কোকৰাঝাৰ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="as">
  <siteinfo>
    <sitename>অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া</sitename>
    <dbname>aswiki</dbname>
    <base>https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.5</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">মাধ্যম</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">বিশেষ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">সদস্য</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">সদস্য বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ৱিকিপিডিয়া</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">চিত্ৰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">চিত্ৰ বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">মিডিয়াৱিকি</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">মিডিয়াৱিকি আলোচনা</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">সাঁচ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">সাঁচ বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">সহায়</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">সহায় বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">শ্ৰেণী</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">শ্ৰেণী বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ৱিকিচ'ৰা</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ৱিকিচ'ৰা আলোচনা</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>কোকৰাঝাৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8794</id>
    <revision>
      <id>611610</id>
      <parentid>568499</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T01:42:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34216-25</username>
        <id>50319</id>
      </contributor>
      <comment>/* উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি */ চৰণ নাৰ্জাৰী</comment>
      <origin>611610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15212" sha1="32ev9lk36n2wc7wrrsnz4cdi95kaa2h" xml:space="preserve">{{About|নগৰ|একে নামৰ ঠাই|কোকৰাঝাৰ জিলা}}
&lt;!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details --&gt;{{Infobox Indian jurisdiction |
native_name = কোকৰাঝাৰ |
type = নগৰ |
latd = 26.4 | longd = 90.27|
locator_position = right |
state_name = অসম |
Language_spoke= বড়ো, অসমীয়া, বাংলা, ৰাজবংশী উপভাষা, হিন্দী
district = [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]] |
leader_title =পৌৰপতি |
leader_name = |
altitude = 38|
population_as_of = 2001 |
population_total = 31152|
area_magnitude= sq. km |
area_total =  |
area_telephone = 03661 |
postal_code =783370 |
vehicle_code_range = |
sex_ratio = 52:50 |
unlocode = |
website = kokrajhar.gov.in|
footnotes = |
}}

'''কোকৰাঝাৰ''' ({{Lang-en|Kokrajhar}}; {{Lang-hi|कोकराझाड़}})   [[অসম]]ৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা]]ৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ নগৰ আৰু জিলা। কোকৰাঝাৰৰ বড়োফা নগৰত &quot;[[বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদ]]&quot;ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত। কোকৰাঝাৰ [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। 

==বুৎপত্তি==
কোকৰাঝাৰ দুটা শব্দৰে গঠিত: কোকৰা ৰ ৰ্অথ ভাজ আৰু ঝাৰৰ অৰ্থ বননি । এই দুই শব্দ মিলি কোকৰাঝাৰ শব্দ গঠন হৈছে।

==ইতিহাস==
[[File:Southern border of Bhutan1985.jpg|thumb|280px|১৮৬৫ চনৰ দুৱাৰ যুদ্ধৰ পূৰ্বে ভূটানৰ দক্ষিণ সীমাত বৰ্তমানৰ কোকৰাঝাৰ জিলাখন আছিল।]]

১৭ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰা বৰ্তমানৰ কোকৰাঝাৰ জিলা ভূটানৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল,&lt;ref&gt;&quot;While Bhutan generally enjoyed absolute possession of the eleven Bengal duars, its control over the seven Assam duars was not straightforward. Even during the Ahom rule, the Bhutanese did not gain full possession of the duar tracts. As a result, they are said to have harassed the population along the Assam frontiers with persistent incursions and raids.&quot;{{harvcol|Phuntsho|2013|p=394}}&lt;/ref&gt; ১৮৬৫ চনত দুৱাৰ যুদ্ধলৈকে ব্ৰিটিছে ভূটানৰ প্ৰভাৱ আঁতৰাই পিছলৈ ১৯৪৯ চনত এই অঞ্চলসমূহ ভাৰতীয় সংঘৰ অবিভক্ত গোৱালপাৰা জিলাত একত্ৰিত কৰে।

==ভূগোল==
কোকৰাঝাৰ ২৬.৪° উত্তৰ ৯০.২৭° পূবত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;[https://www.fallingrain.com/world/IN/03/Kokrajhar.html Falling Rain Genomics, Inc - Kokrajhar]&lt;/ref&gt;  ইয়াৰ গড় উচ্চতা ৩৮ মিটাৰ (১২৪ ফুট)।

==জলবায়ু==
{{Weather box
| location              = Kokrajhar 
| metric first          = Yes
| single line           = Yes
| Jan record high C     = 30
| Feb record high C     = 33
| Mar record high C     = 38
| Apr record high C     = 40
| May record high C     = 38
| Jun record high C     = 40
| Jul record high C     = 37
| Aug record high C     = 37
| Sep record high C     = 37
| Oct record high C     = 35
| Nov record high C     = 32
| Dec record high C     = 28
| year record high C    = 40
| Jan high C            = 23
| Feb high C            = 25
| Mar high C            = 30
| Apr high C            = 31
| May high C            = 31
| Jun high C            = 31
| Jul high C            = 32
| Aug high C            = 32
| Sep high C            = 31
| Oct high C            = 30
| Nov high C            = 27
| Dec high C            = 24
| year high C           = 29
| Jan low C             = 10
| Feb low C             = 12
| Mar low C             = 15
| Apr low C             = 20
| May low C             = 22
| Jun low C             = 25
| Jul low C             = 25
| Aug low C             = 25
| Sep low C             = 24
| Oct low C             = 21
| Nov low C             = 16
| Dec low C             = 11
| year low C            = 19
| Jan record low C      = -2
| Feb record low C      = -3
| Mar record low C      = 4
| Apr record low C      = 11
| May record low C      = 16
| Jun record low C      = 18
| Jul record low C      = 20
| Aug record low C      = 21
| Sep record low C      = 20
| Oct record low C      = 9
| Nov record low C      = 0
| Dec record low C      = -1
| year record low C     = -3
| Jan precipitation mm  = 11.4
| Feb precipitation mm  = 12.8
| Mar precipitation mm  = 57.7
| Apr precipitation mm  = 142.3
| May precipitation mm  = 248.0
| Jun precipitation mm  = 350.1
| Jul precipitation mm  = 353.6
| Aug precipitation mm  = 269.9
| Sep precipitation mm  = 166.2
| Oct precipitation mm  = 79.2
| Nov precipitation mm  = 19.4
| Dec precipitation mm  = 5.1
| year precipitation mm = 1717.7
| source 1              = wunderground.com&lt;ref name=weatherbox&gt;{{cite web | url                   = http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42182&amp;Units=both | title                   = Historical Weather for Delhi, India | access-date                   = 27 November 2008 | publisher                   = Weather Underground | archive-date                   = 6 January 2019 | archive-url                   = https://web.archive.org/web/20190106223201/https://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42182&amp;Units=both%20 | url-status                   = dead | archivedate                   = 6 January 2019 | archiveurl                   = https://web.archive.org/web/20190106223201/https://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42182&amp;Units=both%20 | deadurl                   = yes }}&lt;/ref&gt;
| date                  = November 2010}}

==জনগাঁথনি==
{{Pie chart 
|thumb = right 
|caption = কোকৰাঝাৰ চহৰৰ ধাৰ্মিক জনগাঁথনি (২০১১)&lt;ref&gt;{{cite web |title=C-1 Population By Religious Community |url=https://censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW18C-01%20MDDS.XLS |website=censusindia.gov.in |access-date=26 January 2021}}&lt;/ref&gt;
|label1 = [[হিন্দু]]
|value1 = 94.8
|color1 = orange
|label2 = [[ইছলাম]]
|value2 = 2.1
|color2 = green
|label3 = অন্যান্য 
|value3 = 3.1
|color3 = brown}}
২০০১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়ল অনুসৰি&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}&lt;/ref&gt;  কোকৰাঝাৰৰ জনসংখ্যা আছিল ৩১,১৫২ জন। জনসংখ্যাৰ ৫২% পুৰুষ আৰু ৪৮% মহিলা। কোকৰাঝাৰত গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৯%, যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ৭১%তকৈ বেছি: পুৰুষৰ সাক্ষৰতা ৮৪%, আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতা ৭৪%। কোকৰাঝাৰত ১০% জনসংখ্যা ৬ বছৰৰ তলৰ। জিলাখনৰ ৩টা মহকুমা হ'ল: কোকৰাঝাৰ, গোসাঁইগাঁও আৰু পৰবোতঝোৰা৷

===ভাষিক জনগাঁথনি===
কোকৰাঝাৰ চহৰৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ১৮,১৩০ জন বাংলা ভাষী, তাৰ পিছতে বডো ভাষী ৮,৫৪৯ জন, অসমীয়া ২,৭৫২ জন আৰু হিন্দী ভাষী ৪০২৪ জন।

জনগোষ্ঠী হিচাপে কোকৰাঝাৰ জিলাত বড়ো, কোচ ৰাজবংশী,নাথ যোগী, ৰাভা, আদিবাসী,গোৰ্খা, ঝাৰুৱা (মুছলমান কোচ),দেশী জনগোষ্ঠী,জলহা, বেঙ্গলী,পূৰ্ববঙ্গীয় মুছলমান ইত্যাদি আছে।

==পৰিবহন==
কোকৰাঝাৰ চহৰৰ পৰা ৬৬ কিলোমিটাৰ (৪১ মাইল) পশ্চিমে ৰূপচি বিমানবন্দৰ অৱস্থিত।

কোকৰাঝাৰত চৰকাৰী মালিকানাধীন অসম ৰাজ্যিক পৰিবহণ নিগম, বড়োলেণ্ড পৰিবহণ সেৱা আৰু বহুতো ব্যক্তিগত বাছ পৰিচালকৰ সেৱা আগবঢ়ায়।

উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলৱেৰ অন্তৰ্গত বৰাউনী–গুৱাহাটী লাইনৰ নতুন জলপাইগুৰি–নতুন বঙাইগাঁও অংশত অৱস্থিত কোকৰাঝাৰ ৰে'লৱে ষ্টেচনটো দেশৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে [[গুৱাহাটী]], [[কলকাতা]], [[নতুন দিল্লী]], [[মুম্বাই]], [[চেন্নাই]] আদিলৈ সেৱা আগবঢ়াইছে।

কোকৰাঝাৰ ৰে'লৱে ষ্টেচনত ৰাজধানী এক্সপ্ৰেছ, কামৰূপ এক্সপ্ৰেছ, ব্ৰহ্মপুত্ৰ মেইল, নৰ্থ ইষ্ট এক্সপ্ৰেছ, বিবেক এক্সপ্ৰেছ,গৰীব ৰথ এক্সপ্ৰেছ, অৱধ আসাম এক্সপ্ৰেছ আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰে'ল সমূহৰ ষ্টপেজ আছে।

==শিক্ষা==
চহৰখনত বহুকেইখন [[বিদ্যালয়]] আৰু মহাবিদ্যালয় আছে, আৰু ইংৰাজী হৈছে উচ্চ শিক্ষাৰ একমাত্ৰ মাধ্যম। ২০১৭ চনৰ পৰা বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ অন্তৰ্গত সকলো মহাবিদ্যালয় কোকৰাঝাৰৰ [[বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত। কোকৰাঝাৰৰ প্ৰধান শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হৈছে-

===বিদ্যালয়===
* কোকৰাঝাৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু বহুমুখী বিদ্যালয়
* কোকৰাঝাৰ বালিকা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়
* ডন বস্ক' বিদ্যালয়, কোকৰাঝাৰ
* জৱাহৰ নৱোদয় বিদ্যালয়, কোকৰাঝাৰ
* ৰাষ্ট্ৰ ভাষা বিদ্যাপীঠ হিন্দী হাইস্কুল
* ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ একাডেমী, কোকৰাঝাৰ
* ডি এন হিমচিংকা হাইস্কুল

=== মহাবিদ্যালয়===
* [[কোকৰাঝাৰ চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়]]
* কোকৰাঝাৰ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়
* বালিকা মহাবিদ্যালয়, কোকৰাঝাৰ
* বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়, কোকৰাঝাৰ
* কোকৰাঝাৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়
* [[বিনেশ্বৰ ব্ৰহ্ম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]]
* [[কেন্দ্ৰীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, কোকৰাঝাৰ]]

===বিশ্ববিদ্যালয় ===
* [[বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]], কোকৰাঝাৰ 

==ৰাজনীতি==
কোকৰাঝাৰ তিনিটা বিধানসভা সমষ্টিৰে গঠিত: কোকৰাঝাৰ পূব, কোকৰাঝাৰ পশ্চিম আৰু গোসাইগাঁও, যিবোৰ সকলো কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি) ৰ অংশ।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf 
 |title=List of Parliamentary &amp; Assembly Constituencies 
 |access-date=2008-10-05 
 |work=Assam 
 |publisher=Election Commission of India 
 |url-status=dead 
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf 
 |archive-date=2006-05-04 
}}&lt;/ref&gt; 

ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টি, লিবাৰেলৰ পৰা জয়ন্ত বসুমতাৰী বৰ্তমান কোকৰাঝাৰ লোকসভা সমষ্টিৰ পৰা লোকসভাৰ সদস্য৷

==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি==

*[[হলিচৰণ নাৰ্জাৰী]], ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবলাৰ
*[[হাগ্ৰামা মহিলাৰী]], বিটিচিৰ প্ৰাক্তন মুৰব্বী তথা বডোলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্টৰ অধ্যক্ষ
*[[দুৰ্গা বড়ো]], ফুটবলাৰ
*[[বিনেশ্বৰ ব্ৰহ্ম]], ৰাজনীতিবিদ, কবি, শিক্ষক
*[[অপূৰ্ণা নাৰ্জাৰী]], ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবলাৰ
*{ ৰূপনাথ ব্ৰহ্ম প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী 
*( মোহিনী মোহন ব্ৰহ্ম, শিক্ষাবিদ, সমাজকৰ্মী 
* চৰণ নাৰ্জাৰী প্ৰাক্তন সাংসদ

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://kokrajhar.gov.in কোকৰাঝাৰ জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট]

