1207--&gt;
# {{Icon|C}} [[Saadi Shirazi]]&lt;!--born 1210--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hafez]]&lt;!--born 1310s--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jami]]&lt;!--born 1414--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Chrétien de Troyes]]&lt;!--late 12th century--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Dante Alighieri]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1265--&gt;
# {{Icon|C}} [[Petrarch]]&lt;!--born 1304--&gt;
# {{Icon|C}} [[Giovanni Boccaccio]]&lt;!--born 1313--&gt;
# {{Icon|B}} [[Geoffrey Chaucer]]&lt;!--possibly born 1343--&gt;
# {{Icon|B}} [[Christine de Pizan]]&lt;!--born 1364--&gt;
# {{Icon|C}} [[François Villon]]&lt;!--born c. 1431--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|37}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Asia====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|FA}} [[Fuzuli (poet)]]&lt;!--born 1483--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mirabai]]&lt;!--born c. 1498--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tulsidas]]&lt;!--born 1511--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tukaram]]&lt;!--born 1598 or 1608--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Matsuo Bashō]]&lt;!--born 1644--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mir Taqi Mir]]&lt;!--born 1723--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|31}}
# {{Icon|B}} [[Luís de Camões]]&lt;!--born c. 1525--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Miguel de Cervantes]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born c. 1547--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lope de Vega]]&lt;!--born 1562--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pedro Calderón de la Barca]]&lt;!--born 1600--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giacomo Casanova]]&lt;!--born 1725--&gt;
# {{Icon|B}} [[Johann Wolfgang von Goethe]]&lt;!--born 1749--&gt;
# {{Icon|C}} [[Friedrich Schiller]]&lt;!--born 1759--&gt;
=====France=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[François Rabelais]]&lt;!--born 1480s or 1490s--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Nostradamus]]&lt;!--born 1503--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michel de Montaigne]]&lt;!--born 1533--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pierre Corneille]]&lt;!--born 1606--&gt;
# {{Icon|C}} [[Molière]]&lt;!--born 1622--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Perrault]]&lt;!--born 1628--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean Racine]]&lt;!--born 1639--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Voltaire]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1694--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marquis de Sade]]&lt;!--born 1740--&gt;
=====Great Britain and Ireland=====
{{Vital article count|15}}
# {{Icon|B}} [[Thomas More]]&lt;!--born 1478--&gt;
# {{Icon|C}} [[Edmund Spenser]]&lt;!--born c. 1552--&gt;
# {{Icon|B}} [[Christopher Marlowe]]&lt;!--born February, 1564--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[William Shakespeare]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born April, 1564--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Donne]]&lt;!--born c. 1572--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ben Jonson]]&lt;!--born June 1572--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Milton]]&lt;!--born 1608--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Dryden]]&lt;!--born 1631--&gt;
# {{Icon|B}} [[Daniel Defoe]]&lt;!--born c. 1660--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jonathan Swift]]&lt;!--born 1667--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Pope]]&lt;!--born 1688--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry Fielding]]&lt;!--born 1707--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Samuel Johnson]]&lt;!--born 1709--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Blake]]&lt;!--born 1757--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Burns]]&lt;!--born 1759--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|169}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Africa====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Naguib Mahfouz]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nadine Gordimer]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Chinua Achebe]]&lt;!--born 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Wole Soyinka]]&lt;!--born 1934--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ngũgĩ wa Thiong'o]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[J. M. Coetzee]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ben Okri]]&lt;!--born 1959--&gt;

====Americas====
{{Vital article count|47}}

=====Caribbean=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[V. S. Naipaul]]&lt;!--born 1932--&gt;

=====US and Canada=====
{{Vital article count|37}}
# {{Icon|GA}} [[Henry Wadsworth Longfellow]]&lt;!--born 1807--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Edgar Allan Poe]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Walt Whitman]]&lt;!--born May, 1819--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Herman Melville]]&lt;!--born August, 1819--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Emily Dickinson]]&lt;!--born 1830--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mark Twain]]&lt;!--born 1835--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Henry James]]&lt;!--born 1843--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edith Wharton]]&lt;!--born 1862--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Frost]]&lt;!--born January, 1874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Upton Sinclair]]&lt;!--born September, 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jack London]]&lt;!--born 1876--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ezra Pound]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|C}} [[Raymond Chandler]]&lt;!--born July, 1888--&gt;
# {{Icon|B}} [[T. S. Eliot]]&lt;!--born September, 1888--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[H. P. Lovecraft]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|GA}} [[F. Scott Fitzgerald]]&lt;!--born 1896--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Faulkner]]&lt;!--born 1897--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ernest Hemingway]]&lt;!--born July, 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[Langston Hughes]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Steinbeck]]&lt;!--born 1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dr. Seuss]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Robert A. Heinlein]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tennessee Williams]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|C}} [[Saul Bellow]]&lt;!--born June, 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Miller]]&lt;!--born October, 1915--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Isaac Asimov]]&lt;!--born January, 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ray Bradbury]]&lt;!--born August, 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jack Kerouac]]&lt;!--born March, 1922--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Kurt Vonnegut]]&lt;!--born November, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} [[Stan Lee]]&lt;!--born December, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} [[Allen Ginsberg]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Maya Angelou]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ursula K. Le Guin]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Toni Morrison]]&lt;!--born 1931--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sylvia Plath]]&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Margaret Atwood]]&lt;!--born 1939--&gt;
# {{Icon|B}} [[Stephen King]]&lt;!--born 1947--&gt;

=====Latin America=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Machado de Assis]]&lt;!--born 1839--&gt;
# {{Icon|B}} [[José Martí]]&lt;!--born 1853--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Jorge Luis Borges]]&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pablo Neruda]]&lt;!--born July, 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alejo Carpentier]]&lt;!--born December, 1904--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jorge Amado]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gabriel García Márquez]]&lt;!--born 1927--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carlos Fuentes]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Mario Vargas Llosa]]&lt;!--born 1936--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|16}}

=====Central Asia=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Chinghiz Aitmatov]]&lt;!--born 1928--&gt;

=====Eastern Asia=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Natsume Sōseki]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lu Xun]]&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ryūnosuke Akutagawa]]&lt;!--born 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lao She]]&lt;!--born February, 1899--&gt;
# {{Icon|C}} [[Yasunari Kawabata]]&lt;!--born June, 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jin Yong]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[Yukio Mishima]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kenzaburō Ōe]]&lt;!--born 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Haruki Murakami]]&lt;!--born 1949--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Ghalib]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Rabindranath Tagore]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1861--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Muhammad Iqbal]]&lt;!--born 1877--&gt;
# {{Icon|C}} [[Premchand]]&lt;!--born 1880--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Kahlil Gibran]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|B}} [[Orhan Pamuk]]&lt;!--born 1952--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|97}}

=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|26}}
# {{Icon|GA}} [[Adam Mickiewicz]]&lt;!--born 1799--&gt;
# {{Icon|C}} [[Taras Shevchenko]]&lt;!--born 1814--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sándor Petőfi]]&lt;!--born 1823--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Henryk Sienkiewicz]]&lt;!--born 1846--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph Conrad]]&lt;!--born 1857--&gt;
# {{Icon|C}} [[Constantine P. Cavafy]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tristan Tzara]]&lt;!--born 1896--&gt;
# {{Icon|B}} [[Elie Wiesel]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ismail Kadare]]&lt;!--born 1936--&gt;

======Russia======
{{Vital article count|17}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Alexander Pushkin]]&lt;!--born 1799--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nikolai Gogol]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mikhail Lermontov]]&lt;!--born 1814--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ivan Turgenev]]&lt;!--born 1818--&gt;
# {{Icon|B}} [[Fyodor Dostoevsky]]&lt;!--born 1821--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Leo Tolstoy]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1828--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Anton Chekhov]]&lt;!--born 1860--&gt;
# {{Icon|C}} [[Maxim Gorky]]&lt;!--born 1868--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ivan Bunin]]&lt;!--born 1870--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Anna Akhmatova]]&lt;!--born 1889--&gt;
# {{Icon|B}} [[Boris Pasternak]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Bulgakov]]&lt;!--born 1891--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vladimir Mayakovsky]]&lt;!--born 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vladimir Nabokov]]&lt;!--born April, 1899--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Sholokhov]]&lt;!--born 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aleksandr Solzhenitsyn]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Brodsky]]&lt;!--born 1940--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|71}}
# {{Icon|C}} [[Luigi Pirandello]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fernando Pessoa]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|B}} [[Federico García Lorca]]&lt;!--born June, 1898--&gt;
# {{Icon|C}} [[José Saramago]]&lt;!--born 1922--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Anne Frank]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Umberto Eco]]&lt;!--born 1932--&gt;

======France======
{{Vital article count|16}}
# {{Icon|C}} [[Stendhal]]&lt;!--born 1783--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Honoré de Balzac]]&lt;!--born 1799--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Victor Hugo]]&lt;!--born February, 1802--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexandre Dumas]]&lt;!--born July, 1802--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Baudelaire]]&lt;!--born April, 1821--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gustave Flaubert]]&lt;!--born December, 1821--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jules Verne]]&lt;!--born February, 1828--&gt;
# {{Icon|C}} [[Émile Zola]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|C}} [[Stéphane Mallarmé]]&lt;!--born 1842--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guy de Maupassant]]&lt;!--born 1850--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Rimbaud]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|C}} [[André Gide]]&lt;!--born 1869--&gt;
# {{Icon|C}} [[Marcel Proust]]&lt;!--born 1871--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antonin Artaud]]&lt;!--born September, 1896--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eugène Ionesco]]&lt;!--born 1909--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Albert Camus]]&lt;!--born 1913--&gt;

======Germany and Austria======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Brothers Grimm]]&lt;!--born 1785-6--&gt;
# {{Icon|B}} [[Heinrich Heine]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|C}} [[Thomas Mann]]&lt;!--born June, 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rainer Maria Rilke]]&lt;!--born December, 1875--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hermann Hesse]]&lt;!--born 1877--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Franz Kafka]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bertolt Brecht]]&lt;!--born February, 1898--&gt;

======Nordic countries======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Hans Christian Andersen]]&lt;!--born 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henrik Ibsen]]&lt;!--born March, 1828--&gt;
# {{Icon|C}} [[August Strindberg]]&lt;!--born 1849--&gt;
# {{Icon|C}} [[Selma Lagerlöf]]&lt;!--born 1858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Knut Hamsun]]&lt;!--born 1859--&gt;
# {{Icon|B}} [[Karen Blixen]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Astrid Lindgren]]&lt;!--born 1907--&gt;

======UK and Ireland======
{{Vital article count|35}}
# {{Icon|C}} [[William Wordsworth]]&lt;!--born 1770--&gt;
# {{Icon|B}} [[Walter Scott]]&lt;!--born 1771--&gt;
# {{Icon|C}} [[Samuel Taylor Coleridge]]&lt;!--born 1772--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Jane Austen]]&lt;!--born 1775--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lord Byron]]&lt;!--born 1788--&gt;
# {{Icon|B}} [[Percy Bysshe Shelley]]&lt;!--born 1792--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Keats]]&lt;!--born 1795--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Mary Shelley]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Dickens]]&lt;!--born 1812--&gt;
# {{Icon|B}} [[Brontë family]]&lt;!--born 1816-20--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Eliot]]&lt;!--born 1819--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lewis Carroll]]&lt;!--born 1832--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Hardy]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Louis Stevenson]]&lt;!--born 1850--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Oscar Wilde]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|FA}} [[George Bernard Shaw]]&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Arthur Conan Doyle]]&lt;!--born 1859--&gt;
# {{Icon|FA}} [[W. B. Yeats]]&lt;!--born June, 1865--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Rudyard Kipling]]&lt;!--born December, 1865--&gt;
# {{Icon|B}} [[H. G. Wells]]&lt;!--born 1866--&gt;
# {{Icon|B}} [[Virginia Woolf]]&lt;!--born January, 1882--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James Joyce]]&lt;!--born February, 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[D. H. Lawrence]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Agatha Christie]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|FA}} [[J. R. R. Tolkien]]&lt;!--born 1892--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Enid Blyton]]&lt;!--born 1897--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[C. S. Lewis]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Orwell]]&lt;!--born 1903--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Samuel Beckett]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Golding]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Dylan Thomas]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[Roald Dahl]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur C. Clarke]]&lt;!--born 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Salman Rushdie]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kazuo Ishiguro]]&lt;!--born 1954--&gt;

====Oceania====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Banjo Paterson]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Patrick White]]&lt;!--born 1912--&gt;
{{Div col end}}

==Journalists==
{{Vital article count|13}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|FA}} [[Horace Greeley]]&lt;!--born 1811--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Pulitzer]]&lt;!--born 1847--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ida Tarbell]]&lt;!--born 1857--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Randolph Hearst]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nellie Bly]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|C}} [[Walter Lippmann]]&lt;!--born 1889--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edward R. Murrow]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Walter Cronkite]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|GA}} [[David Attenborough]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hunter S. Thompson]]&lt;!--born 1937--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bob Woodward]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|B}} [[Svetlana Alexievich]]&lt;!--born 1948--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Anna Wintour]]&lt;!--born 1949--&gt;
{{Div col end}}

==Musicians and composers==
{{Vital article count|152}}
===Western art music===
{{Vital article count|72}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Composers====
{{Vital article count|54}}
=====Medieval and Renaissance=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Hildegard of Bingen]]&lt;!--born c. 1098--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guillaume de Machaut]]&lt;!--born c. 1300--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guillaume Du Fay]]&lt;!--born c. 1397--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Josquin des Prez]]&lt;!--born c. 1450--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]]&lt;!--born c. 1525--&gt;

=====Baroque=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|FA}} [[Claudio Monteverdi]]&lt;!--born 1567--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry Purcell]]&lt;!--born c. 1659--&gt;
# {{Icon|B}} [[Antonio Vivaldi]]&lt;!--born 1678--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Frideric Handel]]&lt;!--born February 1685--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Johann Sebastian Bach]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born March 1685--&gt;

=====Classical=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Joseph Haydn]]&lt;!--born 1732--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Wolfgang Amadeus Mozart]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1756--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Ludwig van Beethoven]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1770--&gt;

=====Romantic=====
{{Vital article count|18}}
# {{Icon|FA}} [[Gioachino Rossini]]&lt;!--born 1792--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Franz Schubert]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Hector Berlioz]]&lt;!--born 1803--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Felix Mendelssohn]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Frédéric Chopin]]&lt;!--born March, 1810--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Robert Schumann]]&lt;!--born June, 1810--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Franz Liszt]]&lt;!--born 1811--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Richard Wagner]]&lt;!--born May, 1813--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Giuseppe Verdi]]&lt;!--born October, 1813--&gt;
# {{Icon|C}} [[Anton Bruckner]]&lt;!--born 1824--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Johann Strauss II]]&lt;!--born 1825--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johannes Brahms]]&lt;!--born 1833--&gt;
# {{Icon|B}} [[Modest Mussorgsky]]&lt;!--born 1839--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pyotr Ilyich Tchaikovsky]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[Antonín Dvořák]]&lt;!--born 1841--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gilbert and Sullivan]]&lt;!--Sullivan born 1842--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Nikolai Rimsky-Korsakov]]&lt;!--born 1844--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Edward Elgar]]&lt;!--born 1857--&gt;

=====Post-romantic/early modern=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|FA}} [[Gabriel Fauré]]&lt;!--born 1845--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giacomo Puccini]]&lt;!--born 1858--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Gustav Mahler]]&lt;!--born 1860--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Claude Debussy]]&lt;!--born 1862--&gt;
# {{Icon|B}} [[Richard Strauss]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Jean Sibelius]]&lt;!--born 1865--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sergei Rachmaninoff]]&lt;!--born 1873--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Maurice Ravel]]&lt;!--born 1875--&gt;

=====20th century modern=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|FA}} [[Ralph Vaughan Williams]]&lt;!--born 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arnold Schoenberg]]&lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Béla Bartók]]&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Igor Stravinsky]]&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sergei Prokofiev]]&lt;!--born 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Gershwin]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aaron Copland]]&lt;!--born 1900--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Dmitri Shostakovich]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Benjamin Britten]]&lt;!--born 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Williams]]&lt;!--born 1932--&gt;

=====Avant-garde/postmodern=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[John Cage]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[György Ligeti]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pierre Boulez]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Karlheinz Stockhausen]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Philip Glass]]&lt;!--born 1937--&gt;

====Pedagogues====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Nadia Boulanger]]&lt;!--born 1887--&gt;

====Performers====
{{Vital article count|17}}
=====Cellists=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Pablo Casals]]&lt;!--born 1876--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mstislav Rostropovich]]&lt;!--born 1927--&gt;

=====Conductors=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Arturo Toscanini]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[Herbert von Karajan]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Leonard Bernstein]]&lt;!--born 1918--&gt;

=====Pianists=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|GA}} [[Clara Schumann]]&lt;!--born 1819--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Rubinstein]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vladimir Horowitz]]&lt;!--born 1903--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sviatoslav Richter]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Glenn Gould]]&lt;!--born 1932--&gt;

=====Singers=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Enrico Caruso]]&lt;!--born 1873--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maria Callas]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dietrich Fischer-Dieskau]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joan Sutherland]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Luciano Pavarotti]]&lt;!--born 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Plácido Domingo]]&lt;!--born 1941--&gt;

=====Violinists=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Niccolò Paganini]]&lt;!--born 1782--&gt;
{{Div col end}}

===Non-Western art music===
{{Vital article count|7}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Carnatic classical====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Syama Sastri]]&lt;!--born 1762--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tyagaraja]]&lt;!--born 1767--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muthuswami Dikshitar]]&lt;!--born 1776--&gt;

====Hindustani classical====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Ravi Shankar]]&lt;!--born 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ali Akbar Khan]]&lt;!--born 1922--&gt;

====Qawwali====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Nusrat Fateh Ali Khan]]&lt;!--born 1948--&gt;

====Persian traditional====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Mohammad-Reza Shajarian]]&lt;!--born 1940--&gt;
{{Div col end}}

===Jazz===
{{Vital article count|11}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Scott Joplin]]&lt;!--born 1868--&gt;
# {{Icon|B}} [[Duke Ellington]]&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Louis Armstrong]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[Django Reinhardt]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Billie Holiday]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ella Fitzgerald]]&lt;!--born 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charlie Parker]]&lt;!--born 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Celia Cruz]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Miles Davis]]&lt;!--born May 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Coltrane]]&lt;!--born Sept 1926--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antônio Carlos Jobim]]&lt;!--born 1927--&gt;
{{Div col end}}

===Popular music===
{{Vital article count|62}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Popular music: general====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Stephen Foster]]&lt;!--born 1826--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bing Crosby]]&lt;!--born 1903--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Frank Sinatra]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Miriam Makeba]]&lt;!--born 1932--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Bob Marley]]&lt;!--born Feb 1945--&gt;
# {{Icon|B}} [[ABBA]]&lt;!--members born Apr 1945, Nov 1945, 1946, 1950--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Madonna]]&lt;!--born 1958 (Aug 16)--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Michael Jackson]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1958 (Aug 29)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Taylor Swift]]&lt;!--born 1989--&gt;

====Non-English language popular music====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Umm Kulthum]]&lt;!--born c. 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[Édith Piaf]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|C}} [[Astor Piazzolla]]&lt;!--born 1921--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Aznavour]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|C}} [[Serge Gainsbourg]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lata Mangeshkar]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vladimir Vysotsky]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} [[Julio Iglesias]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Paco de Lucía]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Teresa Teng]]&lt;!--born 1953--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Selena]]&lt;!--born 1971--&gt;

====Blues, R&amp;B, soul and funk====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[Robert Johnson]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[B. B. King]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ray Charles]]&lt;!--born 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[James Brown]]&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fela Kuti]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Marvin Gaye]]&lt;!--born 1939--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aretha Franklin]]&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[The Supremes]]&lt;!--core members (Ballard, Wilson, Ross) born 1943, Mar 6 1944, Mar 26 1944--&gt;
# {{Icon|B}} [[Stevie Wonder]]&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|B}} [[Prince (musician)]]&lt;!--born 1957--&gt;

====Electronic music====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Kraftwerk]]&lt;!--core members (Hütter, Schneider, Flür, Bartos) born 1946, Apr 1947, Jul 1947, 1952--&gt;
# {{Icon|B}} [[Brian Eno]]&lt;!--born 1948--&gt;

====Folk and country====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Woody Guthrie]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hank Williams]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Johnny Cash]]&lt;!--born 1932--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Joni Mitchell]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dolly Parton]]&lt;!--born 1946--&gt;

====Hip-hop and rap====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Run-DMC]]&lt;!--members born May 1964, Nov 1964, 1965--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tupac Shakur]]&lt;!--born 1971--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Eminem]]&lt;!--born 1972--&gt;

====Musical theatre and film====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Irving Berlin]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rodgers and Hammerstein]]&lt;!--Rodgers born 1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrew Lloyd Webber]]&lt;!--born 1948--&gt;

====Rock====
{{Vital article count|19}}
# {{Icon|GA}} [[Chuck Berry]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Little Richard]]&lt;!--born 1932--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Elvis Presley]]&lt;!--born 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Buddy Holly]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[The Beatles]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--core members (Starr, Lennon, McCartney, Harrison) born Jul 1940, Oct 1940, 1942, 1943 (formed 1960)--&gt;
## {{Icon|FA}} [[John Lennon]]&lt;!--born Oct 1940--&gt;
# {{Icon|C}} [[The Beach Boys]]&lt;!--core members + longtime member (Love, B. Wilson, Johnston, Jardine, D. Wilson, C. Wilson) born Mar 1941, Jun 20 1942, Jun 27 1942, Sep 1942, 1944, 1946 (formed 1961)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Bob Dylan]]&lt;!--born May 1941--&gt;
# {{Icon|GA}} [[The Rolling Stones]]&lt;!--core members + longtime member + well-known replacement (Wyman, Watts, Jones, Jagger, Richards, Wood, Taylor) born 1936, Jun 1941, 1942, Jul 1943, Dec 1943, 1947, 1949 (formed 1962)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jimi Hendrix]]&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|B}} [[Janis Joplin]]&lt;!--born Jan 1943--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pink Floyd]]&lt;!--core members + well-known member (Wright, Waters, Mason, Barrett, Gilmour) born Jul 1943, Sep 1943, 1944, Jan 1946, Mar 1946 (formed 1965)--&gt;
# {{Icon|B}} [[The Doors]]&lt;!--members born 1939, Dec 1943, 1944, 1946 (formed 1965)--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Led Zeppelin]]&lt;!--members born 1944, 1946, 1948, 1948 (formed 1968)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[David Bowie]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Black Sabbath]]&lt;!--original members (Iommi, Ward, Osbourne, Butler) born Feb 1948, May 1948, Dec 1948, 17 Jul 1949 (formed 1968)--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Queen (band)]]&lt;!--core members (Mercury, May, Taylor, Deacon) born 1946, 1947, 26 Jul 1949, 1951 (formed in 1970)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Metallica]]&lt;!--core members + long-term replacements (Burton, Hammett, Newsted, Hetfield, Ulrich, Trujillo) born Feb 1962, Nov 1962, Mar 1963, Aug 1963, Dec 1963, 1964 (formed in 1981)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Nirvana (band)]]&lt;!--final lineup (Novoselic, Cobain, Grohl born 1965, 1967, 1969 (formed in 1987)--&gt;
{{Div col end}}

==Directors, producers and screenwriters==
{{Vital article count|60}}
{{Div col|colwidth=15em}}

===Animators and puppeteers===
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|FA}} '''[[Walt Disney]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Jim Henson]] &lt;!--b. 1936--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hayao Miyazaki]] &lt;!--b. 1941--&gt;

===Directors===
{{Vital article count|53}}
====Africa====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Ousmane Sembène]] &lt;!--b. 1923--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Yasujirō Ozu]] &lt;!--b. 1903--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Akira Kurosawa]] &lt;!--b. 1910--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Satyajit Ray]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|C}} [[Raj Kapoor]] &lt;!--b. 1924--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guru Dutt]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Abbas Kiarostami]] &lt;!--b. 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ang Lee]] &lt;!--b. 1954 Oct.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Wong Kar-wai]] &lt;!--b. 1958--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|24}}
# {{Icon|C}} [[Carl Theodor Dreyer]] &lt;!--b. 1889 Feb.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fritz Lang]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sergei Eisenstein]] &lt;!--b. 1898--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Charlie Chaplin]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1889 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Alfred Hitchcock]] &lt;!--b. Aug 1899--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Luis Buñuel]] &lt;!--b. 1900--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vittorio De Sica]] &lt;!--b. 1901 July--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Leni Riefenstahl]] &lt;!--b. 1902 Aug.--&gt;
# {{Icon|C}} [[David Lean]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michelangelo Antonioni]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ingmar Bergman]] &lt;!--b. 1918 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[Federico Fellini]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Miloš Forman]] &lt;!--b. 1932 Feb. 18--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrei Tarkovsky]] &lt;!--b. 1932 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Roman Polanski]] &lt;!--b. 1933--&gt;
# {{Icon|C}} [[Werner Herzog]] &lt;!--b. 1942 Sep.--&gt;

=====France=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[Georges Méliès]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|C}} [[Auguste and Louis Lumière]] &lt;!--b. 1862, b. 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean Cocteau]] &lt;!--b. 1889 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean Renoir]] &lt;!--b. 1894 Sep.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Bresson]] &lt;!--b. 1901 Sep.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Agnès Varda]] &lt;!--b. 1928 May--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean-Luc Godard]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[François Truffaut]] &lt;!--b. 1932 Feb. 6--&gt;

====US and Canada====
{{Vital article count|20}}
# {{Icon|C}} [[D. W. Griffith]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Cecil B. DeMille]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Ford]] &lt;!--b. 1894 Feb.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Buster Keaton]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Howard Hawks]] &lt;!--b. 1896--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frank Capra]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Wyler]] &lt;!--b. 1902 July--&gt;
# {{Icon|C}} [[Billy Wilder]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Elia Kazan]] &lt;!--b. 1909--&gt;
# {{Icon|B}} [[Orson Welles]] &lt;!--b. 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ida Lupino]] &lt;!--b. 1918 Feb.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Stanley Kubrick]] &lt;!--b. 1928 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[Woody Allen]] &lt;!--b. 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Ford Coppola]] &lt;!--b. 1939--&gt;
# {{Icon|B}} [[Martin Scorsese]] &lt;!--b. 1942 Nov.--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Lucas]] &lt;!--b. 1944--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFAC}} [[David Lynch]] &lt;!--b. 1946 Jan.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steven Spielberg]] &lt;!--b. 1946 Dec.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[James Cameron]] &lt;!--b. 1954 Aug.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Quentin Tarantino]] &lt;!--b. 1963--&gt;

===Producers and executives===
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Samuel Goldwyn]] &lt;!--b. 1879/1882--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis B. Mayer]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jack L. Warner]] &lt;!--b. 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Irving Thalberg]] &lt;!--b. 1899--&gt;
{{Div col end}}

==Businesspeople==
{{Vital article count|26}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Marcus Licinius Crassus]]&lt;!--born 115 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jakob Fugger]]&lt;!--born 1459--&gt;
# {{Icon|B}} [[Josiah Wedgwood]]&lt;!--born 1730--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rothschild family]]&lt;!--prominence began with [[Mayer Amschel Rothschild]] (born 1744)--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Jacob Astor]]&lt;!--born 1763--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cornelius Vanderbilt]]&lt;!--born 1794--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leland Stanford]]&lt;!--born 1824--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Andrew Carnegie]]&lt;!--born 1835--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[J. P. Morgan]]&lt;!--born 1837--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jamsetji Tata]]&lt;!--born 1839 Mar.--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[John D. Rockefeller]]&lt;!--born 1839 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Westinghouse]]&lt;!--born 1846--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrew Mellon]]&lt;!--born 1855--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Henry Ford]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[Howard Hughes]]&lt;!--born 1905--&gt;
# {{Icon|C}} [[Estée Lauder (businesswoman)]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sam Walton]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[Li Ka-shing]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Soros]]&lt;!--born 1930 Aug. 12--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Warren Buffett]]&lt;!--born 1930 Aug. 30--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rupert Murdoch]]&lt;!--born 1931--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ted Turner]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Carlos Slim]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steve Jobs]]&lt;!--born 1955 Feb.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Bill Gates]]&lt;!--born 1955 Oct.--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Elon Musk]]&lt;!--born 1971--&gt;
{{Div col end}}

==Explorers==
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}

===Ancient===
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Hanno the Navigator]] &lt;!--fl. 500 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Zhang Qian]] &lt;!--b. 195 BC--&gt;

===Post-classical===
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Xuanzang]] &lt;!--b. 602--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Leif Erikson]] &lt;!--b. 970s--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Marco Polo]] &lt;!--b. 1254--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Ibn Battuta]] &lt;!--b. 1304--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Zheng He]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1371--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Christopher Columbus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1451--&gt;
# {{Icon|C}} [[Amerigo Vespucci]] &lt;!--b. 1454--&gt;
# {{Icon|C}} '''[[Vasco da Gama]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1460/1469--&gt;

===Early modern===
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|FA}} [[Pedro Álvares Cabral]] &lt;!--b. 1467/1468--&gt;
# {{Icon|C}} [[Juan Ponce de León]] &lt;!--b. 1474--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Ferdinand Magellan]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1480--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacques Cartier]] &lt;!--b. 1491--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hernando de Soto]] &lt;!--b. 1497--&gt;
# {{Icon|B}} [[Willem Barentsz]] &lt;!--b. 1550--&gt;
# {{Icon|B}} [[Abel Tasman]] &lt;!--b. 1603--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vitus Bering]] &lt;!--b. 1681--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[James Cook]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1728--&gt;

===Modern===
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[David Livingstone]] &lt;!--b. 1813--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Fridtjof Nansen]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Robert Falcon Scott]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ernest Shackleton]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Roald Amundsen]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[Amelia Earhart]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Lindbergh]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Neil Armstrong]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|A}} [[Yuri Gagarin]] &lt;!--b. 1934--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Valentina Tereshkova]] &lt;!--b. 1937--&gt;
{{Div col end}}

==Philosophers, historians, political and social scientists==
{{Vital article count|162}}
===Philosophers===
{{Vital article count|71}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Ancient====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|B}} [[Thales of Miletus]] &lt;!--b. 626/623 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kaṇāda]] &lt;!--c. 6th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Laozi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 571 BC (per zh.wikipedia)--&gt;
# {{Icon|B}} [[Heraclitus]] &lt;!--b. before 547 BC, fl. 5th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Confucius]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 551 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Socrates]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 470 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Democritus]] &lt;!--b. 460 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Plato]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 428 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Diogenes]] &lt;!--b. 413/403 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Shang Yang]] &lt;!--b. 390 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Aristotle]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 384 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mencius]] &lt;!--b. 371 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Epicurus]] &lt;!--b. 341 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Xunzi (philosopher)]] &lt;!--b. 310 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Han Fei]] &lt;!--b. 280 BC, d. 233 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Li Si]] &lt;!--b. 280 BC, d. 208 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Cicero]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 106 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lucretius]] &lt;!--b. 99 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Seneca the Younger]] &lt;!--b. 4 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Plotinus]] &lt;!--b. 204--&gt;
# {{Icon|B}} [[Augustine of Hippo]] &lt;!--b. 354--&gt;

====Post-classical====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Al-Kindi]] &lt;!--b. 801--&gt;
# {{Icon|B}} [[Al-Farabi]] &lt;!--b. 870--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter Abelard]] &lt;!--b. 1079--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Averroes]] &lt;!--b. 1126--&gt;
# {{Icon|C}} [[Zhu Xi]] &lt;!--b. 1130--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Thomas Aquinas]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1225--&gt;
# {{Icon|B}} [[Duns Scotus]] &lt;!--b. 1265/1266--&gt;
# {{Icon|C}} [[William of Ockham]] &lt;!--b. 1287--&gt;

====Early modern====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|B}} [[Erasmus]] &lt;!--b. 1466--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wang Yangming]] &lt;!--b. 1472--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giordano Bruno]] &lt;!--b. 1548--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Bacon]] &lt;!--b. 1561--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[René Descartes]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1596--&gt;
# {{Icon|B}} [[Baruch Spinoza]] &lt;!--b. 1632--&gt;
# {{Icon|C}} [[George Berkeley]] &lt;!--b. 1685--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[David Hume]] &lt;!--b. 1711--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean-Jacques Rousseau]] &lt;!--b. 1712--&gt;
# {{Icon|C}} [[Denis Diderot]] &lt;!--b. 1713--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Immanuel Kant]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1724--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gotthold Ephraim Lessing]] &lt;!--b. 1729 Jan. 22--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jeremy Bentham]] &lt;!--b. 1748--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johann Gottlieb Fichte]] &lt;!--b. 1762--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|28}}
# {{Icon|GA}} [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] &lt;!--b. 1770--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Schopenhauer]] &lt;!--b. 1788--&gt;
# {{Icon|B}} [[Auguste Comte]] &lt;!--b. 1798--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ralph Waldo Emerson]]&lt;!--born 1803--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Stuart Mill]] &lt;!--b. 1806--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Søren Kierkegaard]] &lt;!--b. 1813--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry David Thoreau]] &lt;!--b. 1817--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Sanders Peirce]] &lt;!--b. 1839--&gt;
# {{Icon|C}} [[William James]] &lt;!--b. 1842--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Friedrich Nietzsche]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edmund Husserl]] &lt;!--b. 1859 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henri Bergson]] &lt;!--b. 1859 Oct. 18--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Dewey]] &lt;!--b. 1859 Oct. 20--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Alfred North Whitehead]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Bertrand Russell]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Ludwig Wittgenstein]] &lt;!--b. 1889 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Martin Heidegger]] &lt;!--b. 1889 Sep.--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Karl Popper]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean-Paul Sartre]] &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hannah Arendt]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Simone de Beauvoir]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|C}} [[Isaiah Berlin]] &lt;!--b. 1909--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marshall McLuhan]] &lt;!--b. 1911--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Rawls]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Frantz Fanon]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Michel Foucault]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jürgen Habermas]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jacques Derrida]] &lt;!--b. 1930--&gt;
{{Div col end}}

===Historians and archaeologists===
{{Vital article count|22}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Ancient====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} '''[[Herodotus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 484 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Thucydides]] &lt;!--b. 460 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Xenophon]] &lt;!--b. 430 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sima Qian]] &lt;!--b. 145 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Josephus]] &lt;!--b. 37--&gt;
# {{Icon|C}} [[Plutarch]] &lt;!--b. 40--&gt;
# {{Icon|B}} [[Tacitus]] &lt;!--b. 56--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eusebius]] &lt;!--b. 260/265--&gt;

====Post-classical====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|GA}} [[Bede]] &lt;!--b. 672/673--&gt;
# {{Icon|C}} '''[[Ibn Khaldun]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1332--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Jean Froissart]] &lt;!--b. 1337--&gt;

====Early modern====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Giorgio Vasari]] &lt;!--b. 1511--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edward Gibbon]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nikolay Karamzin]] &lt;!--b. 1766--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[Leopold von Ranke]] &lt;!--b. 1795--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodor Mommsen]] &lt;!--b. 1817--&gt;
# {{Icon|C}} [[Heinrich Schliemann]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frederick Jackson Turner]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles A. Beard]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fernand Braudel]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[A. J. P. Taylor]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eric Hobsbawm]] &lt;!--b. 1917--&gt;
{{Div col end}}

===Political writers===
{{Vital article count|18}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} '''[[Niccolò Machiavelli]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1469--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hugo Grotius]] &lt;!--b. 1583--&gt;
# {{Icon|C}} [[Thomas Hobbes]] &lt;!--b. 1588--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[John Locke]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1632--&gt;
# {{Icon|C}} [[Montesquieu]] &lt;!--b. 1689--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Edmund Burke]] &lt;!--b. 1729 Jan. 12--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Paine]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cesare Beccaria]] &lt;!--b. 1738--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Mary Wollstonecraft]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1759--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexis de Tocqueville]] &lt;!--b. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre-Joseph Proudhon]] &lt;!--b. 1809 Jan. 15--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Bakunin]] &lt;!--b. 1814--&gt;
# {{Icon|B}} [[Herbert Spencer]] &lt;!--b. 1820 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Friedrich Engels]] &lt;!--b. 1820 Nov.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter Kropotkin]] &lt;!--b. 1842--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eduard Bernstein]] &lt;!--b. 1850--&gt;
# {{Icon|B}} [[Antonio Gramsci]] &lt;!--b. 1891 Jan.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Edward Said]] &lt;!--b. 1935--&gt;
{{Div col end}}

===Economists===
{{Vital article count|11}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} '''[[Adam Smith]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1723--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Robert Malthus]] &lt;!--b. 1766--&gt;
# {{Icon|C}} [[David Ricardo]] &lt;!--b. 1772--&gt;
# {{Icon|C}} [[Friedrich List]] &lt;!--b. 1789--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Karl Marx]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vilfredo Pareto]] &lt;!--b. 1848--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[John Maynard Keynes]] &lt;!--b. 1883--&gt;
# {{Icon|B}} [[Friedrich Hayek]] &lt;!--b. 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Kenneth Galbraith]] &lt;!--b. 1908 Oct.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Milton Friedman]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[Paul Samuelson]] &lt;!--b. 1915--&gt;
{{Div col end}}

===Social scientists===
{{Vital article count|13}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|GA}} [[Émile Durkheim]] &lt;!--b. 1858 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Franz Boas]] &lt;!--b. 1858 July--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Max Weber]] &lt;!--b. 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maria Montessori]] &lt;!--b. 1870--&gt;
# {{Icon|C}} [[Marcel Mauss]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Bronisław Malinowski]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edward Bernays]] &lt;!--b. 1891 Nov.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Margaret Mead]] &lt;!--b. 1901--&gt;
# {{Icon|C}} [[Talcott Parsons]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodor W. Adorno]] &lt;!--b. 1903--&gt;
# {{Icon|C}} [[Claude Lévi-Strauss]] &lt;!--b. 1908 Nov.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Clifford Geertz]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre Bourdieu]] &lt;!--b. 1930--&gt;
{{Div col end}}

===Linguists===
{{Vital article count|6}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Pāṇini]]
# {{Icon|C}} [[Noah Webster]] &lt;!--b. 1758--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sequoyah]] &lt;!--b. 1770--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Louis Braille]] &lt;!--b. 1809 Jan. 4--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdinand de Saussure]] &lt;!--b. 1857--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Noam Chomsky]] &lt;!--b. 1928--&gt;
{{Div col end}}

===Psychologists===
{{Vital article count|21}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Francis Galton]]&lt;!--born 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[Wilhelm Wundt]] &lt;!--b. 1832--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ivan Pavlov]] &lt;!--b. 1849--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Sigmund Freud]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[Edward Thorndike]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Carl Jung]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[John B. Watson]] &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kurt Lewin]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[Anna Freud]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean Piaget]] &lt;!--b. 1896 Aug.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lev Vygotsky]] &lt;!--b. 1896 Nov.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gordon Allport]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Carl Rogers]] &lt;!--b. 1902 Jan.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Erik Erikson]] &lt;!--b. 1902 June--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[B. F. Skinner]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|C}} [[Raymond Cattell]] &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[Abraham Maslow]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Albert Ellis]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leon Festinger]] &lt;!--b. 1919--&gt;
# {{Icon|GA}} [[George Armitage Miller]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Albert Bandura]] &lt;!--b. 1925--&gt;
{{Div col end}}

==Religious figures==
{{Vital article count|123}}
:&lt;small&gt;For mythological figures, see: [[Wikipedia:Vital_articles/Level/4/Philosophy_and_religion#Mythology_(109_articles)|Philosophy and religion: Mythology]].&lt;/small&gt;
===Abrahamic religions===
{{Vital article count|86}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Judaism====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Rabbi Akiva]] &lt;!--b. 50--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rashi]] &lt;!--b. 1040--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maimonides]] &lt;!--b. 1138--&gt;
# {{Icon|B}} [[Judah Loew ben Bezalel]] &lt;!--b. 1512--&gt;
# {{Icon|C}} [[Baal Shem Tov]] &lt;!--b. 1700--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vilna Gaon]] &lt;!--b. 1720--&gt;

====Christianity====
{{Vital article count|60}}
===== New Testament figures=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Mary, mother of Jesus]] &lt;!--b. 18 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[John the Baptist]] &lt;!--b. 6 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Jesus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 6-4 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saint Peter]] &lt;!--b. 1 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Judas Iscariot]] &lt;!--1st century AD--&gt;
# {{Icon|B}} [[Paul the Apostle]] &lt;!--b. 5--&gt;
# {{Icon|B}} [[John the Apostle]] &lt;!--b. 6--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mary Magdalene]] &lt;!--b. 8--&gt;

=====Pre-Schism=====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|B}} [[Irenaeus]] &lt;!--b. 125--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Clement of Alexandria]] &lt;!--b. 150--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tertullian]] &lt;!--b. 155--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Origen]] &lt;!--b. 185--&gt;
# {{Icon|C}} [[Arius]] &lt;!--b. 250/256--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saint Nicholas]] &lt;!--b. 270--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saint George]] &lt;!--3rd century AD, d. 303--&gt;
# {{Icon|C}} [[Athanasius of Alexandria]] &lt;!--b. 296-298--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Gregory of Nazianzus]] &lt;!--b. 329--&gt;
# {{Icon|B}} [[Basil of Caesarea]] &lt;!--b. 330--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gregory of Nyssa]] &lt;!--b. 335--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ambrose]] &lt;!--b. 339--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jerome]] &lt;!--b. 342-347--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[John Chrysostom]] &lt;!--b. 347--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cyril of Alexandria]] &lt;!--b. 376--&gt;
# {{Icon|C}} [[Benedict of Nursia]] &lt;!--b. 480--&gt;
# {{Icon|B}} [[John of Damascus]] &lt;!--b. 675/676--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cyril and Methodius]] &lt;!--b. 815, b. 826--&gt;

======Popes======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Clement of Rome]] &lt;!--d. 100--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Leo I]] &lt;!--b. 391--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pope Gregory I]] &lt;!--b. 540--&gt;

=====Catholic Church=====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|B}} [[Anselm of Canterbury]] &lt;!--b. 1033/1034--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis of Assisi]] &lt;!--b. 1181--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bonaventure]] &lt;!--b. 1221--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Wycliffe]] &lt;!--b. 1328--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jan Hus]] &lt;!--b. 1369--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tomás de Torquemada]] &lt;!--b. 1420--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ignatius of Loyola]] &lt;!--b. 1491--&gt;
# {{Icon|C}} [[Francis Xavier]] &lt;!--b. 1506--&gt;
# {{Icon|B}} [[Teresa of Ávila]] &lt;!--b. 1515--&gt;
# {{Icon|B}} [[John of the Cross]] &lt;!--b. 1542--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Mother Teresa]] &lt;!--b. 1910--&gt;

======Popes======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Pope Pius IX]] &lt;!--b. 1792--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope John XXIII]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Pope John Paul II]] &lt;!--b. 1920--&gt;

=====Orthodox Church=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Patriarch Nikon of Moscow]] &lt;!--b. 1605--&gt;
# {{Icon|C}} [[Grigori Rasputin]] &lt;!--b. 1869--&gt;

=====Protestantism=====
{{Vital article count|13}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Martin Luther]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1483--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Huldrych Zwingli]] &lt;!--b. 1484--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Thomas Cranmer]] &lt;!--b. 1489--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philip Melanchthon]] &lt;!--b. 1497--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John Calvin]] &lt;!--b. 1509--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John Knox]] &lt;!--b. 1514--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jacobus Arminius]] &lt;!--b. 1560--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Wesley]] &lt;!--b. 1703 June--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jonathan Edwards (theologian)]] &lt;!--b. 1703 Oct.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Karl Barth]] &lt;!--b. 1886--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dietrich Bonhoeffer]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Billy Graham]] &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Desmond Tutu]] &lt;!--b. 1931--&gt;

=====Others=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Joseph Smith]] &lt;!--Latter Day Saint, b. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mary Baker Eddy]] &lt;!--Christian Science, b. 1821--&gt;

====Islam====
{{Vital article count|19}}
=====Early Islam=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Khadija bint Khuwaylid]] &lt;!--b. 554--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Muhammad]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 570--&gt;
# {{Icon|B}} [[Fatima]] &lt;!--b. 605/615--&gt;
# {{Icon|C}} [[Aisha]] &lt;!--b. 614--&gt;

=====Shia Islam=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} '''[[Ali]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 600--&gt;
# {{Icon|B}} [[Husayn ibn Ali]] &lt;!--b. 626--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ja'far al-Sadiq]] &lt;!--b. 702--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mulla Sadra]] &lt;!--b. 1571/1572--&gt;

=====Sunni Islam=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Abu Hanifa]] &lt;!--b. 699--&gt;
# {{Icon|C}} [[Malik ibn Anas]] &lt;!--b. 711--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Shafi'i]] &lt;!--b. 767--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ahmad ibn Hanbal]] &lt;!--b. 780--&gt;
# {{Icon|B}} [[Muhammad al-Bukhari]] &lt;!--b. 810--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muslim ibn al-Hajjaj]] &lt;!--b. after 815--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Ghazali]] &lt;!--b. 1058--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ibn Arabi]] &lt;!--b. 1165--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Nawawi]] &lt;!--b. 1230--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ibn Taymiyya]] &lt;!--b. 1263--&gt;
# {{Icon|B}} [[Muhammad ibn Abd al-Wahhab]] &lt;!--b. 1703--&gt;

====Baháʼí Faith====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Baháʼu'lláh]] &lt;!--b. 1817--&gt;
{{Div col end}}

===Dharmic religions===
{{Vital article count|35}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Hinduism====
{{Vital article count|17}}
=====Ancient=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Valmiki]]
# {{Icon|C}} [[Vyasa]]
# {{Icon|C}} [[Kapila]] &lt;!--b. 7th century BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Patanjali]] &lt;!--c. 2nd century BC-5th century AD--&gt;

===== Post-classical=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Gaudapada]] &lt;!--fl. 6th century AD--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kumārila Bhaṭṭa]] &lt;!--b. 700--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Adi Shankara]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 700/788--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramanuja]] &lt;!--b. 1077--&gt;
# {{Icon|B}} [[Basava]] &lt;!--b. 1131--&gt;
# {{Icon|B}} [[Madhvacharya]] &lt;!--b. 1199--&gt;

=====Modern=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Chaitanya Mahaprabhu]] &lt;!--b. 1486--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramakrishna]] &lt;!--b. 1836--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Swami Vivekananda]] &lt;!--b. 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sri Aurobindo]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Ramana Maharshi]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|C}} [[Paramahansa Yogananda]] &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada]] &lt;!--b. 1896--&gt;

====Buddhism====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|B}} '''[[The Buddha]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 563 BC/480 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nagarjuna]] &lt;!--b. 150--&gt;
# {{Icon|B}} [[Padmasambhava]] &lt;!--fl. 8th century AD--&gt;
# {{Icon|B}} [[14th Dalai Lama]] &lt;!--b. 1935--&gt;

=====Chinese Buddhism=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Kumārajīva]] &lt;!--b. 344--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bodhidharma]] &lt;!--fl. 5th/6th century AD--&gt;
# {{Icon|C}} [[Zhiyi]] &lt;!--b. 538--&gt;
# {{Icon|C}} [[Huineng]] &lt;!--b. 638--&gt;

=====Indian Buddhism=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|GA}} [[Maudgalyayana]]
# {{Icon|GA}} [[Śāriputra]]
# {{Icon|GA}} [[Ānanda]] &lt;!--b. 5th century BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vasubandhu]] &lt;!--b. 4th century AD--&gt;

=====Japanese Buddhism=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Kūkai]] &lt;!--b. 774--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dōgen]] &lt;!--b. 1200--&gt;

====Jainism====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Mahavira]] &lt;!--b. 599 BC--&gt;

====Sikhism====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Guru Nanak]] &lt;!--b. 1469--&gt;
# {{Icon|B}} [[Guru Gobind Singh]] &lt;!--b. 1666--&gt;

====Theosophy====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Helena Blavatsky]] &lt;!--b. 1831--&gt;
{{Div col end}}

===Others===
{{Vital article count|2}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Zoroaster]] &lt;!--Zoroastrianism, b. 624-599 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Aleister Crowley]] &lt;!--Thelema, b. 1875--&gt;
{{Div col end}}

==Politicians and leaders==
{{Vital article count|500}}
===Ancient===
{{Vital article count|74}}
====Africa====
{{Vital article count|13}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|Start}} [[Ezana of Axum]] &lt;!--fl. 320s-360--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gaiseric]] &lt;!--b. 389--&gt;

=====Egypt=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Narmer]] &lt;!--fl. 3100 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Thutmose I]] &lt;!--d. 1493 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Hatshepsut]] &lt;!--b. 1505 BC, d. 1458 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Thutmose III]] &lt;!--b. 1479 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Akhenaten]] &lt;!--b. before 1363-1361 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nefertiti]] &lt;!--b. 1370 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tutankhamun]] &lt;!--b. 1341 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Ramesses II]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1303 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramesses III]] &lt;!--b. 1217 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ptolemy I Soter]] &lt;!--b. 367 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Cleopatra]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 70/69 BC--&gt;
{{Div col end}}

====Asia====
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Cyrus the Great]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 600 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Darius the Great]] &lt;!--b. 550 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Xerxes I]] &lt;!--b. 518 BC--&gt;

=====Eastern Asia=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Modu Chanyu]] &lt;!--b. 234 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gwanggaeto the Great]] &lt;!--b. 374--&gt;

======China======
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Yu the Great]] &lt;!--fl. 21st century BC per zh.wikipedia--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Qin Shi Huang]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 259 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emperor Gaozu of Han]] &lt;!--b. 256 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Emperor Wu of Han]] &lt;!--b. 156 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cao Cao]] &lt;!--b. 155--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Ajatashatru]] &lt;!--d. 460 BC/373 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Chandragupta Maurya]] &lt;!--b. 350-340 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Ashoka]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 304 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Menander I]] &lt;!--b. 180 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kanishka]] &lt;!--d. 150--&gt;
# {{Icon|B}} [[Samudragupta]] &lt;!--b. 318--&gt;
# {{Icon|C}} [[Chandragupta II]] &lt;!--b. 345-350--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Sargon of Akkad]] &lt;!--d. 2279 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Puduḫepa]] &lt;!--fl. 13th century BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ashurbanipal]] &lt;!--b. 685 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tigranes the Great]] &lt;!--b. 140 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mithridates VI Eupator]] &lt;!--b. 135 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Herod the Great]] &lt;!--b. 72 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Zenobia]] &lt;!--b. 240--&gt;

======Babylon======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} '''[[Hammurabi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1810 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Nebuchadnezzar II]] &lt;!--b. 642 BC--&gt;

======Hellenistic Kingdoms======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Antigonus I Monophthalmus]] &lt;!--b. 382 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Seleucus I Nicator]] &lt;!--b. 358 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antiochus III the Great]] &lt;!--b. 241 BC--&gt;
{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|32}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|B}} [[Decebalus]] &lt;!--d. 106--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Attila]] &lt;!--b. 406--&gt;

======Greece======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Lycurgus]]
# {{Icon|C}} [[Draco (legislator)]] &lt;!--b. before 625 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Solon]] &lt;!--b. 630 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Themistocles]] &lt;!--b. 524 BC--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Pericles]] &lt;!--b. 495 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Alcibiades]] &lt;!--b. 450 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Demosthenes]] &lt;!--b. 384 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Philip II of Macedon]] &lt;!--b. 382 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Alexander the Great]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 356 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pyrrhus of Epirus]] &lt;!--b. 319/318 BC--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Vercingetorix]] &lt;!--b. 80 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Arminius]] &lt;!--b. 18/17 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Boudica]] &lt;!--d. 60/61--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alaric I]] &lt;!--b. 370--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodoric I]] &lt;!--b. 390/393--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodoric the Great]] &lt;!--b. 454--&gt;

=====Rome=====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|C}} [[Cato the Elder]] &lt;!--b. 234 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gracchi brothers]] &lt;!--fl. 133-121 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Julius Caesar]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 100 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Augustus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 63 BC--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Tiberius]] &lt;!--b. 42 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Caligula]] &lt;!--b. 12--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Nero]] &lt;!--b. 37--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Domitian]] &lt;!--b. 51--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Trajan]] &lt;!--b. 53--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hadrian]] &lt;!--b. 76--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Marcus Aurelius]] &lt;!--b. 121--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Diocletian]] &lt;!--b. 242/245--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Constantine the Great]] &lt;!--b. 272--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Theodosius I]] &lt;!--b. 347--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|134}}
====Africa====
{{Vital article count|8}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Abd Allah al-Mahdi Billah]] &lt;!--b. 874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Hakim bi-Amr Allah]] &lt;!--b. 985--&gt;
# {{Icon|B}} [[Baybars]] &lt;!--b. 1223/1228--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Mansa Musa]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1280--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Nasir Muhammad]] &lt;!--b. 1285, d. 1341--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Amda Seyon I]] &lt;!--d. 1344--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Zara Yaqob]]&lt;!--b. 1399--&gt;
# {{Icon|C}} [[Askia Muhammad I]]&lt;!--b. 1443--&gt;
{{Div col end}}

====Americas====
{{Vital article count|2}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Moctezuma I]] &lt;!--b. 1398--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pachacuti]] &lt;!--b. 1403/1418--&gt;
{{Div col end}}

====Asia====
{{Vital article count|47}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Bumin Qaghan]] &lt;!--d. 552--&gt;
# {{Icon|B}} [[Khosrow I]] &lt;!--b. 512-514, d. 579--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mahmud of Ghazni]] &lt;!--b. 971--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tughril I]] &lt;!--b. 993--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nizam al-Mulk]] &lt;!--b. 1018--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muhammad of Ghor]] &lt;!--b. 1144--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tamar of Georgia]] &lt;!--b. 1160--&gt;
# {{Icon|C}} '''[[Timur]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1320s--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ulugh Beg]] &lt;!--b. 1394--&gt;

=====East Asia=====
{{Vital article count|17}}
======China======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Emperor Wen of Sui]] &lt;!--b. 541--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emperor Taizong of Tang]] &lt;!--b. 598--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wu Zetian]] &lt;!--b. 624--&gt;
# {{Icon|B}} [[Emperor Xuanzong of Tang]] &lt;!--b. 685--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emperor Taizu of Song]] &lt;!--b. 927--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hongwu Emperor]] &lt;!--b. 1328--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Yongle Emperor]] &lt;!--b. 1360--&gt;

======Korea======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Taejo of Goryeo]] &lt;!--b. 877--&gt;
# {{Icon|C}} [[Taejo of Joseon]] &lt;!--b. 1335--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sejong the Great]] &lt;!--b. 1397--&gt;

======Mongol Empire======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|FA}} '''[[Genghis Khan]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1162--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jochi]] &lt;!--b. 1182--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ögedei Khan]] &lt;!--b. 1186--&gt;
# {{Icon|C}} [[Batu Khan]] &lt;!--b. 1205--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kublai Khan]] &lt;!--b. 1215--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hulegu Khan]] &lt;!--b. 1217--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tokhtamysh]] &lt;!--b. 1342--&gt;

=====Southeastern Asia=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Anawrahta]] &lt;!--b. 1014--&gt;
# {{Icon|C}} [[Suryavarman II]] &lt;!--b. 1094/1098--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jayavarman VII]] &lt;!--b. 1122/1125--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramkhamhaeng]] &lt;!--b. 1237/1247--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gajah Mada]] &lt;!--b. 1290--&gt;

======Vietnam======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Trần Thánh Tông]] &lt;!--b. 1240--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lê Lợi]] &lt;!--b. 1385--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lê Thánh Tông]] &lt;!--b. 1442--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Harsha]] &lt;!--b. 590--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rajaraja I]] &lt;!--b. 947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Prithviraj Chauhan]] &lt;!--b. 1166--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alauddin Khalji]] &lt;!--b. 1266--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[Saladin]] &lt;!--b. 1137--&gt;
# {{Icon|B}} [[Osman I]] &lt;!--b. 1254/1255--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mehmed II]] &lt;!--b. 1432--&gt;

======Caliphates======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Abu Bakr]] &lt;!--b. 573--&gt;
# {{Icon|B}} [[Uthman]] &lt;!--b. 573/576--&gt;
# {{Icon|B}} [[Umar]] &lt;!--b. 584--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Mu'awiya I]] &lt;!--b. 597/603/605--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Abd al-Malik ibn Marwan]] &lt;!--b. 644/647--&gt;
# {{Icon|C}} [[Harun al-Rashid]] &lt;!--b. 763/766--&gt;
{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|77}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|29}}
# {{Icon|B}} [[Svatopluk I of Moravia]] &lt;!--b. 840--&gt;
# {{Icon|C}} [[Stefan Dušan]] &lt;!--b. 1308--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vlad the Impaler]] &lt;!--b. 1428/1431--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Stephen the Great]] &lt;!--b. 1433-1440--&gt;

======Bulgaria======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|Start}} [[Krum]] &lt;!--d. 814--&gt;
# {{Icon|C}} [[Boris I of Bulgaria]] &lt;!--d. 907--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ivan Asen II]] &lt;!--b. 1190s--&gt;

======Byzantine Empire======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Justinian I]] &lt;!--b. 482--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodora (wife of Justinian I)]] &lt;!--b. 490/500--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Heraclius]] &lt;!--b. 575--&gt;
# {{Icon|B}} [[Leo III the Isaurian]] &lt;!--b. 685--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Basil II]] &lt;!--b. 958--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Manuel I Komnenos]] &lt;!--b. 1118--&gt;

======Hungary======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|FA}} [[Stephen I of Hungary]] &lt;!--b. 975--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Béla IV of Hungary]] &lt;!--b. 1206--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Louis I of Hungary]] &lt;!--b. 1326--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Matthias Corvinus]] &lt;!--b. 1443--&gt;

======Poland and Lithuania======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Mieszko I]] &lt;!--b. 930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bolesław I the Brave]] &lt;!--b. 967--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gediminas]] &lt;!--b. 1275--&gt;
# {{Icon|C}} [[Casimir III the Great]] &lt;!--b. 1310--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vytautas the Great]] &lt;!--b. 1350--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Władysław II Jagiełło]] &lt;!--b. 1352/1362--&gt;

======Russia and Ukraine======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Sviatoslav I]] &lt;!--b. 943--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vladimir the Great]] &lt;!--b. 958--&gt;
# {{Icon|B}} [[Yaroslav the Wise]] &lt;!--b. 978--&gt;
# {{Icon|C}} [[Daniel of Galicia]] &lt;!--b. 1201--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Nevsky]] &lt;!--b. 1221--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ivan III of Russia]] &lt;!--b. 1440--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|48}}
======British Isles======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[Alfred the Great]] &lt;!--b. 849--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Æthelstan]] &lt;!--b. 894--&gt;
# {{Icon|FA}} [[William the Conqueror]] &lt;!--b. 1028--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Henry II of England]] &lt;!--b. 1133--&gt;
# {{Icon|B}} [[Richard I of England]] &lt;!--b. 1157--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John, King of England]] &lt;!--b. 1166--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Edward I of England]] &lt;!--b. 1239--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert the Bruce]] &lt;!--b. 1274--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Edward III of England]] &lt;!--b. 1312--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry V of England]] &lt;!--b. 1386--&gt;

======France======
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[Clovis I]] &lt;!--b. 466--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Martel]] &lt;!--b. 688--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Charlemagne]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 748--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis the Pious]] &lt;!--b. 778--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eleanor of Aquitaine]] &lt;!--b. 1124--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philip II of France]] &lt;!--b. 1165--&gt;
# {{Icon|B}} [[Louis IX of France]] &lt;!--b. 1214--&gt;
# {{Icon|B}} [[Philip IV of France]] &lt;!--b. 1268--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis XI]] &lt;!--b. 1423--&gt;

======Germany======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Charles the Fat]] &lt;!--b. 839--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry the Lion]] &lt;!--b. 1129/1131--&gt;

======Holy Roman Empire======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Otto the Great]] &lt;!--b. 912--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Henry IV, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1050--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frederick Barbarossa]] &lt;!--b. 1122--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frederick II, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1194--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles IV, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1316--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sigismund, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1368--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maximilian I, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1459--&gt;

======Iberia======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Abd al-Rahman I]] &lt;!--b. 731--&gt;
# {{Icon|C}} [[Abd al-Rahman III]] &lt;!--b. 890--&gt;
# {{Icon|C}} [[Afonso I of Portugal]] &lt;!--b. 1106/1109/1111--&gt;
# {{Icon|C}} [[Prince Henry the Navigator]] &lt;!--b. 1394--&gt;
# {{Icon|B}} [[Isabella I of Castile]] &lt;!--b. 1451--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdinand II of Aragon]] &lt;!--b. 1452--&gt;

======Italy======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Robert Guiscard]] &lt;!--b. 1015--&gt;
# {{Icon|C}} [[Roger II of Sicily]] &lt;!--b. 1095--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cosimo de' Medici]] &lt;!--b. 1389--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lorenzo de' Medici]] &lt;!--b. 1449--&gt;
# {{Icon|B}} [[Girolamo Savonarola]] &lt;!--b. 1452--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cesare Borgia]] &lt;!--b. 1475--&gt;

======Papal States======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Pope Gregory VII]] &lt;!--b. 1015--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Urban II]] &lt;!--b. 1035--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Innocent III]] &lt;!--b. 1161--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Boniface VIII]] &lt;!--b. 1230--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Alexander VI]] &lt;!--b. 1431--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Julius II]] &lt;!--b. 1443--&gt;

======Scandinavia======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Cnut]] &lt;!--b. 990--&gt;
# {{Icon|B}} [[Margaret I of Denmark]] &lt;!--b. 1353--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|104}}
====Africa====
{{Vital article count|3}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi]]&lt;!--b. 1506--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ahmad al-Mansur]]&lt;!--b. 1549--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nzinga of Ndongo and Matamba]]&lt;!--b. 1583--&gt;
{{Div col end}}

====Americas====
{{Vital article count|12}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Toussaint Louverture]] &lt;!--b. 1743--&gt;

=====Aztec=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Moctezuma II]] &lt;!--b. 1466--&gt;
# {{Icon|C}} [[La Malinche]] &lt;!--b. 1500--&gt;

=====Inca=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Atahualpa]] &lt;!--b. 1502--&gt;
# {{Icon|C}} [[Túpac Amaru]] &lt;!--b. 1545--&gt;
# {{Icon|C}} [[Túpac Amaru II]] &lt;!--b. 1742--&gt;

=====United States=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Benjamin Franklin]] &lt;!--b. 1706--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[George Washington]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1732--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Thomas Jefferson]] &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James Madison]] &lt;!--b. 1751--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Alexander Hamilton]] &lt;!--b. 1755/1757--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[John Marshall]] &lt;!--b. 1755--&gt;
{{Div col end}}

====Asia and Oceania====
{{Vital article count|41}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Ismail I]] &lt;!--b. 1487--&gt;
# {{Icon|B}} [[Abbas the Great]] &lt;!--b. 1571--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nader Shah]] &lt;!--b. 1688/1698--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ahmad Shah Durrani]] &lt;!--b. 1720-1722--&gt;

=====China=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|GA}} [[Jiajing Emperor]] &lt;!--b. 1507--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nurhaci]] &lt;!--b. 1559--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Wanli Emperor]] &lt;!--b. 1563--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hong Taiji]] &lt;!--b. 1592--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kangxi Emperor]] &lt;!--b. 1654--&gt;
# {{Icon|B}} [[Qianlong Emperor]] &lt;!--b. 1711--&gt;

=====Japan=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Oda Nobunaga]] &lt;!--b. 1534--&gt;
# {{Icon|C}} [[Toyotomi Hideyoshi]] &lt;!--b. 1537--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tokugawa Ieyasu]] &lt;!--b. 1543--&gt;

=====Korea=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Seonjo of Joseon]] &lt;!--b. 1552--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jeongjo of Joseon]] &lt;!--b. 1752--&gt;

=====Southeastern Asia=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[Naresuan]] &lt;!--b. 1555/1556--&gt;
# {{Icon|C}} [[Iskandar Muda]] &lt;!--b. 1583--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Sultan Agung of Mataram]] &lt;!--b. 1593--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rama I]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|C}} [[Quang Trung]] &lt;!--b. 1753--&gt;

======Burma======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Bayinnaung]] &lt;!--b. 1516 Jan.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Tabinshwehti]] &lt;!--b. 1516 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alaungpaya]] &lt;!--b. 1714--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Krishnadevaraya]] &lt;!--b. 1471--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sher Shah Suri]] &lt;!--b. 1472/1486--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Babur]] &lt;!--b. 1483--&gt;
# {{Icon|C}} [[Humayun]] &lt;!--b. 1508--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Akbar]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1542--&gt;
# {{Icon|B}} [[Shah Jahan]] &lt;!--b. 1592--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aurangzeb]] &lt;!--b. 1618--&gt;
# {{Icon|B}} [[Shivaji]] &lt;!--b. 1630--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hyder Ali]] &lt;!--b. 1720--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Prithvi Narayan Shah]] &lt;!--b. 1723--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Clive]] &lt;!--b. 1725--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tipu Sultan]] &lt;!--b. 1751--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Selim I]] &lt;!--b. 1470--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Suleiman the Magnificent]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1494--&gt;
# {{Icon|B}} [[Roxelana]] &lt;!--b. 1505--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mehmed IV]] &lt;!--b. 1642--&gt;
# {{Icon|C}} [[Selim III]] &lt;!--b. 1761--&gt;

=====Oceania=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Kamehameha I]] &lt;!--b. 1736-1761--&gt;
{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|48}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Bohdan Khmelnytsky]] &lt;!--b. 1595--&gt;

======Poland and Lithuania======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|GA}} [[Stephen Báthory]] &lt;!--b. 1533--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sigismund III Vasa]] &lt;!--b. 1566--&gt;
# {{Icon|B}} [[John III Sobieski]] &lt;!--b. 1629--&gt;
# {{Icon|C}} [[Augustus II the Strong]] &lt;!--b. 1670--&gt;

======Russia======
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Ivan the Terrible]] &lt;!--b. 1530--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexis of Russia]] &lt;!--b. 1629--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter the Great]] &lt;!--b. 1672--&gt;
# {{Icon|C}} [[Elizabeth of Russia]] &lt;!--b. 1709--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Catherine the Great]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1729--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|38}}
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[William the Silent]] &lt;!--b. 1533--&gt;

======France======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Francis I of France]] &lt;!--b. 1494--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Catherine de' Medici]] &lt;!--b. 1519--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry IV of France]] &lt;!--b. 1553--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Cardinal Richelieu]] &lt;!--b. 1585--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cardinal Mazarin]] &lt;!--b. 1602--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Louis XIV]] &lt;!--b. 1638--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis XV]] &lt;!--b. 1710--&gt;
# {{Icon|C}} [[Madame de Pompadour]] &lt;!--b. 1721--&gt;
# {{Icon|B}} [[Louis XVI]] &lt;!--b. 1754--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marie Antoinette]] &lt;!--b. 1755--&gt;

======Great Britain and United Kingdom======
{{Vital article count|13}}
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Henry VIII]] &lt;!--b. 1491--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Mary I of England]] &lt;!--b. 1516--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Elizabeth I]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1533--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Mary, Queen of Scots]] &lt;!--b. 1542--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James VI and I]] &lt;!--b. 1566--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Oliver Cromwell]] &lt;!--b. 1599--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Charles I of England]] &lt;!--b. 1600--&gt;
# {{Icon|FA}} [[William III of England]] &lt;!--b. 1650--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Robert Walpole]] &lt;!--b. 1676--&gt;
# {{Icon|GA}} [[William Murray, 1st Earl of Mansfield]] &lt;!--b. 1705--&gt;
# {{Icon|GA}} [[William Blackstone]] &lt;!--b. 1723--&gt;
# {{Icon|FA}} [[George III]] &lt;!--b. 1738--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Pitt the Younger]] &lt;!--b. 1759--&gt;

======Holy Roman Empire, Austria======
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Charles V, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1500--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdinand I, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1503--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leopold I, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1640--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Maria Theresa]] &lt;!--b. 1717--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph II, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1741--&gt;

======Prussia, Germany======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Frederick William I of Prussia]] &lt;!--b. 1688--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Frederick the Great]] &lt;!--b. 1712--&gt;

======Scandinavia======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Gustavus Adolphus]] &lt;!--b. 1594--&gt;
# {{Icon|B}} [[Christina, Queen of Sweden]] &lt;!--b. 1626--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles XII of Sweden]] &lt;!--b. 1682--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles XIV John]] &lt;!--b. 1763--&gt;

======Southern Europe======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Philip II of Spain]] &lt;!--b. 1527--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philip V of Spain]] &lt;!--b. 1683--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sebastião José de Carvalho e Melo, 1st Marquis of Pombal]] &lt;!--b. 1699--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|188}}
====Africa====
{{Vital article count|33}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Africa=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Patrice Lumumba]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mobutu Sese Seko]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Paul Biya]] &lt;!--b. 1933--&gt;

=====Eastern Africa=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|FA}} [[Rainilaiarivony]] &lt;!--b. 1828--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jomo Kenyatta]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hastings Banda]] &lt;!--b. 1898--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Julius Nyerere]] &lt;!--b. 1922--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kenneth Kaunda]] &lt;!--b. 1924 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Idi Amin]] &lt;!--b. 1928--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Paul Kagame]] &lt;!--b. 1957--&gt;

======Ethiopia======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Tewodros II]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Yohannes IV]] &lt;!--b. 1837--&gt;
# {{Icon|B}} [[Menelik II]] &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Haile Selassie]] &lt;!--b. 1892--&gt;

=====Northern Africa=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Emir Abdelkader]] &lt;!--b. 1808--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muhammad Ahmad]] &lt;!--b. 1843--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Muammar Gaddafi]] &lt;!--b. 1942--&gt;

======Egypt======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Muhammad Ali of Egypt]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|C}} [[Isma'il Pasha of Egypt]] &lt;!--b. 1830--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gamal Abdel Nasser]] &lt;!--b. 1918 Jan.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Anwar Sadat]] &lt;!--b. 1918 Dec.--&gt;

=====Southern Africa=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Shaka]] &lt;!--b. 1787--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cecil Rhodes]] &lt;!--b. 1853--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Nelson Mandela]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Robert Mugabe]] &lt;!--b. 1924 Feb.--&gt;
# {{Icon|B}} [[F. W. de Klerk]] &lt;!--b. 1936--&gt;

=====Western Africa=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Léopold Sédar Senghor]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nnamdi Azikiwe]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kwame Nkrumah]] &lt;!--b. 1909--&gt;
# {{Icon|B}} [[Olusegun Obasanjo]] &lt;!--b. 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kofi Annan]] &lt;!--b. 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ellen Johnson Sirleaf]] &lt;!--b. 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Sankara]] &lt;!--b. 1949--&gt;
{{Div col end}}

====Americas====
{{Vital article count|39}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====South America=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|GA}} [[José de San Martín]] &lt;!--b. 1778--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Simón Bolívar]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1783--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antonio José de Sucre]] &lt;!--b. 1795--&gt;
# {{Icon|B}} [[Juan Perón]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[Salvador Allende]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfredo Stroessner]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[Augusto Pinochet]] &lt;!--b. 1915--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Hugo Chávez]] &lt;!--b. 1954--&gt;

======Brazil======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|FA}} [[Pedro I of Brazil]] &lt;!--b. 1798--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pedro II of Brazil]] &lt;!--b. 1825--&gt;
# {{Icon|B}} [[Getúlio Vargas]] &lt;!--b. 1882--&gt;

=====Central America and the Caribbean=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Francisco Morazán]] &lt;!--b. 1792--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rafael Trujillo]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|C}} [[François Duvalier]] &lt;!--b. 1907--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Fidel Castro]] &lt;!--b. 1926--&gt;

=====Mexico=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Antonio López de Santa Anna]] &lt;!--b. 1794--&gt;
# {{Icon|C}} [[Benito Juárez]] &lt;!--b. 1806--&gt;
# {{Icon|B}} [[Porfirio Díaz]] &lt;!--b. 1830--&gt;

=====United States=====
{{Vital article count|19}}
# {{Icon|FA}} [[Andrew Jackson]] &lt;!--b. 1767--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Tecumseh]] &lt;!--b. 1768--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry Clay]] &lt;!--b. 1777--&gt;
# {{Icon|FA}} {{Icon|FFA}} '''[[Abraham Lincoln]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1809--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sitting Bull]] &lt;!--b. 1831--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Woodrow Wilson]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Theodore Roosevelt]] &lt;!--b. 1858--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Franklin D. Roosevelt]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Harry S. Truman]] &lt;!--b. 1884 May--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Eleanor Roosevelt]] &lt;!--b. 1884 Oct.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dwight D. Eisenhower]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|C}} [[J. Edgar Hoover]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lyndon B. Johnson]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ronald Reagan]] &lt;!--b. 1911--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Richard Nixon]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[John F. Kennedy]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Donald Trump]] &lt;!--b. 1946 June--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[George W. Bush]] &lt;!--b. 1946 July--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Barack Obama]] &lt;!--b. 1961--&gt;

=====Canada=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|FA}} [[John A. Macdonald]] &lt;!--b. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre Trudeau]] &lt;!--b. 1919--&gt;
{{Div col end}}

====Asia and Oceania====
{{Vital article count|54}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Mohammad Mosaddegh]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ruhollah Khomeini]] &lt;!--b. 1900/1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mohammad Zahir Shah]] &lt;!--b. 1914--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mohammad Reza Pahlavi]] &lt;!--b. 1919--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eduard Shevardnadze]] &lt;!--b. 1928--&gt;

=====China=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[Empress Dowager Cixi]] &lt;!--b. 1835--&gt;
# {{Icon|C}} [[Chiang Kai-shek]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Mao Zedong]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|B}} [[Soong Mei-ling]] &lt;!--b. 1898 Mar. 4--&gt;
# {{Icon|B}} [[Zhou Enlai]] &lt;!--b. 1898 Mar. 5--&gt;
# {{Icon|B}} [[Deng Xiaoping]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Puyi]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jiang Qing]] &lt;!--b. 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jiang Zemin]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Xi Jinping]] &lt;!--b. 1953--&gt;

=====Japan=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Emperor Meiji]] &lt;!--b. 1852--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hideki Tojo]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eisaku Satō]] &lt;!--b. 1901 Mar.--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Hirohito]] &lt;!--b. 1901 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Shinzo Abe]] &lt;!--b. 1954--&gt;

=====Korea=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Syngman Rhee]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kim Il Sung]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[Park Chung Hee]] &lt;!--b. 1917--&gt;

=====Southeastern Asia=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Chulalongkorn]] &lt;!--b. 1853--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ho Chi Minh]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sukarno]] &lt;!--b. 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ne Win]] &lt;!--b. 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ferdinand Marcos]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Suharto]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lee Kuan Yew]] &lt;!--b. 1923--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pol Pot]] &lt;!--b. 1925 May--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mahathir Mohamad]] &lt;!--b. 1925 July--&gt;
# {{Icon|C}} [[Corazon Aquino]] &lt;!--b. 1933--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|FA}} [[Muhammad Ali Jinnah]] &lt;!--b. 1876--&gt;
# {{Icon|C}} [[D. S. Senanayake]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Sheikh Mujibur Rahman]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benazir Bhutto]] &lt;!--b. 1953--&gt;

======India======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[George Curzon, 1st Marquess Curzon of Kedleston]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Vallabhbhai Patel]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jawaharlal Nehru]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Indira Gandhi]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Atal Bihari Vajpayee]] &lt;!--b. 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[Manmohan Singh]] &lt;!--b. 1932--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Narendra Modi]] &lt;!--b. 1950--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Ibn Saud]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[David Ben-Gurion]] &lt;!--b. 1886--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Yasser Arafat]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saddam Hussein]] &lt;!--b. 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benjamin Netanyahu]] &lt;!--b. 1949--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ali Abdullah Saleh]] &lt;!--b. 1947--&gt;

======Ottoman Empire and Turkey======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Mahmud II]] &lt;!--b. 1785--&gt;
# {{Icon|C}} [[Abdul Hamid II]] &lt;!--b. 1842--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mustafa Kemal Atatürk]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[Recep Tayyip Erdoğan]] &lt;!--b. 1954--&gt;

{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|62}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Europe=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Francis II, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1768--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Klemens von Metternich]] &lt;!--b. 1773--&gt;
# {{Icon|C}} [[Franz Joseph I]] &lt;!--b. 1830--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Józef Piłsudski]] &lt;!--b. 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Dubček]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Václav Havel]] &lt;!--b. 1936--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Lech Wałęsa]] &lt;!--b. 1943--&gt;

=====Southeastern Europe=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Ion Antonescu]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ante Pavelić]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Josip Broz Tito]] &lt;!--b. 1892--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nicolae Ceaușescu]] &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[Slobodan Milošević]] &lt;!--b. 1941--&gt;

=====Russia and USSR=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Alexander I of Russia]] &lt;!--b. 1777--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicholas I of Russia]] &lt;!--b. 1796--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander II of Russia]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicholas II]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Vladimir Lenin]] &lt;!--b. 1870--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Joseph Stalin]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|B}} [[Leon Trotsky]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Nikita Khrushchev]] &lt;!--b. 1894--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Leonid Brezhnev]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Boris Yeltsin]] &lt;!--b. 1931 Feb.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mikhail Gorbachev]] &lt;!--b. 1931 Mar.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vladimir Putin]] &lt;!--b. 1952--&gt;

=====Scandinavia=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] &lt;!--b. 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dag Hammarskjöld]] &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gro Harlem Brundtland]] &lt;!--b. 1939--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|35}}
# {{Icon|B}} [[Leopold II of Belgium]] &lt;!--b. 1835--&gt;

======France======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} {{Icon|FFAC}} '''[[Napoleon]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis Philippe I]] &lt;!--b. 1773--&gt;
# {{Icon|B}} [[Adolphe Thiers]] &lt;!--b. 1797--&gt;
# {{Icon|B}} [[Napoleon III]] &lt;!--b. 1808--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georges Clemenceau]] &lt;!--b. 1841--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles de Gaulle]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[François Mitterrand]] &lt;!--b. 1916--&gt;

======Germany======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Wilhelm I]] &lt;!--b. 1797--&gt;
# {{Icon|B}} [[Otto von Bismarck]] &lt;!--b. 1815--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wilhelm II]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|C}} [[Konrad Adenauer]] &lt;!--b. 1876--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Adolf Hitler]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Joseph Goebbels]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Erich Honecker]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[Willy Brandt]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[Helmut Kohl]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Angela Merkel]] &lt;!--b. 1954--&gt;

======Iberia======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[António de Oliveira Salazar]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Francisco Franco]] &lt;!--b. 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Juan Carlos I]] &lt;!--b. 1938--&gt;

======Ireland======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Charles Stewart Parnell]] &lt;!--b. 1846--&gt;
# {{Icon|B}} [[Éamon de Valera]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michael Collins (Irish leader)]] &lt;!--b. 1890--&gt;

======Italy======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Camillo Benso, Count of Cavour]] &lt;!--b. 1810--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benito Mussolini]] &lt;!--b. 1883--&gt;

======United Kingdom======
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[Robert Peel]] &lt;!--b. 1788--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Benjamin Disraeli]] &lt;!--b. 1804--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Ewart Gladstone]] &lt;!--b. 1809--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Queen Victoria]] &lt;!--b. 1819--&gt;
# {{Icon|C}} [[David Lloyd George]] &lt;!--b. 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Winston Churchill]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Clement Attlee]] &lt;!--b. 1883--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|A}} {{Icon|FFA}} [[Margaret Thatcher]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Elizabeth II]] &lt;!--b. 1926--&gt;
{{Div col end}}

==Military leaders and theorists==
{{Vital article count|51}}
===Ancient===
{{Vital article count|9}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Africa====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Hannibal]] &lt;!--b. 247 BC--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Sun Tzu]] &lt;!--b. 544 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Zhuge Liang]] &lt;!--b. 181--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Leonidas I]] &lt;!--b. 540 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Scipio Africanus]] &lt;!--b. 236/235 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sulla]] &lt;!--b. 138 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pompey]] &lt;!--b. 106 BC--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Mark Antony]] &lt;!--b. 83 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Flavius Aetius]] &lt;!--b. 390--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|11}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|FA}} [[Khalid ibn al-Walid]] &lt;!--d. 642--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Amr ibn al-As]] &lt;!--b. 573, d. 664--&gt;
# {{Icon|B}} [[El Cid]] &lt;!--b. 1043--&gt;
# {{Icon|C}} [[Godfrey of Bouillon]] &lt;!--b. 1060--&gt;
# {{Icon|C}} [[Subutai]] &lt;!--b. 1175--&gt;
# {{Icon|C}} [[Trần Hưng Đạo]] &lt;!--b. 1228--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jan Žižka]] &lt;!--b. 1360--&gt;
# {{Icon|C}} [[Skanderbeg]] &lt;!--b. 1405--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Hunyadi]] &lt;!--b. 1406--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Joan of Arc]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1412--&gt;
# {{Icon|C}} [[Afonso de Albuquerque]] &lt;!--b. 1453--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|12}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Asia====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Yi Sun-sin]] &lt;!--b. 1545--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Miyamoto Musashi]] &lt;!--b. 1584--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Hayreddin Barbarossa]] &lt;!--b. 1466/1483--&gt;
# {{Icon|C}} [[Francisco Pizarro]] &lt;!--b. 1478--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hernán Cortés]] &lt;!--b. 1485--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fernando Álvarez de Toledo, 3rd Duke of Alba]] &lt;!--b. 1507--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Drake]] &lt;!--b. 1540--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michiel de Ruyter]] &lt;!--b. 1607--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John Churchill, 1st Duke of Marlborough]] &lt;!--b. 1650--&gt;
# {{Icon|B}} [[Prince Eugene of Savoy]] &lt;!--b. 1663--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Suvorov]] &lt;!--b. 1729/1730--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Horatio Nelson, 1st Viscount Nelson]] &lt;!--b. 1758--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|19}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Americas====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Robert E. Lee]] &lt;!--b. 1807 Jan.--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ulysses S. Grant]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Douglas MacArthur]] &lt;!--b. 1880 Jan.--&gt;
# {{Icon|B}} [[George C. Marshall]] &lt;!--b. 1880 Dec.--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Enver Pasha]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|C}} [[Isoroku Yamamoto]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|C}} [[Võ Nguyên Giáp]] &lt;!--b. 1911--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|B}} [[Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carl von Clausewitz]] &lt;!--b. 1780--&gt;
# {{Icon|C}} [[Helmuth von Moltke the Elder]] &lt;!--b. 1800--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giuseppe Garibaldi]] &lt;!--b. 1807 July--&gt;
# {{Icon|C}} [[Paul von Hindenburg]] &lt;!--b. 1847--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Robert Baden-Powell, 1st Baron Baden-Powell]] &lt;!--b. 1857--&gt;
# {{Icon|C}} [[Erich Ludendorff]] &lt;!--b. 1865--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bernard Montgomery]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|GA}} [[T. E. Lawrence]] &lt;!--b. 1888--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Erwin Rommel]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hermann Göring]] &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georgy Zhukov]] &lt;!--b. 1896--&gt;
{{Div col end}}