{{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]]
[[শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা]]</text>
      <sha1>32ev9lk36n2wc7wrrsnz4cdi95kaa2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শৰাই</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22002</id>
    <revision>
      <id>611661</id>
      <parentid>611521</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T08:51:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* খমেৰৰ পৰা থাই সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ */</comment>
      <origin>611661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32115" sha1="1zzy0l89hcmxmmcl0agvfw6okg6s5me" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত—দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
|&lt;ref&gt; url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 
}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হয় কাৰণ অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আই বঢ়োৱা হয়। বাৰ্মা দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ অসমৰ দৰে আলহীক পান তামোল দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। এই সংস্কৃতি বেহা বেপাৰৰ ফলত অসমলৈও বিয়পি পৰে। 

===খমেৰৰ পৰা থাই সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত ইয়াক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থানৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰোটো-ঐতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই খমেৰ ৰূপালী শিল্পসম্পৰ্কীয় এখন UNESCO প্ৰকাশনে উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় ৰূপালী সামগ্ৰীৰ উল্লেখ পোৱা যায়, আৰু খমেৰ ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেলযুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰ কথাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজদৰবাৰক আংকোৰৰ সাংস্কৃতিক আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; 

সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===শান জাতিৰ ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই গ্ৰহণ===
শানসকলৰ মাজত বাৰ্মিজ পেডেষ্টেলযুক্ত নৈবেদ্য-পাত্ৰৰ সৈতে আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ তুলনীয় ৰূপটো হৈছে ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok''। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্বৌমিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা উঠা আধাৰ বা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। British Museum-এ এটা উদাহৰণক “লাখ-লেপা বোৱা বাঁহেৰে নিৰ্মিত শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা শান ''hsun-ok''” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে; আন এটা ''hsun-ok''-ক ফলা বাঁহ আৰু কাঠেৰে নিৰ্মিত, ৰঙা লাখেৰে লেপা, আৰু incised ''yun'' লাখ-প্ৰযুক্তি, সোণ বা ৰূপৰ পাতেৰে সজোৱা, লগতে ''thayo'' লাখ-পুট্টিৰ অলংকৰণযুক্ত পাত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-240 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বুৰ্মী/ম্য্যানমাৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বুৰ্মী উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

টাই ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাইখনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে আহোম সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;
শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা। আহোম ৰাজ্য বিস্তাৰৰ লগে লগে চুতীয়া, মৰাণ, মটক আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়েও এই পাত্ৰ নিজৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt;
শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==

* [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]


==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850
 |title=Digital Library of India Item dli.csl.7850
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://archive.org/details/content-index-nobin-buragohain
 |title=Content Index – Nobin Buragohain
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 |access-date=6 May 2026
}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>1zzy0l89hcmxmmcl0agvfw6okg6s5me</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611662</id>
      <parentid>611661</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T08:53:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>611662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32125" sha1="l2tf9b2kayhdkdsx009xfrl5rwverss" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত—দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
|&lt;ref&gt; url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 
}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হয় কাৰণ অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আই বঢ়োৱা হয়। বাৰ্মা দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ অসমৰ দৰে আলহীক পান তামোল দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। এই সংস্কৃতি বেহা বেপাৰৰ ফলত অসমলৈও বিয়পি পৰে। 

===খমেৰ সকলৰ পৰা থাই সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত ইয়াক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থানৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰোটো-ঐতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই খমেৰ ৰূপালী শিল্পসম্পৰ্কীয় এখন UNESCO প্ৰকাশনে উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় ৰূপালী সামগ্ৰীৰ উল্লেখ পোৱা যায়, আৰু খমেৰ ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেলযুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰ কথাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজদৰবাৰক আংকোৰৰ সাংস্কৃতিক আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; 

সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===শান জাতিৰ ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই গ্ৰহণ===
শানসকলৰ মাজত বাৰ্মিজ পেডেষ্টেলযুক্ত নৈবেদ্য-পাত্ৰৰ সৈতে আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ তুলনীয় ৰূপটো হৈছে ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok''। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্বৌমিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা উঠা আধাৰ বা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। British Museum-এ এটা উদাহৰণক “লাখ-লেপা বোৱা বাঁহেৰে নিৰ্মিত শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা শান ''hsun-ok''” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে; আন এটা ''hsun-ok''-ক ফলা বাঁহ আৰু কাঠেৰে নিৰ্মিত, ৰঙা লাখেৰে লেপা, আৰু incised ''yun'' লাখ-প্ৰযুক্তি, সোণ বা ৰূপৰ পাতেৰে সজোৱা, লগতে ''thayo'' লাখ-পুট্টিৰ অলংকৰণযুক্ত পাত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-240 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বুৰ্মী/ম্য্যানমাৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বুৰ্মী উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

টাই ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাইখনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে আহোম সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;
শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা। আহোম ৰাজ্য বিস্তাৰৰ লগে লগে চুতীয়া, মৰাণ, মটক আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়েও এই পাত্ৰ নিজৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt;
শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==

* [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]


==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850
 |title=Digital Library of India Item dli.csl.7850
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://archive.org/details/content-index-nobin-buragohain
 |title=Content Index – Nobin Buragohain
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 |access-date=6 May 2026
}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>l2tf9b2kayhdkdsx009xfrl5rwverss</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611667</id>
      <parentid>611662</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:13:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32004" sha1="71njpyij2lbxla0fmq0d7vx6h0i1uyk" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত—দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt; url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 }}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হয় কাৰণ অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আই বঢ়োৱা হয়। বাৰ্মা দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ অসমৰ দৰে আলহীক পান তামোল দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। এই সংস্কৃতি বেহা বেপাৰৰ ফলত অসমলৈও বিয়পি পৰে। 

===খমেৰ সকলৰ পৰা থাই সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত ইয়াক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থানৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰোটো-ঐতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই খমেৰ ৰূপালী শিল্পসম্পৰ্কীয় এখন UNESCO প্ৰকাশনে উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় ৰূপালী সামগ্ৰীৰ উল্লেখ পোৱা যায়, আৰু খমেৰ ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেলযুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰ কথাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজদৰবাৰক আংকোৰৰ সাংস্কৃতিক আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; 

সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===শান জাতিৰ ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই গ্ৰহণ===
শানসকলৰ মাজত বাৰ্মিজ পেডেষ্টেলযুক্ত নৈবেদ্য-পাত্ৰৰ সৈতে আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ তুলনীয় ৰূপটো হৈছে ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok''। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্বৌমিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা উঠা আধাৰ বা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। British Museum-এ এটা উদাহৰণক “লাখ-লেপা বোৱা বাঁহেৰে নিৰ্মিত শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা শান ''hsun-ok''” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে; আন এটা ''hsun-ok''-ক ফলা বাঁহ আৰু কাঠেৰে নিৰ্মিত, ৰঙা লাখেৰে লেপা, আৰু incised ''yun'' লাখ-প্ৰযুক্তি, সোণ বা ৰূপৰ পাতেৰে সজোৱা, লগতে ''thayo'' লাখ-পুট্টিৰ অলংকৰণযুক্ত পাত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-240 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বুৰ্মী/ম্য্যানমাৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বুৰ্মী উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

টাই ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাইখনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে আহোম সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;
শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা। আহোম ৰাজ্য বিস্তাৰৰ লগে লগে চুতীয়া, মৰাণ, মটক আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়েও এই পাত্ৰ নিজৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt;
শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==

* [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]


==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850
 |title=Digital Library of India Item dli.csl.7850
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://archive.org/details/content-index-nobin-buragohain
 |title=Content Index – Nobin Buragohain
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 |access-date=6 May 2026
}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>71njpyij2lbxla0fmq0d7vx6h0i1uyk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611669</id>
      <parentid>611667</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>611669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32123" sha1="nm9768pi3d0ph53gwlqyvnyuro10r6w" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত—দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt; url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 }}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হয় কাৰণ অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আই বঢ়োৱা হয়। বাৰ্মা দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ অসমৰ দৰে আলহীক পান তামোল দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। এই সংস্কৃতি বেহা বেপাৰৰ ফলত অসমলৈও বিয়পি পৰে। 

===খমেৰ সকলৰ পৰা থাই সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত ইয়াক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থানৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰোটো-ঐতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই খমেৰ ৰূপালী শিল্পসম্পৰ্কীয় এখন UNESCO প্ৰকাশনে উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় ৰূপালী সামগ্ৰীৰ উল্লেখ পোৱা যায়, আৰু খমেৰ ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেলযুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰ কথাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজদৰবাৰক আংকোৰৰ সাংস্কৃতিক আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; 

সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===শান জাতিৰ ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই গ্ৰহণ===
শানসকলৰ মাজত বাৰ্মিজ পেডেষ্টেলযুক্ত নৈবেদ্য-পাত্ৰৰ সৈতে আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ তুলনীয় ৰূপটো হৈছে ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok''। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্বৌমিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা উঠা আধাৰ বা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। British Museum-এ এটা উদাহৰণক “লাখ-লেপা বোৱা বাঁহেৰে নিৰ্মিত শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা শান ''hsun-ok''” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে; আন এটা ''hsun-ok''-ক ফলা বাঁহ আৰু কাঠেৰে নিৰ্মিত, ৰঙা লাখেৰে লেপা, আৰু incised ''yun'' লাখ-প্ৰযুক্তি, সোণ বা ৰূপৰ পাতেৰে সজোৱা, লগতে ''thayo'' লাখ-পুট্টিৰ অলংকৰণযুক্ত পাত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-240 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বুৰ্মী/ম্য্যানমাৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বুৰ্মী উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

আহোম ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থাল খনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই বা খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে আহোম সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;
শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা। আহোম ৰাজ্য বিস্তাৰৰ লগে লগে চুতীয়া, মৰাণ, মটক আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়েও এই পাত্ৰ নিজৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt;
শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==

* [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]


==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850
 |title=Digital Library of India Item dli.csl.7850
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://archive.org/details/content-index-nobin-buragohain
 |title=Content Index – Nobin Buragohain
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 |access-date=6 May 2026
}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>nm9768pi3d0ph53gwlqyvnyuro10r6w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611677</id>
      <parentid>611669</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:06:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>611677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32149" sha1="cxhcc9ijj350ka7thbfelcqtaw4mkma" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt; url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 }}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হয় কাৰণ অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আই বঢ়োৱা হয়। বাৰ্মা দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ অসমৰ দৰে আলহীক পান তামোল দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। এই সংস্কৃতি বেহা বেপাৰৰ ফলত অসমলৈও বিয়পি পৰে। 

===খমেৰ সকলৰ পৰা থাই সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত ইয়াক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থানৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰোটো-ঐতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই খমেৰ ৰূপালী শিল্পসম্পৰ্কীয় এখন UNESCO প্ৰকাশনে উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় ৰূপালী সামগ্ৰীৰ উল্লেখ পোৱা যায়, আৰু খমেৰ ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেলযুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰ কথাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজদৰবাৰক আংকোৰৰ সাংস্কৃতিক আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; 

সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===শান জাতিৰ ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই গ্ৰহণ===
শানসকলৰ মাজত বাৰ্মিজ পেডেষ্টেলযুক্ত নৈবেদ্য-পাত্ৰৰ সৈতে আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ তুলনীয় ৰূপটো হৈছে ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok''। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্বৌমিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা উঠা আধাৰ বা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। British Museum-এ এটা উদাহৰণক “লাখ-লেপা বোৱা বাঁহেৰে নিৰ্মিত শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা শান ''hsun-ok''” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে; আন এটা ''hsun-ok''-ক ফলা বাঁহ আৰু কাঠেৰে নিৰ্মিত, ৰঙা লাখেৰে লেপা, আৰু incised ''yun'' লাখ-প্ৰযুক্তি, সোণ বা ৰূপৰ পাতেৰে সজোৱা, লগতে ''thayo'' লাখ-পুট্টিৰ অলংকৰণযুক্ত পাত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-240 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বুৰ্মী/ম্য্যানমাৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বুৰ্মী উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

আহোম ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থাল খনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে আহোম সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;
শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা। আহোম ৰাজ্য বিস্তাৰৰ লগে লগে চুতীয়া, মৰাণ, মটক আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়েও এই পাত্ৰ নিজৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt;
শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==

* [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]


==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850
 |title=Digital Library of India Item dli.csl.7850
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://archive.org/details/content-index-nobin-buragohain
 |title=Content Index – Nobin Buragohain
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 |access-date=6 May 2026
}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>cxhcc9ijj350ka7thbfelcqtaw4mkma</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611678</id>
      <parentid>611677</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:08:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য */ Removed unreliable source</comment>
      <origin>611678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31952" sha1="odu17rzfx8ok7z3mn81oux1pgj7b7vz" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt; url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 }}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হয় কাৰণ অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আই বঢ়োৱা হয়। বাৰ্মা দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ অসমৰ দৰে আলহীক পান তামোল দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। এই সংস্কৃতি বেহা বেপাৰৰ ফলত অসমলৈও বিয়পি পৰে। 

===খমেৰ সকলৰ পৰা থাই সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত ইয়াক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থানৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰোটো-ঐতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই খমেৰ ৰূপালী শিল্পসম্পৰ্কীয় এখন UNESCO প্ৰকাশনে উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় ৰূপালী সামগ্ৰীৰ উল্লেখ পোৱা যায়, আৰু খমেৰ ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেলযুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰ কথাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজদৰবাৰক আংকোৰৰ সাংস্কৃতিক আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; 

সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===শান জাতিৰ ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই গ্ৰহণ===
শানসকলৰ মাজত বাৰ্মিজ পেডেষ্টেলযুক্ত নৈবেদ্য-পাত্ৰৰ সৈতে আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ তুলনীয় ৰূপটো হৈছে ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok''। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্বৌমিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা উঠা আধাৰ বা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। British Museum-এ এটা উদাহৰণক “লাখ-লেপা বোৱা বাঁহেৰে নিৰ্মিত শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা শান ''hsun-ok''” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে; আন এটা ''hsun-ok''-ক ফলা বাঁহ আৰু কাঠেৰে নিৰ্মিত, ৰঙা লাখেৰে লেপা, আৰু incised ''yun'' লাখ-প্ৰযুক্তি, সোণ বা ৰূপৰ পাতেৰে সজোৱা, লগতে ''thayo'' লাখ-পুট্টিৰ অলংকৰণযুক্ত পাত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-240 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বুৰ্মী/ম্য্যানমাৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বুৰ্মী উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