==Rebels, revolutionaries and activists==
{{Vital article count|52}}
===Ancient===
{{Vital article count|1}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Spartacus]] &lt;!--b. 103 BC--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|3}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Abu Muslim]] &lt;!--b. 718-727--&gt;
# {{Icon|B}} [[Babak Khorramdin]] &lt;!--b. 795/798--&gt;
# {{Icon|C}} [[Huang Chao]] &lt;!--b. 835--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|8}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Early modern: General====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Bartolomé de las Casas]] &lt;!--b. 1484--&gt;
# {{Icon|B}} [[Miguel Hidalgo y Costilla]] &lt;!--b. 1753--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Thomas Müntzer]] &lt;!--b. 1489--&gt;
# {{Icon|C}} [[Yemelyan Pugachev]] &lt;!--b. 1742--&gt;
# {{Icon|FA}} [[William Wilberforce]] &lt;!--b. 1759 Aug.--&gt;

=====France=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Jean-Paul Marat]] &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maximilien Robespierre]] &lt;!--b. 1758--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georges Danton]] &lt;!--b. 1759 Oct.--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|40}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Americas====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|FA}} [[Louis Riel]] &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marcus Garvey]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Che Guevara]] &lt;!--b. 1928--&gt;

=====Mexico=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Pancho Villa]] &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emiliano Zapata]] &lt;!--b. 1879--&gt;

=====United States=====
{{Vital article count|16}}
# {{Icon|B}} [[Sojourner Truth]] &lt;!--b. 1797--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Elizabeth Cady Stanton]] &lt;!--b. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Frederick Douglass]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|B}} [[Susan B. Anthony]] &lt;!--b. 1820--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Harriet Tubman]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Muir]] &lt;!--b. 1838--&gt;
# {{Icon|B}} [[Booker T. Washington]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jane Addams]] &lt;!--b. 1860--&gt;
# {{Icon|FA}} [[W. E. B. Du Bois]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Margaret Sanger]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|B}} [[Helen Keller]] &lt;!--b. 1880--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Rosa Parks]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[Betty Friedan]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Malcolm X]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Martin Luther King Jr.]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Harvey Milk]] &lt;!--b. 1930--&gt;

====Africa====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Sayyid Qutb]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ken Saro-Wiwa]] &lt;!--b. 1941--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Steve Biko]] &lt;!--b. 1946--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Diponegoro]] &lt;!--b. 1785--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hong Xiuquan]] &lt;!--b. 1814--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[José Rizal]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Sun Yat-sen]] &lt;!--b. 1866--&gt;
# {{Icon|C}} [[Aung San]] &lt;!--b. 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aung San Suu Kyi]] &lt;!--b. 1945--&gt;

=====India=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|FA}} [[Rani of Jhansi]] &lt;!--b. 1828/1835--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bal Gangadhar Tilak]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Mahatma Gandhi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1869--&gt;
# {{Icon|B}} [[B. R. Ambedkar]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[Subhas Chandra Bose]] &lt;!--b. 1897--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Henry Dunant]] &lt;!--b. 1828--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Emmeline Pankhurst]] &lt;!--b. 1858--&gt;
# {{Icon|B}} [[Theodor Herzl]] &lt;!--b. 1860--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Emma Goldman]] &lt;!--b. 1869--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rosa Luxemburg]] &lt;!--b. 1871--&gt;
{{Div col end}}

==Scientists, inventors and mathematicians==
{{Vital article count|256}}
===Pre-modern figures===
{{Vital article count|28}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Ancient history====
{{Vital article count|15}}
# {{Icon|GA}} [[Pythagoras]] &lt;!--b. 570 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Hippocrates]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 460 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Euclid]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--fl. 300 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Archimedes]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 287 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eratosthenes]] &lt;!--b. 276 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Apollonius of Perga]] &lt;!--b. 240 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hipparchus]] &lt;!--b. 190 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pliny the Elder]] &lt;!--b. 23/24--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Cai Lun]]&lt;!--b. 50-62--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hero of Alexandria]] &lt;!--possibly fl. 62 --&gt;
# {{Icon|FA}} [[Zhang Heng]] &lt;!--b. 78--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ptolemy]] &lt;!--b. 100--&gt;
# {{Icon|B}} [[Galen]] &lt;!--b. 129--&gt;
# {{Icon|B}} [[Diophantus]] &lt;!--fl. 250--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hypatia]] &lt;!--b. 350-370--&gt;

====Post-classical history====
{{Vital article count|13}}
# {{Icon|C}} [[Aryabhata]] &lt;!--b. 476--&gt;
# {{Icon|C}} [[Brahmagupta]] &lt;!--b. 598--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jabir ibn Hayyan]] &lt;!--d. 806-816--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Al-Khwarizmi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 780, d. 850--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Abu Bakr al-Razi]] &lt;!--b. 864/865--&gt;
# {{Icon|B}} [[Al-Zahrawi]] &lt;!--b. 936--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Ibn al-Haytham]] &lt;!--b. 865--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Biruni]] &lt;!--b. 973--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Avicenna]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 980--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Shen Kuo]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1031--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fibonacci]] &lt;!--b. 1170--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nasir al-Din al-Tusi]] &lt;!--b. 1201--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Johannes Gutenberg]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born c. 1393-1406--&gt;
{{Div col end}}

===Physics===
{{Vital article count|56}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Early modern====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[William Gilbert (physicist)]] &lt;!--b. 1544--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Christiaan Huygens]] &lt;!--b. 1629--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Robert Hooke]] &lt;!--b. 1635--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Isaac Newton]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1643--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Lomonosov]] &lt;!--b. 1711--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry Cavendish]] &lt;!--b. 1731--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|44}}
# {{Icon|C}} [[Thomas Young (scientist)]] &lt;!--b. 1773--&gt;
# {{Icon|C}} [[André-Marie Ampère]] &lt;!--b. 1775--&gt;
# {{Icon|C}} [[Amedeo Avogadro]] &lt;!--b. 1776--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hans Christian Ørsted]] &lt;!--b. 1777--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Augustin-Jean Fresnel]] &lt;!--b. 1788--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georg Ohm]] &lt;!--b. 1789--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Michael Faraday]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1791--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nicolas Léonard Sadi Carnot]] &lt;!--b. 1796--&gt;
# {{Icon|B}} [[James Prescott Joule]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Léon Foucault]] &lt;!--b. 1819--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hermann von Helmholtz]] &lt;!--b. 1821--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gustav Kirchhoff]] &lt;!--b. 1824 Mar.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lord Kelvin]] &lt;!--b. 1824 June--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[James Clerk Maxwell]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1831--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johannes Diderik van der Waals]] &lt;!--b. 1837--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ernst Mach]] &lt;!--b. 1838--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ludwig Boltzmann]] &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wilhelm Röntgen]] &lt;!--b. 1845--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henri Becquerel]] &lt;!--b. 1852 Dec. 15--&gt;
# {{Icon|B}} [[Albert A. Michelson]] &lt;!--b. 1852 Dec. 19--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hendrik Lorentz]] &lt;!--b. 1853--&gt;
# {{Icon|B}} [[J. J. Thomson]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[Heinrich Hertz]] &lt;!--b. 1857--&gt;
# {{Icon|C}} [[Max Planck]] &lt;!--b. 1858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pierre Curie]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Henry Bragg]] &lt;!--b. 1862--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Marie Curie]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Millikan]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ernest Rutherford]] &lt;!--b. 1871--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Lise Meitner]] &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Albert Einstein]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Max Born]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Niels Bohr]] &lt;!--b. 1885--&gt;
# {{Icon|B}} [[Erwin Schrödinger]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|GA}} [[C. V. Raman]] &lt;!--b. 1888--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James Chadwick]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[Wolfgang Pauli]] &lt;!--b. 1900--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ernest Lawrence]] &lt;!--b. 1901 Aug.--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Enrico Fermi]] &lt;!--b. 1901 Sep.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Werner Heisenberg]] &lt;!--b. 1901 Dec.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Paul Dirac]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|FA}} [[J. Robert Oppenheimer]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hans Bethe]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Edward Teller]] &lt;!--b. 1908--&gt;

====Contemporary====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|FA}} [[Richard Feynman]] &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrei Sakharov]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tsung-Dao Lee]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|C}} [[Murray Gell-Mann]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles K. Kao]] &lt;!--b. 1933--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Stephen Hawking]] &lt;!--b. 1942--&gt;
{{Div col end}}

===Astronomy===
{{Vital article count|10}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} '''[[Nicolaus Copernicus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1473--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tycho Brahe]] &lt;!--b. 1546--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Galileo Galilei]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1564--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Johannes Kepler]] &lt;!--b. 1571--&gt;
# {{Icon|C}} [[Edmond Halley]] &lt;!--b. 1656--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Herschel]] &lt;!--b. 1738--&gt;
# {{Icon|B}} [[Caroline Herschel]] &lt;!--b. 1750--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edwin Hubble]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georges Lemaître]] &lt;!--b. 1894--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Carl Sagan]] &lt;!--b. 1934--&gt;
{{Div col end}}

===Chemistry===
{{Vital article count|23}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Robert Boyle]] &lt;!--b. 1627--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Joseph Priestley]] &lt;!--b. 1733--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Antoine Lavoisier]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Dalton]] &lt;!--b. 1766--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Louis Gay-Lussac]] &lt;!--b. 1778 Dec. 6--&gt;
# {{Icon|B}} [[Humphry Davy]] &lt;!--b. 1778 Dec. 17--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jöns Jacob Berzelius]] &lt;!--b. 1779--&gt;
# {{Icon|B}} [[Friedrich Wöhler]] &lt;!--b. 1800--&gt;
# {{Icon|B}} [[Justus von Liebig]] &lt;!--b. 1803--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Dmitri Mendeleev]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1834--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Josiah Willard Gibbs]] &lt;!--b. 1839--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] &lt;!--b. 1852--&gt;
# {{Icon|C}} [[Svante Arrhenius]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fritz Haber]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gilbert N. Lewis]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Otto Hahn]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|B}} [[Irving Langmuir]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter Debye]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Harold Urey]] &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Linus Pauling]] &lt;!--b. 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dorothy Hodgkin]] &lt;!--b. 1910--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Burns Woodward]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Frederick Sanger]] &lt;!--b. 1918--&gt;
{{Div col end}}

===Biology===
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Antonie van Leeuwenhoek]] &lt;!--b. 1632--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Carl Linnaeus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1707--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Banks]] &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean-Baptiste Lamarck]] &lt;!--b. 1744--&gt;
# {{Icon|B}} [[Georges Cuvier]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|B}} [[John James Audubon]] &lt;!--b. 1785--&gt;
# {{Icon|B}} [[Louis Agassiz]] &lt;!--b. 1807--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Charles Darwin]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph Dalton Hooker]] &lt;!--b. 1817--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gregor Mendel]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Alfred Russel Wallace]] &lt;!--b. 1823--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Henry Huxley]] &lt;!--b. 1825--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ernst Haeckel]] &lt;!--b. 1834--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Edward Drinker Cope]] &lt;!--b. 1840--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eugenius Warming]] &lt;!--b. 1841--&gt;
# {{Icon|C}} [[Santiago Ramón y Cajal]] &lt;!--b. 1852--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Washington Carver]] &lt;!--b. 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alfred Kinsey]] &lt;!--b. 1894--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hans Krebs (biochemist)]] &lt;!--b. 1900--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Barbara McClintock]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[Konrad Lorenz]] &lt;!--b. 1903--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Rachel Carson]] &lt;!--b. 1907--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Norman Borlaug]] &lt;!--b. 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Crick]] &lt;!--b. 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rosalind Franklin]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[James Watson]] &lt;!--b. 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jane Goodall]] &lt;!--b. 1934--&gt;
# {{Icon|C}} [[W. D. Hamilton]] &lt;!--b. 1936--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Stephen Jay Gould]] &lt;!--b. 1941--&gt;
{{div col end}}

===Medicine===
{{Vital article count|14}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Paracelsus]] &lt;!--b. 1493--&gt;
# {{Icon|C}} [[Andreas Vesalius]] &lt;!--b. 1514--&gt;
# {{Icon|B}} [[Li Shizhen]] &lt;!--b. 1518--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Harvey]] &lt;!--b. 1578--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Luigi Galvani]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Edward Jenner]] &lt;!--b. 1749--&gt;
# {{Icon|C}} [[Claude Bernard]] &lt;!--b. 1813--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ignaz Semmelweis]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Florence Nightingale]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1820--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Louis Pasteur]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph Lister]] &lt;!--b. 1827--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Koch]] &lt;!--b. 1843--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander Fleming]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jonas Salk]] &lt;!--b. 1914--&gt;
{{Div col end}}

===Earth science and physical geography===
{{Vital article count|6}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[James Hutton]]&lt;!--born 1726--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander von Humboldt]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Lyell]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfred Wegener]]&lt;!--born 1880--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacques Cousteau]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marie Tharp]]&lt;!--born 1920--&gt;
{{Div col end}}

===Inventors and engineers===
{{Vital article count|34}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[James Watt]]&lt;!--born 1736--&gt;
# {{Icon|C}} [[Montgolfier brothers]]&lt;!--born 1740 and 1745--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alessandro Volta]]&lt;!--born 1745--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicéphore Niépce]]&lt;!--born 1765--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Fulton]]&lt;!--born 1765--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eli Whitney]]&lt;!--born 1765--&gt;
# {{Icon|C}} [[George Stephenson]]&lt;!--born 1781--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis Daguerre]]&lt;!--born 1787--&gt;
# {{Icon|B}} [[Samuel Morse]]&lt;!--born 1791--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Isambard Kingdom Brunel]]&lt;!--born 1806--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cyrus McCormick]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gustave Eiffel]]&lt;!--born 1832--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfred Nobel]]&lt;!--born 1833--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carl Benz]]&lt;!--born 1844--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Thomas Edison]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1847--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander Graham Bell]]&lt;!--born 1847--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emile Berliner]]&lt;!--born 1851--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Algernon Parsons]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|C}} [[George Eastman]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Nikola Tesla]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rudolf Diesel]]&lt;!--born 1858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leo Baekeland]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Wright brothers]]&lt;!--born 1871 and 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lee de Forest]]&lt;!--born 1873--&gt;
# {{Icon|B}} [[Guglielmo Marconi]]&lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert H. Goddard]]&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Logie Baird]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philo Farnsworth]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sergei Korolev]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Bardeen]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Shockley]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Wernher von Braun]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jack Kilby]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicolaus Otto]] &lt;!--born 1832--&gt;
{{Div col end}}

===Mathematicians===
{{Vital article count|44}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Early modern====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Gerolamo Cardano]]&lt;!--born 1501--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pierre de Fermat]]&lt;!--born 1601--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Blaise Pascal]]&lt;!--born 1623--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gottfried Wilhelm Leibniz]]&lt;!--born 1646--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacob Bernoulli]]&lt;!--born 1655--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johann Bernoulli]]&lt;!--born 1667--&gt;
# {{Icon|C}} [[Daniel Bernoulli]]&lt;!--born 1700--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Leonhard Euler]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1707--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean le Rond d'Alembert]]&lt;!--born 1717--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph-Louis Lagrange]]&lt;!--born 1736--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gaspard Monge]]&lt;!--born 1746--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre-Simon Laplace]]&lt;!--born 1749--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|32}}
# {{Icon|C}} [[Joseph Fourier]]&lt;!--born 1768--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Carl Friedrich Gauss]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1777--&gt;
# {{Icon|B}} [[Siméon Denis Poisson]]&lt;!--born 1781--&gt;
# {{Icon|B}} [[Augustin-Louis Cauchy]]&lt;!--born 1789--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nikolai Lobachevsky]]&lt;!--born 1792--&gt;
# {{Icon|C}} [[Niels Henrik Abel]]&lt;!--born 1802--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carl Gustav Jacob Jacobi]]&lt;!--born 1804--&gt;
# {{Icon|C}} [[Peter Gustav Lejeune Dirichlet]]&lt;!--born Feb. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Rowan Hamilton]]&lt;!--born Aug. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Évariste Galois]]&lt;!--born 1811--&gt;
# {{Icon|C}} [[Karl Weierstrass]]&lt;!--born Oct. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Boole]]&lt;!--born Nov. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Cayley]]&lt;!--born 1821--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Hermite]]&lt;!--born 1822--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bernhard Riemann]]&lt;!--born 1826--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Georg Cantor]]&lt;!--born 1845--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gottlob Frege]]&lt;!--born 1848--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henri Poincaré]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|B}} [[Karl Pearson]]&lt;!--born 1857--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[David Hilbert]]&lt;!--born 1862--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Emmy Noether]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hermann Weyl]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Srinivasa Ramanujan]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ronald Fisher]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|C}} [[Stefan Banach]]&lt;!--born 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfred Tarski]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|C}} [[Andrey Kolmogorov]]&lt;!--born Apr. 1903--&gt;
# {{Icon|GA}} [[John von Neumann]]&lt;!--born Dec. 1903--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Kurt Gödel]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Claude Shannon]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benoit Mandelbrot]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander Grothendieck]]&lt;!--born 1928--&gt;
{{Div col end}}

===Computer scientists===
{{Vital article count|12}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Charles Babbage]]&lt;!--born 1791--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ada Lovelace]]&lt;!--born 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Grace Hopper]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Konrad Zuse]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Alan Turing]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Douglas Engelbart]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edsger W. Dijkstra]]&lt;!--born 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Donald Knuth]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dennis Ritchie]]&lt;!--born 1941--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steve Wozniak]]&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tim Berners-Lee]]&lt;!--born 1955--&gt;
# {{Icon|B}} [[Linus Torvalds]]&lt;!--born 1969--&gt;
{{Div col end}}

==Sports figures==
{{Vital article count|77}}
===Individual sports===
{{Vital article count|48}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Athletics==== 
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Pierre de Coubertin]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Paavo Nurmi]]&lt;!--born 1897--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jesse Owens]]&lt;!--born 1913--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Fanny Blankers-Koen]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wilma Rudolph]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Florence Griffith Joyner]]&lt;!--born 1959--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Carl Lewis]]&lt;!--born 1961--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jackie Joyner-Kersee]]&lt;!--born 1962--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sergey Bubka]]&lt;!--born 1963--&gt;
# {{Icon|C}} [[Haile Gebrselassie]]&lt;!--born 1973--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hicham El Guerrouj]]&lt;!--born 1974--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Usain Bolt]]&lt;!--born 1986--&gt;

====Auto racing====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Enzo Ferrari]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} [[Juan Manuel Fangio]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Michael Schumacher]]&lt;!--born 1969--&gt;

====Boxing====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Joe Louis]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sugar Ray Robinson]]&lt;!--born 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Muhammad Ali]]&lt;!--born 1942--&gt;

====Chess====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Bobby Fischer]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Garry Kasparov]]&lt;!--born 1963--&gt;

====Climbing and mountaineering====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Tenzing Norgay]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Edmund Hillary]]&lt;!--born 1919--&gt;

====Cycling====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|GA}} [[Eddy Merckx]]&lt;!--born 1945--&gt;

====Figure skating====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Sonja Henie]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Yuzuru Hanyu]]&lt;!--born 1994--&gt;

====Golf====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Jack Nicklaus]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tiger Woods]]&lt;!--born 1975--&gt;

====Gymnastics====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Larisa Latynina]]&lt;!--born 1934--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nadia Comăneci]]&lt;!--born 1961--&gt;
# {{Icon|B}} [[Simone Biles]]&lt;!--born 1997--&gt;

====Martial arts====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Kanō Jigorō]]&lt;!--born 1860--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bruce Lee]]&lt;!--born 1940--&gt;

====Skiing====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Ingemar Stenmark]]&lt;!--born 1956--&gt;
# {{Icon|C}} [[Marit Bjørgen]]&lt;!--born 1980--&gt;

====Speed skating====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Eric Heiden]]&lt;!--born 1958--&gt;

====Swimming====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Johnny Weissmuller]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mark Spitz]]&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Michael Phelps]]&lt;!--born 1985--&gt;

====Tennis====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Rod Laver]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Margaret Court]]&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|B}} [[Martina Navratilova]]&lt;!--born 1956--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steffi Graf]]&lt;!--born 1969--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Roger Federer]]&lt;!--born 1981--&gt;
# {{Icon|B}} [[Serena Williams]]&lt;!--born 1981--&gt;
# {{Icon|B}} [[Novak Djokovic]]&lt;!--born 1987--&gt;

====Wrestling====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Aleksandr Karelin]]&lt;!--born 1967--&gt;

====Multiple sports====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|FA}} [[Jim Thorpe]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[Babe Didrikson Zaharias]]&lt;!--born 1911--&gt;
{{Div col end}}

===Team sports===
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====American football====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Jim Brown]] &lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tom Brady]] &lt;!--born 1977--&gt;

====Association football====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|B}} [[Alfredo Di Stéfano]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lev Yashin]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Pelé]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Franz Beckenbauer]]&lt;!--born 1945--&gt;
# {{Icon|B}} [[Johan Cruyff]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Diego Maradona]]&lt;!--born 1960--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mia Hamm]]&lt;!--born 1972--&gt;
# {{Icon|B}} [[Zinedine Zidane]]&lt;!--born 1972--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ronaldo (Brazilian footballer)]]&lt;!--born 1976--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cristiano Ronaldo]]&lt;!--born 1985--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Marta (footballer)]]&lt;!--born 1986--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Lionel Messi]]&lt;!--born 1987--&gt;

====Baseball====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|FA}} [[Babe Ruth]]&lt;!--born 1895--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jackie Robinson]]&lt;!--born 1919--&gt;

====Basketball====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|GA}} [[Wilt Chamberlain]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kareem Abdul-Jabbar]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Michael Jordan]]&lt;!--born 1963--&gt;
# {{Icon|GA}} [[LeBron James]]&lt;!--born 1984--&gt;

====Cricket====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[W. G. Grace]]&lt;!--born 1848--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Don Bradman]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|C}} [[Garfield Sobers]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sachin Tendulkar]]&lt;!--born 1973--&gt;

====Field hockey====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Dhyan Chand]]&lt;!--born 1905--&gt;

====Ice hockey====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Gordie Howe]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Wayne Gretzky]]&lt;!--born 1961--&gt;

====Rowing====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Steve Redgrave]]&lt;!--born 1962--&gt;

====Rugby union====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Jonah Lomu]]&lt;!--born 1975--&gt;
{{Div col end}}

==Criminals==
{{vital article count|7}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|FA}} [[Blackbeard]] &lt;!--born 1680--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jack the Ripper]] &lt;!--fl. 19th century--&gt;
# {{Icon|B}} [[Talaat Pasha]] &lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Al Capone]] &lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Heinrich Himmler]] &lt;!--born 1900--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pablo Escobar]] &lt;!--born 1949--&gt;
# {{Icon|B}} [[Osama bin Laden]] &lt;!--born 1957--&gt;
{{div col end}}
&lt;noinclude&gt;
{{Core topics}}
&lt;/noinclude&gt;

[[Category:Wikipedia article lists|All languages should have]]
[[Category:Wikipedia core topics|Vital articles]]
[[Category:Wikipedia vital articles| ]]</text>
      <sha1>ocqjppsnogydcpovcnaoduxtgyk2upn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>610976</id>
      <parentid>610974</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T13:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>হানিফ আলী</username>
        <id>19725</id>
      </contributor>
      <comment>/* Post-classical */ link and translate</comment>
      <origin>610976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="154299" sha1="ady1ka6pubvuhapvl5l20do494esbgl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Short description|Larger list of vital articles to be included on Wikipedias}}
{{shortcut|WP:VAP|WP:VA/P|WP:VAPEOPLE}}
{{center|{{Clickable button 2|ব্যক্তি বিষয়ক যিকোনো এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ চতুৰ্থ স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ বাবে ইয়াত টিপক|class=mw-ui-progressive|url=https://randomincategory.toolforge.org/?category=Wikipedia%20level-4%20vital%20articles%20in%20People&amp;server=en.wikipedia.org&amp;cmnamespace=&amp;cmtype=&amp;returntype=subject}}}}

'''গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ''' হৈছে এনে বিষয়ৰ তালিকা যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত সংশ্লিষ্ট উচ্চমানৰ প্ৰবন্ধ থাকিব লাগে। ই ৱিকিপিডিয়াৰ অতি প্ৰয়োজনীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ অৱস্থা অনুসৰণ কৰিবলৈ [[Special:Recentchangeslinked/Wikipedia:Vital articles|কেন্দ্ৰীভূত চোৱাচিতা তালিকা]] হিচাপে কাম কৰে। দহ হাজাৰ প্ৰবন্ধৰ এঘাৰটা স্তৰ ৪ উপ-তালিকাৰ ভিতৰত এইটো অন্যতম আৰু বৰ্তমান নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে।


এই তালিকাখন ইংৰাজী ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ অনুকূল। সকলো ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয় বুলি বিবেচিত [[m:List of articles every Wikipedia should have/Expanded|দহ হাজাৰ প্ৰবন্ধৰ তালিকা]]ও আছে।

এই তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ যোগ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিষয়ে অধিক তথ্যৰ বাবে, অনুগ্ৰহ কৰি সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন (FAQ) পৃষ্ঠা চাওক।

{{TOC limit|4}}

&lt;!-- update summary table: The text between update comments will be automatically overwritten by the bot. --&gt;
সৰ্বমুঠ ১,৯৬৭ টা প্ৰবন্ধ আছে।
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Class !! #Articles
|-
| {{Icon|FA}} [[:Category:FA-Class vital articles|FA]] || ১৭৩
|-
| {{Icon|GA}} [[:Category:GA-Class vital articles|GA]] || ২২২
|-
| {{Icon|A}} [[:Category:A-Class vital articles|A]] || ২
|-
| {{Icon|B}} [[:Category:B-Class vital articles|B]] || ৯০৯
|-
| {{Icon|C}} [[:Category:C-Class vital articles|C]] || ৬৫৭
|-
| {{Icon|FFA}} [[:Category:Wikipedia former featured articles|FFA]] || ৮৮
|-
| {{Icon|DGA}} [[:Category:Delisted good articles|DGA]] || ৮৮
|-
| {{Icon|Start}} [[:Category:Start-Class vital articles|Start]] || ৮
|}
&lt;!-- update end: summary table --&gt;
&lt;/noinclude&gt;

=ব্যক্তি=
==মনোৰঞ্জকসকল==
===অভিনেতা===
{{Div col|colwidth=15em}}
====এছিয়া====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[তশ্বিৰো মিফিউন]] ([[:en:Toshiro Mifune]])
# {{Icon|C}} [[চেটচুকু হাৰা]] ([[:en:Setsuko Hara]])&lt;!--born June, 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[মধুবালা]] ([[:en:Madhubala]])&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|B}} [[অমিতাভ বচ্চন]] ([[:en:Amitabh Bachchan]])&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ৰজনীকান্ত]] ([[:en:Rajinikanth]])&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[জেকী চান]] ([[:en:Jackie Chan]])&lt;!--born 1954--&gt;

====ইউৰোপ====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[ৰুডলফ ভেলেণ্টিন']] ([[:en:Rudolph Valentino]])&lt;!--born 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্লিন ডিট্ৰিস]] ([[:en:Marlene Dietrich]]))&lt;!--born December, 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[গ্ৰেটা গাৰ্বো]] ([[:en:Greta Garbo]]&lt;!--born September, 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইংগ্ৰিড বাৰ্গমেন]] ([[:en:Ingrid Bergman]])&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|C}} [[মাৰ্চেলো মাষ্ট্ৰ'য়ানি]] ([[:en:Marcello Mastroianni]])&lt;!--born September 26, 1924--&gt;
# {{Icon|C}} [[ক্লাউছ কিনস্কি]] ([[:en:Klaus Kinski]])&lt;!--born October, 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[ছফিয়া লৰেন]] ([[:en:Sophia Loren]])&lt;!--born September 20, 1934--&gt;

=====ফ্ৰান্স=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[চাৰা বাৰ্নহাৰ্ড]] [[:en:Sarah Bernhardt]]&lt;!--born 1844--&gt;
# {{Icon|C}} [[জিন গেবিন]] [[:en:Jean Gabin]]&lt;!--born May, 1904--&gt;
# {{Icon|C}} [[জিন ম'ৰ']] [[:en:Jeanne Moreau]]&lt;!--born January, 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[ব্ৰিজিট বাৰ্ডট]] [[:en:Brigitte Bardot]]&lt;!--born September 28, 1934--&gt;
# {{Icon|B}} [[এলেন ডেলন]] [[:en:Alain Delon]]&lt;!--born November, 1935--&gt;

=====ইউনাইটেড কিংডম=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|FA}} [[জন গিলগুড]] [[:en:John Gielgud]]&lt;!--born April, 1904--&gt;
# {{Icon|FA}} [[লৰেন্স অলিভিয়াৰ]] [[:en:Laurence Olivier]]&lt;!--born May 22, 1907--&gt;
# {{Icon|FA}} [[ভিভিয়ান লি]] [[:en:Vivien Leigh]]&lt;!--born 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[এলেক গিনিজ]] [[:en:Alec Guinness]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|GA}} [[অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন]] [[:en:Audrey Hepburn]]&lt;!--born May, 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[শ্বেন কনেৰী]] [[:en:Sean Connery]]&lt;!--born August, 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[পিটাৰ অ'টুল]] [[:en:Peter O'Toole]]&lt;!--born August, 1932--&gt;
# {{Icon|B}} [[জুলি এণ্ড্ৰুজ]] [[:en:Julie Andrews]]&lt;!--born October, 1935--&gt;

====United States====
{{Vital article count|30}}
# {{Icon|B}} [[মেৰী পিকফৰ্ড]] ([[:en:Mary Pickford]])&lt;!--born 1892 (Canadian by birth but almost entirety of career in US)--&gt;
# {{Icon|C}} [[লিলিয়ান গিছ]] ([[:en:Lillian Gish]])&lt;!--born October, 1893--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[হামফ্ৰে বগাৰ্ট]] ([[:en:Humphrey Bogart]])&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|GA}} [[স্পেন্সৰ ট্ৰেচি]] ([[:en:Spencer Tracy]])&lt;!--born 1900--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্লাৰ্ক গেবল]] ([[:en:Clark Gable]])&lt;!--born February, 1901--&gt;
# {{Icon|FA}} [[গেৰী কুপাৰ]] ([[:en:Gary Cooper]])&lt;!--born May, 1901--&gt;
# {{Icon|GA}} [[কেৰী গ্ৰাণ্ট]] ([[:en:Cary Grant]])&lt;!--born January, 1904--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[জোয়ান ক্ৰফৰ্ড]] ([[:en:Joan Crawford]])&lt;!--born March, 1904 or 1908--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[হেনৰী ফণ্ডা]] ([[:en:Henry Fonda]])&lt;!--born May, 1905--&gt;
# {{Icon|FA}} [[কেথাৰিন হেপবাৰ্ন]] ([[:en:Katharine Hepburn]])&lt;!--born May 12, 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[জন ৱেইন]] ([[:en:John Wayne]])&lt;!--born May 26, 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[বাৰ্বাৰা ষ্টেনউইক]] ([[:en:Barbara Stanwyck]])&lt;!--born July, 1907--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[বেট ডেভিছ]] ([[:en:Bette Davis]])&lt;!--born April, 1908--&gt;
# {{Icon|GA}} [[জেমছ ষ্টুৱেৰ্ট]] [[:en:James Stewart]]&lt;!--born May, 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[গ্ৰেগৰী পেক]] [[:en:Gregory Peck]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰীতা হেৱৰ্থ]] [[:en:Rita Hayworth]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডৰিছ ডে]] [[:en:Doris Day]]&lt;!--born April, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[জুডি গাৰ্লেণ্ড]] [[:en:Judy Garland]]&lt;!--born June, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো]] [[:en:Marlon Brando]]&lt;!--born April, 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[লৰেন বেকল]] [[:en:Lauren Bacall]]&lt;!--born September 16, 1924--&gt;
# {{Icon|FA}} [[মেৰীলিন মনৰো]] [[:en:Marilyn Monroe]]&lt;!--born June, 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[চিডনী পইটিয়েৰ]] [[:en:Sidney Poitier]]&lt;!--born 1927 (also Bahamian but born in US soil and entirety of career in US)--&gt;
# {{Icon|B}} [[শ্বাৰলী টেম্পল]] [[:en:Shirley Temple]]&lt;!--born April, 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[গ্ৰেচ কেলি]] [[:en:Grace Kelly]]&lt;!--born November, 1929--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ক্লিণ্ট ইষ্টউড]] [[:en:Clint Eastwood]]&lt;!--born May, 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[এলিজাবেথ টেইলৰ]] [[:en:Elizabeth Taylor]]&lt;!--born February, 1932--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেক নিকোলছন]] [[:en:Jack Nicholson]]&lt;!--born 1937--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ৰবাৰ্ট ডি নিৰো]] [[:en:Robert De Niro]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|GA}} [[মেৰিল ষ্ট্ৰিপ]] [[:en:Meryl Streep]]&lt;!--born 1949--&gt;
# {{Icon|B}} [[টম হেংকছ]] [[:en:Tom Hanks]]&lt;!--born 1956--&gt;
{{Div col end}}

===নৃত্যশিল্পী আৰু নৃত্য পৰিচালক===
{{Div col|colwidth=15em}}
====বেলেট====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[মাৰিউছ পেটিপা]] [[:en:Marius Petipa]]&lt;!--born 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[আন্না পাভলোভা]] [[:en:Anna Pavlova]]&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|C}} [[ভাছলাভ নিজিনস্কি]] [[:en:Vaslav Nijinsky]]&lt;!--born 1889 or 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[জৰ্জ বালানচিন]] [[:en:George Balanchine]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|GA}} [[মাৰ্গট ফণ্টেইন]] [[:en:Margot Fonteyn]]&lt;!--born 1919--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰুডলফ নুৰেয়েভ]] [[:en:Rudolf Nureyev]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} [[মিখাইল বাৰিছনিকোভ]] [[:en:Mikhail Baryshnikov]]&lt;!--born 1948--&gt;

====অন্য নৃত্য====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[ইজুমো ন' ওকুণি]] [[:en:Izumo no Okuni]]&lt;!--born c 1578--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইছাডোৰা ডানকান]] [[:en:Isadora Duncan]]&lt;!--born 1877 or 1878--&gt;
# {{Icon|C}} [[মাৰ্থা গ্ৰেহাম]] [[:en:Martha Graham]]&lt;!--born 1894--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেড এষ্টেয়াৰ]] [[:en:Fred Astaire]]&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোচেফিন বেকাৰ]] [[:en:Josephine Baker]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[জিঞ্জাৰ ৰজাৰ্ছ]] [[:en:Ginger Rogers]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিন কেলি]] [[:en:Gene Kelly]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[বব ফছে]] [[:en:Bob Fosse]]&lt;!--born 1927--&gt;
{{Div col end}}

===কমেডিয়ান===
{{Vital article count|10}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[মাৰ্ক্স ব্ৰাদাৰ্ছ]] [[:en:Marx Brothers]]&lt;!--main members born 1887-1890--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[লৰেল আৰু হাৰ্ডি]] [[:en:Laurel and Hardy]]&lt;!--born 1890 and 1892--&gt;
# {{Icon|B}} [[ম্যে ৱেষ্ট]] [[:en:Mae West]]&lt;!--born August, 1893--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[লুচিল বল]] [[:en:Lucille Ball]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|C}} [[লুইচ ডি ফুনেছ]] [[:en:Louis de Funès]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[কেৰল বাৰ্নেট]] [[:en:Carol Burnett]]&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|C}} [[জৰ্জ কাৰ্লিন]] [[:en:George Carlin]]&lt;!--born May, 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[বিল কচবি]] [[:en:Bill Cosby]]&lt;!--born July, 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰিচাৰ্ড প্ৰায়ৰ]] [[:en:Richard Pryor]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[মণ্টি পাইথন]] [[:en:Monty Python]]&lt;!--born 1939-1943--&gt;
{{Div col end}}

===আয়োজক আৰু পৰিৱেশক===
{{Vital article count|6}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[পি টি বাৰ্নাম]] [[:en:P. T. Barnum]]&lt;!--born 1810--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেৰী হাউডিনি]] [[:en:Harry Houdini]]&lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্চেল মাৰ্চেউ]] [[:en:Marcel Marceau]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[জনী কাৰ্ছন]] [[:en:Johnny Carson]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ফ্ৰেড ৰজাৰ্ছ]] [[:en:Fred Rogers]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[অপ্ৰা উইনফ্ৰে]] [[:en:Oprah Winfrey]]&lt;!--born 1954--&gt;
{{Div col end}}

==দৃশ্য শিল্পী==

===পশ্চিমীয়া চিত্ৰশিল্পী আৰু চিত্ৰকৰ===
{{Div col|colwidth=15em}}
====প্ৰাক-ৰেনেছাঁ====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[জিঅ’ট্টো]] [[:en:Giotto]]

====ৰেনেছাঁৰপৰা আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিলৈকে====
{{Vital article count|22}}
# {{Icon|B}} [[জান ভান আইক]] [[:en:Jan van Eyck]]&lt;!--born in 1380s or early 1390s--&gt;
# {{Icon|C}} [[মাছাচিও]] [[:en:Masaccio]]&lt;!--born 1401--&gt;
# {{Icon|B}} [[চেণ্ড্ৰ' বটিচেলি]] [[:en:Sandro Botticelli]]&lt;!--born c 1445--&gt;
# {{Icon|B}} [[হাইৰ'নিমাছ বছ]] [[:en:Hieronymus Bosch]]&lt;!--born c 1450--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[লিঅ'নাৰ্ড' দা ভিন্সি]] '''[[:en:Leonardo da Vinci]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1452--&gt;
# {{Icon|C}} [[আলব্ৰেক্ট ডুৰেৰ]] [[:en:Albrecht Dürer]]&lt;!--born 1471--&gt;
# {{Icon|B}} [[টাইটিয়ান]] [[:en:Titian]]&lt;!--born in 1470s or 1480s--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰাফেল]] [[:en:Raphael]] &lt;!--born 1483--&gt;
# {{Icon|B}} [[হান্স হোলবেইন দ্য ইয়াংগাৰ]] [[:en:Hans Holbein the Younger]]&lt;!--born c 1497--&gt;
# {{Icon|B}} [[পিটাৰ ব্ৰুগেল দ্য এলডাৰ]] [[:en:Pieter Bruegel the Elder]]&lt;!--born in late 1520--&gt;
# {{Icon|FA}} [[এল গ্ৰেকো]] [[:en:El Greco]]&lt;!--born 1541--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[কাৰাভাজিঅ']] [[:en:Caravaggio]]&lt;!--born 1571--&gt;
# {{Icon|C}} [[পিটাৰ পল ৰুবেন্স]] [[:en:Peter Paul Rubens]]&lt;!--born 1577--&gt;
# {{Icon|B}} [[আৰ্টেমিচিয়া জেণ্টিলেস্কি]] [[:en:Artemisia Gentileschi]]&lt;!--born 1593--&gt;
# {{Icon|B}} [[নিকোলাছ পৌচিন]] [[:en:Nicolas Poussin]]&lt;!--born 1594--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[ডিয়েগো ভেলাস্কেজ]] [[:en:Diego Velázquez]]&lt;!--born 1599--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[ৰে'ম্ব্ৰেণ্ট]] '''[[:en:Rembrandt]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1606--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোহানেছ ভাৰ্মিৰ]] [[:en:Johannes Vermeer]]&lt;!--born 1632--&gt;
# {{Icon|C}} [[এণ্টোৱান ৱাট']] [[:en:Antoine Watteau]]&lt;!--born 1684--&gt;
# {{Icon|B}} [[উইলিয়াম হোগাৰ্থ]] [[:en:William Hogarth]]&lt;!--born 1697--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফ্ৰান্সিস্কো গয়া]] [[:en:Francisco Goya]]&lt;!--born 1746--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[জেক-লুইচ ডেভিদ]] [[:en:Jacques-Louis David]]&lt;!--born 1748--&gt;

====আধুনিক যুগ====
{{Vital article count|40}}
# {{Icon|FA}} [[কেছপাৰ ডেভিদ ফ্ৰেড্ৰিচ]] [[:en:Caspar David Friedrich]]&lt;!--born 1774--&gt;
# {{Icon|C}} [[জে এম ডব্লিউ টাৰ্নাৰ]] [[:en:J. M. W. Turner]]&lt;!--born 1775--&gt;
# {{Icon|B}} [[জন কনিষ্টবল]] [[:en:John Constable]]&lt;!--born 1776--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিন-অগাষ্ট-ডমিনিক ইংগ্ৰেছ]] [[:en:Jean-Auguste-Dominique Ingres]]&lt;!--born 1780--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইউজেন ডেলাক্ৰ'ইছ]] [[:en:Eugène Delacroix]]&lt;!--born 1798--&gt;
# {{Icon|B}} [[গুস্তাভ ক'ৰবেট]] [[:en:Gustave Courbet]]&lt;!--born 1819--&gt;
# {{Icon|B}} [[কেমিল পিছাৰো]] [[:en:Camille Pissarro]]&lt;!--born 1830--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডৱাৰ্ড মেনেট]] [[:en:Édouard Manet]]&lt;!--born 1832--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেমছ মেকনিল হুইছলাৰ]] [[:en:James McNeill Whistler]]&lt;!--born July 10, 1834--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডগাৰ ডেগাছ]] [[:en:Edgar Degas]]&lt;!--born July 19, 1834--&gt;
# {{Icon|B}} [[পল চেজান]] [[:en:Paul Cézanne]]&lt;!--born 1839--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্লড মনেট]] [[:en:Claude Monet]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[পিয়েৰ-অগষ্ট ৰেন'য়াৰ]] [[:en:Pierre-Auguste Renoir]]&lt;!--born 1841--&gt;
# {{Icon|C}} [[হেনৰী ৰুছ’]] [[:en:Henri Rousseau]]&lt;!--born May, 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইলিয়া ৰেপিন]] [[:en:Ilya Repin]]&lt;!--born August, 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[পল গগুইন]] [[:en:Paul Gauguin]]&lt;!--born 1848--&gt;
# {{Icon|FA}} [[ভিনচেণ্ট ভেন গঘ]] '''[[:en:Vincent van Gogh]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1853--&gt;
# {{Icon|B}} [[জন চিংগাৰ চাৰ্জেণ্ট]] [[:en:John Singer Sargent]]&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[জৰ্জ চেউৰাট]] [[:en:Georges Seurat]]&lt;!--born 1859--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডভাৰ্ড মাঞ্চ]] [[:en:Edvard Munch]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেনৰী ডি টুলুজ-লট্ৰেক]] [[:en:Henri de Toulouse-Lautrec]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[ৱাচিলি কেণ্ডিনস্কি]] [[:en:Wassily Kandinsky]]&lt;!--born 1866--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেনৰী মেটিছে]] [[:en:Henri Matisse]]&lt;!--born 1869--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[পিট মণ্ড্ৰিয়ান]] [[:en:Piet Mondrian]]&lt;!--born 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[কাজিমিৰ মালেভিচ]] [[:en:Kazimir Malevich]]&lt;!--born February 1879--&gt;
# {{Icon|B}} [[পল ক্লী]] [[:en:Paul Klee]]&lt;!--born December 1879--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফ্ৰান্স মাৰ্ক]] [[:en:Franz Marc]]&lt;!--born 1880--&gt;
# {{Icon|B}} [[পাব্‌ল' পিকাছ'|পাবলো পিকাচো]] '''[[:en:Pablo Picasso]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডৱাৰ্ড হপাৰ]] [[:en:Edward Hopper]]&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডিয়েগো ৰিভেৰা]] [[:en:Diego Rivera]]&lt;!--born 1886--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্ক চাগাল]] [[:en:Marc Chagall]]&lt;!--born July, 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[জৰ্জিয়া অ'কিফ]] [[:en:Georgia O'Keeffe]]&lt;!--born November, 1887--&gt;
# {{Icon|C}} [[মেক্স আৰ্নষ্ট]] [[:en:Max Ernst]]&lt;!--born 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোয়ান মিৰো]] [[:en:Joan Miró]]&lt;!--born 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[ৰেনে মেগ্ৰিট]] [[:en:René Magritte]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[চালভাড' ডালি]] [[:en:Salvador Dalí]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰিদা কাল']] [[:en:Frida Kahlo]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেকচন পলক]] [[:en:Jackson Pollock]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[এণ্ডি ৱাৰহল]] [[:en:Andy Warhol]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[গেৰহাৰ্ড ৰিখটাৰ]] [[:en:Gerhard Richter]]&lt;!--born 1932--&gt;

====কমিকছ আৰু মাংগা শিল্পী, প্ৰিণ্ট কাৰ্টুনকাৰ আৰু চিত্ৰকৰ====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|GA}} [[উইন্সৰ মেককে]] [[:en:Winsor McCay]]&lt;!--born in late 1860s or early 1870s--&gt;
# {{Icon|C}} [[অব্ৰি বিয়াৰ্ডছলি]] [[:en:Aubrey Beardsley]]&lt;!--born 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[নৰ্মান ৰকৱেল]] [[:en:Norman Rockwell]]&lt;!--born 1894--&gt;
# {{Icon|GA}} [[এম চি এশ্বাৰ]] [[:en:M. C. Escher]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|GA}} [[হাৰ্জে]] [[:en:Hergé]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[উইল আইছনাৰ]] [[:en:Will Eisner]]&lt;!--born March, 1917--&gt;
# {{Icon|GA}} [[জেক কিৰ্বি]] [[:en:Jack Kirby]]&lt;!--born August, 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[ওছামু টেজুকা]] [[:en:Osamu Tezuka]]&lt;!--born 1928--&gt;
{{Div col end}}

===অন্যান্য দৃশ্য কলা===
{{Div col|colwidth=15em}}
====ভাস্কৰ্য্য শিল্পী====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[ফিডিয়াছ]] [[:en:Phidias]]&lt;!--fifth century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডোনাটেলো]] [[:en:Donatello]]&lt;!--born c 1386--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাইকেলেঞ্জেল'|মাইকেল এঞ্জেলো]] '''[[:en:Michelangelo]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1475--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিয়ান লৰেঞ্জো বাৰ্নিনি]] [[:en:Gian Lorenzo Bernini]]&lt;!--born 1598--&gt;
# {{Icon|GA}} [[অগাষ্ট ৰডিন]] [[:en:Auguste Rodin]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[কনষ্টেণ্টিন ব্ৰাংকুচি]] [[:en:Constantin Brâncuși]]&lt;!--born 1876--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্চেল ডুচাম্প]] [[:en:Marcel Duchamp]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[হেনৰী মূৰ]] [[:en:Henry Moore]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|C}} [[আলবাৰ্টো জিয়াকোমেটি]] [[:en:Alberto Giacometti]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোচেফ বেউইছ]] [[:en:Joseph Beuys]]&lt;!--born 1921--&gt;

====স্থপতি====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|C}} [[ইমহোটেপ]] [[:en:Imhotep]]&lt;!--27th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ভিট্ৰুভিয়াছ]] [[:en:Vitruvius]]&lt;!--first century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফিলিপো ব্ৰুনেলেস্কি]] [[:en:Filippo Brunelleschi]]&lt;!--born 1377--&gt;
# {{Icon|B}} [[লিঅ'ন বাটিষ্টা আলবাৰ্টি]] [[:en:Leon Battista Alberti]]&lt;!--born 1404--&gt;
# {{Icon|B}} [[মিমাৰ চিনান]] [[:en:Mimar Sinan]]&lt;!--born in late 1480s or 1490s--&gt;
# {{Icon|B}} [[আন্দ্ৰেয়া পালাডিঅ']] [[:en:Andrea Palladio]]&lt;!--born 1508--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্ৰিষ্টোফাৰ ৰেন]] [[:en:Christopher Wren]]&lt;!--born 1632--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[এণ্টনি গৌডি]] [[:en:Antoni Gaudí]]&lt;!--born 1852--&gt;
# {{Icon|B}} [[লুই চুলিভান]] [[:en:Louis Sullivan]]&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেংক লয়ড ৰাইট]] [[:en:Frank Lloyd Wright]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৱালটাৰ গ্ৰপিয়াছ]] [[:en:Walter Gropius]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|C}} [[লুডৱিগ মিছ ভান ডেৰ ৰোহে]] [[:en:Ludwig Mies van der Rohe]]&lt;!--born 1886--&gt;
# {{Icon|C}} [[লী ক'ৰবাজিয়ে|লে কৰ্বিজিয়েৰ]] [[:en:Le Corbusier]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|C}} [[বাকমিনিষ্টাৰ ফুলাৰ]] [[:en:Buckminster Fuller]]&lt;!--born 1895--&gt;
# {{Icon|C}} [[আলভাৰ আলটো]] [[:en:Alvar Aalto]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|C}} [[লুই কান]] [[:en:Louis Kahn]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফিলিপ জনছন]] [[:en:Philip Johnson]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[অস্কাৰ নিমেয়াৰ]] [[:en:Oscar Niemeyer]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|FA}} [[আই এম পেই]] [[:en:I. M. Pei]]&lt;!--born 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেংক গেহৰী]] [[:en:Frank Gehry]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[জাহা হাদিদ]] [[:en:Zaha Hadid]]&lt;!--born 1950--&gt;

====ডিজাইনাৰ====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[কোকো চেনেল]] [[:en:Coco Chanel]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰেমণ্ড ল'ৱি]] [[:en:Raymond Loewy]]&lt;!--born 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[ইভ চেণ্ট লৰেণ্ট (ডিজাইনাৰ)]] [[:en:Yves Saint Laurent (designer)]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[শ্বিগেৰু মিয়ামোটো]] [[:en:Shigeru Miyamoto]]&lt;!--born 1952--&gt;

====ফটোগ্ৰাফাৰসকল====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[ইডৱাৰ্ড মুইব্ৰিজ]] [[:en:Eadweard Muybridge]]&lt;!--born 1830--&gt;
# {{Icon|B}} [[চাৰ্গেই প্ৰকুডিন-গৰ্স্কি]] [[:en:Sergey Prokudin-Gorsky]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডৱাৰ্ড ৱেষ্টন]] [[:en:Edward Weston]]&lt;!--born 1886--&gt;
# {{Icon|B}} [[মেন ৰে]] [[:en:Man Ray]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|GA}} [[এন্সেল এডামছ]] [[:en:Ansel Adams]]&lt;!--born 1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেনৰী কাৰ্টিয়েৰ-ব্ৰেছন]] [[:en:Henri Cartier-Bresson]]&lt;!--born 1908--&gt;

====বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাতা====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[এণ্টনিঅ' ষ্ট্ৰাডিভাৰী]] [[:en:Antonio Stradivari]]&lt;!--born in 1640s--&gt;

====নগৰ পৰিকল্পনাকাৰী আৰু লেণ্ডস্কেপ আৰ্কিটেক্ট====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[জৰ্জ-ইউজেন হাউছমেন]] [[:en:Georges-Eugène Haussmann]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেডেৰিক ল অলমষ্টেড]] [[:en:Frederick Law Olmsted]]&lt;!--born 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰবাৰ্ট মোজেছ]] [[:en:Robert Moses]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেন জেকবছ]] [[:en:Jane Jacobs]]&lt;!--born 1916--&gt;
{{Div col end}}

===Non-Western art===
{{Vital article count|5}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Wang Xizhi]]&lt;!--fourth century--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sesshū Tōyō]]&lt;!--born c. 1420--&gt;
# {{Icon|C}} [[Shitao]]&lt;!--born 1642--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Hokusai]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1760--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hiroshige]]&lt;!--born 1797--&gt;
{{Div col end}}

==Writers==
===প্ৰাচীন===
{{Div col|colwidth=15em}}
====এছিয়া====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[কু ইউয়ান]] [[:en:Qu Yuan]]&lt;!--4th and 3rd centuries BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[কালিদাস]] [[:en:Kalidasa]]&lt;!--4th and 5th centuries CE--&gt;
# {{Icon|C}} [[তাও ইউয়ানমিং]] [[:en:Tao Yuanming]]&lt;!--born 365--&gt;

====ইউৰোপ====
=====গ্ৰীচ=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[হোমাৰ]] '''[[:en:Homer]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--possibly 8th or 7th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেচিঅ'ড]] [[:en:Hesiod]]&lt;!--8th or 7th century BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ছাফো]] [[:en:Sappho]]&lt;!--born late 7th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[ইস্কাইলাছ]] [[:en:Aeschylus]]&lt;!--born c. 525 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ছফক্লেছ]] [[:en:Sophocles]]&lt;!--born c. 497 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[ইউৰিপাইডছ]] [[:en:Euripides]]&lt;!--born c. 480 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[এৰিষ্টোফেনছ]] [[:en:Aristophanes]]&lt;!--possibly born 446 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[মেনাণ্ডাৰ]] [[:en:Menander]]&lt;!--born c. 342 BC--&gt;

=====প্ৰাচীন ৰোম=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[প্লাউটাছ]] [[:en:Plautus]]&lt;!--born c. 254 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[টেৰেন্স]] [[:en:Terence]]&lt;!--born in 190s or 180s BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[কেটুলাছ]] [[:en:Catullus]]&lt;!--born 80s BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ভাৰ্জিল]] '''[[:en:Virgil]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 70 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[হৰেচ]] [[:en:Horace]]&lt;!--born 65 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[অভিড]] [[:en:Ovid]]&lt;!--born 43 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[লুচিয়ান]] [[:en:Lucian]]&lt;!--possibly born c. 125 CE--&gt;
{{Div col end}}

===পোষ্ট-ক্লাছিকেল===
{{Vital article count|26}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====এছিয়া====
{{Vital article count|19}}
=====পূব এছিয়া=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[ৱাং ৱেই]] [[:en:Wang Wei]]&lt;!--born 699--&gt;
# {{Icon|B}} [[লি বাই]] '''[[:en:Li Bai]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 701--&gt;
# {{Icon|FA}} [[ডু ফু]] [[:en:Du Fu]]&lt;!--born 712--&gt;
# {{Icon|C}} [[হান ইউ]] [[:en:Han Yu]]&lt;!--born 768--&gt;
# {{Icon|B}} [[বাই জুয়ি]] [[:en:Bai Juyi]]&lt;!--born 772--&gt;
# {{Icon|FA}} [[মুৰাছাকি শ্বিকিবু]] '''[[:en:Murasaki Shikibu]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 970s--&gt;
# {{Icon|B}} [[অ'ইউইয়াং চিউ]] [[:en:Ouyang Xiu]]&lt;!--born 1007--&gt;
# {{Icon|B}} [[চু শ্বি]] [[:en:Su Shi]]&lt;!--born 1037--&gt;

=====দক্ষিণ এছিয়া=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[আমিৰ খুছৰাউ]] [[:en:Amir Khusrau]]&lt;!--born 1253--&gt;
# {{Icon|B}} [[কবীৰ]] [[:en:Kabir]]&lt;!--15th century--&gt;

=====পশ্চিম এছিয়া=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[আবু নুৱাছ]] [[:en:Abu Nuwas]]&lt;!--born 766-68--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ৰুদাকি]] [[:en:Rudaki]]&lt;!--born c. 858--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফেৰ্দৌচি]] [[:en:Ferdowsi]]&lt;!--born 940--&gt;
# {{Icon|C}} [[ওমৰ খায়্যাম]] [[:en:Omar Khayyam]]&lt;!--born 1048--&gt;
# {{Icon|B}} [[নিজামী গাঞ্জাৱী]] [[:en:Nizami Ganjavi]]&lt;!--born c. 1141--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰুমি]] '''[[:en:Rumi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1207--&gt;
# {{Icon|C}} [[সাদি শ্বিৰাজী]] [[:en:Saadi Shirazi]]&lt;!--born 1210--&gt;
# {{Icon|B}} [[হাফেজ]] [[:en:Hafez]]&lt;!--born 1310s--&gt;
# {{Icon|C}} [[জামি]] [[:en:Jami]]&lt;!--born 1414--&gt;

====ইউৰোপ====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[ক্ৰেটিয়েন ডি ট্ৰয়েছ]] [[:en:Chrétien de Troyes]]&lt;!--late 12th century--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডাণ্টে এলিগিয়েৰি]] '''[[:en:Dante Alighieri]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1265--&gt;
# {{Icon|C}} [[পেট্ৰাৰ্ক]] [[:en:Petrarch]]&lt;!--born 1304--&gt;
# {{Icon|C}} [[জন বকাচিঅ']] [[:en:Giovanni Boccaccio]]&lt;!--born 1313--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিঅ’ফ্ৰে চ’চাৰ]] [[:en:Geoffrey Chaucer]]&lt;!--possibly born 1343--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্ৰীষ্টিন দে পিজান]] [[:en:Christine de Pizan]]&lt;!--born 1364--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফ্ৰান্সোৱা ভিলন]] [[:en:François Villon]]&lt;!--born c. 1431--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|37}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Asia====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|FA}} [[Fuzuli (poet)]]&lt;!--born 1483--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mirabai]]&lt;!--born c. 1498--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tulsidas]]&lt;!--born 1511--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tukaram]]&lt;!--born 1598 or 1608--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Matsuo Bashō]]&lt;!--born 1644--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mir Taqi Mir]]&lt;!--born 1723--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|31}}
# {{Icon|B}} [[Luís de Camões]]&lt;!--born c. 1525--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Miguel de Cervantes]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born c. 1547--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lope de Vega]]&lt;!--born 1562--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pedro Calderón de la Barca]]&lt;!--born 1600--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giacomo Casanova]]&lt;!--born 1725--&gt;
# {{Icon|B}} [[Johann Wolfgang von Goethe]]&lt;!--born 1749--&gt;
# {{Icon|C}} [[Friedrich Schiller]]&lt;!--born 1759--&gt;
=====France=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[François Rabelais]]&lt;!--born 1480s or 1490s--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Nostradamus]]&lt;!--born 1503--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michel de Montaigne]]&lt;!--born 1533--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pierre Corneille]]&lt;!--born 1606--&gt;
# {{Icon|C}} [[Molière]]&lt;!--born 1622--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Perrault]]&lt;!--born 1628--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean Racine]]&lt;!--born 1639--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Voltaire]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1694--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marquis de Sade]]&lt;!--born 1740--&gt;
=====Great Britain and Ireland=====
{{Vital article count|15}}
# {{Icon|B}} [[Thomas More]]&lt;!--born 1478--&gt;
# {{Icon|C}} [[Edmund Spenser]]&lt;!--born c. 1552--&gt;
# {{Icon|B}} [[Christopher Marlowe]]&lt;!--born February, 1564--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[William Shakespeare]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born April, 1564--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Donne]]&lt;!--born c. 1572--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ben Jonson]]&lt;!--born June 1572--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Milton]]&lt;!--born 1608--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Dryden]]&lt;!--born 1631--&gt;
# {{Icon|B}} [[Daniel Defoe]]&lt;!--born c. 1660--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jonathan Swift]]&lt;!--born 1667--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Pope]]&lt;!--born 1688--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry Fielding]]&lt;!--born 1707--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Samuel Johnson]]&lt;!--born 1709--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Blake]]&lt;!--born 1757--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Burns]]&lt;!--born 1759--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|169}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Africa====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Naguib Mahfouz]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nadine Gordimer]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Chinua Achebe]]&lt;!--born 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Wole Soyinka]]&lt;!--born 1934--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ngũgĩ wa Thiong'o]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[J. M. Coetzee]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ben Okri]]&lt;!--born 1959--&gt;

====Americas====
{{Vital article count|47}}

=====Caribbean=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[V. S. Naipaul]]&lt;!--born 1932--&gt;

=====US and Canada=====
{{Vital article count|37}}
# {{Icon|GA}} [[Henry Wadsworth Longfellow]]&lt;!--born 1807--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Edgar Allan Poe]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Walt Whitman]]&lt;!--born May, 1819--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Herman Melville]]&lt;!--born August, 1819--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Emily Dickinson]]&lt;!--born 1830--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mark Twain]]&lt;!--born 1835--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Henry James]]&lt;!--born 1843--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edith Wharton]]&lt;!--born 1862--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Frost]]&lt;!--born January, 1874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Upton Sinclair]]&lt;!--born September, 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jack London]]&lt;!--born 1876--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ezra Pound]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|C}} [[Raymond Chandler]]&lt;!--born July, 1888--&gt;
# {{Icon|B}} [[T. S. Eliot]]&lt;!--born September, 1888--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[H. P. Lovecraft]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|GA}} [[F. Scott Fitzgerald]]&lt;!--born 1896--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Faulkner]]&lt;!--born 1897--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ernest Hemingway]]&lt;!--born July, 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[Langston Hughes]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Steinbeck]]&lt;!--born 1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dr. Seuss]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Robert A. Heinlein]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tennessee Williams]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|C}} [[Saul Bellow]]&lt;!--born June, 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Miller]]&lt;!--born October, 1915--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Isaac Asimov]]&lt;!--born January, 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ray Bradbury]]&lt;!--born August, 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jack Kerouac]]&lt;!--born March, 1922--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Kurt Vonnegut]]&lt;!--born November, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} [[Stan Lee]]&lt;!--born December, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} [[Allen Ginsberg]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Maya Angelou]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ursula K. Le Guin]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Toni Morrison]]&lt;!--born 1931--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sylvia Plath]]&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Margaret Atwood]]&lt;!--born 1939--&gt;
# {{Icon|B}} [[Stephen King]]&lt;!--born 1947--&gt;

=====Latin America=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Machado de Assis]]&lt;!--born 1839--&gt;
# {{Icon|B}} [[José Martí]]&lt;!--born 1853--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Jorge Luis Borges]]&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pablo Neruda]]&lt;!--born July, 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alejo Carpentier]]&lt;!--born December, 1904--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jorge Amado]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gabriel García Márquez]]&lt;!--born 1927--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carlos Fuentes]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Mario Vargas Llosa]]&lt;!--born 1936--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|16}}

=====Central Asia=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Chinghiz Aitmatov]]&lt;!--born 1928--&gt;

=====Eastern Asia=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Natsume Sōseki]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lu Xun]]&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ryūnosuke Akutagawa]]&lt;!--born 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lao She]]&lt;!--born February, 1899--&gt;
# {{Icon|C}} [[Yasunari Kawabata]]&lt;!--born June, 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jin Yong]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[Yukio Mishima]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kenzaburō Ōe]]&lt;!--born 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Haruki Murakami]]&lt;!--born 1949--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Ghalib]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Rabindranath Tagore]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1861--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Muhammad Iqbal]]&lt;!--born 1877--&gt;
# {{Icon|C}} [[Premchand]]&lt;!--born 1880--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Kahlil Gibran]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|B}} [[Orhan Pamuk]]&lt;!--born 1952--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|97}}

=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|26}}
# {{Icon|GA}} [[Adam Mickiewicz]]&lt;!--born 1799--&gt;
# {{Icon|C}} [[Taras Shevchenko]]&lt;!--born 1814--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sándor Petőfi]]&lt;!--born 1823--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Henryk Sienkiewicz]]&lt;!--born 1846--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph Conrad]]&lt;!--born 1857--&gt;
# {{Icon|C}} [[Constantine P. Cavafy]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tristan Tzara]]&lt;!--born 1896--&gt;
# {{Icon|B}} [[Elie Wiesel]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ismail Kadare]]&lt;!--born 1936--&gt;

======Russia======
{{Vital article count|17}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Alexander Pushkin]]&lt;!--born 1799--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nikolai Gogol]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mikhail Lermontov]]&lt;!--born 1814--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ivan Turgenev]]&lt;!--born 1818--&gt;
# {{Icon|B}} [[Fyodor Dostoevsky]]&lt;!--born 1821--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Leo Tolstoy]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1828--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Anton Chekhov]]&lt;!--born 1860--&gt;
# {{Icon|C}} [[Maxim Gorky]]&lt;!--born 1868--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ivan Bunin]]&lt;!--born 1870--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Anna Akhmatova]]&lt;!--born 1889--&gt;
# {{Icon|B}} [[Boris Pasternak]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Bulgakov]]&lt;!--born 1891--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vladimir Mayakovsky]]&lt;!--born 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vladimir Nabokov]]&lt;!--born April, 1899--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Sholokhov]]&lt;!--born 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aleksandr Solzhenitsyn]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Brodsky]]&lt;!--born 1940--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|71}}
# {{Icon|C}} [[Luigi Pirandello]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fernando Pessoa]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|B}} [[Federico García Lorca]]&lt;!--born June, 1898--&gt;
# {{Icon|C}} [[José Saramago]]&lt;!--born 1922--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Anne Frank]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Umberto Eco]]&lt;!--born 1932--&gt;

======France======
{{Vital article count|16}}
# {{Icon|C}} [[Stendhal]]&lt;!--born 1783--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Honoré de Balzac]]&lt;!--born 1799--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Victor Hugo]]&lt;!--born February, 1802--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexandre Dumas]]&lt;!--born July, 1802--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Baudelaire]]&lt;!--born April, 1821--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gustave Flaubert]]&lt;!--born December, 1821--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jules Verne]]&lt;!--born February, 1828--&gt;
# {{Icon|C}} [[Émile Zola]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|C}} [[Stéphane Mallarmé]]&lt;!--born 1842--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guy de Maupassant]]&lt;!--born 1850--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Rimbaud]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|C}} [[André Gide]]&lt;!--born 1869--&gt;
# {{Icon|C}} [[Marcel Proust]]&lt;!--born 1871--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antonin Artaud]]&lt;!--born September, 1896--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eugène Ionesco]]&lt;!--born 1909--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Albert Camus]]&lt;!--born 1913--&gt;

======Germany and Austria======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Brothers Grimm]]&lt;!--born 1785-6--&gt;
# {{Icon|B}} [[Heinrich Heine]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|C}} [[Thomas Mann]]&lt;!--born June, 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rainer Maria Rilke]]&lt;!--born December, 1875--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hermann Hesse]]&lt;!--born 1877--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Franz Kafka]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bertolt Brecht]]&lt;!--born February, 1898--&gt;

======Nordic countries======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Hans Christian Andersen]]&lt;!--born 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henrik Ibsen]]&lt;!--born March, 1828--&gt;
# {{Icon|C}} [[August Strindberg]]&lt;!--born 1849--&gt;
# {{Icon|C}} [[Selma Lagerlöf]]&lt;!--born 1858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Knut Hamsun]]&lt;!--born 1859--&gt;
# {{Icon|B}} [[Karen Blixen]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Astrid Lindgren]]&lt;!--born 1907--&gt;

======UK and Ireland======
{{Vital article count|35}}
# {{Icon|C}} [[William Wordsworth]]&lt;!--born 1770--&gt;
# {{Icon|B}} [[Walter Scott]]&lt;!--born 1771--&gt;
# {{Icon|C}} [[Samuel Taylor Coleridge]]&lt;!--born 1772--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Jane Austen]]&lt;!--born 1775--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lord Byron]]&lt;!--born 1788--&gt;
# {{Icon|B}} [[Percy Bysshe Shelley]]&lt;!--born 1792--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Keats]]&lt;!--born 1795--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Mary Shelley]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Dickens]]&lt;!--born 1812--&gt;
# {{Icon|B}} [[Brontë family]]&lt;!--born 1816-20--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Eliot]]&lt;!--born 1819--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lewis Carroll]]&lt;!--born 1832--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Hardy]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Louis Stevenson]]&lt;!--born 1850--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Oscar Wilde]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|FA}} [[George Bernard Shaw]]&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Arthur Conan Doyle]]&lt;!--born 1859--&gt;
# {{Icon|FA}} [[W. B. Yeats]]&lt;!--born June, 1865--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Rudyard Kipling]]&lt;!--born December, 1865--&gt;
# {{Icon|B}} [[H. G. Wells]]&lt;!--born 1866--&gt;
# {{Icon|B}} [[Virginia Woolf]]&lt;!--born January, 1882--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James Joyce]]&lt;!--born February, 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[D. H. Lawrence]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Agatha Christie]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|FA}} [[J. R. R. Tolkien]]&lt;!--born 1892--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Enid Blyton]]&lt;!--born 1897--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[C. S. Lewis]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Orwell]]&lt;!--born 1903--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Samuel Beckett]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Golding]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Dylan Thomas]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[Roald Dahl]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur C. Clarke]]&lt;!--born 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Salman Rushdie]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kazuo Ishiguro]]&lt;!--born 1954--&gt;

====Oceania====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Banjo Paterson]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Patrick White]]&lt;!--born 1912--&gt;
{{Div col end}}

==Journalists==
{{Vital article count|13}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|FA}} [[Horace Greeley]]&lt;!--born 1811--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Pulitzer]]&lt;!--born 1847--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ida Tarbell]]&lt;!--born 1857--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Randolph Hearst]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nellie Bly]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|C}} [[Walter Lippmann]]&lt;!--born 1889--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edward R. Murrow]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Walter Cronkite]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|GA}} [[David Attenborough]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hunter S. Thompson]]&lt;!--born 1937--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bob Woodward]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|B}} [[Svetlana Alexievich]]&lt;!--born 1948--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Anna Wintour]]&lt;!--born 1949--&gt;
{{Div col end}}

==Musicians and composers==
{{Vital article count|152}}
===Western art music===
{{Vital article count|72}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Composers====
{{Vital article count|54}}
=====Medieval and Renaissance=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Hildegard of Bingen]]&lt;!--born c. 1098--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guillaume de Machaut]]&lt;!--born c. 1300--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guillaume Du Fay]]&lt;!--born c. 1397--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Josquin des Prez]]&lt;!--born c. 1450--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]]&lt;!--born c. 1525--&gt;

=====Baroque=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|FA}} [[Claudio Monteverdi]]&lt;!--born 1567--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry Purcell]]&lt;!--born c. 1659--&gt;
# {{Icon|B}} [[Antonio Vivaldi]]&lt;!--born 1678--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Frideric Handel]]&lt;!--born February 1685--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Johann Sebastian Bach]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born March 1685--&gt;

=====Classical=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Joseph Haydn]]&lt;!--born 1732--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Wolfgang Amadeus Mozart]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1756--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Ludwig van Beethoven]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1770--&gt;

=====Romantic=====
{{Vital article count|18}}
# {{Icon|FA}} [[Gioachino Rossini]]&lt;!--born 1792--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Franz Schubert]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Hector Berlioz]]&lt;!--born 1803--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Felix Mendelssohn]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Frédéric Chopin]]&lt;!--born March, 1810--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Robert Schumann]]&lt;!--born June, 1810--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Franz Liszt]]&lt;!--born 1811--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Richard Wagner]]&lt;!--born May, 1813--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Giuseppe Verdi]]&lt;!--born October, 1813--&gt;
# {{Icon|C}} [[Anton Bruckner]]&lt;!--born 1824--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Johann Strauss II]]&lt;!--born 1825--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johannes Brahms]]&lt;!--born 1833--&gt;
# {{Icon|B}} [[Modest Mussorgsky]]&lt;!--born 1839--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pyotr Ilyich Tchaikovsky]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[Antonín Dvořák]]&lt;!--born 1841--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gilbert and Sullivan]]&lt;!--Sullivan born 1842--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Nikolai Rimsky-Korsakov]]&lt;!--born 1844--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Edward Elgar]]&lt;!--born 1857--&gt;

=====Post-romantic/early modern=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|FA}} [[Gabriel Fauré]]&lt;!--born 1845--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giacomo Puccini]]&lt;!--born 1858--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Gustav Mahler]]&lt;!--born 1860--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Claude Debussy]]&lt;!--born 1862--&gt;
# {{Icon|B}} [[Richard Strauss]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Jean Sibelius]]&lt;!--born 1865--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sergei Rachmaninoff]]&lt;!--born 1873--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Maurice Ravel]]&lt;!--born 1875--&gt;

=====20th century modern=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|FA}} [[Ralph Vaughan Williams]]&lt;!--born 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arnold Schoenberg]]&lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Béla Bartók]]&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Igor Stravinsky]]&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sergei Prokofiev]]&lt;!--born 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Gershwin]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aaron Copland]]&lt;!--born 1900--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Dmitri Shostakovich]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Benjamin Britten]]&lt;!--born 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Williams]]&lt;!--born 1932--&gt;

=====Avant-garde/postmodern=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[John Cage]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[György Ligeti]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pierre Boulez]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Karlheinz Stockhausen]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Philip Glass]]&lt;!--born 1937--&gt;

====Pedagogues====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Nadia Boulanger]]&lt;!--born 1887--&gt;

====Performers====
{{Vital article count|17}}
=====Cellists=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Pablo Casals]]&lt;!--born 1876--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mstislav Rostropovich]]&lt;!--born 1927--&gt;

=====Conductors=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Arturo Toscanini]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[Herbert von Karajan]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Leonard Bernstein]]&lt;!--born 1918--&gt;

=====Pianists=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|GA}} [[Clara Schumann]]&lt;!--born 1819--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Rubinstein]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vladimir Horowitz]]&lt;!--born 1903--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sviatoslav Richter]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Glenn Gould]]&lt;!--born 1932--&gt;

=====Singers=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Enrico Caruso]]&lt;!--born 1873--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maria Callas]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dietrich Fischer-Dieskau]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joan Sutherland]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Luciano Pavarotti]]&lt;!--born 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Plácido Domingo]]&lt;!--born 1941--&gt;

=====Violinists=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Niccolò Paganini]]&lt;!--born 1782--&gt;
{{Div col end}}

===Non-Western art music===
{{Vital article count|7}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Carnatic classical====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Syama Sastri]]&lt;!--born 1762--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tyagaraja]]&lt;!--born 1767--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muthuswami Dikshitar]]&lt;!--born 1776--&gt;

====Hindustani classical====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Ravi Shankar]]&lt;!--born 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ali Akbar Khan]]&lt;!--born 1922--&gt;

====Qawwali====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Nusrat Fateh Ali Khan]]&lt;!--born 1948--&gt;

====Persian traditional====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Mohammad-Reza Shajarian]]&lt;!--born 1940--&gt;
{{Div col end}}

===Jazz===
{{Vital article count|11}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Scott Joplin]]&lt;!--born 1868--&gt;
# {{Icon|B}} [[Duke Ellington]]&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Louis Armstrong]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[Django Reinhardt]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Billie Holiday]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ella Fitzgerald]]&lt;!--born 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charlie Parker]]&lt;!--born 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Celia Cruz]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Miles Davis]]&lt;!--born May 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Coltrane]]&lt;!--born Sept 1926--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antônio Carlos Jobim]]&lt;!--born 1927--&gt;
{{Div col end}}

===Popular music===
{{Vital article count|62}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Popular music: general====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Stephen Foster]]&lt;!--born 1826--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bing Crosby]]&lt;!--born 1903--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Frank Sinatra]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Miriam Makeba]]&lt;!--born 1932--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Bob Marley]]&lt;!--born Feb 1945--&gt;
# {{Icon|B}} [[ABBA]]&lt;!--members born Apr 1945, Nov 1945, 1946, 1950--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Madonna]]&lt;!--born 1958 (Aug 16)--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Michael Jackson]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1958 (Aug 29)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Taylor Swift]]&lt;!--born 1989--&gt;

====Non-English language popular music====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Umm Kulthum]]&lt;!--born c. 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[Édith Piaf]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|C}} [[Astor Piazzolla]]&lt;!--born 1921--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Aznavour]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|C}} [[Serge Gainsbourg]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lata Mangeshkar]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vladimir Vysotsky]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} [[Julio Iglesias]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Paco de Lucía]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Teresa Teng]]&lt;!--born 1953--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Selena]]&lt;!--born 1971--&gt;

====Blues, R&amp;B, soul and funk====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[Robert Johnson]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[B. B. King]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ray Charles]]&lt;!--born 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[James Brown]]&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fela Kuti]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Marvin Gaye]]&lt;!--born 1939--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aretha Franklin]]&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[The Supremes]]&lt;!--core members (Ballard, Wilson, Ross) born 1943, Mar 6 1944, Mar 26 1944--&gt;
# {{Icon|B}} [[Stevie Wonder]]&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|B}} [[Prince (musician)]]&lt;!--born 1957--&gt;

====Electronic music====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Kraftwerk]]&lt;!--core members (Hütter, Schneider, Flür, Bartos) born 1946, Apr 1947, Jul 1947, 1952--&gt;
# {{Icon|B}} [[Brian Eno]]&lt;!--born 1948--&gt;

====Folk and country====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Woody Guthrie]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hank Williams]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Johnny Cash]]&lt;!--born 1932--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Joni Mitchell]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dolly Parton]]&lt;!--born 1946--&gt;

====Hip-hop and rap====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Run-DMC]]&lt;!--members born May 1964, Nov 1964, 1965--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tupac Shakur]]&lt;!--born 1971--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Eminem]]&lt;!--born 1972--&gt;

====Musical theatre and film====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Irving Berlin]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rodgers and Hammerstein]]&lt;!--Rodgers born 1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrew Lloyd Webber]]&lt;!--born 1948--&gt;

====Rock====
{{Vital article count|19}}
# {{Icon|GA}} [[Chuck Berry]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Little Richard]]&lt;!--born 1932--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Elvis Presley]]&lt;!--born 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Buddy Holly]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[The Beatles]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--core members (Starr, Lennon, McCartney, Harrison) born Jul 1940, Oct 1940, 1942, 1943 (formed 1960)--&gt;
## {{Icon|FA}} [[John Lennon]]&lt;!--born Oct 1940--&gt;
# {{Icon|C}} [[The Beach Boys]]&lt;!--core members + longtime member (Love, B. Wilson, Johnston, Jardine, D. Wilson, C. Wilson) born Mar 1941, Jun 20 1942, Jun 27 1942, Sep 1942, 1944, 1946 (formed 1961)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Bob Dylan]]&lt;!--born May 1941--&gt;
# {{Icon|GA}} [[The Rolling Stones]]&lt;!--core members + longtime member + well-known replacement (Wyman, Watts, Jones, Jagger, Richards, Wood, Taylor) born 1936, Jun 1941, 1942, Jul 1943, Dec 1943, 1947, 1949 (formed 1962)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jimi Hendrix]]&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|B}} [[Janis Joplin]]&lt;!--born Jan 1943--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pink Floyd]]&lt;!--core members + well-known member (Wright, Waters, Mason, Barrett, Gilmour) born Jul 1943, Sep 1943, 1944, Jan 1946, Mar 1946 (formed 1965)--&gt;
# {{Icon|B}} [[The Doors]]&lt;!--members born 1939, Dec 1943, 1944, 1946 (formed 1965)--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Led Zeppelin]]&lt;!--members born 1944, 1946, 1948, 1948 (formed 1968)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[David Bowie]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Black Sabbath]]&lt;!--original members (Iommi, Ward, Osbourne, Butler) born Feb 1948, May 1948, Dec 1948, 17 Jul 1949 (formed 1968)--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Queen (band)]]&lt;!--core members (Mercury, May, Taylor, Deacon) born 1946, 1947, 26 Jul 1949, 1951 (formed in 1970)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Metallica]]&lt;!--core members + long-term replacements (Burton, Hammett, Newsted, Hetfield, Ulrich, Trujillo) born Feb 1962, Nov 1962, Mar 1963, Aug 1963, Dec 1963, 1964 (formed in 1981)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Nirvana (band)]]&lt;!--final lineup (Novoselic, Cobain, Grohl born 1965, 1967, 1969 (formed in 1987)--&gt;
{{Div col end}}

==Directors, producers and screenwriters==
{{Vital article count|60}}
{{Div col|colwidth=15em}}

===Animators and puppeteers===
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|FA}} '''[[Walt Disney]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Jim Henson]] &lt;!--b. 1936--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hayao Miyazaki]] &lt;!--b. 1941--&gt;

===Directors===
{{Vital article count|53}}
====Africa====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Ousmane Sembène]] &lt;!--b. 1923--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Yasujirō Ozu]] &lt;!--b. 1903--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Akira Kurosawa]] &lt;!--b. 1910--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Satyajit Ray]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|C}} [[Raj Kapoor]] &lt;!--b. 1924--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guru Dutt]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Abbas Kiarostami]] &lt;!--b. 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ang Lee]] &lt;!--b. 1954 Oct.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Wong Kar-wai]] &lt;!--b. 1958--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|24}}
# {{Icon|C}} [[Carl Theodor Dreyer]] &lt;!--b. 1889 Feb.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fritz Lang]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sergei Eisenstein]] &lt;!--b. 1898--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Charlie Chaplin]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1889 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Alfred Hitchcock]] &lt;!--b. Aug 1899--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Luis Buñuel]] &lt;!--b. 1900--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vittorio De Sica]] &lt;!--b. 1901 July--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Leni Riefenstahl]] &lt;!--b. 1902 Aug.--&gt;
# {{Icon|C}} [[David Lean]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michelangelo Antonioni]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ingmar Bergman]] &lt;!--b. 1918 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[Federico Fellini]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Miloš Forman]] &lt;!--b. 1932 Feb. 18--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrei Tarkovsky]] &lt;!--b. 1932 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Roman Polanski]] &lt;!--b. 1933--&gt;
# {{Icon|C}} [[Werner Herzog]] &lt;!--b. 1942 Sep.--&gt;

=====France=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[Georges Méliès]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|C}} [[Auguste and Louis Lumière]] &lt;!--b. 1862, b. 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean Cocteau]] &lt;!--b. 1889 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean Renoir]] &lt;!--b. 1894 Sep.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Bresson]] &lt;!--b. 1901 Sep.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Agnès Varda]] &lt;!--b. 1928 May--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean-Luc Godard]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[François Truffaut]] &lt;!--b. 1932 Feb. 6--&gt;

====US and Canada====
{{Vital article count|20}}
# {{Icon|C}} [[D. W. Griffith]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Cecil B. DeMille]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Ford]] &lt;!--b. 1894 Feb.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Buster Keaton]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Howard Hawks]] &lt;!--b. 1896--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frank Capra]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Wyler]] &lt;!--b. 1902 July--&gt;
# {{Icon|C}} [[Billy Wilder]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Elia Kazan]] &lt;!--b. 1909--&gt;
# {{Icon|B}} [[Orson Welles]] &lt;!--b. 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ida Lupino]] &lt;!--b. 1918 Feb.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Stanley Kubrick]] &lt;!--b. 1928 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[Woody Allen]] &lt;!--b. 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Ford Coppola]] &lt;!--b. 1939--&gt;
# {{Icon|B}} [[Martin Scorsese]] &lt;!--b. 1942 Nov.--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Lucas]] &lt;!--b. 1944--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFAC}} [[David Lynch]] &lt;!--b. 1946 Jan.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steven Spielberg]] &lt;!--b. 1946 Dec.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[James Cameron]] &lt;!--b. 1954 Aug.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Quentin Tarantino]] &lt;!--b. 1963--&gt;

===Producers and executives===
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Samuel Goldwyn]] &lt;!--b. 1879/1882--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis B. Mayer]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jack L. Warner]] &lt;!--b. 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Irving Thalberg]] &lt;!--b. 1899--&gt;
{{Div col end}}

==Businesspeople==
{{Vital article count|26}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Marcus Licinius Crassus]]&lt;!--born 115 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jakob Fugger]]&lt;!--born 1459--&gt;
# {{Icon|B}} [[Josiah Wedgwood]]&lt;!--born 1730--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rothschild family]]&lt;!--prominence began with [[Mayer Amschel Rothschild]] (born 1744)--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Jacob Astor]]&lt;!--born 1763--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cornelius Vanderbilt]]&lt;!--born 1794--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leland Stanford]]&lt;!--born 1824--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Andrew Carnegie]]&lt;!--born 1835--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[J. P. Morgan]]&lt;!--born 1837--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jamsetji Tata]]&lt;!--born 1839 Mar.--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[John D. Rockefeller]]&lt;!--born 1839 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Westinghouse]]&lt;!--born 1846--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrew Mellon]]&lt;!--born 1855--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Henry Ford]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[Howard Hughes]]&lt;!--born 1905--&gt;
# {{Icon|C}} [[Estée Lauder (businesswoman)]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sam Walton]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[Li Ka-shing]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Soros]]&lt;!--born 1930 Aug. 12--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Warren Buffett]]&lt;!--born 1930 Aug. 30--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rupert Murdoch]]&lt;!--born 1931--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ted Turner]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Carlos Slim]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steve Jobs]]&lt;!--born 1955 Feb.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Bill Gates]]&lt;!--born 1955 Oct.--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Elon Musk]]&lt;!--born 1971--&gt;
{{Div col end}}

==Explorers==
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}

===Ancient===
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Hanno the Navigator]] &lt;!--fl. 500 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Zhang Qian]] &lt;!--b. 195 BC--&gt;

===Post-classical===
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Xuanzang]] &lt;!--b. 602--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Leif Erikson]] &lt;!--b. 970s--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Marco Polo]] &lt;!--b. 1254--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Ibn Battuta]] &lt;!--b. 1304--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Zheng He]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1371--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Christopher Columbus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1451--&gt;
# {{Icon|C}} [[Amerigo Vespucci]] &lt;!--b. 1454--&gt;
# {{Icon|C}} '''[[Vasco da Gama]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1460/1469--&gt;

===Early modern===
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|FA}} [[Pedro Álvares Cabral]] &lt;!--b. 1467/1468--&gt;
# {{Icon|C}} [[Juan Ponce de León]] &lt;!--b. 1474--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Ferdinand Magellan]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1480--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacques Cartier]] &lt;!--b. 1491--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hernando de Soto]] &lt;!--b. 1497--&gt;
# {{Icon|B}} [[Willem Barentsz]] &lt;!--b. 1550--&gt;
# {{Icon|B}} [[Abel Tasman]] &lt;!--b. 1603--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vitus Bering]] &lt;!--b. 1681--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[James Cook]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1728--&gt;

===Modern===
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[David Livingstone]] &lt;!--b. 1813--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Fridtjof Nansen]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Robert Falcon Scott]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ernest Shackleton]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Roald Amundsen]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[Amelia Earhart]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Lindbergh]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Neil Armstrong]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|A}} [[Yuri Gagarin]] &lt;!--b. 1934--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Valentina Tereshkova]] &lt;!--b. 1937--&gt;
{{Div col end}}

==Philosophers, historians, political and social scientists==
{{Vital article count|162}}
===Philosophers===
{{Vital article count|71}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Ancient====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|B}} [[Thales of Miletus]] &lt;!--b. 626/623 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kaṇāda]] &lt;!--c. 6th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Laozi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 571 BC (per zh.wikipedia)--&gt;
# {{Icon|B}} [[Heraclitus]] &lt;!--b. before 547 BC, fl. 5th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Confucius]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 551 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Socrates]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 470 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Democritus]] &lt;!--b. 460 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Plato]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 428 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Diogenes]] &lt;!--b. 413/403 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Shang Yang]] &lt;!--b. 390 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Aristotle]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 384 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mencius]] &lt;!--b. 371 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Epicurus]] &lt;!--b. 341 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Xunzi (philosopher)]] &lt;!--b. 310 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Han Fei]] &lt;!--b. 280 BC, d. 233 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Li Si]] &lt;!--b. 280 BC, d. 208 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Cicero]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 106 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lucretius]] &lt;!--b. 99 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Seneca the Younger]] &lt;!--b. 4 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Plotinus]] &lt;!--b. 204--&gt;
# {{Icon|B}} [[Augustine of Hippo]] &lt;!--b. 354--&gt;

====Post-classical====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Al-Kindi]] &lt;!--b. 801--&gt;
# {{Icon|B}} [[Al-Farabi]] &lt;!--b. 870--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter Abelard]] &lt;!--b. 1079--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Averroes]] &lt;!--b. 1126--&gt;
# {{Icon|C}} [[Zhu Xi]] &lt;!--b. 1130--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Thomas Aquinas]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1225--&gt;
# {{Icon|B}} [[Duns Scotus]] &lt;!--b. 1265/1266--&gt;
# {{Icon|C}} [[William of Ockham]] &lt;!--b. 1287--&gt;

====Early modern====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|B}} [[Erasmus]] &lt;!--b. 1466--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wang Yangming]] &lt;!--b. 1472--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giordano Bruno]] &lt;!--b. 1548--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Bacon]] &lt;!--b. 1561--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[René Descartes]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1596--&gt;
# {{Icon|B}} [[Baruch Spinoza]] &lt;!--b. 1632--&gt;
# {{Icon|C}} [[George Berkeley]] &lt;!--b. 1685--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[David Hume]] &lt;!--b. 1711--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean-Jacques Rousseau]] &lt;!--b. 1712--&gt;
# {{Icon|C}} [[Denis Diderot]] &lt;!--b. 1713--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Immanuel Kant]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1724--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gotthold Ephraim Lessing]] &lt;!--b. 1729 Jan. 22--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jeremy Bentham]] &lt;!--b. 1748--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johann Gottlieb Fichte]] &lt;!--b. 1762--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|28}}
# {{Icon|GA}} [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] &lt;!--b. 1770--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Schopenhauer]] &lt;!--b. 1788--&gt;
# {{Icon|B}} [[Auguste Comte]] &lt;!--b. 1798--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ralph Waldo Emerson]]&lt;!--born 1803--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Stuart Mill]] &lt;!--b. 1806--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Søren Kierkegaard]] &lt;!--b. 1813--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry David Thoreau]] &lt;!--b. 1817--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Sanders Peirce]] &lt;!--b. 1839--&gt;
# {{Icon|C}} [[William James]] &lt;!--b. 1842--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Friedrich Nietzsche]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edmund Husserl]] &lt;!--b. 1859 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henri Bergson]] &lt;!--b. 1859 Oct. 18--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Dewey]] &lt;!--b. 1859 Oct. 20--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Alfred North Whitehead]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Bertrand Russell]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Ludwig Wittgenstein]] &lt;!--b. 1889 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Martin Heidegger]] &lt;!--b. 1889 Sep.--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Karl Popper]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean-Paul Sartre]] &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hannah Arendt]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Simone de Beauvoir]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|C}} [[Isaiah Berlin]] &lt;!--b. 1909--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marshall McLuhan]] &lt;!--b. 1911--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Rawls]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Frantz Fanon]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Michel Foucault]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jürgen Habermas]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jacques Derrida]] &lt;!--b. 1930--&gt;
{{Div col end}}

===Historians and archaeologists===
{{Vital article count|22}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Ancient====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} '''[[Herodotus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 484 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Thucydides]] &lt;!--b. 460 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Xenophon]] &lt;!--b. 430 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sima Qian]] &lt;!--b. 145 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Josephus]] &lt;!--b. 37--&gt;
# {{Icon|C}} [[Plutarch]] &lt;!--b. 40--&gt;
# {{Icon|B}} [[Tacitus]] &lt;!--b. 56--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eusebius]] &lt;!--b. 260/265--&gt;

====Post-classical====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|GA}} [[Bede]] &lt;!--b. 672/673--&gt;
# {{Icon|C}} '''[[Ibn Khaldun]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1332--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Jean Froissart]] &lt;!--b. 1337--&gt;

====Early modern====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Giorgio Vasari]] &lt;!--b. 1511--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edward Gibbon]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nikolay Karamzin]] &lt;!--b. 1766--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[Leopold von Ranke]] &lt;!--b. 1795--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodor Mommsen]] &lt;!--b. 1817--&gt;
# {{Icon|C}} [[Heinrich Schliemann]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frederick Jackson Turner]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles A. Beard]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fernand Braudel]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[A. J. P. Taylor]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eric Hobsbawm]] &lt;!--b. 1917--&gt;
{{Div col end}}

===Political writers===
{{Vital article count|18}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} '''[[Niccolò Machiavelli]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1469--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hugo Grotius]] &lt;!--b. 1583--&gt;
# {{Icon|C}} [[Thomas Hobbes]] &lt;!--b. 1588--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[John Locke]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1632--&gt;
# {{Icon|C}} [[Montesquieu]] &lt;!--b. 1689--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Edmund Burke]] &lt;!--b. 1729 Jan. 12--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Paine]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cesare Beccaria]] &lt;!--b. 1738--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Mary Wollstonecraft]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1759--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexis de Tocqueville]] &lt;!--b. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre-Joseph Proudhon]] &lt;!--b. 1809 Jan. 15--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Bakunin]] &lt;!--b. 1814--&gt;
# {{Icon|B}} [[Herbert Spencer]] &lt;!--b. 1820 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Friedrich Engels]] &lt;!--b. 1820 Nov.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter Kropotkin]] &lt;!--b. 1842--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eduard Bernstein]] &lt;!--b. 1850--&gt;
# {{Icon|B}} [[Antonio Gramsci]] &lt;!--b. 1891 Jan.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Edward Said]] &lt;!--b. 1935--&gt;
{{Div col end}}

===Economists===
{{Vital article count|11}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} '''[[Adam Smith]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1723--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Robert Malthus]] &lt;!--b. 1766--&gt;
# {{Icon|C}} [[David Ricardo]] &lt;!--b. 1772--&gt;
# {{Icon|C}} [[Friedrich List]] &lt;!--b. 1789--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Karl Marx]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vilfredo Pareto]] &lt;!--b. 1848--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[John Maynard Keynes]] &lt;!--b. 1883--&gt;
# {{Icon|B}} [[Friedrich Hayek]] &lt;!--b. 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Kenneth Galbraith]] &lt;!--b. 1908 Oct.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Milton Friedman]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[Paul Samuelson]] &lt;!--b. 1915--&gt;
{{Div col end}}

===Social scientists===
{{Vital article count|13}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|GA}} [[Émile Durkheim]] &lt;!--b. 1858 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Franz Boas]] &lt;!--b. 1858 July--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Max Weber]] &lt;!--b. 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maria Montessori]] &lt;!--b. 1870--&gt;
# {{Icon|C}} [[Marcel Mauss]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Bronisław Malinowski]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edward Bernays]] &lt;!--b. 1891 Nov.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Margaret Mead]] &lt;!--b. 1901--&gt;
# {{Icon|C}} [[Talcott Parsons]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodor W. Adorno]] &lt;!--b. 1903--&gt;
# {{Icon|C}} [[Claude Lévi-Strauss]] &lt;!--b. 1908 Nov.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Clifford Geertz]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre Bourdieu]] &lt;!--b. 1930--&gt;
{{Div col end}}

===Linguists===
{{Vital article count|6}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Pāṇini]]
# {{Icon|C}} [[Noah Webster]] &lt;!--b. 1758--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sequoyah]] &lt;!--b. 1770--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Louis Braille]] &lt;!--b. 1809 Jan. 4--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdinand de Saussure]] &lt;!--b. 1857--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Noam Chomsky]] &lt;!--b. 1928--&gt;
{{Div col end}}

===Psychologists===
{{Vital article count|21}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Francis Galton]]&lt;!--born 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[Wilhelm Wundt]] &lt;!--b. 1832--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ivan Pavlov]] &lt;!--b. 1849--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Sigmund Freud]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[Edward Thorndike]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Carl Jung]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[John B. Watson]] &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kurt Lewin]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[Anna Freud]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean Piaget]] &lt;!--b. 1896 Aug.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lev Vygotsky]] &lt;!--b. 1896 Nov.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gordon Allport]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Carl Rogers]] &lt;!--b. 1902 Jan.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Erik Erikson]] &lt;!--b. 1902 June--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[B. F. Skinner]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|C}} [[Raymond Cattell]] &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[Abraham Maslow]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Albert Ellis]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leon Festinger]] &lt;!--b. 1919--&gt;
# {{Icon|GA}} [[George Armitage Miller]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Albert Bandura]] &lt;!--b. 1925--&gt;
{{Div col end}}

==Religious figures==
{{Vital article count|123}}
:&lt;small&gt;For mythological figures, see: [[Wikipedia:Vital_articles/Level/4/Philosophy_and_religion#Mythology_(109_articles)|Philosophy and religion: Mythology]].&lt;/small&gt;
===Abrahamic religions===
{{Vital article count|86}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Judaism====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Rabbi Akiva]] &lt;!--b. 50--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rashi]] &lt;!--b. 1040--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maimonides]] &lt;!--b. 1138--&gt;
# {{Icon|B}} [[Judah Loew ben Bezalel]] &lt;!--b. 1512--&gt;
# {{Icon|C}} [[Baal Shem Tov]] &lt;!--b. 1700--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vilna Gaon]] &lt;!--b. 1720--&gt;

====Christianity====
{{Vital article count|60}}
===== New Testament figures=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Mary, mother of Jesus]] &lt;!--b. 18 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[John the Baptist]] &lt;!--b. 6 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Jesus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 6-4 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saint Peter]] &lt;!--b. 1 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Judas Iscariot]] &lt;!--1st century AD--&gt;
# {{Icon|B}} [[Paul the Apostle]] &lt;!--b. 5--&gt;
# {{Icon|B}} [[John the Apostle]] &lt;!--b. 6--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mary Magdalene]] &lt;!--b. 8--&gt;

=====Pre-Schism=====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|B}} [[Irenaeus]] &lt;!--b. 125--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Clement of Alexandria]] &lt;!--b. 150--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tertullian]] &lt;!--b. 155--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Origen]] &lt;!--b. 185--&gt;
# {{Icon|C}} [[Arius]] &lt;!--b. 250/256--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saint Nicholas]] &lt;!--b. 270--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saint George]] &lt;!--3rd century AD, d. 303--&gt;
# {{Icon|C}} [[Athanasius of Alexandria]] &lt;!--b. 296-298--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Gregory of Nazianzus]] &lt;!--b. 329--&gt;
# {{Icon|B}} [[Basil of Caesarea]] &lt;!--b. 330--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gregory of Nyssa]] &lt;!--b. 335--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ambrose]] &lt;!--b. 339--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jerome]] &lt;!--b. 342-347--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[John Chrysostom]] &lt;!--b. 347--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cyril of Alexandria]] &lt;!--b. 376--&gt;
# {{Icon|C}} [[Benedict of Nursia]] &lt;!--b. 480--&gt;
# {{Icon|B}} [[John of Damascus]] &lt;!--b. 675/676--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cyril and Methodius]] &lt;!--b. 815, b. 826--&gt;

======Popes======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Clement of Rome]] &lt;!--d. 100--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Leo I]] &lt;!--b. 391--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pope Gregory I]] &lt;!--b. 540--&gt;

=====Catholic Church=====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|B}} [[Anselm of Canterbury]] &lt;!--b. 1033/1034--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis of Assisi]] &lt;!--b. 1181--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bonaventure]] &lt;!--b. 1221--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Wycliffe]] &lt;!--b. 1328--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jan Hus]] &lt;!--b. 1369--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tomás de Torquemada]] &lt;!--b. 1420--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ignatius of Loyola]] &lt;!--b. 1491--&gt;
# {{Icon|C}} [[Francis Xavier]] &lt;!--b. 1506--&gt;
# {{Icon|B}} [[Teresa of Ávila]] &lt;!--b. 1515--&gt;
# {{Icon|B}} [[John of the Cross]] &lt;!--b. 1542--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Mother Teresa]] &lt;!--b. 1910--&gt;

======Popes======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Pope Pius IX]] &lt;!--b. 1792--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope John XXIII]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Pope John Paul II]] &lt;!--b. 1920--&gt;

=====Orthodox Church=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Patriarch Nikon of Moscow]] &lt;!--b. 1605--&gt;
# {{Icon|C}} [[Grigori Rasputin]] &lt;!--b. 1869--&gt;

=====Protestantism=====
{{Vital article count|13}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Martin Luther]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1483--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Huldrych Zwingli]] &lt;!--b. 1484--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Thomas Cranmer]] &lt;!--b. 1489--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philip Melanchthon]] &lt;!--b. 1497--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John Calvin]] &lt;!--b. 1509--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John Knox]] &lt;!--b. 1514--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jacobus Arminius]] &lt;!--b. 1560--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Wesley]] &lt;!--b. 1703 June--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jonathan Edwards (theologian)]] &lt;!--b. 1703 Oct.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Karl Barth]] &lt;!--b. 1886--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dietrich Bonhoeffer]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Billy Graham]] &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Desmond Tutu]] &lt;!--b. 1931--&gt;

=====Others=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Joseph Smith]] &lt;!--Latter Day Saint, b. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mary Baker Eddy]] &lt;!--Christian Science, b. 1821--&gt;

====Islam====
{{Vital article count|19}}
=====Early Islam=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Khadija bint Khuwaylid]] &lt;!--b. 554--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Muhammad]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 570--&gt;
# {{Icon|B}} [[Fatima]] &lt;!--b. 605/615--&gt;
# {{Icon|C}} [[Aisha]] &lt;!--b. 614--&gt;

=====Shia Islam=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} '''[[Ali]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 600--&gt;
# {{Icon|B}} [[Husayn ibn Ali]] &lt;!--b. 626--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ja'far al-Sadiq]] &lt;!--b. 702--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mulla Sadra]] &lt;!--b. 1571/1572--&gt;

=====Sunni Islam=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Abu Hanifa]] &lt;!--b. 699--&gt;
# {{Icon|C}} [[Malik ibn Anas]] &lt;!--b. 711--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Shafi'i]] &lt;!--b. 767--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ahmad ibn Hanbal]] &lt;!--b. 780--&gt;
# {{Icon|B}} [[Muhammad al-Bukhari]] &lt;!--b. 810--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muslim ibn al-Hajjaj]] &lt;!--b. after 815--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Ghazali]] &lt;!--b. 1058--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ibn Arabi]] &lt;!--b. 1165--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Nawawi]] &lt;!--b. 1230--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ibn Taymiyya]] &lt;!--b. 1263--&gt;
# {{Icon|B}} [[Muhammad ibn Abd al-Wahhab]] &lt;!--b. 1703--&gt;

====Baháʼí Faith====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Baháʼu'lláh]] &lt;!--b. 1817--&gt;
{{Div col end}}

===Dharmic religions===
{{Vital article count|35}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Hinduism====
{{Vital article count|17}}
=====Ancient=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Valmiki]]
# {{Icon|C}} [[Vyasa]]
# {{Icon|C}} [[Kapila]] &lt;!--b. 7th century BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Patanjali]] &lt;!--c. 2nd century BC-5th century AD--&gt;

===== Post-classical=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Gaudapada]] &lt;!--fl. 6th century AD--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kumārila Bhaṭṭa]] &lt;!--b. 700--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Adi Shankara]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 700/788--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramanuja]] &lt;!--b. 1077--&gt;
# {{Icon|B}} [[Basava]] &lt;!--b. 1131--&gt;
# {{Icon|B}} [[Madhvacharya]] &lt;!--b. 1199--&gt;

=====Modern=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Chaitanya Mahaprabhu]] &lt;!--b. 1486--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramakrishna]] &lt;!--b. 1836--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Swami Vivekananda]] &lt;!--b. 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sri Aurobindo]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Ramana Maharshi]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|C}} [[Paramahansa Yogananda]] &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada]] &lt;!--b. 1896--&gt;

====Buddhism====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|B}} '''[[The Buddha]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 563 BC/480 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nagarjuna]] &lt;!--b. 150--&gt;
# {{Icon|B}} [[Padmasambhava]] &lt;!--fl. 8th century AD--&gt;
# {{Icon|B}} [[14th Dalai Lama]] &lt;!--b. 1935--&gt;

=====Chinese Buddhism=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Kumārajīva]] &lt;!--b. 344--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bodhidharma]] &lt;!--fl. 5th/6th century AD--&gt;
# {{Icon|C}} [[Zhiyi]] &lt;!--b. 538--&gt;
# {{Icon|C}} [[Huineng]] &lt;!--b. 638--&gt;

=====Indian Buddhism=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|GA}} [[Maudgalyayana]]
# {{Icon|GA}} [[Śāriputra]]
# {{Icon|GA}} [[Ānanda]] &lt;!--b. 5th century BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vasubandhu]] &lt;!--b. 4th century AD--&gt;

=====Japanese Buddhism=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Kūkai]] &lt;!--b. 774--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dōgen]] &lt;!--b. 1200--&gt;

====Jainism====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Mahavira]] &lt;!--b. 599 BC--&gt;

====Sikhism====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Guru Nanak]] &lt;!--b. 1469--&gt;
# {{Icon|B}} [[Guru Gobind Singh]] &lt;!--b. 1666--&gt;

====Theosophy====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Helena Blavatsky]] &lt;!--b. 1831--&gt;
{{Div col end}}

===Others===
{{Vital article count|2}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Zoroaster]] &lt;!--Zoroastrianism, b. 624-599 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Aleister Crowley]] &lt;!--Thelema, b. 1875--&gt;
{{Div col end}}

==Politicians and leaders==
{{Vital article count|500}}
===Ancient===
{{Vital article count|74}}
====Africa====
{{Vital article count|13}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|Start}} [[Ezana of Axum]] &lt;!--fl. 320s-360--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gaiseric]] &lt;!--b. 389--&gt;

=====Egypt=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Narmer]] &lt;!--fl. 3100 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Thutmose I]] &lt;!--d. 1493 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Hatshepsut]] &lt;!--b. 1505 BC, d. 1458 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Thutmose III]] &lt;!--b. 1479 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Akhenaten]] &lt;!--b. before 1363-1361 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nefertiti]] &lt;!--b. 1370 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tutankhamun]] &lt;!--b. 1341 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Ramesses II]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1303 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramesses III]] &lt;!--b. 1217 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ptolemy I Soter]] &lt;!--b. 367 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Cleopatra]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 70/69 BC--&gt;
{{Div col end}}

====Asia====
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Cyrus the Great]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 600 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Darius the Great]] &lt;!--b. 550 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Xerxes I]] &lt;!--b. 518 BC--&gt;

=====Eastern Asia=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Modu Chanyu]] &lt;!--b. 234 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gwanggaeto the Great]] &lt;!--b. 374--&gt;

======China======
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Yu the Great]] &lt;!--fl. 21st century BC per zh.wikipedia--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Qin Shi Huang]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 259 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emperor Gaozu of Han]] &lt;!--b. 256 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Emperor Wu of Han]] &lt;!--b. 156 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cao Cao]] &lt;!--b. 155--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Ajatashatru]] &lt;!--d. 460 BC/373 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Chandragupta Maurya]] &lt;!--b. 350-340 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Ashoka]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 304 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Menander I]] &lt;!--b. 180 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kanishka]] &lt;!--d. 150--&gt;
# {{Icon|B}} [[Samudragupta]] &lt;!--b. 318--&gt;
# {{Icon|C}} [[Chandragupta II]] &lt;!--b. 345-350--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Sargon of Akkad]] &lt;!--d. 2279 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Puduḫepa]] &lt;!--fl. 13th century BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ashurbanipal]] &lt;!--b. 685 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tigranes the Great]] &lt;!--b. 140 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mithridates VI Eupator]] &lt;!--b. 135 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Herod the Great]] &lt;!--b. 72 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Zenobia]] &lt;!--b. 240--&gt;

======Babylon======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} '''[[Hammurabi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1810 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Nebuchadnezzar II]] &lt;!--b. 642 BC--&gt;

======Hellenistic Kingdoms======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Antigonus I Monophthalmus]] &lt;!--b. 382 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Seleucus I Nicator]] &lt;!--b. 358 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antiochus III the Great]] &lt;!--b. 241 BC--&gt;
{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|32}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|B}} [[Decebalus]] &lt;!--d. 106--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Attila]] &lt;!--b. 406--&gt;

======Greece======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Lycurgus]]
# {{Icon|C}} [[Draco (legislator)]] &lt;!--b. before 625 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Solon]] &lt;!--b. 630 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Themistocles]] &lt;!--b. 524 BC--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Pericles]] &lt;!--b. 495 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Alcibiades]] &lt;!--b. 450 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Demosthenes]] &lt;!--b. 384 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Philip II of Macedon]] &lt;!--b. 382 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Alexander the Great]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 356 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pyrrhus of Epirus]] &lt;!--b. 319/318 BC--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Vercingetorix]] &lt;!--b. 80 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Arminius]] &lt;!--b. 18/17 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Boudica]] &lt;!--d. 60/61--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alaric I]] &lt;!--b. 370--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodoric I]] &lt;!--b. 390/393--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodoric the Great]] &lt;!--b. 454--&gt;

=====Rome=====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|C}} [[Cato the Elder]] &lt;!--b. 234 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gracchi brothers]] &lt;!--fl. 133-121 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Julius Caesar]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 100 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Augustus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 63 BC--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Tiberius]] &lt;!--b. 42 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Caligula]] &lt;!--b. 12--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Nero]] &lt;!--b. 37--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Domitian]] &lt;!--b. 51--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Trajan]] &lt;!--b. 53--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hadrian]] &lt;!--b. 76--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Marcus Aurelius]] &lt;!--b. 121--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Diocletian]] &lt;!--b. 242/245--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Constantine the Great]] &lt;!--b. 272--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Theodosius I]] &lt;!--b. 347--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|134}}
====Africa====
{{Vital article count|8}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Abd Allah al-Mahdi Billah]] &lt;!--b. 874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Hakim bi-Amr Allah]] &lt;!--b. 985--&gt;
# {{Icon|B}} [[Baybars]] &lt;!--b. 1223/1228--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Mansa Musa]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1280--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Nasir Muhammad]] &lt;!--b. 1285, d. 1341--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Amda Seyon I]] &lt;!--d. 1344--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Zara Yaqob]]&lt;!--b. 1399--&gt;
# {{Icon|C}} [[Askia Muhammad I]]&lt;!--b. 1443--&gt;
{{Div col end}}

====Americas====
{{Vital article count|2}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Moctezuma I]] &lt;!--b. 1398--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pachacuti]] &lt;!--b. 1403/1418--&gt;
{{Div col end}}

====Asia====
{{Vital article count|47}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Bumin Qaghan]] &lt;!--d. 552--&gt;
# {{Icon|B}} [[Khosrow I]] &lt;!--b. 512-514, d. 579--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mahmud of Ghazni]] &lt;!--b. 971--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tughril I]] &lt;!--b. 993--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nizam al-Mulk]] &lt;!--b. 1018--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muhammad of Ghor]] &lt;!--b. 1144--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tamar of Georgia]] &lt;!--b. 1160--&gt;
# {{Icon|C}} '''[[Timur]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1320s--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ulugh Beg]] &lt;!--b. 1394--&gt;

=====East Asia=====
{{Vital article count|17}}
======China======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Emperor Wen of Sui]] &lt;!--b. 541--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emperor Taizong of Tang]] &lt;!--b. 598--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wu Zetian]] &lt;!--b. 624--&gt;
# {{Icon|B}} [[Emperor Xuanzong of Tang]] &lt;!--b. 685--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emperor Taizu of Song]] &lt;!--b. 927--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hongwu Emperor]] &lt;!--b. 1328--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Yongle Emperor]] &lt;!--b. 1360--&gt;

======Korea======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Taejo of Goryeo]] &lt;!--b. 877--&gt;
# {{Icon|C}} [[Taejo of Joseon]] &lt;!--b. 1335--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sejong the Great]] &lt;!--b. 1397--&gt;

======Mongol Empire======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|FA}} '''[[Genghis Khan]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1162--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jochi]] &lt;!--b. 1182--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ögedei Khan]] &lt;!--b. 1186--&gt;
# {{Icon|C}} [[Batu Khan]] &lt;!--b. 1205--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kublai Khan]] &lt;!--b. 1215--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hulegu Khan]] &lt;!--b. 1217--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tokhtamysh]] &lt;!--b. 1342--&gt;

=====Southeastern Asia=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Anawrahta]] &lt;!--b. 1014--&gt;
# {{Icon|C}} [[Suryavarman II]] &lt;!--b. 1094/1098--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jayavarman VII]] &lt;!--b. 1122/1125--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramkhamhaeng]] &lt;!--b. 1237/1247--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gajah Mada]] &lt;!--b. 1290--&gt;

======Vietnam======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Trần Thánh Tông]] &lt;!--b. 1240--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lê Lợi]] &lt;!--b. 1385--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lê Thánh Tông]] &lt;!--b. 1442--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Harsha]] &lt;!--b. 590--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rajaraja I]] &lt;!--b. 947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Prithviraj Chauhan]] &lt;!--b. 1166--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alauddin Khalji]] &lt;!--b. 1266--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[Saladin]] &lt;!--b. 1137--&gt;
# {{Icon|B}} [[Osman I]] &lt;!--b. 1254/1255--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mehmed II]] &lt;!--b. 1432--&gt;

======Caliphates======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Abu Bakr]] &lt;!--b. 573--&gt;
# {{Icon|B}} [[Uthman]] &lt;!--b. 573/576--&gt;
# {{Icon|B}} [[Umar]] &lt;!--b. 584--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Mu'awiya I]] &lt;!--b. 597/603/605--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Abd al-Malik ibn Marwan]] &lt;!--b. 644/647--&gt;
# {{Icon|C}} [[Harun al-Rashid]] &lt;!--b. 763/766--&gt;
{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|77}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|29}}
# {{Icon|B}} [[Svatopluk I of Moravia]] &lt;!--b. 840--&gt;
# {{Icon|C}} [[Stefan Dušan]] &lt;!--b. 1308--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vlad the Impaler]] &lt;!--b. 1428/1431--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Stephen the Great]] &lt;!--b. 1433-1440--&gt;

======Bulgaria======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|Start}} [[Krum]] &lt;!--d. 814--&gt;
# {{Icon|C}} [[Boris I of Bulgaria]] &lt;!--d. 907--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ivan Asen II]] &lt;!--b. 1190s--&gt;

======Byzantine Empire======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Justinian I]] &lt;!--b. 482--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodora (wife of Justinian I)]] &lt;!--b. 490/500--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Heraclius]] &lt;!--b. 575--&gt;
# {{Icon|B}} [[Leo III the Isaurian]] &lt;!--b. 685--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Basil II]] &lt;!--b. 958--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Manuel I Komnenos]] &lt;!--b. 1118--&gt;

======Hungary======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|FA}} [[Stephen I of Hungary]] &lt;!--b. 975--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Béla IV of Hungary]] &lt;!--b. 1206--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Louis I of Hungary]] &lt;!--b. 1326--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Matthias Corvinus]] &lt;!--b. 1443--&gt;

======Poland and Lithuania======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Mieszko I]] &lt;!--b. 930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bolesław I the Brave]] &lt;!--b. 967--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gediminas]] &lt;!--b. 1275--&gt;
# {{Icon|C}} [[Casimir III the Great]] &lt;!--b. 1310--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vytautas the Great]] &lt;!--b. 1350--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Władysław II Jagiełło]] &lt;!--b. 1352/1362--&gt;

======Russia and Ukraine======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Sviatoslav I]] &lt;!--b. 943--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vladimir the Great]] &lt;!--b. 958--&gt;
# {{Icon|B}} [[Yaroslav the Wise]] &lt;!--b. 978--&gt;
# {{Icon|C}} [[Daniel of Galicia]] &lt;!--b. 1201--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Nevsky]] &lt;!--b. 1221--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ivan III of Russia]] &lt;!--b. 1440--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|48}}
======British Isles======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[Alfred the Great]] &lt;!--b. 849--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Æthelstan]] &lt;!--b. 894--&gt;
# {{Icon|FA}} [[William the Conqueror]] &lt;!--b. 1028--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Henry II of England]] &lt;!--b. 1133--&gt;
# {{Icon|B}} [[Richard I of England]] &lt;!--b. 1157--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John, King of England]] &lt;!--b. 1166--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Edward I of England]] &lt;!--b. 1239--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert the Bruce]] &lt;!--b. 1274--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Edward III of England]] &lt;!--b. 1312--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry V of England]] &lt;!--b. 1386--&gt;

======France======
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[Clovis I]] &lt;!--b. 466--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Martel]] &lt;!--b. 688--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Charlemagne]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 748--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis the Pious]] &lt;!--b. 778--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eleanor of Aquitaine]] &lt;!--b. 1124--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philip II of France]] &lt;!--b. 1165--&gt;
# {{Icon|B}} [[Louis IX of France]] &lt;!--b. 1214--&gt;
# {{Icon|B}} [[Philip IV of France]] &lt;!--b. 1268--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis XI]] &lt;!--b. 1423--&gt;

======Germany======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Charles the Fat]] &lt;!--b. 839--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry the Lion]] &lt;!--b. 1129/1131--&gt;

======Holy Roman Empire======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Otto the Great]] &lt;!--b. 912--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Henry IV, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1050--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frederick Barbarossa]] &lt;!--b. 1122--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frederick II, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1194--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles IV, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1316--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sigismund, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1368--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maximilian I, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1459--&gt;

======Iberia======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Abd al-Rahman I]] &lt;!--b. 731--&gt;
# {{Icon|C}} [[Abd al-Rahman III]] &lt;!--b. 890--&gt;
# {{Icon|C}} [[Afonso I of Portugal]] &lt;!--b. 1106/1109/1111--&gt;
# {{Icon|C}} [[Prince Henry the Navigator]] &lt;!--b. 1394--&gt;
# {{Icon|B}} [[Isabella I of Castile]] &lt;!--b. 1451--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdinand II of Aragon]] &lt;!--b. 1452--&gt;

======Italy======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Robert Guiscard]] &lt;!--b. 1015--&gt;
# {{Icon|C}} [[Roger II of Sicily]] &lt;!--b. 1095--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cosimo de' Medici]] &lt;!--b. 1389--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lorenzo de' Medici]] &lt;!--b. 1449--&gt;
# {{Icon|B}} [[Girolamo Savonarola]] &lt;!--b. 1452--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cesare Borgia]] &lt;!--b. 1475--&gt;

======Papal States======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Pope Gregory VII]] &lt;!--b. 1015--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Urban II]] &lt;!--b. 1035--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Innocent III]] &lt;!--b. 1161--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Boniface VIII]] &lt;!--b. 1230--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Alexander VI]] &lt;!--b. 1431--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Julius II]] &lt;!--b. 1443--&gt;

======Scandinavia======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Cnut]] &lt;!--b. 990--&gt;
# {{Icon|B}} [[Margaret I of Denmark]] &lt;!--b. 1353--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|104}}
====Africa====
{{Vital article count|3}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi]]&lt;!--b. 1506--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ahmad al-Mansur]]&lt;!--b. 1549--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nzinga of Ndongo and Matamba]]&lt;!--b. 1583--&gt;
{{Div col end}}

====Americas====
{{Vital article count|12}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Toussaint Louverture]] &lt;!--b. 1743--&gt;

=====Aztec=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Moctezuma II]] &lt;!--b. 1466--&gt;
# {{Icon|C}} [[La Malinche]] &lt;!--b. 1500--&gt;

=====Inca=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Atahualpa]] &lt;!--b. 1502--&gt;
# {{Icon|C}} [[Túpac Amaru]] &lt;!--b. 1545--&gt;
# {{Icon|C}} [[Túpac Amaru II]] &lt;!--b. 1742--&gt;

=====United States=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Benjamin Franklin]] &lt;!--b. 1706--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[George Washington]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1732--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Thomas Jefferson]] &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James Madison]] &lt;!--b. 1751--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Alexander Hamilton]] &lt;!--b. 1755/1757--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[John Marshall]] &lt;!--b. 1755--&gt;
{{Div col end}}

====Asia and Oceania====
{{Vital article count|41}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Ismail I]] &lt;!--b. 1487--&gt;
# {{Icon|B}} [[Abbas the Great]] &lt;!--b. 1571--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nader Shah]] &lt;!--b. 1688/1698--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ahmad Shah Durrani]] &lt;!--b. 1720-1722--&gt;

=====China=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|GA}} [[Jiajing Emperor]] &lt;!--b. 1507--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nurhaci]] &lt;!--b. 1559--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Wanli Emperor]] &lt;!--b. 1563--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hong Taiji]] &lt;!--b. 1592--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kangxi Emperor]] &lt;!--b. 1654--&gt;
# {{Icon|B}} [[Qianlong Emperor]] &lt;!--b. 1711--&gt;

=====Japan=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Oda Nobunaga]] &lt;!--b. 1534--&gt;
# {{Icon|C}} [[Toyotomi Hideyoshi]] &lt;!--b. 1537--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tokugawa Ieyasu]] &lt;!--b. 1543--&gt;

=====Korea=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Seonjo of Joseon]] &lt;!--b. 1552--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jeongjo of Joseon]] &lt;!--b. 1752--&gt;

=====Southeastern Asia=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[Naresuan]] &lt;!--b. 1555/1556--&gt;
# {{Icon|C}} [[Iskandar Muda]] &lt;!--b. 1583--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Sultan Agung of Mataram]] &lt;!--b. 1593--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rama I]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|C}} [[Quang Trung]] &lt;!--b. 1753--&gt;

======Burma======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Bayinnaung]] &lt;!--b. 1516 Jan.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Tabinshwehti]] &lt;!--b. 1516 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alaungpaya]] &lt;!--b. 1714--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Krishnadevaraya]] &lt;!--b. 1471--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sher Shah Suri]] &lt;!--b. 1472/1486--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Babur]] &lt;!--b. 1483--&gt;
# {{Icon|C}} [[Humayun]] &lt;!--b. 1508--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Akbar]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1542--&gt;
# {{Icon|B}} [[Shah Jahan]] &lt;!--b. 1592--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aurangzeb]] &lt;!--b. 1618--&gt;
# {{Icon|B}} [[Shivaji]] &lt;!--b. 1630--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hyder Ali]] &lt;!--b. 1720--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Prithvi Narayan Shah]] &lt;!--b. 1723--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Clive]] &lt;!--b. 1725--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tipu Sultan]] &lt;!--b. 1751--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Selim I]] &lt;!--b. 1470--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Suleiman the Magnificent]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1494--&gt;
# {{Icon|B}} [[Roxelana]] &lt;!--b. 1505--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mehmed IV]] &lt;!--b. 1642--&gt;
# {{Icon|C}} [[Selim III]] &lt;!--b. 1761--&gt;

=====Oceania=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Kamehameha I]] &lt;!--b. 1736-1761--&gt;
{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|48}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Bohdan Khmelnytsky]] &lt;!--b. 1595--&gt;

======Poland and Lithuania======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|GA}} [[Stephen Báthory]] &lt;!--b. 1533--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sigismund III Vasa]] &lt;!--b. 1566--&gt;
# {{Icon|B}} [[John III Sobieski]] &lt;!--b. 1629--&gt;
# {{Icon|C}} [[Augustus II the Strong]] &lt;!--b. 1670--&gt;

======Russia======
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Ivan the Terrible]] &lt;!--b. 1530--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexis of Russia]] &lt;!--b. 1629--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter the Great]] &lt;!--b. 1672--&gt;
# {{Icon|C}} [[Elizabeth of Russia]] &lt;!--b. 1709--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Catherine the Great]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1729--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|38}}
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[William the Silent]] &lt;!--b. 1533--&gt;

======France======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Francis I of France]] &lt;!--b. 1494--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Catherine de' Medici]] &lt;!--b. 1519--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry IV of France]] &lt;!--b. 1553--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Cardinal Richelieu]] &lt;!--b. 1585--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cardinal Mazarin]] &lt;!--b. 1602--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Louis XIV]] &lt;!--b. 1638--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis XV]] &lt;!--b. 1710--&gt;
# {{Icon|C}} [[Madame de Pompadour]] &lt;!--b. 1721--&gt;
# {{Icon|B}} [[Louis XVI]] &lt;!--b. 1754--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marie Antoinette]] &lt;!--b. 1755--&gt;

======Great Britain and United Kingdom======
{{Vital article count|13}}
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Henry VIII]] &lt;!--b. 1491--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Mary I of England]] &lt;!--b. 1516--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Elizabeth I]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1533--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Mary, Queen of Scots]] &lt;!--b. 1542--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James VI and I]] &lt;!--b. 1566--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Oliver Cromwell]] &lt;!--b. 1599--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Charles I of England]] &lt;!--b. 1600--&gt;
# {{Icon|FA}} [[William III of England]] &lt;!--b. 1650--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Robert Walpole]] &lt;!--b. 1676--&gt;
# {{Icon|GA}} [[William Murray, 1st Earl of Mansfield]] &lt;!--b. 1705--&gt;
# {{Icon|GA}} [[William Blackstone]] &lt;!--b. 1723--&gt;
# {{Icon|FA}} [[George III]] &lt;!--b. 1738--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Pitt the Younger]] &lt;!--b. 1759--&gt;

======Holy Roman Empire, Austria======
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Charles V, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1500--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdinand I, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1503--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leopold I, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1640--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Maria Theresa]] &lt;!--b. 1717--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph II, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1741--&gt;

======Prussia, Germany======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Frederick William I of Prussia]] &lt;!--b. 1688--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Frederick the Great]] &lt;!--b. 1712--&gt;

======Scandinavia======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Gustavus Adolphus]] &lt;!--b. 1594--&gt;
# {{Icon|B}} [[Christina, Queen of Sweden]] &lt;!--b. 1626--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles XII of Sweden]] &lt;!--b. 1682--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles XIV John]] &lt;!--b. 1763--&gt;

======Southern Europe======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Philip II of Spain]] &lt;!--b. 1527--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philip V of Spain]] &lt;!--b. 1683--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sebastião José de Carvalho e Melo, 1st Marquis of Pombal]] &lt;!--b. 1699--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|188}}
====Africa====
{{Vital article count|33}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Africa=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Patrice Lumumba]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mobutu Sese Seko]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Paul Biya]] &lt;!--b. 1933--&gt;

=====Eastern Africa=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|FA}} [[Rainilaiarivony]] &lt;!--b. 1828--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jomo Kenyatta]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hastings Banda]] &lt;!--b. 1898--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Julius Nyerere]] &lt;!--b. 1922--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kenneth Kaunda]] &lt;!--b. 1924 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Idi Amin]] &lt;!--b. 1928--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Paul Kagame]] &lt;!--b. 1957--&gt;

======Ethiopia======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Tewodros II]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Yohannes IV]] &lt;!--b. 1837--&gt;
# {{Icon|B}} [[Menelik II]] &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Haile Selassie]] &lt;!--b. 1892--&gt;

=====Northern Africa=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Emir Abdelkader]] &lt;!--b. 1808--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muhammad Ahmad]] &lt;!--b. 1843--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Muammar Gaddafi]] &lt;!--b. 1942--&gt;

======Egypt======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Muhammad Ali of Egypt]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|C}} [[Isma'il Pasha of Egypt]] &lt;!--b. 1830--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gamal Abdel Nasser]] &lt;!--b. 1918 Jan.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Anwar Sadat]] &lt;!--b. 1918 Dec.--&gt;

=====Southern Africa=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Shaka]] &lt;!--b. 1787--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cecil Rhodes]] &lt;!--b. 1853--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Nelson Mandela]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Robert Mugabe]] &lt;!--b. 1924 Feb.--&gt;
# {{Icon|B}} [[F. W. de Klerk]] &lt;!--b. 1936--&gt;

=====Western Africa=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Léopold Sédar Senghor]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nnamdi Azikiwe]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kwame Nkrumah]] &lt;!--b. 1909--&gt;
# {{Icon|B}} [[Olusegun Obasanjo]] &lt;!--b. 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kofi Annan]] &lt;!--b. 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ellen Johnson Sirleaf]] &lt;!--b. 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Sankara]] &lt;!--b. 1949--&gt;
{{Div col end}}

====Americas====
{{Vital article count|39}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====South America=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|GA}} [[José de San Martín]] &lt;!--b. 1778--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Simón Bolívar]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1783--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antonio José de Sucre]] &lt;!--b. 1795--&gt;
# {{Icon|B}} [[Juan Perón]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[Salvador Allende]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfredo Stroessner]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[Augusto Pinochet]] &lt;!--b. 1915--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Hugo Chávez]] &lt;!--b. 1954--&gt;

======Brazil======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|FA}} [[Pedro I of Brazil]] &lt;!--b. 1798--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pedro II of Brazil]] &lt;!--b. 1825--&gt;
# {{Icon|B}} [[Getúlio Vargas]] &lt;!--b. 1882--&gt;

=====Central America and the Caribbean=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Francisco Morazán]] &lt;!--b. 1792--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rafael Trujillo]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|C}} [[François Duvalier]] &lt;!--b. 1907--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Fidel Castro]] &lt;!--b. 1926--&gt;

=====Mexico=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Antonio López de Santa Anna]] &lt;!--b. 1794--&gt;
# {{Icon|C}} [[Benito Juárez]] &lt;!--b. 1806--&gt;
# {{Icon|B}} [[Porfirio Díaz]] &lt;!--b. 1830--&gt;

=====United States=====
{{Vital article count|19}}
# {{Icon|FA}} [[Andrew Jackson]] &lt;!--b. 1767--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Tecumseh]] &lt;!--b. 1768--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry Clay]] &lt;!--b. 1777--&gt;
# {{Icon|FA}} {{Icon|FFA}} '''[[Abraham Lincoln]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1809--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sitting Bull]] &lt;!--b. 1831--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Woodrow Wilson]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Theodore Roosevelt]] &lt;!--b. 1858--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Franklin D. Roosevelt]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Harry S. Truman]] &lt;!--b. 1884 May--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Eleanor Roosevelt]] &lt;!--b. 1884 Oct.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dwight D. Eisenhower]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|C}} [[J. Edgar Hoover]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lyndon B. Johnson]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ronald Reagan]] &lt;!--b. 1911--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Richard Nixon]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[John F. Kennedy]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Donald Trump]] &lt;!--b. 1946 June--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[George W. Bush]] &lt;!--b. 1946 July--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Barack Obama]] &lt;!--b. 1961--&gt;

=====Canada=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|FA}} [[John A. Macdonald]] &lt;!--b. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre Trudeau]] &lt;!--b. 1919--&gt;
{{Div col end}}

====Asia and Oceania====
{{Vital article count|54}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Mohammad Mosaddegh]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ruhollah Khomeini]] &lt;!--b. 1900/1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mohammad Zahir Shah]] &lt;!--b. 1914--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mohammad Reza Pahlavi]] &lt;!--b. 1919--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eduard Shevardnadze]] &lt;!--b. 1928--&gt;

=====China=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[Empress Dowager Cixi]] &lt;!--b. 1835--&gt;
# {{Icon|C}} [[Chiang Kai-shek]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Mao Zedong]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|B}} [[Soong Mei-ling]] &lt;!--b. 1898 Mar. 4--&gt;
# {{Icon|B}} [[Zhou Enlai]] &lt;!--b. 1898 Mar. 5--&gt;
# {{Icon|B}} [[Deng Xiaoping]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Puyi]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jiang Qing]] &lt;!--b. 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jiang Zemin]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Xi Jinping]] &lt;!--b. 1953--&gt;

=====Japan=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Emperor Meiji]] &lt;!--b. 1852--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hideki Tojo]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eisaku Satō]] &lt;!--b. 1901 Mar.--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Hirohito]] &lt;!--b. 1901 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Shinzo Abe]] &lt;!--b. 1954--&gt;

=====Korea=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Syngman Rhee]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kim Il Sung]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[Park Chung Hee]] &lt;!--b. 1917--&gt;

=====Southeastern Asia=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Chulalongkorn]] &lt;!--b. 1853--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ho Chi Minh]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sukarno]] &lt;!--b. 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ne Win]] &lt;!--b. 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ferdinand Marcos]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Suharto]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lee Kuan Yew]] &lt;!--b. 1923--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pol Pot]] &lt;!--b. 1925 May--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mahathir Mohamad]] &lt;!--b. 1925 July--&gt;
# {{Icon|C}} [[Corazon Aquino]] &lt;!--b. 1933--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|FA}} [[Muhammad Ali Jinnah]] &lt;!--b. 1876--&gt;
# {{Icon|C}} [[D. S. Senanayake]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Sheikh Mujibur Rahman]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benazir Bhutto]] &lt;!--b. 1953--&gt;

======India======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[George Curzon, 1st Marquess Curzon of Kedleston]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Vallabhbhai Patel]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jawaharlal Nehru]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Indira Gandhi]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Atal Bihari Vajpayee]] &lt;!--b. 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[Manmohan Singh]] &lt;!--b. 1932--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Narendra Modi]] &lt;!--b. 1950--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Ibn Saud]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[David Ben-Gurion]] &lt;!--b. 1886--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Yasser Arafat]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saddam Hussein]] &lt;!--b. 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benjamin Netanyahu]] &lt;!--b. 1949--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ali Abdullah Saleh]] &lt;!--b. 1947--&gt;

======Ottoman Empire and Turkey======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Mahmud II]] &lt;!--b. 1785--&gt;
# {{Icon|C}} [[Abdul Hamid II]] &lt;!--b. 1842--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mustafa Kemal Atatürk]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[Recep Tayyip Erdoğan]] &lt;!--b. 1954--&gt;

{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|62}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Europe=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Francis II, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1768--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Klemens von Metternich]] &lt;!--b. 1773--&gt;
# {{Icon|C}} [[Franz Joseph I]] &lt;!--b. 1830--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Józef Piłsudski]] &lt;!--b. 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Dubček]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Václav Havel]] &lt;!--b. 1936--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Lech Wałęsa]] &lt;!--b. 1943--&gt;

=====Southeastern Europe=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Ion Antonescu]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ante Pavelić]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Josip Broz Tito]] &lt;!--b. 1892--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nicolae Ceaușescu]] &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[Slobodan Milošević]] &lt;!--b. 1941--&gt;

=====Russia and USSR=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Alexander I of Russia]] &lt;!--b. 1777--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicholas I of Russia]] &lt;!--b. 1796--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander II of Russia]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicholas II]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Vladimir Lenin]] &lt;!--b. 1870--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Joseph Stalin]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|B}} [[Leon Trotsky]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Nikita Khrushchev]] &lt;!--b. 1894--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Leonid Brezhnev]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Boris Yeltsin]] &lt;!--b. 1931 Feb.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mikhail Gorbachev]] &lt;!--b. 1931 Mar.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vladimir Putin]] &lt;!--b. 1952--&gt;

=====Scandinavia=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] &lt;!--b. 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dag Hammarskjöld]] &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gro Harlem Brundtland]] &lt;!--b. 1939--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|35}}
# {{Icon|B}} [[Leopold II of Belgium]] &lt;!--b. 1835--&gt;

======France======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} {{Icon|FFAC}} '''[[Napoleon]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis Philippe I]] &lt;!--b. 1773--&gt;
# {{Icon|B}} [[Adolphe Thiers]] &lt;!--b. 1797--&gt;
# {{Icon|B}} [[Napoleon III]] &lt;!--b. 1808--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georges Clemenceau]] &lt;!--b. 1841--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles de Gaulle]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[François Mitterrand]] &lt;!--b. 1916--&gt;

======Germany======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Wilhelm I]] &lt;!--b. 1797--&gt;
# {{Icon|B}} [[Otto von Bismarck]] &lt;!--b. 1815--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wilhelm II]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|C}} [[Konrad Adenauer]] &lt;!--b. 1876--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Adolf Hitler]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Joseph Goebbels]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Erich Honecker]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[Willy Brandt]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[Helmut Kohl]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Angela Merkel]] &lt;!--b. 1954--&gt;

======Iberia======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[António de Oliveira Salazar]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Francisco Franco]] &lt;!--b. 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Juan Carlos I]] &lt;!--b. 1938--&gt;

======Ireland======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Charles Stewart Parnell]] &lt;!--b. 1846--&gt;
# {{Icon|B}} [[Éamon de Valera]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michael Collins (Irish leader)]] &lt;!--b. 1890--&gt;

======Italy======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Camillo Benso, Count of Cavour]] &lt;!--b. 1810--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benito Mussolini]] &lt;!--b. 1883--&gt;

======United Kingdom======
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[Robert Peel]] &lt;!--b. 1788--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Benjamin Disraeli]] &lt;!--b. 1804--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Ewart Gladstone]] &lt;!--b. 1809--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Queen Victoria]] &lt;!--b. 1819--&gt;
# {{Icon|C}} [[David Lloyd George]] &lt;!--b. 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Winston Churchill]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Clement Attlee]] &lt;!--b. 1883--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|A}} {{Icon|FFA}} [[Margaret Thatcher]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Elizabeth II]] &lt;!--b. 1926--&gt;
{{Div col end}}

==Military leaders and theorists==
{{Vital article count|51}}
===Ancient===
{{Vital article count|9}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Africa====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Hannibal]] &lt;!--b. 247 BC--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Sun Tzu]] &lt;!--b. 544 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Zhuge Liang]] &lt;!--b. 181--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Leonidas I]] &lt;!--b. 540 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Scipio Africanus]] &lt;!--b. 236/235 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sulla]] &lt;!--b. 138 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pompey]] &lt;!--b. 106 BC--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Mark Antony]] &lt;!--b. 83 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Flavius Aetius]] &lt;!--b. 390--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|11}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|FA}} [[Khalid ibn al-Walid]] &lt;!--d. 642--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Amr ibn al-As]] &lt;!--b. 573, d. 664--&gt;
# {{Icon|B}} [[El Cid]] &lt;!--b. 1043--&gt;
# {{Icon|C}} [[Godfrey of Bouillon]] &lt;!--b. 1060--&gt;
# {{Icon|C}} [[Subutai]] &lt;!--b. 1175--&gt;
# {{Icon|C}} [[Trần Hưng Đạo]] &lt;!--b. 1228--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jan Žižka]] &lt;!--b. 1360--&gt;
# {{Icon|C}} [[Skanderbeg]] &lt;!--b. 1405--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Hunyadi]] &lt;!--b. 1406--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Joan of Arc]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1412--&gt;
# {{Icon|C}} [[Afonso de Albuquerque]] &lt;!--b. 1453--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|12}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Asia====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Yi Sun-sin]] &lt;!--b. 1545--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Miyamoto Musashi]] &lt;!--b. 1584--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Hayreddin Barbarossa]] &lt;!--b. 1466/1483--&gt;
# {{Icon|C}} [[Francisco Pizarro]] &lt;!--b. 1478--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hernán Cortés]] &lt;!--b. 1485--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fernando Álvarez de Toledo, 3rd Duke of Alba]] &lt;!--b. 1507--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Drake]] &lt;!--b. 1540--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michiel de Ruyter]] &lt;!--b. 1607--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John Churchill, 1st Duke of Marlborough]] &lt;!--b. 1650--&gt;
# {{Icon|B}} [[Prince Eugene of Savoy]] &lt;!--b. 1663--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Suvorov]] &lt;!--b. 1729/1730--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Horatio Nelson, 1st Viscount Nelson]] &lt;!--b. 1758--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|19}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Americas====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Robert E. Lee]] &lt;!--b. 1807 Jan.--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ulysses S. Grant]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Douglas MacArthur]] &lt;!--b. 1880 Jan.--&gt;
# {{Icon|B}} [[George C. Marshall]] &lt;!--b. 1880 Dec.--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Enver Pasha]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|C}} [[Isoroku Yamamoto]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|C}} [[Võ Nguyên Giáp]] &lt;!--b. 1911--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|B}} [[Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carl von Clausewitz]] &lt;!--b. 1780--&gt;
# {{Icon|C}} [[Helmuth von Moltke the Elder]] &lt;!--b. 1800--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giuseppe Garibaldi]] &lt;!--b. 1807 July--&gt;
# {{Icon|C}} [[Paul von Hindenburg]] &lt;!--b. 1847--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Robert Baden-Powell, 1st Baron Baden-Powell]] &lt;!--b. 1857--&gt;
# {{Icon|C}} [[Erich Ludendorff]] &lt;!--b. 1865--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bernard Montgomery]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|GA}} [[T. E. Lawrence]] &lt;!--b. 1888--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Erwin Rommel]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hermann Göring]] &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georgy Zhukov]] &lt;!--b. 1896--&gt;
{{Div col end}}

==Rebels, revolutionaries and activists==
{{Vital article count|52}}
===Ancient===
{{Vital article count|1}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Spartacus]] &lt;!--b. 103 BC--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|3}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Abu Muslim]] &lt;!--b. 718-727--&gt;
# {{Icon|B}} [[Babak Khorramdin]] &lt;!--b. 795/798--&gt;
# {{Icon|C}} [[Huang Chao]] &lt;!--b. 835--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|8}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Early modern: General====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Bartolomé de las Casas]] &lt;!--b. 1484--&gt;
# {{Icon|B}} [[Miguel Hidalgo y Costilla]] &lt;!--b. 1753--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Thomas Müntzer]] &lt;!--b. 1489--&gt;
# {{Icon|C}} [[Yemelyan Pugachev]] &lt;!--b. 1742--&gt;
# {{Icon|FA}} [[William Wilberforce]] &lt;!--b. 1759 Aug.--&gt;

=====France=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Jean-Paul Marat]] &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maximilien Robespierre]] &lt;!--b. 1758--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georges Danton]] &lt;!--b. 1759 Oct.--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|40}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Americas====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|FA}} [[Louis Riel]] &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marcus Garvey]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Che Guevara]] &lt;!--b. 1928--&gt;

=====Mexico=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Pancho Villa]] &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emiliano Zapata]] &lt;!--b. 1879--&gt;

=====United States=====
{{Vital article count|16}}
# {{Icon|B}} [[Sojourner Truth]] &lt;!--b. 1797--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Elizabeth Cady Stanton]] &lt;!--b. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Frederick Douglass]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|B}} [[Susan B. Anthony]] &lt;!--b. 1820--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Harriet Tubman]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Muir]] &lt;!--b. 1838--&gt;
# {{Icon|B}} [[Booker T. Washington]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jane Addams]] &lt;!--b. 1860--&gt;
# {{Icon|FA}} [[W. E. B. Du Bois]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Margaret Sanger]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|B}} [[Helen Keller]] &lt;!--b. 1880--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Rosa Parks]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[Betty Friedan]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Malcolm X]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Martin Luther King Jr.]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Harvey Milk]] &lt;!--b. 1930--&gt;

====Africa====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Sayyid Qutb]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ken Saro-Wiwa]] &lt;!--b. 1941--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Steve Biko]] &lt;!--b. 1946--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Diponegoro]] &lt;!--b. 1785--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hong Xiuquan]] &lt;!--b. 1814--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[José Rizal]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Sun Yat-sen]] &lt;!--b. 1866--&gt;
# {{Icon|C}} [[Aung San]] &lt;!--b. 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aung San Suu Kyi]] &lt;!--b. 1945--&gt;

=====India=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|FA}} [[Rani of Jhansi]] &lt;!--b. 1828/1835--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bal Gangadhar Tilak]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Mahatma Gandhi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1869--&gt;
# {{Icon|B}} [[B. R. Ambedkar]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[Subhas Chandra Bose]] &lt;!--b. 1897--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Henry Dunant]] &lt;!--b. 1828--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Emmeline Pankhurst]] &lt;!--b. 1858--&gt;
# {{Icon|B}} [[Theodor Herzl]] &lt;!--b. 1860--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Emma Goldman]] &lt;!--b. 1869--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rosa Luxemburg]] &lt;!--b. 1871--&gt;
{{Div col end}}

==Scientists, inventors and mathematicians==
{{Vital article count|256}}
===Pre-modern figures===
{{Vital article count|28}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Ancient history====
{{Vital article count|15}}
# {{Icon|GA}} [[Pythagoras]] &lt;!--b. 570 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Hippocrates]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 460 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Euclid]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--fl. 300 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Archimedes]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 287 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eratosthenes]] &lt;!--b. 276 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Apollonius of Perga]] &lt;!--b. 240 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hipparchus]] &lt;!--b. 190 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pliny the Elder]] &lt;!--b. 23/24--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Cai Lun]]&lt;!--b. 50-62--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hero of Alexandria]] &lt;!--possibly fl. 62 --&gt;
# {{Icon|FA}} [[Zhang Heng]] &lt;!--b. 78--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ptolemy]] &lt;!--b. 100--&gt;
# {{Icon|B}} [[Galen]] &lt;!--b. 129--&gt;
# {{Icon|B}} [[Diophantus]] &lt;!--fl. 250--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hypatia]] &lt;!--b. 350-370--&gt;

====Post-classical history====
{{Vital article count|13}}
# {{Icon|C}} [[Aryabhata]] &lt;!--b. 476--&gt;
# {{Icon|C}} [[Brahmagupta]] &lt;!--b. 598--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jabir ibn Hayyan]] &lt;!--d. 806-816--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Al-Khwarizmi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 780, d. 850--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Abu Bakr al-Razi]] &lt;!--b. 864/865--&gt;
# {{Icon|B}} [[Al-Zahrawi]] &lt;!--b. 936--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Ibn al-Haytham]] &lt;!--b. 865--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Biruni]] &lt;!--b. 973--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Avicenna]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 980--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Shen Kuo]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1031--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fibonacci]] &lt;!--b. 1170--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nasir al-Din al-Tusi]] &lt;!--b. 1201--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Johannes Gutenberg]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born c. 1393-1406--&gt;
{{Div col end}}

===Physics===
{{Vital article count|56}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Early modern====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[William Gilbert (physicist)]] &lt;!--b. 1544--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Christiaan Huygens]] &lt;!--b. 1629--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Robert Hooke]] &lt;!--b. 1635--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Isaac Newton]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1643--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Lomonosov]] &lt;!--b. 1711--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry Cavendish]] &lt;!--b. 1731--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|44}}
# {{Icon|C}} [[Thomas Young (scientist)]] &lt;!--b. 1773--&gt;
# {{Icon|C}} [[André-Marie Ampère]] &lt;!--b. 1775--&gt;
# {{Icon|C}} [[Amedeo Avogadro]] &lt;!--b. 1776--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hans Christian Ørsted]] &lt;!--b. 1777--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Augustin-Jean Fresnel]] &lt;!--b. 1788--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georg Ohm]] &lt;!--b. 1789--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Michael Faraday]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1791--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nicolas Léonard Sadi Carnot]] &lt;!--b. 1796--&gt;
# {{Icon|B}} [[James Prescott Joule]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Léon Foucault]] &lt;!--b. 1819--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hermann von Helmholtz]] &lt;!--b. 1821--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gustav Kirchhoff]] &lt;!--b. 1824 Mar.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lord Kelvin]] &lt;!--b. 1824 June--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[James Clerk Maxwell]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1831--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johannes Diderik van der Waals]] &lt;!--b. 1837--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ernst Mach]] &lt;!--b. 1838--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ludwig Boltzmann]] &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wilhelm Röntgen]] &lt;!--b. 1845--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henri Becquerel]] &lt;!--b. 1852 Dec. 15--&gt;
# {{Icon|B}} [[Albert A. Michelson]] &lt;!--b. 1852 Dec. 19--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hendrik Lorentz]] &lt;!--b. 1853--&gt;
# {{Icon|B}} [[J. J. Thomson]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[Heinrich Hertz]] &lt;!--b. 1857--&gt;
# {{Icon|C}} [[Max Planck]] &lt;!--b. 1858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pierre Curie]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Henry Bragg]] &lt;!--b. 1862--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Marie Curie]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Millikan]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ernest Rutherford]] &lt;!--b. 1871--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Lise Meitner]] &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Albert Einstein]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Max Born]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Niels Bohr]] &lt;!--b. 1885--&gt;
# {{Icon|B}} [[Erwin Schrödinger]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|GA}} [[C. V. Raman]] &lt;!--b. 1888--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James Chadwick]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[Wolfgang Pauli]] &lt;!--b. 1900--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ernest Lawrence]] &lt;!--b. 1901 Aug.--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Enrico Fermi]] &lt;!--b. 1901 Sep.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Werner Heisenberg]] &lt;!--b. 1901 Dec.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Paul Dirac]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|FA}} [[J. Robert Oppenheimer]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hans Bethe]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Edward Teller]] &lt;!--b. 1908--&gt;

====Contemporary====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|FA}} [[Richard Feynman]] &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrei Sakharov]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tsung-Dao Lee]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|C}} [[Murray Gell-Mann]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles K. Kao]] &lt;!--b. 1933--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Stephen Hawking]] &lt;!--b. 1942--&gt;
{{Div col end}}

===Astronomy===
{{Vital article count|10}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} '''[[Nicolaus Copernicus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1473--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tycho Brahe]] &lt;!--b. 1546--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Galileo Galilei]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1564--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Johannes Kepler]] &lt;!--b. 1571--&gt;
# {{Icon|C}} [[Edmond Halley]] &lt;!--b. 1656--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Herschel]] &lt;!--b. 1738--&gt;
# {{Icon|B}} [[Caroline Herschel]] &lt;!--b. 1750--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edwin Hubble]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georges Lemaître]] &lt;!--b. 1894--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Carl Sagan]] &lt;!--b. 1934--&gt;
{{Div col end}}

===Chemistry===
{{Vital article count|23}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Robert Boyle]] &lt;!--b. 1627--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Joseph Priestley]] &lt;!--b. 1733--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Antoine Lavoisier]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Dalton]] &lt;!--b. 1766--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Louis Gay-Lussac]] &lt;!--b. 1778 Dec. 6--&gt;
# {{Icon|B}} [[Humphry Davy]] &lt;!--b. 1778 Dec. 17--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jöns Jacob Berzelius]] &lt;!--b. 1779--&gt;
# {{Icon|B}} [[Friedrich Wöhler]] &lt;!--b. 1800--&gt;
# {{Icon|B}} [[Justus von Liebig]] &lt;!--b. 1803--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Dmitri Mendeleev]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1834--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Josiah Willard Gibbs]] &lt;!--b. 1839--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] &lt;!--b. 1852--&gt;
# {{Icon|C}} [[Svante Arrhenius]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fritz Haber]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gilbert N. Lewis]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Otto Hahn]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|B}} [[Irving Langmuir]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter Debye]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Harold Urey]] &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Linus Pauling]] &lt;!--b. 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dorothy Hodgkin]] &lt;!--b. 1910--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Burns Woodward]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Frederick Sanger]] &lt;!--b. 1918--&gt;
{{Div col end}}

===Biology===
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Antonie van Leeuwenhoek]] &lt;!--b. 1632--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Carl Linnaeus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1707--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Banks]] &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean-Baptiste Lamarck]] &lt;!--b. 1744--&gt;
# {{Icon|B}} [[Georges Cuvier]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|B}} [[John James Audubon]] &lt;!--b. 1785--&gt;
# {{Icon|B}} [[Louis Agassiz]] &lt;!--b. 1807--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Charles Darwin]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph Dalton Hooker]] &lt;!--b. 1817--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gregor Mendel]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Alfred Russel Wallace]] &lt;!--b. 1823--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Henry Huxley]] &lt;!--b. 1825--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ernst Haeckel]] &lt;!--b. 1834--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Edward Drinker Cope]] &lt;!--b. 1840--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eugenius Warming]] &lt;!--b. 1841--&gt;
# {{Icon|C}} [[Santiago Ramón y Cajal]] &lt;!--b. 1852--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Washington Carver]] &lt;!--b. 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alfred Kinsey]] &lt;!--b. 1894--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hans Krebs (biochemist)]] &lt;!--b. 1900--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Barbara McClintock]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[Konrad Lorenz]] &lt;!--b. 1903--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Rachel Carson]] &lt;!--b. 1907--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Norman Borlaug]] &lt;!--b. 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Crick]] &lt;!--b. 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rosalind Franklin]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[James Watson]] &lt;!--b. 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jane Goodall]] &lt;!--b. 1934--&gt;
# {{Icon|C}} [[W. D. Hamilton]] &lt;!--b. 1936--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Stephen Jay Gould]] &lt;!--b. 1941--&gt;
{{div col end}}

===Medicine===
{{Vital article count|14}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Paracelsus]] &lt;!--b. 1493--&gt;
# {{Icon|C}} [[Andreas Vesalius]] &lt;!--b. 1514--&gt;
# {{Icon|B}} [[Li Shizhen]] &lt;!--b. 1518--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Harvey]] &lt;!--b. 1578--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Luigi Galvani]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Edward Jenner]] &lt;!--b. 1749--&gt;
# {{Icon|C}} [[Claude Bernard]] &lt;!--b. 1813--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ignaz Semmelweis]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Florence Nightingale]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1820--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Louis Pasteur]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph Lister]] &lt;!--b. 1827--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Koch]] &lt;!--b. 1843--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander Fleming]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jonas Salk]] &lt;!--b. 1914--&gt;
{{Div col end}}

===Earth science and physical geography===
{{Vital article count|6}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[James Hutton]]&lt;!--born 1726--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander von Humboldt]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Lyell]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfred Wegener]]&lt;!--born 1880--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacques Cousteau]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marie Tharp]]&lt;!--born 1920--&gt;
{{Div col end}}

===Inventors and engineers===
{{Vital article count|34}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[James Watt]]&lt;!--born 1736--&gt;
# {{Icon|C}} [[Montgolfier brothers]]&lt;!--born 1740 and 1745--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alessandro Volta]]&lt;!--born 1745--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicéphore Niépce]]&lt;!--born 1765--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Fulton]]&lt;!--born 1765--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eli Whitney]]&lt;!--born 1765--&gt;
# {{Icon|C}} [[George Stephenson]]&lt;!--born 1781--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis Daguerre]]&lt;!--born 1787--&gt;
# {{Icon|B}} [[Samuel Morse]]&lt;!--born 1791--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Isambard Kingdom Brunel]]&lt;!--born 1806--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cyrus McCormick]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gustave Eiffel]]&lt;!--born 1832--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfred Nobel]]&lt;!--born 1833--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carl Benz]]&lt;!--born 1844--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Thomas Edison]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1847--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander Graham Bell]]&lt;!--born 1847--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emile Berliner]]&lt;!--born 1851--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Algernon Parsons]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|C}} [[George Eastman]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Nikola Tesla]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rudolf Diesel]]&lt;!--born 1858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leo Baekeland]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Wright brothers]]&lt;!--born 1871 and 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lee de Forest]]&lt;!--born 1873--&gt;
# {{Icon|B}} [[Guglielmo Marconi]]&lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert H. Goddard]]&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Logie Baird]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philo Farnsworth]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sergei Korolev]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Bardeen]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Shockley]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Wernher von Braun]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jack Kilby]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicolaus Otto]] &lt;!--born 1832--&gt;
{{Div col end}}

===Mathematicians===
{{Vital article count|44}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Early modern====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Gerolamo Cardano]]&lt;!--born 1501--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pierre de Fermat]]&lt;!--born 1601--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Blaise Pascal]]&lt;!--born 1623--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gottfried Wilhelm Leibniz]]&lt;!--born 1646--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacob Bernoulli]]&lt;!--born 1655--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johann Bernoulli]]&lt;!--born 1667--&gt;
# {{Icon|C}} [[Daniel Bernoulli]]&lt;!--born 1700--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Leonhard Euler]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1707--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean le Rond d'Alembert]]&lt;!--born 1717--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph-Louis Lagrange]]&lt;!--born 1736--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gaspard Monge]]&lt;!--born 1746--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre-Simon Laplace]]&lt;!--born 1749--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|32}}
# {{Icon|C}} [[Joseph Fourier]]&lt;!--born 1768--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Carl Friedrich Gauss]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1777--&gt;
# {{Icon|B}} [[Siméon Denis Poisson]]&lt;!--born 1781--&gt;
# {{Icon|B}} [[Augustin-Louis Cauchy]]&lt;!--born 1789--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nikolai Lobachevsky]]&lt;!--born 1792--&gt;
# {{Icon|C}} [[Niels Henrik Abel]]&lt;!--born 1802--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carl Gustav Jacob Jacobi]]&lt;!--born 1804--&gt;
# {{Icon|C}} [[Peter Gustav Lejeune Dirichlet]]&lt;!--born Feb. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Rowan Hamilton]]&lt;!--born Aug. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Évariste Galois]]&lt;!--born 1811--&gt;
# {{Icon|C}} [[Karl Weierstrass]]&lt;!--born Oct. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Boole]]&lt;!--born Nov. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Cayley]]&lt;!--born 1821--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Hermite]]&lt;!--born 1822--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bernhard Riemann]]&lt;!--born 1826--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Georg Cantor]]&lt;!--born 1845--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gottlob Frege]]&lt;!--born 1848--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henri Poincaré]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|B}} [[Karl Pearson]]&lt;!--born 1857--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[David Hilbert]]&lt;!--born 1862--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Emmy Noether]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hermann Weyl]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Srinivasa Ramanujan]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ronald Fisher]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|C}} [[Stefan Banach]]&lt;!--born 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfred Tarski]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|C}} [[Andrey Kolmogorov]]&lt;!--born Apr. 1903--&gt;
# {{Icon|GA}} [[John von Neumann]]&lt;!--born Dec. 1903--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Kurt Gödel]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Claude Shannon]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benoit Mandelbrot]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander Grothendieck]]&lt;!--born 1928--&gt;
{{Div col end}}

===Computer scientists===
{{Vital article count|12}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Charles Babbage]]&lt;!--born 1791--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ada Lovelace]]&lt;!--born 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Grace Hopper]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Konrad Zuse]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Alan Turing]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Douglas Engelbart]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edsger W. Dijkstra]]&lt;!--born 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Donald Knuth]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dennis Ritchie]]&lt;!--born 1941--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steve Wozniak]]&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tim Berners-Lee]]&lt;!--born 1955--&gt;
# {{Icon|B}} [[Linus Torvalds]]&lt;!--born 1969--&gt;
{{Div col end}}

==Sports figures==
{{Vital article count|77}}
===Individual sports===
{{Vital article count|48}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Athletics==== 
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Pierre de Coubertin]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Paavo Nurmi]]&lt;!--born 1897--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jesse Owens]]&lt;!--born 1913--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Fanny Blankers-Koen]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wilma Rudolph]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Florence Griffith Joyner]]&lt;!--born 1959--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Carl Lewis]]&lt;!--born 1961--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jackie Joyner-Kersee]]&lt;!--born 1962--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sergey Bubka]]&lt;!--born 1963--&gt;
# {{Icon|C}} [[Haile Gebrselassie]]&lt;!--born 1973--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hicham El Guerrouj]]&lt;!--born 1974--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Usain Bolt]]&lt;!--born 1986--&gt;

====Auto racing====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Enzo Ferrari]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} [[Juan Manuel Fangio]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Michael Schumacher]]&lt;!--born 1969--&gt;

====Boxing====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Joe Louis]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sugar Ray Robinson]]&lt;!--born 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Muhammad Ali]]&lt;!--born 1942--&gt;

====Chess====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Bobby Fischer]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Garry Kasparov]]&lt;!--born 1963--&gt;

====Climbing and mountaineering====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Tenzing Norgay]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Edmund Hillary]]&lt;!--born 1919--&gt;

====Cycling====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|GA}} [[Eddy Merckx]]&lt;!--born 1945--&gt;

====Figure skating====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Sonja Henie]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Yuzuru Hanyu]]&lt;!--born 1994--&gt;

====Golf====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Jack Nicklaus]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tiger Woods]]&lt;!--born 1975--&gt;

====Gymnastics====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Larisa Latynina]]&lt;!--born 1934--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nadia Comăneci]]&lt;!--born 1961--&gt;
# {{Icon|B}} [[Simone Biles]]&lt;!--born 1997--&gt;

====Martial arts====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Kanō Jigorō]]&lt;!--born 1860--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bruce Lee]]&lt;!--born 1940--&gt;

====Skiing====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Ingemar Stenmark]]&lt;!--born 1956--&gt;
# {{Icon|C}} [[Marit Bjørgen]]&lt;!--born 1980--&gt;

====Speed skating====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Eric Heiden]]&lt;!--born 1958--&gt;

====Swimming====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Johnny Weissmuller]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mark Spitz]]&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Michael Phelps]]&lt;!--born 1985--&gt;

====Tennis====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Rod Laver]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Margaret Court]]&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|B}} [[Martina Navratilova]]&lt;!--born 1956--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steffi Graf]]&lt;!--born 1969--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Roger Federer]]&lt;!--born 1981--&gt;
# {{Icon|B}} [[Serena Williams]]&lt;!--born 1981--&gt;
# {{Icon|B}} [[Novak Djokovic]]&lt;!--born 1987--&gt;

====Wrestling====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Aleksandr Karelin]]&lt;!--born 1967--&gt;

====Multiple sports====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|FA}} [[Jim Thorpe]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[Babe Didrikson Zaharias]]&lt;!--born 1911--&gt;
{{Div col end}}

===Team sports===
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====American football====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Jim Brown]] &lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tom Brady]] &lt;!--born 1977--&gt;

====Association football====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|B}} [[Alfredo Di Stéfano]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lev Yashin]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Pelé]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Franz Beckenbauer]]&lt;!--born 1945--&gt;
# {{Icon|B}} [[Johan Cruyff]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Diego Maradona]]&lt;!--born 1960--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mia Hamm]]&lt;!--born 1972--&gt;
# {{Icon|B}} [[Zinedine Zidane]]&lt;!--born 1972--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ronaldo (Brazilian footballer)]]&lt;!--born 1976--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cristiano Ronaldo]]&lt;!--born 1985--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Marta (footballer)]]&lt;!--born 1986--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Lionel Messi]]&lt;!--born 1987--&gt;

====Baseball====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|FA}} [[Babe Ruth]]&lt;!--born 1895--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jackie Robinson]]&lt;!--born 1919--&gt;

====Basketball====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|GA}} [[Wilt Chamberlain]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kareem Abdul-Jabbar]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Michael Jordan]]&lt;!--born 1963--&gt;
# {{Icon|GA}} [[LeBron James]]&lt;!--born 1984--&gt;

====Cricket====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[W. G. Grace]]&lt;!--born 1848--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Don Bradman]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|C}} [[Garfield Sobers]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sachin Tendulkar]]&lt;!--born 1973--&gt;

====Field hockey====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Dhyan Chand]]&lt;!--born 1905--&gt;

====Ice hockey====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Gordie Howe]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Wayne Gretzky]]&lt;!--born 1961--&gt;

====Rowing====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Steve Redgrave]]&lt;!--born 1962--&gt;

====Rugby union====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Jonah Lomu]]&lt;!--born 1975--&gt;
{{Div col end}}

==Criminals==
{{vital article count|7}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|FA}} [[Blackbeard]] &lt;!--born 1680--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jack the Ripper]] &lt;!--fl. 19th century--&gt;
# {{Icon|B}} [[Talaat Pasha]] &lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Al Capone]] &lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Heinrich Himmler]] &lt;!--born 1900--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pablo Escobar]] &lt;!--born 1949--&gt;
# {{Icon|B}} [[Osama bin Laden]] &lt;!--born 1957--&gt;
{{div col end}}
&lt;noinclude&gt;
{{Core topics}}
&lt;/noinclude&gt;

[[Category:Wikipedia article lists|All languages should have]]
[[Category:Wikipedia core topics|Vital articles]]
[[Category:Wikipedia vital articles| ]]</text>
      <sha1>ady1ka6pubvuhapvl5l20do494esbgl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611003</id>
      <parentid>610976</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T18:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ Translation</comment>
      <origin>611003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="154305" sha1="etdmrr8kez3p7355u0ib8756sxkt28x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Short description|Larger list of vital articles to be included on Wikipedias}}
{{shortcut|WP:VAP|WP:VA/P|WP:VAPEOPLE}}
{{center|{{Clickable button 2|ব্যক্তি বিষয়ক যিকোনো এটা অত্যাৱশ্যকীয় চতুৰ্থ স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ বাবে ইয়াত টিপক|class=mw-ui-progressive|url=https://randomincategory.toolforge.org/?category=Wikipedia%20level-4%20vital%20articles%20in%20People&amp;server=en.wikipedia.org&amp;cmnamespace=&amp;cmtype=&amp;returntype=subject}}}}

'''অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধ''' হৈছে এনে বিষয়ৰ তালিকা যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত সংশ্লিষ্ট উচ্চমানৰ প্ৰবন্ধ থাকিব লাগে। ই ৱিকিপিডিয়াৰ অতি প্ৰয়োজনীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ অৱস্থা অনুসৰণ কৰিবলৈ [[Special:Recentchangeslinked/Wikipedia:Vital articles|কেন্দ্ৰীভূত চোৱাচিতা তালিকা]] হিচাপে কাম কৰে। দহ হাজাৰ প্ৰবন্ধৰ এঘাৰটা স্তৰ ৪ উপ-তালিকাৰ ভিতৰত এইটো অন্যতম আৰু বৰ্তমান নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে।


এই তালিকাখন ইংৰাজী ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ অনুকূল। সকলো ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয় বুলি বিবেচিত [[m:List of articles every Wikipedia should have/Expanded|দহ হাজাৰ প্ৰবন্ধৰ তালিকা]]ও আছে।

এই তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ যোগ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিষয়ে অধিক তথ্যৰ বাবে, অনুগ্ৰহ কৰি সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন (FAQ) পৃষ্ঠা চাওক।

{{TOC limit|4}}

&lt;!-- update summary table: The text between update comments will be automatically overwritten by the bot. --&gt;
সৰ্বমুঠ ১,৯৬৭ টা প্ৰবন্ধ আছে।
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Class !! #Articles
|-
| {{Icon|FA}} [[:Category:FA-Class vital articles|FA]] || ১৭৩
|-
| {{Icon|GA}} [[:Category:GA-Class vital articles|GA]] || ২২২
|-
| {{Icon|A}} [[:Category:A-Class vital articles|A]] || ২
|-
| {{Icon|B}} [[:Category:B-Class vital articles|B]] || ৯০৯
|-
| {{Icon|C}} [[:Category:C-Class vital articles|C]] || ৬৫৭
|-
| {{Icon|FFA}} [[:Category:Wikipedia former featured articles|FFA]] || ৮৮
|-
| {{Icon|DGA}} [[:Category:Delisted good articles|DGA]] || ৮৮
|-
| {{Icon|Start}} [[:Category:Start-Class vital articles|Start]] || ৮
|}
&lt;!-- update end: summary table --&gt;
&lt;/noinclude&gt;