আহোম ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থাল খনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা। আহোম ৰাজ্য বিস্তাৰৰ লগে লগে চুতীয়া, মৰাণ, মটক আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়েও এই পাত্ৰ নিজৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt;
শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==

* [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]


==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850
 |title=Digital Library of India Item dli.csl.7850
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://archive.org/details/content-index-nobin-buragohain
 |title=Content Index – Nobin Buragohain
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 |access-date=6 May 2026
}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>odu17rzfx8ok7z3mn81oux1pgj7b7vz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611679</id>
      <parentid>611678</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>611679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31952" sha1="8j0hte71q617mtcinl8m88rc8u7gttc" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt; url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 }}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হয় কাৰণ অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আই বঢ়োৱা হয়। বাৰ্মা দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ অসমৰ দৰে আলহীক পান তামোল দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। এই সংস্কৃতি বেহা বেপাৰৰ ফলত অসমলৈও বিয়পি পৰে। 

===খমেৰ সকলৰ পৰা থাই সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত ইয়াক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থানৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰোটো-ঐতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই খমেৰ ৰূপালী শিল্পসম্পৰ্কীয় এখন UNESCO প্ৰকাশনে উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় ৰূপালী সামগ্ৰীৰ উল্লেখ পোৱা যায়, আৰু খমেৰ ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেলযুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰ কথাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজদৰবাৰক আংকোৰৰ সাংস্কৃতিক আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; 

সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===শান জাতিৰ ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই গ্ৰহণ===
শানসকলৰ মাজত বাৰ্মিজ পেডেষ্টেলযুক্ত নৈবেদ্য-পাত্ৰৰ সৈতে আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ তুলনীয় ৰূপটো হৈছে ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok''। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্বৌমিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা উঠা আধাৰ বা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। British Museum-এ এটা উদাহৰণক “লাখ-লেপা বোৱা বাঁহেৰে নিৰ্মিত শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা শান ''hsun-ok''” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে; আন এটা ''hsun-ok''-ক ফলা বাঁহ আৰু কাঠেৰে নিৰ্মিত, ৰঙা লাখেৰে লেপা, আৰু incised ''yun'' লাখ-প্ৰযুক্তি, সোণ বা ৰূপৰ পাতেৰে সজোৱা, লগতে ''thayo'' লাখ-পুট্টিৰ অলংকৰণযুক্ত পাত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-240 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বুৰ্মী/ম্য্যানমাৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বুৰ্মী উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

আহোম ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থাল খনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা। আহোম ৰাজ্য বিস্তাৰৰ লগে লগে চুতীয়া, মৰাণ, মটক আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়েও এই পাত্ৰ নিজৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt;
শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==

* [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]


==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850
 |title=Digital Library of India Item dli.csl.7850
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://archive.org/details/content-index-nobin-buragohain
 |title=Content Index – Nobin Buragohain
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 |access-date=6 May 2026
}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>8j0hte71q617mtcinl8m88rc8u7gttc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611680</id>
      <parentid>611679</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* ঐতিহ্য */ Removed unreliable source</comment>
      <origin>611680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31484" sha1="k4badcwhmw3d9fqx75tr92nqlql2v1k" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt; url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 }}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হয় কাৰণ অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আই বঢ়োৱা হয়। বাৰ্মা দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ অসমৰ দৰে আলহীক পান তামোল দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। এই সংস্কৃতি বেহা বেপাৰৰ ফলত অসমলৈও বিয়পি পৰে। 

===খমেৰ সকলৰ পৰা থাই সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত ইয়াক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থানৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰোটো-ঐতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই খমেৰ ৰূপালী শিল্পসম্পৰ্কীয় এখন UNESCO প্ৰকাশনে উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় ৰূপালী সামগ্ৰীৰ উল্লেখ পোৱা যায়, আৰু খমেৰ ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেলযুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰ কথাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজদৰবাৰক আংকোৰৰ সাংস্কৃতিক আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; 

সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===শান জাতিৰ ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই গ্ৰহণ===
শানসকলৰ মাজত বাৰ্মিজ পেডেষ্টেলযুক্ত নৈবেদ্য-পাত্ৰৰ সৈতে আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ তুলনীয় ৰূপটো হৈছে ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok''। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্বৌমিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা উঠা আধাৰ বা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। British Museum-এ এটা উদাহৰণক “লাখ-লেপা বোৱা বাঁহেৰে নিৰ্মিত শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা শান ''hsun-ok''” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে; আন এটা ''hsun-ok''-ক ফলা বাঁহ আৰু কাঠেৰে নিৰ্মিত, ৰঙা লাখেৰে লেপা, আৰু incised ''yun'' লাখ-প্ৰযুক্তি, সোণ বা ৰূপৰ পাতেৰে সজোৱা, লগতে ''thayo'' লাখ-পুট্টিৰ অলংকৰণযুক্ত পাত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-240 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বুৰ্মী/ম্য্যানমাৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বুৰ্মী উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

আহোম ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থাল খনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt; শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==

* [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]


==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850
 |title=Digital Library of India Item dli.csl.7850
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://archive.org/details/content-index-nobin-buragohain
 |title=Content Index – Nobin Buragohain
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 |access-date=6 May 2026
}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>k4badcwhmw3d9fqx75tr92nqlql2v1k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611681</id>
      <parentid>611680</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* চাওক */</comment>
      <origin>611681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31435" sha1="eskfv1wfy5qleihekh6p8b11b78xmn9" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt; url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 }}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হয় কাৰণ অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আই বঢ়োৱা হয়। বাৰ্মা দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ অসমৰ দৰে আলহীক পান তামোল দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। এই সংস্কৃতি বেহা বেপাৰৰ ফলত অসমলৈও বিয়পি পৰে। 

===খমেৰ সকলৰ পৰা থাই সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত ইয়াক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থানৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰোটো-ঐতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই খমেৰ ৰূপালী শিল্পসম্পৰ্কীয় এখন UNESCO প্ৰকাশনে উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় ৰূপালী সামগ্ৰীৰ উল্লেখ পোৱা যায়, আৰু খমেৰ ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেলযুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰ কথাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজদৰবাৰক আংকোৰৰ সাংস্কৃতিক আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; 

সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===শান জাতিৰ ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই গ্ৰহণ===
শানসকলৰ মাজত বাৰ্মিজ পেডেষ্টেলযুক্ত নৈবেদ্য-পাত্ৰৰ সৈতে আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ তুলনীয় ৰূপটো হৈছে ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok''। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্বৌমিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা উঠা আধাৰ বা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। British Museum-এ এটা উদাহৰণক “লাখ-লেপা বোৱা বাঁহেৰে নিৰ্মিত শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা শান ''hsun-ok''” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে; আন এটা ''hsun-ok''-ক ফলা বাঁহ আৰু কাঠেৰে নিৰ্মিত, ৰঙা লাখেৰে লেপা, আৰু incised ''yun'' লাখ-প্ৰযুক্তি, সোণ বা ৰূপৰ পাতেৰে সজোৱা, লগতে ''thayo'' লাখ-পুট্টিৰ অলংকৰণযুক্ত পাত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-240 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বুৰ্মী/ম্য্যানমাৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বুৰ্মী উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

আহোম ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থাল খনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt; শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://ahomwiki.vercel.app/Ahom%20History
 |title=Ahom History
 |website=Ahom Wiki
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850
 |title=Digital Library of India Item dli.csl.7850
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://archive.org/details/content-index-nobin-buragohain
 |title=Content Index – Nobin Buragohain
 |website=Internet Archive
 |publisher=Internet Archive
 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 |access-date=6 May 2026
}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>eskfv1wfy5qleihekh6p8b11b78xmn9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611682</id>
      <parentid>611681</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:14:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>611682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30517" sha1="cbxhge26ae4symenz8gmah1wuux9a5i" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt; url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 }}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হয় কাৰণ অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আই বঢ়োৱা হয়। বাৰ্মা দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ অসমৰ দৰে আলহীক পান তামোল দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। এই সংস্কৃতি বেহা বেপাৰৰ ফলত অসমলৈও বিয়পি পৰে। 

===খমেৰ সকলৰ পৰা থাই সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত ইয়াক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থানৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰোটো-ঐতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই খমেৰ ৰূপালী শিল্পসম্পৰ্কীয় এখন UNESCO প্ৰকাশনে উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় ৰূপালী সামগ্ৰীৰ উল্লেখ পোৱা যায়, আৰু খমেৰ ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেলযুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰ কথাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজদৰবাৰক আংকোৰৰ সাংস্কৃতিক আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; 

সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===শান জাতিৰ ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই গ্ৰহণ===
শানসকলৰ মাজত বাৰ্মিজ পেডেষ্টেলযুক্ত নৈবেদ্য-পাত্ৰৰ সৈতে আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ তুলনীয় ৰূপটো হৈছে ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok''। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্বৌমিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা উঠা আধাৰ বা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। British Museum-এ এটা উদাহৰণক “লাখ-লেপা বোৱা বাঁহেৰে নিৰ্মিত শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা শান ''hsun-ok''” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে; আন এটা ''hsun-ok''-ক ফলা বাঁহ আৰু কাঠেৰে নিৰ্মিত, ৰঙা লাখেৰে লেপা, আৰু incised ''yun'' লাখ-প্ৰযুক্তি, সোণ বা ৰূপৰ পাতেৰে সজোৱা, লগতে ''thayo'' লাখ-পুট্টিৰ অলংকৰণযুক্ত পাত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-240 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বুৰ্মী/ম্য্যানমাৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বুৰ্মী উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

আহোম ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থাল খনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt; শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>cbxhge26ae4symenz8gmah1wuux9a5i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611684</id>
      <parentid>611682</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30647" sha1="3awwkv2kvmyrlnombof4fusoivn3n27" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হয় কাৰণ অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আই বঢ়োৱা হয়। বাৰ্মা দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ অসমৰ দৰে আলহীক পান তামোল দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। এই সংস্কৃতি বেহা বেপাৰৰ ফলত অসমলৈও বিয়পি পৰে। 

===খমেৰ সকলৰ পৰা থাই সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত ইয়াক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থানৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰোটো-ঐতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই খমেৰ ৰূপালী শিল্পসম্পৰ্কীয় এখন UNESCO প্ৰকাশনে উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় ৰূপালী সামগ্ৰীৰ উল্লেখ পোৱা যায়, আৰু খমেৰ ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেলযুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰ কথাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজদৰবাৰক আংকোৰৰ সাংস্কৃতিক আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; 

সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===শান জাতিৰ ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই গ্ৰহণ===
শানসকলৰ মাজত বাৰ্মিজ পেডেষ্টেলযুক্ত নৈবেদ্য-পাত্ৰৰ সৈতে আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ তুলনীয় ৰূপটো হৈছে ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok''। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্বৌমিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা উঠা আধাৰ বা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। British Museum-এ এটা উদাহৰণক “লাখ-লেপা বোৱা বাঁহেৰে নিৰ্মিত শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা শান ''hsun-ok''” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে; আন এটা ''hsun-ok''-ক ফলা বাঁহ আৰু কাঠেৰে নিৰ্মিত, ৰঙা লাখেৰে লেপা, আৰু incised ''yun'' লাখ-প্ৰযুক্তি, সোণ বা ৰূপৰ পাতেৰে সজোৱা, লগতে ''thayo'' লাখ-পুট্টিৰ অলংকৰণযুক্ত পাত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-240 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বুৰ্মী/ম্য্যানমাৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বুৰ্মী উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

আহোম ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থাল খনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt; শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>3awwkv2kvmyrlnombof4fusoivn3n27</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611685</id>
      <parentid>611684</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:18:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>611685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30732" sha1="4ndkyo36pjoklnan373bzgk6hsaqxgu" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়,‌গতিকে চীনৰ এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হৈছে বুলি ক'ব পৰা যায়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আই বঢ়োৱা হয়। বাৰ্মা দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ অসমৰ দৰে আলহীক পান তামোল দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। এই সংস্কৃতি বেহা বেপাৰৰ ফলত অসমলৈও বিয়পি পৰে। 

===খমেৰ সকলৰ পৰা থাই সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত ইয়াক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থানৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰোটো-ঐতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই খমেৰ ৰূপালী শিল্পসম্পৰ্কীয় এখন UNESCO প্ৰকাশনে উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় ৰূপালী সামগ্ৰীৰ উল্লেখ পোৱা যায়, আৰু খমেৰ ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেলযুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰ কথাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজদৰবাৰক আংকোৰৰ সাংস্কৃতিক আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; 

সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===শান জাতিৰ ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই গ্ৰহণ===
শানসকলৰ মাজত বাৰ্মিজ পেডেষ্টেলযুক্ত নৈবেদ্য-পাত্ৰৰ সৈতে আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ তুলনীয় ৰূপটো হৈছে ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok''। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্বৌমিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা উঠা আধাৰ বা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। British Museum-এ এটা উদাহৰণক “লাখ-লেপা বোৱা বাঁহেৰে নিৰ্মিত শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা শান ''hsun-ok''” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে; আন এটা ''hsun-ok''-ক ফলা বাঁহ আৰু কাঠেৰে নিৰ্মিত, ৰঙা লাখেৰে লেপা, আৰু incised ''yun'' লাখ-প্ৰযুক্তি, সোণ বা ৰূপৰ পাতেৰে সজোৱা, লগতে ''thayo'' লাখ-পুট্টিৰ অলংকৰণযুক্ত পাত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-240 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বুৰ্মী/ম্য্যানমাৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বুৰ্মী উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