=ব্যক্তি=
==মনোৰঞ্জকসকল==
===অভিনেতা===
{{Div col|colwidth=15em}}
====এছিয়া====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[তশ্বিৰো মিফিউন]] ([[:en:Toshiro Mifune]])
# {{Icon|C}} [[চেটচুকু হাৰা]] ([[:en:Setsuko Hara]])&lt;!--born June, 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[মধুবালা]] ([[:en:Madhubala]])&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|B}} [[অমিতাভ বচ্চন]] ([[:en:Amitabh Bachchan]])&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ৰজনীকান্ত]] ([[:en:Rajinikanth]])&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[জেকী চান]] ([[:en:Jackie Chan]])&lt;!--born 1954--&gt;

====ইউৰোপ====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[ৰুডলফ ভেলেণ্টিন']] ([[:en:Rudolph Valentino]])&lt;!--born 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্লিন ডিট্ৰিস]] ([[:en:Marlene Dietrich]]))&lt;!--born December, 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[গ্ৰেটা গাৰ্বো]] ([[:en:Greta Garbo]]&lt;!--born September, 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইংগ্ৰিড বাৰ্গমেন]] ([[:en:Ingrid Bergman]])&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|C}} [[মাৰ্চেলো মাষ্ট্ৰ'য়ানি]] ([[:en:Marcello Mastroianni]])&lt;!--born September 26, 1924--&gt;
# {{Icon|C}} [[ক্লাউছ কিনস্কি]] ([[:en:Klaus Kinski]])&lt;!--born October, 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[ছফিয়া লৰেন]] ([[:en:Sophia Loren]])&lt;!--born September 20, 1934--&gt;

=====ফ্ৰান্স=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[চাৰা বাৰ্নহাৰ্ড]] [[:en:Sarah Bernhardt]]&lt;!--born 1844--&gt;
# {{Icon|C}} [[জিন গেবিন]] [[:en:Jean Gabin]]&lt;!--born May, 1904--&gt;
# {{Icon|C}} [[জিন ম'ৰ']] [[:en:Jeanne Moreau]]&lt;!--born January, 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[ব্ৰিজিট বাৰ্ডট]] [[:en:Brigitte Bardot]]&lt;!--born September 28, 1934--&gt;
# {{Icon|B}} [[এলেন ডেলন]] [[:en:Alain Delon]]&lt;!--born November, 1935--&gt;

=====ইউনাইটেড কিংডম=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|FA}} [[জন গিলগুড]] [[:en:John Gielgud]]&lt;!--born April, 1904--&gt;
# {{Icon|FA}} [[লৰেন্স অলিভিয়াৰ]] [[:en:Laurence Olivier]]&lt;!--born May 22, 1907--&gt;
# {{Icon|FA}} [[ভিভিয়ান লি]] [[:en:Vivien Leigh]]&lt;!--born 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[এলেক গিনিজ]] [[:en:Alec Guinness]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|GA}} [[অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন]] [[:en:Audrey Hepburn]]&lt;!--born May, 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[শ্বেন কনেৰী]] [[:en:Sean Connery]]&lt;!--born August, 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[পিটাৰ অ'টুল]] [[:en:Peter O'Toole]]&lt;!--born August, 1932--&gt;
# {{Icon|B}} [[জুলি এণ্ড্ৰুজ]] [[:en:Julie Andrews]]&lt;!--born October, 1935--&gt;

====United States====
{{Vital article count|30}}
# {{Icon|B}} [[মেৰী পিকফৰ্ড]] ([[:en:Mary Pickford]])&lt;!--born 1892 (Canadian by birth but almost entirety of career in US)--&gt;
# {{Icon|C}} [[লিলিয়ান গিছ]] ([[:en:Lillian Gish]])&lt;!--born October, 1893--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[হামফ্ৰে বগাৰ্ট]] ([[:en:Humphrey Bogart]])&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|GA}} [[স্পেন্সৰ ট্ৰেচি]] ([[:en:Spencer Tracy]])&lt;!--born 1900--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্লাৰ্ক গেবল]] ([[:en:Clark Gable]])&lt;!--born February, 1901--&gt;
# {{Icon|FA}} [[গেৰী কুপাৰ]] ([[:en:Gary Cooper]])&lt;!--born May, 1901--&gt;
# {{Icon|GA}} [[কেৰী গ্ৰাণ্ট]] ([[:en:Cary Grant]])&lt;!--born January, 1904--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[জোয়ান ক্ৰফৰ্ড]] ([[:en:Joan Crawford]])&lt;!--born March, 1904 or 1908--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[হেনৰী ফণ্ডা]] ([[:en:Henry Fonda]])&lt;!--born May, 1905--&gt;
# {{Icon|FA}} [[কেথাৰিন হেপবাৰ্ন]] ([[:en:Katharine Hepburn]])&lt;!--born May 12, 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[জন ৱেইন]] ([[:en:John Wayne]])&lt;!--born May 26, 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[বাৰ্বাৰা ষ্টেনউইক]] ([[:en:Barbara Stanwyck]])&lt;!--born July, 1907--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[বেট ডেভিছ]] ([[:en:Bette Davis]])&lt;!--born April, 1908--&gt;
# {{Icon|GA}} [[জেমছ ষ্টুৱেৰ্ট]] [[:en:James Stewart]]&lt;!--born May, 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[গ্ৰেগৰী পেক]] [[:en:Gregory Peck]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰীতা হেৱৰ্থ]] [[:en:Rita Hayworth]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডৰিছ ডে]] [[:en:Doris Day]]&lt;!--born April, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[জুডি গাৰ্লেণ্ড]] [[:en:Judy Garland]]&lt;!--born June, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো]] [[:en:Marlon Brando]]&lt;!--born April, 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[লৰেন বেকল]] [[:en:Lauren Bacall]]&lt;!--born September 16, 1924--&gt;
# {{Icon|FA}} [[মেৰীলিন মনৰো]] [[:en:Marilyn Monroe]]&lt;!--born June, 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[চিডনী পইটিয়েৰ]] [[:en:Sidney Poitier]]&lt;!--born 1927 (also Bahamian but born in US soil and entirety of career in US)--&gt;
# {{Icon|B}} [[শ্বাৰলী টেম্পল]] [[:en:Shirley Temple]]&lt;!--born April, 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[গ্ৰেচ কেলি]] [[:en:Grace Kelly]]&lt;!--born November, 1929--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ক্লিণ্ট ইষ্টউড]] [[:en:Clint Eastwood]]&lt;!--born May, 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[এলিজাবেথ টেইলৰ]] [[:en:Elizabeth Taylor]]&lt;!--born February, 1932--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেক নিকোলছন]] [[:en:Jack Nicholson]]&lt;!--born 1937--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ৰবাৰ্ট ডি নিৰো]] [[:en:Robert De Niro]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|GA}} [[মেৰিল ষ্ট্ৰিপ]] [[:en:Meryl Streep]]&lt;!--born 1949--&gt;
# {{Icon|B}} [[টম হেংকছ]] [[:en:Tom Hanks]]&lt;!--born 1956--&gt;
{{Div col end}}

===নৃত্যশিল্পী আৰু নৃত্য পৰিচালক===
{{Div col|colwidth=15em}}
====বেলেট====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[মাৰিউছ পেটিপা]] [[:en:Marius Petipa]]&lt;!--born 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[আন্না পাভলোভা]] [[:en:Anna Pavlova]]&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|C}} [[ভাছলাভ নিজিনস্কি]] [[:en:Vaslav Nijinsky]]&lt;!--born 1889 or 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[জৰ্জ বালানচিন]] [[:en:George Balanchine]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|GA}} [[মাৰ্গট ফণ্টেইন]] [[:en:Margot Fonteyn]]&lt;!--born 1919--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰুডলফ নুৰেয়েভ]] [[:en:Rudolf Nureyev]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} [[মিখাইল বাৰিছনিকোভ]] [[:en:Mikhail Baryshnikov]]&lt;!--born 1948--&gt;

====অন্য নৃত্য====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[ইজুমো ন' ওকুণি]] [[:en:Izumo no Okuni]]&lt;!--born c 1578--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইছাডোৰা ডানকান]] [[:en:Isadora Duncan]]&lt;!--born 1877 or 1878--&gt;
# {{Icon|C}} [[মাৰ্থা গ্ৰেহাম]] [[:en:Martha Graham]]&lt;!--born 1894--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেড এষ্টেয়াৰ]] [[:en:Fred Astaire]]&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোচেফিন বেকাৰ]] [[:en:Josephine Baker]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[জিঞ্জাৰ ৰজাৰ্ছ]] [[:en:Ginger Rogers]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিন কেলি]] [[:en:Gene Kelly]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[বব ফছে]] [[:en:Bob Fosse]]&lt;!--born 1927--&gt;
{{Div col end}}

===কমেডিয়ান===
{{Vital article count|10}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[মাৰ্ক্স ব্ৰাদাৰ্ছ]] [[:en:Marx Brothers]]&lt;!--main members born 1887-1890--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[লৰেল আৰু হাৰ্ডি]] [[:en:Laurel and Hardy]]&lt;!--born 1890 and 1892--&gt;
# {{Icon|B}} [[ম্যে ৱেষ্ট]] [[:en:Mae West]]&lt;!--born August, 1893--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[লুচিল বল]] [[:en:Lucille Ball]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|C}} [[লুইচ ডি ফুনেছ]] [[:en:Louis de Funès]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[কেৰল বাৰ্নেট]] [[:en:Carol Burnett]]&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|C}} [[জৰ্জ কাৰ্লিন]] [[:en:George Carlin]]&lt;!--born May, 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[বিল কচবি]] [[:en:Bill Cosby]]&lt;!--born July, 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰিচাৰ্ড প্ৰায়ৰ]] [[:en:Richard Pryor]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[মণ্টি পাইথন]] [[:en:Monty Python]]&lt;!--born 1939-1943--&gt;
{{Div col end}}

===আয়োজক আৰু পৰিৱেশক===
{{Vital article count|6}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[পি টি বাৰ্নাম]] [[:en:P. T. Barnum]]&lt;!--born 1810--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেৰী হাউডিনি]] [[:en:Harry Houdini]]&lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্চেল মাৰ্চেউ]] [[:en:Marcel Marceau]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[জনী কাৰ্ছন]] [[:en:Johnny Carson]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ফ্ৰেড ৰজাৰ্ছ]] [[:en:Fred Rogers]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[অপ্ৰা উইনফ্ৰে]] [[:en:Oprah Winfrey]]&lt;!--born 1954--&gt;
{{Div col end}}

==দৃশ্য শিল্পী==

===পশ্চিমীয়া চিত্ৰশিল্পী আৰু চিত্ৰকৰ===
{{Div col|colwidth=15em}}
====প্ৰাক-ৰেনেছাঁ====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[জিঅ’ট্টো]] [[:en:Giotto]]

====ৰেনেছাঁৰপৰা আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিলৈকে====
{{Vital article count|22}}
# {{Icon|B}} [[জান ভান আইক]] [[:en:Jan van Eyck]]&lt;!--born in 1380s or early 1390s--&gt;
# {{Icon|C}} [[মাছাচিও]] [[:en:Masaccio]]&lt;!--born 1401--&gt;
# {{Icon|B}} [[চেণ্ড্ৰ' বটিচেলি]] [[:en:Sandro Botticelli]]&lt;!--born c 1445--&gt;
# {{Icon|B}} [[হাইৰ'নিমাছ বছ]] [[:en:Hieronymus Bosch]]&lt;!--born c 1450--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[লিঅ'নাৰ্ড' দা ভিন্সি]] '''[[:en:Leonardo da Vinci]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1452--&gt;
# {{Icon|C}} [[আলব্ৰেক্ট ডুৰেৰ]] [[:en:Albrecht Dürer]]&lt;!--born 1471--&gt;
# {{Icon|B}} [[টাইটিয়ান]] [[:en:Titian]]&lt;!--born in 1470s or 1480s--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰাফেল]] [[:en:Raphael]] &lt;!--born 1483--&gt;
# {{Icon|B}} [[হান্স হোলবেইন দ্য ইয়াংগাৰ]] [[:en:Hans Holbein the Younger]]&lt;!--born c 1497--&gt;
# {{Icon|B}} [[পিটাৰ ব্ৰুগেল দ্য এলডাৰ]] [[:en:Pieter Bruegel the Elder]]&lt;!--born in late 1520--&gt;
# {{Icon|FA}} [[এল গ্ৰেকো]] [[:en:El Greco]]&lt;!--born 1541--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[কাৰাভাজিঅ']] [[:en:Caravaggio]]&lt;!--born 1571--&gt;
# {{Icon|C}} [[পিটাৰ পল ৰুবেন্স]] [[:en:Peter Paul Rubens]]&lt;!--born 1577--&gt;
# {{Icon|B}} [[আৰ্টেমিচিয়া জেণ্টিলেস্কি]] [[:en:Artemisia Gentileschi]]&lt;!--born 1593--&gt;
# {{Icon|B}} [[নিকোলাছ পৌচিন]] [[:en:Nicolas Poussin]]&lt;!--born 1594--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[ডিয়েগো ভেলাস্কেজ]] [[:en:Diego Velázquez]]&lt;!--born 1599--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[ৰে'ম্ব্ৰেণ্ট]] '''[[:en:Rembrandt]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1606--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোহানেছ ভাৰ্মিৰ]] [[:en:Johannes Vermeer]]&lt;!--born 1632--&gt;
# {{Icon|C}} [[এণ্টোৱান ৱাট']] [[:en:Antoine Watteau]]&lt;!--born 1684--&gt;
# {{Icon|B}} [[উইলিয়াম হোগাৰ্থ]] [[:en:William Hogarth]]&lt;!--born 1697--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফ্ৰান্সিস্কো গয়া]] [[:en:Francisco Goya]]&lt;!--born 1746--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[জেক-লুইচ ডেভিদ]] [[:en:Jacques-Louis David]]&lt;!--born 1748--&gt;

====আধুনিক যুগ====
{{Vital article count|40}}
# {{Icon|FA}} [[কেছপাৰ ডেভিদ ফ্ৰেড্ৰিচ]] [[:en:Caspar David Friedrich]]&lt;!--born 1774--&gt;
# {{Icon|C}} [[জে এম ডব্লিউ টাৰ্নাৰ]] [[:en:J. M. W. Turner]]&lt;!--born 1775--&gt;
# {{Icon|B}} [[জন কনিষ্টবল]] [[:en:John Constable]]&lt;!--born 1776--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিন-অগাষ্ট-ডমিনিক ইংগ্ৰেছ]] [[:en:Jean-Auguste-Dominique Ingres]]&lt;!--born 1780--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইউজেন ডেলাক্ৰ'ইছ]] [[:en:Eugène Delacroix]]&lt;!--born 1798--&gt;
# {{Icon|B}} [[গুস্তাভ ক'ৰবেট]] [[:en:Gustave Courbet]]&lt;!--born 1819--&gt;
# {{Icon|B}} [[কেমিল পিছাৰো]] [[:en:Camille Pissarro]]&lt;!--born 1830--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডৱাৰ্ড মেনেট]] [[:en:Édouard Manet]]&lt;!--born 1832--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেমছ মেকনিল হুইছলাৰ]] [[:en:James McNeill Whistler]]&lt;!--born July 10, 1834--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডগাৰ ডেগাছ]] [[:en:Edgar Degas]]&lt;!--born July 19, 1834--&gt;
# {{Icon|B}} [[পল চেজান]] [[:en:Paul Cézanne]]&lt;!--born 1839--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্লড মনেট]] [[:en:Claude Monet]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[পিয়েৰ-অগষ্ট ৰেন'য়াৰ]] [[:en:Pierre-Auguste Renoir]]&lt;!--born 1841--&gt;
# {{Icon|C}} [[হেনৰী ৰুছ’]] [[:en:Henri Rousseau]]&lt;!--born May, 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইলিয়া ৰেপিন]] [[:en:Ilya Repin]]&lt;!--born August, 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[পল গগুইন]] [[:en:Paul Gauguin]]&lt;!--born 1848--&gt;
# {{Icon|FA}} [[ভিনচেণ্ট ভেন গঘ]] '''[[:en:Vincent van Gogh]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1853--&gt;
# {{Icon|B}} [[জন চিংগাৰ চাৰ্জেণ্ট]] [[:en:John Singer Sargent]]&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[জৰ্জ চেউৰাট]] [[:en:Georges Seurat]]&lt;!--born 1859--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডভাৰ্ড মাঞ্চ]] [[:en:Edvard Munch]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেনৰী ডি টুলুজ-লট্ৰেক]] [[:en:Henri de Toulouse-Lautrec]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[ৱাচিলি কেণ্ডিনস্কি]] [[:en:Wassily Kandinsky]]&lt;!--born 1866--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেনৰী মেটিছে]] [[:en:Henri Matisse]]&lt;!--born 1869--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[পিট মণ্ড্ৰিয়ান]] [[:en:Piet Mondrian]]&lt;!--born 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[কাজিমিৰ মালেভিচ]] [[:en:Kazimir Malevich]]&lt;!--born February 1879--&gt;
# {{Icon|B}} [[পল ক্লী]] [[:en:Paul Klee]]&lt;!--born December 1879--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফ্ৰান্স মাৰ্ক]] [[:en:Franz Marc]]&lt;!--born 1880--&gt;
# {{Icon|B}} [[পাব্‌ল' পিকাছ'|পাবলো পিকাচো]] '''[[:en:Pablo Picasso]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডৱাৰ্ড হপাৰ]] [[:en:Edward Hopper]]&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডিয়েগো ৰিভেৰা]] [[:en:Diego Rivera]]&lt;!--born 1886--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্ক চাগাল]] [[:en:Marc Chagall]]&lt;!--born July, 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[জৰ্জিয়া অ'কিফ]] [[:en:Georgia O'Keeffe]]&lt;!--born November, 1887--&gt;
# {{Icon|C}} [[মেক্স আৰ্নষ্ট]] [[:en:Max Ernst]]&lt;!--born 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোয়ান মিৰো]] [[:en:Joan Miró]]&lt;!--born 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[ৰেনে মেগ্ৰিট]] [[:en:René Magritte]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[চালভাড' ডালি]] [[:en:Salvador Dalí]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰিদা কাল']] [[:en:Frida Kahlo]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেকচন পলক]] [[:en:Jackson Pollock]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[এণ্ডি ৱাৰহল]] [[:en:Andy Warhol]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[গেৰহাৰ্ড ৰিখটাৰ]] [[:en:Gerhard Richter]]&lt;!--born 1932--&gt;

====কমিকছ আৰু মাংগা শিল্পী, প্ৰিণ্ট কাৰ্টুনকাৰ আৰু চিত্ৰকৰ====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|GA}} [[উইন্সৰ মেককে]] [[:en:Winsor McCay]]&lt;!--born in late 1860s or early 1870s--&gt;
# {{Icon|C}} [[অব্ৰি বিয়াৰ্ডছলি]] [[:en:Aubrey Beardsley]]&lt;!--born 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[নৰ্মান ৰকৱেল]] [[:en:Norman Rockwell]]&lt;!--born 1894--&gt;
# {{Icon|GA}} [[এম চি এশ্বাৰ]] [[:en:M. C. Escher]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|GA}} [[হাৰ্জে]] [[:en:Hergé]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[উইল আইছনাৰ]] [[:en:Will Eisner]]&lt;!--born March, 1917--&gt;
# {{Icon|GA}} [[জেক কিৰ্বি]] [[:en:Jack Kirby]]&lt;!--born August, 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[ওছামু টেজুকা]] [[:en:Osamu Tezuka]]&lt;!--born 1928--&gt;
{{Div col end}}

===অন্যান্য দৃশ্য কলা===
{{Div col|colwidth=15em}}
====ভাস্কৰ্য্য শিল্পী====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[ফিডিয়াছ]] [[:en:Phidias]]&lt;!--fifth century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডোনাটেলো]] [[:en:Donatello]]&lt;!--born c 1386--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাইকেলেঞ্জেল'|মাইকেল এঞ্জেলো]] '''[[:en:Michelangelo]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1475--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিয়ান লৰেঞ্জো বাৰ্নিনি]] [[:en:Gian Lorenzo Bernini]]&lt;!--born 1598--&gt;
# {{Icon|GA}} [[অগাষ্ট ৰডিন]] [[:en:Auguste Rodin]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[কনষ্টেণ্টিন ব্ৰাংকুচি]] [[:en:Constantin Brâncuși]]&lt;!--born 1876--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্চেল ডুচাম্প]] [[:en:Marcel Duchamp]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[হেনৰী মূৰ]] [[:en:Henry Moore]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|C}} [[আলবাৰ্টো জিয়াকোমেটি]] [[:en:Alberto Giacometti]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোচেফ বেউইছ]] [[:en:Joseph Beuys]]&lt;!--born 1921--&gt;

====স্থপতি====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|C}} [[ইমহোটেপ]] [[:en:Imhotep]]&lt;!--27th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ভিট্ৰুভিয়াছ]] [[:en:Vitruvius]]&lt;!--first century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফিলিপো ব্ৰুনেলেস্কি]] [[:en:Filippo Brunelleschi]]&lt;!--born 1377--&gt;
# {{Icon|B}} [[লিঅ'ন বাটিষ্টা আলবাৰ্টি]] [[:en:Leon Battista Alberti]]&lt;!--born 1404--&gt;
# {{Icon|B}} [[মিমাৰ চিনান]] [[:en:Mimar Sinan]]&lt;!--born in late 1480s or 1490s--&gt;
# {{Icon|B}} [[আন্দ্ৰেয়া পালাডিঅ']] [[:en:Andrea Palladio]]&lt;!--born 1508--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্ৰিষ্টোফাৰ ৰেন]] [[:en:Christopher Wren]]&lt;!--born 1632--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[এণ্টনি গৌডি]] [[:en:Antoni Gaudí]]&lt;!--born 1852--&gt;
# {{Icon|B}} [[লুই চুলিভান]] [[:en:Louis Sullivan]]&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেংক লয়ড ৰাইট]] [[:en:Frank Lloyd Wright]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৱালটাৰ গ্ৰপিয়াছ]] [[:en:Walter Gropius]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|C}} [[লুডৱিগ মিছ ভান ডেৰ ৰোহে]] [[:en:Ludwig Mies van der Rohe]]&lt;!--born 1886--&gt;
# {{Icon|C}} [[লী ক'ৰবাজিয়ে|লে কৰ্বিজিয়েৰ]] [[:en:Le Corbusier]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|C}} [[বাকমিনিষ্টাৰ ফুলাৰ]] [[:en:Buckminster Fuller]]&lt;!--born 1895--&gt;
# {{Icon|C}} [[আলভাৰ আলটো]] [[:en:Alvar Aalto]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|C}} [[লুই কান]] [[:en:Louis Kahn]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফিলিপ জনছন]] [[:en:Philip Johnson]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[অস্কাৰ নিমেয়াৰ]] [[:en:Oscar Niemeyer]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|FA}} [[আই এম পেই]] [[:en:I. M. Pei]]&lt;!--born 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেংক গেহৰী]] [[:en:Frank Gehry]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[জাহা হাদিদ]] [[:en:Zaha Hadid]]&lt;!--born 1950--&gt;

====ডিজাইনাৰ====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[কোকো চেনেল]] [[:en:Coco Chanel]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰেমণ্ড ল'ৱি]] [[:en:Raymond Loewy]]&lt;!--born 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[ইভ চেণ্ট লৰেণ্ট (ডিজাইনাৰ)]] [[:en:Yves Saint Laurent (designer)]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[শ্বিগেৰু মিয়ামোটো]] [[:en:Shigeru Miyamoto]]&lt;!--born 1952--&gt;

====ফটোগ্ৰাফাৰসকল====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[ইডৱাৰ্ড মুইব্ৰিজ]] [[:en:Eadweard Muybridge]]&lt;!--born 1830--&gt;
# {{Icon|B}} [[চাৰ্গেই প্ৰকুডিন-গৰ্স্কি]] [[:en:Sergey Prokudin-Gorsky]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডৱাৰ্ড ৱেষ্টন]] [[:en:Edward Weston]]&lt;!--born 1886--&gt;
# {{Icon|B}} [[মেন ৰে]] [[:en:Man Ray]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|GA}} [[এন্সেল এডামছ]] [[:en:Ansel Adams]]&lt;!--born 1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেনৰী কাৰ্টিয়েৰ-ব্ৰেছন]] [[:en:Henri Cartier-Bresson]]&lt;!--born 1908--&gt;

====বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাতা====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[এণ্টনিঅ' ষ্ট্ৰাডিভাৰী]] [[:en:Antonio Stradivari]]&lt;!--born in 1640s--&gt;

====নগৰ পৰিকল্পনাকাৰী আৰু লেণ্ডস্কেপ আৰ্কিটেক্ট====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[জৰ্জ-ইউজেন হাউছমেন]] [[:en:Georges-Eugène Haussmann]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেডেৰিক ল অলমষ্টেড]] [[:en:Frederick Law Olmsted]]&lt;!--born 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰবাৰ্ট মোজেছ]] [[:en:Robert Moses]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেন জেকবছ]] [[:en:Jane Jacobs]]&lt;!--born 1916--&gt;
{{Div col end}}

===Non-Western art===
{{Vital article count|5}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Wang Xizhi]]&lt;!--fourth century--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sesshū Tōyō]]&lt;!--born c. 1420--&gt;
# {{Icon|C}} [[Shitao]]&lt;!--born 1642--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Hokusai]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1760--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hiroshige]]&lt;!--born 1797--&gt;
{{Div col end}}

==Writers==
===প্ৰাচীন===
{{Div col|colwidth=15em}}
====এছিয়া====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[কু ইউয়ান]] [[:en:Qu Yuan]]&lt;!--4th and 3rd centuries BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[কালিদাস]] [[:en:Kalidasa]]&lt;!--4th and 5th centuries CE--&gt;
# {{Icon|C}} [[তাও ইউয়ানমিং]] [[:en:Tao Yuanming]]&lt;!--born 365--&gt;

====ইউৰোপ====
=====গ্ৰীচ=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[হোমাৰ]] '''[[:en:Homer]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--possibly 8th or 7th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেচিঅ'ড]] [[:en:Hesiod]]&lt;!--8th or 7th century BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ছাফো]] [[:en:Sappho]]&lt;!--born late 7th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[ইস্কাইলাছ]] [[:en:Aeschylus]]&lt;!--born c. 525 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ছফক্লেছ]] [[:en:Sophocles]]&lt;!--born c. 497 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[ইউৰিপাইডছ]] [[:en:Euripides]]&lt;!--born c. 480 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[এৰিষ্টোফেনছ]] [[:en:Aristophanes]]&lt;!--possibly born 446 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[মেনাণ্ডাৰ]] [[:en:Menander]]&lt;!--born c. 342 BC--&gt;

=====প্ৰাচীন ৰোম=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[প্লাউটাছ]] [[:en:Plautus]]&lt;!--born c. 254 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[টেৰেন্স]] [[:en:Terence]]&lt;!--born in 190s or 180s BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[কেটুলাছ]] [[:en:Catullus]]&lt;!--born 80s BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ভাৰ্জিল]] '''[[:en:Virgil]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 70 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[হৰেচ]] [[:en:Horace]]&lt;!--born 65 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[অভিড]] [[:en:Ovid]]&lt;!--born 43 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[লুচিয়ান]] [[:en:Lucian]]&lt;!--possibly born c. 125 CE--&gt;
{{Div col end}}

===পোষ্ট-ক্লাছিকেল===
{{Vital article count|26}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====এছিয়া====
{{Vital article count|19}}
=====পূব এছিয়া=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[ৱাং ৱেই]] [[:en:Wang Wei]]&lt;!--born 699--&gt;
# {{Icon|B}} [[লি বাই]] '''[[:en:Li Bai]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 701--&gt;
# {{Icon|FA}} [[ডু ফু]] [[:en:Du Fu]]&lt;!--born 712--&gt;
# {{Icon|C}} [[হান ইউ]] [[:en:Han Yu]]&lt;!--born 768--&gt;
# {{Icon|B}} [[বাই জুয়ি]] [[:en:Bai Juyi]]&lt;!--born 772--&gt;
# {{Icon|FA}} [[মুৰাছাকি শ্বিকিবু]] '''[[:en:Murasaki Shikibu]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 970s--&gt;
# {{Icon|B}} [[অ'ইউইয়াং চিউ]] [[:en:Ouyang Xiu]]&lt;!--born 1007--&gt;
# {{Icon|B}} [[চু শ্বি]] [[:en:Su Shi]]&lt;!--born 1037--&gt;

=====দক্ষিণ এছিয়া=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[আমিৰ খুছৰাউ]] [[:en:Amir Khusrau]]&lt;!--born 1253--&gt;
# {{Icon|B}} [[কবীৰ]] [[:en:Kabir]]&lt;!--15th century--&gt;

=====পশ্চিম এছিয়া=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[আবু নুৱাছ]] [[:en:Abu Nuwas]]&lt;!--born 766-68--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ৰুদাকি]] [[:en:Rudaki]]&lt;!--born c. 858--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফেৰ্দৌচি]] [[:en:Ferdowsi]]&lt;!--born 940--&gt;
# {{Icon|C}} [[ওমৰ খায়্যাম]] [[:en:Omar Khayyam]]&lt;!--born 1048--&gt;
# {{Icon|B}} [[নিজামী গাঞ্জাৱী]] [[:en:Nizami Ganjavi]]&lt;!--born c. 1141--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰুমি]] '''[[:en:Rumi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1207--&gt;
# {{Icon|C}} [[সাদি শ্বিৰাজী]] [[:en:Saadi Shirazi]]&lt;!--born 1210--&gt;
# {{Icon|B}} [[হাফেজ]] [[:en:Hafez]]&lt;!--born 1310s--&gt;
# {{Icon|C}} [[জামি]] [[:en:Jami]]&lt;!--born 1414--&gt;

====ইউৰোপ====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[ক্ৰেটিয়েন ডি ট্ৰয়েছ]] [[:en:Chrétien de Troyes]]&lt;!--late 12th century--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডাণ্টে এলিগিয়েৰি]] '''[[:en:Dante Alighieri]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1265--&gt;
# {{Icon|C}} [[পেট্ৰাৰ্ক]] [[:en:Petrarch]]&lt;!--born 1304--&gt;
# {{Icon|C}} [[জন বকাচিঅ']] [[:en:Giovanni Boccaccio]]&lt;!--born 1313--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিঅ’ফ্ৰে চ’চাৰ]] [[:en:Geoffrey Chaucer]]&lt;!--possibly born 1343--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্ৰীষ্টিন দে পিজান]] [[:en:Christine de Pizan]]&lt;!--born 1364--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফ্ৰান্সোৱা ভিলন]] [[:en:François Villon]]&lt;!--born c. 1431--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|37}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Asia====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|FA}} [[Fuzuli (poet)]]&lt;!--born 1483--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mirabai]]&lt;!--born c. 1498--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tulsidas]]&lt;!--born 1511--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tukaram]]&lt;!--born 1598 or 1608--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Matsuo Bashō]]&lt;!--born 1644--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mir Taqi Mir]]&lt;!--born 1723--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|31}}
# {{Icon|B}} [[Luís de Camões]]&lt;!--born c. 1525--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Miguel de Cervantes]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born c. 1547--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lope de Vega]]&lt;!--born 1562--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pedro Calderón de la Barca]]&lt;!--born 1600--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giacomo Casanova]]&lt;!--born 1725--&gt;
# {{Icon|B}} [[Johann Wolfgang von Goethe]]&lt;!--born 1749--&gt;
# {{Icon|C}} [[Friedrich Schiller]]&lt;!--born 1759--&gt;
=====France=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[François Rabelais]]&lt;!--born 1480s or 1490s--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Nostradamus]]&lt;!--born 1503--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michel de Montaigne]]&lt;!--born 1533--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pierre Corneille]]&lt;!--born 1606--&gt;
# {{Icon|C}} [[Molière]]&lt;!--born 1622--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Perrault]]&lt;!--born 1628--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean Racine]]&lt;!--born 1639--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Voltaire]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1694--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marquis de Sade]]&lt;!--born 1740--&gt;
=====Great Britain and Ireland=====
{{Vital article count|15}}
# {{Icon|B}} [[Thomas More]]&lt;!--born 1478--&gt;
# {{Icon|C}} [[Edmund Spenser]]&lt;!--born c. 1552--&gt;
# {{Icon|B}} [[Christopher Marlowe]]&lt;!--born February, 1564--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[William Shakespeare]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born April, 1564--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Donne]]&lt;!--born c. 1572--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ben Jonson]]&lt;!--born June 1572--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Milton]]&lt;!--born 1608--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Dryden]]&lt;!--born 1631--&gt;
# {{Icon|B}} [[Daniel Defoe]]&lt;!--born c. 1660--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jonathan Swift]]&lt;!--born 1667--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Pope]]&lt;!--born 1688--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry Fielding]]&lt;!--born 1707--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Samuel Johnson]]&lt;!--born 1709--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Blake]]&lt;!--born 1757--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Burns]]&lt;!--born 1759--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|169}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Africa====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Naguib Mahfouz]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nadine Gordimer]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Chinua Achebe]]&lt;!--born 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Wole Soyinka]]&lt;!--born 1934--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ngũgĩ wa Thiong'o]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[J. M. Coetzee]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ben Okri]]&lt;!--born 1959--&gt;

====Americas====
{{Vital article count|47}}

=====Caribbean=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[V. S. Naipaul]]&lt;!--born 1932--&gt;

=====US and Canada=====
{{Vital article count|37}}
# {{Icon|GA}} [[Henry Wadsworth Longfellow]]&lt;!--born 1807--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Edgar Allan Poe]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Walt Whitman]]&lt;!--born May, 1819--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Herman Melville]]&lt;!--born August, 1819--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Emily Dickinson]]&lt;!--born 1830--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mark Twain]]&lt;!--born 1835--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Henry James]]&lt;!--born 1843--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edith Wharton]]&lt;!--born 1862--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Frost]]&lt;!--born January, 1874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Upton Sinclair]]&lt;!--born September, 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jack London]]&lt;!--born 1876--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ezra Pound]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|C}} [[Raymond Chandler]]&lt;!--born July, 1888--&gt;
# {{Icon|B}} [[T. S. Eliot]]&lt;!--born September, 1888--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[H. P. Lovecraft]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|GA}} [[F. Scott Fitzgerald]]&lt;!--born 1896--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Faulkner]]&lt;!--born 1897--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ernest Hemingway]]&lt;!--born July, 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[Langston Hughes]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Steinbeck]]&lt;!--born 1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dr. Seuss]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Robert A. Heinlein]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tennessee Williams]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|C}} [[Saul Bellow]]&lt;!--born June, 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Miller]]&lt;!--born October, 1915--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Isaac Asimov]]&lt;!--born January, 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ray Bradbury]]&lt;!--born August, 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jack Kerouac]]&lt;!--born March, 1922--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Kurt Vonnegut]]&lt;!--born November, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} [[Stan Lee]]&lt;!--born December, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} [[Allen Ginsberg]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Maya Angelou]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ursula K. Le Guin]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Toni Morrison]]&lt;!--born 1931--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sylvia Plath]]&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Margaret Atwood]]&lt;!--born 1939--&gt;
# {{Icon|B}} [[Stephen King]]&lt;!--born 1947--&gt;

=====Latin America=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Machado de Assis]]&lt;!--born 1839--&gt;
# {{Icon|B}} [[José Martí]]&lt;!--born 1853--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Jorge Luis Borges]]&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pablo Neruda]]&lt;!--born July, 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alejo Carpentier]]&lt;!--born December, 1904--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jorge Amado]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gabriel García Márquez]]&lt;!--born 1927--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carlos Fuentes]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Mario Vargas Llosa]]&lt;!--born 1936--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|16}}

=====Central Asia=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Chinghiz Aitmatov]]&lt;!--born 1928--&gt;

=====Eastern Asia=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Natsume Sōseki]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lu Xun]]&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ryūnosuke Akutagawa]]&lt;!--born 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lao She]]&lt;!--born February, 1899--&gt;
# {{Icon|C}} [[Yasunari Kawabata]]&lt;!--born June, 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jin Yong]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[Yukio Mishima]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kenzaburō Ōe]]&lt;!--born 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Haruki Murakami]]&lt;!--born 1949--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Ghalib]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Rabindranath Tagore]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1861--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Muhammad Iqbal]]&lt;!--born 1877--&gt;
# {{Icon|C}} [[Premchand]]&lt;!--born 1880--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Kahlil Gibran]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|B}} [[Orhan Pamuk]]&lt;!--born 1952--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|97}}

=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|26}}
# {{Icon|GA}} [[Adam Mickiewicz]]&lt;!--born 1799--&gt;
# {{Icon|C}} [[Taras Shevchenko]]&lt;!--born 1814--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sándor Petőfi]]&lt;!--born 1823--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Henryk Sienkiewicz]]&lt;!--born 1846--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph Conrad]]&lt;!--born 1857--&gt;
# {{Icon|C}} [[Constantine P. Cavafy]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tristan Tzara]]&lt;!--born 1896--&gt;
# {{Icon|B}} [[Elie Wiesel]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ismail Kadare]]&lt;!--born 1936--&gt;

======Russia======
{{Vital article count|17}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Alexander Pushkin]]&lt;!--born 1799--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nikolai Gogol]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mikhail Lermontov]]&lt;!--born 1814--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ivan Turgenev]]&lt;!--born 1818--&gt;
# {{Icon|B}} [[Fyodor Dostoevsky]]&lt;!--born 1821--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Leo Tolstoy]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1828--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Anton Chekhov]]&lt;!--born 1860--&gt;
# {{Icon|C}} [[Maxim Gorky]]&lt;!--born 1868--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ivan Bunin]]&lt;!--born 1870--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Anna Akhmatova]]&lt;!--born 1889--&gt;
# {{Icon|B}} [[Boris Pasternak]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Bulgakov]]&lt;!--born 1891--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vladimir Mayakovsky]]&lt;!--born 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vladimir Nabokov]]&lt;!--born April, 1899--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Sholokhov]]&lt;!--born 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aleksandr Solzhenitsyn]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Brodsky]]&lt;!--born 1940--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|71}}
# {{Icon|C}} [[Luigi Pirandello]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fernando Pessoa]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|B}} [[Federico García Lorca]]&lt;!--born June, 1898--&gt;
# {{Icon|C}} [[José Saramago]]&lt;!--born 1922--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Anne Frank]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Umberto Eco]]&lt;!--born 1932--&gt;

======France======
{{Vital article count|16}}
# {{Icon|C}} [[Stendhal]]&lt;!--born 1783--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Honoré de Balzac]]&lt;!--born 1799--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Victor Hugo]]&lt;!--born February, 1802--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexandre Dumas]]&lt;!--born July, 1802--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Baudelaire]]&lt;!--born April, 1821--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gustave Flaubert]]&lt;!--born December, 1821--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jules Verne]]&lt;!--born February, 1828--&gt;
# {{Icon|C}} [[Émile Zola]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|C}} [[Stéphane Mallarmé]]&lt;!--born 1842--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guy de Maupassant]]&lt;!--born 1850--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Rimbaud]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|C}} [[André Gide]]&lt;!--born 1869--&gt;
# {{Icon|C}} [[Marcel Proust]]&lt;!--born 1871--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antonin Artaud]]&lt;!--born September, 1896--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eugène Ionesco]]&lt;!--born 1909--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Albert Camus]]&lt;!--born 1913--&gt;

======Germany and Austria======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Brothers Grimm]]&lt;!--born 1785-6--&gt;
# {{Icon|B}} [[Heinrich Heine]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|C}} [[Thomas Mann]]&lt;!--born June, 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rainer Maria Rilke]]&lt;!--born December, 1875--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hermann Hesse]]&lt;!--born 1877--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Franz Kafka]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bertolt Brecht]]&lt;!--born February, 1898--&gt;

======Nordic countries======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Hans Christian Andersen]]&lt;!--born 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henrik Ibsen]]&lt;!--born March, 1828--&gt;
# {{Icon|C}} [[August Strindberg]]&lt;!--born 1849--&gt;
# {{Icon|C}} [[Selma Lagerlöf]]&lt;!--born 1858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Knut Hamsun]]&lt;!--born 1859--&gt;
# {{Icon|B}} [[Karen Blixen]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Astrid Lindgren]]&lt;!--born 1907--&gt;

======UK and Ireland======
{{Vital article count|35}}
# {{Icon|C}} [[William Wordsworth]]&lt;!--born 1770--&gt;
# {{Icon|B}} [[Walter Scott]]&lt;!--born 1771--&gt;
# {{Icon|C}} [[Samuel Taylor Coleridge]]&lt;!--born 1772--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Jane Austen]]&lt;!--born 1775--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lord Byron]]&lt;!--born 1788--&gt;
# {{Icon|B}} [[Percy Bysshe Shelley]]&lt;!--born 1792--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Keats]]&lt;!--born 1795--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Mary Shelley]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Dickens]]&lt;!--born 1812--&gt;
# {{Icon|B}} [[Brontë family]]&lt;!--born 1816-20--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Eliot]]&lt;!--born 1819--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lewis Carroll]]&lt;!--born 1832--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Hardy]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Louis Stevenson]]&lt;!--born 1850--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Oscar Wilde]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|FA}} [[George Bernard Shaw]]&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Arthur Conan Doyle]]&lt;!--born 1859--&gt;
# {{Icon|FA}} [[W. B. Yeats]]&lt;!--born June, 1865--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Rudyard Kipling]]&lt;!--born December, 1865--&gt;
# {{Icon|B}} [[H. G. Wells]]&lt;!--born 1866--&gt;
# {{Icon|B}} [[Virginia Woolf]]&lt;!--born January, 1882--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James Joyce]]&lt;!--born February, 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[D. H. Lawrence]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Agatha Christie]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|FA}} [[J. R. R. Tolkien]]&lt;!--born 1892--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Enid Blyton]]&lt;!--born 1897--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[C. S. Lewis]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Orwell]]&lt;!--born 1903--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Samuel Beckett]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Golding]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Dylan Thomas]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[Roald Dahl]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur C. Clarke]]&lt;!--born 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Salman Rushdie]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kazuo Ishiguro]]&lt;!--born 1954--&gt;

====Oceania====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Banjo Paterson]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Patrick White]]&lt;!--born 1912--&gt;
{{Div col end}}

==Journalists==
{{Vital article count|13}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|FA}} [[Horace Greeley]]&lt;!--born 1811--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Pulitzer]]&lt;!--born 1847--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ida Tarbell]]&lt;!--born 1857--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Randolph Hearst]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nellie Bly]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|C}} [[Walter Lippmann]]&lt;!--born 1889--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edward R. Murrow]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Walter Cronkite]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|GA}} [[David Attenborough]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hunter S. Thompson]]&lt;!--born 1937--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bob Woodward]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|B}} [[Svetlana Alexievich]]&lt;!--born 1948--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Anna Wintour]]&lt;!--born 1949--&gt;
{{Div col end}}

==Musicians and composers==
{{Vital article count|152}}
===Western art music===
{{Vital article count|72}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Composers====
{{Vital article count|54}}
=====Medieval and Renaissance=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Hildegard of Bingen]]&lt;!--born c. 1098--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guillaume de Machaut]]&lt;!--born c. 1300--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guillaume Du Fay]]&lt;!--born c. 1397--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Josquin des Prez]]&lt;!--born c. 1450--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]]&lt;!--born c. 1525--&gt;

=====Baroque=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|FA}} [[Claudio Monteverdi]]&lt;!--born 1567--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry Purcell]]&lt;!--born c. 1659--&gt;
# {{Icon|B}} [[Antonio Vivaldi]]&lt;!--born 1678--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Frideric Handel]]&lt;!--born February 1685--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Johann Sebastian Bach]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born March 1685--&gt;

=====Classical=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Joseph Haydn]]&lt;!--born 1732--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Wolfgang Amadeus Mozart]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1756--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Ludwig van Beethoven]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1770--&gt;

=====Romantic=====
{{Vital article count|18}}
# {{Icon|FA}} [[Gioachino Rossini]]&lt;!--born 1792--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Franz Schubert]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Hector Berlioz]]&lt;!--born 1803--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Felix Mendelssohn]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Frédéric Chopin]]&lt;!--born March, 1810--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Robert Schumann]]&lt;!--born June, 1810--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Franz Liszt]]&lt;!--born 1811--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Richard Wagner]]&lt;!--born May, 1813--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Giuseppe Verdi]]&lt;!--born October, 1813--&gt;
# {{Icon|C}} [[Anton Bruckner]]&lt;!--born 1824--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Johann Strauss II]]&lt;!--born 1825--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johannes Brahms]]&lt;!--born 1833--&gt;
# {{Icon|B}} [[Modest Mussorgsky]]&lt;!--born 1839--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pyotr Ilyich Tchaikovsky]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[Antonín Dvořák]]&lt;!--born 1841--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gilbert and Sullivan]]&lt;!--Sullivan born 1842--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Nikolai Rimsky-Korsakov]]&lt;!--born 1844--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Edward Elgar]]&lt;!--born 1857--&gt;

=====Post-romantic/early modern=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|FA}} [[Gabriel Fauré]]&lt;!--born 1845--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giacomo Puccini]]&lt;!--born 1858--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Gustav Mahler]]&lt;!--born 1860--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Claude Debussy]]&lt;!--born 1862--&gt;
# {{Icon|B}} [[Richard Strauss]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Jean Sibelius]]&lt;!--born 1865--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sergei Rachmaninoff]]&lt;!--born 1873--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Maurice Ravel]]&lt;!--born 1875--&gt;

=====20th century modern=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|FA}} [[Ralph Vaughan Williams]]&lt;!--born 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arnold Schoenberg]]&lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Béla Bartók]]&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Igor Stravinsky]]&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sergei Prokofiev]]&lt;!--born 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Gershwin]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aaron Copland]]&lt;!--born 1900--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Dmitri Shostakovich]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Benjamin Britten]]&lt;!--born 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Williams]]&lt;!--born 1932--&gt;

=====Avant-garde/postmodern=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[John Cage]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[György Ligeti]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pierre Boulez]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Karlheinz Stockhausen]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Philip Glass]]&lt;!--born 1937--&gt;

====Pedagogues====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Nadia Boulanger]]&lt;!--born 1887--&gt;

====Performers====
{{Vital article count|17}}
=====Cellists=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Pablo Casals]]&lt;!--born 1876--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mstislav Rostropovich]]&lt;!--born 1927--&gt;

=====Conductors=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Arturo Toscanini]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[Herbert von Karajan]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Leonard Bernstein]]&lt;!--born 1918--&gt;

=====Pianists=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|GA}} [[Clara Schumann]]&lt;!--born 1819--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Rubinstein]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vladimir Horowitz]]&lt;!--born 1903--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sviatoslav Richter]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Glenn Gould]]&lt;!--born 1932--&gt;

=====Singers=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Enrico Caruso]]&lt;!--born 1873--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maria Callas]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dietrich Fischer-Dieskau]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joan Sutherland]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Luciano Pavarotti]]&lt;!--born 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Plácido Domingo]]&lt;!--born 1941--&gt;

=====Violinists=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Niccolò Paganini]]&lt;!--born 1782--&gt;
{{Div col end}}

===Non-Western art music===
{{Vital article count|7}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Carnatic classical====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Syama Sastri]]&lt;!--born 1762--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tyagaraja]]&lt;!--born 1767--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muthuswami Dikshitar]]&lt;!--born 1776--&gt;

====Hindustani classical====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Ravi Shankar]]&lt;!--born 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ali Akbar Khan]]&lt;!--born 1922--&gt;

====Qawwali====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Nusrat Fateh Ali Khan]]&lt;!--born 1948--&gt;

====Persian traditional====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Mohammad-Reza Shajarian]]&lt;!--born 1940--&gt;
{{Div col end}}

===Jazz===
{{Vital article count|11}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Scott Joplin]]&lt;!--born 1868--&gt;
# {{Icon|B}} [[Duke Ellington]]&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Louis Armstrong]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[Django Reinhardt]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Billie Holiday]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ella Fitzgerald]]&lt;!--born 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charlie Parker]]&lt;!--born 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Celia Cruz]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Miles Davis]]&lt;!--born May 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Coltrane]]&lt;!--born Sept 1926--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antônio Carlos Jobim]]&lt;!--born 1927--&gt;
{{Div col end}}

===Popular music===
{{Vital article count|62}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Popular music: general====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Stephen Foster]]&lt;!--born 1826--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bing Crosby]]&lt;!--born 1903--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Frank Sinatra]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Miriam Makeba]]&lt;!--born 1932--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Bob Marley]]&lt;!--born Feb 1945--&gt;
# {{Icon|B}} [[ABBA]]&lt;!--members born Apr 1945, Nov 1945, 1946, 1950--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Madonna]]&lt;!--born 1958 (Aug 16)--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Michael Jackson]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1958 (Aug 29)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Taylor Swift]]&lt;!--born 1989--&gt;

====Non-English language popular music====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Umm Kulthum]]&lt;!--born c. 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[Édith Piaf]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|C}} [[Astor Piazzolla]]&lt;!--born 1921--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Aznavour]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|C}} [[Serge Gainsbourg]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lata Mangeshkar]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vladimir Vysotsky]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} [[Julio Iglesias]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Paco de Lucía]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Teresa Teng]]&lt;!--born 1953--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Selena]]&lt;!--born 1971--&gt;

====Blues, R&amp;B, soul and funk====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[Robert Johnson]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[B. B. King]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ray Charles]]&lt;!--born 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[James Brown]]&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fela Kuti]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Marvin Gaye]]&lt;!--born 1939--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aretha Franklin]]&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[The Supremes]]&lt;!--core members (Ballard, Wilson, Ross) born 1943, Mar 6 1944, Mar 26 1944--&gt;
# {{Icon|B}} [[Stevie Wonder]]&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|B}} [[Prince (musician)]]&lt;!--born 1957--&gt;

====Electronic music====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Kraftwerk]]&lt;!--core members (Hütter, Schneider, Flür, Bartos) born 1946, Apr 1947, Jul 1947, 1952--&gt;
# {{Icon|B}} [[Brian Eno]]&lt;!--born 1948--&gt;

====Folk and country====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Woody Guthrie]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hank Williams]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Johnny Cash]]&lt;!--born 1932--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Joni Mitchell]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dolly Parton]]&lt;!--born 1946--&gt;

====Hip-hop and rap====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Run-DMC]]&lt;!--members born May 1964, Nov 1964, 1965--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tupac Shakur]]&lt;!--born 1971--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Eminem]]&lt;!--born 1972--&gt;

====Musical theatre and film====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Irving Berlin]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rodgers and Hammerstein]]&lt;!--Rodgers born 1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrew Lloyd Webber]]&lt;!--born 1948--&gt;

====Rock====
{{Vital article count|19}}
# {{Icon|GA}} [[Chuck Berry]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Little Richard]]&lt;!--born 1932--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Elvis Presley]]&lt;!--born 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Buddy Holly]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[The Beatles]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--core members (Starr, Lennon, McCartney, Harrison) born Jul 1940, Oct 1940, 1942, 1943 (formed 1960)--&gt;
## {{Icon|FA}} [[John Lennon]]&lt;!--born Oct 1940--&gt;
# {{Icon|C}} [[The Beach Boys]]&lt;!--core members + longtime member (Love, B. Wilson, Johnston, Jardine, D. Wilson, C. Wilson) born Mar 1941, Jun 20 1942, Jun 27 1942, Sep 1942, 1944, 1946 (formed 1961)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Bob Dylan]]&lt;!--born May 1941--&gt;
# {{Icon|GA}} [[The Rolling Stones]]&lt;!--core members + longtime member + well-known replacement (Wyman, Watts, Jones, Jagger, Richards, Wood, Taylor) born 1936, Jun 1941, 1942, Jul 1943, Dec 1943, 1947, 1949 (formed 1962)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jimi Hendrix]]&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|B}} [[Janis Joplin]]&lt;!--born Jan 1943--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pink Floyd]]&lt;!--core members + well-known member (Wright, Waters, Mason, Barrett, Gilmour) born Jul 1943, Sep 1943, 1944, Jan 1946, Mar 1946 (formed 1965)--&gt;
# {{Icon|B}} [[The Doors]]&lt;!--members born 1939, Dec 1943, 1944, 1946 (formed 1965)--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Led Zeppelin]]&lt;!--members born 1944, 1946, 1948, 1948 (formed 1968)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[David Bowie]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Black Sabbath]]&lt;!--original members (Iommi, Ward, Osbourne, Butler) born Feb 1948, May 1948, Dec 1948, 17 Jul 1949 (formed 1968)--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Queen (band)]]&lt;!--core members (Mercury, May, Taylor, Deacon) born 1946, 1947, 26 Jul 1949, 1951 (formed in 1970)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Metallica]]&lt;!--core members + long-term replacements (Burton, Hammett, Newsted, Hetfield, Ulrich, Trujillo) born Feb 1962, Nov 1962, Mar 1963, Aug 1963, Dec 1963, 1964 (formed in 1981)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Nirvana (band)]]&lt;!--final lineup (Novoselic, Cobain, Grohl born 1965, 1967, 1969 (formed in 1987)--&gt;
{{Div col end}}

==Directors, producers and screenwriters==
{{Vital article count|60}}
{{Div col|colwidth=15em}}

===Animators and puppeteers===
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|FA}} '''[[Walt Disney]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Jim Henson]] &lt;!--b. 1936--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hayao Miyazaki]] &lt;!--b. 1941--&gt;

===Directors===
{{Vital article count|53}}
====Africa====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Ousmane Sembène]] &lt;!--b. 1923--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Yasujirō Ozu]] &lt;!--b. 1903--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Akira Kurosawa]] &lt;!--b. 1910--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Satyajit Ray]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|C}} [[Raj Kapoor]] &lt;!--b. 1924--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guru Dutt]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Abbas Kiarostami]] &lt;!--b. 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ang Lee]] &lt;!--b. 1954 Oct.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Wong Kar-wai]] &lt;!--b. 1958--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|24}}
# {{Icon|C}} [[Carl Theodor Dreyer]] &lt;!--b. 1889 Feb.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fritz Lang]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sergei Eisenstein]] &lt;!--b. 1898--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Charlie Chaplin]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1889 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Alfred Hitchcock]] &lt;!--b. Aug 1899--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Luis Buñuel]] &lt;!--b. 1900--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vittorio De Sica]] &lt;!--b. 1901 July--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Leni Riefenstahl]] &lt;!--b. 1902 Aug.--&gt;
# {{Icon|C}} [[David Lean]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michelangelo Antonioni]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ingmar Bergman]] &lt;!--b. 1918 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[Federico Fellini]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Miloš Forman]] &lt;!--b. 1932 Feb. 18--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrei Tarkovsky]] &lt;!--b. 1932 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Roman Polanski]] &lt;!--b. 1933--&gt;
# {{Icon|C}} [[Werner Herzog]] &lt;!--b. 1942 Sep.--&gt;

=====France=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[Georges Méliès]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|C}} [[Auguste and Louis Lumière]] &lt;!--b. 1862, b. 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean Cocteau]] &lt;!--b. 1889 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean Renoir]] &lt;!--b. 1894 Sep.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Bresson]] &lt;!--b. 1901 Sep.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Agnès Varda]] &lt;!--b. 1928 May--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean-Luc Godard]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[François Truffaut]] &lt;!--b. 1932 Feb. 6--&gt;

====US and Canada====
{{Vital article count|20}}
# {{Icon|C}} [[D. W. Griffith]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Cecil B. DeMille]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Ford]] &lt;!--b. 1894 Feb.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Buster Keaton]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Howard Hawks]] &lt;!--b. 1896--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frank Capra]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Wyler]] &lt;!--b. 1902 July--&gt;
# {{Icon|C}} [[Billy Wilder]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Elia Kazan]] &lt;!--b. 1909--&gt;
# {{Icon|B}} [[Orson Welles]] &lt;!--b. 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ida Lupino]] &lt;!--b. 1918 Feb.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Stanley Kubrick]] &lt;!--b. 1928 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[Woody Allen]] &lt;!--b. 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Ford Coppola]] &lt;!--b. 1939--&gt;
# {{Icon|B}} [[Martin Scorsese]] &lt;!--b. 1942 Nov.--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Lucas]] &lt;!--b. 1944--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFAC}} [[David Lynch]] &lt;!--b. 1946 Jan.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steven Spielberg]] &lt;!--b. 1946 Dec.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[James Cameron]] &lt;!--b. 1954 Aug.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Quentin Tarantino]] &lt;!--b. 1963--&gt;

===Producers and executives===
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Samuel Goldwyn]] &lt;!--b. 1879/1882--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis B. Mayer]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jack L. Warner]] &lt;!--b. 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Irving Thalberg]] &lt;!--b. 1899--&gt;
{{Div col end}}

==Businesspeople==
{{Vital article count|26}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Marcus Licinius Crassus]]&lt;!--born 115 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jakob Fugger]]&lt;!--born 1459--&gt;
# {{Icon|B}} [[Josiah Wedgwood]]&lt;!--born 1730--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rothschild family]]&lt;!--prominence began with [[Mayer Amschel Rothschild]] (born 1744)--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Jacob Astor]]&lt;!--born 1763--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cornelius Vanderbilt]]&lt;!--born 1794--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leland Stanford]]&lt;!--born 1824--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Andrew Carnegie]]&lt;!--born 1835--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[J. P. Morgan]]&lt;!--born 1837--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jamsetji Tata]]&lt;!--born 1839 Mar.--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[John D. Rockefeller]]&lt;!--born 1839 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Westinghouse]]&lt;!--born 1846--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrew Mellon]]&lt;!--born 1855--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Henry Ford]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[Howard Hughes]]&lt;!--born 1905--&gt;
# {{Icon|C}} [[Estée Lauder (businesswoman)]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sam Walton]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[Li Ka-shing]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Soros]]&lt;!--born 1930 Aug. 12--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Warren Buffett]]&lt;!--born 1930 Aug. 30--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rupert Murdoch]]&lt;!--born 1931--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ted Turner]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Carlos Slim]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steve Jobs]]&lt;!--born 1955 Feb.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Bill Gates]]&lt;!--born 1955 Oct.--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Elon Musk]]&lt;!--born 1971--&gt;
{{Div col end}}

==Explorers==
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}

===Ancient===
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Hanno the Navigator]] &lt;!--fl. 500 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Zhang Qian]] &lt;!--b. 195 BC--&gt;

===Post-classical===
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Xuanzang]] &lt;!--b. 602--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Leif Erikson]] &lt;!--b. 970s--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Marco Polo]] &lt;!--b. 1254--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Ibn Battuta]] &lt;!--b. 1304--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Zheng He]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1371--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Christopher Columbus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1451--&gt;
# {{Icon|C}} [[Amerigo Vespucci]] &lt;!--b. 1454--&gt;
# {{Icon|C}} '''[[Vasco da Gama]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1460/1469--&gt;

===Early modern===
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|FA}} [[Pedro Álvares Cabral]] &lt;!--b. 1467/1468--&gt;
# {{Icon|C}} [[Juan Ponce de León]] &lt;!--b. 1474--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Ferdinand Magellan]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1480--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacques Cartier]] &lt;!--b. 1491--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hernando de Soto]] &lt;!--b. 1497--&gt;
# {{Icon|B}} [[Willem Barentsz]] &lt;!--b. 1550--&gt;
# {{Icon|B}} [[Abel Tasman]] &lt;!--b. 1603--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vitus Bering]] &lt;!--b. 1681--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[James Cook]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1728--&gt;

===Modern===
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[David Livingstone]] &lt;!--b. 1813--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Fridtjof Nansen]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Robert Falcon Scott]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ernest Shackleton]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Roald Amundsen]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[Amelia Earhart]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Lindbergh]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Neil Armstrong]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|A}} [[Yuri Gagarin]] &lt;!--b. 1934--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Valentina Tereshkova]] &lt;!--b. 1937--&gt;
{{Div col end}}

==Philosophers, historians, political and social scientists==
{{Vital article count|162}}
===Philosophers===
{{Vital article count|71}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Ancient====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|B}} [[Thales of Miletus]] &lt;!--b. 626/623 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kaṇāda]] &lt;!--c. 6th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Laozi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 571 BC (per zh.wikipedia)--&gt;
# {{Icon|B}} [[Heraclitus]] &lt;!--b. before 547 BC, fl. 5th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Confucius]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 551 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Socrates]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 470 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Democritus]] &lt;!--b. 460 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Plato]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 428 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Diogenes]] &lt;!--b. 413/403 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Shang Yang]] &lt;!--b. 390 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Aristotle]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 384 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mencius]] &lt;!--b. 371 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Epicurus]] &lt;!--b. 341 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Xunzi (philosopher)]] &lt;!--b. 310 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Han Fei]] &lt;!--b. 280 BC, d. 233 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Li Si]] &lt;!--b. 280 BC, d. 208 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Cicero]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 106 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lucretius]] &lt;!--b. 99 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Seneca the Younger]] &lt;!--b. 4 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Plotinus]] &lt;!--b. 204--&gt;
# {{Icon|B}} [[Augustine of Hippo]] &lt;!--b. 354--&gt;

====Post-classical====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Al-Kindi]] &lt;!--b. 801--&gt;
# {{Icon|B}} [[Al-Farabi]] &lt;!--b. 870--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter Abelard]] &lt;!--b. 1079--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Averroes]] &lt;!--b. 1126--&gt;
# {{Icon|C}} [[Zhu Xi]] &lt;!--b. 1130--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Thomas Aquinas]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1225--&gt;
# {{Icon|B}} [[Duns Scotus]] &lt;!--b. 1265/1266--&gt;
# {{Icon|C}} [[William of Ockham]] &lt;!--b. 1287--&gt;

====Early modern====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|B}} [[Erasmus]] &lt;!--b. 1466--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wang Yangming]] &lt;!--b. 1472--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giordano Bruno]] &lt;!--b. 1548--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Bacon]] &lt;!--b. 1561--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[René Descartes]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1596--&gt;
# {{Icon|B}} [[Baruch Spinoza]] &lt;!--b. 1632--&gt;
# {{Icon|C}} [[George Berkeley]] &lt;!--b. 1685--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[David Hume]] &lt;!--b. 1711--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean-Jacques Rousseau]] &lt;!--b. 1712--&gt;
# {{Icon|C}} [[Denis Diderot]] &lt;!--b. 1713--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Immanuel Kant]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1724--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gotthold Ephraim Lessing]] &lt;!--b. 1729 Jan. 22--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jeremy Bentham]] &lt;!--b. 1748--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johann Gottlieb Fichte]] &lt;!--b. 1762--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|28}}
# {{Icon|GA}} [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] &lt;!--b. 1770--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Schopenhauer]] &lt;!--b. 1788--&gt;
# {{Icon|B}} [[Auguste Comte]] &lt;!--b. 1798--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ralph Waldo Emerson]]&lt;!--born 1803--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Stuart Mill]] &lt;!--b. 1806--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Søren Kierkegaard]] &lt;!--b. 1813--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry David Thoreau]] &lt;!--b. 1817--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Sanders Peirce]] &lt;!--b. 1839--&gt;
# {{Icon|C}} [[William James]] &lt;!--b. 1842--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Friedrich Nietzsche]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edmund Husserl]] &lt;!--b. 1859 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henri Bergson]] &lt;!--b. 1859 Oct. 18--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Dewey]] &lt;!--b. 1859 Oct. 20--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Alfred North Whitehead]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Bertrand Russell]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Ludwig Wittgenstein]] &lt;!--b. 1889 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Martin Heidegger]] &lt;!--b. 1889 Sep.--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Karl Popper]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean-Paul Sartre]] &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hannah Arendt]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Simone de Beauvoir]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|C}} [[Isaiah Berlin]] &lt;!--b. 1909--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marshall McLuhan]] &lt;!--b. 1911--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Rawls]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Frantz Fanon]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Michel Foucault]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jürgen Habermas]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jacques Derrida]] &lt;!--b. 1930--&gt;
{{Div col end}}

===Historians and archaeologists===
{{Vital article count|22}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Ancient====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} '''[[Herodotus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 484 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Thucydides]] &lt;!--b. 460 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Xenophon]] &lt;!--b. 430 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sima Qian]] &lt;!--b. 145 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Josephus]] &lt;!--b. 37--&gt;
# {{Icon|C}} [[Plutarch]] &lt;!--b. 40--&gt;
# {{Icon|B}} [[Tacitus]] &lt;!--b. 56--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eusebius]] &lt;!--b. 260/265--&gt;

====Post-classical====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|GA}} [[Bede]] &lt;!--b. 672/673--&gt;
# {{Icon|C}} '''[[Ibn Khaldun]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1332--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Jean Froissart]] &lt;!--b. 1337--&gt;

====Early modern====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Giorgio Vasari]] &lt;!--b. 1511--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edward Gibbon]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nikolay Karamzin]] &lt;!--b. 1766--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[Leopold von Ranke]] &lt;!--b. 1795--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodor Mommsen]] &lt;!--b. 1817--&gt;
# {{Icon|C}} [[Heinrich Schliemann]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frederick Jackson Turner]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles A. Beard]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fernand Braudel]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[A. J. P. Taylor]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eric Hobsbawm]] &lt;!--b. 1917--&gt;
{{Div col end}}

===Political writers===
{{Vital article count|18}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} '''[[Niccolò Machiavelli]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1469--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hugo Grotius]] &lt;!--b. 1583--&gt;
# {{Icon|C}} [[Thomas Hobbes]] &lt;!--b. 1588--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[John Locke]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1632--&gt;
# {{Icon|C}} [[Montesquieu]] &lt;!--b. 1689--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Edmund Burke]] &lt;!--b. 1729 Jan. 12--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Paine]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cesare Beccaria]] &lt;!--b. 1738--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Mary Wollstonecraft]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1759--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexis de Tocqueville]] &lt;!--b. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre-Joseph Proudhon]] &lt;!--b. 1809 Jan. 15--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Bakunin]] &lt;!--b. 1814--&gt;
# {{Icon|B}} [[Herbert Spencer]] &lt;!--b. 1820 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Friedrich Engels]] &lt;!--b. 1820 Nov.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter Kropotkin]] &lt;!--b. 1842--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eduard Bernstein]] &lt;!--b. 1850--&gt;
# {{Icon|B}} [[Antonio Gramsci]] &lt;!--b. 1891 Jan.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Edward Said]] &lt;!--b. 1935--&gt;
{{Div col end}}

===Economists===
{{Vital article count|11}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} '''[[Adam Smith]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1723--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Robert Malthus]] &lt;!--b. 1766--&gt;
# {{Icon|C}} [[David Ricardo]] &lt;!--b. 1772--&gt;
# {{Icon|C}} [[Friedrich List]] &lt;!--b. 1789--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Karl Marx]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vilfredo Pareto]] &lt;!--b. 1848--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[John Maynard Keynes]] &lt;!--b. 1883--&gt;
# {{Icon|B}} [[Friedrich Hayek]] &lt;!--b. 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Kenneth Galbraith]] &lt;!--b. 1908 Oct.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Milton Friedman]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[Paul Samuelson]] &lt;!--b. 1915--&gt;
{{Div col end}}

===Social scientists===
{{Vital article count|13}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|GA}} [[Émile Durkheim]] &lt;!--b. 1858 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Franz Boas]] &lt;!--b. 1858 July--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Max Weber]] &lt;!--b. 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maria Montessori]] &lt;!--b. 1870--&gt;
# {{Icon|C}} [[Marcel Mauss]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Bronisław Malinowski]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edward Bernays]] &lt;!--b. 1891 Nov.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Margaret Mead]] &lt;!--b. 1901--&gt;
# {{Icon|C}} [[Talcott Parsons]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodor W. Adorno]] &lt;!--b. 1903--&gt;
# {{Icon|C}} [[Claude Lévi-Strauss]] &lt;!--b. 1908 Nov.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Clifford Geertz]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre Bourdieu]] &lt;!--b. 1930--&gt;
{{Div col end}}

===Linguists===
{{Vital article count|6}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Pāṇini]]
# {{Icon|C}} [[Noah Webster]] &lt;!--b. 1758--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sequoyah]] &lt;!--b. 1770--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Louis Braille]] &lt;!--b. 1809 Jan. 4--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdinand de Saussure]] &lt;!--b. 1857--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Noam Chomsky]] &lt;!--b. 1928--&gt;
{{Div col end}}

===Psychologists===
{{Vital article count|21}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Francis Galton]]&lt;!--born 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[Wilhelm Wundt]] &lt;!--b. 1832--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ivan Pavlov]] &lt;!--b. 1849--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Sigmund Freud]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[Edward Thorndike]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Carl Jung]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[John B. Watson]] &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kurt Lewin]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[Anna Freud]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean Piaget]] &lt;!--b. 1896 Aug.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lev Vygotsky]] &lt;!--b. 1896 Nov.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gordon Allport]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Carl Rogers]] &lt;!--b. 1902 Jan.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Erik Erikson]] &lt;!--b. 1902 June--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[B. F. Skinner]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|C}} [[Raymond Cattell]] &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[Abraham Maslow]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Albert Ellis]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leon Festinger]] &lt;!--b. 1919--&gt;
# {{Icon|GA}} [[George Armitage Miller]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Albert Bandura]] &lt;!--b. 1925--&gt;
{{Div col end}}

==Religious figures==
{{Vital article count|123}}
:&lt;small&gt;For mythological figures, see: [[Wikipedia:Vital_articles/Level/4/Philosophy_and_religion#Mythology_(109_articles)|Philosophy and religion: Mythology]].&lt;/small&gt;
===Abrahamic religions===
{{Vital article count|86}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Judaism====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Rabbi Akiva]] &lt;!--b. 50--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rashi]] &lt;!--b. 1040--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maimonides]] &lt;!--b. 1138--&gt;
# {{Icon|B}} [[Judah Loew ben Bezalel]] &lt;!--b. 1512--&gt;
# {{Icon|C}} [[Baal Shem Tov]] &lt;!--b. 1700--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vilna Gaon]] &lt;!--b. 1720--&gt;

====Christianity====
{{Vital article count|60}}
===== New Testament figures=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Mary, mother of Jesus]] &lt;!--b. 18 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[John the Baptist]] &lt;!--b. 6 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Jesus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 6-4 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saint Peter]] &lt;!--b. 1 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Judas Iscariot]] &lt;!--1st century AD--&gt;
# {{Icon|B}} [[Paul the Apostle]] &lt;!--b. 5--&gt;
# {{Icon|B}} [[John the Apostle]] &lt;!--b. 6--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mary Magdalene]] &lt;!--b. 8--&gt;

=====Pre-Schism=====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|B}} [[Irenaeus]] &lt;!--b. 125--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Clement of Alexandria]] &lt;!--b. 150--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tertullian]] &lt;!--b. 155--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Origen]] &lt;!--b. 185--&gt;
# {{Icon|C}} [[Arius]] &lt;!--b. 250/256--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saint Nicholas]] &lt;!--b. 270--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saint George]] &lt;!--3rd century AD, d. 303--&gt;
# {{Icon|C}} [[Athanasius of Alexandria]] &lt;!--b. 296-298--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Gregory of Nazianzus]] &lt;!--b. 329--&gt;
# {{Icon|B}} [[Basil of Caesarea]] &lt;!--b. 330--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gregory of Nyssa]] &lt;!--b. 335--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ambrose]] &lt;!--b. 339--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jerome]] &lt;!--b. 342-347--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[John Chrysostom]] &lt;!--b. 347--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cyril of Alexandria]] &lt;!--b. 376--&gt;
# {{Icon|C}} [[Benedict of Nursia]] &lt;!--b. 480--&gt;
# {{Icon|B}} [[John of Damascus]] &lt;!--b. 675/676--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cyril and Methodius]] &lt;!--b. 815, b. 826--&gt;

======Popes======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Clement of Rome]] &lt;!--d. 100--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Leo I]] &lt;!--b. 391--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pope Gregory I]] &lt;!--b. 540--&gt;

=====Catholic Church=====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|B}} [[Anselm of Canterbury]] &lt;!--b. 1033/1034--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis of Assisi]] &lt;!--b. 1181--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bonaventure]] &lt;!--b. 1221--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Wycliffe]] &lt;!--b. 1328--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jan Hus]] &lt;!--b. 1369--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tomás de Torquemada]] &lt;!--b. 1420--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ignatius of Loyola]] &lt;!--b. 1491--&gt;
# {{Icon|C}} [[Francis Xavier]] &lt;!--b. 1506--&gt;
# {{Icon|B}} [[Teresa of Ávila]] &lt;!--b. 1515--&gt;
# {{Icon|B}} [[John of the Cross]] &lt;!--b. 1542--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Mother Teresa]] &lt;!--b. 1910--&gt;

======Popes======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Pope Pius IX]] &lt;!--b. 1792--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope John XXIII]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Pope John Paul II]] &lt;!--b. 1920--&gt;

=====Orthodox Church=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Patriarch Nikon of Moscow]] &lt;!--b. 1605--&gt;
# {{Icon|C}} [[Grigori Rasputin]] &lt;!--b. 1869--&gt;

=====Protestantism=====
{{Vital article count|13}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Martin Luther]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1483--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Huldrych Zwingli]] &lt;!--b. 1484--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Thomas Cranmer]] &lt;!--b. 1489--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philip Melanchthon]] &lt;!--b. 1497--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John Calvin]] &lt;!--b. 1509--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John Knox]] &lt;!--b. 1514--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jacobus Arminius]] &lt;!--b. 1560--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Wesley]] &lt;!--b. 1703 June--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jonathan Edwards (theologian)]] &lt;!--b. 1703 Oct.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Karl Barth]] &lt;!--b. 1886--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dietrich Bonhoeffer]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Billy Graham]] &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Desmond Tutu]] &lt;!--b. 1931--&gt;

=====Others=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Joseph Smith]] &lt;!--Latter Day Saint, b. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mary Baker Eddy]] &lt;!--Christian Science, b. 1821--&gt;

====Islam====
{{Vital article count|19}}
=====Early Islam=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Khadija bint Khuwaylid]] &lt;!--b. 554--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Muhammad]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 570--&gt;
# {{Icon|B}} [[Fatima]] &lt;!--b. 605/615--&gt;
# {{Icon|C}} [[Aisha]] &lt;!--b. 614--&gt;

=====Shia Islam=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} '''[[Ali]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 600--&gt;
# {{Icon|B}} [[Husayn ibn Ali]] &lt;!--b. 626--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ja'far al-Sadiq]] &lt;!--b. 702--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mulla Sadra]] &lt;!--b. 1571/1572--&gt;

=====Sunni Islam=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Abu Hanifa]] &lt;!--b. 699--&gt;
# {{Icon|C}} [[Malik ibn Anas]] &lt;!--b. 711--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Shafi'i]] &lt;!--b. 767--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ahmad ibn Hanbal]] &lt;!--b. 780--&gt;
# {{Icon|B}} [[Muhammad al-Bukhari]] &lt;!--b. 810--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muslim ibn al-Hajjaj]] &lt;!--b. after 815--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Ghazali]] &lt;!--b. 1058--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ibn Arabi]] &lt;!--b. 1165--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Nawawi]] &lt;!--b. 1230--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ibn Taymiyya]] &lt;!--b. 1263--&gt;
# {{Icon|B}} [[Muhammad ibn Abd al-Wahhab]] &lt;!--b. 1703--&gt;

====Baháʼí Faith====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Baháʼu'lláh]] &lt;!--b. 1817--&gt;
{{Div col end}}

===Dharmic religions===
{{Vital article count|35}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Hinduism====
{{Vital article count|17}}
=====Ancient=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Valmiki]]
# {{Icon|C}} [[Vyasa]]
# {{Icon|C}} [[Kapila]] &lt;!--b. 7th century BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Patanjali]] &lt;!--c. 2nd century BC-5th century AD--&gt;

===== Post-classical=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Gaudapada]] &lt;!--fl. 6th century AD--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kumārila Bhaṭṭa]] &lt;!--b. 700--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Adi Shankara]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 700/788--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramanuja]] &lt;!--b. 1077--&gt;
# {{Icon|B}} [[Basava]] &lt;!--b. 1131--&gt;
# {{Icon|B}} [[Madhvacharya]] &lt;!--b. 1199--&gt;

=====Modern=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Chaitanya Mahaprabhu]] &lt;!--b. 1486--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramakrishna]] &lt;!--b. 1836--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Swami Vivekananda]] &lt;!--b. 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sri Aurobindo]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Ramana Maharshi]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|C}} [[Paramahansa Yogananda]] &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada]] &lt;!--b. 1896--&gt;

====Buddhism====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|B}} '''[[The Buddha]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 563 BC/480 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nagarjuna]] &lt;!--b. 150--&gt;
# {{Icon|B}} [[Padmasambhava]] &lt;!--fl. 8th century AD--&gt;
# {{Icon|B}} [[14th Dalai Lama]] &lt;!--b. 1935--&gt;

=====Chinese Buddhism=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Kumārajīva]] &lt;!--b. 344--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bodhidharma]] &lt;!--fl. 5th/6th century AD--&gt;
# {{Icon|C}} [[Zhiyi]] &lt;!--b. 538--&gt;
# {{Icon|C}} [[Huineng]] &lt;!--b. 638--&gt;

=====Indian Buddhism=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|GA}} [[Maudgalyayana]]
# {{Icon|GA}} [[Śāriputra]]
# {{Icon|GA}} [[Ānanda]] &lt;!--b. 5th century BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vasubandhu]] &lt;!--b. 4th century AD--&gt;

=====Japanese Buddhism=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Kūkai]] &lt;!--b. 774--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dōgen]] &lt;!--b. 1200--&gt;

====Jainism====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Mahavira]] &lt;!--b. 599 BC--&gt;

====Sikhism====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Guru Nanak]] &lt;!--b. 1469--&gt;
# {{Icon|B}} [[Guru Gobind Singh]] &lt;!--b. 1666--&gt;

====Theosophy====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Helena Blavatsky]] &lt;!--b. 1831--&gt;
{{Div col end}}

===Others===
{{Vital article count|2}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Zoroaster]] &lt;!--Zoroastrianism, b. 624-599 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Aleister Crowley]] &lt;!--Thelema, b. 1875--&gt;
{{Div col end}}

==Politicians and leaders==
{{Vital article count|500}}
===Ancient===
{{Vital article count|74}}
====Africa====
{{Vital article count|13}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|Start}} [[Ezana of Axum]] &lt;!--fl. 320s-360--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gaiseric]] &lt;!--b. 389--&gt;

=====Egypt=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Narmer]] &lt;!--fl. 3100 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Thutmose I]] &lt;!--d. 1493 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Hatshepsut]] &lt;!--b. 1505 BC, d. 1458 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Thutmose III]] &lt;!--b. 1479 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Akhenaten]] &lt;!--b. before 1363-1361 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nefertiti]] &lt;!--b. 1370 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tutankhamun]] &lt;!--b. 1341 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Ramesses II]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1303 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramesses III]] &lt;!--b. 1217 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ptolemy I Soter]] &lt;!--b. 367 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Cleopatra]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 70/69 BC--&gt;
{{Div col end}}

====Asia====
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Cyrus the Great]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 600 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Darius the Great]] &lt;!--b. 550 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Xerxes I]] &lt;!--b. 518 BC--&gt;

=====Eastern Asia=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Modu Chanyu]] &lt;!--b. 234 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gwanggaeto the Great]] &lt;!--b. 374--&gt;

======China======
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Yu the Great]] &lt;!--fl. 21st century BC per zh.wikipedia--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Qin Shi Huang]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 259 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emperor Gaozu of Han]] &lt;!--b. 256 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Emperor Wu of Han]] &lt;!--b. 156 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cao Cao]] &lt;!--b. 155--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Ajatashatru]] &lt;!--d. 460 BC/373 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Chandragupta Maurya]] &lt;!--b. 350-340 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Ashoka]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 304 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Menander I]] &lt;!--b. 180 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kanishka]] &lt;!--d. 150--&gt;
# {{Icon|B}} [[Samudragupta]] &lt;!--b. 318--&gt;
# {{Icon|C}} [[Chandragupta II]] &lt;!--b. 345-350--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Sargon of Akkad]] &lt;!--d. 2279 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Puduḫepa]] &lt;!--fl. 13th century BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ashurbanipal]] &lt;!--b. 685 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tigranes the Great]] &lt;!--b. 140 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mithridates VI Eupator]] &lt;!--b. 135 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Herod the Great]] &lt;!--b. 72 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Zenobia]] &lt;!--b. 240--&gt;

======Babylon======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} '''[[Hammurabi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1810 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Nebuchadnezzar II]] &lt;!--b. 642 BC--&gt;

======Hellenistic Kingdoms======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Antigonus I Monophthalmus]] &lt;!--b. 382 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Seleucus I Nicator]] &lt;!--b. 358 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antiochus III the Great]] &lt;!--b. 241 BC--&gt;
{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|32}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|B}} [[Decebalus]] &lt;!--d. 106--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Attila]] &lt;!--b. 406--&gt;

======Greece======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Lycurgus]]
# {{Icon|C}} [[Draco (legislator)]] &lt;!--b. before 625 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Solon]] &lt;!--b. 630 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Themistocles]] &lt;!--b. 524 BC--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Pericles]] &lt;!--b. 495 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Alcibiades]] &lt;!--b. 450 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Demosthenes]] &lt;!--b. 384 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Philip II of Macedon]] &lt;!--b. 382 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Alexander the Great]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 356 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pyrrhus of Epirus]] &lt;!--b. 319/318 BC--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Vercingetorix]] &lt;!--b. 80 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Arminius]] &lt;!--b. 18/17 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Boudica]] &lt;!--d. 60/61--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alaric I]] &lt;!--b. 370--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodoric I]] &lt;!--b. 390/393--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodoric the Great]] &lt;!--b. 454--&gt;

=====Rome=====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|C}} [[Cato the Elder]] &lt;!--b. 234 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gracchi brothers]] &lt;!--fl. 133-121 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Julius Caesar]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 100 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Augustus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 63 BC--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Tiberius]] &lt;!--b. 42 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Caligula]] &lt;!--b. 12--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Nero]] &lt;!--b. 37--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Domitian]] &lt;!--b. 51--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Trajan]] &lt;!--b. 53--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hadrian]] &lt;!--b. 76--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Marcus Aurelius]] &lt;!--b. 121--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Diocletian]] &lt;!--b. 242/245--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Constantine the Great]] &lt;!--b. 272--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Theodosius I]] &lt;!--b. 347--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|134}}
====Africa====
{{Vital article count|8}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Abd Allah al-Mahdi Billah]] &lt;!--b. 874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Hakim bi-Amr Allah]] &lt;!--b. 985--&gt;
# {{Icon|B}} [[Baybars]] &lt;!--b. 1223/1228--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Mansa Musa]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1280--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Nasir Muhammad]] &lt;!--b. 1285, d. 1341--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Amda Seyon I]] &lt;!--d. 1344--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Zara Yaqob]]&lt;!--b. 1399--&gt;
# {{Icon|C}} [[Askia Muhammad I]]&lt;!--b. 1443--&gt;
{{Div col end}}