আহোম ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থাল খনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt; শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>4ndkyo36pjoklnan373bzgk6hsaqxgu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611687</id>
      <parentid>611685</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:20:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ */</comment>
      <origin>611687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30384" sha1="0z7gzvxzf9um8u5ib2eib055p92kl7m" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়,‌গতিকে চীনৰ এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হৈছে বুলি ক'ব পৰা যায়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আগ বঢ়োৱা হয়।

===খমেৰ সকলৰ পৰা থাই সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত ইয়াক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থানৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰোটো-ঐতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই খমেৰ ৰূপালী শিল্পসম্পৰ্কীয় এখন UNESCO প্ৰকাশনে উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় ৰূপালী সামগ্ৰীৰ উল্লেখ পোৱা যায়, আৰু খমেৰ ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেলযুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰ কথাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজদৰবাৰক আংকোৰৰ সাংস্কৃতিক আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; 

সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===শান জাতিৰ ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই গ্ৰহণ===
শানসকলৰ মাজত বাৰ্মিজ পেডেষ্টেলযুক্ত নৈবেদ্য-পাত্ৰৰ সৈতে আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ তুলনীয় ৰূপটো হৈছে ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok''। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্বৌমিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা উঠা আধাৰ বা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। British Museum-এ এটা উদাহৰণক “লাখ-লেপা বোৱা বাঁহেৰে নিৰ্মিত শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা শান ''hsun-ok''” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে; আন এটা ''hsun-ok''-ক ফলা বাঁহ আৰু কাঠেৰে নিৰ্মিত, ৰঙা লাখেৰে লেপা, আৰু incised ''yun'' লাখ-প্ৰযুক্তি, সোণ বা ৰূপৰ পাতেৰে সজোৱা, লগতে ''thayo'' লাখ-পুট্টিৰ অলংকৰণযুক্ত পাত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-240 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বুৰ্মী/ম্য্যানমাৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বুৰ্মী উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

আহোম ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থাল খনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt; শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>0z7gzvxzf9um8u5ib2eib055p92kl7m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611688</id>
      <parentid>611687</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>611688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30357" sha1="e6xpijdpt0f1td88zfbgsjy7ihqd21y" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়,‌গতিকে চীনৰ এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হৈছে বুলি ক'ব পৰা যায়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আগ বঢ়োৱা হয়।

===খমেৰ সকলৰ পৰা থাই সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===শান জাতিৰ ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই গ্ৰহণ===
শানসকলৰ মাজত বাৰ্মিজ পেডেষ্টেলযুক্ত নৈবেদ্য-পাত্ৰৰ সৈতে আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ তুলনীয় ৰূপটো হৈছে ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok''। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্বৌমিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা উঠা আধাৰ বা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। British Museum-এ এটা উদাহৰণক “লাখ-লেপা বোৱা বাঁহেৰে নিৰ্মিত শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা শান ''hsun-ok''” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে; আন এটা ''hsun-ok''-ক ফলা বাঁহ আৰু কাঠেৰে নিৰ্মিত, ৰঙা লাখেৰে লেপা, আৰু incised ''yun'' লাখ-প্ৰযুক্তি, সোণ বা ৰূপৰ পাতেৰে সজোৱা, লগতে ''thayo'' লাখ-পুট্টিৰ অলংকৰণযুক্ত পাত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-240 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hsun-ok |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |website=British Museum |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বুৰ্মী/ম্য্যানমাৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বুৰ্মী উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

আহোম ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থাল খনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt; শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>e6xpijdpt0f1td88zfbgsjy7ihqd21y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611689</id>
      <parentid>611688</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই */</comment>
      <origin>611689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29157" sha1="lrgfs73giauki3kahq2ejsxbun04w4e" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়,‌গতিকে চীনৰ এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হৈছে বুলি ক'ব পৰা যায়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আগ বঢ়োৱা হয়।

===খমেৰ সকলৰ পৰা থাই সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই===
ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে পাত্ৰ বাৰ্মিজ সংস্কৃতিত দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। 

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

আহোম ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থাল খনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt; শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>lrgfs73giauki3kahq2ejsxbun04w4e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611690</id>
      <parentid>611689</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* খমেৰ সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ */</comment>
      <origin>611690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29124" sha1="evx1iqecljymcbdhz11fflqaq80g8b7" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়,‌গতিকে চীনৰ এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হৈছে বুলি ক'ব পৰা যায়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আগ বঢ়োৱা হয়।

===খমেৰ সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই===
ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে পাত্ৰ বাৰ্মিজ সংস্কৃতিত দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। 

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

আহোম ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থাল খনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt; শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>evx1iqecljymcbdhz11fflqaq80g8b7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611691</id>
      <parentid>611690</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>611691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29586" sha1="2ia9jl3a9mekzvzb4ldw2wwa1cqsfsv" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়,‌গতিকে চীনৰ এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হৈছে বুলি ক'ব পৰা যায়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আগ বঢ়োৱা হয়।

===খমেৰ সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই===
ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে পাত্ৰ বাৰ্মিজ সংস্কৃতিত দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। 

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

আহোম ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থাল খনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ আৰু থাই বা শান ভাষাত ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়।&lt;ref&gt;[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। অসমলৈ আহি শৰাই আৰু মাইহাং—এই দুয়োবিধ পাত্ৰৰ সাদৃশ্য দেখা পাই আহোমসকলে হয়তো দুয়োবিধকে ব্যাখ্যা কৰিবলৈ “ফান” শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছিল। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt; শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>2ia9jl3a9mekzvzb4ldw2wwa1cqsfsv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611692</id>
      <parentid>611691</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:02:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>611692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29586" sha1="6kbn7xdou6l57zbqlvo6errhevgd6ud" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়,‌গতিকে চীনৰ এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হৈছে বুলি ক'ব পৰা যায়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আগ বঢ়োৱা হয়।

===খমেৰ সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই===
ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে পাত্ৰ বাৰ্মিজ সংস্কৃতিত দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। 

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

আহোম ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থাল খনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ আৰু থাই বা শান ভাষাত ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়।&lt;ref&gt;[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। অসমলৈ আহি শৰাই আৰু মাইহাং—এই দুয়োবিধ পাত্ৰৰ সাদৃশ্য দেখা পাই আহোমসকলে হয়তো দুয়োবিধকে ব্যাখ্যা কৰিবলৈ “ফোন” শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছিল। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt; শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>6kbn7xdou6l57zbqlvo6errhevgd6ud</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611693</id>
      <parentid>611692</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:03:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>611693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29637" sha1="epqe6clo4cx8zla07fie9xnm6dgp2im" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:Xorai-শৰাই.jpg|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===

[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোক সকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰ পৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়,‌গতিকে চীনৰ এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হৈছে বুলি ক'ব পৰা যায়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

[[File:Dou with an inland hunting scene.jpg|thumb|right|250px|শিকাৰ দৃশ্য খোদিত প্ৰাচীন ডৌ পাত্ৰ]]

===চীনৰ পৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰ পৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক ভুলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মুলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আগ বঢ়োৱা হয়।

===খমেৰ সকলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ গ্ৰহণ===
থাই বা কম্বোডিয়াৰ ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়। থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক (তেতিয়ালৈকে থাই/টাই সকলৰ প্ৰবজন ঘটা নাছিল) স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰ পৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয় সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাই সকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়েহে ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে থাই সকলে কম্বোডিয়াৰ খমেৰ জাতিৰ পৰা শৰাই জাতীয় সম্পদটো গ্ৰহণ কৰি থাল বুজোৱা &quot;ফান&quot; শব্দটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।

===ঢাকনিযুক্ত বাৰ্মিজ শৰাই===
ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে পাত্ৰ বাৰ্মিজ সংস্কৃতিত দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজ সকলৰ বৌদ্ধ নৈবেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে। 

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে শানসকলৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok'' ৰূপটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈবেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈবেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

===অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন===
চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[যোৰহাট জিলা]]ৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে &quot;১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ&quot;। অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটা টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;
[https://archive.org/details/chutia-bota-1395 Image of the Bota dated to 1395 AD.]&lt;/ref&gt;

আহোম ভাষাত শৰাইখনক ''&quot;ফোন&quot;'' বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থাল খনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ আৰু থাই বা শান ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়।&lt;ref&gt;[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;শৰাই&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। অসমলৈ আহি শৰাই আৰু মাইহাং—এই দুয়োবিধ পাত্ৰৰ সাদৃশ্য দেখা পাই আহোমসকলে হয়তো দুয়োবিধকে ব্যাখ্যা কৰিবলৈ “ফোন” শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছিল। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজ সকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই।]]

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এচিয়াতিক লোক সকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰ পৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰ পৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হলেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt; শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>epqe6clo4cx8zla07fie9xnm6dgp2im</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চুতীয়া ৰাজ্য</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26832</id>
    <revision>
      <id>611635</id>
      <parentid>611438</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:16:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল */</comment>
      <origin>611635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165998" sha1="rudcxsla0hd589au664anfp0h0qctsf" xml:space="preserve">{{under construction}}

{{Infobox Former Country
|native_name = সধয়া/স্বধয়া
|conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য
|common_name= স্বধয়া, সধয়া
|year_start  =  ১১৮৭ 
|date_start  =  
|event1      = 
|date_event1 = 
|event_end   = 
|year_end    =  ১৫২৪
|date_end    = ৭ বহাগ
|p1          = কামৰূপ ৰাজ্য
|flag_p1     = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg
|s1          = আহোম ৰাজ্য
|flag_s1     = 
|image_flag  = 
|flag_type   = 
|image_map = Chutia kingdom Map.png
|image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ
| image_coat = Chutia royal Insignia.png
| coat_alt = ৰাজকীয় প্ৰতীক
|capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]]
|common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)&lt;/br&gt;[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক)
|religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)&lt;/br&gt; হিন্দু (একাংশ প্ৰজা)
|government_type = ৰাজতন্ত্ৰ
|leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল
|year_leader1 = ১১৮৭-১২২০
|leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ
|year_leader2 = ১২৩০-১২৬০
|leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]]
|year_leader3 = ১৫২০-১৫২২
|leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম)
|year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪
|title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল)
|legislature = 
|today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]
|}}

'''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী&lt;ref&gt;Acharya,N.N.,&quot;The history of Medieval Assam&quot;,p.232&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;William Robinson, &quot;A descriptive account of Assam&quot;,p.323.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dutta, Sristidhar, &quot;The Mataks and their kingdom,p.28&lt;/ref&gt; আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য&lt;ref name=&quot;চুতীয়া ৰাজ্য&quot;&gt;{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&amp;pg=PA84&amp;dq=chutia+kingdom+disang&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&amp;q=chutia%20kingdom%20disang&amp;f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}&lt;/ref&gt;। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।&lt;ref&gt;Guha, Amalendu (December 1983), &quot;The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)&quot;, p.5, &quot;The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas.&quot;&lt;/ref&gt; [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপৰ]] ৰজা সকলৰ দৰে চুতীয়া ৰজা সকলৰো প্ৰত্যেকখন তামৰ ফলিত [[গনেশ|গনেশৰ]] নামেৰে আৰম্ভ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Sharma, Mukunda Madhava, ''Inscriptions of Ancient Assam'',p.287,&quot;It might be presumed that the elephant mark of the seals of the earlier Kamrupa kings has been very conveniently converted into the figure of Ganesha. But this conversion assumes a greater significance when we find that some 43 years later the Tezpur plates of Vallabha begins with a mangala verse addressed to Ganesa and the Dhenukhana CP inscription of 1392 and the Ghilamora CP inscription of 1401 also begin with salutations to Ganesa.&quot;&lt;/ref&gt;

১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল&lt;ref name=&quot;চুতীয়া ৰজা&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}&lt;/ref&gt;। 

১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল&lt;ref&gt;&quot;The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions&quot;{{harvcol|Neog|1977|p=818}}&lt;/ref&gt;

অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌

==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ==

===ৰাজধানী অঞ্চল===

[[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]]

চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল। &lt;ref&gt;Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.&lt;/ref&gt; শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে&lt;ref&gt;Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814&lt;/ref&gt;। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল &lt;ref&gt;A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21&lt;/ref&gt;। 

===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল===

ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;Acharya,N.N.,&quot;The history of Medieval Assam&quot;,p.232&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;William Robinson, &quot;A descriptive account of Assam&quot;,p.323.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dutta, Sristidhar, &quot;The Mataks and their kingdom,p.28&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল&lt;ref&gt;According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.&lt;/ref&gt;। ১৫২৭-২৯ চনত হোৱা বাৰ-ভুঞা অভিজানৰ আগতে এই অঞ্চলত শাসন কৰিবলৈ প্ৰথমতে কনচেং ধনুধৰিয়া গোহাঁইক ভটিয়লিয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে (১৫২৬ চনত) আৰু পাছলৈ‌ পুৰ্বৰ চুতীয়া বৰপাত্ৰ পদবীৰ অনুকৰণ কৰি বৰপাত্ৰ গোহাঁই পদবী দিয়ে (১৫২৭ চনত)। ১৫২৭ চনৰ আগ ভাগত বৰপাত্ৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ চেঙপেম ধনুধৰিয়া‌ গোহাঁইক থাওমুঙ কটক পাতি লখিমপুৰৰ [[ফুলবাৰী]]ত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। 

* [[লখিমপুৰ জিলা]]: বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। ১৮ শতিকাত আহোম ৰাজ্য ভ্ৰমণ কৰা বৃটিছ বিষয়া ৱেডৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।&lt;ref&gt;Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.&lt;/ref&gt; শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল&lt;ref&gt;Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.&lt;/ref&gt;। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583&lt;/ref&gt;। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590&lt;/ref&gt;। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji, p.220&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barbarua, Hiteswar, &quot;Ahomar Din&quot;, p.190&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ‌ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ &quot;হাতী-ঘাহী&quot; লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।&lt;ref name= &quot;devi&quot;&gt;{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}&lt;/ref&gt; এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল।

* [[ধেমাজি জিলা]]: ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439&lt;/ref&gt;। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22&lt;/ref&gt;। সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত &quot;চুতীয়া-মিৰি&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।&lt;ref name= &quot;devi&quot;&gt;&lt;/ref&gt; 

* [[বিশ্বনাথ জিলা]]: বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ১৩-১৫ শতিকাৰ মাজত নিৰ্মিত ৰামঘাট দুৰ্গ (বুঢ়ৈ নৈৰ কাষত), নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ(বৰগং নৈৰ কাষত), বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467&lt;/ref&gt; জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)&lt;ref&gt;Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183&lt;/ref&gt; আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ&lt;ref&gt; Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271&lt;/ref&gt; প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত, ইটা দুৰ্গ আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।&lt;ref&gt; Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, &quot;The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Neog, Maheswar, &quot;Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh&quot;, p. 218, &quot;If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century.&quot;&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ), হাবুং(লখিমপুৰ) আৰু বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86&lt;/ref&gt;। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়।

===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল===

চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।&lt;ref&gt;Assam Buranji(SM), p.9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56&lt;/ref&gt; সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা&lt;ref&gt;Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, &quot;they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan.&quot;; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.&lt;/ref&gt; দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। 

[[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]]

* [[মাজুলী জিলা]]: বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই‌ মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে।‌ ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে।

* [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]: বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় হে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকলক‌ চুকাফাই‌ ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক। আহোম ৰজা চুতুফাকো চাফ্ৰাই নৈৰ ওচৰত চুতীয়া লোক এইখিনিয়ে বধ কৰিছিল।‌ ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ‌ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত&lt;ref&gt;Saikia, R.R,&quot;Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History&quot;, p.17&lt;/ref&gt;। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।

* [[তিনিচুকীয়া জিলা]]: তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত &quot;সধয়াপুৰ&quot; বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত &quot;থাওমান&quot;) বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে‌ আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত &quot;থাওমুঙ বʼঙেন&quot;) শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত &quot;থাওমুঙ বʼক্লাং&quot;) বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়।

* [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ-]][[চৰাইদেউ জিলা]]: যিহেতু দিহিং নৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা আছিল,‌ সেই সময়ৰ দিহিং নৈৰ সুঁতিৰ উত্তৰ পাৰৰ ভূমি‌ চুতীয়া ৰাজ্যতে আছিল। সেই অঞ্চলত আজিৰ দিনৰ শিৱসাগৰ আৰু চৰাইদেউ জিলাৰ উত্তৰ অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে চুতীয়া ৰজা এজনে আহোম ৰজা‌ চুতুফাক নাওখেল চাবলৈ চাফ্ৰাই নৈ লৈ আমন্ত্ৰিত কৰিছিল, গতিকে চাফ্ৰাই নৈ অঞ্চলতো হয়টো দুয়ো ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চল আছিল। চাফ্ৰাই নৈ বৰ্তমান চৰাইদেউ জিলাৰ উত্তৰ অংশত অৱস্থিত।

===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল===

অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰায়ভাগ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অংশ আছিল। ৰাজধানী শদিয়াৰ অধিকাংশ ভূমি আজিৰ দিনৰ অৰুনাচল প্ৰদেশত। অৰুণাচলৰ ৰাজধানী ইটানগৰৰ [[ইটা দুৰ্গ]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। [[পূব ছিয়াং জিলা]]ৰ গমচি দূৰ্গ, দিবাং উপত্যকা জিলাৰ ৰুক্মিণী নগৰ, [[লোহিত জিলা]]ৰ ভীষ্মক নগৰ আৰু তেজু দুৰ্গ, ইত্যাদিও চুতীয়া ৰাজ্যৰ কিছুমান প্ৰসিদ্ধ দুৰ্গ। চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত [[নামচাই জিলা]]ত তেঙাপনী দেউৰী সকলৰ বসতি আছিল। নামচাইৰ মহং অঞ্চলত চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত লোণৰ পুঙ আছিল।‌ নামচাইৰ দক্ষিণৰ [[চাংলাং জিলা]]ৰো পাহাৰ-ভৈয়ামৰ এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। টাই ভাষাৰ &quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot; গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ (''Mung-Tiura'') সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং(''Nam-jin'') নৈ পাৰ হৈ পুৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত (''Doi-mung-Tiura'') আশ্ৰয় লৈছিল&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331&lt;/ref&gt;। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং(''Lake of no return'') অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ সীমাৰ লৈকে বিয়পি আছিল।

===নামনি অসমৰ‌ অঞ্চল===

ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587&lt;/ref&gt;,
{{Quote|text=&quot;একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ &lt;br /&gt;
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।&quot;}}

অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল &quot;ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত&quot;(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু &quot;কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী&quot; (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।&lt;ref&gt;ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।&lt;/ref&gt;

[[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]]

==যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ==

১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা‌ যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত “সৌমাৰ”, “কূবাচ”, “যৱন” আৰু “প্লৱ” নাম উল্লেখ আছে—

{{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ‌ পশ্চিমে‌তথা ।&lt;br&gt;দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥&lt;br&gt;&lt;br&gt;এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।&lt;br&gt;
এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}}

অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত &quot;কুবাচ&quot;ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], &quot;সৌমাৰ&quot;ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু &quot;যৱন&quot;ক [[বংগ চুলতানী|মুছলমান]]/[[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে “প্লৱ/প্লব” শব্দটোৱে সেই সময়ৰ  উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা পাল বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।

==ইতিহাস==

চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। লক্ষিমপুৰ আৰু শদিয়াৰ অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলি বা শিলা লিপিৰ পৰা ১৪ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা ১৫২২ৰ মাজৰ মুঠ ১০ জন ৰজাৰ নাম পোৱা যায়। নেই ইলিয়াছ চাহাবৰ &quot;হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ&quot; গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।&lt;ref name=&quot;বুৰঞ্জী&quot;&gt;{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}&lt;/ref&gt;

===ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা===

চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Brown
 |first=W.B.
 |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language
 |publisher= Assam Secretariat Printing Office
 |location=Shillong
 |year=1895
 |pages=75, 84
 |quote=&quot;..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form.
}}&lt;/ref&gt; 

&quot;দেউধাই অসম বুৰঞ্জী&quot;ত উল্লেখ কৰা &quot;চুতীয়াৰ কথা&quot;ৰ প্ৰথম আখ্যানৰ মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, p.164, &quot;পূৰ্বে ১১১১ শকত ভীৰ্ম্মক ৰজাৰ বংশৰ বীৰপালৰ নামে এজন আছিল। তাৰ ভাৰ্য্যাৰ নাম ৰূপৱতী। দৈৱদোষত থাকি সোণাগিৰি পৰ্ব্বতৰ আইৰিচ প্ৰৱেশ হৈল। তাতে ৬০ ঘৰ চুতীয়া আছিল। তাৰ ৰজা নাই। তাৰে মাজত প্ৰৱেশ হৈ কিছু দিন থাকি বীৰপালে গায়পাল নাম ল'লে। তাৰে আজ্ঞাৰে এই ৫০ ঘৰ চুটিয়া প্ৰবৰ্ত্তি আছিল।&lt;/ref&gt; বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, p.164&lt;/ref&gt; তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত ভীৰ্ম্মোক নামৰ চুতীয়াৰ&lt;ref&gt;বুৰঞ্জী খনৰ অনুসৰি ভীৰ্ম্মোক চুটিকা বা চুটিয়া বংশৰ লোক আছিল। {{quote|&quot;সদিয়া কোৰ্জকো দেসঃ চুটিকা বংশৰ ভিৰ্ম্মোকাঃ&lt;/br&gt;ধাতু দৃব্য ত্বং লোভেন হদ্বাজন পদা দয়ঃ।।&quot;}} উল্লেখযোগ্য যে &quot;টিকা&quot; মানে দেউৰী-চুতীয়া ভাষাত বংশক বুজোৱা হয়। গতিকে চুটিকাৰ অৰ্থ চুতীয়া বংশ বুলি ধৰিব পাৰি।&lt;/ref&gt; আদি ৰজা এজনৰ বংশৰ বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।&lt;ref&gt;Dutta, Sristidhar, &quot;The Mataks and their kingdom&quot;, p.45. &quot;Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred.&quot;&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা‌ গৈছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202&lt;/ref&gt; একেইখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা &quot;চুতীয়াৰ কথা&quot;ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, pp.170-171&lt;/ref&gt; মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল (&quot;পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।&quot;)। যিহেতু দ্বিতীয় আখ্যানৰ মতে বীৰপালে সদিয়া অঞ্চলতে ৰাজত্ব কৰিছিল, গতিকে প্ৰথম আখ্যানৰ সোণাগিৰি পৰ্ব্বতৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলো সম্ভাৱতঃ শদিয়াতে আছিল।

===ৰাজ্য বিস্তাৰ===

বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, pp.164-167&lt;/ref&gt;। তাৰ পাছত তেওঁ স্বেতাগিৰি ৰাজ্যৰ ভদ্ৰেশেন নামৰ ৰজা জনক পৰাস্ত কৰি দৈৱজ্ঞ, তাঁতী, সোণাৰী, ব্ৰাহ্মণ, সূতাৰ, কমাৰ, ইত্যাদি অনেক বিদ্যালয়ত লোক পালে&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, pp.165&lt;/ref&gt;। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।&lt;ref&gt;উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া  ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।&lt;/ref&gt; হয়টো পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। 

দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক &quot;চন্দ্ৰ নাৰায়ণ&quot; বুলিও কোৱা হৈছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200&lt;/ref&gt;। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক &quot;দৈ-চন্দন&quot;(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল। ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ বা বিশ্বনাথ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে &quot;ৰতনপুৰ&quot; নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193&lt;/ref&gt; । &quot;ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত&quot;, এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193&lt;/ref&gt;। ইয়াৰ পাছত ৰত্নধ্বজপালে মধ্য অসম বা কামৰূপ‌‌ পিনৰ ন্যায়পাল নাম এজন ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰিলে, কিন্তু ৰজা জনে নিজৰ জীয়ৰী ৰত্নপাললৈ দি মিত্ৰ কৰিলে। E.T.Daltonয়ে পোৱা বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি ইয়াৰ পাছত ৰত্নধ্বজপালে ৰাজ্যৰ পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চল সমূহত একেই শাৰীতে কেইবাটাও দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল, ডাঙৰ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Brown
 |first=W.B.
 |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language
 |publisher= Assam Secretariat Printing Office
 |location=Shillong
 |year=1895
 |pages=75, 84
 |quote=&quot;Returning with his bride to his chosen seat of government, he sought no further extension of his dominions, bur directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably rk restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples.&quot;}}&lt;/ref&gt; বাৰ-ভূঞাৰ ইতিহাসৰ মতে ৰত্নধ্বজপাল আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ বিজয়ধ্বজপালৰ মধ্যঅসমৰ ৰৌতা-তেমনীৰ বাৰ-ভুঞা সকলৰ লগত যুদ্ধ হয়। ফলত ৰত্নধ্বজপালে বাৰভূঞা সকলক কৰা শোধাইছিল। পাছলৈ বিজয়ধ্বজপালৰ দিনত বন্ধুত্ব স্থাপন হৈছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, Nakul Chandra, &quot;Bara-Bhuyan&quot;,p.7&lt;/ref&gt;

আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4&lt;/ref&gt;। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25&lt;/ref&gt;। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত বিশ্লবনাথ, লখিমপুৰ, মাজুলী, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল। 

===কমতা ৰাজ্যৰ লগত বৈবাহিক সম্পৰ্ক===
ৰত্নধ্বজপালৰ পুত্ৰ বিজয়ধব্বজ ডাঙৰ হোৱাত ৰজাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ পশ্চিমৰ কমতা ৰাজ্যৰ ৰজা লৈ কটকী পঠিয়াই কন্যা এজনী বিচাৰে। কিন্তু ৰত্নধ্বজপালৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ নকৰি কমতা ৰজাই কটকী মন্ত্ৰী বিজয় সেনৰ আগত ৰত্নধ্বজলৈ‌ কৈ‌ পঠালে-&quot;যদি ৰজা‌ আহি নিয়ে তেহে দিব পাৰো&quot;। কমতেশ্বৰৰ‌ এই বাৰ্তাত ৰত্নধ্বজপালে অপমান বোধ কৰি পাত্ৰ-মন্ত্ৰীসকলৰ লগত আলোচনা কৰি কমতা ৰাজ্যৰ দিশে ৰাজকীয় অভিযানৰ পূৰ্বপ্ৰস্তুতি ল’বলৈ সিদ্ধান্ত লয় এই আক্ৰমণৰ পূৰ্ব প্ৰস্তুতি হিচাবে সৈন্য-সামন্ত, ৰচদ-পাতি‌ সংগ্ৰহৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ উপৰিও বত্নধ্বজপালে তেওঁৰ ৰাজধানীৰ পৰা কমতা ৰাজ্যৰ ৰাজধানীলৈ এটা আলিবাটৰ বান্ধিবলৈ আৰু এই বাটৰ‌কষত এদিনৰ অন্তৰে অন্তৰে তেওঁৰ সৈন্য‌বাহিনীয়ে জিৰণি ল'বলৈ একো একোখন নগৰ/কোঠ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ বিজয়সেন মন্ত্ৰীক আদেশ দিয়ে। বিজয়সেনে কাম সম্পূৰ্ণ কৰি ৰজাক জনাই আৰু ৰজাই জয়ধ্বজ মন্ত্ৰীক শাসনৰ দায়িত্বত‌ থৈ নিজে কমতা ৰাজ্যলৈ অগ্ৰসৰ হয়। চুতীয়া ৰজাৰ এই অভিযানৰ কথা গম পাই কমতেশ্বৰ শঙ্কিত হয় আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰী সকলৰ লগত আলোচনা কৰি সংঘাত এৰাই চলিবলৈ নিজৰ সকলোতকৈ সুন্দৰী কন্যাক ৰাজযোগ্য যৌতুকেৰে সৈতে ৰত্নধ্বজৰ‌ পুত্ৰ বিজয়ধ্বজলৈ বিয়া দিলে।