====Americas====
{{Vital article count|2}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Moctezuma I]] &lt;!--b. 1398--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pachacuti]] &lt;!--b. 1403/1418--&gt;
{{Div col end}}

====Asia====
{{Vital article count|47}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Bumin Qaghan]] &lt;!--d. 552--&gt;
# {{Icon|B}} [[Khosrow I]] &lt;!--b. 512-514, d. 579--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mahmud of Ghazni]] &lt;!--b. 971--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tughril I]] &lt;!--b. 993--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nizam al-Mulk]] &lt;!--b. 1018--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muhammad of Ghor]] &lt;!--b. 1144--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tamar of Georgia]] &lt;!--b. 1160--&gt;
# {{Icon|C}} '''[[Timur]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1320s--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ulugh Beg]] &lt;!--b. 1394--&gt;

=====East Asia=====
{{Vital article count|17}}
======China======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Emperor Wen of Sui]] &lt;!--b. 541--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emperor Taizong of Tang]] &lt;!--b. 598--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wu Zetian]] &lt;!--b. 624--&gt;
# {{Icon|B}} [[Emperor Xuanzong of Tang]] &lt;!--b. 685--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emperor Taizu of Song]] &lt;!--b. 927--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hongwu Emperor]] &lt;!--b. 1328--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Yongle Emperor]] &lt;!--b. 1360--&gt;

======Korea======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Taejo of Goryeo]] &lt;!--b. 877--&gt;
# {{Icon|C}} [[Taejo of Joseon]] &lt;!--b. 1335--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sejong the Great]] &lt;!--b. 1397--&gt;

======Mongol Empire======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|FA}} '''[[Genghis Khan]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1162--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jochi]] &lt;!--b. 1182--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ögedei Khan]] &lt;!--b. 1186--&gt;
# {{Icon|C}} [[Batu Khan]] &lt;!--b. 1205--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kublai Khan]] &lt;!--b. 1215--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hulegu Khan]] &lt;!--b. 1217--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tokhtamysh]] &lt;!--b. 1342--&gt;

=====Southeastern Asia=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Anawrahta]] &lt;!--b. 1014--&gt;
# {{Icon|C}} [[Suryavarman II]] &lt;!--b. 1094/1098--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jayavarman VII]] &lt;!--b. 1122/1125--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramkhamhaeng]] &lt;!--b. 1237/1247--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gajah Mada]] &lt;!--b. 1290--&gt;

======Vietnam======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Trần Thánh Tông]] &lt;!--b. 1240--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lê Lợi]] &lt;!--b. 1385--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lê Thánh Tông]] &lt;!--b. 1442--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Harsha]] &lt;!--b. 590--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rajaraja I]] &lt;!--b. 947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Prithviraj Chauhan]] &lt;!--b. 1166--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alauddin Khalji]] &lt;!--b. 1266--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[Saladin]] &lt;!--b. 1137--&gt;
# {{Icon|B}} [[Osman I]] &lt;!--b. 1254/1255--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mehmed II]] &lt;!--b. 1432--&gt;

======Caliphates======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Abu Bakr]] &lt;!--b. 573--&gt;
# {{Icon|B}} [[Uthman]] &lt;!--b. 573/576--&gt;
# {{Icon|B}} [[Umar]] &lt;!--b. 584--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Mu'awiya I]] &lt;!--b. 597/603/605--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Abd al-Malik ibn Marwan]] &lt;!--b. 644/647--&gt;
# {{Icon|C}} [[Harun al-Rashid]] &lt;!--b. 763/766--&gt;
{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|77}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|29}}
# {{Icon|B}} [[Svatopluk I of Moravia]] &lt;!--b. 840--&gt;
# {{Icon|C}} [[Stefan Dušan]] &lt;!--b. 1308--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vlad the Impaler]] &lt;!--b. 1428/1431--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Stephen the Great]] &lt;!--b. 1433-1440--&gt;

======Bulgaria======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|Start}} [[Krum]] &lt;!--d. 814--&gt;
# {{Icon|C}} [[Boris I of Bulgaria]] &lt;!--d. 907--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ivan Asen II]] &lt;!--b. 1190s--&gt;

======Byzantine Empire======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Justinian I]] &lt;!--b. 482--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodora (wife of Justinian I)]] &lt;!--b. 490/500--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Heraclius]] &lt;!--b. 575--&gt;
# {{Icon|B}} [[Leo III the Isaurian]] &lt;!--b. 685--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Basil II]] &lt;!--b. 958--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Manuel I Komnenos]] &lt;!--b. 1118--&gt;

======Hungary======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|FA}} [[Stephen I of Hungary]] &lt;!--b. 975--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Béla IV of Hungary]] &lt;!--b. 1206--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Louis I of Hungary]] &lt;!--b. 1326--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Matthias Corvinus]] &lt;!--b. 1443--&gt;

======Poland and Lithuania======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Mieszko I]] &lt;!--b. 930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bolesław I the Brave]] &lt;!--b. 967--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gediminas]] &lt;!--b. 1275--&gt;
# {{Icon|C}} [[Casimir III the Great]] &lt;!--b. 1310--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vytautas the Great]] &lt;!--b. 1350--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Władysław II Jagiełło]] &lt;!--b. 1352/1362--&gt;

======Russia and Ukraine======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Sviatoslav I]] &lt;!--b. 943--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vladimir the Great]] &lt;!--b. 958--&gt;
# {{Icon|B}} [[Yaroslav the Wise]] &lt;!--b. 978--&gt;
# {{Icon|C}} [[Daniel of Galicia]] &lt;!--b. 1201--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Nevsky]] &lt;!--b. 1221--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ivan III of Russia]] &lt;!--b. 1440--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|48}}
======British Isles======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[Alfred the Great]] &lt;!--b. 849--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Æthelstan]] &lt;!--b. 894--&gt;
# {{Icon|FA}} [[William the Conqueror]] &lt;!--b. 1028--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Henry II of England]] &lt;!--b. 1133--&gt;
# {{Icon|B}} [[Richard I of England]] &lt;!--b. 1157--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John, King of England]] &lt;!--b. 1166--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Edward I of England]] &lt;!--b. 1239--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert the Bruce]] &lt;!--b. 1274--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Edward III of England]] &lt;!--b. 1312--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry V of England]] &lt;!--b. 1386--&gt;

======France======
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[Clovis I]] &lt;!--b. 466--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Martel]] &lt;!--b. 688--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Charlemagne]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 748--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis the Pious]] &lt;!--b. 778--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eleanor of Aquitaine]] &lt;!--b. 1124--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philip II of France]] &lt;!--b. 1165--&gt;
# {{Icon|B}} [[Louis IX of France]] &lt;!--b. 1214--&gt;
# {{Icon|B}} [[Philip IV of France]] &lt;!--b. 1268--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis XI]] &lt;!--b. 1423--&gt;

======Germany======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Charles the Fat]] &lt;!--b. 839--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry the Lion]] &lt;!--b. 1129/1131--&gt;

======Holy Roman Empire======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Otto the Great]] &lt;!--b. 912--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Henry IV, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1050--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frederick Barbarossa]] &lt;!--b. 1122--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frederick II, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1194--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles IV, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1316--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sigismund, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1368--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maximilian I, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1459--&gt;

======Iberia======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Abd al-Rahman I]] &lt;!--b. 731--&gt;
# {{Icon|C}} [[Abd al-Rahman III]] &lt;!--b. 890--&gt;
# {{Icon|C}} [[Afonso I of Portugal]] &lt;!--b. 1106/1109/1111--&gt;
# {{Icon|C}} [[Prince Henry the Navigator]] &lt;!--b. 1394--&gt;
# {{Icon|B}} [[Isabella I of Castile]] &lt;!--b. 1451--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdinand II of Aragon]] &lt;!--b. 1452--&gt;

======Italy======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Robert Guiscard]] &lt;!--b. 1015--&gt;
# {{Icon|C}} [[Roger II of Sicily]] &lt;!--b. 1095--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cosimo de' Medici]] &lt;!--b. 1389--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lorenzo de' Medici]] &lt;!--b. 1449--&gt;
# {{Icon|B}} [[Girolamo Savonarola]] &lt;!--b. 1452--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cesare Borgia]] &lt;!--b. 1475--&gt;

======Papal States======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Pope Gregory VII]] &lt;!--b. 1015--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Urban II]] &lt;!--b. 1035--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Innocent III]] &lt;!--b. 1161--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Boniface VIII]] &lt;!--b. 1230--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Alexander VI]] &lt;!--b. 1431--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Julius II]] &lt;!--b. 1443--&gt;

======Scandinavia======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Cnut]] &lt;!--b. 990--&gt;
# {{Icon|B}} [[Margaret I of Denmark]] &lt;!--b. 1353--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|104}}
====Africa====
{{Vital article count|3}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi]]&lt;!--b. 1506--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ahmad al-Mansur]]&lt;!--b. 1549--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nzinga of Ndongo and Matamba]]&lt;!--b. 1583--&gt;
{{Div col end}}

====Americas====
{{Vital article count|12}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Toussaint Louverture]] &lt;!--b. 1743--&gt;

=====Aztec=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Moctezuma II]] &lt;!--b. 1466--&gt;
# {{Icon|C}} [[La Malinche]] &lt;!--b. 1500--&gt;

=====Inca=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Atahualpa]] &lt;!--b. 1502--&gt;
# {{Icon|C}} [[Túpac Amaru]] &lt;!--b. 1545--&gt;
# {{Icon|C}} [[Túpac Amaru II]] &lt;!--b. 1742--&gt;

=====United States=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Benjamin Franklin]] &lt;!--b. 1706--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[George Washington]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1732--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Thomas Jefferson]] &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James Madison]] &lt;!--b. 1751--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Alexander Hamilton]] &lt;!--b. 1755/1757--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[John Marshall]] &lt;!--b. 1755--&gt;
{{Div col end}}

====Asia and Oceania====
{{Vital article count|41}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Ismail I]] &lt;!--b. 1487--&gt;
# {{Icon|B}} [[Abbas the Great]] &lt;!--b. 1571--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nader Shah]] &lt;!--b. 1688/1698--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ahmad Shah Durrani]] &lt;!--b. 1720-1722--&gt;

=====China=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|GA}} [[Jiajing Emperor]] &lt;!--b. 1507--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nurhaci]] &lt;!--b. 1559--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Wanli Emperor]] &lt;!--b. 1563--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hong Taiji]] &lt;!--b. 1592--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kangxi Emperor]] &lt;!--b. 1654--&gt;
# {{Icon|B}} [[Qianlong Emperor]] &lt;!--b. 1711--&gt;

=====Japan=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Oda Nobunaga]] &lt;!--b. 1534--&gt;
# {{Icon|C}} [[Toyotomi Hideyoshi]] &lt;!--b. 1537--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tokugawa Ieyasu]] &lt;!--b. 1543--&gt;

=====Korea=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Seonjo of Joseon]] &lt;!--b. 1552--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jeongjo of Joseon]] &lt;!--b. 1752--&gt;

=====Southeastern Asia=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[Naresuan]] &lt;!--b. 1555/1556--&gt;
# {{Icon|C}} [[Iskandar Muda]] &lt;!--b. 1583--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Sultan Agung of Mataram]] &lt;!--b. 1593--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rama I]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|C}} [[Quang Trung]] &lt;!--b. 1753--&gt;

======Burma======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Bayinnaung]] &lt;!--b. 1516 Jan.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Tabinshwehti]] &lt;!--b. 1516 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alaungpaya]] &lt;!--b. 1714--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Krishnadevaraya]] &lt;!--b. 1471--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sher Shah Suri]] &lt;!--b. 1472/1486--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Babur]] &lt;!--b. 1483--&gt;
# {{Icon|C}} [[Humayun]] &lt;!--b. 1508--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Akbar]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1542--&gt;
# {{Icon|B}} [[Shah Jahan]] &lt;!--b. 1592--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aurangzeb]] &lt;!--b. 1618--&gt;
# {{Icon|B}} [[Shivaji]] &lt;!--b. 1630--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hyder Ali]] &lt;!--b. 1720--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Prithvi Narayan Shah]] &lt;!--b. 1723--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Clive]] &lt;!--b. 1725--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tipu Sultan]] &lt;!--b. 1751--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Selim I]] &lt;!--b. 1470--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Suleiman the Magnificent]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1494--&gt;
# {{Icon|B}} [[Roxelana]] &lt;!--b. 1505--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mehmed IV]] &lt;!--b. 1642--&gt;
# {{Icon|C}} [[Selim III]] &lt;!--b. 1761--&gt;

=====Oceania=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Kamehameha I]] &lt;!--b. 1736-1761--&gt;
{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|48}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Bohdan Khmelnytsky]] &lt;!--b. 1595--&gt;

======Poland and Lithuania======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|GA}} [[Stephen Báthory]] &lt;!--b. 1533--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sigismund III Vasa]] &lt;!--b. 1566--&gt;
# {{Icon|B}} [[John III Sobieski]] &lt;!--b. 1629--&gt;
# {{Icon|C}} [[Augustus II the Strong]] &lt;!--b. 1670--&gt;

======Russia======
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Ivan the Terrible]] &lt;!--b. 1530--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexis of Russia]] &lt;!--b. 1629--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter the Great]] &lt;!--b. 1672--&gt;
# {{Icon|C}} [[Elizabeth of Russia]] &lt;!--b. 1709--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Catherine the Great]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1729--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|38}}
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[William the Silent]] &lt;!--b. 1533--&gt;

======France======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Francis I of France]] &lt;!--b. 1494--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Catherine de' Medici]] &lt;!--b. 1519--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry IV of France]] &lt;!--b. 1553--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Cardinal Richelieu]] &lt;!--b. 1585--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cardinal Mazarin]] &lt;!--b. 1602--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Louis XIV]] &lt;!--b. 1638--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis XV]] &lt;!--b. 1710--&gt;
# {{Icon|C}} [[Madame de Pompadour]] &lt;!--b. 1721--&gt;
# {{Icon|B}} [[Louis XVI]] &lt;!--b. 1754--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marie Antoinette]] &lt;!--b. 1755--&gt;

======Great Britain and United Kingdom======
{{Vital article count|13}}
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Henry VIII]] &lt;!--b. 1491--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Mary I of England]] &lt;!--b. 1516--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Elizabeth I]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1533--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Mary, Queen of Scots]] &lt;!--b. 1542--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James VI and I]] &lt;!--b. 1566--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Oliver Cromwell]] &lt;!--b. 1599--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Charles I of England]] &lt;!--b. 1600--&gt;
# {{Icon|FA}} [[William III of England]] &lt;!--b. 1650--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Robert Walpole]] &lt;!--b. 1676--&gt;
# {{Icon|GA}} [[William Murray, 1st Earl of Mansfield]] &lt;!--b. 1705--&gt;
# {{Icon|GA}} [[William Blackstone]] &lt;!--b. 1723--&gt;
# {{Icon|FA}} [[George III]] &lt;!--b. 1738--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Pitt the Younger]] &lt;!--b. 1759--&gt;

======Holy Roman Empire, Austria======
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Charles V, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1500--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdinand I, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1503--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leopold I, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1640--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Maria Theresa]] &lt;!--b. 1717--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph II, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1741--&gt;

======Prussia, Germany======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Frederick William I of Prussia]] &lt;!--b. 1688--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Frederick the Great]] &lt;!--b. 1712--&gt;

======Scandinavia======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Gustavus Adolphus]] &lt;!--b. 1594--&gt;
# {{Icon|B}} [[Christina, Queen of Sweden]] &lt;!--b. 1626--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles XII of Sweden]] &lt;!--b. 1682--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles XIV John]] &lt;!--b. 1763--&gt;

======Southern Europe======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Philip II of Spain]] &lt;!--b. 1527--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philip V of Spain]] &lt;!--b. 1683--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sebastião José de Carvalho e Melo, 1st Marquis of Pombal]] &lt;!--b. 1699--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|188}}
====Africa====
{{Vital article count|33}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Africa=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Patrice Lumumba]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mobutu Sese Seko]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Paul Biya]] &lt;!--b. 1933--&gt;

=====Eastern Africa=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|FA}} [[Rainilaiarivony]] &lt;!--b. 1828--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jomo Kenyatta]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hastings Banda]] &lt;!--b. 1898--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Julius Nyerere]] &lt;!--b. 1922--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kenneth Kaunda]] &lt;!--b. 1924 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Idi Amin]] &lt;!--b. 1928--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Paul Kagame]] &lt;!--b. 1957--&gt;

======Ethiopia======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Tewodros II]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Yohannes IV]] &lt;!--b. 1837--&gt;
# {{Icon|B}} [[Menelik II]] &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Haile Selassie]] &lt;!--b. 1892--&gt;

=====Northern Africa=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Emir Abdelkader]] &lt;!--b. 1808--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muhammad Ahmad]] &lt;!--b. 1843--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Muammar Gaddafi]] &lt;!--b. 1942--&gt;

======Egypt======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Muhammad Ali of Egypt]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|C}} [[Isma'il Pasha of Egypt]] &lt;!--b. 1830--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gamal Abdel Nasser]] &lt;!--b. 1918 Jan.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Anwar Sadat]] &lt;!--b. 1918 Dec.--&gt;

=====Southern Africa=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Shaka]] &lt;!--b. 1787--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cecil Rhodes]] &lt;!--b. 1853--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Nelson Mandela]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Robert Mugabe]] &lt;!--b. 1924 Feb.--&gt;
# {{Icon|B}} [[F. W. de Klerk]] &lt;!--b. 1936--&gt;

=====Western Africa=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Léopold Sédar Senghor]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nnamdi Azikiwe]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kwame Nkrumah]] &lt;!--b. 1909--&gt;
# {{Icon|B}} [[Olusegun Obasanjo]] &lt;!--b. 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kofi Annan]] &lt;!--b. 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ellen Johnson Sirleaf]] &lt;!--b. 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Sankara]] &lt;!--b. 1949--&gt;
{{Div col end}}

====Americas====
{{Vital article count|39}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====South America=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|GA}} [[José de San Martín]] &lt;!--b. 1778--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Simón Bolívar]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1783--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antonio José de Sucre]] &lt;!--b. 1795--&gt;
# {{Icon|B}} [[Juan Perón]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[Salvador Allende]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfredo Stroessner]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[Augusto Pinochet]] &lt;!--b. 1915--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Hugo Chávez]] &lt;!--b. 1954--&gt;

======Brazil======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|FA}} [[Pedro I of Brazil]] &lt;!--b. 1798--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pedro II of Brazil]] &lt;!--b. 1825--&gt;
# {{Icon|B}} [[Getúlio Vargas]] &lt;!--b. 1882--&gt;

=====Central America and the Caribbean=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Francisco Morazán]] &lt;!--b. 1792--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rafael Trujillo]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|C}} [[François Duvalier]] &lt;!--b. 1907--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Fidel Castro]] &lt;!--b. 1926--&gt;

=====Mexico=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Antonio López de Santa Anna]] &lt;!--b. 1794--&gt;
# {{Icon|C}} [[Benito Juárez]] &lt;!--b. 1806--&gt;
# {{Icon|B}} [[Porfirio Díaz]] &lt;!--b. 1830--&gt;

=====United States=====
{{Vital article count|19}}
# {{Icon|FA}} [[Andrew Jackson]] &lt;!--b. 1767--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Tecumseh]] &lt;!--b. 1768--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry Clay]] &lt;!--b. 1777--&gt;
# {{Icon|FA}} {{Icon|FFA}} '''[[Abraham Lincoln]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1809--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sitting Bull]] &lt;!--b. 1831--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Woodrow Wilson]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Theodore Roosevelt]] &lt;!--b. 1858--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Franklin D. Roosevelt]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Harry S. Truman]] &lt;!--b. 1884 May--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Eleanor Roosevelt]] &lt;!--b. 1884 Oct.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dwight D. Eisenhower]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|C}} [[J. Edgar Hoover]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lyndon B. Johnson]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ronald Reagan]] &lt;!--b. 1911--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Richard Nixon]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[John F. Kennedy]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Donald Trump]] &lt;!--b. 1946 June--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[George W. Bush]] &lt;!--b. 1946 July--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Barack Obama]] &lt;!--b. 1961--&gt;

=====Canada=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|FA}} [[John A. Macdonald]] &lt;!--b. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre Trudeau]] &lt;!--b. 1919--&gt;
{{Div col end}}

====Asia and Oceania====
{{Vital article count|54}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Mohammad Mosaddegh]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ruhollah Khomeini]] &lt;!--b. 1900/1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mohammad Zahir Shah]] &lt;!--b. 1914--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mohammad Reza Pahlavi]] &lt;!--b. 1919--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eduard Shevardnadze]] &lt;!--b. 1928--&gt;

=====China=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[Empress Dowager Cixi]] &lt;!--b. 1835--&gt;
# {{Icon|C}} [[Chiang Kai-shek]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Mao Zedong]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|B}} [[Soong Mei-ling]] &lt;!--b. 1898 Mar. 4--&gt;
# {{Icon|B}} [[Zhou Enlai]] &lt;!--b. 1898 Mar. 5--&gt;
# {{Icon|B}} [[Deng Xiaoping]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Puyi]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jiang Qing]] &lt;!--b. 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jiang Zemin]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Xi Jinping]] &lt;!--b. 1953--&gt;

=====Japan=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Emperor Meiji]] &lt;!--b. 1852--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hideki Tojo]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eisaku Satō]] &lt;!--b. 1901 Mar.--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Hirohito]] &lt;!--b. 1901 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Shinzo Abe]] &lt;!--b. 1954--&gt;

=====Korea=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Syngman Rhee]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kim Il Sung]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[Park Chung Hee]] &lt;!--b. 1917--&gt;

=====Southeastern Asia=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Chulalongkorn]] &lt;!--b. 1853--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ho Chi Minh]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sukarno]] &lt;!--b. 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ne Win]] &lt;!--b. 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ferdinand Marcos]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Suharto]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lee Kuan Yew]] &lt;!--b. 1923--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pol Pot]] &lt;!--b. 1925 May--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mahathir Mohamad]] &lt;!--b. 1925 July--&gt;
# {{Icon|C}} [[Corazon Aquino]] &lt;!--b. 1933--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|FA}} [[Muhammad Ali Jinnah]] &lt;!--b. 1876--&gt;
# {{Icon|C}} [[D. S. Senanayake]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Sheikh Mujibur Rahman]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benazir Bhutto]] &lt;!--b. 1953--&gt;

======India======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[George Curzon, 1st Marquess Curzon of Kedleston]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Vallabhbhai Patel]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jawaharlal Nehru]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Indira Gandhi]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Atal Bihari Vajpayee]] &lt;!--b. 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[Manmohan Singh]] &lt;!--b. 1932--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Narendra Modi]] &lt;!--b. 1950--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Ibn Saud]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[David Ben-Gurion]] &lt;!--b. 1886--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Yasser Arafat]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saddam Hussein]] &lt;!--b. 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benjamin Netanyahu]] &lt;!--b. 1949--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ali Abdullah Saleh]] &lt;!--b. 1947--&gt;

======Ottoman Empire and Turkey======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Mahmud II]] &lt;!--b. 1785--&gt;
# {{Icon|C}} [[Abdul Hamid II]] &lt;!--b. 1842--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mustafa Kemal Atatürk]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[Recep Tayyip Erdoğan]] &lt;!--b. 1954--&gt;

{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|62}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Europe=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Francis II, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1768--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Klemens von Metternich]] &lt;!--b. 1773--&gt;
# {{Icon|C}} [[Franz Joseph I]] &lt;!--b. 1830--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Józef Piłsudski]] &lt;!--b. 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Dubček]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Václav Havel]] &lt;!--b. 1936--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Lech Wałęsa]] &lt;!--b. 1943--&gt;

=====Southeastern Europe=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Ion Antonescu]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ante Pavelić]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Josip Broz Tito]] &lt;!--b. 1892--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nicolae Ceaușescu]] &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[Slobodan Milošević]] &lt;!--b. 1941--&gt;

=====Russia and USSR=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Alexander I of Russia]] &lt;!--b. 1777--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicholas I of Russia]] &lt;!--b. 1796--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander II of Russia]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicholas II]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Vladimir Lenin]] &lt;!--b. 1870--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Joseph Stalin]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|B}} [[Leon Trotsky]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Nikita Khrushchev]] &lt;!--b. 1894--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Leonid Brezhnev]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Boris Yeltsin]] &lt;!--b. 1931 Feb.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mikhail Gorbachev]] &lt;!--b. 1931 Mar.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vladimir Putin]] &lt;!--b. 1952--&gt;

=====Scandinavia=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] &lt;!--b. 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dag Hammarskjöld]] &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gro Harlem Brundtland]] &lt;!--b. 1939--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|35}}
# {{Icon|B}} [[Leopold II of Belgium]] &lt;!--b. 1835--&gt;

======France======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} {{Icon|FFAC}} '''[[Napoleon]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis Philippe I]] &lt;!--b. 1773--&gt;
# {{Icon|B}} [[Adolphe Thiers]] &lt;!--b. 1797--&gt;
# {{Icon|B}} [[Napoleon III]] &lt;!--b. 1808--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georges Clemenceau]] &lt;!--b. 1841--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles de Gaulle]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[François Mitterrand]] &lt;!--b. 1916--&gt;

======Germany======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Wilhelm I]] &lt;!--b. 1797--&gt;
# {{Icon|B}} [[Otto von Bismarck]] &lt;!--b. 1815--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wilhelm II]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|C}} [[Konrad Adenauer]] &lt;!--b. 1876--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Adolf Hitler]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Joseph Goebbels]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Erich Honecker]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[Willy Brandt]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[Helmut Kohl]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Angela Merkel]] &lt;!--b. 1954--&gt;

======Iberia======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[António de Oliveira Salazar]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Francisco Franco]] &lt;!--b. 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Juan Carlos I]] &lt;!--b. 1938--&gt;

======Ireland======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Charles Stewart Parnell]] &lt;!--b. 1846--&gt;
# {{Icon|B}} [[Éamon de Valera]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michael Collins (Irish leader)]] &lt;!--b. 1890--&gt;

======Italy======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Camillo Benso, Count of Cavour]] &lt;!--b. 1810--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benito Mussolini]] &lt;!--b. 1883--&gt;

======United Kingdom======
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[Robert Peel]] &lt;!--b. 1788--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Benjamin Disraeli]] &lt;!--b. 1804--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Ewart Gladstone]] &lt;!--b. 1809--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Queen Victoria]] &lt;!--b. 1819--&gt;
# {{Icon|C}} [[David Lloyd George]] &lt;!--b. 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Winston Churchill]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Clement Attlee]] &lt;!--b. 1883--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|A}} {{Icon|FFA}} [[Margaret Thatcher]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Elizabeth II]] &lt;!--b. 1926--&gt;
{{Div col end}}

==Military leaders and theorists==
{{Vital article count|51}}
===Ancient===
{{Vital article count|9}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Africa====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Hannibal]] &lt;!--b. 247 BC--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Sun Tzu]] &lt;!--b. 544 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Zhuge Liang]] &lt;!--b. 181--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Leonidas I]] &lt;!--b. 540 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Scipio Africanus]] &lt;!--b. 236/235 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sulla]] &lt;!--b. 138 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pompey]] &lt;!--b. 106 BC--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Mark Antony]] &lt;!--b. 83 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Flavius Aetius]] &lt;!--b. 390--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|11}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|FA}} [[Khalid ibn al-Walid]] &lt;!--d. 642--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Amr ibn al-As]] &lt;!--b. 573, d. 664--&gt;
# {{Icon|B}} [[El Cid]] &lt;!--b. 1043--&gt;
# {{Icon|C}} [[Godfrey of Bouillon]] &lt;!--b. 1060--&gt;
# {{Icon|C}} [[Subutai]] &lt;!--b. 1175--&gt;
# {{Icon|C}} [[Trần Hưng Đạo]] &lt;!--b. 1228--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jan Žižka]] &lt;!--b. 1360--&gt;
# {{Icon|C}} [[Skanderbeg]] &lt;!--b. 1405--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Hunyadi]] &lt;!--b. 1406--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Joan of Arc]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1412--&gt;
# {{Icon|C}} [[Afonso de Albuquerque]] &lt;!--b. 1453--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|12}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Asia====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Yi Sun-sin]] &lt;!--b. 1545--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Miyamoto Musashi]] &lt;!--b. 1584--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Hayreddin Barbarossa]] &lt;!--b. 1466/1483--&gt;
# {{Icon|C}} [[Francisco Pizarro]] &lt;!--b. 1478--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hernán Cortés]] &lt;!--b. 1485--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fernando Álvarez de Toledo, 3rd Duke of Alba]] &lt;!--b. 1507--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Drake]] &lt;!--b. 1540--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michiel de Ruyter]] &lt;!--b. 1607--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John Churchill, 1st Duke of Marlborough]] &lt;!--b. 1650--&gt;
# {{Icon|B}} [[Prince Eugene of Savoy]] &lt;!--b. 1663--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Suvorov]] &lt;!--b. 1729/1730--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Horatio Nelson, 1st Viscount Nelson]] &lt;!--b. 1758--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|19}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Americas====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Robert E. Lee]] &lt;!--b. 1807 Jan.--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ulysses S. Grant]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Douglas MacArthur]] &lt;!--b. 1880 Jan.--&gt;
# {{Icon|B}} [[George C. Marshall]] &lt;!--b. 1880 Dec.--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Enver Pasha]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|C}} [[Isoroku Yamamoto]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|C}} [[Võ Nguyên Giáp]] &lt;!--b. 1911--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|B}} [[Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carl von Clausewitz]] &lt;!--b. 1780--&gt;
# {{Icon|C}} [[Helmuth von Moltke the Elder]] &lt;!--b. 1800--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giuseppe Garibaldi]] &lt;!--b. 1807 July--&gt;
# {{Icon|C}} [[Paul von Hindenburg]] &lt;!--b. 1847--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Robert Baden-Powell, 1st Baron Baden-Powell]] &lt;!--b. 1857--&gt;
# {{Icon|C}} [[Erich Ludendorff]] &lt;!--b. 1865--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bernard Montgomery]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|GA}} [[T. E. Lawrence]] &lt;!--b. 1888--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Erwin Rommel]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hermann Göring]] &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georgy Zhukov]] &lt;!--b. 1896--&gt;
{{Div col end}}

==Rebels, revolutionaries and activists==
{{Vital article count|52}}
===Ancient===
{{Vital article count|1}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Spartacus]] &lt;!--b. 103 BC--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|3}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Abu Muslim]] &lt;!--b. 718-727--&gt;
# {{Icon|B}} [[Babak Khorramdin]] &lt;!--b. 795/798--&gt;
# {{Icon|C}} [[Huang Chao]] &lt;!--b. 835--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|8}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Early modern: General====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Bartolomé de las Casas]] &lt;!--b. 1484--&gt;
# {{Icon|B}} [[Miguel Hidalgo y Costilla]] &lt;!--b. 1753--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Thomas Müntzer]] &lt;!--b. 1489--&gt;
# {{Icon|C}} [[Yemelyan Pugachev]] &lt;!--b. 1742--&gt;
# {{Icon|FA}} [[William Wilberforce]] &lt;!--b. 1759 Aug.--&gt;

=====France=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Jean-Paul Marat]] &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maximilien Robespierre]] &lt;!--b. 1758--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georges Danton]] &lt;!--b. 1759 Oct.--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|40}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Americas====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|FA}} [[Louis Riel]] &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marcus Garvey]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Che Guevara]] &lt;!--b. 1928--&gt;

=====Mexico=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Pancho Villa]] &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emiliano Zapata]] &lt;!--b. 1879--&gt;

=====United States=====
{{Vital article count|16}}
# {{Icon|B}} [[Sojourner Truth]] &lt;!--b. 1797--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Elizabeth Cady Stanton]] &lt;!--b. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Frederick Douglass]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|B}} [[Susan B. Anthony]] &lt;!--b. 1820--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Harriet Tubman]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Muir]] &lt;!--b. 1838--&gt;
# {{Icon|B}} [[Booker T. Washington]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jane Addams]] &lt;!--b. 1860--&gt;
# {{Icon|FA}} [[W. E. B. Du Bois]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Margaret Sanger]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|B}} [[Helen Keller]] &lt;!--b. 1880--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Rosa Parks]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[Betty Friedan]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Malcolm X]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Martin Luther King Jr.]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Harvey Milk]] &lt;!--b. 1930--&gt;

====Africa====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Sayyid Qutb]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ken Saro-Wiwa]] &lt;!--b. 1941--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Steve Biko]] &lt;!--b. 1946--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Diponegoro]] &lt;!--b. 1785--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hong Xiuquan]] &lt;!--b. 1814--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[José Rizal]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Sun Yat-sen]] &lt;!--b. 1866--&gt;
# {{Icon|C}} [[Aung San]] &lt;!--b. 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aung San Suu Kyi]] &lt;!--b. 1945--&gt;

=====India=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|FA}} [[Rani of Jhansi]] &lt;!--b. 1828/1835--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bal Gangadhar Tilak]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Mahatma Gandhi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1869--&gt;
# {{Icon|B}} [[B. R. Ambedkar]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[Subhas Chandra Bose]] &lt;!--b. 1897--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Henry Dunant]] &lt;!--b. 1828--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Emmeline Pankhurst]] &lt;!--b. 1858--&gt;
# {{Icon|B}} [[Theodor Herzl]] &lt;!--b. 1860--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Emma Goldman]] &lt;!--b. 1869--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rosa Luxemburg]] &lt;!--b. 1871--&gt;
{{Div col end}}

==Scientists, inventors and mathematicians==
{{Vital article count|256}}
===Pre-modern figures===
{{Vital article count|28}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Ancient history====
{{Vital article count|15}}
# {{Icon|GA}} [[Pythagoras]] &lt;!--b. 570 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Hippocrates]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 460 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Euclid]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--fl. 300 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Archimedes]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 287 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eratosthenes]] &lt;!--b. 276 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Apollonius of Perga]] &lt;!--b. 240 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hipparchus]] &lt;!--b. 190 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pliny the Elder]] &lt;!--b. 23/24--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Cai Lun]]&lt;!--b. 50-62--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hero of Alexandria]] &lt;!--possibly fl. 62 --&gt;
# {{Icon|FA}} [[Zhang Heng]] &lt;!--b. 78--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ptolemy]] &lt;!--b. 100--&gt;
# {{Icon|B}} [[Galen]] &lt;!--b. 129--&gt;
# {{Icon|B}} [[Diophantus]] &lt;!--fl. 250--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hypatia]] &lt;!--b. 350-370--&gt;

====Post-classical history====
{{Vital article count|13}}
# {{Icon|C}} [[Aryabhata]] &lt;!--b. 476--&gt;
# {{Icon|C}} [[Brahmagupta]] &lt;!--b. 598--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jabir ibn Hayyan]] &lt;!--d. 806-816--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Al-Khwarizmi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 780, d. 850--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Abu Bakr al-Razi]] &lt;!--b. 864/865--&gt;
# {{Icon|B}} [[Al-Zahrawi]] &lt;!--b. 936--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Ibn al-Haytham]] &lt;!--b. 865--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Biruni]] &lt;!--b. 973--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Avicenna]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 980--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Shen Kuo]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1031--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fibonacci]] &lt;!--b. 1170--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nasir al-Din al-Tusi]] &lt;!--b. 1201--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Johannes Gutenberg]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born c. 1393-1406--&gt;
{{Div col end}}

===Physics===
{{Vital article count|56}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Early modern====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[William Gilbert (physicist)]] &lt;!--b. 1544--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Christiaan Huygens]] &lt;!--b. 1629--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Robert Hooke]] &lt;!--b. 1635--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Isaac Newton]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1643--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Lomonosov]] &lt;!--b. 1711--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry Cavendish]] &lt;!--b. 1731--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|44}}
# {{Icon|C}} [[Thomas Young (scientist)]] &lt;!--b. 1773--&gt;
# {{Icon|C}} [[André-Marie Ampère]] &lt;!--b. 1775--&gt;
# {{Icon|C}} [[Amedeo Avogadro]] &lt;!--b. 1776--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hans Christian Ørsted]] &lt;!--b. 1777--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Augustin-Jean Fresnel]] &lt;!--b. 1788--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georg Ohm]] &lt;!--b. 1789--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Michael Faraday]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1791--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nicolas Léonard Sadi Carnot]] &lt;!--b. 1796--&gt;
# {{Icon|B}} [[James Prescott Joule]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Léon Foucault]] &lt;!--b. 1819--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hermann von Helmholtz]] &lt;!--b. 1821--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gustav Kirchhoff]] &lt;!--b. 1824 Mar.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lord Kelvin]] &lt;!--b. 1824 June--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[James Clerk Maxwell]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1831--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johannes Diderik van der Waals]] &lt;!--b. 1837--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ernst Mach]] &lt;!--b. 1838--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ludwig Boltzmann]] &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wilhelm Röntgen]] &lt;!--b. 1845--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henri Becquerel]] &lt;!--b. 1852 Dec. 15--&gt;
# {{Icon|B}} [[Albert A. Michelson]] &lt;!--b. 1852 Dec. 19--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hendrik Lorentz]] &lt;!--b. 1853--&gt;
# {{Icon|B}} [[J. J. Thomson]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[Heinrich Hertz]] &lt;!--b. 1857--&gt;
# {{Icon|C}} [[Max Planck]] &lt;!--b. 1858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pierre Curie]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Henry Bragg]] &lt;!--b. 1862--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Marie Curie]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Millikan]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ernest Rutherford]] &lt;!--b. 1871--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Lise Meitner]] &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Albert Einstein]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Max Born]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Niels Bohr]] &lt;!--b. 1885--&gt;
# {{Icon|B}} [[Erwin Schrödinger]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|GA}} [[C. V. Raman]] &lt;!--b. 1888--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James Chadwick]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[Wolfgang Pauli]] &lt;!--b. 1900--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ernest Lawrence]] &lt;!--b. 1901 Aug.--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Enrico Fermi]] &lt;!--b. 1901 Sep.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Werner Heisenberg]] &lt;!--b. 1901 Dec.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Paul Dirac]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|FA}} [[J. Robert Oppenheimer]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hans Bethe]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Edward Teller]] &lt;!--b. 1908--&gt;

====Contemporary====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|FA}} [[Richard Feynman]] &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrei Sakharov]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tsung-Dao Lee]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|C}} [[Murray Gell-Mann]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles K. Kao]] &lt;!--b. 1933--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Stephen Hawking]] &lt;!--b. 1942--&gt;
{{Div col end}}

===Astronomy===
{{Vital article count|10}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} '''[[Nicolaus Copernicus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1473--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tycho Brahe]] &lt;!--b. 1546--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Galileo Galilei]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1564--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Johannes Kepler]] &lt;!--b. 1571--&gt;
# {{Icon|C}} [[Edmond Halley]] &lt;!--b. 1656--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Herschel]] &lt;!--b. 1738--&gt;
# {{Icon|B}} [[Caroline Herschel]] &lt;!--b. 1750--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edwin Hubble]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georges Lemaître]] &lt;!--b. 1894--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Carl Sagan]] &lt;!--b. 1934--&gt;
{{Div col end}}

===Chemistry===
{{Vital article count|23}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Robert Boyle]] &lt;!--b. 1627--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Joseph Priestley]] &lt;!--b. 1733--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Antoine Lavoisier]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Dalton]] &lt;!--b. 1766--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Louis Gay-Lussac]] &lt;!--b. 1778 Dec. 6--&gt;
# {{Icon|B}} [[Humphry Davy]] &lt;!--b. 1778 Dec. 17--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jöns Jacob Berzelius]] &lt;!--b. 1779--&gt;
# {{Icon|B}} [[Friedrich Wöhler]] &lt;!--b. 1800--&gt;
# {{Icon|B}} [[Justus von Liebig]] &lt;!--b. 1803--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Dmitri Mendeleev]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1834--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Josiah Willard Gibbs]] &lt;!--b. 1839--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] &lt;!--b. 1852--&gt;
# {{Icon|C}} [[Svante Arrhenius]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fritz Haber]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gilbert N. Lewis]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Otto Hahn]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|B}} [[Irving Langmuir]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter Debye]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Harold Urey]] &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Linus Pauling]] &lt;!--b. 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dorothy Hodgkin]] &lt;!--b. 1910--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Burns Woodward]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Frederick Sanger]] &lt;!--b. 1918--&gt;
{{Div col end}}

===Biology===
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Antonie van Leeuwenhoek]] &lt;!--b. 1632--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Carl Linnaeus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1707--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Banks]] &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean-Baptiste Lamarck]] &lt;!--b. 1744--&gt;
# {{Icon|B}} [[Georges Cuvier]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|B}} [[John James Audubon]] &lt;!--b. 1785--&gt;
# {{Icon|B}} [[Louis Agassiz]] &lt;!--b. 1807--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Charles Darwin]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph Dalton Hooker]] &lt;!--b. 1817--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gregor Mendel]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Alfred Russel Wallace]] &lt;!--b. 1823--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Henry Huxley]] &lt;!--b. 1825--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ernst Haeckel]] &lt;!--b. 1834--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Edward Drinker Cope]] &lt;!--b. 1840--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eugenius Warming]] &lt;!--b. 1841--&gt;
# {{Icon|C}} [[Santiago Ramón y Cajal]] &lt;!--b. 1852--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Washington Carver]] &lt;!--b. 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alfred Kinsey]] &lt;!--b. 1894--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hans Krebs (biochemist)]] &lt;!--b. 1900--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Barbara McClintock]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[Konrad Lorenz]] &lt;!--b. 1903--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Rachel Carson]] &lt;!--b. 1907--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Norman Borlaug]] &lt;!--b. 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Crick]] &lt;!--b. 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rosalind Franklin]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[James Watson]] &lt;!--b. 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jane Goodall]] &lt;!--b. 1934--&gt;
# {{Icon|C}} [[W. D. Hamilton]] &lt;!--b. 1936--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Stephen Jay Gould]] &lt;!--b. 1941--&gt;
{{div col end}}

===Medicine===
{{Vital article count|14}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Paracelsus]] &lt;!--b. 1493--&gt;
# {{Icon|C}} [[Andreas Vesalius]] &lt;!--b. 1514--&gt;
# {{Icon|B}} [[Li Shizhen]] &lt;!--b. 1518--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Harvey]] &lt;!--b. 1578--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Luigi Galvani]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Edward Jenner]] &lt;!--b. 1749--&gt;
# {{Icon|C}} [[Claude Bernard]] &lt;!--b. 1813--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ignaz Semmelweis]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Florence Nightingale]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1820--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Louis Pasteur]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph Lister]] &lt;!--b. 1827--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Koch]] &lt;!--b. 1843--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander Fleming]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jonas Salk]] &lt;!--b. 1914--&gt;
{{Div col end}}

===Earth science and physical geography===
{{Vital article count|6}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[James Hutton]]&lt;!--born 1726--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander von Humboldt]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Lyell]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfred Wegener]]&lt;!--born 1880--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacques Cousteau]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marie Tharp]]&lt;!--born 1920--&gt;
{{Div col end}}

===Inventors and engineers===
{{Vital article count|34}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[James Watt]]&lt;!--born 1736--&gt;
# {{Icon|C}} [[Montgolfier brothers]]&lt;!--born 1740 and 1745--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alessandro Volta]]&lt;!--born 1745--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicéphore Niépce]]&lt;!--born 1765--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Fulton]]&lt;!--born 1765--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eli Whitney]]&lt;!--born 1765--&gt;
# {{Icon|C}} [[George Stephenson]]&lt;!--born 1781--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis Daguerre]]&lt;!--born 1787--&gt;
# {{Icon|B}} [[Samuel Morse]]&lt;!--born 1791--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Isambard Kingdom Brunel]]&lt;!--born 1806--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cyrus McCormick]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gustave Eiffel]]&lt;!--born 1832--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfred Nobel]]&lt;!--born 1833--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carl Benz]]&lt;!--born 1844--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Thomas Edison]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1847--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander Graham Bell]]&lt;!--born 1847--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emile Berliner]]&lt;!--born 1851--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Algernon Parsons]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|C}} [[George Eastman]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Nikola Tesla]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rudolf Diesel]]&lt;!--born 1858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leo Baekeland]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Wright brothers]]&lt;!--born 1871 and 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lee de Forest]]&lt;!--born 1873--&gt;
# {{Icon|B}} [[Guglielmo Marconi]]&lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert H. Goddard]]&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Logie Baird]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philo Farnsworth]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sergei Korolev]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Bardeen]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Shockley]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Wernher von Braun]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jack Kilby]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicolaus Otto]] &lt;!--born 1832--&gt;
{{Div col end}}

===Mathematicians===
{{Vital article count|44}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Early modern====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Gerolamo Cardano]]&lt;!--born 1501--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pierre de Fermat]]&lt;!--born 1601--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Blaise Pascal]]&lt;!--born 1623--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gottfried Wilhelm Leibniz]]&lt;!--born 1646--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacob Bernoulli]]&lt;!--born 1655--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johann Bernoulli]]&lt;!--born 1667--&gt;
# {{Icon|C}} [[Daniel Bernoulli]]&lt;!--born 1700--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Leonhard Euler]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1707--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean le Rond d'Alembert]]&lt;!--born 1717--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph-Louis Lagrange]]&lt;!--born 1736--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gaspard Monge]]&lt;!--born 1746--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre-Simon Laplace]]&lt;!--born 1749--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|32}}
# {{Icon|C}} [[Joseph Fourier]]&lt;!--born 1768--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Carl Friedrich Gauss]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1777--&gt;
# {{Icon|B}} [[Siméon Denis Poisson]]&lt;!--born 1781--&gt;
# {{Icon|B}} [[Augustin-Louis Cauchy]]&lt;!--born 1789--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nikolai Lobachevsky]]&lt;!--born 1792--&gt;
# {{Icon|C}} [[Niels Henrik Abel]]&lt;!--born 1802--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carl Gustav Jacob Jacobi]]&lt;!--born 1804--&gt;
# {{Icon|C}} [[Peter Gustav Lejeune Dirichlet]]&lt;!--born Feb. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Rowan Hamilton]]&lt;!--born Aug. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Évariste Galois]]&lt;!--born 1811--&gt;
# {{Icon|C}} [[Karl Weierstrass]]&lt;!--born Oct. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Boole]]&lt;!--born Nov. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Cayley]]&lt;!--born 1821--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Hermite]]&lt;!--born 1822--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bernhard Riemann]]&lt;!--born 1826--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Georg Cantor]]&lt;!--born 1845--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gottlob Frege]]&lt;!--born 1848--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henri Poincaré]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|B}} [[Karl Pearson]]&lt;!--born 1857--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[David Hilbert]]&lt;!--born 1862--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Emmy Noether]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hermann Weyl]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Srinivasa Ramanujan]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ronald Fisher]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|C}} [[Stefan Banach]]&lt;!--born 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfred Tarski]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|C}} [[Andrey Kolmogorov]]&lt;!--born Apr. 1903--&gt;
# {{Icon|GA}} [[John von Neumann]]&lt;!--born Dec. 1903--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Kurt Gödel]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Claude Shannon]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benoit Mandelbrot]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander Grothendieck]]&lt;!--born 1928--&gt;
{{Div col end}}

===Computer scientists===
{{Vital article count|12}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Charles Babbage]]&lt;!--born 1791--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ada Lovelace]]&lt;!--born 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Grace Hopper]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Konrad Zuse]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Alan Turing]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Douglas Engelbart]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edsger W. Dijkstra]]&lt;!--born 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Donald Knuth]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dennis Ritchie]]&lt;!--born 1941--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steve Wozniak]]&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tim Berners-Lee]]&lt;!--born 1955--&gt;
# {{Icon|B}} [[Linus Torvalds]]&lt;!--born 1969--&gt;
{{Div col end}}

==Sports figures==
{{Vital article count|77}}
===Individual sports===
{{Vital article count|48}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Athletics==== 
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Pierre de Coubertin]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Paavo Nurmi]]&lt;!--born 1897--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jesse Owens]]&lt;!--born 1913--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Fanny Blankers-Koen]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wilma Rudolph]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Florence Griffith Joyner]]&lt;!--born 1959--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Carl Lewis]]&lt;!--born 1961--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jackie Joyner-Kersee]]&lt;!--born 1962--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sergey Bubka]]&lt;!--born 1963--&gt;
# {{Icon|C}} [[Haile Gebrselassie]]&lt;!--born 1973--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hicham El Guerrouj]]&lt;!--born 1974--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Usain Bolt]]&lt;!--born 1986--&gt;

====Auto racing====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Enzo Ferrari]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} [[Juan Manuel Fangio]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Michael Schumacher]]&lt;!--born 1969--&gt;

====Boxing====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Joe Louis]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sugar Ray Robinson]]&lt;!--born 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Muhammad Ali]]&lt;!--born 1942--&gt;

====Chess====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Bobby Fischer]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Garry Kasparov]]&lt;!--born 1963--&gt;

====Climbing and mountaineering====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Tenzing Norgay]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Edmund Hillary]]&lt;!--born 1919--&gt;

====Cycling====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|GA}} [[Eddy Merckx]]&lt;!--born 1945--&gt;

====Figure skating====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Sonja Henie]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Yuzuru Hanyu]]&lt;!--born 1994--&gt;

====Golf====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Jack Nicklaus]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tiger Woods]]&lt;!--born 1975--&gt;

====Gymnastics====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Larisa Latynina]]&lt;!--born 1934--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nadia Comăneci]]&lt;!--born 1961--&gt;
# {{Icon|B}} [[Simone Biles]]&lt;!--born 1997--&gt;

====Martial arts====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Kanō Jigorō]]&lt;!--born 1860--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bruce Lee]]&lt;!--born 1940--&gt;

====Skiing====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Ingemar Stenmark]]&lt;!--born 1956--&gt;
# {{Icon|C}} [[Marit Bjørgen]]&lt;!--born 1980--&gt;

====Speed skating====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Eric Heiden]]&lt;!--born 1958--&gt;

====Swimming====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Johnny Weissmuller]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mark Spitz]]&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Michael Phelps]]&lt;!--born 1985--&gt;

====Tennis====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Rod Laver]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Margaret Court]]&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|B}} [[Martina Navratilova]]&lt;!--born 1956--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steffi Graf]]&lt;!--born 1969--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Roger Federer]]&lt;!--born 1981--&gt;
# {{Icon|B}} [[Serena Williams]]&lt;!--born 1981--&gt;
# {{Icon|B}} [[Novak Djokovic]]&lt;!--born 1987--&gt;

====Wrestling====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Aleksandr Karelin]]&lt;!--born 1967--&gt;

====Multiple sports====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|FA}} [[Jim Thorpe]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[Babe Didrikson Zaharias]]&lt;!--born 1911--&gt;
{{Div col end}}

===Team sports===
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====American football====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Jim Brown]] &lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tom Brady]] &lt;!--born 1977--&gt;

====Association football====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|B}} [[Alfredo Di Stéfano]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lev Yashin]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Pelé]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Franz Beckenbauer]]&lt;!--born 1945--&gt;
# {{Icon|B}} [[Johan Cruyff]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Diego Maradona]]&lt;!--born 1960--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mia Hamm]]&lt;!--born 1972--&gt;
# {{Icon|B}} [[Zinedine Zidane]]&lt;!--born 1972--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ronaldo (Brazilian footballer)]]&lt;!--born 1976--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cristiano Ronaldo]]&lt;!--born 1985--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Marta (footballer)]]&lt;!--born 1986--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Lionel Messi]]&lt;!--born 1987--&gt;

====Baseball====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|FA}} [[Babe Ruth]]&lt;!--born 1895--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jackie Robinson]]&lt;!--born 1919--&gt;

====Basketball====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|GA}} [[Wilt Chamberlain]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kareem Abdul-Jabbar]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Michael Jordan]]&lt;!--born 1963--&gt;
# {{Icon|GA}} [[LeBron James]]&lt;!--born 1984--&gt;

====Cricket====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[W. G. Grace]]&lt;!--born 1848--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Don Bradman]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|C}} [[Garfield Sobers]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sachin Tendulkar]]&lt;!--born 1973--&gt;

====Field hockey====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Dhyan Chand]]&lt;!--born 1905--&gt;

====Ice hockey====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Gordie Howe]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Wayne Gretzky]]&lt;!--born 1961--&gt;

====Rowing====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Steve Redgrave]]&lt;!--born 1962--&gt;

====Rugby union====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Jonah Lomu]]&lt;!--born 1975--&gt;
{{Div col end}}

==Criminals==
{{vital article count|7}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|FA}} [[Blackbeard]] &lt;!--born 1680--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jack the Ripper]] &lt;!--fl. 19th century--&gt;
# {{Icon|B}} [[Talaat Pasha]] &lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Al Capone]] &lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Heinrich Himmler]] &lt;!--born 1900--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pablo Escobar]] &lt;!--born 1949--&gt;
# {{Icon|B}} [[Osama bin Laden]] &lt;!--born 1957--&gt;
{{div col end}}
&lt;noinclude&gt;
{{Core topics}}
&lt;/noinclude&gt;

[[Category:Wikipedia article lists|All languages should have]]
[[Category:Wikipedia core topics|Vital articles]]
[[Category:Wikipedia vital articles| ]]</text>
      <sha1>etdmrr8kez3p7355u0ib8756sxkt28x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কেট হাটন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133125</id>
    <revision>
      <id>610977</id>
      <parentid>603305</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T13:46:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>610977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16062" sha1="ka29uph2ei4ce8b42290ymfhw3swnw5" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
| name              = কেট হাটন
| fields            = ভূকম্পবিজ্ঞান
| alma_mater        = পেনিছিলভেনিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটি (বি.এ., ১৯৭১), ইউনিভাৰ্চিটি অৱ মেৰীলেণ্ড, কলেজ পাৰ্ক (এম.এছ. ১৯৭৩, পিএইচডি ১৯৭৬)
| workplaces        = কেলিফৰ্ণিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজী
| image             = 
}}

'''কেট হাটন''' ('''Kate Hutton'''; জন্ম: ১৯৪৯), যাৰ উপনাম হ'ল '''আৰ্থকুৱেক লেডী''' (Earthquake Lady), '''ড° কেট''', বা '''আৰ্থকুৱেক কেট'''। তেওঁ কেলিফৰ্ণিয়াৰ পাছাদেনাস্থিত কেলিফৰ্ণিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজীৰ এগৰাকী প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰী তথা ভূকম্পবিজ্ঞানী আছিল, য’ত তেওঁ ৩৭ বছৰ ধৰি দক্ষিণ কেলিফৰ্ণিয়াৰ [[ভূমিকম্প]]ৰ কাৰ্যকলাপ নিৰীক্ষণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://palmspringshamfest.com/?team=dr-kate-hutton|title=Dr Kate Hutton|website=Palm Springs Hamfest|language=en-US|access-date=2019-01-15}}&lt;/ref&gt;

== পটভূমি ==
হাটনে ডাঙৰ-দীঘল হৈ থকা সময়ছোৱাত তেওঁৰ পৰিয়ালটো আমেৰিকাৰ কেইবাখনো ৰাজ্যত বাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকে টাইৱানত ছবছৰ অতিবাহিত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|title=In Quake Role, She's Not Rattled : Caltech Seismologist in Demand to Answer Questions|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-10-11-ga-13095-story.html|date=1987-10-11|website=Los Angeles Times|language=en-US|access-date=2020-05-19}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সকলো ধৰণৰ প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞানৰ প্ৰতি আগ্ৰহী আছিল আৰু শেষলৈ গণিত তথা বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰখনতে থকাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।&lt;ref name=&quot;ctago.org&quot;&gt;{{Cite web |title=Dr. Katherine “Kate” Hutton. The Earthquake Lady |url=https://ctago.org/wp-content/uploads/2016/03/Kate-Hutton.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308121815/https://ctago.org/wp-content/uploads/2016/03/Kate-Hutton.pdf |archive-date=2022-03-08 |access-date=2026-01-09 |website=CTA |archivedate=2022-03-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220308121815/https://ctago.org/wp-content/uploads/2016/03/Kate-Hutton.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; কিশোৰ অৱস্থাত হাটন এগৰাকী অপেচাদাৰী জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী আছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Kate Hutton: 'That Earthquake Lady'|url=http://www.advocate.com/arts-entertainment/people/2014/01/17/kate-hutton-earthquake-lady|date=2014-01-17|website=www.advocate.com|language=en|access-date=2020-05-19}}&lt;/ref&gt;

হাটনে ১৯৭১ চনত পেনিছিলভেনিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ পৰা জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ইউনিভাৰ্চিটি অৱ মেৰীলেণ্ড, কলেজ পাৰ্কৰ পৰা ১৯৭৩ চনত স্নাতকোত্তৰ আৰু ১৯৭৬ চনত জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানত পিএইচডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।

== বৈজ্ঞানিক কৰ্মজীৱন ==
পিএইচডি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত হাটনে কৈছিল যে জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ চাকৰিৰ অভাৱ হোৱাত তেওঁ নিজৰ কেৰিয়াৰ সলনি কৰিছিল। তেওঁ জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু ভূকম্পবিজ্ঞানক প্ৰায় একে চকুৰেই চাইছিল: &quot;পৃথিৱীখনো আচলতে এটা গ্ৰহেই, গতিকে ওপৰলৈ চোৱাৰ সলনি তললৈ চোৱাটোৱেই ইয়াৰ মূল কথা।&quot;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ১৯৭৭ চনত তেওঁ কেলটেকৰ ভূকম্পবিজ্ঞান পৰীক্ষাগাৰত এগৰাকী ডাটা এনালিষ্ট হিচাপে কাম আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; তেওঁ পদোন্নতি লাভ কৰি জ্যেষ্ঠ ভূকম্পবিজ্ঞানী হৈছিল আৰু কেলটেকৰ ভূমিকম্প জুখিব পৰা কাৰ্যসূচী চলোৱাৰ দায়িত্বত থকাৰ লগতে গৱেষণা কাৰ্যও চলাইছিল।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

ভূকম্পবিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত হাটনৰ শৈক্ষিক গৱেষণাৰ বিষয়সমূহৰ ভিতৰত আছিল প্ৰাবল্যৰ জোখ-মাখ,&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Uhrhammer|first1=R. A.|last2=Hellweg|first2=M.|last3=Hutton|first3=K.|last4=Lombard|first4=P.|last5=Walters|first5=A. W.|last6=Hauksson|first6=E.|last7=Oppenheimer|first7=D.|date=2011-12-01|title=California Integrated Seismic Network (CISN) Local Magnitude Determination in California and Vicinity|journal=Bulletin of the Seismological Society of America|volume=101|issue=6|pages=2685–2693|doi=10.1785/0120100106|bibcode=2011BuSSA.101.2685U |issn=0037-1106|url=https://authors.library.caltech.edu/29162/1/Uhrhammer2011p17022B_Seismol_Soc_Am.pdf}}&lt;/ref&gt; চিচম’টেকটনিক্স,&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Hauksson|first1=Egill|last2=Jones|first2=Lucile M.|last3=Hutton|first3=Kate|date=1995-07-10|title=The 1994 Northridge earthquake sequence in California: Seismological and tectonic aspects|journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth|language=en|volume=100|issue=B7|pages=12335–12355|doi=10.1029/95JB00865|bibcode=1995JGR...10012335H |url=https://authors.library.caltech.edu/35695/1/95JB00865.pdf}}&lt;/ref&gt; আৰু ছাউদাৰ্ণ কেলিফৰ্ণিয়া চিচমিক নেটৱৰ্কৰ বিকাশ।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Yang|first1=Wenzheng|last2=Hauksson|first2=Egill|date=2013-04-22|title=The tectonic crustal stress field and style of faulting along the Pacific North America Plate boundary in Southern California|journal=Geophysical Journal International|volume=194|issue=1|pages=100–117|doi=10.1093/gji/ggt113|issn=1365-246X|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

হাটনে &quot;আৰ্থকুৱেক কেটালগ&quot;ৰ ধাৰাবাহিকতা উন্নত কৰাৰ বাবে এটা প্ৰকল্পত কাম কৰিছিল, যিখন ১৯৩২ চনৰ পৰা দক্ষিণ কেলিফৰ্ণিয়াত ৰেকৰ্ড কৰা ৪ লাখতকৈও অধিক ভূমিকম্পৰ এখন তালিকা।&lt;ref name=&quot;ctago.org&quot; /&gt; তেওঁ ভূমিকম্পৰ সুৰক্ষা কাৰ্যসূচীসমূহৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰতো কাম কৰিছিল, যেনে ৰাজ্যজুৰি আৰম্ভ হোৱা ''আৰ্থকুৱেক আৰ্লি ৱাৰ্নিং চিষ্টেম''। এই ব্যৱস্থাই ভূমিকম্পৰ আগতীয়াকৈ জাননী প্ৰদান কৰি হতাহত আৰু ক্ষয়-ক্ষতি হ্ৰাস কৰাত সহায় কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Experts Warn Of Public 'Amnesia' Two Decades After Northridge Quake|url=https://losangeles.cbslocal.com/2014/09/26/experts-warn-of-public-amnesia-two-decades-after-northridge-quake/|date=2014-09-26|language=en-US|access-date=2020-05-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Nagourney|first=Adam|date=2013-03-20|title=Progress Stalls in California on Earthquake Warnings|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2013/03/21/us/california-lags-behind-on-a-quake-warning-system.html|access-date=2020-05-25|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

হাটনে ২০১৫ চনৰ ৩০ জানুৱাৰীত কেলটেকৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=It's official &quot;Earthquake Lady&quot; Dr. Kate Hutton, famed Caltech seismologist has retired -- today was her last day.|url=https://twitter.com/jacknoyesknbc/status/561332749965864961?lang=en|last=KNBC|first=Jack Noyes|date=2015-01-30|website=@jacknoyesknbc|language=en|access-date=2019-01-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Big One - Part Two|url=http://alpenhornnews.com/the-big-one-part-two-p6491-155.htm|last=|first=|date=|website=alpenhornnews.com|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-05-19}}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
হাটন এগৰাকী অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত এমেচাৰ ৰেডিঅ’ (ham radio) অপাৰেটৰ আৰু তেওঁ পাম স্প্ৰিংছ হেমফেষ্টৰ সৈতে জড়িত আছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Speakers|url=http://palmspringshamfest.com/speakers/|website=Palm Springs Hamfest|language=en-US|access-date=2020-05-20}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ আমেৰিকান ৰেডিঅ’ ৰিলে লীগৰ লছ এঞ্জেলছ শাখাৰ ছেকচন ট্ৰাফিক মেনেজাৰ, যিটো সংস্থা নিজকে &quot;এমেচাৰ ৰেডিঅ’ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থা&quot; বুলি পৰিচয় দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ARRL Los Angeles Section - ARRL LAX|url=http://www.arrllax.org/index.php?page=about-us|website=www.arrllax.org|access-date=2020-05-27|archivedate=2020-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200202215039/http://www.arrllax.org/index.php?page=about-us|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Home|url=http://www.arrl.org/home|website=www.arrl.org|access-date=2020-05-27}}&lt;/ref&gt;

হাটনে ১৯৮৪ চনৰ পৰাই এগৰাকী মুকলি লেচবিয়ান আৰু তেওঁক প্ৰায়ে এক &quot;লেচবিয়ান আইকন&quot; হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; তেওঁ লছ এঞ্জেলছৰ গে এণ্ড লেচবিয়ান চাইণ্টিষ্ট গোটৰ বাবে কেলটেকৰ ভূকম্পবিজ্ঞান পৰীক্ষাগাৰ ভ্ৰমণৰো আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://queerstoryfiles.blogspot.com/2013/03/earthquakes-and-dinosaurs-tale-of-two.html|title=The Queerstory Files: Earthquakes and Dinosaurs - A Tale of Two Kates|last=Scupham-bilton|first=Tony|date=2013-03-15|website=The Queerstory Files|access-date=2019-01-15}}&lt;/ref&gt;

হাটনে ১৯৯০ চনৰ কেভিন বেকন অভিনীত জনপ্ৰিয় ভৌতিক ছবি ''ট্ৰেমাৰ্ছ''ত এগৰাকী পৰামৰ্শদাতা ভূকম্পবিজ্ঞানী হিচাপে কাম কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=LGBT History Month 2013 {{!}} LGBT Hero {{!}} Kate Hutton {{!}} polarimagazine.com|url=http://www.polarimagazine.com/lgbt-history-month/lgbt-history-month-heroes-day-20/|date=2013-02-20|website=Polari Magazine|language=en-GB|access-date=2020-05-20}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ১৯৮১ চনৰ ন’ষ্ট্ৰাডামাছৰ ওপৰত আধাৰিত তথ্যচিত্ৰ-চলচ্চিত্ৰ ''দ্য মেন হু ছ’ টুমৰো''তো অভিনয় কৰিছিল।

== জনসম্পৰ্ক ==
১৯৮০ আৰু ১৯৯০ চনৰ দশকৰ পৰা হাটনে নিয়মিতভাৱে সংবাদ মাধ্যমত অকলে আৰু কেতিয়াবা তেওঁৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ভূতাত্ত্বিক জৰীপৰ সহকৰ্মী ড° লুচি জোনছৰ সৈতে দক্ষিণ কেলিফৰ্ণিয়া আৰু বিদেশৰ শেহতীয়া ভূমিকম্পৰ বিষয়ে জনসাধাৰণক অৱগত কৰিবলৈ উপস্থিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Mathews|first=Jay|date=1986-07-09|title=Strongest Earthquake in 7 Years Strikes Southern California|language=en-US|newspaper=Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1986/07/09/strongest-earthquake-in-7-years-strikes-southern-california/1aaec78e-6d89-490b-9a29-da8f546322ed/|access-date=2020-05-20|issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Shaking Up Stereotypes : Caltech 'Earthquake Ladies' Give Science a Human Face|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1992-07-04-ca-1219-story.html|date=1992-07-04|website=Los Angeles Times|language=en-US|access-date=2020-05-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title='Quake Lady' Tries to Calm Rattled Nerves|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-04-30-me-52229-story.html|date=1994-04-30|website=Los Angeles Times|language=en-US|access-date=2020-05-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Poor building codes, perfect-storm earthquake led to massive destruction in Haiti, experts say|url=https://latimesblogs.latimes.com/lanow/2010/01/poor-building-codes-perfect-storm-earthquake-led-to-massive-destruction-quake-experts-say.html|date=2010-01-13|website=LA Times Blogs - L.A. NOW|language=en-US|access-date=2020-05-19}}&lt;/ref&gt; জটিল বিষয়সমূহ জনসাধাৰণৰ ওচৰত স্পষ্ট আৰু সঠিকভাৱে বাখ্যা কৰিব পৰা ক্ষমতাৰ বাবে হাটন কেলটেকত &quot;অতিকৈ সফল আৰু উচ্চ প্ৰমূল্যৰ&quot; আছিল।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ভূমিকম্পৰ বিশ্লেষণৰ বাবে জাপান, কোৰিয়া, চুইডেন আৰু ফ্ৰান্সৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ সংস্থাসমূহেও হাটনৰ সহায় বিচাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ''এল.এ. উইকলি''ৰ মতে, দৰ্শকক ভূমিকম্প বিজ্ঞানৰ বিষয়ে বুজাই দিওঁতে &quot;হাটনে শান্তি আৰু সতৰ্কতাৰ মাজত এক সঠিক ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিছিল।&quot;&lt;ref name=&quot;LAWeekly&quot;&gt;{{cite news|author=Gendy Alimurung|date=2006-04-19|title=Epicenter of Cool: Dr. Kate Hutton|publisher=[[LA Weekly]]|url=http://www.laweekly.com/news/epicenter-of-cool-2142916|accessdate=2016-02-12}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভূমিকম্প]]
[[শ্ৰেণী:লেচবিয়ান বিজ্ঞানী]]</text>
      <sha1>ka29uph2ei4ce8b42290ymfhw3swnw5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কেৰালা ললিতকলা একাডেমী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133420</id>
    <revision>
      <id>610993</id>
      <parentid>598304</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>610993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8541" sha1="fdtmp2n083pcdt47xur2mjga8vcjwuy" xml:space="preserve">{{Infobox organisation
| name                = কেৰালা ললিতকলা একাডেমী
| native_name         = കേരള ലളിതകല അക്കാദമി
| formation           = ১৯৬২
| logo                = Kerala_Lalithakala_Akademi.png
| logo_size           = 150px
| logo_alt            = কেৰালা ললিতকলা একাডেমীৰ লোগো
| logo_caption        = চৰকাৰী লোগো
| image               = Kerala Lalithakala Academi Durbar Hall Ground.JPG
| image_size          = 250px
| alt                 = 
| caption             = একাডেমীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত দৰবাৰ হল আৰ্ট চেণ্টাৰ
| abbreviation        = KLA
| type                = স্বায়ত্বশাসিত সংস্থা
| status              = সক্ৰিয়
| purpose             = চাৰুকলা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ প্ৰসাৰ
| headquarters        = থ্ৰিচুৰ, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]]
| coords              = {{Coord|10|31|58.33|N|76|13|5.69|E|display=inline,title}}
| region_served       = ভাৰত
| language            = [[মালয়ালম]], [[ইংৰাজী]]
| leader_title        = অধ্যক্ষ
| leader_name         = মুৰলী চীৰোথ (২০২২ চনৰ পৰা)
| main_organ          = কাৰ্যবাহী সমিতি
| parent_organisation = সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগ, কেৰালা
| website             = {{URL|https://www.lalithkala.org}}
}}

'''কেৰালা ললিতকলা একাডেমী''' (Kerala Lalithakala Akademi) হৈছে ১৯৬২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]]ত প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক স্বায়ত্বশাসিত সাংস্কৃতিক সংগঠন। ইয়াৰ প্ৰাথমিক উদ্দেশ্য হৈছে ৰাজ্যখনত চিত্ৰকলা, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যকলাৰ দৰে চাৰু কলাৰ প্ৰসাৰ আৰু প্ৰচাৰ কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Us |url=https://lalithkala.org/index.php/about-us/ |website=Lalithakala Akademi |access-date=11 May 2025 |archivedate=27 May 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250527170550/https://lalithkala.org/index.php/about-us/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; একাডেমীখনে কেৰালা চৰকাৰৰ অধীনত কাম কৰে, যদিও ইয়াৰ সংবিধানে কাৰ্যিক স্বায়ত্বশাসন প্ৰদান কৰে।

== ইতিহাস ==
ৰাজ্যখনৰ শৈল্পিক প্ৰতিভা আৰু কাৰ্যকলাপক সমৰ্থন তথা উৎসাহিত কৰাৰ বাবে কেৰালা চৰকাৰৰ ব্যাপক সাংস্কৃতিক নীতিৰ অংশ হিচাপে ১৯৬২ চনত একাডেমীখন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ ললিত কলা একাডেমীৰ আৰ্হিত গঠিত আৰু কেৰালাৰ দৃশ্যকলাৰ শীৰ্ষ সংস্থা হিচাপে কাম কৰে। সংগঠনটোৰ মুখ্য কাৰ্যালয় থ্ৰিচুৰত অৱস্থিত, যাক ৰাজ্যখনৰ সাংস্কৃতিক ৰাজধানী বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Kerala Lalithakala Akademi to host state art fair |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/lalithakala-akademi-to-host-state-art-fair/article65392091.ece |newspaper=The Hindu |date=6 May 2022 |access-date=11 May 2025}}&lt;/ref&gt;

কাট্টুৰ নাৰায়ণ পিল্লাই আৰু সত্যপাল টি. এ. ৰ দৰে প্ৰখ্যাত শিল্পীসকলৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ২০২২ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মুৰলী চীৰোথক অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Murali Cheeroth appointed as chairman of Lalithakala Akademi |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/murali-cheeroth-appointed-chairman-of-lalithakala-akademi-1.6300033 |newspaper=Mathrubhumi |date=11 January 2022 |access-date=11 May 2025 }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== কাৰ্যকলাপ ==
একাডেমীয়ে শৈল্পিক অভিব্যক্তিক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ সমগ্ৰ কেৰালাত প্ৰদৰ্শনী, কলা শিবিৰ, কৰ্মশালা আৰু আলোচনাচক্ৰ অনুষ্ঠিত কৰে। ই ক’চিত থকা দৰবাৰ হল আৰ্ট চেণ্টাৰ আৰু থ্ৰিচুৰত থকা ললিতকলা একাডেমী আৰ্ট গেলাৰীৰ দৰে কলা বীথিকাসমূহো পৰিচালনা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gallery and Infrastructure |url=https://lalithkala.org/index.php/facilities/ |website=Lalithakala Akademi |access-date=11 May 2025 |archivedate=27 May 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250527170550/https://lalithkala.org/index.php/facilities/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান অৱদান হ’ল বাৰ্ষিক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ দৃশ্যকলা প্ৰদৰ্শনী, য’ত চিত্ৰকলা আৰু ভাস্কৰ্যৰ উৎকৃষ্ট কৰ্মৰাজিক স্বীকৃতি দিয়া হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই উদীয়মান তথা প্ৰতিষ্ঠিত শিল্পীসকলক বঁটা, ফেল’শ্বিপ আৰু জলপানী প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Kerala Lalithakala Akademi announces art award winners |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2021/feb/11/lalithakala-akademi-announces-awards-2262412.html |newspaper=The New Indian Express |date=11 February 2021 |access-date=11 May 2025 }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== প্ৰশাসন ==
সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ দ্বাৰা পুঁজি সাহায্য প্ৰাপ্ত আৰু তদাৰক কৰা হ’লেও একাডেমীখনে নিজা পৰিচালনা পৰিষদৰ সৈতে এটা স্বায়ত্বশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে কাম কৰে। এই পৰিষদখন চৰকাৰৰ দ্বাৰা মনোনীত আৰু শৈল্পিক মহলৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশিষ্ট শিল্পী তথা সাংস্কৃতিক প্ৰশাসকৰ দ্বাৰা গঠিত।

== উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি ==
* কাট্টুৰ নাৰায়ণ পিল্লাই, প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ
* সত্যপাল টি. এ., প্ৰাক্তন সম্পাদক আৰু অধ্যক্ষ

== লগতে চাওক ==
* [[কেৰালাৰ কলা]]
* [[ললিত কলা একাডেমী]]
* [[কেৰালা সংগীত নাটক একাডেমী]]
* [[কেৰালা সাহিত্য একাডেমী]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|Kerala Lalithakala Akademi}}
* {{Official website|https://www.lalithkala.org}}

[[শ্ৰেণী:কেৰালা]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতভিত্তিক সাংস্কৃতিক সংগঠন]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কলা]]</text>
      <sha1>fdtmp2n083pcdt47xur2mjga8vcjwuy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কোকনা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133668</id>
    <revision>
      <id>610996</id>
      <parentid>598308</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>610996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12423" sha1="8nvsc34cj0czl96o37hxyzovfn6g67g" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
|group     = কোকনী, কোকনা, কুকনা
|pop       = 
|region1   = [[ভাৰত]]
|pop1      = ১,০৪৯,৪১১&lt;ref name=list&gt;{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/ST%20Lists.pdf |title=List of notified Scheduled Tribes |publisher=Census India |accessdate=15 December 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131107225208/http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/ST%20Lists.pdf |archivedate=7 November 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Census2011&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html|title=A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data and its Appendix|accessdate=2017-03-24|work=Census of India 2011|publisher=Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India}}&lt;/ref&gt;
|region2   = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]
|pop2      = ৬,৮৭,৪৩১&lt;ref name=Census2011 /&gt;
|region3   = [[গুজৰাট]]
|pop3      = ৩,৬১,৫৮৭&lt;ref name=Census2011 /&gt;
|region4   = দক্ষিণ গুজৰাট
|pop4      = ৩,২৭,৯৬৭&lt;ref name=gujaratdistricts&gt;{{cite web|url=https://trti.gujarat.gov.in/Assets/downloads/population_kukana.pdf|title=Population Kokna|accessdate=2017-03-27|work=Census of India 2011|publisher=The Tribal Research &amp; Training Institute, Government of Gujarat|archivedate=2017-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170328020909/https://trti.gujarat.gov.in/Assets/downloads/population_kukana.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|region5   = [[ৰাজস্থান]]
|pop5      = ৩৬১&lt;ref name=Census2011 /&gt;
|region6   = [[কৰ্ণাটক]]
|pop6      = ৩২&lt;ref name=Census2011 /&gt;
|languages = ঢোডিয়া-কুকনা ভাষা, [[মাৰাঠী]], [[গুজৰাটী]]
|religions = 
|related   = 
}}

'''কোকনী, কোকনা, কুকনা''' হ’ল এক ভাৰতীয় আদিবাসী জনজাতীয় সম্প্ৰদায়। তেওঁলোকে [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ সহ্যাদ্ৰী-সাতপুৰা পৰ্বতমালা (মূলতঃ নন্দুৰবাৰ আৰু ধুলে জিলাৰ চাক্ৰী আৰু নাৱাপুৰ তালুকাত) আৰু [[গুজৰাট]]ত (মূলতঃ আহৱা-ডাং, নৱসাৰী আৰু বলচাদ জিলাত) বাস কৰে। তেওঁলোকৰ উৎপত্তি থানে জিলাৰ কোঙ্কণ পট্টীত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal|url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/95785|hdl = 10603/95785|title = Kokana adivasichya loksahityacha abhyas|journal = University|date = 3 September 2010|last1 = Adhav|first1 = Kalyan Rau}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://trti.gujarat.gov.in/choudhuri-choudhury|title=Choudhuri / Choudhury|accessdate=2017-03-27|work=Census of India 2011|publisher=The Tribal Research &amp; Training Institute, Government of Gujarat|archivedate=2017-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170328021648/https://trti.gujarat.gov.in/choudhuri-choudhury|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তেওঁলোকক কোকনা, কোকনী আৰু কুকনা বুলিও জনা যায়। এই জনজাতিৰ উৎপত্তিৰ সন্দৰ্ভত পৰ্যাপ্ত গৱেষণা নোহোৱাৰ বাবে বিভিন্ন মতভেদ আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rasik.com/cgi_bin/display_book.cgi?bookId=b49316&amp;lang=marathi|title=মৰাঠী পুষ্টক কোকণা-কোকণী ইতিহাস আৰু জীৱন|website=www.rasik.com|access-date=2020-04-28}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ভাৰতৰ [[গুজৰাট]], [[কৰ্ণাটক]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] আৰু [[ৰাজস্থান]] ৰাজ্যত তেওঁলোকক অনুসূচিত জনজাতি হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।&lt;ref&gt;Demographic Status of Scheduled Tribe Population of India, Ministry of Tribal Affairs, India {{cite web |url=http://www.tribal.nic.in/WriteReadData/CMS/Documents/201306110208002203443DemographicStatusofScheduledTribePopulationofIndia.pdf |title=Archived copy |accessdate=2015-07-26 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303181521/http://tribal.nic.in/WriteReadData/CMS/Documents/201306110208002203443DemographicStatusofScheduledTribePopulationofIndia.pdf |archivedate=2016-03-03 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Kokna Tribals from Nandurbar Maharashtra-1.jpg|thumb|নতুন দিল্লীত এক দলীয় প্ৰদৰ্শনৰ পিছত নন্দুৰবাৰৰ কোকনা জনজাতীয় লোকসকল]]

== সামাজিক জীৱন ==
কোকনা-কোকনী জনজাতীয় সমাজ হ’ল প্ৰাচীন আদিম সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সমাজ আৰু ইয়াৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, সাংস্কৃতিক আৰু ৰাজনৈতিক জীৱন বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.allsubjectjournal.com/download/2885/4-2-35-543.pdf|title=কুংকণা: জাতি আৰু উপভাষা|access-date=|archivedate=2024-05-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240527182417/https://www.allsubjectjournal.com/download/2885/4-2-35-543.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; কোকনী জনজাতিৰ মুঠ জনসংখ্যা বিবেচনা কৰিলে দেখা যায় যে মহাৰাষ্ট্ৰত কোকনী এক প্ৰধান জনজাতি। সমাজ-সাংস্কৃতিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা জনজাতিটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে কম ঐতিহাসিক তথ্য উপলব্ধ যদিও তেওঁলোকৰ বৰ্তমানৰ সামাজিক ৰীতি-নীতি আৰু সাংস্কৃতিক অনুশীলনে তেওঁলোকৰ আদিমতা নিশ্চিত কৰে।

কৃষিৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহ আৰু উন্নতিয়ে জনজাতিটোৰ সমৃদ্ধি আৰু সামাজিক স্থিৰতা আনিছে। ইয়াৰ উপৰিও ভূমিৰ মালিকীস্বত্বৰ বাবে কোকনা সকলৰ সামাজিক মৰ্যাদা উচ্চ হৈ আছে। তেওঁলোকৰ উচ্চ আৰ্থ-সামাজিক স্থিতিৰ বাবে কোকনা জনজাতিসকলে নিজকে আন জনজাতিৰ তুলনাত শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== ধৰ্ম আৰু সাংস্কৃতিক জীৱন ==
জনজাতীয় লোকসকলৰ মাজত প্ৰচলিত সৰ্বপ্ৰাণবাদী (animistic) ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু ৰীতি-নীতিসমূহ কোকনা জনজাতিৰ মাজতো দেখা যায়। অৰ্থাৎ ধৰ্ম হ’ল অলৌকিক শক্তি আৰু ঐশ্বৰিক সত্তাৰ ওপৰত বিশ্বাস। পানীৰ দেৱতা, জুইৰ দেৱতা আৰু পশুৰ দেৱতাৰ লগতে কোকনা সকলে অসুৰকো বিশ্বাস কৰে। কোকনা সকল মূলত প্ৰকৃতি উপাসক। সেয়েহে তেওঁলোকৰ দেৱ-দেৱী আৰু উপাসনা স্থলীসমূহো প্ৰকৃতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। যিহেতু কোকনা সকল বহু বছৰ ধৰি কৃষিকাৰ্যৰ সৈতে জড়িত, সেয়েহে তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰে যে বৰষুণেই হ’ল সৰ্বোচ্চ দেৱতা। তেওঁলোকৰ দেৱ-দেৱীসমূহ দৈনিক জীৱনৰ সম্পৰ্কৰ ওপৰত আধাৰিত, যেনে— শস্য প্ৰদান কৰা 'ধানতাৰী', কৃষি কৰ্মত সহায় কৰা 'গাভকাৰী' আৰু জীৱন ধাৰণত সহায় কৰা 'কানছাৰী'। যিকোনো শুভ কাম বা আৰ্থিক কাৰ্যকলাপৰ আৰম্ভণিতে দেৱতাক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ উপাসনা কৰা হয়। যিহেতু প্ৰকৃতিয়েই কোকনা সকলৰ আৰ্থ-সামাজিক জীৱনৰ আধাৰ, সেয়েহে তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰণাসমূহো প্ৰকৃতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিয়েই গঢ় লৈ উঠিছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== ডোংগৰীদেৱ উৎসৱ ===
পাহাৰৰ দেৱতা (ডোংগৰীদেৱ) পাহাৰৰ গুহাত বাস কৰে আৰু তেওঁৰ সুখ-দুখেই মানুহৰ জীৱনৰ আনন্দ আৰু যন্ত্ৰণাৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায় বুলি বিশ্বাস কৰি তেওঁক পূজা কৰা হয়। সমগ্ৰ গাঁওবাসীয়ে ডোংগৰীদেৱ উৎসৱ পালন কৰে আৰু গাঁৱৰ প্ৰতিটো পৰিয়ালৰ পৰা অতি কমেও এজন ব্যক্তিয়ে এই উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিব লাগে। ৭০-৮০ জন ডেকা-বুঢ়া একগোট হৈ বৃত্তাকাৰে নৃত্য কৰে আৰু নিজা উপভাষাত গীত গায়। এই উৎসৱত উপাসনাৰ বাবে বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ আৰু সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যেনে— পতাকা, ঘূংগুৰু কাথী (ঘণ্টা লগোৱা লাঠী), পাউৰী, টাপ্ৰা, নাৰ্জী ফুল, মাডুৱা (nachani) আৰু চাউলৰ দানা। এই উৎসৱ সাধাৰণতে আঠৰ পৰা দহ দিন ধৰি চলে আৰু শেষত পূৰ্ণিমাৰ আগৰ ৰাতি তেওঁলোকে পাহাৰৰ পাদদেশলৈ যায়, গোটেই ৰাতি নাচে, কোকনী গীত গায় আৰু ৰাতিপুৱা পাহাৰক পূজা কৰি তললৈ নামি আহে। এই উৎসৱৰ জৰিয়তে দয়া, সৌহাৰ্দ্য, উদাৰতা, সততা, অনুশাসন, সামূহিক জীৱন আৰু মনৰ পবিত্ৰতাৰ দৰে গুণসমূহ প্ৰকাশ পায়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.saketghanekar.in/2017/11/blog-post_86.html|title=ডोंगरीदेव....... एक आदिवासी (कोकणी) सण/सोहळा|language=en-GB|access-date=2020-04-28|archive-date=2021-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823001447/http://www.saketghanekar.in/2017/11/blog-post_86.html|url-status=dead|archivedate=2021-08-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210823001447/http://www.saketghanekar.in/2017/11/blog-post_86.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>8nvsc34cj0czl96o37hxyzovfn6g67g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>অজিত সিংহ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135302</id>
    <revision>
      <id>611027</id>
      <parentid>600183</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T03:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>প্ৰিয়াংকু বৰা</username>
        <id>45871</id>
      </contributor>
      <comment>তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়</comment>
      <origin>611027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14736" sha1="naciu2rbwas65kb2wzz4gzi4g1bo9u1" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
|name=অজিত সিংহ
|image=Ajit_Singha.jpg
|birth_date=১৯৩৩
|birth_place=তেজপুৰ
|death_date=১১ মে', ২০০৩
|death_place=তেজপুৰ
|genre=আধুনিক অসমীয়া সংগীত
|occupation=কণ্ঠশিল্পী , সুৰকাৰ, সংগীত পৰিচালক
|parents=প্ৰদীপ সিংহ (পিতৃ)&lt;/br&gt; ৰত্না সিংহ ( মাতৃ )
|years_active=১৯৪৬ - ২০০৩
|spouse=ৰুবী সিংহ
|state=অসম
|instruments=অৰ্গেন, একৰ্ডিয়ন , কী- বোৰ্ড, হাৰমোনিয়াম|website=https://sites.google.com/view/ajit-singha}}

'''অজিত সিংহ (''' [[ইংৰাজী]] : '''Ajit Singha)'' ''''' অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ কণ্ঠশিল্পী, সুৰকাৰ, সংগীত পৰিচালক আৰু অভিনেতা। সংগীত পৰিচালক অজিত সিংহৰ জনপ্ৰিয় গীতসমূহৰ ভিতৰত [[ভূপেন হাজৰিকা]] আৰু [[ৰুবী সিংহ]]ৰ কণ্ঠত ''বিহু বিহু লাগিছে গাত ,'' [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]] ৰচিত আৰু ৰুবী সিংহৰ কণ্ঠত ''বন্ধু মেলি দে তোৰ দুখৰ দুখনি হাত,'' ৰুবী সিংহ ৰচিত আৰু পুলক বেনাৰ্জীৰ কণ্ঠত ''মই আজি সংগীবিহীন,'' [[ভাইটি (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইটি]] ছবিত খগেন মহন্তই গোৱা ''অ' মায়া ভৰা এই ধৰা''&lt;ref&gt;অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ গীত ( প্ৰথম খণ্ড)।  সংকলন/ সম্পাদনা: পবিত্ৰ কুমাৰ ডেকা। জাৰ্ণাল এম্প'ৰিয়াম, গুৱাহাটী।  &lt;/ref&gt; সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থাৰ জাতীয় গীত হৈ পৰা ''হে শ্বহীদ তোমাক সহশ্ৰ প্ৰণাম''  আদি। [[ভাইটি (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইটী]], গণেশ ,[[দূৰণীৰ ৰঙ|দূৰণিৰ ৰং]] আৰু বংশধৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক আছিল অজিত সিংহ। ফণী শৰ্মা আৰু বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা পৰিচালিত [[ছিৰাজ (১৯৪৮ চলচ্চিত্ৰ)|ছিৰাজ]] বোলছবিত ৰফিক নামৰ চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰা অজিত সিংহই ফণী শৰ্মা পৰিচালিত [[কেঁচা সোণ]] বোলছবিত ইভা আচাওৰ বিপৰীতে নায়কৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;সংগীতকাৰ- অভিনেতা অজিত সিংহক পাহৰিলোঁ নেকি? । হেমন্ত কুমাৰ বৰুৱা। সম্পাদকীয় পৃষ্ঠা।  দৈনিক অসম।  ১১ মে', ২০২১&lt;/ref&gt; বিভিন্ন বঁটা, সন্মান আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰা অজিত সিংহৰ ২০০৩ চনৰ ১১ মে' তাৰিখে মৃত্যু হয়।

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
১৯৩৩ চনত তেজপুৰ চহৰত জন্মলাভ কৰা অজিত সিংহই ঘৰখনতেই লাভ কৰিছিল সংগীত শিক্ষাৰ এক অনুকূল পৰিৱেশ। পিতৃ প্ৰদীপ সিংহ আছিল এগৰাকী ভায়োলিন বাদক আৰু প্ৰখ্যাত আলোকচিত্ৰ শিল্পী।  জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ বিখ্যাত অৰ্কেষ্ট্ৰা দলৰ এগৰাকী অন্যতম সদস্য আছিল প্ৰদীপ সিংহ।  সেই সময়ত প্ৰদীপ সিংহৰ ঘৰলৈ [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]], [[ফণী শৰ্মা]], শিৱপ্ৰসাদ ভট্টাচাৰ্য প্ৰমুখ্যে বৰেণ্য শিল্পীসকলৰ সঘনাই অহা- যোৱা হৈছিল।  এনেদৰে শিশু অজিত সিংহ সংগীতৰ প্ৰতি আকৃষ্ট হৈ পৰে। ১৯৪৬ চনত সপ্তম শ্ৰেণীত পঢ়ি থকা কালতে আজিত সিংহই আকাশবাণী কলিকতা কেন্দ্ৰত অসমীয়া অনুষ্ঠানৰ চেমনীয়া চ'ৰাত গাইছিল শিৱপ্ৰসাদ ভট্টাচাৰ্যৰ ''নেতাই ধুবুনীৰ ঘাট অ' বেউলা'' আৰু ''বনৰে মৰমী অ''' গীত দুটি।  এনেদৰে শৈশৱতে অজিত সিংহই এগৰাকী প্ৰতিশ্ৰুতি সম্পন্ন কণ্ঠশিল্পী ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।  পৰৱৰ্তী সময়ত শিল্পীগৰাকীয়ে গীত গোৱাৰ সমান্তৰালকৈ সুৰ আৰু সংগীত পৰিচালনাত মনোনিৱেশ কৰে।&lt;ref&gt;' এজাক চৰাই ...' গীতটিৰ সুৰকাৰজন। হেমাংগ নাথ। আমাৰ অসম।  ১০ জুলাই , ১৯৯৮&lt;/ref&gt;

== সংগীত জীৱন ==
তেজপুৰৰ ঐতিহ্যমণ্ডিত [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]]ৰ আৱহ সংগীত আৰু অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ দায়িত্বত আছিল [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]।  কিন্তু জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ মৃত্যুৰ ঠিক দুবছৰৰ পাছত এই দায়িত্ব দিয়া হয় ১৭ বছৰীয়া অজিত সিংহক। তেতিয়াৰ পৰা নিজৰ সংগীত যাত্ৰাত অধিক সক্ৰিয় হৈ পৰে অজিত সিংহ। [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]ত অধ্যয়ন কৰি থকা কালত অজিত সিংহই সহপাঠী হিচাপে লগ পায় জয়ন্ত বৰুৱাক।  গীতিকাৰ জয়ন্ত বৰুৱা আৰু সুৰকাৰ- সংগীত পৰিচালক অজিত সিংহৰ যুটীয়ে অসমত সমবেত সংগীতৰ এটি যুগৰ সূচনা কৰে। ১৯৫৪ চনত জয়ন্ত- অজিতৰ চিৰ যুগমীয়া সৃষ্টি ''এজাক চৰাই উৰি উৰি যায়''  শীৰ্ষক সমবেত সংগীতটিয়ে প্ৰচুৰ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে।  ১৯৬৫ চনত [[তেজপুৰ]]ৰ এটি সংস্কৃতিৱান পৰিয়ালৰ দুহিতা সুগায়িকা তথা গীতিকাৰ ৰুবী সিংহৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱা অজিত সিংহৰ সংগীত জীৱনে এক নতুন গতিশীলতা লাভ কৰে।  ৰুবী সিংহৰ মাতৃ প্ৰফুল্লবালা বৰুৱা বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাৰ প্ৰধান সহযোগী কণ্ঠশিল্পী আছিল। তেখেতে সৰহভাগ গীততে একক বা দ্বৈত কণ্ঠত বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাৰ সৈতে গীত গাইছিল।&lt;ref&gt;তেজপুৰত বিষ্ণু ৰাভা সংগীত চৰ্চাৰ অলিখিত অধ্যায়।  ভবানীপ্ৰসাদ অধিকাৰী।  নিয়মীয়া বাৰ্তা। ২০ জুন, ২০২৪ চন। &lt;/ref&gt; তদুপৰি বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাৰ প্ৰথমা পত্নী প্ৰিয়বালা আছিল ৰুবী সিংহৰ মাহী।  ৰুবী সিংহৰ সৈতে বৈবাহিক সম্বন্ধৰ পাছত অজিত সিংহই শহুৰেকৰ ঘৰখনত থকা বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাৰ গীতৰ ৰেকৰ্ডসমূহৰ পৰা যথেষ্ট অনুপ্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।  অজিত সিংহ আৰু ৰুবী সিংহ দুয়ো মিলি বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাৰ গীতসমূহৰ প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰৰ বাবে বিশেষ ভূমিকা পালন কৰে। সত্তৰ দশকৰ শেষৰফালে আকাশবাণী গুৱাহাটী যোগে সম্প্ৰচাৰিত ''সুৰকাৰ বিষ্ণু ৰাভা''  শীৰ্ষক আলেখ্যখনিৰ জৰিয়তে বহুতো অপ্ৰচাৰিত গীত পোহৰলৈ আনে।  আশীৰ দশকত জনসাংস্কৃতিক পৰিষদ প্ৰযোজিত বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাৰ আঠোটা গীতৰ লং প্লেয়িং ৰেকৰ্ড ''বিশ্বৰ ছন্দে ছন্দে''  সংগীত পৰিচালক অজিত সিংহৰ সংগীত জীৱনৰ অন্যতম সফলতা।  অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক সঞ্চালকালয় প্ৰযোজিত ''ইন্দ্ৰধেনু''  নামৰ বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাৰ গীতৰ শ্ৰব্য সঁফুৰাটিৰো সংগীত পৰিচালক আছিল অজিত সিংহ।  ঐতিহাসিক [[অসম আন্দোলন]]ৰ সময়ত ৰুবী সিংহ ৰচিত আৰু অজিত সিংহ সুৰাৰোপিত ''জয় আই অসম সমস্বৰে গাওঁ আমি জয় আই অসম'' আৰু ''হে শ্বহীদ তোমাক সহশ্ৰ প্ৰণাম''  অসমৰ জাতীয় জীৱনৰ কালজয়ী সৃষ্টি।  ড° ভূপেন হাজৰিকা ৰচিত আৰু সুৰাৰোপিত [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ শীৰ্ষ গীতটিৰ সংগীত পৰিচালনা অজিত সিংহৰ। ১৯৭২ চনত কমল নাৰায়ণ চৌধুৰী পৰিচালিত প্ৰথমখন অসমীয়া সম্পূৰ্ণ ৰঙীন চলচ্চিত্ৰ ভাইটি ৰ সংগীত পৰিচালনাৰ দায়িত্ব পালন কৰা অজিত সিংহই পৰৱৰ্তী সময়ত গণেশ, দূৰণিৰ ৰং আৰু বংশধৰ চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালনা কৰে। ২০১২ চনৰ ১০ জুনত তেজপুৰ জ্যোতি ভাৰতী প্ৰেক্ষাগৃহত শোণিতপুৰ প্ৰেছ ক্লাবৰ উদ্যোগত আৰু [[জ্যোতি ভাৰতী]]ৰ সহযোগত আয়োজিত প্ৰয়াত সংগীত শিল্পী অজিত সিংহৰ স্মৃতিচাৰণ অনুষ্ঠানত শিল্পীগৰাকীয়ে সংগীত পৰিচালনা কৰা [[ভাইটি (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইটি]] গণেশ, দূৰণিৰ ৰং আৰু বংশধৰ ছবিৰ ১৪ টা গীতৰ শ্ৰব্য চি ডি ''মোহনীয়'' উন্মোচন কৰা হয়।&lt;ref&gt;যাৰ সুৰত প্ৰাণ দিছিল সুধাকণ্ঠই।  অৰূপ কলিতা।  দৈনিক অগ্ৰদূত।  ১৩ জুন, ২০১২ চন।  &lt;/ref&gt;

== অভিনয় জীৱন ==
১৯৪৮ চনত ফণী শৰ্মা আৰু বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা পৰিচালিত [[ছিৰাজ (১৯৪৮ চলচ্চিত্ৰ)|ছিৰাজ]] ছবিখনত ৰফিক নামৰ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ৰ জৰিয়তে প্ৰথমবাৰৰ বাবে অভিনয় জগতত খোজ দিয়ে।  ১৯৫৯ চনত মুক্তিলাভ কৰা ফণী শৰ্মা পৰিচালিত [[কেঁচা সোণ]] ছবিত নায়িকা ইভা আচাওৰ বিপৰীতে অজিত সিংহই নায়কৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;ব্যক্তিত্বৰ জিলিঙনি : অজিত সিংহ।  অনুভৱ পৰাশৰ।  দৈনিক জনমভূমি। ১২ নৱেম্বৰ, ২০১০ চন। &lt;/ref&gt; 

== বঁটা, সন্মান আৰু স্বীকৃতি ==
১৯৯৯ চনত অসম চৰকাৰে অজিত সিংহক '''বিষ্ণু ৰাভা বঁটা''' প্ৰদান কৰে। 

শিল্পীগৰাকীয়ে অসম চৰকাৰৰ '''শিল্পী পেঞ্চন''' লাভ কৰে।     

== তথ্য সংগ্ৰহ ==</text>
      <sha1>naciu2rbwas65kb2wzz4gzi4g1bo9u1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চাৰহ মিচিং</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136874</id>
    <revision>
      <id>611017</id>
      <parentid>609250</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T21:47:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9737" sha1="n9u709pvasbhqji8sxger9xrzzm7ks1" xml:space="preserve">{{unreferenced}}{{Infobox settlement
| name = চাৰহ মিচিং &lt;br/&gt;Charoh Mising
| settlement_type = গাঁও
| image_skyline = Charoh Mising from Dergaon- April 2026.jpg
| pushpin_map = India Assam
| pushpin_map_caption = [[অসম]]ত চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ অৱস্থান
| pushpin_label_position = left
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = [[ভাৰত]]
| subdivision_type1 = ৰাজ্য
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = জিলা
| subdivision_name2 = [[গোলাঘাট জিলা]]
| population_total = 1000ৰ অধিক
| population_as_of = ২০১১
| postal_code = 785614
| registration_plate = AS-05
}}

'''চাৰহ মিচিং ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী:]] Charoh Mising)''' [[অসম]]ৰ [[গোলাঘাট জিলা]]ৰ [[দেৰগাঁও]]ৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ১০৪ নং দেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি আৰু ১০ নং কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্ভুক্ত। &lt;ref&gt;https://nregastrep.nic.in/Netnrega/writereaddata/citizen_out/WA_0414001_0414001003_WH_9010199999.html{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== নামকৰণ ==
এই গাঁওখনত বাস কৰা [[মিচিং]]সকলৰ ভিতৰত ''চাৰহ'' উপাধিৰ মানুহ অধিক থকা বাবে গাঁওখনৰ নাম ''চাৰহ মিচিং'' হিচাপে নামকৰণ কৰা হয় বুলি স্থানীয় লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। &lt;ref&gt;তথ্যদাতা : আনন্দ মোহন মিলি, বয়স: ৪৯&lt;/ref&gt;

== ভৌগোলিক বিৱৰণ ==
ইয়াৰ চাৰিসীমা― পূবে যোৰহাট জিলা; পশ্চিমে বোকাখাত; উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু দক্ষিণে ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। ই দেৰগাঁও চাৰিআলিৰপৰা ৯ কিলোমিটাৰ আৰু ৰঙামাটিৰপৰা ৬ কিলোমিটাৰ উত্তৰত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ মাজেৰে [[দিচৈ নদী]] বৈ গৈছে।গাঁওখন দেৰগাঁও উত্তৰ উন্নয়ন খণ্ডৰ পশ্চিম ব্ৰহ্মপুত্ৰ গাঁও পঞ্চায়তৰ অন্তৰ্গত।&lt;ref&gt;https://nregastrep.nic.in/netnrega/asset_report_dtl.aspx?lflag=eng&amp;state_name=ASSAM&amp;state_code=04&amp;district_name=GOLAGHAT&amp;district_code=0414&amp;block_name=DERGAON%20NORTH&amp;block_code=&amp;panchayat_name=PACHIM%20BRAHAMAPUTRA&amp;panchayat_code=0414001003&amp;fin_year=2025-2026&amp;source=&amp;Digest=q8WDjMftuILaZksdv/61cw ক্ৰমিক নং 504, আহৰণ কৰা হৈছে&lt;/ref&gt;

== যাতায়াত ==
&lt;mapframe latitude=&quot;30&quot; longitude=&quot;0&quot; zoom=&quot;2&quot; width=&quot;303&quot; height=&quot;230&quot;&gt;{
 &quot;type&quot;: &quot;FeatureCollection&quot;,
 &quot;features&quot;: [
 {
 &quot;type&quot;: &quot;Feature&quot;,
 &quot;properties&quot;: {},
 &quot;geometry&quot;: {
 &quot;type&quot;: &quot;Point&quot;,
 &quot;coordinates&quot;: [ 93.89799, 26.725044 ]
 }
 }
 ]
}&lt;/mapframe&gt;
[[দেৰগাঁও]] চহৰৰ পৰা চাৰহ মিচিং গাঁৱলৈ যাব পৰা যাতায়াত ব্যৱস্থা আছে।

== সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি ==
গাঁওখনৰ মিচিং লোকসকলে প্ৰধানকৈ চাংঘৰ সাজি বাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, ইটা, চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। গাঁৱখনৰ বেছিভাগ লোকেই কৃষি আৰু বেহা-বেপাৰ কৰি অৰ্থোপাৰ্জন কৰে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পোহাৰ পৰম্পৰা আছে। দৈনন্দিন জীৱনত বিভিন্ন সকাম-নিকাম, বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আৰু লগতে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে তেওঁলোকৰ থলুৱা পানীয় [[আপং]] (নগিন আপং আৰু প:ৰ: আপং) প্ৰস্তত কৰে। এই মিচিং গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ পাগ্‌ৰ ফৈদৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত মিলি, চাৰহ, পাওঁ, মৰাং এইকেইটা মিচিং উপাধিৰ মানুহ দেখিবলৈ পোৱা যায়। ঘৰুৱা জীৱনত তেওঁলোকে মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে পাৰস্পৰিক যোগাযোগৰ ক্ষেত্ৰত [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনত প্ৰায় এহেজাৰৰ ওপৰত জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে ৯৯ শতাংশই অনুসূচীত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনগোষ্ঠীৰ লোক।

== উৎসৱ-পাৰ্ৱণ ==
মিচিং জনগোষ্ঠীৰ এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ [[আলি আঃয়ে লৃগাং]] আৰু [[পঃৰাগ]] উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত নানান পূজা-পাতল, যেনে [[দবুৰ পূজা]] আদি পালন কৰে।

== অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান ==
চাৰহ মিচিং গাঁৱত দুটা [[নামঘৰ]] (Ríkkong  আৰু Rígdum), এটা মুৰং অকুম, এখন প্ৰথমিক বিদ্যালয়,&lt;ref&gt;https://schools.org.in/golaghat/18180305604/chara-mising-lps.html আহৰণ কৰা হৈছে&lt;/ref&gt; এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়, এখন উচ্চ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয়, তিনিটা অংগনবাড়ি কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (Charoh Mising Lolat Youth Club) আছে।&lt;ref&gt;https://rfsfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/rfs_finance_uneecopscloud_com_oid_75/portlet/level_1/files/ngo_registered_for_the_year_2017-18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240909005359/https://rfsfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/rfs_finance_uneecopscloud_com_oid_75/portlet/level_1/files/ngo_registered_for_the_year_2017-18.pdf |date=2024-09-09 }} আহৰণ কৰা হৈছে। পৃ,৬০ ১৬ মে', ২০২৬&lt;/ref&gt;

== চিত্ৰ বীথিকা ==
&lt;gallery&gt;
চিত্ৰ:Sunset view at Charoh Mising Village,Dergaon, Assam.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ সূৰ্যাস্ত
চিত্ৰ:The Girls High School located in Charoh Mising Village.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱত অৱস্থিত শ্বহীদ স্মৃতি খকন্দগুৰি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়
চিত্ৰ:Jurki, a fishing tool used in Charoh Mising Village, Assam.jpg|জুৰকি, চাৰহ মিচিং গাঁৱত ব্যৱহৃত এবিধ মাছ ধৰা সঁজুলি
চিত্ৰ:A view of Ali Ayé Lígang celebrated in Charoh Mising Village.jpg|গাঁওখনত উদযাপিত আলি আ:য়ে লৃগাঙৰ দৃশ্য
চিত্ৰ:Taléng okum Charoh Mising, Dergaon, Assam.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱত এটি চাংঘৰৰ ভিতৰৰ দৃশ্য
চিত্ৰ:Fishing in the Disoi River at Charoh Mising Village, Assam, India.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ মাজেৰে বৈ যোৱা দিচৈ নদীত মাছ ধৰি থকা অৱস্থাত
চিত্ৰ:View of the Disoi River at Charoh Mising Village, Assam, India.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱত দিচৈ নদীৰ দৃশ্য
চিত্ৰ:A girl in traditional Mising attire in a crop field in Charoh Mising, Dergaon, Assam.jpg|গাঁওখনৰ এখন পথাৰত পৰম্পৰাগত সাজেৰে এগৰাকী যুৱতী
চিত্ৰ:Ploughing the land in Charoh Mising, Dergaon, Assam, India.jpg|আধুনিক সৰু যন্ত্ৰৰ দ্বাৰা মাটি চহ কৰাৰ দৃশ্য
&lt;/gallery&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}} 

[[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]]
[[শ্ৰেণী:গোলাঘাট জিলা]]</text>
      <sha1>n9u709pvasbhqji8sxger9xrzzm7ks1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চদফ তাহেৰিয়ান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137005</id>
    <revision>
      <id>611015</id>
      <parentid>610436</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T20:38:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11105" sha1="lwets7i3pnf7wqp3itvnsltg0d85dhi" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = চদফ তাহেৰিয়ান
| image = Sadaf Teherian Iranian actress 001.jpg
| imagesize = 
| caption = ২০১৭ চনত তাহেৰিয়ান
| native_name = صدف طاهریان
| native_name_lang = Fa
| birth_name = 
| birth_date = {{birth date and age|1988|07|21|mf=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰান]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://namnak.com/صدف-طاهریان.p22224|title=بیوگرافی صدف طاهریان + عکس|website=نمناک|language=fa-IR|access-date=2019-07-24}}&lt;/ref&gt;
| death_date = 
| death_place = 
| occupation = প্ৰাক্তন অভিনেত্ৰী, মডেল
| years_active = ২০১০–বৰ্তমান
| parents = 
| spouse = 
| children = 
| website = 
}}
'''চদফ তাহেৰিয়ান''' (জন্ম: ২১ জুলাই, ১৯৮৮) এগৰাকী ইৰানী মডেল আৰু প্ৰাক্তন অভিনেত্ৰী।&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Saul|first1=Heather|title=Sadaf Taherian: Iranian actress who published photos on Instagram without a hijab banned from working|url=https://www.independent.co.uk/news/people/sadaf-taherian-iranian-actress-who-published-photos-on-instagram-without-a-hijab-condemned-has-a6713996.html|website=Independent|date=29 October 2015 |access-date=2 November 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/lifestyle/trending/article/iranian-actor-sadaf-taherians-hot-and-sexy-photos-are-creating-a-flutter-online-see-pics/244198|title=Iranian actor Sadaf Taherian's hot and sexy photos are creating a flutter online - see pics|website=www.timesnownews.com|date=22 June 2018 |language=en-GB|access-date=2019-07-24}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ইৰানী চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শনত অভিনয় কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://iranwire.com/features/8217/|website=Iranwire|access-date=2 November 2015|title=Iranwire|archive-date=3 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151103180923/http://www.iranwire.com/features/8217/|url-status=dead|archivedate=3 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151103180923/http://www.iranwire.com/features/8217/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; দেশ এৰাৰ পিছত, তাহেৰিয়ানে [[ফেচবুক]] আৰু [[ইনষ্টাগ্ৰাম]]ত হিজাব অবিহনে নিজৰ ছবি পোষ্ট কৰিছিল, যাক [[ইৰান]]ৰ সংস্কৃতি আৰু ইছলামিক নিৰ্দেশনা মন্ত্ৰালয়ে গৰিহণা দিছিল। 

ইৰান এৰাৰ পিছত তাহেৰিয়ানে মডেলিং কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ তুৰস্ক আৰু ইউ.এ.ই. (সংযুক্ত আৰৱ আমিৰশ্বাহী) আদিকে ধৰি বিভিন্ন দেশৰ প্ৰসাধন সামগ্ৰী, সৌন্দৰ্য আৰু স্বাস্থ্যসেৱা কোম্পানীসমূহৰ সৈতে কাম কৰে। তেওঁ [[ফাৰ্চী]], তুৰস্কী আৰু [[ইংৰাজী]] ভাষাত সাৱলীল।

== কৰ্মজীৱন ==
=== অভিনয় জীৱন ===
তাহেৰিয়ানে ২০১১ চনত ''ন'বডী, ন'ৱেয়াৰ'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে নিজৰ পেছাদাৰী অভিনয় জীৱন আৰম্ভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139102110208/|title=.: Iranian Movie DataBase صدف طاهريان :.|website=www.sourehcinema.com|access-date=2019-08-23|archivedate=2018-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180625050214/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139102110208/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.etelanews.com/fa/news/62572/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B5%D8%AF%D9%81-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86|title=بیوگرافی صدف طاهریان|last=habibi|first=soha|website=اطلاع نیوز|language=fa-ir|archive-url=https://archive.org|archive-date=2019-08-23|url-status=|access-date=2019-08-23|archivedate=2019-08-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190823133549/https://www.etelanews.com/fa/news/62572/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B5%D8%AF%D9%81-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত তেওঁ 'উডপেকাৰ' (২০১১) আৰু ''লাইক এ ড্ৰিম'' (২০১২) আদিকে ধৰি চাৰিখন ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰে। 

==== হিজাব আঁতৰোৱা ঘটনা ====
২০১৫ চনত অক্টোবৰ মাহত তাহেৰিয়ানে মূৰত ওৰণি বা স্কাৰ্ফ ল’বলৈ বাধ্য কৰাৰ প্ৰতিবাদত ফেচবুক আৰু ইনষ্টাগ্ৰামত নিজৰ হিজাববিহীন ছবি পোষ্ট কৰে আৰু কয় যে তেওঁ ইৰানৰ &quot;লেতেৰা চিনেমা&quot;ৰ বিৰুদ্ধে মাত মাতিব।&lt;ref&gt;{{cite news|title=حاشیه‌های 'کشف حجاب' دو بازیگر زن ایرانی|url=http://www.bbc.com/persian/arts/2015/10/151031_l41_cinema_unveil_actors_reactions|access-date=2 November 2015|publisher=BBC Persian}}&lt;/ref&gt; তেওঁ নিজৰ ইনষ্টাগ্ৰাম একাউণ্টত ভিডিঅ' পোষ্ট কৰি জনাইছিল যে তেওঁ দেশ এৰি ওচৰৰে ডুবাই লৈ গুচি গৈছে আৰু তেওঁৰ একাউণ্ট হেক হোৱা নাই।&lt;ref&gt;{{cite news|title=بازیگر زن ایرانی کشف حجاب کرد/جنجال تازه در اینستاگرام و شبکه های اجتماعی|url=http://tarafdari.com...|access-date=2 November 2015|publisher=Tarafdari|archive-date=24 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151024001406/http://www.tarafdari.com/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1/404435/...|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

১৯৭৯ চনত ইছলামিক গণৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছৰেপৰা ইৰানৰ আইন অনুসৰি মহিলাৰ বাবে হিজাব পিন্ধাটো বাধ্যতামূলক কৰা হৈছে। তাহেৰিয়ানৰ এই পদক্ষেপৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত ইৰানৰ সংস্কৃতি আৰু ইছলামিক নিৰ্দেশনা মন্ত্ৰ্যালয়ে তেওঁক ''অনৈতিক'' বুলি গৰিহণা দিয়ে, তেওঁৰ অভিনয় নিষিদ্ধ কৰে আৰু ফটোশ্বপৰ জৰিয়তে তেওঁৰ ছবিত পুনৰ পৰম্পৰাগত স্কাৰ্ফখন লগাই দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Iranian actress loses job after posting her images without head scarf|url=https://asiatimes.com/2015/10/iranian-actress-loses-job-after-posting-her-images-without-head-scarf/|access-date=2 November 2015|publisher=AT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.independent.co.uk/news/people/sadaf-taherian-iranian-actress-who-published-photos-on-instagram-without-a-hijab-condemned-has-a6713996.html|title=Iranian actress condemned as 'immoral' and banned from working for no hijab Instagram pictures|date=October 29, 2015|website=The Independent}}&lt;/ref&gt;

=== মডেলিং কেৰিয়াৰ ===
ইৰান এৰাৰ পিছত তেওঁ মডেলিং কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ বিভিন্ন প্ৰসাধন সামগ্ৰী, সৌন্দৰ্য আৰু স্বাস্থ্যসেৱা কোম্পানীৰ সৈতে মডেল হিচাপে কাম কৰে। ২০১৬ চনত এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ স্বাস্থ্য আৰু সৌন্দৰ্যসেৱা চেইন ষ্টৰ হিচাপে পৰিচিত ''ৱাটচনছ''-এ সৌন্দৰ্য আৰু স্বাস্থ্য সামগ্ৰীৰ বিজ্ঞাপনৰ বাবে তাহেৰিয়ানৰ সৈতে কাম কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Watsons location&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.scmp.com/lifestyle/article/2170198/story-watson-hong-kong-pharmacy-worlds-largest-health-and-beauty-group|title=Watsons: the story of the oldest established business in Hong Kong|author=Richard Lord|date=27 October 2018|access-date=21 January 2018|publisher=South China Morning Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://saten.ir|title=صدف طاهریان مدل تبلیغات محصولات دست چندم ترکیه +عکس|last=مدیر|website=ساتین|language=fa-IR|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823140005/http://saten.ir|archive-date=2019-08-23|url-status=|access-date=2019-08-23}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ ছবি বহুতো সৌন্দৰ্য আৰু ফেশ্বন আলোচনীত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু তেওঁৰ নিজৰ দেশত নহয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://namnak.com/صدف-طاهریان-در-ترکیه.p39491|title=صدف طاهریان و پیشنهادها در ترکیه!|website=نمناک|language=fa-IR|access-date=2019-08-23}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কেইবাটাও ফেশ্বন প্ৰচাৰমূলক ভিডিঅ’ৰ সৈতেও জড়িত হৈ পৰিছে।

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
ইৰান এৰাৰ পিছত, তাহেৰিয়ানে তুৰস্কৰ অভিনেতা ওজগুৰ টেকেৰ সৈতে সম্পৰ্কত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{IMDb name|6419569|name=Sadaf Taherian}}
* [https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139102110208 Sadaf Taherian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203024125/https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=139102110208 |date=2024-12-03 }} On [[:fa:سوره‌سینما|SourehCinema]] (in Persian)

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:মডেল]]</text>
      <sha1>lwets7i3pnf7wqp3itvnsltg0d85dhi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>গোলোজিন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137122</id>
    <revision>
      <id>611014</id>
      <parentid>610517</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T19:17:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14535" sha1="38vcdfdg5tsynwcov8pf5o10j5iy5xf" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name = গোলোজিন &quot;গোলা&quot;
| image = Golazin.jpg
| caption = ২০২০ চনত গোলা
| birth_name = গোলোজিন আৰ্দেস্তানী
| alias =
| birth_date =
| birth_place = [[ইৰান]]
| genre = ট্ৰেপ পপ, আৰবান
| occupation = গায়িকা, অভিনেত্ৰী
| instrument = কণ্ঠশিল্পী, পিয়ানো, বাঁহী, চন্তুৰ
| years_active = ২০১৬–বৰ্তমান
| label = জেন ৰেকৰ্ডিংছ
| website = 
}}

'''গোলোজিন আৰ্দেস্তানী''' ([[ফাৰ্চী]]: گل آذین اردستانی), তেওঁৰ পেছাদাৰী নাম '''গোলা''' হিচাপেহে বেছি জনাজাত। তেওঁ লণ্ডনত থকা এগৰাকী ইৰানী মূলৰ ব্ৰিটিছ-আমেৰিকান গায়ক-গীতিকাৰ, সংগীতবিজ্ঞানী, কণ্ঠশিল্পী আৰু অভিনেত্ৰী।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Art amid the din of war: Ancient and contemporary music from the Iranian world and beyond|url=http://themiddleeastineurope.net/art-amid-the-din-of-war-ancient-and-contemporary-music-from-the-iranian-world-and-beyond/|last=|first=|date=|website=|language=en-GB|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20161028153551/http://themiddleeastineurope.net/art-amid-the-din-of-war-ancient-and-contemporary-music-from-the-iranian-world-and-beyond/|archive-date=2016-10-28|access-date=2020-05-05|archivedate=2016-10-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161028153551/http://themiddleeastineurope.net/art-amid-the-din-of-war-ancient-and-contemporary-music-from-the-iranian-world-and-beyond/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তেওঁ পিয়ানো, চন্তুৰ, দাম্মাম (ইৰানীয় বাদ্যযন্ত্ৰ) আৰু বাঁহী বজায়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://soasradio.org/music/episodes/a-world-in-london-212-idan-raichel-golazin-ardestani |title=A World in London 212 – Idan Raichel &amp; Golazin Ardestani |date=27 February 2017 |website=SOAS Radio |access-date=5 September 2017 |archive-date=5 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905141655/https://soasradio.org/music/episodes/a-world-in-london-212-idan-raichel-golazin-ardestani |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.upcoming100.com/news-detail/8929/golazin-brings-message-of-peace-and-unity-to-a-hurting-world-/ |title=Golazin Brings Message of Peace and Unity to a Hurting World |date=6 February 2017 |website=Upcoming100.com |access-date=5 September 2017 |archive-date=5 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905142940/http://www.upcoming100.com/news-detail/8929/golazin-brings-message-of-peace-and-unity-to-a-hurting-world-/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.songlines.co.uk/world-music-news/2017/02/transcending-boundaries-iranian-and-israeli-collaboration/ |title=Transcending boundaries: Iranian and Israeli collaboration |date=24 February 2017 |website=Songlines World Music News |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224191655/http://www.songlines.co.uk/world-music-news/2017/02/transcending-boundaries-iranian-and-israeli-collaboration/ |archive-date=24 February 2017 |access-date=27 May 2026 |archivedate=24 February 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170224191655/http://www.songlines.co.uk/world-music-news/2017/02/transcending-boundaries-iranian-and-israeli-collaboration/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{cite web |url=https://ilesformula.com/iles-formula-women-golazin/ |title=Iles Formula Women GOLAZIN |date=26 June 2017 |website=Iles Formula |access-date=5 September 2017 |archive-date=5 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905143519/https://ilesformula.com/iles-formula-women-golazin/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lapalmemagazine.com/2017/10/gozalin/ |title=Gozalin, Sound On! |date=10 October 2017 |website=Lapalme Magazine |access-date=6 November 2017 |archive-date=7 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024943/http://lapalmemagazine.com/2017/10/gozalin/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.united-productions.co.uk/news/golazin-monoto-tv-performance |title=News – Golazin Monoto Tv Performance |date=31 October 2017 |website=United Productions |access-date=6 November 2017 |archive-date=7 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107030427/http://www.united-productions.co.uk/news/golazin-monoto-tv-performance |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
গোলা ইৰানৰ ইছফাহানত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁ তেহৰাণৰ সূৰে বিশ্ববিদ্যালয়ত সংগীত ৰচনা আৰু পৰিৱেশন শৈলীৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite news|last=Harman|first=Danna|date=2018-11-14|title=The Iranian Pop Star Who Is Not Afraid of Israelis|language=en|work=Haaretz|url=https://www.haaretz.com/middle-east-news/iran/the-iranian-pop-star-who-is-not-afraid-of-israelis-1.6654292|access-date=2020-05-05|archive-date=2020-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200504135513/https://www.haaretz.com/middle-east-news/iran/the-iranian-pop-star-who-is-not-afraid-of-israelis-1.6654292|url-status=live|archivedate=2020-05-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200504135513/https://www.haaretz.com/middle-east-news/iran/the-iranian-pop-star-who-is-not-afraid-of-israelis-1.6654292|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ২০১১ চনত তেওঁ ৰোহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা সংগীত মনোবিজ্ঞান বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিবলৈ লণ্ডনলৈ স্থানান্তৰিত হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=The Iranian pop star who is not afraid of Israelis|url=https://www.thebaghdadpost.com/en/Story/34041/The-Iranian-pop-star-who-is-not-afraid-of-Israelis|last=|first=|date=2018-12-12|website=www.thebaghdadpost.com|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200930152144/https://www.thebaghdadpost.com/en/Story/34041/The-Iranian-pop-star-who-is-not-afraid-of-Israelis|archive-date=2020-09-30|access-date=2020-05-05|archivedate=2020-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930152144/https://www.thebaghdadpost.com/en/Story/34041/The-Iranian-pop-star-who-is-not-afraid-of-Israelis|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|last=Dunn|first=Frankie|date=2018-11-02|title=gola is a fearless iranian artist making life-changing music for rule-breakers|url=https://i-d.co/article/gola-iranian-artist-the-line/|access-date=2020-06-25|website=i-D|language=en|archive-date=2020-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627134231/https://i-d.vice.com/en_us/article/xwjq8j/gola-iranian-artist-the-line|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== কেৰিয়াৰ ==
১৯ বছৰ বয়সত গোলা ইৰানৰ প্ৰথমটো গাৰ্লবেণ্ড (কেৱল মহিলা সদস্য থকা সংগীত দল) 'অৰ্কিড'ত যোগ দিয়ে। ইৰানৰ স্থানীয় আইনৰ বাবে এই বেণ্ডটোক কেৱল মহিলা দৰ্শকৰ সন্মুখতহে সংগীত পৰিৱেশন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|date=2018-10-31|title=tmrw {{!}} this is our culture: Gola|url=https://www.tmrwmagazine.com/features/legacy/this-is-our-culture-gola|access-date=2020-06-25|website=tmrw|language=en|archive-date=2020-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625081256/https://www.tmrwmagazine.com/features/legacy/this-is-our-culture-gola|url-status=live|archivedate=2020-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200625081256/https://www.tmrwmagazine.com/features/legacy/this-is-our-culture-gola|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|title=The Arts Hour – Iranian pop star Gola: 'We had morality police in the audience' – BBC Sounds|url=https://www.bbc.co.uk/sounds/play/p06n2dg5|access-date=2020-06-25|website=www.bbc.co.uk|language=en-GB|archive-date=2020-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626140955/https://www.bbc.co.uk/sounds/play/p06n2dg5|url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁক ইৰানত তিনিবাৰকৈ গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=گزارش هاآرتص: خواننده پاپ ایرانی که از همکاری با اسرائیلی ها نمی ترسد|url=https://ir.voanews.com/persiannewsarts/gol-azin|access-date=2020-06-25|website=Voice of America|language=fa|archive-date=2020-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627134231/https://ir.voanews.com/persiannewsarts/gol-azin|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; অৰ্কিড বেণ্ডৰ সৈতে ভ্ৰমণ কৰাৰ পাছত, তেওঁ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ শিল্পী হিচাপে নিজৰ ৰুচি আৰু শৈলী গঢ়ি তোলে আৰু এক বৃহৎ অনুৰাগী গোষ্ঠী লাভ কৰিবলৈ সমৰ্থ হয়।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

ইৰানত মহিলা গায়িকাসকলৰ ওপৰত জাপি দিয়া বাধা-নিষেধ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ বাবেই গোলোজিনে ২০১১ চনত লণ্ডনলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Rumbelow|first=Helen|title=Gola: the Iranian pop star who fought back|language=en|url=https://www.thetimes.com/article/gola-the-iranian-pop-star-who-fought-back-q3x5bvkkd|access-date=2020-06-25|issn=0140-0460|archive-date=2020-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200628093659/https://www.thetimes.co.uk/article/gola-the-iranian-pop-star-who-fought-back-q3x5bvkkd|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; তেওঁৰ প্ৰথমটো একক গীত &quot;মিৰি&quot;য়ে ৰেডিঅ' জাভানত ৩ নিযুততকৈও অধিক শ্ৰোতা লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;

২০১৮ চনত গোলাৰ প্ৰথমটো ইংৰাজী গীত &quot;দ্য লাইন&quot; এককভাৱে মুক্তি পায়।&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|title=Gola is the Iranian musician in exile fighting to empower women|url=https://www.hungertv.com/editorial/gola-is-the-iranian-musician-in-exile-fighting-to-empower-women/|website=HUNGER TV|language=en-US|access-date=2020-05-05|archive-date=2021-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20211006164143/https://www.hungertv.com/editorial/gola-is-the-iranian-musician-in-exile-fighting-to-empower-women/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Iranian multi-instrumentalist Gola delivers bold new track &quot;The Line&quot;|url=https://www.thelineofbestfit.com/new-music/discovery/gola-the-line|website=The Line of Best Fit|language=en|access-date=2020-05-05|archive-date=2021-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20211006164132/https://www.thelineofbestfit.com/new-music/discovery/gola-the-line|url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ একক গীত &quot;হাঘামে&quot; আৰু &quot;খোদাভান্দে শ্বুমা&quot; মুকলিৰ পিছত নিযুত নিযুতবাৰ ষ্ট্ৰীম কৰা হৈছে। ২০১৯ চনত তেওঁ &quot;নাও ইউ নো&quot; নামৰ একক গীতটো মুকলি কৰে।&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|last=Day|first=Record of the|title=Gola – Now You Know|url=https://www.recordoftheday.com/record-of-the-day/2019-11-04/now-you-know2019|access-date=2020-06-25|website=www.recordoftheday.com|archive-date=2020-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626085441/https://www.recordoftheday.com/record-of-the-day/2019-11-04/now-you-know2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ইডান ৰাইচেল আৰু ইৰানী ৰেপাৰ হোছেইন তোহীৰ সৈতেও কাম কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt; গোলাই প্ৰাচ্য আৰু প্ৰেক্ষাপটৰ পাশ্চাত্য সংগীতৰ মিশ্ৰণেৰে এনে এক সুৰ সৃষ্টি কৰে, যাৰ মূল লক্ষ্য হৈছে ইৰানৰ পৰিস্থিতি সন্দৰ্ভত বিশ্ববাসীৰ মাজত সজাগতা বৃদ্ধি কৰা।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Golazin, Sound On |url=https://lapalmemagazine.com/2017/10/gozalin/ |access-date=16 March 2021 |publisher=Lapalme |date=10 October 2017 |archive-date=23 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423201840/https://lapalmemagazine.com/2017/10/gozalin/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== ডিস্ক’গ্ৰাফী ==
=== পাৰ্চী একক গীতসমূহ ===

# খোদা দানাড&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
# এশঘে আৰিয়ায়ী
# বেহতাৰিন আবী
# খোদাম বুদাম উনজা
# ৰাঘছে শিৰীন
# বেতাৰ্ছ আজ মান
# খোদাভান্দা
# খোশ বে হালাম
# হাঘামে
# খোদাভান্দে শ্বুমা

=== ইংৰাজী একক গীতসমূহ ===
# দ্য লাইন&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
# নাও ইউ নো&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
* {{IMDb name|4694308}}

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:গায়িকা]]
[[শ্ৰেণী:সংগীতজ্ঞ]]</text>
      <sha1>38vcdfdg5tsynwcov8pf5o10j5iy5xf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চাবেৰ আবৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137145</id>
    <revision>
      <id>611016</id>
      <parentid>610547</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T21:31:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7773" sha1="3y84urnv8utmn4zuegkcplue85tg3rw" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = চাবেৰ আবৰ
| image = Saber Abar 20190202 01.jpg
| caption = ২০১৯ চনৰ ফজ্ চলচ্চিত্ৰ উৎসৱত আবৰ
| alt = চাবেৰ আবৰ
| native_name = صابر اَبَر
| native_name_lang = fa
| birth_name = 
| alma_mater = আজাদ বিশ্ববিদ্যালয়
| occupation = অভিনেতা, পৰিচালক, লেখক, ফটোগ্ৰাফাৰ
| website =
| birth_date = {{Birth date and age|1984|06|08}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰান]]
}}
'''চাবেৰ আবৰ''' ([[ফাৰ্চী]]: صابر اَبَر; জন্ম ৮ জুন, ১৯৮৪) হৈছে এজন ইৰানী অভিনেতা, পৰিচালক আৰু লেখক। অস্কাৰ বঁটা বিজয়ী পৰিচালক আছগৰ ফাৰহাদীৰদ্বাৰা পৰিচালিত ''এবাউট এল্মী'' (২০০৮) চলচ্চিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত। তেওঁ দুখন ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ আৰু দুটা হাফেজ বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰাৰ উপৰি, দুটা ইৰান চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু এটা ইৰান ফিল্ম ক্ৰিটিকছ এণ্ড ৰাইটাৰ্ছ এছ’চিয়েচন বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে।

== কৰ্মজীৱন ==

=== অভিনয় জীৱন ===
আবৰে প্ৰথম অৱস্থাত শিশুসকলৰ টিভি অনুষ্ঠান ''ৰেইনব’'' আৰু ''ইন ১০০ ছেকেণ্ডচ'' নামৰ এটা গেম শ্ব’ৰ দৰে টেলিভিছন কাৰ্যসূচীৰ আঁত ধৰি নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;[[:fa:صابر ابر#.D8.A7.D8.AC.D8.B1.D8.A7]]&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মোহসেন মাখমালবাফৰ ''শ্বাৰে জোবালে'' চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰি স্বীকৃতি লাভ কৰে। ২০০৬ চনত তেওঁ ''মিনায়ে শ্বাহৰ-এ খামুশ'' চলচ্চিত্ৰত ইজ্জৎউল্লাহ ইণ্টিজামীৰ সৈতে এজন চালকৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু এই চৰিত্ৰটোৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেতাৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে। ''দায়েৰে জাংগী'' (২০০৭) চলচ্চিত্ৰত আবৰৰ প্ৰতিভাই সকলোৰে দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে আৰু ইয়াৰ পিছতে তেওঁক আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''এবাউট এল্মী'' চলচ্চিত্ৰত এটা চৰিত্ৰৰ বাবে প্ৰস্তাৱ দিয়া হয়। এই চলচ্চিত্ৰখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল, যেনে ডেভিদ বৰ্ডৱেলে ইয়াক এখন উৎকৃষ্ট কৃতি বুলি অভিহিত কৰিছিল। আবৰে ইয়াত &quot;আলিৰেজা&quot; নামৰ চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰিছিল, যাৰ বাগদত্তা নিৰুদ্দেশ হয়। এই চৰিত্ৰটোৱে তেওঁক ফজ্ ৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ উৎসৱত আন এখন মনোনয়ন আনি দিছিল। 

চাবেৰে ''হিচ'' (২০০৯), ''নখোধী'' (২০০৯), ''থাৰ্টিন ৫৯'' (২০১০) আৰু ''এণতেহায়ে খিয়াবানে হাশ্বতম'' (২০১০) চলচ্চিত্ৰতো অভিনয় কৰিছে আৰু ''আয়েণে-হায়ে ৰুবেৰু'' (২০১০) চলচ্চিত্ৰত এক চুটি অতিথি চৰিত্ৰত ভূমুকি মাৰিছিল।&lt;ref&gt;{{usurped|1=[https://archive.today Saber Abar {{!}} FilmsTV {{!}} WhatsUpIran دایرکتوری film و هنرمندان&lt;!-- Bot generated title --&gt;]}}&lt;/ref&gt;

তেওঁ ''দা ফ্ৰগ'' ধাৰাবাহিকত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। 

=== থিয়েটাৰ জীৱন ===
ফাৰহাদ আঈশ্বৰদ্বাৰা পৰিচালিত ''কাৰগাদান'' (২০০৮) নাটকত আবৰে ফাৰহাদ আঈশ্ব, মেহদী হাশেমী আৰু শ্বাহাব হোছেইনীৰ দৰে প্ৰসিদ্ধ অভিনয় শিল্পীৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ৰেজা গুৰান পৰিচালিত ''দাস্তান-এ এক পেলেকান'' (২০০৯), হোমায়ুন ঘানিজাদেহ পৰিচালিত ''কেলিগুলা'' (২০১০), আৰু আলী নাৰ্গেশ্ব নেজাদ পৰিচালিত ''জিৰে-বাণ্ডিয়ে পাৰে খোৰুচ বৰায়ে চুগৱাৰী'' (২০১১) নাটকতো অভিনয় কৰিছে। ২০১০ চনত চাবেৰে নিজে ''ভাভ-হা ভা ভিৰগুল-হা'' নামৰ নাটকখন পৰিচালনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;[[:fa:صابر ابر#.D8.AA.D8.A6.D8.A7.D8.AA.D8.B1]]&lt;/ref&gt;

=== সাহিত্য ৰচনা ===
আবৰে সমগ্ৰ ইৰানৰ আইতাসকলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি &quot;টু চেভেন হাউচেচ এৱে&quot; নামৰ এখন দ্বিভাষিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল, যিখন তেহৰানৰ ''ইঞ্জা, মিডল অৱ দা টাউন'' প্ৰকাশনে প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি চাবেৰ আবৰক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা বিভিন্ন বিতৰ্কক লৈ ছালৰ বিলৰদ্বাৰা লিখিত ''চাবেৰ আবৰ, দা কষ্ট অৱ প্লেয়িং'' নামৰ এখন ই-বুকো প্ৰকাশ পাইছে। 

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category}}
* {{Instagram|saberabar}}
* {{IMDb name|2079292}}
*[http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=138310080010 Saber Abar] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130202175121/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=138310080010 |date=2013-02-02 }} at Iranian Movie Database


[[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেতা]]
[[শ্ৰেণী:ফটোগ্ৰাফাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>3y84urnv8utmn4zuegkcplue85tg3rw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চিনা আতাইয়ান ডেনা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137215</id>
    <revision>
      <id>611020</id>
      <parentid>610087</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T22:33:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17432" sha1="ievpdqltrb9xlda6dsx74aqaksvwzvb" xml:space="preserve">'''চিনা আতাইয়ান ডেনা''' (১৯৮৩ চনত ইৰানৰ আহভাজত জন্ম) এজন ইৰানী-জাৰ্মান চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক আৰু শিল্পী। 

== চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ==
চিনা আতাইয়ান ডেনাই তেহৰানৰ সূৰেহ ইউনিভাৰ্চিটি অৱ আৰ্টত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনাৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। ২০০৯ চনত তেওঁৰ এনিমেটেড চুটি ছবি ''এছপেশ্যেলী মিউজিক''-এ তেহৰান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুটি ছবি মহোৎসৱৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://paradisethefilm.com/category/cast-crew/|title=Cast &amp; Crew – Paradise the Film|language=en-US|access-date=2018-12-17|archivedate=2019-03-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190323045140/http://paradisethefilm.com/category/cast-crew/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত চিনা আতাইয়ান ডেনাই তেওঁৰ প্ৰথম পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ ''প্যৰাডাইজ'' নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ তেওঁৰ প্ৰযোজনা সহযোগী ইউছুফ পানাহীৰ সৈতে এই ছবিখনৰ লিখা, পৰিচালনা আৰু প্ৰযোজনাৰ দায়িত্বত আছিল। ছবিখনৰ শ্বুটিং সম্পূৰ্ণ হ’বলৈ তিনি বছৰ সময় লাগিছিল, কাৰণ ছবিখনে ইৰানত কোনো চৰকাৰী চিত্ৰগ্ৰহণৰ অনুমতি বা চৰকাৰী পুঁজি পোৱা নাছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Barth |first1=Alec |last2=Bokaie |first2=Reyhan |title=Paradise: Handbook |date=2018 |publisher=Andreas Baur |isbn=978-3864422485}}&lt;/ref&gt; অন্তৰ্নিহিত হিংসাৰ ওপৰত আধাৰিত নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ ''প্যৰাডাইজ''-ৰ কাহিনীভাগ আধুনিক তেহৰানৰ এগৰাকী যুৱতীৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যি উপগ্ৰহীয় অঞ্চলৰ এখন ছোৱালী স্কুলত শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে কাম কৰে। ২০১৫ চনত ৬৮সংখ্যক লোকাৰ্নো চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ মূল প্ৰতিযোগিতাত ''প্যৰাডাইজ''-ৰ বিশ্ব প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.locarnofestival.ch/en/pardo/pardo-live/today-at-festival/2015/day-2/ci-paradise|title=Ma dar Behesht - Discontent and its many children|website=www.locarnofestival.ch|access-date=2018-12-14|archivedate=2018-12-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181214164315/https://www.locarnofestival.ch/en/pardo/pardo-live/today-at-festival/2015/day-2/ci-paradise|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://variety.com/2015/film/festivals/locarno-iranian-team-behind-paradise-talks-violence-in-daily-life-1201558183/|title=Locarno: Iranian Team Behind 'Paradise' Talks 'Violence in Daily Life'|last=Ristau|first=Reece|date=2015-08-07|website=Variety|language=en|access-date=2018-12-14}}&lt;/ref&gt; ছবিখন গোল্ডেন লিপাৰ্ড বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল আৰু ইয়াক প্ৰাইজ অৱ দি একুমেনিকেল জুৰী আৰু স্বাচ আৰ্ট পিচ হোটেল এৱাৰ্ড প্ৰদান কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation|title=Ma dar behesht|url=https://www.imdb.com/title/tt4856674/awards|access-date=2018-12-14}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত ''প্যৰাডাইজ'' বহুতো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হয় আৰু অধিক মনোনয়ন তথা বঁটা লাভ কৰে। ১৫সংখ্যক মাৰাকেচ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জুৰীৰ সভাপতি ফ্ৰান্সিস ফৰ্ড কপোলাই চিনা আতাইয়ান ডেনাক ''প্যৰাডাইজ'' ছবিৰ বাবে বিশেষ জুৰী বঁটা প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://paradisethefilm.com/|title=Home – Paradise the Film|language=en-US|access-date=2018-12-14|archivedate=2018-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181209121802/http://paradisethefilm.com/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm4951626/|title=Sina Ataeian Dena|website=IMDb|access-date=2018-12-14}}&lt;/ref&gt;

২০১৮ চনত স্নোৱেক পাব্লিছিঙে ''প্যৰাডাইজ হেণ্ডবুক'' প্ৰকাশ কৰে,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Snoeck |url=https://www.snoeck.de/book/507/Paradise-Handbook |access-date=2024-02-02 |website=www.snoeck.de }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; য’ত দমনকাৰী শাসন-ব্যৱস্থাৰ বাধা-নিষেধসমূহ অতিক্ৰম কৰিবলৈ চলচ্চিত্ৰখনত ব্যৱহাৰ কৰা কৌশলসমূহৰ ৰেখাচিত্ৰ দাঙি ধৰা হৈছে। 

২০২৩ চনত ডেনাই আলী আহমদজাদেহ পৰিচালিত ইৰানী সামাজিক নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ ''ক্ৰিটিকেল জ’ন''-ৰ প্ৰযোজক আৰু নাট্য পৰামৰ্শদাতা হিচাপে কাম কৰিছিল। লোকাৰ্নো চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত দুয়োকে শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গোল্ডেন লিপাৰ্ড বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ntim |first=Zac |date=2023-08-12 |title=Locarno Film Festival Winners: ‘Critical Zone’ By Persecuted Iranian Filmmaker Ali Ahmadzadeh Takes Top Prize |url=https://deadline.com/2023/08/locarno-film-festival-winners-critical-zone-ali-ahmadzadeh-iran-golden-leopard-1235460883/ |access-date=2024-02-02 |website=Deadline |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Pardo d’oro at Locarno76 goes to Mantagheye bohrani (Critical… |url=https://www.locarnofestival.ch/press/press-releases/2023/the-pardo-d-oro-at-locarno76-goes-to-mantagheye-bohrani-critical-zone.html |access-date=2024-02-02 |website=Locarno Film Festival |language=en}}&lt;/ref&gt; আহমদজাদেহক ছেনজেন অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা দিয়াৰ বাবে আতাইয়ানে অকলেই এই বঁটা গ্ৰহণ কৰিবলগীয়া হৈছিল। নিজৰ ভাষণত আতাইয়ান ডেনাই দমনকাৰী ব্যৱস্থাত শিল্পীসকলে পালন কৰা কেন্দ্ৰীয় ভূমিকাৰ বিষয়ে কয় আৰু সংহতি তথা প্ৰকাশৰ স্বাধীনতাৰ আহ্বান জনায়। এই ভাষণটোৱে ব্যাপক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Citation |title=The Pardo d'oro Award Ceremony left us all in awe as the producer of “Mantagheye bohrani (Critical Zone)”, Sina Ataeian Dena, took the stage and... {{!}} By Locarno Film Festival {{!}} Facebook |url=https://www.facebook.com/LocarnoFilmFestival/videos/the-pardo-doro-award-ceremony-left-us-all-in-awe-as-the-producer-of-mantagheye-b/251558024376487/ |access-date=2024-02-02 |language=en}}&lt;/ref&gt; চলচ্চিত্ৰখনে হাইফা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ আৰু বাটুমি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰ্ট-হাউছ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ আদিটো কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CRITICAL ZONE |url=http://www.luxboxfilms.com/critical-zone |access-date=2024-02-02 |website=Luxbox |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ৰেহানেহ জব্বাৰীৰ জীৱন আৰু নাৰী অধিকাৰৰ বাবে তেওঁ কৰা সংগ্ৰামৰ ওপৰত আধাৰিত ষ্টেফি নিডাৰজোলৰ তথ্যচিত্ৰ ''চেভেন উইণ্টাৰ্ছ ইন তেহৰান''-ৰ সহযোগী প্ৰযোজক আৰু নাট্য পৰামৰ্শদাতা আছিল আতাইয়ান। চলচ্চিত্ৰখনে ২০২৩ চনৰ বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত কম্পাছ পাৰ্চপেক্টিভ এৱাৰ্ড আৰু পিচ ফিল্ম এৱাৰ্ড, কোপেনহেগেন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যচিত্ৰ মহোৎসৱত ইয়াৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰিমিয়াৰত এফ:এক্ট এৱাৰ্ড আৰু ২০২৪ চনৰ বাভেৰিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ডকে ধৰি বহুতো বঁটা লাভ কৰে। 

কিয়া আতাইয়ান ডেনাৰ সৈতে মিলি তেওঁ হেনৰ উইনকলাৰৰ নতুন চলচ্চিত্ৰ ''ছায়েন্স অৱ হেপিনেছ''-ৰ সহ-লেখক হিচাপে কাম কৰিছে। চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু পৰিচালক হিচাপে তেওঁৰ শেহতীয়া কৃতি ''উল্ফছ'' হৈছে বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সহ-প্ৰযোজনা বজাৰৰ প্ৰথমটো এনিমেটেড ধাৰাবাহিক প্ৰকল্প। তেওঁ কাউণ্টাৰইণ্টুইটিভ ফিল্ম নামৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজনা প্ৰতিষ্ঠানটোৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=counterintuitive film {{!}} berlin-based-filmproduction-company |url=https://www.counterintuitivefilm.de/ |access-date=2024-02-02 |website=CounterIntuitiveFilm |language=de}}&lt;/ref&gt;

তেওঁ জাৰ্মান ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন একাডেমী (ডিএফএফবি) আৰু বাৰ্লিন ইউনিভাৰ্চিটি অৱ দি আৰ্টছ (ইউডিকে)-ত শিক্ষাদান কৰে। তেওঁ সৃষ্টিশীল লিখন, পৰিচালনা, নাট্যশৈলী আৰু অভিনয়ৰ লগতে কম্পিউটাৰ জেনোৰেটেড এনিমেশ্যন পদ্ধতিৰ ওপৰত আলোচনা-চক্ৰ পৰিচালনা কৰে। 

== শিল্পী ==
২০১৮ চনত আতাইয়ান ডেনাই জাৰ্মানিৰ সমসাময়িক কলা বীথিকা ''ভিলা মেৰ্কেল''-ত শিল্পী ফ্ৰান্সিস আলিস আৰু ''! মিডিয়ানগ্ৰুপে বিটনিক''-ৰ শিল্পকৰ্মৰ সৈতে ''হিডেন চিক্ৰেট'' নামৰ প্ৰদৰ্শনীত ফটোগ্ৰাফী আৰু ভিডিঅ' ইনষ্টলেচন ''অল্টাৰিং ৰিয়েলিটিজ'' প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.villa-merkel.de/index.php?id=22&amp;L=1|title=Villa Merkel: 2018|website=www.villa-merkel.de|access-date=2018-12-17}}&lt;/ref&gt; বাৰ্লিনৰ মিউজিয়াম ফৰ দি প্ৰেজেণ্ট ''হামবুৰ্গাৰ বাহনহফ''-ত আয়োজিত ''ষ্টুডিঅ' বচপৰাছ'' প্ৰদৰ্শনীৰ অংশ হিচাপে ২০১৮ চনত ডেনাই ''হোম'' নামৰ ভিডিঅ' ইনষ্টলেচনটো উপস্থাপন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.smb.museum/en/events/detail/studio-bosporus-kulturakademie-tarabya-zu-gast-in-berlin.html?tx_smb_pi1%5BbackPid%5D=52&amp;cHash=2a50ede3070424b90515eab10218b1fd|title=Studio Bosporus. Tarabya Cultural Academy in Berlin|last=Berlin|first=Staatliche Museen zu|website=www.smb.museum|language=en|access-date=2018-12-17}}&lt;/ref&gt;

২০১৬, ২০১৭ আৰু ২০১৮ চনত চিনা আতাইয়ান ডেনাই ইস্তাম্বুলৰ শিল্পী আৱাস ''কলা-সংস্কৃতি একাডেমী তাৰাবিয়া''-ৰ বাবে গ্যোটে ইনষ্টিটিউটৰপৰা জলপানী লাভ কৰিছিল। ২০১৮-২০১৯ চনত তেওঁ চাংহাইৰ ''স্বাচ আৰ্ট পিচ হোটেল'' শিল্পী আৱাসৰ এজন ফেলো আছিল। তেওঁ বৰ্তমান বাৰ্লিনত বসবাস কৰে। 

তেওঁ ২০২০ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন কাৰ্যসূচী দল ''এক্সিলিয়াম''-ৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক, যিয়ে ২০২৩ চনত বাৰ্লিনৰ কাৰ্নিভাল অৱ দি কালচাৰ্ছত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। 

তেওঁৰ গৃহ চহৰ আহভাজ আৰু বিশ্বৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় দুৰ্যোগক লৈ কৰা উত্তেজক শিল্পকৰ্মই বিশেষ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে। তেওঁৰ ভিডিঅ' আৰ্ট, চিত্ৰ আৰু ফটোগ্ৰাফসমূহ ''ষ্টাটলিচ কুণ্ঠালে বাডেন-বাডেন'' আৰু ''কুন্ষ্টলাৰহাউচ বেথানিয়েন''-ৰ দৰে সমসাময়িক কলাৰ প্ৰখ্যাত সংগ্ৰহালয়ৰ লগতে ''চোমা গেলেৰী বাৰ্লিন''-ৰ দৰে কলা বীথিকাসমূহত প্ৰদৰ্শিত হৈছে। 

== চলচ্চিত্ৰপঞ্জী (নিৰ্বাচিত) ==
=== পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু প্ৰযোজক ===

* ২০১৫: ''প্যৰাডাইজ'' 
* ২০১৩: ''ৱিণ্ড ইন দি এলি'' (ভিডিঅ' আৰ্ট)
* ২০১৩: ''হোমো'' (ভিডিঅ' আৰ্ট)
* ২০০৬: ''থৰ্ড জেণ্ডাৰ'' (তথ্যচিত্ৰ)
* ২০০৪: ''ফ্ৰিক আউট'' (ভিডিঅ' আৰ্ট)

=== পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ ===
* ২০১২: ''আৰ্ঘজ'' (তথ্যচিত্ৰ)
* ২০১০: ''লাইফ টিউনিং'' (তথ্যচিত্ৰ)
* ২০০৯: ''এছপেশ্যেলী মিউজিক'' (এনিমেশ্যন, চুটি ছবি)
* ২০০৯: ''য়াৰ-এ-দাৰ'' (এনিমেশ্যন যুক্ত চুটি ছবি)

=== নাট্য পৰামৰ্শদাতা আৰু প্ৰযোজক ===

* ২০২৩: ''ক্ৰিটিকেল জ’ন''
* ২০২৩: ''চেভেন উইণ্টাৰ্ছ ইন তেহৰান''

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]]
[[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]]</text>
      <sha1>ievpdqltrb9xlda6dsx74aqaksvwzvb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা/বিস্তাৰিত/ইতিহাস</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137271</id>
    <revision>
      <id>611004</id>
      <parentid>610967</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T18:13:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46909" sha1="8pskrwziukxnaq9y96gknieaw63fan4" xml:space="preserve">
{{shortcut|WP:VAH|WP:VA/H|WP:VAHISTORY}}
{{center|{{Clickable button 2|ইতিহাসৰ যিকোনো এটা অত্যাৱশ্যকীয় চতুৰ্থ স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ বাবে ইয়াত টিপক|class=mw-ui-progressive|url=https://randomincategory.toolforge.org/?category=Wikipedia%20level-4%20vital%20articles%20in%20History&amp;category5=&amp;server=en.wikipedia.org&amp;cmnamespace=&amp;cmtype=&amp;returntype=subject}}}}

'''Vital articles''' is a list of subjects for which Wikipedia should have corresponding high-quality articles. It serves as a [[Special:Recentchangeslinked/Wikipedia:Vital articles|centralized watchlist]] to track the status of Wikipedia's most essential articles. This is one of eleven [[Wikipedia:Vital articles/Level/4|Level 4]] sub-lists of ten thousand articles and is currently under construction.


This list is tailored to the English-language Wikipedia. There is also a [[m:List of articles every Wikipedia should have/Expanded|list of ten thousand articles]] considered vital to Wikipedias of all languages.

For more information on this list and the process for adding articles, please see the [[Wikipedia:Vital articles/Frequently Asked Questions|Frequently Asked Questions (FAQ) page]].
&lt;!-- update summary table: The text between update comments will be automatically overwritten by the bot. --&gt;
Total 695 articles.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Class !! #Articles
|-
| {{Icon|FA}} [[:Category:FA-Class vital articles|FA]] || 18
|-
| {{Icon|GA}} [[:Category:GA-Class vital articles|GA]] || 27
|-
| {{Icon|A}} [[:Category:A-Class vital articles|A]] || 4
|-
| {{Icon|B}} [[:Category:B-Class vital articles|B]] || 322
|-
| {{Icon|C}} [[:Category:C-Class vital articles|C]] || 324
|-
| {{Icon|FFA}} [[:Category:Wikipedia former featured articles|FFA]] || 38
|-
| {{Icon|DGA}} [[:Category:Delisted good articles|DGA]] || 41
|-
| {{Icon|Start}} [[:Category:Start-Class vital articles|Start]] || 2
|}
&lt;!-- update end: summary table --&gt;

=ইতিহাস=
{{Vital article count|695}}
==প্ৰধান==
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|GA}} [[মানৱ ইতিহাস]] '''''[[:en:Human history]]''''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা/স্তৰ/১|প্ৰথম স্তৰ]])
# {{Icon|FA}} [[ইতিহাস]] '''''[[:en:History]]''''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা/স্তৰ/২|দ্বিতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|C}} [[:en:Historical method]]
# {{Icon|C}} [[সভ্যতা]] '''''[[:en:Civilization]]''''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা/স্তৰ/২|দ্বিতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|B}} [[:en:Archive]]

==মহাদেশ আৰু দেশ অনুসৰি==
{{Vital article count|15}}
{{Div col|colwidth=20em}}
# {{Icon|C}} [[আফ্ৰিকাৰ ইতিহাস]] '''[[:en:History of Africa]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|C}} [[উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ ইতিহাস]] [[:en:History of North Africa]]
# {{Icon|C}} [[ইউৰোপৰ ইতিহাস]] '''[[:en:History of Europe]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|C}} [[History of Scandinavia]]
## {{Icon|C}} [[History of the Mediterranean region]]
# {{Icon|C}} '''[[History of North America]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|C}} [[History of the Caribbean]]
# {{Icon|C}} '''[[History of South America]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[History of Oceania]]
# {{Icon|C}} '''[[History of Asia]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|B}} [[History of East Asia]]
## {{Icon|C}} [[History of Southeast Asia]]
## {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[History of Central Asia]]
## {{Icon|C}} [[History of the Middle East]]
# {{Icon|B}} [[History of Antarctica]]
{{Div col end}}

==History by country==
{{Vital article count|42}}
{{Col-begin}}
{{Col-break|width=31%}}
===Africa===
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[History of Egypt]]
# {{Icon|C}} [[History of Ethiopia]]
# {{Icon|C}} [[History of Morocco]]
# {{Icon|C}} [[History of Nigeria]]
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[History of South Africa]]
# {{Icon|B}} [[History of Sudan]]

===Americas===
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[History of Argentina]]
# {{Icon|C}} [[History of Brazil]]
# {{Icon|B}} [[History of Canada]]
# {{Icon|C}} [[History of Colombia]]
# {{Icon|C}} [[History of Mexico]]
# {{Icon|C}} [[History of Peru]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFAC}} [[History of the United States]]

===Oceania===
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[History of Australia]]
{{Col-break|width=35%}}

===Asia===
{{Vital article count|18}}
# {{Icon|B}} [[History of Afghanistan]]
# {{Icon|B}} [[History of China]]
## {{Icon|B}} [[History of the People's Republic of China]]
# {{Icon|B}} [[History of Korea]]
#{{Icon|B}} [[History of India]]
## {{Icon|B}} [[History of India (1947–present)]]
# {{Icon|C}} [[History of Indonesia]]
# {{Icon|B}} [[History of Iran]]
# {{Icon|C}} [[History of Iraq]]
## {{Icon|C}} [[History of Mesopotamia]]
# {{Icon|C}} [[History of Israel]]
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[History of Japan]]
# {{Icon|B}} [[History of Pakistan]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[History of the Philippines]]
# {{Icon|B}} [[History of Saudi Arabia]]
# {{Icon|C}} [[History of Thailand]]
# {{Icon|B}} [[History of Turkey]]
# {{Icon|B}} [[History of Vietnam]]
{{Col-break|width=34%}}

===Europe===
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[History of the British Isles]]
## {{Icon|C}} [[History of the United Kingdom]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[History of Germany]]
# {{Icon|C}} [[History of Greece]]
# {{Icon|C}} [[History of France]]
# {{Icon|B}} [[History of Italy]]
# {{Icon|C}} [[History of Poland]]
# {{Icon|C}} [[History of Portugal]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[History of Russia]]
# {{Icon|C}} [[History of Spain]]


{{Col-end}}

==Prehistory==
{{Vital article count|15}}
# {{Icon|B}} '''''[[Prehistory]]''''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা/স্তৰ/২|দ্বিতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|B}} [[Early human migrations]]
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} '''[[Stone Age]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|B}} [[Paleolithic]]
### {{Icon|C}} [[Lower Paleolithic]]
### {{Icon|C}} [[Middle Paleolithic]]
#### {{Icon|B}} [[Control of fire by early humans]]
### {{Icon|C}} [[Upper Paleolithic]]
#### {{Icon|C}} [[Behavioral modernity]]
## {{Icon|C}} [[Mesolithic]]
## {{Icon|C}} [[Neolithic]]
### {{Icon|B}} '''[[Neolithic Revolution]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
### {{Icon|B}} [[Cradle of civilization]]
### {{Icon|B}} [[Prehistoric Egypt]]
### {{Icon|C}} [[Proto-Indo-Europeans]]

==Ancient==
{{Vital article count|129}}
{{Col-begin}}
{{Col-break}}
===Ancient: General===
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} '''''[[Ancient history]]''''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা/স্তৰ/২|দ্বিতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} '''[[Bronze Age]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|C}} [[Chalcolithic]]
## {{Icon|C}} [[Late Bronze Age collapse]]
# {{Icon|B}} '''[[Iron Age]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[Classical antiquity]]
## {{Icon|C}} [[Hellenistic period]]
# {{Icon|B}} [[Late antiquity]]
# {{Icon|C}} '''[[Silk Road]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])

===Africa===
{{Vital article count|15}}
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Ancient Egypt]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|C}} [[Old Kingdom of Egypt]]
## {{Icon|B}} [[Middle Kingdom of Egypt]]
## {{Icon|C}} [[New Kingdom of Egypt]]
## {{Icon|C}} [[Ptolemaic Kingdom]]
## {{Icon|C}} [[Pharaoh]]
## {{Icon|GA}} [[Valley of the Kings]]
# {{Icon|B}} [[Kingdom of Aksum]]
# {{Icon|C}} [[Bantu expansion]]
# {{Icon|B}} [[Ancient Carthage]]
## {{Icon|FA}} [[Punic Wars]]
# {{Icon|B}} [[Nok culture]]
# {{Icon|B}} [[Nubia]]
## {{Icon|C}} [[Kingdom of Kush]]
# {{Icon|C}} [[Land of Punt]]

===Americas===
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|B}} [[Ancestral Puebloans]]
# {{Icon|C}} '''[[Andean civilizations]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|B}} [[Chavín culture]]
## {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Caral–Supe civilization]]
# {{Icon|B}} '''[[Mesoamerica]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|FA}} '''[[Maya civilization]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|B}} [[Olmecs]]
## {{Icon|C}} [[Zapotec civilization]]
# {{Icon|B}} [[Paleo-Indians]]
## {{Icon|B}} [[Clovis culture]]
# {{Icon|B}} [[Peopling of the Americas]]

===Asia===
{{Vital article count|61}}
====Central Asia, Iran, Caucasus====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|B}} '''[[Achaemenid Empire]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[Atropatene]]
# {{Icon|B}} [[Bactria]]
# {{Icon|B}} [[Caucasian Albania]]
# {{Icon|B}} [[Elam]]
# {{Icon|C}} [[Kingdom of Iberia]]
# {{Icon|B}} [[Medes]]
# {{Icon|FA}} [[Parthian Empire]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Roman–Persian wars]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Sasanian Empire]]
# {{Icon|GA}} [[Sogdia]]
# {{Icon|B}} [[Tocharians]]
{{Col-break}}

====East Asia====
{{Vital article count|16}}
&lt;!-- ancient China and Imperial China before the Sui Dynasty --&gt;
# {{Icon|C}} [[Old Chosŏn]]
# {{Icon|FA}} '''[[Han dynasty]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[Jin dynasty (266–420)|Jin dynasty]]
# {{Icon|B}} [[Jōmon period]]
# {{Icon|B}} [[Northern and Southern dynasties]]
# {{Icon|B}} [[Shang dynasty]]
# {{Icon|C}} [[Sixteen Kingdoms]]
# {{Icon|B}} [[Qin dynasty]]
# {{Icon|C}} [[Spring and Autumn period]]
# {{Icon|C}} [[Three Kingdoms]]
# {{Icon|C}} [[Three Kingdoms of Korea]]
# {{Icon|B}} [[Warring States period]]
# {{Icon|C}} [[Xia dynasty]]
# {{Icon|C}} [[Xiongnu]]
# {{Icon|C}} [[Yayoi period]]
# {{Icon|Start}} [[Zhou dynasty]]

====Southeast Asia====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Hồng Bàng dynasty]]
# {{Icon|C}} [[Nanyue]]
# {{Icon|C}} [[Pyu city-states]]

====South Asia====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} '''[[Gupta Empire]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Indus Valley Civilisation]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Chola dynasty]]
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Indo-Greek Kingdom]]
# {{Icon|C}} [[Indo-Scythian Kingdom]]
# {{Icon|C}} [[Kushan Empire]]
# {{Icon|B}} [[Magadha]]
# {{Icon|B}} [[Maurya Empire]]
# {{Icon|B}} [[Satavahana dynasty]]
# {{Icon|B}} [[Vedic period]]

====West Asia====
{{Vital article count|20}}
# {{Icon|C}} [[Fertile Crescent]]
## {{Icon|B}} '''[[Mesopotamia]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
### {{Icon|B}} '''[[Sumer]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
### {{Icon|C}} [[Assyria]]
# {{Icon|C}} [[Babylonia]]
## {{Icon|B}} [[Chaldea]]
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Akkadian Empire]]
# {{Icon|C}} [[Amorites]]
# {{Icon|C}} [[Kingdom of Armenia (antiquity)|Kingdom of Armenia]]
# {{Icon|GA}} [[Ebla]]
# {{Icon|C}} [[Ancient Israel and Judah]]
# {{Icon|B}} [[Hittites]]
# {{Icon|C}} [[Lydia]]
# {{Icon|C}} [[Mitanni]]
# {{Icon|B}} '''[[Phoenicia]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[Phrygia]]
# {{Icon|B}} [[Seleucid Empire]]
# {{Icon|B}} [[Sheba]]
# {{Icon|B}} [[Trojan War]]
# {{Icon|C}} [[Urartu]]
{{Col-break}}

===Europe===
{{Vital article count|33}}
&lt;!-- see also under &quot;Cities, Europe&quot; for Athens --&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Ancient Greece]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|B}} [[Minoan civilization]]
## {{Icon|GA}} [[Mycenaean Greece]]
## {{Icon|C}} [[Classical Athens]]
## {{Icon|B}} [[Sparta]]
## {{Icon|GA}} [[Battle of Marathon]]
## {{Icon|C}} [[Delian League]]
## {{Icon|GA}} [[Greco-Persian Wars]]
## {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Peloponnesian War]]
## {{Icon|FA}} [[Macedonia (ancient kingdom)|Macedonia]]
# {{Icon|B}} [[Etruscan civilization]]
# {{Icon|B}} '''[[Ancient Rome]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|C}} [[Roman Kingdom]]
## {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Roman Republic]]
### {{Icon|C}} [[Macedonian Wars]]
### {{Icon|GA}} [[Gallic Wars]]
## {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Roman Empire]]
### {{Icon|C}} [[Julio-Claudian dynasty]]
### {{Icon|C}} [[Nerva–Antonine dynasty]]
### {{Icon|C}} [[Crisis of the Third Century]]
## {{Icon|GA}} [[Western Roman Empire]]
### {{Icon|B}} [[Fall of the Western Roman Empire]]
# {{Icon|B}} [[Celts]]
# {{Icon|B}} [[Dacians]]
# {{Icon|B}} [[Odrysian kingdom]]
# {{Icon|C}} [[Sarmatians]]
# {{Icon|B}} [[Scythians]]
# {{Icon|C}} [[Migration Period]]
## {{Icon|B}} [[Alans]]
## {{Icon|B}} [[Goths]]
## {{Icon|B}} [[Huns]]
## {{Icon|B}} [[Saxons]]
## {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Vandals]]
{{Col-end}}

==Post-classical==
{{Vital article count|133}}
{{Col-begin}}
{{Col-break}}
===Post-classical: General===
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} '''''[[Post-classical history]]''''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা/স্তৰ/২|দ্বিতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|B}} [[Early Muslim conquests]]
# {{Icon|B}} [[Feudalism]]
## {{Icon|C}} [[Serfdom]]
# {{Icon|B}} [[Guild]]
# {{Icon|C}} [[Nobility]]
## {{Icon|C}} [[Boyar]]
## {{Icon|C}} [[Knight]]
### {{Icon|B}} [[Chivalry]]

===Africa===
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Ajuran Sultanate]]
# {{Icon|C}} [[Almoravid dynasty]]
# {{Icon|B}} [[Ethiopian Empire]]
# {{Icon|B}} [[Ghana Empire]]
# {{Icon|B}} [[Kanem–Bornu Empire]]
# {{Icon|B}} '''[[Mali Empire]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[Songhai Empire]]
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Trans-Saharan trade]]

===Americas===
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} '''[[Aztecs]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Inca Empire]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[Chimor]]
# {{Icon|C}} [[Mississippian period (North America)]]
# {{Icon|B}} [[Moche culture]]
# {{Icon|C}} '''[[Pre-Columbian era]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[Wari culture]]

===Asia===
{{Vital article count|43}}
====West Asia====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} '''[[Islamic Golden Age]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|GA}} {{Icon|A}} '''[[Crusades]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Crusader states]]
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Ottoman Empire]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|B}} [[Abbasid Caliphate]]
# {{Icon|C}} [[Fatimid Caliphate]]
# {{Icon|C}} [[Sultanate of Rum]]
# {{Icon|C}} [[Umayyad Caliphate]]
# {{Icon|B}} [[Mamluk]]

====Central Asia and Iran====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Aq Qoyunlu]]
# {{Icon|B}} [[Göktürks]]
# {{Icon|B}} [[Golden Horde]]
# {{Icon|C}} [[Seljuk Empire]]
# {{Icon|C}} [[Qara Qoyunlu]]
# {{Icon|B}} [[Muslim conquest of Persia]]
# {{Icon|C}} [[Khwarazmian Empire]]
# {{Icon|C}} [[Timurid Empire]]
# {{Icon|C}} [[Uyghur Khaganate]]

====Southeast Asia====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Champa]]
# {{Icon|B}} [[Khmer Empire]]
# {{Icon|C}} [[Majapahit]]
# {{Icon|B}} [[Malacca Sultanate]]
# {{Icon|B}} [[Pagan kingdom]]
# {{Icon|B}} [[Srivijaya]]
# {{Icon|C}} [[Trần dynasty]]
{{Col-break}}

====South Asia====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Delhi Sultanate]]
# {{Icon|B}} [[Muslim conquests in the Indian subcontinent]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Vijayanagara Empire]]

====East Asia====
{{Vital article count|15}}
# {{Icon|B}} [[An Lushan rebellion]]
# {{Icon|B}} [[Five Dynasties and Ten Kingdoms period]]
# {{Icon|C}} [[Goryeo]]
# {{Icon|C}} [[Heian period]]
# {{Icon|B}} [[Jin dynasty (1115–1234)|Great Jin]]
# {{Icon|GA}} [[Liao dynasty]]
# {{Icon|B}} '''[[Mongol Empire]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[Mongol conquests]]
# {{Icon|B}} [[Ninja]]
# {{Icon|C}} [[Samurai]]
# {{Icon|FA}} [[Song dynasty]]
# {{Icon|C}} [[Sui dynasty]]
# {{Icon|FA}} '''[[Tang dynasty]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[Tibetan Empire]]
# {{Icon|C}} [[Yuan dynasty]]

===Europe===
{{Vital article count|66}}
====Europe: General====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Middle Ages]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Black Death]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|B}} [[East–West Schism]]
# {{Icon|C}} [[House of Habsburg]]

====Eastern Europe and Central====
{{Vital article count|23}}
# {{Icon|C}} [[Pannonian Avars]]
# {{Icon|C}} [[Kingdom of Bohemia]]
# {{Icon|B}} [[First Bulgarian Empire]]
# {{Icon|B}} [[Second Bulgarian Empire]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Byzantine Empire]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Arab–Byzantine wars]]
## {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Byzantine–Ottoman wars]]
## {{Icon|B}} [[Fall of Constantinople]]
# {{Icon|B}} [[Cumans]]
# {{Icon|B}} [[Kingdom of Galicia–Volhynia]]
# {{Icon|B}} [[Grand Duchy of Lithuania]]
# {{Icon|C}} [[Grand Principality of Moscow]]
# {{Icon|C}} [[Kingdom of Hungary]]
# {{Icon|C}} [[Hussite Wars]]
# {{Icon|B}} [[Khazars]]
# {{Icon|B}} [[Kievan Rus']]
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Great Moravia]]
# {{Icon|C}} [[Novgorod Republic]]
# {{Icon|C}} [[Polish–Lithuanian–Teutonic War]]
# {{Icon|C}} [[Rurikids]]
# {{Icon|C}} [[Teutonic Order]]
# {{Icon|C}} [[Vladimir-Suzdal]]
# {{Icon|C}} [[Volga Bulgaria]]
{{Col-break}}

====Western Europe====
{{Vital article count|39}}
&lt;!-- see also in another section: Venice --&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Franks]]
# {{Icon|B}} [[Normans]]
# {{Icon|C}} [[Wends]]
# {{Icon|C}} [[Ostsiedlung]]
# {{Icon|C}} '''[[Viking Age]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|B}} [[Vikings]]
# {{Icon|B}} '''[[Holy Roman Empire]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[Kingdom of Germany]]
# {{Icon|C}} [[Investiture Controversy]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Knights Templar]]
# {{Icon|A}} {{Icon|FFA}} [[House of Plantagenet]]
# {{Icon|C}} [[Northern Crusades]]
# {{Icon|B}} [[Hanseatic League]]
# {{Icon|C}} [[Inquisition]]

=====England=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Anglo-Saxons]]
# {{Icon|B}} [[Kingdom of England]]
# {{Icon|FA}} [[Norman Conquest]]
# {{Icon|C}} [[Wars of the Roses]]

=====France=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Carolingian Empire]]
# {{Icon|C}} [[Francia]]
# {{Icon|C}} [[Merovingian dynasty]]
# {{Icon|B}} [[Kingdom of France]]
# {{Icon|C}} [[Duchy of Burgundy]]
# {{Icon|C}} [[Capetian dynasty]]
# {{Icon|C}} [[Hundred Years' War]]

=====Spain=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Visigothic Kingdom]]
# {{Icon|C}} [[Al-Andalus]]
## {{Icon|B}} [[Umayyad state of Córdoba]]
## {{Icon|C}} [[Reconquista]]
# {{Icon|Start}} [[Kingdom of Aragon]]
# {{Icon|C}} [[Kingdom of Castile]]

=====Italy=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|GA}} [[Gothic War (535–554)|Gothic War]]
# {{Icon|B}} [[Lombards]]
# {{Icon|B}} [[Republic of Venice]]
# {{Icon|B}} [[Papal States]]
# {{Icon|B}} [[Republic of Genoa]]
# {{Icon|C}} [[Guelphs and Ghibellines]]
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Kingdom of Sicily]]
# {{Icon|C}} [[House of Medici]]
{{Col-end}}

==Early modern==
{{Vital article count|92}}
{{Col-begin}}
{{Col-break}}
===Early modern: General===
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} '''''[[Early modern period]]''''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা/স্তৰ/২|দ্বিতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} '''[[Age of Discovery]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|C}} [[Magellan expedition]]
# {{Icon|C}} [[Colonization]]
# {{Icon|B}} [[Little Ice Age]]
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Renaissance]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|B}} '''[[Scientific Revolution]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|B}} [[Seven Years' War]]

===Colonial empires===
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Portuguese Empire]]
# {{Icon|GA}} [[Columbian exchange]]
# {{Icon|B}} [[Treaty of Tordesillas]]
# {{Icon|B}} [[French colonial empire]]
# {{Icon|B}} '''[[Spanish Empire]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[British Empire]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])

===Africa===
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Slavery in Africa]]
# {{Icon|B}} '''[[Atlantic slave trade]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[Hausa Kingdoms]]
# {{Icon|B}} [[Kingdom of Kongo]]
# {{Icon|C}} [[Mutapa Empire]]
# {{Icon|C}} [[Funj Sultanate]]
# {{Icon|B}} [[Oyo Empire]]
# {{Icon|B}} [[Asante Empire]]

===Americas===
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[American Revolution]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[American Revolutionary War]]
# {{Icon|B}} [[European colonization of the Americas]]
## {{Icon|B}} [[British colonization of the Americas]]
## {{Icon|C}} [[Spanish colonization of the Americas]]
### {{Icon|C}} [[Spanish conquest of the Aztec Empire]]
### {{Icon|C}} [[Spanish conquest of the Inca Empire]]
# {{Icon|B}} [[French and Indian War]]
# {{Icon|B}} [[Haitian Revolution]]
# {{Icon|B}} [[Lewis and Clark Expedition]]
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Spanish American wars of independence]]
{{Col-break}}

===Asia===
{{Vital article count|24}}
====Basics====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Western imperialism in Asia]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[East India Company]]
# {{Icon|B}} [[Dutch East India Company]]

====Central and West Asia====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Kazakh Khanate]]
# {{Icon|C}} [[Khanate of Bukhara]]
# {{Icon|B}} [[Safavid dynasty]]
# {{Icon|B}} [[Dzungar Khanate]]

====East Asia====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|FA}} [[Ming dynasty]]
# {{Icon|C}} [[Joseon]]
# {{Icon|C}} [[1556 Shaanxi earthquake]]
# {{Icon|C}} [[Imjin War|Japanese invasions of Korea]]
# {{Icon|C}} [[Edo period]]
## {{Icon|C}} [[Tokugawa shogunate]]
# {{Icon|C}} [[Qing dynasty]]
# {{Icon|B}} [[Sino-Burmese War]]

====Southeast Asia====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Ayutthaya Kingdom]]
# {{Icon|B}} [[Lan Xang]]
# {{Icon|C}} [[Lê dynasty]]
# {{Icon|B}} [[Toungoo dynasty]]

====South Asia====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Deccan sultanates]]
# {{Icon|B}} '''[[Mughal Empire]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[Maratha Empire]]
# {{Icon|B}} [[Great Bengal famine of 1770]]
# {{Icon|B}} [[Sikh Empire]]
{{Col-break}}

===Europe ===
{{Vital article count|35}}
====Basics====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} '''[[Reformation]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|B}} '''[[Age of Enlightenment]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[Counter-Reformation]]
# {{Icon|A}} [[Thirty Years' War]]
# {{Icon|C}} [[Peace of Westphalia]]

====Eastern Europe and Central====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|B}} [[Cossacks]]
## {{Icon|C}} [[Cossack Hetmanate]]
# {{Icon|C}} [[Khanate of Kazan]]
# {{Icon|C}} [[Crimean Khanate]]
# {{Icon|C}} [[Tsardom of Russia]]
# {{Icon|GA}} [[Livonian War]]
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Polish–Russian War (1609–1618)|Polish–Muscovite War]]
# {{Icon|C}} [[House of Romanov]]
# {{Icon|C}} [[Great Turkish War]]
# {{Icon|B}} [[Great Northern War]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Polish–Lithuanian Commonwealth]]
## {{Icon|B}} [[Partitions of Poland]]
# {{Icon|B}} [[Ottoman wars in Europe]]
## {{Icon|B}} [[Battle of Vienna]]

====Western Europe====
{{Vital article count|16}}
# {{Icon|B}} [[Enclosure]]
# {{Icon|B}} [[Spanish Inquisition]]
# {{Icon|B}} [[Italian Wars]]
# {{Icon|B}} [[Prussia]]
# {{Icon|C}} [[French Wars of Religion]]
## {{Icon|B}} [[Huguenots]]
# {{Icon|B}} [[Puritans]]
# {{Icon|C}} [[Eighty Years' War]]
# {{Icon|C}} [[Dutch Golden Age]]
# {{Icon|C}} [[English Civil War]]
# {{Icon|C}} [[Anglo-Dutch wars]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[War of the Spanish Succession]]
# {{Icon|C}} [[War of the Austrian Succession]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[1755 Lisbon earthquake]]
# {{Icon|B}} '''[[French Revolution]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|C}} [[French Revolutionary Wars]]
{{Col-end}}

==Modern==
{{Vital article count|175}}
{{Col-begin}}
{{Col-break}}
===Modern: General===
{{Vital article count|43}}
# {{Icon|C}} '''''[[Modern era]]''''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা/স্তৰ/২|দ্বিতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|C}} [[Late modern period]]
# {{Icon|C}} '''[[Contemporary history]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[Abolitionism]]
# {{Icon|C}} [[Civil rights movements]]
# {{Icon|C}} [[Collective farming]]
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} '''[[Industrial Revolution]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|B}} '''[[Decolonization]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[New Imperialism]]
# {{Icon|C}} [[Second Industrial Revolution]]
# {{Icon|GA}} [[Spanish flu]]
# {{Icon|B}} '''[[Great Depression]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[Post–World War II economic expansion]]
# {{Icon|C}} '''[[Information Age]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Cold War]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|B}} [[Nuclear arms race]]
## {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Space Race]]
### {{Icon|C}} [[Moon landing]]
# {{Icon|C}} [[Sexual revolution]]
# {{Icon|B}} [[Green Revolution]]
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[1973 oil crisis]]
# {{Icon|B}} [[War on terror]]
# {{Icon|C}} [[2008 financial crisis]]
# {{Icon|GA}} [[COVID-19 pandemic]]

====World War I====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[World War I]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|GA}} [[Assassination of Archduke Franz Ferdinand]]
## {{Icon|B}} [[Balkan Front (World War I)|Balkans Front]]
## {{Icon|C}} [[Eastern Front (World War I)|Eastern Front]]
## {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Western Front (World War I)|Western Front]]
## {{Icon|C}} [[Middle Eastern theatre of World War I]]
## {{Icon|C}} [[Italian front (World War I)|Italian Front]]
## {{Icon|FA}} [[Balfour Declaration]]

====World War II====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|GA}} '''[[World War II]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Battle of the Atlantic]]
## {{Icon|C}} [[Western Front (World War II)|Western Front]]
## {{Icon|B}} [[Mediterranean and Middle East theatre of World War II]]
## {{Icon|C}} [[Eastern Front (World War II)|Eastern Front]]
## {{Icon|GA}} {{Icon|FFAC}} [[The Holocaust]]
## {{Icon|C}} [[Pacific War]]
## {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Attack on Pearl Harbor]]
## {{Icon|C}} [[Battle of Stalingrad]]
## {{Icon|GA}} {{Icon|A}} [[Atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki]]
## {{Icon|C}} [[Yalta Conference]]

===Americas===
{{Vital article count|21}}
====North America====
{{Vital article count|16}}
# {{Icon|B}} [[American frontier]]
## {{Icon|C}} [[American Indian Wars]]
# {{Icon|C}} [[Mexican War of Independence]]
# {{Icon|B}} [[Monroe Doctrine]]
# {{Icon|C}} [[Mexican–American War]]
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[American Civil War]]
# {{Icon|C}} [[Spanish–American War]]
# {{Icon|C}} [[Mexican Revolution]]
# {{Icon|B}} [[Wall Street crash of 1929]]
# {{Icon|B}} [[New Deal]]
# {{Icon|B}} [[Dust Bowl]]
# {{Icon|FA}} [[Manhattan Project]]
# {{Icon|B}} [[Cuban Revolution]]
# {{Icon|C}} [[Civil rights movement]]
# {{Icon|B}} [[Cuban Missile Crisis]]
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[September 11 attacks]]

====South America====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Gran Colombia]]
# {{Icon|FA}} [[Empire of Brazil]]
# {{Icon|B}} [[Paraguayan War]]
# {{Icon|B}} [[War of the Pacific]]
# {{Icon|C}} [[Operation Condor]]
{{Col-break}}

===Asia===
{{Vital article count|49}}
====Central Asia and Iran====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Great Game]]
# {{Icon|B}} [[Persian Constitutional Revolution]]
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Iranian Revolution]]
# {{Icon|B}} [[Afghan conflict]]
# {{Icon|C}} [[Iran–Iraq War]]

====East Asia====
{{Vital article count|19}}
# {{Icon|B}} [[First Opium War]]
# {{Icon|C}} [[Taiping Rebellion]]
# {{Icon|C}} [[Second Opium War]]
# {{Icon|B}} [[Meiji Restoration]]
# {{Icon|B}} [[Empire of Japan]]
# {{Icon|C}} [[First Sino-Japanese War]]
# {{Icon|B}} [[Boxer Rebellion]]
# {{Icon|B}} [[Russo-Japanese War]]
# {{Icon|B}} [[1911 Revolution]]
# {{Icon|B}} [[Chinese Civil War]]
# {{Icon|B}} [[1931 China floods]]
# {{Icon|C}} [[Second Sino-Japanese War]]
## {{Icon|C}} [[Nanjing Massacre]]
# {{Icon|C}} [[Great Leap Forward]]
# {{Icon|B}} [[Korean War]]
# {{Icon|B}} [[Cultural Revolution]]
# {{Icon|B}} [[1976 Tangshan earthquake]]
# {{Icon|B}} [[Reform and opening up]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[1989 Tiananmen Square protests and massacre]]

====Southeast Asia====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|B}} [[Konbaung dynasty]]
# {{Icon|B}} [[Dutch East Indies]]
# {{Icon|C}} [[Nguyễn dynasty]]
# {{Icon|C}} [[French Indochina]]
# {{Icon|B}} [[Philippine Revolution]]
# {{Icon|C}} [[Philippine–American War]]
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Indonesian National Revolution]]
# {{Icon|C}} [[First Indochina War]]
# {{Icon|B}} [[Vietnam War]]
# {{Icon|B}} [[Cambodian genocide]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[2004 Indian Ocean earthquake and tsunami]]

====South Asia====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Indian independence movement]]
## {{Icon|B}} [[Indian Rebellion of 1857]]
# {{Icon|B}} [[British Raj]]
## {{Icon|B}} [[Partition of India]]
# {{Icon|B}} [[1970 Bhola cyclone]]
# {{Icon|B}} [[Bangladesh Liberation War]]
# {{Icon|B}} [[Sri Lankan civil war]]

====West Asia====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|FA}} [[Armenian genocide]]
# {{Icon|C}} [[Turkish War of Independence]]
# {{Icon|C}} [[Israeli–Palestinian conflict]]
# {{Icon|B}} [[Arab–Israeli conflict]]
# {{Icon|C}} [[Gulf War]]
# {{Icon|C}} [[Iraq War]]
# {{Icon|B}} [[Arab Spring]]
{{Col-break}}

===Europe===
{{Vital article count|49}}
====Basics====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Austrian Empire]]
# {{Icon|C}} [[Congress of Vienna]]
# {{Icon|C}} [[Revolutions of 1848]]
# {{Icon|C}} [[Austria-Hungary]]
# {{Icon|B}} [[Treaty of Versailles]]
# {{Icon|C}} [[Iron Curtain]]
# {{Icon|C}} [[European integration]]

====Eastern Europe====
{{Vital article count|25}}
# {{Icon|C}} [[Russian Empire]]
# {{Icon|B}} [[French invasion of Russia]]
# {{Icon|B}} [[Greek War of Independence]]
# {{Icon|C}} [[Crimean War]]
# {{Icon|B}} [[Russo-Turkish War (1877–1878)|Russo-Turkish War]]
# {{Icon|C}} [[Congress of Berlin]]
# {{Icon|B}} [[Russian Revolution of 1905]]
# {{Icon|B}} [[Balkan Wars]]
# {{Icon|B}} [[Russian Revolution]]
# {{Icon|C}} [[Russian Civil War]]
# {{Icon|B}} [[Czechoslovakia]]
# {{Icon|C}} [[Yugoslavia]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Polish–Soviet War]]
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Soviet Union]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|B}} [[Gulag]]
## {{Icon|B}} [[Population transfer in the Soviet Union]]
## {{Icon|B}} [[Holodomor]]
## {{Icon|B}} [[Great Purge]]
## {{Icon|B}} [[Eastern Bloc]]
### {{Icon|B}} [[Warsaw Pact]]
## {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Hungarian Revolution of 1956]]
## {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Prague Spring]]
## {{Icon|B}} [[Chernobyl disaster]]
## {{Icon|B}} [[Dissolution of the Soviet Union]]
# {{Icon|C}} [[Revolutions of 1989]]

====Western Europe====
{{Vital article count|17}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Napoleonic Wars]]
# {{Icon|B}} [[German Confederation]]
# {{Icon|C}} [[July Revolution]]
# {{Icon|B}} [[Great Famine (Ireland)|Great Famine]]
# {{Icon|B}} [[Unification of Italy]]
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Unification of Germany]]
# {{Icon|C}} [[Franco-Prussian War]]
# {{Icon|B}} [[German Empire]]
# {{Icon|B}} [[Paris Commune]]
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Dreyfus affair]]
# {{Icon|FA}} [[Sinking of the Titanic|Sinking of the RMS ''Titanic'']]
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Spanish Civil War]]
# {{Icon|GA}} [[Nazi Germany]]
## {{Icon|GA}} [[Nazi concentration camps]]
# {{Icon|B}} [[Berlin Wall]]
# {{Icon|C}} [[The Troubles]]
# {{Icon|B}} [[German reunification]]

===Africa===
{{Vital article count|13}}
# {{Icon|C}} [[Sokoto Caliphate]]
# {{Icon|C}} '''[[Scramble for Africa]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|C}} [[Anglo-Zulu War]]
## {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Congo Free State]]
## {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Second Boer War]]
# {{Icon|B}} [[Second Italo-Ethiopian War]]
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Apartheid]]
# {{Icon|C}} [[Algerian War]]
# {{Icon|C}} [[Nigerian Civil War]]
# {{Icon|C}} [[Ethiopian Civil War]]
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Angolan Civil War]]
# {{Icon|B}} [[Rwandan genocide]]
# {{Icon|C}} [[Second Congo War]]
{{Col-end}}

==Historical cities==
{{Vital article count|31}}
{{Col-begin}}
{{Col-break}}
===Africa===
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Thebes, Egypt|Thebes]]
# {{Icon|C}} [[Memphis, Egypt|Memphis]]
# {{Icon|B}} [[Carthage]]
# {{Icon|C}} [[Meroë]]
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Timbuktu]]
# {{Icon|B}} [[Great Zimbabwe]]

===Americas===
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|GA}} [[Tikal]]
# {{Icon|C}} [[Teotihuacan]]
# {{Icon|B}} [[Tiwanaku]]
# {{Icon|B}} [[Chichen Itza]]
# {{Icon|B}} [[Cahokia]]
# {{Icon|C}} [[Tenochtitlan]]
{{Col-break}}

===Asia===
{{Vital article count|16}}
# {{Icon|B}} [[Göbekli Tepe]]
# {{Icon|B}} [[Jericho]]
# {{Icon|C}} [[Çatalhöyük]]
# {{Icon|C}} [[Ugarit]]
# {{Icon|C}} [[Uruk]]
# {{Icon|C}} [[Susa]]
# {{Icon|C}} [[Ur]]
# {{Icon|C}} [[Troy]]
# {{Icon|C}} [[Nineveh]]
# {{Icon|FA}} [[Palmyra]]
# {{Icon|C}} [[Babylon]]
# {{Icon|C}} [[Mohenjo-daro]]
# {{Icon|C}} [[Persepolis]]
# {{Icon|C}} [[Petra]]
# {{Icon|C}} [[Antioch]]
# {{Icon|C}} [[Ctesiphon]]
{{Col-break}}

===Europe===
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Knossos]]
# {{Icon|B}} [[Pompeii]]
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Constantinople]]
{{Col-end}}

==History by subject matter==
{{Vital article count|46}}
{{Div col|colwidth=25em}}

===History of art===
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} '''[[History of art]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|C}} '''[[History of architecture]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|C}} [[History of film]]
## {{Icon|B}} '''[[History of literature]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|B}} '''[[History of music]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
### {{Icon|C}} [[History of opera]]
## {{Icon|C}} [[History of theatre]]

===History of everyday life===
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[History of human sexuality]]

===History of philosophy and religion===
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[History of atheism]]
# {{Icon|GA}} '''[[History of philosophy]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[History of political thought]]
# {{Icon|C}} '''[[History of religion]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[History of Buddhism]]
## {{Icon|GA}} [[History of Christianity]]
## {{Icon|B}} [[History of Hinduism]]
## {{Icon|B}} [[History of Islam]]
## {{Icon|B}} [[Jewish history]]

===History of science and technology===
{{Vital article count|19}}
# {{Icon|GA}} '''[[History of agriculture]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[History of communication]]
## {{Icon|B}} [[History of writing]]
# {{Icon|B}} '''[[History of mathematics]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[History of science]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|B}} [[History of astronomy]]
## {{Icon|FA}} [[History of biology]]
## {{Icon|C}} [[History of chemistry]]
## {{Icon|C}} [[History of geography]]
## {{Icon|B}} [[History of geology]]
## {{Icon|C}} [[History of linguistics]]
## {{Icon|B}} [[History of physics]]
# {{Icon|B}} '''[[History of medicine]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} '''[[History of technology]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[History of computing hardware]]
## {{Icon|B}} [[History of transport]]
### {{Icon|C}} [[History of aviation]]
### {{Icon|C}} [[History of spaceflight]]
### {{Icon|C}} [[Maritime history]]

===History of society and the social sciences===
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[History of economic thought]]
# {{Icon|C}} [[History of psychology]]
# {{Icon|C}} [[History of slavery]]
# {{Icon|B}} [[History of sociology]]
# {{Icon|C}} [[Legal history]]
# {{Icon|C}} '''[[Military history]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
# {{Icon|C}} [[Women's history]]

===History of games and sport===
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[History of games]]
# {{Icon|C}} [[History of sport]]
# {{Icon|C}} [[History of video games]]
{{Div col end}}

==Auxiliary historical sciences==
{{Vital article count|12}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} '''[[Archaeology]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])
## {{Icon|C}} [[Archaeological culture]]
## {{Icon|C}} [[Archaeological excavation|Excavation]]
## {{Icon|FA}} [[Radiocarbon dating]]
# {{Icon|C}} [[Chronology]]
# {{Icon|C}} [[Epigraphy]]
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Flag]]
## {{Icon|C}} [[National flag]]
# {{Icon|B}} [[Genealogy]]
# {{Icon|B}} [[Heraldry]]
# {{Icon|C}} [[Historiography]]
# {{Icon|C}} [[Palaeography]]
{{Div col end}}

&lt;noinclude&gt;
{{Core topics}}
&lt;/noinclude&gt;

[[Category:Wikipedia article lists|All languages should have]]
[[Category:Wikipedia core topics|Vital articles]]
[[Category:Wikipedia vital articles| ]]</text>
      <sha1>8pskrwziukxnaq9y96gknieaw63fan4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব</title>
    <ns>5</ns>
    <id>137317</id>
    <revision>
      <id>611031</id>
      <parentid>610951</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:39:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পৃষ্ঠা [[ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা]]ৰ পৰা [[ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব]]লৈ KhiLanTziয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: আলোচনা পৃষ্ঠা চাওক </comment>
      <origin>610951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="855" sha1="ml5ge78if1bzyutpdb6f296jj4b77ce" xml:space="preserve">== অনুবাদ  ==

'''ৱিকিপিডিয়া:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা'''টো আক্ষৰিক অনুবাদ ([[En:Word-for-word translation|Word-for-word translation]]) যেন লাগিছে আৰু সম্পাদক সকলে ইয়াৰ অসমীয়া অৰ্থ বুজাত অসুবিধা হোৱাটো স্বাভাৱিক। সেয়েহে [[En:Sense-for-sense translation| ভাৱানুবাদ (Sense-for-sense translation)]] কৰি '''ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব'''লৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ প্ৰস্তাৱ জনালোঁ। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 03:00, 2 June 2026 (ইউ.টি.চি.)</text>
      <sha1>ml5ge78if1bzyutpdb6f296jj4b77ce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য:Ясамойла</title>
    <ns>2</ns>
    <id>137321</id>
    <revision>
      <id>610978</id>
      <timestamp>2026-06-02T13:51:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>610978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="omibgah2t62ygsbw0ranqvd4jjqhvpf" xml:space="preserve">Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>omibgah2t62ygsbw0ranqvd4jjqhvpf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>610979</id>
      <parentid>610978</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T13:53:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>610979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179" sha1="bjkyabuqd3gv3seahvzljbokq4gl44x" xml:space="preserve">{{User Wikipedian For|year=2012|month=05|day=11}}
{{User as-0}}
{{User citing sources}}
{{সদস্য:BhuyanBhaskar/Userbox/HotCat}}
{{User ProveIt}}
Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>bjkyabuqd3gv3seahvzljbokq4gl44x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>610980</id>
      <parentid>610979</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T13:57:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>610980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="293" sha1="gq8uf1nqpogdl2v3680ia7agyr58s88" xml:space="preserve">{{User Wikipedian For|year=2012|month=05|day=11}}
{{User as-0}}
{{User citing sources}}
{{সদস্য:BhuyanBhaskar/Userbox/HotCat}}
{{User ProveIt}}
{{My sandbox}}
{{User WPMedTranslate}}
{{User helper}}
{{User citing sources}}

{{User ProveIt}}
{{User firefox}}
Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>gq8uf1nqpogdl2v3680ia7agyr58s88</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>610981</id>
      <parentid>610980</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:02:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>610981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="269" sha1="gcmwm8u9b6d61qgilllt5lejpdv7mev" xml:space="preserve">{{User Wikipedian For|year=2012|month=05|day=11}}
{{User as-0}}
{{User be-4}}
{{User ru-4}}
{{User en-2}}
{{User citing sources}}
{{সদস্য:BhuyanBhaskar/Userbox/HotCat}}
{{User ProveIt}}
{{My sandbox}}
{{User helper}}
{{User firefox}}
Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>gcmwm8u9b6d61qgilllt5lejpdv7mev</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>610986</id>
      <parentid>610981</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:14:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>610986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="243" sha1="mgftck4ha44mi8nrepkmsxzr92lqfat" xml:space="preserve">{{User Wikipedian For|year=2012|month=05|day=11}}
{{Babel|as-0|be-4|ru-4|en-2}}
{{User citing sources}}
{{সদস্য:BhuyanBhaskar/Userbox/HotCat}}
{{User ProveIt}}
{{My sandbox}}
{{User helper}}
{{User firefox}}
Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>mgftck4ha44mi8nrepkmsxzr92lqfat</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>610990</id>
      <parentid>610986</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненьне</comment>
      <origin>610990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="248" sha1="axo0m96hi3alftihibu6v0mrv75tyt9" xml:space="preserve">{{User Wikipedian For|year=2012|month=05|day=11}}
{{Babel|as-0|be-4|ru-4|en-2|pl-2}}
{{User citing sources}}
{{সদস্য:BhuyanBhaskar/Userbox/HotCat}}
{{User ProveIt}}
{{My sandbox}}
{{User helper}}
{{User firefox}}
Жыву ў Эўропе.</text>
      <sha1>axo0m96hi3alftihibu6v0mrv75tyt9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সাঁচ:User be-4</title>
    <ns>10</ns>
    <id>137322</id>
    <revision>
      <id>610983</id>
      <timestamp>2026-06-02T14:11:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>610983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="747" sha1="0ad3m11sza2lc4co7735rwjjl0rqou4" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float: left; border: solid #FFA02D 1px; margin: 1px;&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#FFCF96&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#FFA02D;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''[[বেলাৰুছ ভাষা|be]]-4'''
| style=&quot;font-size:8pt;text-align:center;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | 
Гэты ўдзельнік валодае '''[[:Category:User be|беларускай]]''' мовай '''[[:Category:User be-4|амаль]]''' як роднай. [[Category:User be|{{PAGENAME}}]][[Category:User be-4|{{PAGENAME}}]]
|}&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;br clear=&quot;all&quot;/&gt;
* [[সাঁচ:User be-3|previous level]]
* [[সাঁচ:User be-5|next level]]

[[Category:Language user templates|be-4]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ad3m11sza2lc4co7735rwjjl0rqou4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্ৰেণী:User be-4</title>
    <ns>14</ns>
    <id>137323</id>
    <revision>
      <id>610985</id>
      <timestamp>2026-06-02T14:13:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>610985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="h3ys032um1w1dydye5dd2mhdrvz8vq0" xml:space="preserve">{{Commonscat|User be-4}}

[[শ্ৰেণী:User be]]</text>
      <sha1>h3ys032um1w1dydye5dd2mhdrvz8vq0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সাঁচ:User ru-4</title>
    <ns>10</ns>
    <id>137324</id>
    <revision>
      <id>610987</id>
      <timestamp>2026-06-02T14:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>610987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="730" sha1="jrinnd81ltlhaq3o8olukfxkgivtok6" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float: left; border: solid #FFA02D 1px; margin: 1px;&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#FFCF96&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#FFA02D;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''[[বেলাৰুছ ভাষা|ru]]-4'''
| style=&quot;font-size:8pt;text-align:center;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | 
Этот участник владеет '''[[:Category:User ru|русским]]''' почти как '''[[:Category:User ru-4|родным]]'''. [[Category:User ru|{{PAGENAME}}]][[Category:User ru-4|{{PAGENAME}}]]
|}&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;br clear=&quot;all&quot;/&gt;
* [[সাঁচ:User ru-3|previous level]]
* [[সাঁচ:User ru-5|next level]]

[[Category:Language user templates|ru-4]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jrinnd81ltlhaq3o8olukfxkgivtok6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্ৰেণী:User ru-4</title>
    <ns>14</ns>
    <id>137325</id>
    <revision>
      <id>610988</id>
      <timestamp>2026-06-02T14:21:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>610988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="56agerve1sgyuug7jj4tjcilhf2h4jb" xml:space="preserve">{{Commonscat|User ru-4}}

[[শ্ৰেণী:User ru]]</text>
      <sha1>56agerve1sgyuug7jj4tjcilhf2h4jb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্ৰেণী:User as-0</title>
    <ns>14</ns>
    <id>137326</id>
    <revision>
      <id>610992</id>
      <timestamp>2026-06-02T14:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>610992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="ox4dpkzls3s6d318fngb94seasp7946" xml:space="preserve">{{Commonscat|User as-0}}

[[শ্ৰেণী:User as]]</text>
      <sha1>ox4dpkzls3s6d318fngb94seasp7946</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সাঁচ:User pl-2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>137327</id>
    <revision>
      <id>610994</id>
      <timestamp>2026-06-02T14:36:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>610994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="728" sha1="096ezmny0x3ney6ixb4ie211lm4vwsy" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float: left; border: solid #FFA02D 1px; margin: 1px;&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#FFCF96&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#FFA02D;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''[[বেলাৰুছ ভাষা|pl]]-2'''
| style=&quot;font-size:8pt;text-align:center;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | 
Ten użytkownik posługuje się  '''[[:Category:User pl|językiem polskim]]''' na poziomie '''[[:Category:User pl-2|średniozaawansowanym]]'''. [[Category:User pl|{{PAGENAME}}]][[Category:User pl-2|{{PAGENAME}}]]
|}&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;br clear=&quot;all&quot;/&gt;
* [[সাঁচ:User pl-1|previous level]]
* [[সাঁচ:User pl-3|next level]]

[[Category:Language user templates|pl-2]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>096ezmny0x3ney6ixb4ie211lm4vwsy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্ৰেণী:User pl-2</title>
    <ns>14</ns>
    <id>137328</id>
    <revision>
      <id>610995</id>
      <timestamp>2026-06-02T14:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ясамойла</username>
        <id>44781</id>
      </contributor>
      <comment>пачатак</comment>
      <origin>610995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="55hulrrtdf09hwum5e2iau18vdz7zez" xml:space="preserve">{{Commonscat|User pl-2}}

[[শ্ৰেণী:User pl]]</text>
      <sha1>55hulrrtdf09hwum5e2iau18vdz7zez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মেক্সিকো বিপ্লৱ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137329</id>
    <revision>
      <id>611002</id>
      <timestamp>2026-06-02T18:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ৰঞ্জন ভূঞা</username>
        <id>9637</id>
      </contributor>
      <comment>এটা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়। ইয়াক আৰু সংশোধন কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে। দফা অন্তৰ্ভুক্তি কৰিব লাগিব।</comment>
      <origin>611002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7427" sha1="lvigirlutgm1zubcub0v1amh13zt21c" xml:space="preserve">

মেক্সিকো বিপ্লৱ হৈছে বিংশ শতিকাৰ প্ৰথমটো বৃহৎ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক বিদ্ৰোহ। এই বিপ্লৱ ১৯১০ চনৰ পৰা ১৯২০ চনৰ ভিতৰত সংঘটিত হৈছিল । এই বিপ্লৱে মেক্সিকোৰ সমাজ, অৰ্থনীতি আৰু ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাত এক আমূল পৰিৱৰ্তন আনিছিল আৰু এখন আধুনিক মেক্সিকোৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।

বিপ্লৱৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ

মেক্সিকো বিপ্লৱৰ আঁৰত কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰণ জড়িত আছিল:

পৰফিৰিঅ' ডিয়াজৰ একনায়কত্ববাদ:  ৰাষ্ট্ৰপতি পৰফিৰিঅ' ডিয়াজে প্ৰায় ৩৫ বছৰ ধৰি মেক্সিকোত একনায়কত্ববাদী শাসন চলাইছিল। তেওঁৰ শাসনকালত দেশখনত যথেষ্ট অৰ্থনৈতিক বিকাশ হৈছিল যদিও সাধাৰণ জনতাৰ গণতান্ত্ৰিক অধিকাৰসমূহ খৰ্ব কৰা হৈছিল।

ভূমিৰ অসম বিতৰণ: মেক্সিকোৰ অধিকাংশ কৃষিভূমি কেইজনমান মুষ্টিমেয় ধনী জমিদাৰৰ (Haciendas) হাতত আবদ্ধ আছিল। সাধাৰণ কৃষকসকলৰ নিজা মাটি নাছিল আৰু তেওঁলোকে অতিকৈ দৰিদ্ৰতাত দিন কটাবলগীয়া হৈছিল।

অৰ্থনৈতিক শোষণ: বিদেশী বিনিয়োগকাৰী আৰু স্থানীয় পুঁজিপতিসকলে খনি আৰু উদ্যোগসমূহত শ্ৰমিকসকলক নিৰ্মমভাৱে শোষণ কৰিছিল। শ্ৰমিকসকলৰ মজুৰি আছিল অতি কম আৰু কামৰ পৰিৱেশ আছিল পুতৌজনক।

বিপ্লৱৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নেতাসকল

এই ঐতিহাসিক সংগ্ৰামত কেইবাজনো নেতাই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল:

ফ্ৰাঞ্চিস্কো মাডেৰো (Francisco Madero): তেওঁ ডিয়াজৰ বিৰুদ্ধে প্ৰথমটো বিদ্ৰোহৰ আহ্বান জনাইছিল আৰু গণতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ হকে মাত মাতিছিল।

এমিলিয়ানো জাপাটা (Emiliano Zapata):তেওঁ দক্ষিণ মেক্সিকোৰ কৃষকসকলক একত্ৰিত কৰিছিল আৰু &quot;মাটি আৰু স্বাধীনতা&quot; (Land and Liberty) শ্লোগানেৰে ভূমি সংস্কাৰৰ তীব্ৰ দাবী তুলিছিল।

পাঞ্চো ভিলা (Pancho Villa): উত্তৰ মেক্সিকোত তেওঁ এক শক্তিশালী সেনা গঠন কৰি ডিয়াজৰ চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে সশস্ত্ৰ যুদ্ধ কৰিছিল।

বিপ্লৱৰ গতিধাৰা

১৯১০ চনত ফ্ৰাঞ্চিস্কো মাডেৰোৰ নেতৃত্বত বিপ্লৱৰ সূচনা হয়। জনসাধাৰণৰ প্ৰৱল বিৰোধিতা আৰু সশস্ত্ৰ সংগ্ৰামৰ সন্মুখীন হৈ ১৯১১ চনত পৰফিৰিঅ' ডিয়াজে দেশ এৰিবলৈ বাধ্য হয়। ইয়াৰ পিছত মাডেৰো ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় যদিও তেওঁৰ চৰকাৰ বেছি দিন তিষ্ঠি থাকিব নোৱাৰিলে আৰু ১৯১৩ চনত তেওঁক হত্যা কৰা হয়।

মাডেৰোৰ মৃত্যুৰ পিছত মেক্সিকোত এক ভয়ংকৰ গৃহযুদ্ধৰ আৰম্ভণি হয়। জাপাটা, ভিলা আৰু ভেনুষ্টিয়ানো কাৰাঞ্জাৰ দৰে নেতাসকলৰ মাজত আদৰ্শগত মতানৈক্য আৰু ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে সংঘাত আৰম্ভ হয়। অৱশেষত কাৰাঞ্জাৰ নেতৃত্বাধীন গোটটোৱে আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।

ফলাফল আৰু প্ৰভাৱ

মেক্সিকো বিপ্লৱৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ফলাফল আছিল -'১৯১৭ চনৰ মেক্সিকোৰ নতুন সংবিধান' গ্ৰহণ। এই সংবিধানে দেশখনলৈ কেইবাটাও যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তন আনিছিল:

ভূমি সংস্কাৰ: বৃহৎ জমিদাৰী প্ৰথা বাতিল কৰি কৃষকসকলৰ মাজত মাটি বিতৰণৰ সাংবিধানিক ব্যৱস্থা কৰা হয়।

শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ: আঠ ঘণ্টাৰ কৰ্মদিন, নূন্যতম মজুৰি আৰু ট্ৰেড ইউনিয়ন গঠনৰ অধিকাৰক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হয়।

ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণ: দেশৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ, বিশেষকৈ খনিজ সম্পদ আৰু তেলৰ ওপৰত বিদেশী নিয়ন্ত্ৰণ হ্ৰাস কৰি ৰাষ্ট্ৰৰ অধিকাৰ সাৱ্যস্ত কৰা হয়।


মেক্সিকো বিপ্লৱ কেৱল এক ক্ষমতা সলনিৰ ৰাজনৈতিক সংগ্ৰাম নাছিল, বৰঞ্চ ই আছিল শতিকাজোৰা শোষণ আৰু বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে সাধাৰণ জনতাৰ এক বৃহৎ জাগৰণ। প্ৰায় দহ বছৰ ধৰি চলা এই সংগ্ৰামৰ ফলতেই এখন সামাজিক ন্যায়ভিত্তিক, গণতান্ত্ৰিক আৰু প্ৰগতিশীল মেক্সিকোৰ জন্ম হৈছিল।</text>
      <sha1>lvigirlutgm1zubcub0v1amh13zt21c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:NPOVHOW</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137330</id>
    <redirect title="ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী" />
    <revision>
      <id>611010</id>
      <timestamp>2026-06-02T18:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী#নিৰপেক্ষতা অৰ্জন কৰা]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>611010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159" sha1="pao5iqnksrcihxlb8qi9fisjbwv161j" xml:space="preserve">#REDIRECT[[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী#নিৰপেক্ষতা অৰ্জন কৰা]]</text>
      <sha1>pao5iqnksrcihxlb8qi9fisjbwv161j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:ACHIEVE NPOV</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137331</id>
    <redirect title="ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী" />
    <revision>
      <id>611011</id>
      <timestamp>2026-06-02T18:41:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী#নিৰপেক্ষতা অৰ্জন কৰা]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>611011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159" sha1="pao5iqnksrcihxlb8qi9fisjbwv161j" xml:space="preserve">#REDIRECT[[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী#নিৰপেক্ষতা অৰ্জন কৰা]]</text>
      <sha1>pao5iqnksrcihxlb8qi9fisjbwv161j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:POVNAMING</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137332</id>
    <redirect title="ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী" />
    <revision>
      <id>611012</id>
      <timestamp>2026-06-02T18:41:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী#নামকৰণ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>611012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="klz8zh0hpm7yu74n8kv5zp1ig58xnpr" xml:space="preserve">#REDIRECT[[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী#নামকৰণ]]</text>
      <sha1>klz8zh0hpm7yu74n8kv5zp1ig58xnpr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137333</id>
    <redirect title="ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব" />
    <revision>
      <id>611030</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:39:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠা [[ৱিকিপিডিয়া:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা]]ৰ পৰা [[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব]]লৈ KhiLanTziয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: আলোচনা পৃষ্ঠা চাওক </comment>
      <origin>611030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101" sha1="fzgxijrecgmdo0hj5yrviokuq2wdfz2" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব]]</text>
      <sha1>fzgxijrecgmdo0hj5yrviokuq2wdfz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা</title>
    <ns>5</ns>
    <id>137334</id>
    <redirect title="ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব" />
    <revision>
      <id>611032</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:39:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠা [[ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা]]ৰ পৰা [[ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব]]লৈ KhiLanTziয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: আলোচনা পৃষ্ঠা চাওক </comment>
      <origin>611032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="l3ikkmsv2wcpm63epn3zewru9prd9jh" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব]]</text>
      <sha1>l3ikkmsv2wcpm63epn3zewru9prd9jh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:SYN</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137335</id>
    <redirect title="ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব" />
    <revision>
      <id>611033</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:40:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#প্ৰকাশিত উৎসৰ নিজা সংশ্লেষণ নকৰিব]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>611033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="192" sha1="bb5httqt95wjzjodmf0l984m5wyd0jd" xml:space="preserve">#REDIRECT[[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#প্ৰকাশিত উৎসৰ নিজা সংশ্লেষণ নকৰিব]]</text>
      <sha1>bb5httqt95wjzjodmf0l984m5wyd0jd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:SYNTH</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137336</id>
    <redirect title="ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব" />
    <revision>
      <id>611034</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#প্ৰকাশিত উৎসৰ নিজা সংশ্লেষণ নকৰিব]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>611034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="192" sha1="bb5httqt95wjzjodmf0l984m5wyd0jd" xml:space="preserve">#REDIRECT[[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#প্ৰকাশিত উৎসৰ নিজা সংশ্লেষণ নকৰিব]]</text>
      <sha1>bb5httqt95wjzjodmf0l984m5wyd0jd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:SYNTHESIS</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137337</id>
    <redirect title="ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব" />
    <revision>
      <id>611035</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#প্ৰকাশিত উৎসৰ নিজা সংশ্লেষণ নকৰিব]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>611035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="192" sha1="bb5httqt95wjzjodmf0l984m5wyd0jd" xml:space="preserve">#REDIRECT[[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#প্ৰকাশিত উৎসৰ নিজা সংশ্লেষণ নকৰিব]]</text>
      <sha1>bb5httqt95wjzjodmf0l984m5wyd0jd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:PRIMARY</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137338</id>
    <redirect title="ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব" />
    <revision>
      <id>611036</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>611036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="215" sha1="gf9f4dal3wv3zupncewthomos4f5gjm" xml:space="preserve">#REDIRECT[[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস]]</text>
      <sha1>gf9f4dal3wv3zupncewthomos4f5gjm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:SECONDARY</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137339</id>
    <redirect title="ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব" />
    <revision>
      <id>611037</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>611037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="215" sha1="gf9f4dal3wv3zupncewthomos4f5gjm" xml:space="preserve">#REDIRECT[[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস]]</text>
      <sha1>gf9f4dal3wv3zupncewthomos4f5gjm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:PSTS</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137340</id>
    <redirect title="ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব" />
    <revision>
      <id>611038</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:42:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>611038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="215" sha1="gf9f4dal3wv3zupncewthomos4f5gjm" xml:space="preserve">#REDIRECT[[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ উৎস]]</text>
      <sha1>gf9f4dal3wv3zupncewthomos4f5gjm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:OI</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137341</id>
    <redirect title="ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব" />
    <revision>
      <id>611040</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:43:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#নিজে বনোৱা চিত্ৰ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>611040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145" sha1="fgqgr864tqff84exnj2vbba3vd3wsud" xml:space="preserve">#REDIRECT[[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#নিজে বনোৱা চিত্ৰ]]</text>
      <sha1>fgqgr864tqff84exnj2vbba3vd3wsud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:CALC</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137342</id>
    <redirect title="ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব" />
    <revision>
      <id>611042</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: #REDIRECTৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#নিয়মীয়া গণনা</comment>
      <origin>611042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="2k3g0z39yie01z6orz5wf4cjf9xzd38" xml:space="preserve">#REDIRECT[[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#নিয়মীয়া গণনা]</text>
      <sha1>2k3g0z39yie01z6orz5wf4cjf9xzd38</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611043</id>
      <parentid>611042</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="fbjp99ask22j7n4t8mc87onidpq71sq" xml:space="preserve">#REDIRECT[[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব#নিয়মীয়া গণনা]]</text>
      <sha1>fbjp99ask22j7n4t8mc87onidpq71sq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সাঁচ:জাননীৰ সংযোগ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>137343</id>
    <revision>
      <id>611046</id>
      <timestamp>2026-06-03T05:15:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{under construction}}</comment>
      <origin>611046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="83wb88t1tqfd4ubv7xjch1wlsgb0h1a" xml:space="preserve">{{under construction}}</text>
      <sha1>83wb88t1tqfd4ubv7xjch1wlsgb0h1a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611047</id>
      <parentid>611046</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T05:16:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6307" sha1="dex2p6fdgxn0gn6tkbhisi0w3lw6qaq" xml:space="preserve">{{under construction}}
{{Navbox 
| name = নোটিশবোর্ড সংযোগ
| state = {{{state|uncollapsed}}}
| title = [[উইকিপিডিয়া:নোটিশবোর্ড|নোটিশবোর্ড]]
| listclass = hlist
| titlestyle = {{{titlestyle|}}}
| groupstyle = {{{groupstyle|}}}
| abovestyle = {{#if: {{{abovestyle|}}} | {{{abovestyle}}} | {{{groupstyle}}} }}
| belowstyle = {{#if: {{{belowstyle|}}} | {{{belowstyle}}} | {{{groupstyle}}} }}
| style = {{{style|}}}
| above = উইকিপিডিয়ার কেন্দ্রীভূত আলোচনা, অনুরোধ, এবং সাহায্য পাতা। চলমান আলোচনার এবং বর্তমান অনুরোধের একটি তালিকার জন্য, দেখুন '''[[উইকিপিডিয়া:ড্যাশবোর্ড|ড্যাশবোর্ড]]'''.
| below = ''' [[:বিষয়শ্রেণী:উইকিপিডিয়া নোটিশবোর্ড]]'''

| group1 = সাধারণ
| list1 = 
* প্রশাসকগণ
** [[উইকিপিডিয়া:প্রশাসকদের আলোচনাসভা|প্রধান]]
* [[উইকিপিডিয়া:ব্যুরোক্র্যাটদের আলোচনাসভা|ব্যুরোক্র্যাট]]
* শিক্ষা
** [[Wikipedia:Education noticeboard|main]]
* [[উইকিপিডিয়া:অধিকারের আবেদন|ব্যবহারকারী অধিকার]]

| group2 = নিবন্ধ ও বিষয়বস্তু
| list2 = 
* [[Wikipedia:Biographies of living persons/Noticeboard|জীবিত ব্যক্তির জীবনী]]
* কপিরাইট
** [[উইকিপিডিয়া:মিডিয়া কপিরাইট প্রশ্ন|মিডিয়া সংক্রান্ত প্রশ্ন]]
** [[উইকিপিডিয়া:কপিরাইট সমস্যা|সমস্যা]]
* [[Wikipedia:Dispute resolution noticeboard|Dispute resolution]]
* [[Wikipedia:External links/Noticeboard|External links]]
* [[Wikipedia:Fringe theories/Noticeboard|Fringe theories]]
* [[Wikipedia:Neutral point of view/Noticeboard|Neutral point of view]]
* [[Wikipedia:No original research/Noticeboard|Original research]]
* [[Wikipedia:Reliable sources/Noticeboard|Reliable sources]]
* [[Wikipedia:WikiProject Resource Exchange/Resource Request|Resource requests]]
* [[Wikipedia talk:WikiProject Spam|Spam]]
** [[MediaWiki talk:Spam-blacklist|blacklist]]
** [[MediaWiki talk:Spam-whitelist|whitelist]]
* [[MediaWiki talk:Titleblacklist|Titleblacklist]]
* [[উইকিপিডিয়া:ইংরেজিতে অনুবাদ প্রয়োজন এমন পাতাসমূহ|অনুবাদ]]

|group3 = পাতা পরিচালনা
|list3 = 
* [[Wikipedia:Requests for history merge|History merges]]
* [[Wikipedia:Proposed mergers|Mergers]]
* [[Wikipedia:Requested moves|Moves]]
* [[উইকিপিডিয়া:পাতা সুরক্ষার আবেদন|সুরক্ষা]]
* [[উইকিপিডিয়া:অপসারণ নীতি|এক্সএফডি]]
** [[উইকিপিডিয়া:নিবন্ধ অপসারণের প্রস্তাবনা|নিবন্ধ]]
** [[Wikipedia:Redirects for discussion|Redirects]]
** [[Wikipedia:Categories for discussion|বিষয়শ্রেণী]]
** [[Wikipedia:Templates for discussion|টেমপ্লেট]]
** [[Wikipedia:Files for discussion|ফাইল]]
** [[Wikipedia:Miscellany for deletion|বিবিধ]]
* [[Wikipedia:Requests for undeletion|Undeletion]]

| group4 = ব্যবহারকারী আচার
| list4 = 
* [[Wikipedia:Long-term abuse|দীর্ঘমেয়াদী অপব্যবহার]] 
* [[Wikipedia:Conflict of interest/Noticeboard|স্বার্থ সংঘাত]]
* [[Wikipedia:Contributor copyright investigations|অবদানকারী কপিরাইট]]
* [[Wikipedia:Administrators' noticeboard/Edit warring|Edit warring &amp; 3RR]]
*[[Wikipedia:Sanctions|নিষেধাজ্ঞা]]
**[[Wikipedia:Editing restrictions|ব্যক্তিগত নিষেধাজ্ঞা]] 
**[[Wikipedia:General sanctions|সাধারণ নিষেধাজ্ঞা]]
* [[Wikipedia:New pages patrol/Noticeboard|New pages patrollers]]
* [[Wikipedia:WikiProject Cooperation/Paid editor help|দত্ত সম্পাদনা]]
* [[Wikipedia:Sockpuppet investigations|সকপাপেট]]
* [[Wikipedia:Usernames for administrator attention|ব্যবহারকারীর নাম]]
* [[Wikipedia:Administrator intervention against vandalism|ধ্বংশপ্রবণতা]]

| group5 = অন্যান্য
| list5 = 
* Arbitration
** [[Wikipedia:Arbitration Committee/Noticeboard|Committee noticeboard]]
** [[Wikipedia:Arbitration/Requests|requests]]
** [[Wikipedia:Arbitration/Requests/Enforcement|enforcement]]
* [[Wikipedia:Edit filter noticeboard|Edit filters]]
* [[Wikipedia:Requests for mediation|Mediation]]
* [[Wikipedia:New contributors' help page|{{font color|black|New contributors}}]]
** [[Wikipedia:Teahouse|Teahouse]]
* Questions
** [[Wikipedia:Editor assistance/Requests|Editor assistance]]
** [[উইকিপিডিয়া:সাহায্যকেন্দ্র|সাহায্যকেন্দ্র]]
** [[উইকিপিডিয়া:তথ্যকেন্দ্র|তথ্যকেন্দ্র]]
** [[Wikipedia:WikiProject Articles for creation/Help desk|নতুন নিবন্ধ]]
* [[Wikipedia:Requests for comment/All|মন্তব্যের জন্য অনুরোধ]]
* আলোচনাসভা
** [[Wikipedia:Village pump (idea lab)|ideas]]
** [[Wikipedia:Village pump (policy)|policy]]
** [[Wikipedia:Village pump (proposals)|proposals]]
** [[Wikipedia:Village pump (technical)|technical]]
** [[Wikipedia:Village pump (miscellaneous)|miscellaneous]]
}}{{#ifeq:{{{nostb}}}|yes|&lt;!-- nothing --&gt;|{{stb|notoc={{#ifeq:{{{notoc|}}}|yes|yes|&lt;!-- nothing --&gt;}}}}}}&lt;noinclude&gt;
{{নথি}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dex2p6fdgxn0gn6tkbhisi0w3lw6qaq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611048</id>
      <parentid>611047</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T05:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5812" sha1="6yl5nlej3iliioisoggpz37yban2sbj" xml:space="preserve">{{#invoke:navbox|navbox
| name = Noticeboard links
| state = {{{state|uncollapsed}}}
| title = [[Wikipedia:Noticeboards|Noticeboards]]
| listclass = hlist
| basestyle  = {{#if: {{{basestyle|}}} | {{{basestyle}}} }}
| titlestyle = {{{titlestyle|}}}
| groupstyle = {{{groupstyle|}}}
| abovestyle = {{#if: {{{abovestyle|}}} | {{{abovestyle}}} | {{{groupstyle}}} }}
| belowstyle = {{#if: {{{belowstyle|}}} | {{{belowstyle}}} | {{{groupstyle}}} }}

| above = Wikipedia's centralized [[Wikipedia:Request directory|discussion, request, and help venues]]. For a listing of ongoing discussions and current requests, see the [[Wikipedia:Dashboard|dashboard]]. For a related set of forums which do not function as noticeboards see [[Wikipedia:Processes#Formal review|formal review processes]].
| below = ''' [[:Category:Wikipedia noticeboards]]'''

| group1 = General
| list1 =
* Administrators
** [[Wikipedia:Administrators' noticeboard|Main]]
** [[Wikipedia:Administrators' noticeboard/Incidents|Incidents]]
* [[Wikipedia:Bots/Noticeboard|Bots]]
* [[Wikipedia:Bureaucrats' noticeboard|Bureaucrats]]
* [[Wikipedia:Centralized discussion|Centralized discussion]]
* [[Wikipedia:Closure requests|Closure requests]]
* [[Wikipedia:Education noticeboard|Education]]
* [[Wikipedia:Interface administrators' noticeboard|Interface admins]]
* [[Wikipedia:Main Page/Errors|Main Page errors]]
* [[Wikipedia:Open proxies noticeboard|Open proxies]]
* [[Wikipedia:VRT noticeboard|Volunteer response team]]
* [[Wikipedia:Requests for oversight|Oversight]]
* [[Wikipedia:Requests for permissions|User permissions]]

| group2 = Articles,&lt;br/&gt;content
| list2 =
* [[Wikipedia:AI noticeboard|AI]]
* [[MediaWiki talk:Bad image list|Bad image list]]
* [[Wikipedia:Biographies of living persons/Noticeboard|Biographies of living persons]]
* Copyrights
** [[Wikipedia:Media copyright questions|Questions on media]]
** [[Wikipedia:Copyright problems|Problems]]&lt;!--
* [[Wikipedia:Current events notiWikipedia talk:WikiProject AI Cleanupceboard|Current events]] // Marked historical on 2024 Jan. 22 --&gt;
* [[Wikipedia:Dispute resolution noticeboard|Dispute resolution]]
* [[Wikipedia:External links/Noticeboard|External links]]
* [[Wikipedia:Fringe theories/Noticeboard|Fringe theories]]
* [[Wikipedia:Neutral point of view/Noticeboard|Neutral point of view]]
* [[Wikipedia:No original research/Noticeboard|Original research]]
* [[Wikipedia talk:Pending changes|Pending changes]]
* [[Wikipedia:Reliable sources/Noticeboard|Reliable sources]]
* [[Wikipedia:WikiProject Resource Exchange/Resource Request|Resource requests]]
*  [[Wikipedia:SVG help|Scalable vector graphics]]
* [[Wikipedia talk:WikiProject Spam|Spam]]
** [[MediaWiki talk:Spam-blacklist|Blacklist]]
** [[MediaWiki talk:Spam-whitelist|Whitelist]]
* [[Wikipedia talk:Manual of Style|Style]]
* [[MediaWiki talk:Titleblacklist|Titleblacklist]]
* [[Wikipedia:Pages needing translation into English|Translation]]

|group3 = Page handling
|list3 =
* [[Wikipedia:Requests for history merge|History merges]]
* [[Wikipedia:Proposed article splits|Splits]]
* [[Wikipedia:Requested moves|Moves]]
* [[Wikipedia:Requests for page protection|Protection]]
** [[Wikipedia:Requests for page protection/Batch|Batch]]
* [[Wikipedia:Requests for page importation|Importation]]
* [[Wikipedia:Deletion process|XfD]]
** [[Wikipedia:Articles for deletion|Articles]]
** [[Wikipedia:Redirects for discussion|Redirects]]
** [[Wikipedia:Categories for discussion|Categories]]
** [[Wikipedia:Templates for discussion|Templates]]
** [[Wikipedia:Files for discussion|Files]]
** [[Wikipedia:Miscellany for deletion|Miscellany]]
* [[Wikipedia:Requests for undeletion|Undeletion]]
* [[Wikipedia:Deletion review|Deletion review]]

| group4 = User conduct
| list4 =
* [[Wikipedia:Conflict of interest/Noticeboard|Conflict of interest]]
* [[Wikipedia:Contributor copyright investigations|Contributor copyright]]
* [[Wikipedia:Administrators' noticeboard/Edit warring|Edit warring and 3RR]]
* [[Wikipedia:Sanctions|Sanctions]]
** [[Wikipedia:Editing restrictions|Personal restrictions]]
** [[Wikipedia:General sanctions|General sanctions]]
** [[Wikipedia:Contentious topics|Contentious topics]]
* [[Wikipedia:Sockpuppet investigations|Sockpuppets]]
* Usernames
** [[Wikipedia:Usernames for administrator attention|Report violations]]
** [[Wikipedia:Requests for comment/User names|Requests for comment]]
** [[Wikipedia:Changing username/Simple|Request rename]]
* [[Wikipedia:Administrator intervention against vandalism|Vandalism]]

| group5 = Other
| list5 =
* Arbitration
** [[Wikipedia:Arbitration Committee/Noticeboard|Committee noticeboard]]
** [[Wikipedia:Arbitration/Requests|Requests]]
** [[Wikipedia:Arbitration/Requests/Enforcement|Enforcement]]
* [[Wikipedia:Edit filter noticeboard|Edit filters]]
** [[Wikipedia:Edit filter/Requested|Requested]]
** [[Wikipedia:Edit filter/False positives|False positives]]
* Questions
** [[Wikipedia:Help desk|Help desk]]
** [[Wikipedia:Teahouse|Teahouse]]
** [[Wikipedia:Reference desk|Reference desk]]
** [[Wikipedia:WikiProject Articles for creation/Help desk|New articles]]
* [[Wikipedia:Requests for comment/All|Requests for comment]]
* [[Wikipedia:Village pump|Village pump]]
** [[Wikipedia:Village pump (policy)|Policy]]
** [[Wikipedia:Village pump (technical)|Technical]]
** [[Wikipedia:Village pump (proposals)|Proposals]]
** [[Wikipedia:Village pump (idea lab)|Idea lab]]
** [[Wikipedia:Village pump (WMF)|WMF]]
** [[Wikipedia:Village pump (miscellaneous)|Miscellaneous]]
* [[Wikipedia:WikiProject Council/Proposals|WikiProject proposals]]
* [[Wikipedia:Discussions for discussion|Discussions for discussion]]
}}{{#ifeq:{{{nostb}}}|yes|&lt;!-- nothing --&gt;|{{skip to bottom|notoc={{#ifeq:{{{notoc|}}}|yes|yes|&lt;!-- nothing --&gt;}}}}}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6yl5nlej3iliioisoggpz37yban2sbj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611049</id>
      <parentid>611048</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T05:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পৃষ্ঠা [[সাঁচ:Noticeboard links]]ৰ পৰা [[সাঁচ:জাননীফলকৰ সংযোগ]]লৈ KhiLanTziয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে</comment>
      <origin>611048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5812" sha1="6yl5nlej3iliioisoggpz37yban2sbj" xml:space="preserve">{{#invoke:navbox|navbox
| name = Noticeboard links
| state = {{{state|uncollapsed}}}
| title = [[Wikipedia:Noticeboards|Noticeboards]]
| listclass = hlist
| basestyle  = {{#if: {{{basestyle|}}} | {{{basestyle}}} }}
| titlestyle = {{{titlestyle|}}}
| groupstyle = {{{groupstyle|}}}
| abovestyle = {{#if: {{{abovestyle|}}} | {{{abovestyle}}} | {{{groupstyle}}} }}
| belowstyle = {{#if: {{{belowstyle|}}} | {{{belowstyle}}} | {{{groupstyle}}} }}

| above = Wikipedia's centralized [[Wikipedia:Request directory|discussion, request, and help venues]]. For a listing of ongoing discussions and current requests, see the [[Wikipedia:Dashboard|dashboard]]. For a related set of forums which do not function as noticeboards see [[Wikipedia:Processes#Formal review|formal review processes]].
| below = ''' [[:Category:Wikipedia noticeboards]]'''

| group1 = General
| list1 =
* Administrators
** [[Wikipedia:Administrators' noticeboard|Main]]
** [[Wikipedia:Administrators' noticeboard/Incidents|Incidents]]
* [[Wikipedia:Bots/Noticeboard|Bots]]
* [[Wikipedia:Bureaucrats' noticeboard|Bureaucrats]]
* [[Wikipedia:Centralized discussion|Centralized discussion]]
* [[Wikipedia:Closure requests|Closure requests]]
* [[Wikipedia:Education noticeboard|Education]]
* [[Wikipedia:Interface administrators' noticeboard|Interface admins]]
* [[Wikipedia:Main Page/Errors|Main Page errors]]
* [[Wikipedia:Open proxies noticeboard|Open proxies]]
* [[Wikipedia:VRT noticeboard|Volunteer response team]]
* [[Wikipedia:Requests for oversight|Oversight]]
* [[Wikipedia:Requests for permissions|User permissions]]

| group2 = Articles,&lt;br/&gt;content
| list2 =
* [[Wikipedia:AI noticeboard|AI]]
* [[MediaWiki talk:Bad image list|Bad image list]]
* [[Wikipedia:Biographies of living persons/Noticeboard|Biographies of living persons]]
* Copyrights
** [[Wikipedia:Media copyright questions|Questions on media]]
** [[Wikipedia:Copyright problems|Problems]]&lt;!--
* [[Wikipedia:Current events notiWikipedia talk:WikiProject AI Cleanupceboard|Current events]] // Marked historical on 2024 Jan. 22 --&gt;
* [[Wikipedia:Dispute resolution noticeboard|Dispute resolution]]
* [[Wikipedia:External links/Noticeboard|External links]]
* [[Wikipedia:Fringe theories/Noticeboard|Fringe theories]]
* [[Wikipedia:Neutral point of view/Noticeboard|Neutral point of view]]
* [[Wikipedia:No original research/Noticeboard|Original research]]
* [[Wikipedia talk:Pending changes|Pending changes]]
* [[Wikipedia:Reliable sources/Noticeboard|Reliable sources]]
* [[Wikipedia:WikiProject Resource Exchange/Resource Request|Resource requests]]
*  [[Wikipedia:SVG help|Scalable vector graphics]]
* [[Wikipedia talk:WikiProject Spam|Spam]]
** [[MediaWiki talk:Spam-blacklist|Blacklist]]
** [[MediaWiki talk:Spam-whitelist|Whitelist]]
* [[Wikipedia talk:Manual of Style|Style]]
* [[MediaWiki talk:Titleblacklist|Titleblacklist]]
* [[Wikipedia:Pages needing translation into English|Translation]]

|group3 = Page handling
|list3 =
* [[Wikipedia:Requests for history merge|History merges]]
* [[Wikipedia:Proposed article splits|Splits]]
* [[Wikipedia:Requested moves|Moves]]
* [[Wikipedia:Requests for page protection|Protection]]
** [[Wikipedia:Requests for page protection/Batch|Batch]]
* [[Wikipedia:Requests for page importation|Importation]]
* [[Wikipedia:Deletion process|XfD]]
** [[Wikipedia:Articles for deletion|Articles]]
** [[Wikipedia:Redirects for discussion|Redirects]]
** [[Wikipedia:Categories for discussion|Categories]]
** [[Wikipedia:Templates for discussion|Templates]]
** [[Wikipedia:Files for discussion|Files]]
** [[Wikipedia:Miscellany for deletion|Miscellany]]
* [[Wikipedia:Requests for undeletion|Undeletion]]
* [[Wikipedia:Deletion review|Deletion review]]

| group4 = User conduct
| list4 =
* [[Wikipedia:Conflict of interest/Noticeboard|Conflict of interest]]
* [[Wikipedia:Contributor copyright investigations|Contributor copyright]]
* [[Wikipedia:Administrators' noticeboard/Edit warring|Edit warring and 3RR]]
* [[Wikipedia:Sanctions|Sanctions]]
** [[Wikipedia:Editing restrictions|Personal restrictions]]
** [[Wikipedia:General sanctions|General sanctions]]
** [[Wikipedia:Contentious topics|Contentious topics]]
* [[Wikipedia:Sockpuppet investigations|Sockpuppets]]
* Usernames
** [[Wikipedia:Usernames for administrator attention|Report violations]]
** [[Wikipedia:Requests for comment/User names|Requests for comment]]
** [[Wikipedia:Changing username/Simple|Request rename]]
* [[Wikipedia:Administrator intervention against vandalism|Vandalism]]

| group5 = Other
| list5 =
* Arbitration
** [[Wikipedia:Arbitration Committee/Noticeboard|Committee noticeboard]]
** [[Wikipedia:Arbitration/Requests|Requests]]
** [[Wikipedia:Arbitration/Requests/Enforcement|Enforcement]]
* [[Wikipedia:Edit filter noticeboard|Edit filters]]
** [[Wikipedia:Edit filter/Requested|Requested]]
** [[Wikipedia:Edit filter/False positives|False positives]]
* Questions
** [[Wikipedia:Help desk|Help desk]]
** [[Wikipedia:Teahouse|Teahouse]]
** [[Wikipedia:Reference desk|Reference desk]]
** [[Wikipedia:WikiProject Articles for creation/Help desk|New articles]]
* [[Wikipedia:Requests for comment/All|Requests for comment]]
* [[Wikipedia:Village pump|Village pump]]
** [[Wikipedia:Village pump (policy)|Policy]]
** [[Wikipedia:Village pump (technical)|Technical]]
** [[Wikipedia:Village pump (proposals)|Proposals]]
** [[Wikipedia:Village pump (idea lab)|Idea lab]]
** [[Wikipedia:Village pump (WMF)|WMF]]
** [[Wikipedia:Village pump (miscellaneous)|Miscellaneous]]
* [[Wikipedia:WikiProject Council/Proposals|WikiProject proposals]]
* [[Wikipedia:Discussions for discussion|Discussions for discussion]]
}}{{#ifeq:{{{nostb}}}|yes|&lt;!-- nothing --&gt;|{{skip to bottom|notoc={{#ifeq:{{{notoc|}}}|yes|yes|&lt;!-- nothing --&gt;}}}}}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6yl5nlej3iliioisoggpz37yban2sbj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611057</id>
      <parentid>611049</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T05:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পৃষ্ঠা [[সাঁচ:জাননীফলকৰ সংযোগ]]ৰ পৰা [[সাঁচ:জাননীৰ সংযোগ]]লৈ KhiLanTziয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Pleonasm related translation correction</comment>
      <origin>611048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5812" sha1="6yl5nlej3iliioisoggpz37yban2sbj" xml:space="preserve">{{#invoke:navbox|navbox
| name = Noticeboard links
| state = {{{state|uncollapsed}}}
| title = [[Wikipedia:Noticeboards|Noticeboards]]
| listclass = hlist
| basestyle  = {{#if: {{{basestyle|}}} | {{{basestyle}}} }}
| titlestyle = {{{titlestyle|}}}
| groupstyle = {{{groupstyle|}}}
| abovestyle = {{#if: {{{abovestyle|}}} | {{{abovestyle}}} | {{{groupstyle}}} }}
| belowstyle = {{#if: {{{belowstyle|}}} | {{{belowstyle}}} | {{{groupstyle}}} }}

| above = Wikipedia's centralized [[Wikipedia:Request directory|discussion, request, and help venues]]. For a listing of ongoing discussions and current requests, see the [[Wikipedia:Dashboard|dashboard]]. For a related set of forums which do not function as noticeboards see [[Wikipedia:Processes#Formal review|formal review processes]].
| below = ''' [[:Category:Wikipedia noticeboards]]'''

| group1 = General
| list1 =
* Administrators
** [[Wikipedia:Administrators' noticeboard|Main]]
** [[Wikipedia:Administrators' noticeboard/Incidents|Incidents]]
* [[Wikipedia:Bots/Noticeboard|Bots]]
* [[Wikipedia:Bureaucrats' noticeboard|Bureaucrats]]
* [[Wikipedia:Centralized discussion|Centralized discussion]]
* [[Wikipedia:Closure requests|Closure requests]]
* [[Wikipedia:Education noticeboard|Education]]
* [[Wikipedia:Interface administrators' noticeboard|Interface admins]]
* [[Wikipedia:Main Page/Errors|Main Page errors]]
* [[Wikipedia:Open proxies noticeboard|Open proxies]]
* [[Wikipedia:VRT noticeboard|Volunteer response team]]
* [[Wikipedia:Requests for oversight|Oversight]]
* [[Wikipedia:Requests for permissions|User permissions]]

| group2 = Articles,&lt;br/&gt;content
| list2 =
* [[Wikipedia:AI noticeboard|AI]]
* [[MediaWiki talk:Bad image list|Bad image list]]
* [[Wikipedia:Biographies of living persons/Noticeboard|Biographies of living persons]]
* Copyrights
** [[Wikipedia:Media copyright questions|Questions on media]]
** [[Wikipedia:Copyright problems|Problems]]&lt;!--
* [[Wikipedia:Current events notiWikipedia talk:WikiProject AI Cleanupceboard|Current events]] // Marked historical on 2024 Jan. 22 --&gt;
* [[Wikipedia:Dispute resolution noticeboard|Dispute resolution]]
* [[Wikipedia:External links/Noticeboard|External links]]
* [[Wikipedia:Fringe theories/Noticeboard|Fringe theories]]
* [[Wikipedia:Neutral point of view/Noticeboard|Neutral point of view]]
* [[Wikipedia:No original research/Noticeboard|Original research]]
* [[Wikipedia talk:Pending changes|Pending changes]]
* [[Wikipedia:Reliable sources/Noticeboard|Reliable sources]]
* [[Wikipedia:WikiProject Resource Exchange/Resource Request|Resource requests]]
*  [[Wikipedia:SVG help|Scalable vector graphics]]
* [[Wikipedia talk:WikiProject Spam|Spam]]
** [[MediaWiki talk:Spam-blacklist|Blacklist]]
** [[MediaWiki talk:Spam-whitelist|Whitelist]]
* [[Wikipedia talk:Manual of Style|Style]]
* [[MediaWiki talk:Titleblacklist|Titleblacklist]]
* [[Wikipedia:Pages needing translation into English|Translation]]

|group3 = Page handling
|list3 =
* [[Wikipedia:Requests for history merge|History merges]]
* [[Wikipedia:Proposed article splits|Splits]]
* [[Wikipedia:Requested moves|Moves]]
* [[Wikipedia:Requests for page protection|Protection]]
** [[Wikipedia:Requests for page protection/Batch|Batch]]
* [[Wikipedia:Requests for page importation|Importation]]
* [[Wikipedia:Deletion process|XfD]]
** [[Wikipedia:Articles for deletion|Articles]]
** [[Wikipedia:Redirects for discussion|Redirects]]
** [[Wikipedia:Categories for discussion|Categories]]
** [[Wikipedia:Templates for discussion|Templates]]
** [[Wikipedia:Files for discussion|Files]]
** [[Wikipedia:Miscellany for deletion|Miscellany]]
* [[Wikipedia:Requests for undeletion|Undeletion]]
* [[Wikipedia:Deletion review|Deletion review]]

| group4 = User conduct
| list4 =
* [[Wikipedia:Conflict of interest/Noticeboard|Conflict of interest]]
* [[Wikipedia:Contributor copyright investigations|Contributor copyright]]
* [[Wikipedia:Administrators' noticeboard/Edit warring|Edit warring and 3RR]]
* [[Wikipedia:Sanctions|Sanctions]]
** [[Wikipedia:Editing restrictions|Personal restrictions]]
** [[Wikipedia:General sanctions|General sanctions]]
** [[Wikipedia:Contentious topics|Contentious topics]]
* [[Wikipedia:Sockpuppet investigations|Sockpuppets]]
* Usernames
** [[Wikipedia:Usernames for administrator attention|Report violations]]
** [[Wikipedia:Requests for comment/User names|Requests for comment]]
** [[Wikipedia:Changing username/Simple|Request rename]]
* [[Wikipedia:Administrator intervention against vandalism|Vandalism]]

| group5 = Other
| list5 =
* Arbitration
** [[Wikipedia:Arbitration Committee/Noticeboard|Committee noticeboard]]
** [[Wikipedia:Arbitration/Requests|Requests]]
** [[Wikipedia:Arbitration/Requests/Enforcement|Enforcement]]
* [[Wikipedia:Edit filter noticeboard|Edit filters]]
** [[Wikipedia:Edit filter/Requested|Requested]]
** [[Wikipedia:Edit filter/False positives|False positives]]
* Questions
** [[Wikipedia:Help desk|Help desk]]
** [[Wikipedia:Teahouse|Teahouse]]
** [[Wikipedia:Reference desk|Reference desk]]
** [[Wikipedia:WikiProject Articles for creation/Help desk|New articles]]
* [[Wikipedia:Requests for comment/All|Requests for comment]]
* [[Wikipedia:Village pump|Village pump]]
** [[Wikipedia:Village pump (policy)|Policy]]
** [[Wikipedia:Village pump (technical)|Technical]]
** [[Wikipedia:Village pump (proposals)|Proposals]]
** [[Wikipedia:Village pump (idea lab)|Idea lab]]
** [[Wikipedia:Village pump (WMF)|WMF]]
** [[Wikipedia:Village pump (miscellaneous)|Miscellaneous]]
* [[Wikipedia:WikiProject Council/Proposals|WikiProject proposals]]
* [[Wikipedia:Discussions for discussion|Discussions for discussion]]
}}{{#ifeq:{{{nostb}}}|yes|&lt;!-- nothing --&gt;|{{skip to bottom|notoc={{#ifeq:{{{notoc|}}}|yes|yes|&lt;!-- nothing --&gt;}}}}}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6yl5nlej3iliioisoggpz37yban2sbj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611077</id>
      <parentid>611057</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T11:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6196" sha1="2s5bx4tdpcrcckctybqcnqxhsh48ccu" xml:space="preserve">{{#invoke:navbox|navbox
| name = জাননীৰ সংযোগ
| state = {{{state|uncollapsed}}}
| title = [[ৱিকিপিডিয়া:জাননী|জাননী]]
| listclass = hlist
| basestyle  = {{#if: {{{basestyle|}}} | {{{basestyle}}} }}
| titlestyle = {{{titlestyle|}}}
| groupstyle = {{{groupstyle|}}}
| abovestyle = {{#if: {{{abovestyle|}}} | {{{abovestyle}}} | {{{groupstyle}}} }}
| belowstyle = {{#if: {{{belowstyle|}}} | {{{belowstyle}}} | {{{groupstyle}}} }}
| above = ৱিকিকিপিডিয়াৰ কেন্দ্ৰীভূত [[Wikipedia:Request directory|আলোচনা, অনুৰোধ আৰু সহায়ৰ স্থানসমূহ]]। চলি থকা আলোচনা আৰু বৰ্তমানৰ অনুৰোধসমূহৰ তালিকাৰ বাবে [[Wikipedia:Dashboard|তথ্যসমূহ]] চাওক। জাননীৰ বাহিৰৰ মঞ্চসমূহৰ গোটৰ বাবে [[Wikipedia:Processes#Formal review|আনুষ্ঠানিক পৰ্যালোচনা প্ৰক্ৰিয়াসমূহ]] চাওক।
| below = ''' [[:Category:Wikipedia noticeboards]]'''

| group1 = General
| list1 =
* Administrators
** [[Wikipedia:Administrators' noticeboard|Main]]
** [[Wikipedia:Administrators' noticeboard/Incidents|Incidents]]
* [[Wikipedia:Bots/Noticeboard|Bots]]
* [[Wikipedia:Bureaucrats' noticeboard|Bureaucrats]]
* [[Wikipedia:Centralized discussion|Centralized discussion]]
* [[Wikipedia:Closure requests|Closure requests]]
* [[Wikipedia:Education noticeboard|Education]]
* [[Wikipedia:Interface administrators' noticeboard|Interface admins]]
* [[Wikipedia:Main Page/Errors|Main Page errors]]
* [[Wikipedia:Open proxies noticeboard|Open proxies]]
* [[Wikipedia:VRT noticeboard|Volunteer response team]]
* [[Wikipedia:Requests for oversight|Oversight]]
* [[Wikipedia:Requests for permissions|User permissions]]

| group2 = Articles,&lt;br/&gt;content
| list2 =
* [[Wikipedia:AI noticeboard|AI]]
* [[MediaWiki talk:Bad image list|Bad image list]]
* [[Wikipedia:Biographies of living persons/Noticeboard|Biographies of living persons]]
* Copyrights
** [[Wikipedia:Media copyright questions|Questions on media]]
** [[Wikipedia:Copyright problems|Problems]]&lt;!--
* [[Wikipedia:Current events notiWikipedia talk:WikiProject AI Cleanupceboard|Current events]] // Marked historical on 2024 Jan. 22 --&gt;
* [[Wikipedia:Dispute resolution noticeboard|Dispute resolution]]
* [[Wikipedia:External links/Noticeboard|External links]]
* [[Wikipedia:Fringe theories/Noticeboard|Fringe theories]]
* [[Wikipedia:Neutral point of view/Noticeboard|Neutral point of view]]
* [[Wikipedia:No original research/Noticeboard|Original research]]
* [[Wikipedia talk:Pending changes|Pending changes]]
* [[Wikipedia:Reliable sources/Noticeboard|Reliable sources]]
* [[Wikipedia:WikiProject Resource Exchange/Resource Request|Resource requests]]
*  [[Wikipedia:SVG help|Scalable vector graphics]]
* [[Wikipedia talk:WikiProject Spam|Spam]]
** [[MediaWiki talk:Spam-blacklist|Blacklist]]
** [[MediaWiki talk:Spam-whitelist|Whitelist]]
* [[Wikipedia talk:Manual of Style|Style]]
* [[MediaWiki talk:Titleblacklist|Titleblacklist]]
* [[Wikipedia:Pages needing translation into English|Translation]]

|group3 = Page handling
|list3 =
* [[Wikipedia:Requests for history merge|History merges]]
* [[Wikipedia:Proposed article splits|Splits]]
* [[Wikipedia:Requested moves|Moves]]
* [[Wikipedia:Requests for page protection|Protection]]
** [[Wikipedia:Requests for page protection/Batch|Batch]]
* [[Wikipedia:Requests for page importation|Importation]]
* [[Wikipedia:Deletion process|XfD]]
** [[Wikipedia:Articles for deletion|Articles]]
** [[Wikipedia:Redirects for discussion|Redirects]]
** [[Wikipedia:Categories for discussion|Categories]]
** [[Wikipedia:Templates for discussion|Templates]]
** [[Wikipedia:Files for discussion|Files]]
** [[Wikipedia:Miscellany for deletion|Miscellany]]
* [[Wikipedia:Requests for undeletion|Undeletion]]
* [[Wikipedia:Deletion review|Deletion review]]

| group4 = User conduct
| list4 =
* [[Wikipedia:Conflict of interest/Noticeboard|Conflict of interest]]
* [[Wikipedia:Contributor copyright investigations|Contributor copyright]]
* [[Wikipedia:Administrators' noticeboard/Edit warring|Edit warring and 3RR]]
* [[Wikipedia:Sanctions|Sanctions]]
** [[Wikipedia:Editing restrictions|Personal restrictions]]
** [[Wikipedia:General sanctions|General sanctions]]
** [[Wikipedia:Contentious topics|Contentious topics]]
* [[Wikipedia:Sockpuppet investigations|Sockpuppets]]
* Usernames
** [[Wikipedia:Usernames for administrator attention|Report violations]]
** [[Wikipedia:Requests for comment/User names|Requests for comment]]
** [[Wikipedia:Changing username/Simple|Request rename]]
* [[Wikipedia:Administrator intervention against vandalism|Vandalism]]

| group5 = Other
| list5 =
* Arbitration
** [[Wikipedia:Arbitration Committee/Noticeboard|Committee noticeboard]]
** [[Wikipedia:Arbitration/Requests|Requests]]
** [[Wikipedia:Arbitration/Requests/Enforcement|Enforcement]]
* [[Wikipedia:Edit filter noticeboard|Edit filters]]
** [[Wikipedia:Edit filter/Requested|Requested]]
** [[Wikipedia:Edit filter/False positives|False positives]]
* Questions
** [[Wikipedia:Help desk|Help desk]]
** [[Wikipedia:Teahouse|Teahouse]]
** [[Wikipedia:Reference desk|Reference desk]]
** [[Wikipedia:WikiProject Articles for creation/Help desk|New articles]]
* [[Wikipedia:Requests for comment/All|Requests for comment]]
* [[Wikipedia:Village pump|Village pump]]
** [[Wikipedia:Village pump (policy)|Policy]]
** [[Wikipedia:Village pump (technical)|Technical]]
** [[Wikipedia:Village pump (proposals)|Proposals]]
** [[Wikipedia:Village pump (idea lab)|Idea lab]]
** [[Wikipedia:Village pump (WMF)|WMF]]
** [[Wikipedia:Village pump (miscellaneous)|Miscellaneous]]
* [[Wikipedia:WikiProject Council/Proposals|WikiProject proposals]]
* [[Wikipedia:Discussions for discussion|Discussions for discussion]]
}}{{#ifeq:{{{nostb}}}|yes|&lt;!-- nothing --&gt;|{{skip to bottom|notoc={{#ifeq:{{{notoc|}}}|yes|yes|&lt;!-- nothing --&gt;}}}}}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2s5bx4tdpcrcckctybqcnqxhsh48ccu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সাঁচ:Noticeboard links</title>
    <ns>10</ns>
    <id>137344</id>
    <redirect title="সাঁচ:জাননীফলকৰ সংযোগ" />
    <revision>
      <id>611050</id>
      <timestamp>2026-06-03T05:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠা [[সাঁচ:Noticeboard links]]ৰ পৰা [[সাঁচ:জাননীফলকৰ সংযোগ]]লৈ KhiLanTziয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে</comment>
      <origin>611050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="e0h40pdamu956iuc02verwdg10cd274" xml:space="preserve">#REDIRECT [[সাঁচ:জাননীফলকৰ সংযোগ]]</text>
      <sha1>e0h40pdamu956iuc02verwdg10cd274</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব/জাননী</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137345</id>
    <revision>
      <id>611051</id>
      <timestamp>2026-06-03T05:25:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{জাননীফলকৰ সংযোগ}}</comment>
      <origin>611051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="lo3259l04m6dm5pl2ph3nuzkr7du5n0" xml:space="preserve">{{জাননীফলকৰ সংযোগ}}</text>
      <sha1>lo3259l04m6dm5pl2ph3nuzkr7du5n0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611054</id>
      <parentid>611051</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T05:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পৃষ্ঠা [[ৱিকিপিডিয়া:No original research/noticeboard]]ৰ পৰা [[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব/জাননী]]লৈ KhiLanTziয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে</comment>
      <origin>611051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="lo3259l04m6dm5pl2ph3nuzkr7du5n0" xml:space="preserve">{{জাননীফলকৰ সংযোগ}}</text>
      <sha1>lo3259l04m6dm5pl2ph3nuzkr7du5n0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611059</id>
      <parentid>611054</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T05:37:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="d9i16ymy3344eyel8z9j930hdn4re1p" xml:space="preserve">{{জাননীফলকৰ সংযোগ}}
{{Central}}</text>
      <sha1>d9i16ymy3344eyel8z9j930hdn4re1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:No original research/noticeboard</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137346</id>
    <redirect title="ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব/জাননী" />
    <revision>
      <id>611055</id>
      <timestamp>2026-06-03T05:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠা [[ৱিকিপিডিয়া:No original research/noticeboard]]ৰ পৰা [[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব/জাননী]]লৈ KhiLanTziয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে</comment>
      <origin>611055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="6wvxgifpl2ra3kxwvxk93w3op60h2km" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ৱিকিপিডিয়া:নিজৰ গৱেষণা নিলিখিব/জাননী]]</text>
      <sha1>6wvxgifpl2ra3kxwvxk93w3op60h2km</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সাঁচ:জাননীফলকৰ সংযোগ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>137347</id>
    <redirect title="সাঁচ:জাননীৰ সংযোগ" />
    <revision>
      <id>611058</id>
      <timestamp>2026-06-03T05:33:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠা [[সাঁচ:জাননীফলকৰ সংযোগ]]ৰ পৰা [[সাঁচ:জাননীৰ সংযোগ]]লৈ KhiLanTziয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Pleonasm related translation correction</comment>
      <origin>611058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="jp7dn1c2q785fztvjit0qhsyrbn5ffo" xml:space="preserve">#REDIRECT [[সাঁচ:জাননীৰ সংযোগ]]</text>
      <sha1>jp7dn1c2q785fztvjit0qhsyrbn5ffo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>দশ ৰজাৰ যুদ্ধ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137348</id>
    <revision>
      <id>611061</id>
      <timestamp>2026-06-03T06:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: দহ ৰজাৰ যুদ্ধৰ কথা প্ৰথমে ঋগবেদৰ সপ্তম মণ্ডলত উল্লেখ কৰা হৈছিল। ই পৰেশনি নদীৰ পাৰত ভাৰত জনগোষ্ঠীৰ সুদাস নামৰ এজন ৰজা আৰু পুৰু, যদু, তুৰ্বাস, অনু, দ্ৰুহ্যু, আলিনা, পক্ষ, ভালনা, শিৱ...</comment>
      <origin>611061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1068" sha1="ervrijk57za64diqyh8ioqnpxi3neuv" xml:space="preserve">দহ ৰজাৰ যুদ্ধৰ কথা প্ৰথমে ঋগবেদৰ সপ্তম মণ্ডলত উল্লেখ কৰা হৈছিল। ই পৰেশনি নদীৰ পাৰত ভাৰত জনগোষ্ঠীৰ সুদাস নামৰ এজন ৰজা আৰু পুৰু, যদু, তুৰ্বাস, অনু, দ্ৰুহ্যু, আলিনা, পক্ষ, ভালনা, শিৱ আৰু বিষানিন জনগোষ্ঠীৰ সংঘৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ভৰতসকলৰ নিৰ্ণায়ক বিজয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কুৰু ৰাজনীতিৰ গঠন হয়। ঋগ্বেদত উল্লেখ কৰা দহ ৰজাৰ যুদ্ধই হয়তো মহাভাৰতত কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ &quot;কাহিনীৰ 'কেন্দ্ৰ' গঠন কৰিছিল&quot;।</text>
      <sha1>ervrijk57za64diqyh8ioqnpxi3neuv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611062</id>
      <parentid>611061</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T06:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <origin>611062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1259" sha1="kfd6t0c73t0si0h0irfdoi9zdz3028k" xml:space="preserve">'''দশ ৰজাৰ যুদ্ধ'''ৰ ({{lang-sa|Sanskrit: दाशराज्ञयुद्धम्}}, {{lang-en|Battle of the Ten Kings}}) কথা প্ৰথমে [[ঋকবেদ|ঋগবেদ]]ৰ সপ্তম মণ্ডলত উল্লেখ কৰা হৈছিল। ই পৰুশনি নদীৰ পাৰত ভাৰত জনগোষ্ঠীৰ সুদাস নামৰ এজন ৰজা আৰু পুৰু, যদু, তুৰ্বাস, অনু, দ্ৰুহ্যু, আলিনা, পক্ষ, ভালনা, শিৱ আৰু বিষানিন জনগোষ্ঠীৰ সংঘৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ভৰতসকলৰ নিৰ্ণায়ক বিজয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কুৰু ৰাজনীতিৰ গঠন হয়। ঋগ্বেদত উল্লেখ কৰা দহ ৰজাৰ যুদ্ধই হয়তো [[মহাভাৰত]]ত [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ|কুৰুক্ষেত্ৰ]] যুদ্ধৰ &quot;কাহিনীৰ 'কেন্দ্ৰ' গঠন কৰিছিল&quot;।</text>
      <sha1>kfd6t0c73t0si0h0irfdoi9zdz3028k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611063</id>
      <parentid>611062</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T06:59:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ইতিহাস]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>611063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1302" sha1="7ul7rl75z6cjtwalbhokh0oefg7oppe" xml:space="preserve">'''দশ ৰজাৰ যুদ্ধ'''ৰ ({{lang-sa|Sanskrit: दाशराज्ञयुद्धम्}}, {{lang-en|Battle of the Ten Kings}}) কথা প্ৰথমে [[ঋকবেদ|ঋগবেদ]]ৰ সপ্তম মণ্ডলত উল্লেখ কৰা হৈছিল। ই পৰুশনি নদীৰ পাৰত ভাৰত জনগোষ্ঠীৰ সুদাস নামৰ এজন ৰজা আৰু পুৰু, যদু, তুৰ্বাস, অনু, দ্ৰুহ্যু, আলিনা, পক্ষ, ভালনা, শিৱ আৰু বিষানিন জনগোষ্ঠীৰ সংঘৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ভৰতসকলৰ নিৰ্ণায়ক বিজয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কুৰু ৰাজনীতিৰ গঠন হয়। ঋগ্বেদত উল্লেখ কৰা দহ ৰজাৰ যুদ্ধই হয়তো [[মহাভাৰত]]ত [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ|কুৰুক্ষেত্ৰ]] যুদ্ধৰ &quot;কাহিনীৰ 'কেন্দ্ৰ' গঠন কৰিছিল&quot;।

[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]</text>
      <sha1>7ul7rl75z6cjtwalbhokh0oefg7oppe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611064</id>
      <parentid>611063</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:03:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <origin>611064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6145" sha1="qwiaqn9sm2auzpjo7s5fz4km5dfdznn" xml:space="preserve">'''দশ ৰজাৰ যুদ্ধ'''ৰ ({{lang-sa|Sanskrit: दाशराज्ञयुद्धम्}}, {{lang-en|Battle of the Ten Kings}}) কথা প্ৰথমে [[ঋকবেদ|ঋগবেদ]]ৰ সপ্তম মণ্ডলত উল্লেখ কৰা হৈছিল। ই পৰুশনি নদীৰ পাৰত ভাৰত জনগোষ্ঠীৰ সুদাস নামৰ এজন ৰজা আৰু পুৰু, যদু, তুৰ্বাস, অনু, দ্ৰুহ্যু, আলিনা, পক্ষ, ভালনা, শিৱ আৰু বিষানিন জনগোষ্ঠীৰ সংঘৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ভৰতসকলৰ নিৰ্ণায়ক বিজয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কুৰু ৰাজনীতিৰ গঠন হয়। ঋগ্বেদত উল্লেখ কৰা দহ ৰজাৰ যুদ্ধই হয়তো [[মহাভাৰত]]ত [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ|কুৰুক্ষেত্ৰ]] যুদ্ধৰ &quot;কাহিনীৰ 'কেন্দ্ৰ' গঠন কৰিছিল&quot;।
== যুদ্ধ ==
ঋগবেদৰ ৩ নং পুথিত উল্লেখ আছে যে ভাৰত জনগোষ্ঠীয়ে বিয়াছ নদী আৰু ছুটলেজ নদী পাৰ হৈ (ভৱিষ্যত) কুৰুক্ষেত্ৰ অঞ্চলৰ ফালে আগবাঢ়িছিল য'ত তেওঁলোকে ভাৰত-আৰ্য্য আৰু অভাৰত-আৰ্য্য উভয়ৰে নৱজাত (আৰু অস্থায়ী) আন্তঃজনজাতি মিত্ৰতা&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ৰ সন্মুখীন হৈছিল। এই মিত্ৰতাৰ সন্মুখীন হৈছিল এখন যুদ্ধত, যাৰ বৰ্ণনা ৭ নং কিতাপৰ ১৮ নং গীত (৫-২১ পদ)ত কৰা হৈছে। মাইকেল উইটজেলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ই হয়তো এজন বহিষ্কৃত পৰিয়ালৰ পুৰোহিতৰ আন্তঃজনজাতীয় ক্ষোভ বা ষড়যন্ত্ৰৰ ফল হ'ব পাৰে,,{{Efn|Book 3 was composed by [[Vishwamitra]], the family priest of the Bharatas and makes no mention of the battle. Book 7 was composed by [[Vasistha]], who replaced Vishwamitra. However, Jamison rejects that there exists any evidence of Vasistha-Vishwamitra feud in RV.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;}} আনহাতে ৰণবীৰ চক্ৰৱৰ্তীয়ে যুক্তি আগবঢ়ায় যে এই যুদ্ধ সম্ভৱতঃ নদীসমূহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কৰা হৈছিল, যিবোৰ জলসিঞ্চনৰ বাবে জীৱনৰেখা আছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sinha|first=Kanad|date=2015|title=PROFESSOR V.K. THAKUR MEMORIAL PRIZED PAPER: WHEN THE BHŪPATI SOUGHT THE GOPATI'S WEALTH: LOCATING THE &quot;MAHĀBHĀRATA ECONOMY|url=https://www.jstor.org/stable/44156566|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=76|pages=67–68|jstor=44156566|issn=2249-1937|access-date=12 April 2021|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412153012/https://www.jstor.org/stable/44156566|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; গীতসমূহত ভাৰতৰ পৰা গৰু চুৰি কৰিবলৈ বিচৰা সন্মত জনগোষ্ঠীসমূহৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

উইটজেলে গীতসমূহৰ আটাইতকৈ &quot;বিশদ আৰু কৌশলী পুনৰ ব্যাখ্যা&quot; প্ৰস্তুত কৰা বুলি গণ্য কৰা হান্স-পিটাৰ শ্বমিটে আৰভি কৰ্পাছৰ ওপৰেৰে এক অনন্য কাব্যিক মুহূৰ্তৰ স্থান নিৰ্ণয় কৰে, জনজাতীয় মিত্ৰতাক উপহাস কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ কটু ইংগিত, উপমা আৰু ঠাট্টা-মস্কৰাৰ অসাধাৰণভাৱে প্ৰচুৰ ব্যৱহাৰত।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite journal|last=Stuhrmann|first=Rainer|date=2016-10-11|title=Die Zehnkönigsschlacht am Ravifluß|url=https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|journal=Electronic Journal of Vedic Studies|language=de|volume=23|issue=1|pages=1–61|doi=10.11588/ejvs.2016.1.933|issn=1084-7561|access-date=15 April 2021|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222135902/https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; সেই ইংগিতবোৰৰ কিছুমান যেন প্ৰসংগ-নিৰ্দিষ্ট আৰু (এতিয়াও) স্বীকৃতি নোপোৱাকৈয়ে আছে; ব্যৱহৃত আলংকাৰ আৰু অন্যান্য কাব্যিক যন্ত্ৰৰ পোহৰত বিশেষ শব্দৰ ব্যাখ্যাৰ বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক আছে।&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184|editor-last=Brereton|editor-first=Joel P.|volume=I|pages=880, 902-905, 923-925, 1015-1016|editor-last2=Jamison|editor-first2=Stephanie W.}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>qwiaqn9sm2auzpjo7s5fz4km5dfdznn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611065</id>
      <parentid>611064</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:03:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <origin>611065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6144" sha1="klbld7kb51pw8cb5b3l8zp1tit8h56m" xml:space="preserve">'''দশ ৰজাৰ যুদ্ধ'''ৰ ({{lang-sa|Sanskrit: दाशराज्ञयुद्धम्}}, {{lang-en|Battle of the Ten Kings}}) কথা প্ৰথমে [[ঋকবেদ|ঋগবেদ]]ৰ সপ্তম মণ্ডলত উল্লেখ কৰা হৈছিল। ই পৰুশনি নদীৰ পাৰত ভাৰত জনগোষ্ঠীৰ সুদাস নামৰ এজন ৰজা আৰু পুৰু, যদু, তুৰ্বাস, অনু, দ্ৰুহ্যু, আলিনা, পক্ষ, ভালনা, শিৱ আৰু বিষানিন জনগোষ্ঠীৰ সংঘৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ভৰতসকলৰ নিৰ্ণায়ক বিজয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কুৰু ৰাজনীতিৰ গঠন হয়। ঋগ্বেদত উল্লেখ কৰা দহ ৰজাৰ যুদ্ধই হয়তো [[মহাভাৰত]]ত [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ|কুৰুক্ষেত্ৰ]] যুদ্ধৰ &quot;কাহিনীৰ 'কেন্দ্ৰ' গঠন কৰিছিল&quot;।
== যুদ্ধ ==
ঋগবেদৰ ৩ নং পুথিত উল্লেখ আছে যে ভাৰত জনগোষ্ঠীয়ে বিয়াছ নদী আৰু ছুটলেজ নদী পাৰ হৈ (ভৱিষ্যত) কুৰুক্ষেত্ৰ অঞ্চলৰ ফালে আগবাঢ়িছিল য'ত তেওঁলোকে ভাৰত-আৰ্য্য আৰু অভাৰত-আৰ্য্য উভয়ৰে নৱজাত (আৰু অস্থায়ী) আন্তঃজনজাতি মিত্ৰতা&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ৰ সন্মুখীন হৈছিল। এই মিত্ৰতাৰ সন্মুখীন হৈছিল এখন যুদ্ধত, যাৰ বৰ্ণনা ৭ নং কিতাপৰ ১৮ নং গীত (৫-২১ পদ)ত কৰা হৈছে। মাইকেল উইটজেলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ই হয়তো এজন বহিষ্কৃত পৰিয়ালৰ পুৰোহিতৰ আন্তঃজনজাতীয় ক্ষোভ বা ষড়যন্ত্ৰৰ ফল হ'ব পাৰে,{{Efn|Book 3 was composed by [[Vishwamitra]], the family priest of the Bharatas and makes no mention of the battle. Book 7 was composed by [[Vasistha]], who replaced Vishwamitra. However, Jamison rejects that there exists any evidence of Vasistha-Vishwamitra feud in RV.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;}} আনহাতে ৰণবীৰ চক্ৰৱৰ্তীয়ে যুক্তি আগবঢ়ায় যে এই যুদ্ধ সম্ভৱতঃ নদীসমূহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কৰা হৈছিল, যিবোৰ জলসিঞ্চনৰ বাবে জীৱনৰেখা আছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sinha|first=Kanad|date=2015|title=PROFESSOR V.K. THAKUR MEMORIAL PRIZED PAPER: WHEN THE BHŪPATI SOUGHT THE GOPATI'S WEALTH: LOCATING THE &quot;MAHĀBHĀRATA ECONOMY|url=https://www.jstor.org/stable/44156566|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=76|pages=67–68|jstor=44156566|issn=2249-1937|access-date=12 April 2021|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412153012/https://www.jstor.org/stable/44156566|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; গীতসমূহত ভাৰতৰ পৰা গৰু চুৰি কৰিবলৈ বিচৰা সন্মত জনগোষ্ঠীসমূহৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

উইটজেলে গীতসমূহৰ আটাইতকৈ &quot;বিশদ আৰু কৌশলী পুনৰ ব্যাখ্যা&quot; প্ৰস্তুত কৰা বুলি গণ্য কৰা হান্স-পিটাৰ শ্বমিটে আৰভি কৰ্পাছৰ ওপৰেৰে এক অনন্য কাব্যিক মুহূৰ্তৰ স্থান নিৰ্ণয় কৰে, জনজাতীয় মিত্ৰতাক উপহাস কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ কটু ইংগিত, উপমা আৰু ঠাট্টা-মস্কৰাৰ অসাধাৰণভাৱে প্ৰচুৰ ব্যৱহাৰত।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite journal|last=Stuhrmann|first=Rainer|date=2016-10-11|title=Die Zehnkönigsschlacht am Ravifluß|url=https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|journal=Electronic Journal of Vedic Studies|language=de|volume=23|issue=1|pages=1–61|doi=10.11588/ejvs.2016.1.933|issn=1084-7561|access-date=15 April 2021|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222135902/https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; সেই ইংগিতবোৰৰ কিছুমান যেন প্ৰসংগ-নিৰ্দিষ্ট আৰু (এতিয়াও) স্বীকৃতি নোপোৱাকৈয়ে আছে; ব্যৱহৃত আলংকাৰ আৰু অন্যান্য কাব্যিক যন্ত্ৰৰ পোহৰত বিশেষ শব্দৰ ব্যাখ্যাৰ বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক আছে।&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184|editor-last=Brereton|editor-first=Joel P.|volume=I|pages=880, 902-905, 923-925, 1015-1016|editor-last2=Jamison|editor-first2=Stephanie W.}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>klbld7kb51pw8cb5b3l8zp1tit8h56m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611066</id>
      <parentid>611065</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:03:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>/* তথ্যসূত্ৰ */</comment>
      <origin>611066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6169" sha1="sl8le1tgnm0k4z47ay1ms2ikj7qziqz" xml:space="preserve">'''দশ ৰজাৰ যুদ্ধ'''ৰ ({{lang-sa|Sanskrit: दाशराज्ञयुद्धम्}}, {{lang-en|Battle of the Ten Kings}}) কথা প্ৰথমে [[ঋকবেদ|ঋগবেদ]]ৰ সপ্তম মণ্ডলত উল্লেখ কৰা হৈছিল। ই পৰুশনি নদীৰ পাৰত ভাৰত জনগোষ্ঠীৰ সুদাস নামৰ এজন ৰজা আৰু পুৰু, যদু, তুৰ্বাস, অনু, দ্ৰুহ্যু, আলিনা, পক্ষ, ভালনা, শিৱ আৰু বিষানিন জনগোষ্ঠীৰ সংঘৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ভৰতসকলৰ নিৰ্ণায়ক বিজয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কুৰু ৰাজনীতিৰ গঠন হয়। ঋগ্বেদত উল্লেখ কৰা দহ ৰজাৰ যুদ্ধই হয়তো [[মহাভাৰত]]ত [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ|কুৰুক্ষেত্ৰ]] যুদ্ধৰ &quot;কাহিনীৰ 'কেন্দ্ৰ' গঠন কৰিছিল&quot;।
== যুদ্ধ ==
ঋগবেদৰ ৩ নং পুথিত উল্লেখ আছে যে ভাৰত জনগোষ্ঠীয়ে বিয়াছ নদী আৰু ছুটলেজ নদী পাৰ হৈ (ভৱিষ্যত) কুৰুক্ষেত্ৰ অঞ্চলৰ ফালে আগবাঢ়িছিল য'ত তেওঁলোকে ভাৰত-আৰ্য্য আৰু অভাৰত-আৰ্য্য উভয়ৰে নৱজাত (আৰু অস্থায়ী) আন্তঃজনজাতি মিত্ৰতা&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ৰ সন্মুখীন হৈছিল। এই মিত্ৰতাৰ সন্মুখীন হৈছিল এখন যুদ্ধত, যাৰ বৰ্ণনা ৭ নং কিতাপৰ ১৮ নং গীত (৫-২১ পদ)ত কৰা হৈছে। মাইকেল উইটজেলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ই হয়তো এজন বহিষ্কৃত পৰিয়ালৰ পুৰোহিতৰ আন্তঃজনজাতীয় ক্ষোভ বা ষড়যন্ত্ৰৰ ফল হ'ব পাৰে,{{Efn|Book 3 was composed by [[Vishwamitra]], the family priest of the Bharatas and makes no mention of the battle. Book 7 was composed by [[Vasistha]], who replaced Vishwamitra. However, Jamison rejects that there exists any evidence of Vasistha-Vishwamitra feud in RV.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;}} আনহাতে ৰণবীৰ চক্ৰৱৰ্তীয়ে যুক্তি আগবঢ়ায় যে এই যুদ্ধ সম্ভৱতঃ নদীসমূহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কৰা হৈছিল, যিবোৰ জলসিঞ্চনৰ বাবে জীৱনৰেখা আছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sinha|first=Kanad|date=2015|title=PROFESSOR V.K. THAKUR MEMORIAL PRIZED PAPER: WHEN THE BHŪPATI SOUGHT THE GOPATI'S WEALTH: LOCATING THE &quot;MAHĀBHĀRATA ECONOMY|url=https://www.jstor.org/stable/44156566|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=76|pages=67–68|jstor=44156566|issn=2249-1937|access-date=12 April 2021|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412153012/https://www.jstor.org/stable/44156566|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; গীতসমূহত ভাৰতৰ পৰা গৰু চুৰি কৰিবলৈ বিচৰা সন্মত জনগোষ্ঠীসমূহৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

উইটজেলে গীতসমূহৰ আটাইতকৈ &quot;বিশদ আৰু কৌশলী পুনৰ ব্যাখ্যা&quot; প্ৰস্তুত কৰা বুলি গণ্য কৰা হান্স-পিটাৰ শ্বমিটে আৰভি কৰ্পাছৰ ওপৰেৰে এক অনন্য কাব্যিক মুহূৰ্তৰ স্থান নিৰ্ণয় কৰে, জনজাতীয় মিত্ৰতাক উপহাস কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ কটু ইংগিত, উপমা আৰু ঠাট্টা-মস্কৰাৰ অসাধাৰণভাৱে প্ৰচুৰ ব্যৱহাৰত।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite journal|last=Stuhrmann|first=Rainer|date=2016-10-11|title=Die Zehnkönigsschlacht am Ravifluß|url=https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|journal=Electronic Journal of Vedic Studies|language=de|volume=23|issue=1|pages=1–61|doi=10.11588/ejvs.2016.1.933|issn=1084-7561|access-date=15 April 2021|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222135902/https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; সেই ইংগিতবোৰৰ কিছুমান যেন প্ৰসংগ-নিৰ্দিষ্ট আৰু (এতিয়াও) স্বীকৃতি নোপোৱাকৈয়ে আছে; ব্যৱহৃত আলংকাৰ আৰু অন্যান্য কাব্যিক যন্ত্ৰৰ পোহৰত বিশেষ শব্দৰ ব্যাখ্যাৰ বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক আছে।&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184|editor-last=Brereton|editor-first=Joel P.|volume=I|pages=880, 902-905, 923-925, 1015-1016|editor-last2=Jamison|editor-first2=Stephanie W.}}&lt;/ref&gt;

== Notes ==
{{Notelist}}
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>sl8le1tgnm0k4z47ay1ms2ikj7qziqz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611067</id>
      <parentid>611066</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:04:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <origin>611067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6520" sha1="hty2gqtyo3bal1tplc1rk3stnwyis6v" xml:space="preserve">'''দশ ৰজাৰ যুদ্ধ'''ৰ ({{lang-sa|Sanskrit: दाशराज्ञयुद्धम्}}, {{lang-en|Battle of the Ten Kings}}) কথা প্ৰথমে [[ঋকবেদ|ঋগবেদ]]ৰ সপ্তম মণ্ডলত উল্লেখ কৰা হৈছিল। ই পৰুশনি নদীৰ পাৰত ভাৰত জনগোষ্ঠীৰ সুদাস নামৰ এজন ৰজা আৰু পুৰু, যদু, তুৰ্বাস, অনু, দ্ৰুহ্যু, আলিনা, পক্ষ, ভালনা, শিৱ আৰু বিষানিন জনগোষ্ঠীৰ সংঘৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ভৰতসকলৰ নিৰ্ণায়ক বিজয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কুৰু ৰাজনীতিৰ গঠন হয়। ঋগ্বেদত উল্লেখ কৰা দহ ৰজাৰ যুদ্ধই হয়তো [[মহাভাৰত]]ত [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ|কুৰুক্ষেত্ৰ]] যুদ্ধৰ &quot;কাহিনীৰ 'কেন্দ্ৰ' গঠন কৰিছিল&quot;।
== যুদ্ধ ==
ঋগবেদৰ ৩ নং পুথিত উল্লেখ আছে যে ভাৰত জনগোষ্ঠীয়ে বিয়াছ নদী আৰু ছুটলেজ নদী পাৰ হৈ (ভৱিষ্যত) কুৰুক্ষেত্ৰ অঞ্চলৰ ফালে আগবাঢ়িছিল য'ত তেওঁলোকে ভাৰত-আৰ্য্য আৰু অভাৰত-আৰ্য্য উভয়ৰে নৱজাত (আৰু অস্থায়ী) আন্তঃজনজাতি মিত্ৰতা&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ৰ সন্মুখীন হৈছিল। এই মিত্ৰতাৰ সন্মুখীন হৈছিল এখন যুদ্ধত, যাৰ বৰ্ণনা ৭ নং কিতাপৰ ১৮ নং গীত (৫-২১ পদ)ত কৰা হৈছে। মাইকেল উইটজেলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ই হয়তো এজন বহিষ্কৃত পৰিয়ালৰ পুৰোহিতৰ আন্তঃজনজাতীয় ক্ষোভ বা ষড়যন্ত্ৰৰ ফল হ'ব পাৰে,{{Efn|৩ নং গ্ৰন্থখন ভৰতৰ পৰিয়ালৰ পুৰোহিত বিশ্বমিত্ৰই ৰচনা কৰিছিল আৰু ইয়াত যুদ্ধৰ কোনো উল্লেখ নাই। ৭ নং গ্ৰন্থখন বিশ্বমিত্ৰৰ ঠাইত বশিষ্ঠই ৰচনা কৰিছিল। কিন্তু জেমিচনে নাকচ কৰে যে আৰ ভিত বশিষ্ঠ-বিশ্বামিত্ৰৰ বিবাদৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;}} আনহাতে ৰণবীৰ চক্ৰৱৰ্তীয়ে যুক্তি আগবঢ়ায় যে এই যুদ্ধ সম্ভৱতঃ নদীসমূহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কৰা হৈছিল, যিবোৰ জলসিঞ্চনৰ বাবে জীৱনৰেখা আছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sinha|first=Kanad|date=2015|title=PROFESSOR V.K. THAKUR MEMORIAL PRIZED PAPER: WHEN THE BHŪPATI SOUGHT THE GOPATI'S WEALTH: LOCATING THE &quot;MAHĀBHĀRATA ECONOMY|url=https://www.jstor.org/stable/44156566|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=76|pages=67–68|jstor=44156566|issn=2249-1937|access-date=12 April 2021|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412153012/https://www.jstor.org/stable/44156566|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; গীতসমূহত ভাৰতৰ পৰা গৰু চুৰি কৰিবলৈ বিচৰা সন্মত জনগোষ্ঠীসমূহৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

উইটজেলে গীতসমূহৰ আটাইতকৈ &quot;বিশদ আৰু কৌশলী পুনৰ ব্যাখ্যা&quot; প্ৰস্তুত কৰা বুলি গণ্য কৰা হান্স-পিটাৰ শ্বমিটে আৰভি কৰ্পাছৰ ওপৰেৰে এক অনন্য কাব্যিক মুহূৰ্তৰ স্থান নিৰ্ণয় কৰে, জনজাতীয় মিত্ৰতাক উপহাস কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ কটু ইংগিত, উপমা আৰু ঠাট্টা-মস্কৰাৰ অসাধাৰণভাৱে প্ৰচুৰ ব্যৱহাৰত।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite journal|last=Stuhrmann|first=Rainer|date=2016-10-11|title=Die Zehnkönigsschlacht am Ravifluß|url=https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|journal=Electronic Journal of Vedic Studies|language=de|volume=23|issue=1|pages=1–61|doi=10.11588/ejvs.2016.1.933|issn=1084-7561|access-date=15 April 2021|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222135902/https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; সেই ইংগিতবোৰৰ কিছুমান যেন প্ৰসংগ-নিৰ্দিষ্ট আৰু (এতিয়াও) স্বীকৃতি নোপোৱাকৈয়ে আছে; ব্যৱহৃত আলংকাৰ আৰু অন্যান্য কাব্যিক যন্ত্ৰৰ পোহৰত বিশেষ শব্দৰ ব্যাখ্যাৰ বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক আছে।&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184|editor-last=Brereton|editor-first=Joel P.|volume=I|pages=880, 902-905, 923-925, 1015-1016|editor-last2=Jamison|editor-first2=Stephanie W.}}&lt;/ref&gt;

== Notes ==
{{Notelist}}
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>hty2gqtyo3bal1tplc1rk3stnwyis6v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611068</id>
      <parentid>611067</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:06:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>/* যুদ্ধ */</comment>
      <origin>611068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4396" sha1="lbwg8m3gdk6atga65ur80hhmuqc2qir" xml:space="preserve">'''দশ ৰজাৰ যুদ্ধ'''ৰ ({{lang-sa|Sanskrit: दाशराज्ञयुद्धम्}}, {{lang-en|Battle of the Ten Kings}}) কথা প্ৰথমে [[ঋকবেদ|ঋগবেদ]]ৰ সপ্তম মণ্ডলত উল্লেখ কৰা হৈছিল। ই পৰুশনি নদীৰ পাৰত ভাৰত জনগোষ্ঠীৰ সুদাস নামৰ এজন ৰজা আৰু পুৰু, যদু, তুৰ্বাস, অনু, দ্ৰুহ্যু, আলিনা, পক্ষ, ভালনা, শিৱ আৰু বিষানিন জনগোষ্ঠীৰ সংঘৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ভৰতসকলৰ নিৰ্ণায়ক বিজয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কুৰু ৰাজনীতিৰ গঠন হয়। ঋগ্বেদত উল্লেখ কৰা দহ ৰজাৰ যুদ্ধই হয়তো [[মহাভাৰত]]ত [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ|কুৰুক্ষেত্ৰ]] যুদ্ধৰ &quot;কাহিনীৰ 'কেন্দ্ৰ' গঠন কৰিছিল&quot;।
== যুদ্ধ ==
ঋগবেদৰ ৩ নং পুথিত উল্লেখ আছে যে ভাৰত জনগোষ্ঠীয়ে বিয়াছ নদী আৰু ছুটলেজ নদী পাৰ হৈ (ভৱিষ্যত) কুৰুক্ষেত্ৰ অঞ্চলৰ ফালে আগবাঢ়িছিল য'ত তেওঁলোকে ভাৰত-আৰ্য্য আৰু অভাৰত-আৰ্য্য উভয়ৰে নৱজাত (আৰু অস্থায়ী) আন্তঃজনজাতি মিত্ৰতা&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ৰ সন্মুখীন হৈছিল। এই মিত্ৰতাৰ সন্মুখীন হৈছিল এখন যুদ্ধত, যাৰ বৰ্ণনা ৭ নং কিতাপৰ ১৮ নং গীত (৫-২১ পদ)ত কৰা হৈছে। মাইকেল উইটজেলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ই হয়তো এজন বহিষ্কৃত পৰিয়ালৰ পুৰোহিতৰ আন্তঃজনজাতীয় ক্ষোভ বা ষড়যন্ত্ৰৰ ফল হ'ব পাৰে,{{Efn|৩ নং গ্ৰন্থখন ভৰতৰ পৰিয়ালৰ পুৰোহিত বিশ্বমিত্ৰই ৰচনা কৰিছিল আৰু ইয়াত যুদ্ধৰ কোনো উল্লেখ নাই। ৭ নং গ্ৰন্থখন বিশ্বমিত্ৰৰ ঠাইত বশিষ্ঠই ৰচনা কৰিছিল। কিন্তু জেমিচনে নাকচ কৰে যে আৰ ভিত বশিষ্ঠ-বিশ্বামিত্ৰৰ বিবাদৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;}} আনহাতে ৰণবীৰ চক্ৰৱৰ্তীয়ে যুক্তি আগবঢ়ায় যে এই যুদ্ধ সম্ভৱতঃ নদীসমূহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কৰা হৈছিল, যিবোৰ জলসিঞ্চনৰ বাবে জীৱনৰেখা আছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sinha|first=Kanad|date=2015|title=PROFESSOR V.K. THAKUR MEMORIAL PRIZED PAPER: WHEN THE BHŪPATI SOUGHT THE GOPATI'S WEALTH: LOCATING THE &quot;MAHĀBHĀRATA ECONOMY|url=https://www.jstor.org/stable/44156566|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=76|pages=67–68|jstor=44156566|issn=2249-1937|access-date=12 April 2021|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412153012/https://www.jstor.org/stable/44156566|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; গীতসমূহত ভাৰতৰ পৰা গৰু চুৰি কৰিবলৈ বিচৰা সন্মত জনগোষ্ঠীসমূহৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Notes ==
{{Notelist}}
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>lbwg8m3gdk6atga65ur80hhmuqc2qir</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611069</id>
      <parentid>611068</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:07:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/Ishanjyotibora|Ishanjyotibora]] ([[User talk:Ishanjyotibora|আলোচনা]])-ই কৰা [[Special:Diff/611068|611068]] নম্বৰ সম্পাদনাটো বাতিল কৰা হৈছে</comment>
      <origin>611069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6520" sha1="hty2gqtyo3bal1tplc1rk3stnwyis6v" xml:space="preserve">'''দশ ৰজাৰ যুদ্ধ'''ৰ ({{lang-sa|Sanskrit: दाशराज्ञयुद्धम्}}, {{lang-en|Battle of the Ten Kings}}) কথা প্ৰথমে [[ঋকবেদ|ঋগবেদ]]ৰ সপ্তম মণ্ডলত উল্লেখ কৰা হৈছিল। ই পৰুশনি নদীৰ পাৰত ভাৰত জনগোষ্ঠীৰ সুদাস নামৰ এজন ৰজা আৰু পুৰু, যদু, তুৰ্বাস, অনু, দ্ৰুহ্যু, আলিনা, পক্ষ, ভালনা, শিৱ আৰু বিষানিন জনগোষ্ঠীৰ সংঘৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ভৰতসকলৰ নিৰ্ণায়ক বিজয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কুৰু ৰাজনীতিৰ গঠন হয়। ঋগ্বেদত উল্লেখ কৰা দহ ৰজাৰ যুদ্ধই হয়তো [[মহাভাৰত]]ত [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ|কুৰুক্ষেত্ৰ]] যুদ্ধৰ &quot;কাহিনীৰ 'কেন্দ্ৰ' গঠন কৰিছিল&quot;।
== যুদ্ধ ==
ঋগবেদৰ ৩ নং পুথিত উল্লেখ আছে যে ভাৰত জনগোষ্ঠীয়ে বিয়াছ নদী আৰু ছুটলেজ নদী পাৰ হৈ (ভৱিষ্যত) কুৰুক্ষেত্ৰ অঞ্চলৰ ফালে আগবাঢ়িছিল য'ত তেওঁলোকে ভাৰত-আৰ্য্য আৰু অভাৰত-আৰ্য্য উভয়ৰে নৱজাত (আৰু অস্থায়ী) আন্তঃজনজাতি মিত্ৰতা&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ৰ সন্মুখীন হৈছিল। এই মিত্ৰতাৰ সন্মুখীন হৈছিল এখন যুদ্ধত, যাৰ বৰ্ণনা ৭ নং কিতাপৰ ১৮ নং গীত (৫-২১ পদ)ত কৰা হৈছে। মাইকেল উইটজেলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ই হয়তো এজন বহিষ্কৃত পৰিয়ালৰ পুৰোহিতৰ আন্তঃজনজাতীয় ক্ষোভ বা ষড়যন্ত্ৰৰ ফল হ'ব পাৰে,{{Efn|৩ নং গ্ৰন্থখন ভৰতৰ পৰিয়ালৰ পুৰোহিত বিশ্বমিত্ৰই ৰচনা কৰিছিল আৰু ইয়াত যুদ্ধৰ কোনো উল্লেখ নাই। ৭ নং গ্ৰন্থখন বিশ্বমিত্ৰৰ ঠাইত বশিষ্ঠই ৰচনা কৰিছিল। কিন্তু জেমিচনে নাকচ কৰে যে আৰ ভিত বশিষ্ঠ-বিশ্বামিত্ৰৰ বিবাদৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;}} আনহাতে ৰণবীৰ চক্ৰৱৰ্তীয়ে যুক্তি আগবঢ়ায় যে এই যুদ্ধ সম্ভৱতঃ নদীসমূহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কৰা হৈছিল, যিবোৰ জলসিঞ্চনৰ বাবে জীৱনৰেখা আছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sinha|first=Kanad|date=2015|title=PROFESSOR V.K. THAKUR MEMORIAL PRIZED PAPER: WHEN THE BHŪPATI SOUGHT THE GOPATI'S WEALTH: LOCATING THE &quot;MAHĀBHĀRATA ECONOMY|url=https://www.jstor.org/stable/44156566|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=76|pages=67–68|jstor=44156566|issn=2249-1937|access-date=12 April 2021|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412153012/https://www.jstor.org/stable/44156566|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; গীতসমূহত ভাৰতৰ পৰা গৰু চুৰি কৰিবলৈ বিচৰা সন্মত জনগোষ্ঠীসমূহৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

উইটজেলে গীতসমূহৰ আটাইতকৈ &quot;বিশদ আৰু কৌশলী পুনৰ ব্যাখ্যা&quot; প্ৰস্তুত কৰা বুলি গণ্য কৰা হান্স-পিটাৰ শ্বমিটে আৰভি কৰ্পাছৰ ওপৰেৰে এক অনন্য কাব্যিক মুহূৰ্তৰ স্থান নিৰ্ণয় কৰে, জনজাতীয় মিত্ৰতাক উপহাস কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ কটু ইংগিত, উপমা আৰু ঠাট্টা-মস্কৰাৰ অসাধাৰণভাৱে প্ৰচুৰ ব্যৱহাৰত।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite journal|last=Stuhrmann|first=Rainer|date=2016-10-11|title=Die Zehnkönigsschlacht am Ravifluß|url=https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|journal=Electronic Journal of Vedic Studies|language=de|volume=23|issue=1|pages=1–61|doi=10.11588/ejvs.2016.1.933|issn=1084-7561|access-date=15 April 2021|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222135902/https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; সেই ইংগিতবোৰৰ কিছুমান যেন প্ৰসংগ-নিৰ্দিষ্ট আৰু (এতিয়াও) স্বীকৃতি নোপোৱাকৈয়ে আছে; ব্যৱহৃত আলংকাৰ আৰু অন্যান্য কাব্যিক যন্ত্ৰৰ পোহৰত বিশেষ শব্দৰ ব্যাখ্যাৰ বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক আছে।&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184|editor-last=Brereton|editor-first=Joel P.|volume=I|pages=880, 902-905, 923-925, 1015-1016|editor-last2=Jamison|editor-first2=Stephanie W.}}&lt;/ref&gt;

== Notes ==
{{Notelist}}
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>hty2gqtyo3bal1tplc1rk3stnwyis6v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611070</id>
      <parentid>611069</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:08:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>/* যুদ্ধ */</comment>
      <origin>611070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6712" sha1="sqhfoxhqxioi6jvrk3aug93m7n1naaq" xml:space="preserve">'''দশ ৰজাৰ যুদ্ধ'''ৰ ({{lang-sa|Sanskrit: दाशराज्ञयुद्धम्}}, {{lang-en|Battle of the Ten Kings}}) কথা প্ৰথমে [[ঋকবেদ|ঋগবেদ]]ৰ সপ্তম মণ্ডলত উল্লেখ কৰা হৈছিল। ই পৰুশনি নদীৰ পাৰত ভাৰত জনগোষ্ঠীৰ সুদাস নামৰ এজন ৰজা আৰু পুৰু, যদু, তুৰ্বাস, অনু, দ্ৰুহ্যু, আলিনা, পক্ষ, ভালনা, শিৱ আৰু বিষানিন জনগোষ্ঠীৰ সংঘৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ভৰতসকলৰ নিৰ্ণায়ক বিজয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কুৰু ৰাজনীতিৰ গঠন হয়। ঋগ্বেদত উল্লেখ কৰা দহ ৰজাৰ যুদ্ধই হয়তো [[মহাভাৰত]]ত [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ|কুৰুক্ষেত্ৰ]] যুদ্ধৰ &quot;কাহিনীৰ 'কেন্দ্ৰ' গঠন কৰিছিল&quot;।
== যুদ্ধ ==
ঋগবেদৰ ৩ নং পুথিত উল্লেখ আছে যে ভাৰত জনগোষ্ঠীয়ে বিয়াছ নদী আৰু ছুটলেজ নদী পাৰ হৈ (ভৱিষ্যত) কুৰুক্ষেত্ৰ অঞ্চলৰ ফালে আগবাঢ়িছিল য'ত তেওঁলোকে ভাৰত-আৰ্য্য আৰু অভাৰত-আৰ্য্য উভয়ৰে নৱজাত (আৰু অস্থায়ী) আন্তঃজনজাতি মিত্ৰতা&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ৰ সন্মুখীন হৈছিল। এই মিত্ৰতাৰ সন্মুখীন হৈছিল এখন যুদ্ধত, যাৰ বৰ্ণনা ৭ নং কিতাপৰ ১৮ নং গীত (৫-২১ পদ)ত কৰা হৈছে। মাইকেল উইটজেলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ই হয়তো এজন বহিষ্কৃত পৰিয়ালৰ পুৰোহিতৰ আন্তঃজনজাতীয় ক্ষোভ বা ষড়যন্ত্ৰৰ ফল হ'ব পাৰে,{{Efn|৩ নং গ্ৰন্থখন ভৰতৰ পৰিয়ালৰ পুৰোহিত বিশ্বমিত্ৰই ৰচনা কৰিছিল আৰু ইয়াত যুদ্ধৰ কোনো উল্লেখ নাই। ৭ নং গ্ৰন্থখন বিশ্বমিত্ৰৰ ঠাইত বশিষ্ঠই ৰচনা কৰিছিল। কিন্তু জেমিচনে নাকচ কৰে যে আৰ ভিত বশিষ্ঠ-বিশ্বামিত্ৰৰ বিবাদৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;}} আনহাতে ৰণবীৰ চক্ৰৱৰ্তীয়ে যুক্তি আগবঢ়ায় যে এই যুদ্ধ সম্ভৱতঃ নদীসমূহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কৰা হৈছিল, যিবোৰ জলসিঞ্চনৰ বাবে জীৱনৰেখা আছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sinha|first=Kanad|date=2015|title=PROFESSOR V.K. THAKUR MEMORIAL PRIZED PAPER: WHEN THE BHŪPATI SOUGHT THE GOPATI'S WEALTH: LOCATING THE &quot;MAHĀBHĀRATA ECONOMY|url=https://www.jstor.org/stable/44156566|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=76|pages=67–68|jstor=44156566|issn=2249-1937|access-date=12 April 2021|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412153012/https://www.jstor.org/stable/44156566|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; গীতসমূহত ভাৰতৰ পৰা গৰু চুৰি কৰিবলৈ বিচৰা সন্মত জনগোষ্ঠীসমূহৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

মাইকেল উইটজেলে তেওঁৰ ৰচনাক অতিশয় প্ৰশংসা কৰা পণ্ডিত হান্স-পিটাৰ শ্বমিটে যুক্তি দিছিল যে দহ ৰজাৰ যুদ্ধৰ বৰ্ণনা কৰা গীতবোৰত বিৰোধী জনজাতীয় মিত্ৰতাক উপহাস কৰাৰ লক্ষ্যৰে বহু পৰিমাণে কটুক্তি, শব্দৰ খেলা, তুলনা আৰু পৰোক্ষ কৌতুক আছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite journal|last=Stuhrmann|first=Rainer|date=2016-10-11|title=Die Zehnkönigsschlacht am Ravifluß|url=https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|journal=Electronic Journal of Vedic Studies|language=de|volume=23|issue=1|pages=1–61|doi=10.11588/ejvs.2016.1.933|issn=1084-7561|access-date=15 April 2021|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222135902/https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; শ্বমিটৰ মতে এই শৈলী ঋগবেদত অস্বাভাৱিকভাৱে প্ৰধান। কিন্তু এই উল্লেখসমূহৰ বহুখিনি সেই সময়ৰ ঐতিহাসিক প্ৰেক্ষাপটৰ লগত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল আৰু আধুনিক পাঠকৰ বাবে ইয়াক বুজিবলৈ কঠিন। ফলত গীতবোৰত ব্যৱহৃত জটিল কাব্যিক ভাষাৰ বাবে পণ্ডিতসকলৰ কিছুমান শব্দ আৰু অংশৰ অৰ্থ সম্পৰ্কে প্ৰায়ে মতানৈক্য হয়।&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184|editor-last=Brereton|editor-first=Joel P.|volume=I|pages=880, 902-905, 923-925, 1015-1016|editor-last2=Jamison|editor-first2=Stephanie W.}}&lt;/ref&gt;

== Notes ==
{{Notelist}}
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>sqhfoxhqxioi6jvrk3aug93m7n1naaq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611072</id>
      <parentid>611070</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T08:02:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <origin>611072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6730" sha1="e7rijx1734fj7qi92oocray9kylbv4h" xml:space="preserve">{{edit conflict}}
'''দশ ৰজাৰ যুদ্ধ'''ৰ ({{lang-sa|Sanskrit: दाशराज्ञयुद्धम्}}, {{lang-en|Battle of the Ten Kings}}) কথা প্ৰথমে [[ঋকবেদ|ঋগবেদ]]ৰ সপ্তম মণ্ডলত উল্লেখ কৰা হৈছিল। ই পৰুশনি নদীৰ পাৰত ভাৰত জনগোষ্ঠীৰ সুদাস নামৰ এজন ৰজা আৰু পুৰু, যদু, তুৰ্বাস, অনু, দ্ৰুহ্যু, আলিনা, পক্ষ, ভালনা, শিৱ আৰু বিষানিন জনগোষ্ঠীৰ সংঘৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ভৰতসকলৰ নিৰ্ণায়ক বিজয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কুৰু ৰাজনীতিৰ গঠন হয়। ঋগ্বেদত উল্লেখ কৰা দহ ৰজাৰ যুদ্ধই হয়তো [[মহাভাৰত]]ত [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ|কুৰুক্ষেত্ৰ]] যুদ্ধৰ &quot;কাহিনীৰ 'কেন্দ্ৰ' গঠন কৰিছিল&quot;।
== যুদ্ধ ==
ঋগবেদৰ ৩ নং পুথিত উল্লেখ আছে যে ভাৰত জনগোষ্ঠীয়ে বিয়াছ নদী আৰু ছুটলেজ নদী পাৰ হৈ (ভৱিষ্যত) কুৰুক্ষেত্ৰ অঞ্চলৰ ফালে আগবাঢ়িছিল য'ত তেওঁলোকে ভাৰত-আৰ্য্য আৰু অভাৰত-আৰ্য্য উভয়ৰে নৱজাত (আৰু অস্থায়ী) আন্তঃজনজাতি মিত্ৰতা&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ৰ সন্মুখীন হৈছিল। এই মিত্ৰতাৰ সন্মুখীন হৈছিল এখন যুদ্ধত, যাৰ বৰ্ণনা ৭ নং কিতাপৰ ১৮ নং গীত (৫-২১ পদ)ত কৰা হৈছে। মাইকেল উইটজেলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ই হয়তো এজন বহিষ্কৃত পৰিয়ালৰ পুৰোহিতৰ আন্তঃজনজাতীয় ক্ষোভ বা ষড়যন্ত্ৰৰ ফল হ'ব পাৰে,{{Efn|৩ নং গ্ৰন্থখন ভৰতৰ পৰিয়ালৰ পুৰোহিত বিশ্বমিত্ৰই ৰচনা কৰিছিল আৰু ইয়াত যুদ্ধৰ কোনো উল্লেখ নাই। ৭ নং গ্ৰন্থখন বিশ্বমিত্ৰৰ ঠাইত বশিষ্ঠই ৰচনা কৰিছিল। কিন্তু জেমিচনে নাকচ কৰে যে আৰ ভিত বশিষ্ঠ-বিশ্বামিত্ৰৰ বিবাদৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;}} আনহাতে ৰণবীৰ চক্ৰৱৰ্তীয়ে যুক্তি আগবঢ়ায় যে এই যুদ্ধ সম্ভৱতঃ নদীসমূহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কৰা হৈছিল, যিবোৰ জলসিঞ্চনৰ বাবে জীৱনৰেখা আছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sinha|first=Kanad|date=2015|title=PROFESSOR V.K. THAKUR MEMORIAL PRIZED PAPER: WHEN THE BHŪPATI SOUGHT THE GOPATI'S WEALTH: LOCATING THE &quot;MAHĀBHĀRATA ECONOMY|url=https://www.jstor.org/stable/44156566|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=76|pages=67–68|jstor=44156566|issn=2249-1937|access-date=12 April 2021|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412153012/https://www.jstor.org/stable/44156566|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; গীতসমূহত ভাৰতৰ পৰা গৰু চুৰি কৰিবলৈ বিচৰা সন্মত জনগোষ্ঠীসমূহৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

মাইকেল উইটজেলে তেওঁৰ ৰচনাক অতিশয় প্ৰশংসা কৰা পণ্ডিত হান্স-পিটাৰ শ্বমিটে যুক্তি দিছিল যে দহ ৰজাৰ যুদ্ধৰ বৰ্ণনা কৰা গীতবোৰত বিৰোধী জনজাতীয় মিত্ৰতাক উপহাস কৰাৰ লক্ষ্যৰে বহু পৰিমাণে কটুক্তি, শব্দৰ খেলা, তুলনা আৰু পৰোক্ষ কৌতুক আছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite journal|last=Stuhrmann|first=Rainer|date=2016-10-11|title=Die Zehnkönigsschlacht am Ravifluß|url=https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|journal=Electronic Journal of Vedic Studies|language=de|volume=23|issue=1|pages=1–61|doi=10.11588/ejvs.2016.1.933|issn=1084-7561|access-date=15 April 2021|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222135902/https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; শ্বমিটৰ মতে এই শৈলী ঋগবেদত অস্বাভাৱিকভাৱে প্ৰধান। কিন্তু এই উল্লেখসমূহৰ বহুখিনি সেই সময়ৰ ঐতিহাসিক প্ৰেক্ষাপটৰ লগত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল আৰু আধুনিক পাঠকৰ বাবে ইয়াক বুজিবলৈ কঠিন। ফলত গীতবোৰত ব্যৱহৃত জটিল কাব্যিক ভাষাৰ বাবে পণ্ডিতসকলৰ কিছুমান শব্দ আৰু অংশৰ অৰ্থ সম্পৰ্কে প্ৰায়ে মতানৈক্য হয়।&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184|editor-last=Brereton|editor-first=Joel P.|volume=I|pages=880, 902-905, 923-925, 1015-1016|editor-last2=Jamison|editor-first2=Stephanie W.}}&lt;/ref&gt;

== Notes ==
{{Notelist}}
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>e7rijx1734fj7qi92oocray9kylbv4h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611073</id>
      <parentid>611072</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T09:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <origin>611073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7672" sha1="hty150drvvlppnqi2qp14df3hjusu0b" xml:space="preserve">{{edit conflict}}
'''দশ ৰজাৰ যুদ্ধ'''ৰ ({{lang-sa|Sanskrit: दाशराज्ञयुद्धम्}}, {{lang-en|Battle of the Ten Kings}}) কথা প্ৰথমে [[ঋকবেদ|ঋগবেদ]]ৰ সপ্তম মণ্ডলত উল্লেখ কৰা হৈছিল। ই পৰুশনি নদীৰ পাৰত ভাৰত জনগোষ্ঠীৰ সুদাস নামৰ এজন ৰজা আৰু পুৰু, যদু, তুৰ্বাস, অনু, দ্ৰুহ্যু, আলিনা, পক্ষ, ভালনা, শিৱ আৰু বিষানিন জনগোষ্ঠীৰ সংঘৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ভৰতসকলৰ নিৰ্ণায়ক বিজয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কুৰু ৰাজনীতিৰ গঠন হয়। ঋগ্বেদত উল্লেখ কৰা দহ ৰজাৰ যুদ্ধই হয়তো [[মহাভাৰত]]ত [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ|কুৰুক্ষেত্ৰ]] যুদ্ধৰ &quot;কাহিনীৰ 'কেন্দ্ৰ' গঠন কৰিছিল&quot;।
== যুদ্ধ ==
ঋগবেদৰ ৩ নং পুথিত উল্লেখ আছে যে ভাৰত জনগোষ্ঠীয়ে বিয়াছ নদী আৰু ছুটলেজ নদী পাৰ হৈ (ভৱিষ্যত) কুৰুক্ষেত্ৰ অঞ্চলৰ ফালে আগবাঢ়িছিল য'ত তেওঁলোকে ভাৰত-আৰ্য্য আৰু অভাৰত-আৰ্য্য উভয়ৰে নৱজাত (আৰু অস্থায়ী) আন্তঃজনজাতি মিত্ৰতা&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ৰ সন্মুখীন হৈছিল। এই মিত্ৰতাৰ সন্মুখীন হৈছিল এখন যুদ্ধত, যাৰ বৰ্ণনা ৭ নং কিতাপৰ ১৮ নং গীত (৫-২১ পদ)ত কৰা হৈছে। মাইকেল উইটজেলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ই হয়তো এজন বহিষ্কৃত পৰিয়ালৰ পুৰোহিতৰ আন্তঃজনজাতীয় ক্ষোভ বা ষড়যন্ত্ৰৰ ফল হ'ব পাৰে,{{Efn|৩ নং গ্ৰন্থখন ভৰতৰ পৰিয়ালৰ পুৰোহিত বিশ্বমিত্ৰই ৰচনা কৰিছিল আৰু ইয়াত যুদ্ধৰ কোনো উল্লেখ নাই। ৭ নং গ্ৰন্থখন বিশ্বমিত্ৰৰ ঠাইত বশিষ্ঠই ৰচনা কৰিছিল। কিন্তু জেমিচনে নাকচ কৰে যে আৰ ভিত বশিষ্ঠ-বিশ্বামিত্ৰৰ বিবাদৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;}} আনহাতে ৰণবীৰ চক্ৰৱৰ্তীয়ে যুক্তি আগবঢ়ায় যে এই যুদ্ধ সম্ভৱতঃ নদীসমূহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কৰা হৈছিল, যিবোৰ জলসিঞ্চনৰ বাবে জীৱনৰেখা আছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Witzel|first=Michael|url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110816433-009/html|title=The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Language, Material Culture and Ethnicity|publisher=De Gruyter|year=1995|isbn=978-3-11-081643-3|editor-last=Erdosy|editor-first=George|series=Indian Philology and South Asian Studies|location=|language=en|chapter=4. Early Indian history: Linguistic and textual parametres|pages=85–125|doi=10.1515/9783110816433-009|s2cid=238465491|chapter-url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110816433-009/html|access-date=12 April 2021|archive-date=12 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812051405/https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110816433-009/html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sinha|first=Kanad|date=2015|title=PROFESSOR V.K. THAKUR MEMORIAL PRIZED PAPER: WHEN THE BHŪPATI SOUGHT THE GOPATI'S WEALTH: LOCATING THE &quot;MAHĀBHĀRATA ECONOMY|url=https://www.jstor.org/stable/44156566|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=76|pages=67–68|jstor=44156566|issn=2249-1937|access-date=12 April 2021|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412153012/https://www.jstor.org/stable/44156566|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot;&gt;{{cite journal|last=Schmidt|first=Hans-Peter|date=March 1980|title=Notes on Rgveda 7.18.5–10|journal=Indica|volume=17|pages=41–47|issn=0019-686X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; গীতসমূহত ভাৰতৰ পৰা গৰু চুৰি কৰিবলৈ বিচৰা সন্মত জনগোষ্ঠীসমূহৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

মাইকেল উইটজেলে তেওঁৰ ৰচনাক অতিশয় প্ৰশংসা কৰা পণ্ডিত হান্স-পিটাৰ শ্বমিটে যুক্তি দিছিল যে দহ ৰজাৰ যুদ্ধৰ বৰ্ণনা কৰা গীতবোৰত বিৰোধী জনজাতীয় মিত্ৰতাক উপহাস কৰাৰ লক্ষ্যৰে বহু পৰিমাণে কটুক্তি, শব্দৰ খেলা, তুলনা আৰু পৰোক্ষ কৌতুক আছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite journal|last=Stuhrmann|first=Rainer|date=2016-10-11|title=Die Zehnkönigsschlacht am Ravifluß|url=https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|journal=Electronic Journal of Vedic Studies|language=de|volume=23|issue=1|pages=1–61|doi=10.11588/ejvs.2016.1.933|issn=1084-7561|access-date=15 April 2021|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222135902/https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; শ্বমিটৰ মতে এই শৈলী ঋগবেদত অস্বাভাৱিকভাৱে প্ৰধান। কিন্তু এই উল্লেখসমূহৰ বহুখিনি সেই সময়ৰ ঐতিহাসিক প্ৰেক্ষাপটৰ লগত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল আৰু আধুনিক পাঠকৰ বাবে ইয়াক বুজিবলৈ কঠিন। ফলত গীতবোৰত ব্যৱহৃত জটিল কাব্যিক ভাষাৰ বাবে পণ্ডিতসকলৰ কিছুমান শব্দ আৰু অংশৰ অৰ্থ সম্পৰ্কে প্ৰায়ে মতানৈক্য হয়।&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184|editor-last=Brereton|editor-first=Joel P.|volume=I|pages=880, 902-905, 923-925, 1015-1016|editor-last2=Jamison|editor-first2=Stephanie W.}}&lt;/ref&gt;

== Notes ==
{{Notelist}}
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>hty150drvvlppnqi2qp14df3hjusu0b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611074</id>
      <parentid>611073</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T09:38:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <origin>611074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7654" sha1="hcqr43bvjbwecffv6mjs90s6uzjrt1a" xml:space="preserve">'''দশ ৰজাৰ যুদ্ধ'''ৰ ({{lang-sa|Sanskrit: दाशराज्ञयुद्धम्}}, {{lang-en|Battle of the Ten Kings}}) কথা প্ৰথমে [[ঋকবেদ|ঋগবেদ]]ৰ সপ্তম মণ্ডলত উল্লেখ কৰা হৈছিল। ই পৰুশনি নদীৰ পাৰত ভাৰত জনগোষ্ঠীৰ সুদাস নামৰ এজন ৰজা আৰু পুৰু, যদু, তুৰ্বাস, অনু, দ্ৰুহ্যু, আলিনা, পক্ষ, ভালনা, শিৱ আৰু বিষানিন জনগোষ্ঠীৰ সংঘৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ভৰতসকলৰ নিৰ্ণায়ক বিজয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কুৰু ৰাজনীতিৰ গঠন হয়। ঋগ্বেদত উল্লেখ কৰা দহ ৰজাৰ যুদ্ধই হয়তো [[মহাভাৰত]]ত [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ|কুৰুক্ষেত্ৰ]] যুদ্ধৰ &quot;কাহিনীৰ 'কেন্দ্ৰ' গঠন কৰিছিল&quot;।
== যুদ্ধ ==
ঋগবেদৰ ৩ নং পুথিত উল্লেখ আছে যে ভাৰত জনগোষ্ঠীয়ে বিয়াছ নদী আৰু ছুটলেজ নদী পাৰ হৈ (ভৱিষ্যত) কুৰুক্ষেত্ৰ অঞ্চলৰ ফালে আগবাঢ়িছিল য'ত তেওঁলোকে ভাৰত-আৰ্য্য আৰু অভাৰত-আৰ্য্য উভয়ৰে নৱজাত (আৰু অস্থায়ী) আন্তঃজনজাতি মিত্ৰতা&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ৰ সন্মুখীন হৈছিল। এই মিত্ৰতাৰ সন্মুখীন হৈছিল এখন যুদ্ধত, যাৰ বৰ্ণনা ৭ নং কিতাপৰ ১৮ নং গীত (৫-২১ পদ)ত কৰা হৈছে। মাইকেল উইটজেলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ই হয়তো এজন বহিষ্কৃত পৰিয়ালৰ পুৰোহিতৰ আন্তঃজনজাতীয় ক্ষোভ বা ষড়যন্ত্ৰৰ ফল হ'ব পাৰে,{{Efn|৩ নং গ্ৰন্থখন ভৰতৰ পৰিয়ালৰ পুৰোহিত বিশ্বমিত্ৰই ৰচনা কৰিছিল আৰু ইয়াত যুদ্ধৰ কোনো উল্লেখ নাই। ৭ নং গ্ৰন্থখন বিশ্বমিত্ৰৰ ঠাইত বশিষ্ঠই ৰচনা কৰিছিল। কিন্তু জেমিচনে নাকচ কৰে যে আৰ ভিত বশিষ্ঠ-বিশ্বামিত্ৰৰ বিবাদৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;}} আনহাতে ৰণবীৰ চক্ৰৱৰ্তীয়ে যুক্তি আগবঢ়ায় যে এই যুদ্ধ সম্ভৱতঃ নদীসমূহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কৰা হৈছিল, যিবোৰ জলসিঞ্চনৰ বাবে জীৱনৰেখা আছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Witzel|first=Michael|url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110816433-009/html|title=The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Language, Material Culture and Ethnicity|publisher=De Gruyter|year=1995|isbn=978-3-11-081643-3|editor-last=Erdosy|editor-first=George|series=Indian Philology and South Asian Studies|location=|language=en|chapter=4. Early Indian history: Linguistic and textual parametres|pages=85–125|doi=10.1515/9783110816433-009|s2cid=238465491|chapter-url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110816433-009/html|access-date=12 April 2021|archive-date=12 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812051405/https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110816433-009/html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sinha|first=Kanad|date=2015|title=PROFESSOR V.K. THAKUR MEMORIAL PRIZED PAPER: WHEN THE BHŪPATI SOUGHT THE GOPATI'S WEALTH: LOCATING THE &quot;MAHĀBHĀRATA ECONOMY|url=https://www.jstor.org/stable/44156566|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=76|pages=67–68|jstor=44156566|issn=2249-1937|access-date=12 April 2021|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412153012/https://www.jstor.org/stable/44156566|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot;&gt;{{cite journal|last=Schmidt|first=Hans-Peter|date=March 1980|title=Notes on Rgveda 7.18.5–10|journal=Indica|volume=17|pages=41–47|issn=0019-686X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; গীতসমূহত ভাৰতৰ পৰা গৰু চুৰি কৰিবলৈ বিচৰা সন্মত জনগোষ্ঠীসমূহৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

মাইকেল উইটজেলে তেওঁৰ ৰচনাক অতিশয় প্ৰশংসা কৰা পণ্ডিত হান্স-পিটাৰ শ্বমিটে যুক্তি দিছিল যে দহ ৰজাৰ যুদ্ধৰ বৰ্ণনা কৰা গীতবোৰত বিৰোধী জনজাতীয় মিত্ৰতাক উপহাস কৰাৰ লক্ষ্যৰে বহু পৰিমাণে কটুক্তি, শব্দৰ খেলা, তুলনা আৰু পৰোক্ষ কৌতুক আছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite journal|last=Stuhrmann|first=Rainer|date=2016-10-11|title=Die Zehnkönigsschlacht am Ravifluß|url=https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|journal=Electronic Journal of Vedic Studies|language=de|volume=23|issue=1|pages=1–61|doi=10.11588/ejvs.2016.1.933|issn=1084-7561|access-date=15 April 2021|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222135902/https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; শ্বমিটৰ মতে এই শৈলী ঋগবেদত অস্বাভাৱিকভাৱে প্ৰধান। কিন্তু এই উল্লেখসমূহৰ বহুখিনি সেই সময়ৰ ঐতিহাসিক প্ৰেক্ষাপটৰ লগত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল আৰু আধুনিক পাঠকৰ বাবে ইয়াক বুজিবলৈ কঠিন। ফলত গীতবোৰত ব্যৱহৃত জটিল কাব্যিক ভাষাৰ বাবে পণ্ডিতসকলৰ কিছুমান শব্দ আৰু অংশৰ অৰ্থ সম্পৰ্কে প্ৰায়ে মতানৈক্য হয়।&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184|editor-last=Brereton|editor-first=Joel P.|volume=I|pages=880, 902-905, 923-925, 1015-1016|editor-last2=Jamison|editor-first2=Stephanie W.}}&lt;/ref&gt;

== Notes ==
{{Notelist}}
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>hcqr43bvjbwecffv6mjs90s6uzjrt1a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611075</id>
      <parentid>611074</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T09:38:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>/* Notes */</comment>
      <origin>611075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7662" sha1="58hhsn9ymshca4al4bn2iv20ajzmjow" xml:space="preserve">'''দশ ৰজাৰ যুদ্ধ'''ৰ ({{lang-sa|Sanskrit: दाशराज्ञयुद्धम्}}, {{lang-en|Battle of the Ten Kings}}) কথা প্ৰথমে [[ঋকবেদ|ঋগবেদ]]ৰ সপ্তম মণ্ডলত উল্লেখ কৰা হৈছিল। ই পৰুশনি নদীৰ পাৰত ভাৰত জনগোষ্ঠীৰ সুদাস নামৰ এজন ৰজা আৰু পুৰু, যদু, তুৰ্বাস, অনু, দ্ৰুহ্যু, আলিনা, পক্ষ, ভালনা, শিৱ আৰু বিষানিন জনগোষ্ঠীৰ সংঘৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ভৰতসকলৰ নিৰ্ণায়ক বিজয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কুৰু ৰাজনীতিৰ গঠন হয়। ঋগ্বেদত উল্লেখ কৰা দহ ৰজাৰ যুদ্ধই হয়তো [[মহাভাৰত]]ত [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ|কুৰুক্ষেত্ৰ]] যুদ্ধৰ &quot;কাহিনীৰ 'কেন্দ্ৰ' গঠন কৰিছিল&quot;।
== যুদ্ধ ==
ঋগবেদৰ ৩ নং পুথিত উল্লেখ আছে যে ভাৰত জনগোষ্ঠীয়ে বিয়াছ নদী আৰু ছুটলেজ নদী পাৰ হৈ (ভৱিষ্যত) কুৰুক্ষেত্ৰ অঞ্চলৰ ফালে আগবাঢ়িছিল য'ত তেওঁলোকে ভাৰত-আৰ্য্য আৰু অভাৰত-আৰ্য্য উভয়ৰে নৱজাত (আৰু অস্থায়ী) আন্তঃজনজাতি মিত্ৰতা&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ৰ সন্মুখীন হৈছিল। এই মিত্ৰতাৰ সন্মুখীন হৈছিল এখন যুদ্ধত, যাৰ বৰ্ণনা ৭ নং কিতাপৰ ১৮ নং গীত (৫-২১ পদ)ত কৰা হৈছে। মাইকেল উইটজেলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ই হয়তো এজন বহিষ্কৃত পৰিয়ালৰ পুৰোহিতৰ আন্তঃজনজাতীয় ক্ষোভ বা ষড়যন্ত্ৰৰ ফল হ'ব পাৰে,{{Efn|৩ নং গ্ৰন্থখন ভৰতৰ পৰিয়ালৰ পুৰোহিত বিশ্বমিত্ৰই ৰচনা কৰিছিল আৰু ইয়াত যুদ্ধৰ কোনো উল্লেখ নাই। ৭ নং গ্ৰন্থখন বিশ্বমিত্ৰৰ ঠাইত বশিষ্ঠই ৰচনা কৰিছিল। কিন্তু জেমিচনে নাকচ কৰে যে আৰ ভিত বশিষ্ঠ-বিশ্বামিত্ৰৰ বিবাদৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;}} আনহাতে ৰণবীৰ চক্ৰৱৰ্তীয়ে যুক্তি আগবঢ়ায় যে এই যুদ্ধ সম্ভৱতঃ নদীসমূহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কৰা হৈছিল, যিবোৰ জলসিঞ্চনৰ বাবে জীৱনৰেখা আছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Witzel|first=Michael|url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110816433-009/html|title=The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Language, Material Culture and Ethnicity|publisher=De Gruyter|year=1995|isbn=978-3-11-081643-3|editor-last=Erdosy|editor-first=George|series=Indian Philology and South Asian Studies|location=|language=en|chapter=4. Early Indian history: Linguistic and textual parametres|pages=85–125|doi=10.1515/9783110816433-009|s2cid=238465491|chapter-url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110816433-009/html|access-date=12 April 2021|archive-date=12 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812051405/https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110816433-009/html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sinha|first=Kanad|date=2015|title=PROFESSOR V.K. THAKUR MEMORIAL PRIZED PAPER: WHEN THE BHŪPATI SOUGHT THE GOPATI'S WEALTH: LOCATING THE &quot;MAHĀBHĀRATA ECONOMY|url=https://www.jstor.org/stable/44156566|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=76|pages=67–68|jstor=44156566|issn=2249-1937|access-date=12 April 2021|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412153012/https://www.jstor.org/stable/44156566|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot;&gt;{{cite journal|last=Schmidt|first=Hans-Peter|date=March 1980|title=Notes on Rgveda 7.18.5–10|journal=Indica|volume=17|pages=41–47|issn=0019-686X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; গীতসমূহত ভাৰতৰ পৰা গৰু চুৰি কৰিবলৈ বিচৰা সন্মত জনগোষ্ঠীসমূহৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

মাইকেল উইটজেলে তেওঁৰ ৰচনাক অতিশয় প্ৰশংসা কৰা পণ্ডিত হান্স-পিটাৰ শ্বমিটে যুক্তি দিছিল যে দহ ৰজাৰ যুদ্ধৰ বৰ্ণনা কৰা গীতবোৰত বিৰোধী জনজাতীয় মিত্ৰতাক উপহাস কৰাৰ লক্ষ্যৰে বহু পৰিমাণে কটুক্তি, শব্দৰ খেলা, তুলনা আৰু পৰোক্ষ কৌতুক আছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite journal|last=Stuhrmann|first=Rainer|date=2016-10-11|title=Die Zehnkönigsschlacht am Ravifluß|url=https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|journal=Electronic Journal of Vedic Studies|language=de|volume=23|issue=1|pages=1–61|doi=10.11588/ejvs.2016.1.933|issn=1084-7561|access-date=15 April 2021|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222135902/https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; শ্বমিটৰ মতে এই শৈলী ঋগবেদত অস্বাভাৱিকভাৱে প্ৰধান। কিন্তু এই উল্লেখসমূহৰ বহুখিনি সেই সময়ৰ ঐতিহাসিক প্ৰেক্ষাপটৰ লগত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল আৰু আধুনিক পাঠকৰ বাবে ইয়াক বুজিবলৈ কঠিন। ফলত গীতবোৰত ব্যৱহৃত জটিল কাব্যিক ভাষাৰ বাবে পণ্ডিতসকলৰ কিছুমান শব্দ আৰু অংশৰ অৰ্থ সম্পৰ্কে প্ৰায়ে মতানৈক্য হয়।&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184|editor-last=Brereton|editor-first=Joel P.|volume=I|pages=880, 902-905, 923-925, 1015-1016|editor-last2=Jamison|editor-first2=Stephanie W.}}&lt;/ref&gt;

== টোকা ==
{{Notelist}}

== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>58hhsn9ymshca4al4bn2iv20ajzmjow</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611076</id>
      <parentid>611075</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T09:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>/* যুদ্ধ */</comment>
      <origin>611076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7684" sha1="p9vzzy6ehackzw8xyfs9velffizbaiw" xml:space="preserve">'''দশ ৰজাৰ যুদ্ধ'''ৰ ({{lang-sa|Sanskrit: दाशराज्ञयुद्धम्}}, {{lang-en|Battle of the Ten Kings}}) কথা প্ৰথমে [[ঋকবেদ|ঋগবেদ]]ৰ সপ্তম মণ্ডলত উল্লেখ কৰা হৈছিল। ই পৰুশনি নদীৰ পাৰত ভাৰত জনগোষ্ঠীৰ সুদাস নামৰ এজন ৰজা আৰু পুৰু, যদু, তুৰ্বাস, অনু, দ্ৰুহ্যু, আলিনা, পক্ষ, ভালনা, শিৱ আৰু বিষানিন জনগোষ্ঠীৰ সংঘৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ভৰতসকলৰ নিৰ্ণায়ক বিজয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কুৰু ৰাজনীতিৰ গঠন হয়। ঋগ্বেদত উল্লেখ কৰা দহ ৰজাৰ যুদ্ধই হয়তো [[মহাভাৰত]]ত [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ|কুৰুক্ষেত্ৰ]] যুদ্ধৰ &quot;কাহিনীৰ 'কেন্দ্ৰ' গঠন কৰিছিল&quot;।
== যুদ্ধ ==
ঋগবেদৰ ৩ নং পুথিত উল্লেখ আছে যে ভাৰত জনগোষ্ঠীয়ে বিয়াছ নদী আৰু ছুটলেজ নদী পাৰ হৈ (ভৱিষ্যত) কুৰুক্ষেত্ৰ অঞ্চলৰ ফালে আগবাঢ়িছিল য'ত তেওঁলোকে ভাৰত-আৰ্য্য আৰু অভাৰত-আৰ্য্য উভয়ৰে নৱজাত (আৰু অস্থায়ী) আন্তঃজনজাতি মিত্ৰতা&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ৰ সন্মুখীন হৈছিল। এই মিত্ৰতাৰ সন্মুখীন হৈছিল এখন যুদ্ধত, যাৰ বৰ্ণনা ৭ নং কিতাপৰ ১৮ নং গীত (৫-২১ পদ)ত কৰা হৈছে। মাইকেল উইটজেলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ই হয়তো এজন বহিষ্কৃত পৰিয়ালৰ পুৰোহিতৰ আন্তঃজনজাতীয় ক্ষোভ বা ষড়যন্ত্ৰৰ ফল হ'ব পাৰে,{{Efn|৩ নং গ্ৰন্থখন ভৰতৰ পৰিয়ালৰ পুৰোহিত বিশ্বামিত্ৰই ৰচনা কৰিছিল আৰু ইয়াত যুদ্ধৰ কোনো উল্লেখ নাই। ৭ নং গ্ৰন্থখন [[বিশ্বামিত্ৰ]]ৰ ঠাইত [[বশিষ্ঠ]]ই ৰচনা কৰিছিল। কিন্তু জেমিচনে নাকচ ঋগবেদত বশিষ্ঠ-বিশ্বামিত্ৰৰ বিবাদৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱাৰ কথা নাকচ কৰে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;}} আনহাতে ৰণবীৰ চক্ৰৱৰ্তীয়ে যুক্তি আগবঢ়ায় যে এই যুদ্ধ সম্ভৱতঃ নদীসমূহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কৰা হৈছিল, যিবোৰ জলসিঞ্চনৰ বাবে জীৱনৰেখা আছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Witzel|first=Michael|url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110816433-009/html|title=The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Language, Material Culture and Ethnicity|publisher=De Gruyter|year=1995|isbn=978-3-11-081643-3|editor-last=Erdosy|editor-first=George|series=Indian Philology and South Asian Studies|location=|language=en|chapter=4. Early Indian history: Linguistic and textual parametres|pages=85–125|doi=10.1515/9783110816433-009|s2cid=238465491|chapter-url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110816433-009/html|access-date=12 April 2021|archive-date=12 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812051405/https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110816433-009/html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sinha|first=Kanad|date=2015|title=PROFESSOR V.K. THAKUR MEMORIAL PRIZED PAPER: WHEN THE BHŪPATI SOUGHT THE GOPATI'S WEALTH: LOCATING THE &quot;MAHĀBHĀRATA ECONOMY|url=https://www.jstor.org/stable/44156566|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=76|pages=67–68|jstor=44156566|issn=2249-1937|access-date=12 April 2021|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412153012/https://www.jstor.org/stable/44156566|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot;&gt;{{cite journal|last=Schmidt|first=Hans-Peter|date=March 1980|title=Notes on Rgveda 7.18.5–10|journal=Indica|volume=17|pages=41–47|issn=0019-686X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; গীতসমূহত ভাৰতৰ পৰা গৰু চুৰি কৰিবলৈ বিচৰা সন্মত জনগোষ্ঠীসমূহৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

মাইকেল উইটজেলে তেওঁৰ ৰচনাক অতিশয় প্ৰশংসা কৰা পণ্ডিত হান্স-পিটাৰ শ্বমিটে যুক্তি দিছিল যে দহ ৰজাৰ যুদ্ধৰ বৰ্ণনা কৰা গীতবোৰত বিৰোধী জনজাতীয় মিত্ৰতাক উপহাস কৰাৰ লক্ষ্যৰে বহু পৰিমাণে কটুক্তি, শব্দৰ খেলা, তুলনা আৰু পৰোক্ষ কৌতুক আছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite journal|last=Stuhrmann|first=Rainer|date=2016-10-11|title=Die Zehnkönigsschlacht am Ravifluß|url=https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|journal=Electronic Journal of Vedic Studies|language=de|volume=23|issue=1|pages=1–61|doi=10.11588/ejvs.2016.1.933|issn=1084-7561|access-date=15 April 2021|archive-date=22 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222135902/https://crossasia-journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/ejvs/article/view/933|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; শ্বমিটৰ মতে এই শৈলী ঋগবেদত অস্বাভাৱিকভাৱে প্ৰধান। কিন্তু এই উল্লেখসমূহৰ বহুখিনি সেই সময়ৰ ঐতিহাসিক প্ৰেক্ষাপটৰ লগত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল আৰু আধুনিক পাঠকৰ বাবে ইয়াক বুজিবলৈ কঠিন। ফলত গীতবোৰত ব্যৱহৃত জটিল কাব্যিক ভাষাৰ বাবে পণ্ডিতসকলৰ কিছুমান শব্দ আৰু অংশৰ অৰ্থ সম্পৰ্কে প্ৰায়ে মতানৈক্য হয়।&lt;ref name=&quot;schmidt1980&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184|editor-last=Brereton|editor-first=Joel P.|volume=I|pages=880, 902-905, 923-925, 1015-1016|editor-last2=Jamison|editor-first2=Stephanie W.}}&lt;/ref&gt;

== টোকা ==
{{Notelist}}

== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>p9vzzy6ehackzw8xyfs9velffizbaiw</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>