===গৌড় ৰাজ্যৰ লগত মিত্ৰতা===

কমতা ৰাজ্যৰ লগত বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাৰ পিছত ৰত্নধ্বজপালে গৌড় ৰজাৰ লগত সখি সম্বন্ধ স্থাপন কৰিবলৈ মন মেলিলে। সেই সময়ত গৌড় তুৰ্কী মুছলমান সকলৰ শাসনাধীন আছিল। চুতীয়া বুৰঞ্জীত গৌড় ৰজাক পাৎসা আৰু তেওঁৰ মন্ত্ৰীক বৰ উজিৰ কৈছে কিন্তু এইখিনি লেখক জনে লগাই দিয়া গৌড় অঞ্চলৰ পাছৰ দিনত প্ৰচলিত উপাধিও হ'ব পাৰে। গৌড় ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি পৰবৰ্তী কালছোৱাত গৌড়েশ্বৰে ৰত্নধ্বজপাললৈ গঙ্গাজল আৰু ৰত্নধ্বজপালে গৌড়েশ্বৰলৈ পৰশুৰাম কুণ্ডৰ জল আদান-প্ৰদান কৰি থাকিবলৈ এটা বুজাপৰালৈ আহিছিল। তদুপৰি চুতীয়া ৰজাই এটি পুত্ৰ শিক্ষা লাভৰ অৰ্থে গৌড় ৰাজ্যত ৰাখিছিল আৰু গৌড়েশ্বৰৰ পুত্ৰ ও চুতীয়া ৰাজ্যলৈ আহিছিল। কিন্তু দূৰ্ভাগ্যজনকভাৱে চুতীয়া ৰজাৰ পুত্ৰ জনৰ মৃত্যু ঘটিছিল।

===চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়===
১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ কামৰুপ অঞ্চললৈ পূৰ্বমুখী সামৰিক অভিযানৰ প্ৰমাণ পোৱা বʼকুৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়&lt;ref&gt;Owahedur Zaman, &quot;Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, &quot;This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area.&quot;&lt;/ref&gt;। এই আক্ফৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল। 

সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ সত্যনাৰায়ণৰ (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ) তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ‌ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ&lt;ref&gt;ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।&lt;/ref&gt;) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০০) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত‌ নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে,

{{blockquote|&quot;একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ&lt;/br&gt;
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।&quot;&lt;/br&gt;}}

অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল &quot;ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত&quot;(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু &quot;কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী&quot; (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ। যদিও এই “শত্রু”ৰ স্পষ্ট পৰিচয় উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। একেখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল।

[[File:Chutia Kingdom Map (at its greatest extent).jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনৰ বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য।]]

এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।&lt;ref&gt;&quot;The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions&quot;{{harvcol|Neog|1977|p=818}}&lt;/ref&gt;  ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০‌ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পুৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল। 

====দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক====

ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ &quot;দুৰ্লভনাৰায়ণ&quot; নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।&lt;/ref&gt; গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচয়ৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।&lt;ref&gt;Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.&lt;/ref&gt;

ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.&lt;/ref&gt; সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23&lt;/ref&gt;  

হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- &quot;কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sarma&quot;&gt;{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}&lt;/ref&gt; প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে। 

দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে &quot;হৰিবৰ বিপ্ৰ&quot;। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ &quot;শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত&quot;ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।&lt;ref name=&quot;ভৰালী&quot;&gt;{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্‌ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}&lt;/ref&gt; ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''&quot;কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ&quot;'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}&lt;/ref&gt; মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}&lt;/ref&gt; কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K, &quot;Deodhai Buranji, p.16&lt;/ref&gt; আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।&lt;ref&gt;S.K, &quot;Satsari Buranji, p.16&lt;/ref&gt;

&quot;কবিৰত্ন সৰস্বতী&quot;ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)&lt;ref&gt;{{cite book 
|last=Misra 
|first=Baniprasanna 
|title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva 
|publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University 
|year=2015 
|pages=24–25
}}&lt;/ref&gt; এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}&lt;/ref&gt; সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।

এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।&lt;ref&gt;&quot;The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions&quot;{{harvcol|Neog|1977|p=818}}&lt;/ref&gt; তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ‌ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়।

===ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন===

===চীনৰ লগত সম্পৰ্ক===

===চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ===

* চুকাফাৰ দিনৰ সম্পৰ্ক

বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, &quot;Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;Assam Buranji(SM), p. 7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; চুতীয়া ৰজাৰ লগত সম্পৰ্ক ভাল থাকিলেও আহোম ৰজা সকলে চুকাফাৰ দিনৰ পৰাই মাজে মাজে সীমান্ত অঞ্চলৰ চুতীয়া গাঁও আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি লয় আনিছিল। তেনে কিছুমান পৰিয়ালৰ উদাহৰণ বুৰঞ্জী সমূহত পোৱা যায়, যেনে: চোম চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চেঙচাই, ঘৰ পাতৰ, ইত্যাদি। 

* আহোম ৰজাৰ হত্যা 

১৪ শতিকাৰ পাছৰ ভাগত চুতীয়া সকলে আহোম ৰজা চুতুফাক চাফ্ৰাই নৈ লৈ আমন্ত্ৰিত কৰে, কিন্তু কিবা বিবাদ হোৱাত তাৰ পৰা ধৰি লয় গৈ হত্যা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণ সম্পৰ্কে একে মত পোৱা নাযায়। কিছুমান বিৱৰণত উল্লেখ আছে যে তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰিছিল&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;বাঁহগৰীয়া বৰগোহাঁই বুৰঞ্জী: দেওধাই অসম বুৰঞ্জী&quot;,p.90&lt;/ref&gt;, আন কিছুমানত আকৌ কোৱা হৈছে যে তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt; [[আহোম ভাষা]]ত লিখা &quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot;ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা‌ (ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji, p.48&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত ১৩৭৬ চনৰ পৰা ১৩৮০ চললৈ আহোম ৰাজ্য অৰাজক হৈ‌ থাকে।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra,&quot;Ahom Buranji&quot;,p.49, &quot;After the death of Sutuphaa, the country was in interregnum for four years.&quot;&lt;/ref&gt;। পৰবৰ্তী ৰজা ত্যাও খামটিয়ে চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে যদিও একো বিশেষ পৰিনাম পোৱা নগ'ল।

* চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আহোমৰ প্ৰৱেশ

১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p. 9&lt;/ref&gt;

* দিখৌ-মুখৰ ৰণ

ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা‌ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।&lt;ref&gt;Satsari Assam Buranji, p.57&lt;/ref&gt; সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।&lt;ref&gt;Satsari Assam Buranji, p.57&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40&lt;/ref&gt;

* দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ

১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।&lt;ref&gt;Satsari Assam Buranji, p.57&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Purani Assam Buranji, p.40&lt;/ref&gt;

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন===

* নীতিপালৰ ৰাজত্ব

ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, &quot;Chutia jatir Buranji, p.594.&lt;/ref&gt;

* দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ

চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।&lt;ref&gt;Deodhai Assam Buranji, p. 17.&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়।

* ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ

১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। &lt;ref&gt;Deodhai Assam Buranji, p. 17.&lt;/ref&gt;

* নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ

ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ  তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।&lt;ref&gt;Deodhai Assam Buranji, p. 18.&lt;/ref&gt;

* শদিয়াৰ ৰণ

১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত‌ দুৰ্গৰ লগতে নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। লুইতৰ মুখৰ দুৰ্গত হঠাতে কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।&lt;ref&gt;Deodhai Assam Buranji, p. 19.&lt;/ref&gt;

* চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ

চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। বুৰঞ্জী অনুসৰি সেহি সময় চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰায় বৰুৱা হাবিত পলাই আছিল। তাৰে ল'ৰাৰ কান্দন শুনি ফ্ৰাচেংমুঙৰ পুত্ৰ ঘৰ সন্দিকৈয়ে
বেঢ়ি ধৰিলে‌ বোলে-&quot;ৰজাৰ কথা ক নকলে‌ কাটিম।&quot; এই বুলি তাৰ ল'ৰা তিৰোতাক বন্দী কৰি তাক পঠাই দিলে। বহু প্ৰচেষ্টা সত্ত্বেও গজৰায়ে ৰজাক বিচাৰি নাপাইছিল। শেষত ৰাণীৰ ভোক লাগিলত জুৰি‌ এখনৰ কাষত ভাত ৰান্ধোতে উঠা ধোঁৱা দেখিহে গম পালে আৰু সেইমতে আহোম বিষয়াসকলক জনালেহি যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এখন পাহাৰীয়া জুৰিৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10&lt;/ref&gt; চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]]‌ গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক‌ নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে‌ কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ‌ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে। 

তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। &lt;ref&gt;Deodhai Assam Buranji, p. 19.&lt;/ref&gt;

===ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি===

চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত &quot;টিং&quot; শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত &quot;যাঠী&quot; লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra,&quot;Purani Assam Buranji, p. 42&lt;/ref&gt;। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। 

===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ===

শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ&lt;ref&gt;Satsari Buranji, p.62&lt;/ref&gt;) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। সাতসৰী বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে প্ৰথমতে ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক শদিয়াৰ ৰাজ আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক দিহিং ৰাজ দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Satsari Buranji, p.68&lt;/ref&gt;

১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক &quot;থাও-মুঙ-বঙেন&quot; পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। লগতে একেই বছৰে মুচলমানৰ বৰ উজিৰৰ নেতৃত্বত অহা আক্ৰমণকাৰী সকলক লখিমপুৰ-বিশ্বনাথ অঞ্চলৰ পৰা খেদি ধনুধৰিয়া গোহাঁই চেঙপেমক থাওমুং কটক পাতি লখিমপুৰৰ [[ফুলবাৰী]] অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ দিয়া‌ হৈছিল।&lt;ref&gt;Ahom Buranji(GC Barua), p.64&lt;/ref&gt; শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ &quot;থাও-মুঙ-বক্লাঙ&quot; বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ &quot;চাও-চেঙলুং&quot;‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61&lt;/ref&gt;। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। 

চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়&lt;ref&gt; সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-&quot;সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। &quot; &lt;/ref&gt;। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো &quot;চাও-চেঙলুং&quot; আৰু &quot;বৰপাত্ৰ&quot; উপাধি দুটা মিলি &quot;বৰপাত্ৰগোঁহাই&quot; হিচাপে জনাজাত হয়।&lt;ref&gt;[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&amp;seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]&lt;/ref&gt;

এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;Ahom Buranji(GC Barua), p.64&lt;/ref&gt;

==ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা==

==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন==

==চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ==

চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে।‌ চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং‌,‌ দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক &quot;চুতীয়া মিৰি&quot; কোৱা‌ হৈছিল যি‌ সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল&lt;ref&gt;Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287&lt;/ref&gt;। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন &quot;চেতিয়া&quot; খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে,‌ য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।&lt;ref&gt;Satsari Assam Buranji,p.14, 61&lt;/ref&gt;

==ৰজা সকলৰ তালিকা==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''ৰজাৰ তালিকাত'''
|-
! #
! বছৰ
! ৰাজত্ব কাল
! নাম
! অন্য নাম
|----
| ১.
| ১১৮৭ - ১২২০
| ৩৩ ব 
| বীৰপাল
| গয়াপাল
|----
| ২.
| ১২২০ - ১২৫৫
| ৩৫ ব
| [[ৰত্নধ্বজপাল]]
| গৌৰীনাৰায়ণ
|----
| ৩.
| ১২৫৫ - ১২৭০
| ১৫ ব 
| বিজয়ধ্বজপাল
| শিৱনাৰায়ণ
|----
| ৪.
| ১২৭০ - ১২৮৫
| ১৫ ব
| বিক্ৰমধ্বজপাল
| জগতনাৰায়ণ
|----
| ৫.
| ১২৮৫ - ১৩০৫
| ২০ ব
| গৌৰধ্বজপাল
| প্ৰমত্তনাৰায়ণ
|----
| ৬.
| ১৩০৫ - ১৩২৫
| ২০ ব 
| শঙ্খধ্বজপাল
| হৰিনাৰায়ণ
|----
| ৭.
| ১৩২৫ - ১৩৪৩
| ১৮ ব
| ময়ূৰধ্বজপাল
| গোলোকনাৰায়ণ
|----
| ৮.
| ১৩৪৩ - ১৩৬০
|১৭ ব
| জয়ধ্বজপাল
| বজ্ৰনাৰায়ণ
|----
| ৯.
| ১৩৬০ - ১৩৮০
| ২০ ব 
| কৰ্মধ্বজপাল
| নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ
|----
| ১০.
| ১৩৮০ - ১৪০০
| ২০ ব
| সত্যনাৰায়ণ
| ৰত্ননাৰায়ণ
|----
| ১১.
| ১৪০০ - ১৪১৫
| ১৫ ব
| লক্ষ্মীনাৰায়ণ
| ধৰ্মনাৰায়ণ
|----
| ১২.
| ১৪১৫ - ১৪৩০
| ১৫ ব
| দুৰ্লভনাৰায়ণ
|
|----
| ১৩.
| ১৪৩০- ১৪৪৫
| ১৫ ব
| মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ
| 
|----
| ১৪.
| ১৪৪৫ - ১৪৬৫
| ২০ ব
| প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ
|
|----
| ১৫.
| ১৪৬৫ - ১৪৮০
| ১৫ ব
| যশনাৰায়ণ
| 
|----
| ১৬.
| ১৪৮০- ১৫০০
| ২০ ব
| পুৰন্দৰধ্বজপাল
| পুৰন্দৰনাৰায়ণ
|---- 
| ১৭.
| ১৫০০ - ১৫২২
| ২২ ব
| ধৰ্মধ্বজপাল
| [[ধীৰনাৰায়ণ]]
|---- 
| ১৮.
| ১৫২২ - ১৫২৪
| ২ ব
| নীতিপাল/নিত্যপাল
| চন্দ্ৰনাৰায়ণ
|}

==চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন==

হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K,&quot;Deodhai Assam Buranji&quot;, p. 126&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K,&quot;Assam Buranji(SM), p.10&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.49&lt;/ref&gt; আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;Phukan, Kasinath Tamuli, &quot;Assam Buranji&quot;,p.17-18&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan,S.K,&quot;Satsari Buranji,p.135&lt;/ref&gt; মনিৰাম‌ দেৱানৰ লেখনীৰ মতে &quot;মিঠা হুলং&quot; বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''&lt;/ref&gt; তেওঁ লিখিছে, ''&quot;ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।&quot;'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে,‌ {{blockquote|&quot;তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে।‌ দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।&quot;}}

[[File:Ahom cannons.jpg|thumb|আহোম যুগৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা মিঠাহুলং বৰটোপ]]

ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ &quot;আহোমৰ দিন&quot;ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।&lt;ref&gt;হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451&lt;/ref&gt; চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল‌।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji&quot;, p. 61-68&lt;/ref&gt; ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji&quot;, p. 75&lt;/ref&gt; তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji&quot;, p. 75&lt;/ref&gt;।

নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)&quot;{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}&lt;/ref&gt; হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক &quot;চুতীয়া হিলৈ&quot; বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত &quot;হিলেদাৰী&quot;ৰ বাহিৰেও &quot;চুতীয়া-হিলৈদাৰী&quot; বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত &quot;চুতীয়া হিলৈ&quot; ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&amp;pg=PR67&amp;dq=sutiyahilaidari&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&amp;q&amp;f=false Census of India 1891, p. 17]&lt;/ref&gt;

==চুতীয়া বিদ্ৰোহ==

১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। 
&lt;poem&gt;&quot;পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। 
অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥
যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। 
বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪
...
তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। 
মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥
চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। 
লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১&lt;/poem&gt;

* ১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া

চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক &quot;থাও-মুঙ-বঙেন&quot; পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল।

* ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া

প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। 

* ১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত

চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। 

* ১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া

১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। 

* ১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম

১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। 

* ১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া

১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। 

* ১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ

১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। 

* ১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ

১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। 

* ১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ

মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। 

* ১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল

মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ &quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot; নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল।  এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, G.C, &quot;Ahom Buranji, p. 331-333&lt;/ref&gt;

==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব==

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[সতী সাধনী]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
* {{cite book
 | last = Gait
 | first = Edward
 | title = A History of Assam
 | publisher = Thacker, Spink &amp; Co.
 | date = 1906
 | location = Calcutta
 | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}}
*{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

{{অসম বুৰঞ্জী}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]]</text>
      <sha1>rudcxsla0hd589au664anfp0h0qctsf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611646</id>
      <parentid>611635</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T07:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ */</comment>
      <origin>611646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="166024" sha1="2nv29x4v504fb837o0vpltt6z4y9u1v" xml:space="preserve">{{under construction}}

{{Infobox Former Country
|native_name = সধয়া/স্বধয়া
|conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য
|common_name= স্বধয়া, সধয়া
|year_start  =  ১১৮৭ 
|date_start  =  
|event1      = 
|date_event1 = 
|event_end   = 
|year_end    =  ১৫২৪
|date_end    = ৭ বহাগ
|p1          = কামৰূপ ৰাজ্য
|flag_p1     = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg
|s1          = আহোম ৰাজ্য
|flag_s1     = 
|image_flag  = 
|flag_type   = 
|image_map = Chutia kingdom Map.png
|image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ
| image_coat = Chutia royal Insignia.png
| coat_alt = ৰাজকীয় প্ৰতীক
|capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]]
|common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)&lt;/br&gt;[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক)
|religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)&lt;/br&gt; হিন্দু (একাংশ প্ৰজা)
|government_type = ৰাজতন্ত্ৰ
|leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল
|year_leader1 = ১১৮৭-১২২০
|leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ
|year_leader2 = ১২৩০-১২৬০
|leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]]
|year_leader3 = ১৫২০-১৫২২
|leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম)
|year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪
|title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল)
|legislature = 
|today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]
|}}

'''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী&lt;ref&gt;Acharya,N.N.,&quot;The history of Medieval Assam&quot;,p.232&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;William Robinson, &quot;A descriptive account of Assam&quot;,p.323.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dutta, Sristidhar, &quot;The Mataks and their kingdom,p.28&lt;/ref&gt; আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য&lt;ref name=&quot;চুতীয়া ৰাজ্য&quot;&gt;{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&amp;pg=PA84&amp;dq=chutia+kingdom+disang&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&amp;q=chutia%20kingdom%20disang&amp;f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}&lt;/ref&gt;। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।&lt;ref&gt;Guha, Amalendu (December 1983), &quot;The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)&quot;, p.5, &quot;The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas.&quot;&lt;/ref&gt; [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপৰ]] ৰজা সকলৰ দৰে চুতীয়া ৰজা সকলৰো প্ৰত্যেকখন তামৰ ফলিত [[গনেশ|গনেশৰ]] নামেৰে আৰম্ভ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Sharma, Mukunda Madhava, ''Inscriptions of Ancient Assam'',p.287,&quot;It might be presumed that the elephant mark of the seals of the earlier Kamrupa kings has been very conveniently converted into the figure of Ganesha. But this conversion assumes a greater significance when we find that some 43 years later the Tezpur plates of Vallabha begins with a mangala verse addressed to Ganesa and the Dhenukhana CP inscription of 1392 and the Ghilamora CP inscription of 1401 also begin with salutations to Ganesa.&quot;&lt;/ref&gt;

১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল&lt;ref name=&quot;চুতীয়া ৰজা&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}&lt;/ref&gt;। 

১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল&lt;ref&gt;&quot;The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions&quot;{{harvcol|Neog|1977|p=818}}&lt;/ref&gt;

অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌

==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ==

===ৰাজধানী অঞ্চল===

[[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]]

চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল। &lt;ref&gt;Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.&lt;/ref&gt; শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে&lt;ref&gt;Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814&lt;/ref&gt;। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল &lt;ref&gt;A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21&lt;/ref&gt;। 

===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল===

ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;Acharya,N.N.,&quot;The history of Medieval Assam&quot;,p.232&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;William Robinson, &quot;A descriptive account of Assam&quot;,p.323.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dutta, Sristidhar, &quot;The Mataks and their kingdom,p.28&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল&lt;ref&gt;According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.&lt;/ref&gt;। ১৫২৭-২৯ চনত হোৱা বাৰ-ভুঞা অভিজানৰ আগতে এই অঞ্চলত শাসন কৰিবলৈ প্ৰথমতে কনচেং ধনুধৰিয়া গোহাঁইক ভটিয়লিয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে (১৫২৬ চনত) আৰু পাছলৈ‌ পুৰ্বৰ চুতীয়া বৰপাত্ৰ পদবীৰ অনুকৰণ কৰি বৰপাত্ৰ গোহাঁই পদবী দিয়ে (১৫২৭ চনত)। ১৫২৭ চনৰ আগ ভাগত বৰপাত্ৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ চেঙপেম ধনুধৰিয়া‌ গোহাঁইক থাওমুঙ কটক পাতি লখিমপুৰৰ [[ফুলবাৰী]]ত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। 

* [[লখিমপুৰ জিলা]]: বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। ১৮ শতিকাত আহোম ৰাজ্য ভ্ৰমণ কৰা বৃটিছ বিষয়া ৱেডৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।&lt;ref&gt;Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.&lt;/ref&gt; শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল&lt;ref&gt;Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.&lt;/ref&gt;। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583&lt;/ref&gt;। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590&lt;/ref&gt;। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji, p.220&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barbarua, Hiteswar, &quot;Ahomar Din&quot;, p.190&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ‌ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ &quot;হাতী-ঘাহী&quot; লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।&lt;ref name= &quot;devi&quot;&gt;{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}&lt;/ref&gt; এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল।

* [[ধেমাজি জিলা]]: ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439&lt;/ref&gt;। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22&lt;/ref&gt;। সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত &quot;চুতীয়া-মিৰি&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।&lt;ref name= &quot;devi&quot;&gt;&lt;/ref&gt; 

* [[বিশ্বনাথ জিলা]]: বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ১৩-১৫ শতিকাৰ মাজত নিৰ্মিত ৰামঘাট দুৰ্গ (বুঢ়ৈ নৈৰ কাষত), নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ(বৰগং নৈৰ কাষত), বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467&lt;/ref&gt; জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)&lt;ref&gt;Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183&lt;/ref&gt; আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ&lt;ref&gt; Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271&lt;/ref&gt; প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত, ইটা দুৰ্গ আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।&lt;ref&gt; Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, &quot;The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Neog, Maheswar, &quot;Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh&quot;, p. 218, &quot;If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century.&quot;&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ), হাবুং(লখিমপুৰ) আৰু বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86&lt;/ref&gt;। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়।

===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল===

চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।&lt;ref&gt;Assam Buranji(SM), p.9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56&lt;/ref&gt; সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা&lt;ref&gt;Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, &quot;they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan.&quot;; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.&lt;/ref&gt; দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। 

[[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]]

* [[মাজুলী জিলা]]: বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই‌ মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে।‌ ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে।

* [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]: বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় হে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকলক‌ চুকাফাই‌ ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক। আহোম ৰজা চুতুফাকো চাফ্ৰাই নৈৰ ওচৰত চুতীয়া লোক এইখিনিয়ে বধ কৰিছিল।‌ ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ‌ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত&lt;ref&gt;Saikia, R.R,&quot;Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History&quot;, p.17&lt;/ref&gt;। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।

* [[তিনিচুকীয়া জিলা]]: তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত &quot;সধয়াপুৰ&quot; বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত &quot;থাওমান&quot;) বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে‌ আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত &quot;থাওমুঙ বʼঙেন&quot;) শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত &quot;থাওমুঙ বʼক্লাং&quot;) বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়।

* [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ-]][[চৰাইদেউ জিলা]]: যিহেতু দিহিং নৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা আছিল,‌ সেই সময়ৰ দিহিং নৈৰ সুঁতিৰ উত্তৰ পাৰৰ ভূমি‌ চুতীয়া ৰাজ্যতে আছিল। সেই অঞ্চলত আজিৰ দিনৰ শিৱসাগৰ আৰু চৰাইদেউ জিলাৰ উত্তৰ অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে চুতীয়া ৰজা এজনে আহোম ৰজা‌ চুতুফাক নাওখেল চাবলৈ চাফ্ৰাই নৈ লৈ আমন্ত্ৰিত কৰিছিল, গতিকে চাফ্ৰাই নৈ অঞ্চলতো হয়টো দুয়ো ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চল আছিল। চাফ্ৰাই নৈ বৰ্তমান চৰাইদেউ জিলাৰ উত্তৰ অংশত অৱস্থিত।

===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল===

অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰায়ভাগ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অংশ আছিল। ৰাজধানী শদিয়াৰ অধিকাংশ ভূমি আজিৰ দিনৰ অৰুনাচল প্ৰদেশত। অৰুণাচলৰ ৰাজধানী ইটানগৰৰ [[ইটা দুৰ্গ]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। [[পূব ছিয়াং জিলা]]ৰ গমচি দূৰ্গ, দিবাং উপত্যকা জিলাৰ ৰুক্মিণী নগৰ, [[লোহিত জিলা]]ৰ ভীষ্মক নগৰ আৰু তেজু দুৰ্গ, ইত্যাদিও চুতীয়া ৰাজ্যৰ কিছুমান প্ৰসিদ্ধ দুৰ্গ। চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত [[নামচাই জিলা]]ত তেঙাপনী দেউৰী সকলৰ বসতি আছিল। নামচাইৰ মহং অঞ্চলত চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত লোণৰ পুঙ আছিল।‌ নামচাইৰ দক্ষিণৰ [[চাংলাং জিলা]]ৰো পাহাৰ-ভৈয়ামৰ এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। টাই ভাষাৰ &quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot; গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ (''Mung-Tiura'') সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং(''Nam-jin'') নৈ পাৰ হৈ পুৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত (''Doi-mung-Tiura'') আশ্ৰয় লৈছিল&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331&lt;/ref&gt;। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং(''Lake of no return'') অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ সীমাৰ লৈকে বিয়পি আছিল।

===নামনি অসমৰ‌ অঞ্চল===

ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587&lt;/ref&gt;,
{{Quote|text=&quot;একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ &lt;br /&gt;
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।&quot;}}

অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল &quot;ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত&quot;(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু &quot;কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী&quot; (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।&lt;ref&gt;ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।&lt;/ref&gt;

[[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]]

==যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ==

১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা‌ যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত “সৌমাৰ”, “কূবাচ”, “যৱন” আৰু “প্লৱ” নাম উল্লেখ আছে—

{{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ‌ পশ্চিমে‌তথা ।&lt;br&gt;দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥&lt;br&gt;&lt;br&gt;এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।&lt;br&gt;
এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}}

অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত &quot;কুবাচ&quot;ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], &quot;সৌমাৰ&quot;ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু &quot;যৱন&quot;ক [[বংগ চুলতানী|মুছলমান]]/[[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে “প্লৱ/প্লব” শব্দটোৱে সেই সময়ৰ  উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা পাল বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।

==ইতিহাস==

চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। লক্ষিমপুৰ আৰু শদিয়াৰ অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলি বা শিলা লিপিৰ পৰা ১৪ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা ১৫২২ৰ মাজৰ মুঠ ১০ জন ৰজাৰ নাম পোৱা যায়। নেই ইলিয়াছ চাহাবৰ &quot;হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ&quot; গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।&lt;ref name=&quot;বুৰঞ্জী&quot;&gt;{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}&lt;/ref&gt;

===ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা===

চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Brown
 |first=W.B.
 |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language
 |publisher= Assam Secretariat Printing Office
 |location=Shillong
 |year=1895
 |pages=75, 84
 |quote=&quot;..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form.
}}&lt;/ref&gt; 

&quot;দেউধাই অসম বুৰঞ্জী&quot;ত উল্লেখ কৰা &quot;চুতীয়াৰ কথা&quot;ৰ প্ৰথম আখ্যানৰ মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, p.164, &quot;পূৰ্বে ১১১১ শকত ভীৰ্ম্মক ৰজাৰ বংশৰ বীৰপালৰ নামে এজন আছিল। তাৰ ভাৰ্য্যাৰ নাম ৰূপৱতী। দৈৱদোষত থাকি সোণাগিৰি পৰ্ব্বতৰ আইৰিচ প্ৰৱেশ হৈল। তাতে ৬০ ঘৰ চুতীয়া আছিল। তাৰ ৰজা নাই। তাৰে মাজত প্ৰৱেশ হৈ কিছু দিন থাকি বীৰপালে গায়পাল নাম ল'লে। তাৰে আজ্ঞাৰে এই ৫০ ঘৰ চুটিয়া প্ৰবৰ্ত্তি আছিল।&lt;/ref&gt; বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, p.164&lt;/ref&gt; তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত ভীৰ্ম্মোক নামৰ চুতীয়াৰ&lt;ref&gt;বুৰঞ্জী খনৰ অনুসৰি ভীৰ্ম্মোক চুটিকা বা চুটিয়া বংশৰ লোক আছিল। {{quote|&quot;সদিয়া কোৰ্জকো দেসঃ চুটিকা বংশৰ ভিৰ্ম্মোকাঃ&lt;/br&gt;ধাতু দৃব্য ত্বং লোভেন হদ্বাজন পদা দয়ঃ।।&quot;}} উল্লেখযোগ্য যে &quot;টিকা&quot; মানে দেউৰী-চুতীয়া ভাষাত বংশক বুজোৱা হয়। গতিকে চুটিকাৰ অৰ্থ চুতীয়া বংশ বুলি ধৰিব পাৰি।&lt;/ref&gt; আদি ৰজা এজনৰ বংশৰ বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।&lt;ref&gt;Dutta, Sristidhar, &quot;The Mataks and their kingdom&quot;, p.45. &quot;Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred.&quot;&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা‌ গৈছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202&lt;/ref&gt; একেইখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা &quot;চুতীয়াৰ কথা&quot;ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, pp.170-171&lt;/ref&gt; মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল (&quot;পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।&quot;)। যিহেতু দ্বিতীয় আখ্যানৰ মতে বীৰপালে সদিয়া অঞ্চলতে ৰাজত্ব কৰিছিল, গতিকে প্ৰথম আখ্যানৰ সোণাগিৰি পৰ্ব্বতৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলো সম্ভাৱতঃ শদিয়াতে আছিল।

===ৰাজ্য বিস্তাৰ===

বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, pp.164-167&lt;/ref&gt;। তাৰ পাছত তেওঁ স্বেতাগিৰি ৰাজ্যৰ ভদ্ৰেশেন নামৰ ৰজা জনক পৰাস্ত কৰি দৈৱজ্ঞ, তাঁতী, সোণাৰী, ব্ৰাহ্মণ, সূতাৰ, কমাৰ, ইত্যাদি অনেক বিদ্যালয়ত লোক পালে&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, pp.165&lt;/ref&gt;। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।&lt;ref&gt;উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া  ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।&lt;/ref&gt; হয়টো পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। 

দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক &quot;চন্দ্ৰ নাৰায়ণ&quot; বুলিও কোৱা হৈছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200&lt;/ref&gt;। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক &quot;দৈ-চন্দন&quot;(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল। ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ বা বিশ্বনাথ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে &quot;ৰতনপুৰ&quot; নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193&lt;/ref&gt; । &quot;ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত&quot;, এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193&lt;/ref&gt;। ইয়াৰ পাছত ৰত্নধ্বজপালে মধ্য অসম বা কামৰূপ‌‌ পিনৰ ন্যায়পাল নাম এজন ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰিলে, কিন্তু ৰজা জনে নিজৰ জীয়ৰী ৰত্নপাললৈ দি মিত্ৰ কৰিলে। E.T.Daltonয়ে পোৱা বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি ইয়াৰ পাছত ৰত্নধ্বজপালে ৰাজ্যৰ পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চল সমূহত একেই শাৰীতে কেইবাটাও দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল, ডাঙৰ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Brown
 |first=W.B.
 |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language
 |publisher= Assam Secretariat Printing Office
 |location=Shillong
 |year=1895
 |pages=75, 84
 |quote=&quot;Returning with his bride to his chosen seat of government, he sought no further extension of his dominions, bur directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably rk restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples.&quot;}}&lt;/ref&gt; বাৰ-ভূঞাৰ ইতিহাসৰ মতে ৰত্নধ্বজপাল আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ বিজয়ধ্বজপালৰ মধ্যঅসমৰ ৰৌতা-তেমনীৰ বাৰ-ভুঞা সকলৰ লগত যুদ্ধ হয়। ফলত ৰত্নধ্বজপালে বাৰভূঞা সকলক কৰা শোধাইছিল। পাছলৈ বিজয়ধ্বজপালৰ দিনত বন্ধুত্ব স্থাপন হৈছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, Nakul Chandra, &quot;Bara-Bhuyan&quot;,p.7&lt;/ref&gt;

আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4&lt;/ref&gt;। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25&lt;/ref&gt;। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত বিশ্লবনাথ, লখিমপুৰ, মাজুলী, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল। 

===কমতা ৰাজ্যৰ লগত বৈবাহিক সম্পৰ্ক===
ৰত্নধ্বজপালৰ পুত্ৰ বিজয়ধব্বজ ডাঙৰ হোৱাত ৰজাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ পশ্চিমৰ কমতা ৰাজ্যৰ ৰজা লৈ কটকী পঠিয়াই কন্যা এজনী বিচাৰে। কিন্তু ৰত্নধ্বজপালৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ নকৰি কমতা ৰজাই কটকী মন্ত্ৰী বিজয় সেনৰ আগত ৰত্নধ্বজলৈ‌ কৈ‌ পঠালে-&quot;যদি ৰজা‌ আহি নিয়ে তেহে দিব পাৰো&quot;। কমতেশ্বৰৰ‌ এই বাৰ্তাত ৰত্নধ্বজপালে অপমান বোধ কৰি পাত্ৰ-মন্ত্ৰীসকলৰ লগত আলোচনা কৰি কমতা ৰাজ্যৰ দিশে ৰাজকীয় অভিযানৰ পূৰ্বপ্ৰস্তুতি ল’বলৈ সিদ্ধান্ত লয় এই আক্ৰমণৰ পূৰ্ব প্ৰস্তুতি হিচাবে সৈন্য-সামন্ত, ৰচদ-পাতি‌ সংগ্ৰহৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ উপৰিও বত্নধ্বজপালে তেওঁৰ ৰাজধানীৰ পৰা কমতা ৰাজ্যৰ ৰাজধানীলৈ এটা আলিবাটৰ বান্ধিবলৈ আৰু এই বাটৰ‌কষত এদিনৰ অন্তৰে অন্তৰে তেওঁৰ সৈন্য‌বাহিনীয়ে জিৰণি ল'বলৈ একো একোখন নগৰ/কোঠ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ বিজয়সেন মন্ত্ৰীক আদেশ দিয়ে। বিজয়সেনে কাম সম্পূৰ্ণ কৰি ৰজাক জনাই আৰু ৰজাই জয়ধ্বজ মন্ত্ৰীক শাসনৰ দায়িত্বত‌ থৈ নিজে কমতা ৰাজ্যলৈ অগ্ৰসৰ হয়। চুতীয়া ৰজাৰ এই অভিযানৰ কথা গম পাই কমতেশ্বৰ শঙ্কিত হয় আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰী সকলৰ লগত আলোচনা কৰি সংঘাত এৰাই চলিবলৈ নিজৰ সকলোতকৈ সুন্দৰী কন্যাক ৰাজযোগ্য যৌতুকেৰে সৈতে ৰত্নধ্বজৰ‌ পুত্ৰ বিজয়ধ্বজলৈ বিয়া দিলে।

===গৌড় ৰাজ্যৰ লগত মিত্ৰতা===

কমতা ৰাজ্যৰ লগত বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাৰ পিছত ৰত্নধ্বজপালে গৌড় ৰজাৰ লগত সখি সম্বন্ধ স্থাপন কৰিবলৈ মন মেলিলে। সেই সময়ত গৌড় তুৰ্কী মুছলমান সকলৰ শাসনাধীন আছিল। চুতীয়া বুৰঞ্জীত গৌড় ৰজাক পাৎসা আৰু তেওঁৰ মন্ত্ৰীক বৰ উজিৰ কৈছে কিন্তু এইখিনি লেখক জনে লগাই দিয়া গৌড় অঞ্চলৰ পাছৰ দিনত প্ৰচলিত উপাধিও হ'ব পাৰে। গৌড় ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি পৰবৰ্তী কালছোৱাত গৌড়েশ্বৰে ৰত্নধ্বজপাললৈ গঙ্গাজল আৰু ৰত্নধ্বজপালে গৌড়েশ্বৰলৈ পৰশুৰাম কুণ্ডৰ জল আদান-প্ৰদান কৰি থাকিবলৈ এটা বুজাপৰালৈ আহিছিল। তদুপৰি চুতীয়া ৰজাই এটি পুত্ৰ শিক্ষা লাভৰ অৰ্থে গৌড় ৰাজ্যত ৰাখিছিল আৰু গৌড়েশ্বৰৰ পুত্ৰ ও চুতীয়া ৰাজ্যলৈ আহিছিল। কিন্তু দূৰ্ভাগ্যজনকভাৱে চুতীয়া ৰজাৰ পুত্ৰ জনৰ মৃত্যু ঘটিছিল।

===চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়===
১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ কামৰুপ অঞ্চললৈ পূৰ্বমুখী সামৰিক অভিযানৰ প্ৰমাণ পোৱা বʼকুৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়&lt;ref&gt;Owahedur Zaman, &quot;Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, &quot;This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area.&quot;&lt;/ref&gt;। এই আক্ফৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল। 

সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ সত্যনাৰায়ণৰ (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ) তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ‌ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ&lt;ref&gt;ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।&lt;/ref&gt;) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০০) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত‌ নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে,

{{blockquote|&quot;একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ&lt;/br&gt;
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।&quot;&lt;/br&gt;}}

অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল &quot;ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত&quot;(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু &quot;কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী&quot; (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ। যদিও এই “শত্রু”ৰ স্পষ্ট পৰিচয় উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। একেখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল।

[[File:Chutia Kingdom Map (at its greatest extent).jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনৰ বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য।]]

এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।&lt;ref&gt;&quot;The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions&quot;{{harvcol|Neog|1977|p=818}}&lt;/ref&gt;  ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০‌ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পুৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল। 

====দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক====

ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ &quot;দুৰ্লভনাৰায়ণ&quot; নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।&lt;/ref&gt; গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচয়ৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।&lt;ref&gt;Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.&lt;/ref&gt;

ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.&lt;/ref&gt; সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23&lt;/ref&gt;  

হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- &quot;কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sarma&quot;&gt;{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}&lt;/ref&gt; প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে। 

দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে &quot;হৰিবৰ বিপ্ৰ&quot;। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ &quot;শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত&quot;ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।&lt;ref name=&quot;ভৰালী&quot;&gt;{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্‌ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}&lt;/ref&gt; ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''&quot;কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ&quot;'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}&lt;/ref&gt; মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}&lt;/ref&gt; কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K, &quot;Deodhai Buranji, p.16&lt;/ref&gt; আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।&lt;ref&gt;S.K, &quot;Satsari Buranji, p.16&lt;/ref&gt;

&quot;কবিৰত্ন সৰস্বতী&quot;ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)&lt;ref&gt;{{cite book 
|last=Misra 
|first=Baniprasanna 
|title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva 
|publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University 
|year=2015 
|pages=24–25
}}&lt;/ref&gt; এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}&lt;/ref&gt; সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।

এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।&lt;ref&gt;&quot;The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions&quot;{{harvcol|Neog|1977|p=818}}&lt;/ref&gt; তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ‌ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়।

===ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন===

===চীনৰ লগত সম্পৰ্ক===

===চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ===

* চুকাফাৰ দিনৰ সম্পৰ্ক

বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, &quot;Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;Assam Buranji(SM), p. 7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; চুতীয়া ৰজাৰ লগত সম্পৰ্ক ভাল থাকিলেও আহোম ৰজা সকলে চুকাফাৰ দিনৰ পৰাই মাজে মাজে সীমান্ত অঞ্চলৰ চুতীয়া গাঁও আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি লয় আনিছিল। তেনে কিছুমান পৰিয়ালৰ উদাহৰণ বুৰঞ্জী সমূহত পোৱা যায়, যেনে: চোম চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চেঙচাই, ঘৰ পাতৰ, ইত্যাদি। 

* আহোম ৰজাৰ হত্যা 

১৪ শতিকাৰ পাছৰ ভাগত চুতীয়া সকলে আহোম ৰজা চুতুফাক চাফ্ৰাই নৈ লৈ আমন্ত্ৰিত কৰে, কিন্তু কিবা বিবাদ হোৱাত তাৰ পৰা ধৰি লয় গৈ হত্যা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণ সম্পৰ্কে একে মত পোৱা নাযায়। কিছুমান বিৱৰণত উল্লেখ আছে যে তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰিছিল&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;বাঁহগৰীয়া বৰগোহাঁই বুৰঞ্জী: দেওধাই অসম বুৰঞ্জী&quot;,p.90&lt;/ref&gt;, আন কিছুমানত আকৌ কোৱা হৈছে যে তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt; [[আহোম ভাষা]]ত লিখা &quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot;ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা‌ (ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji, p.48&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত ১৩৭৬ চনৰ পৰা ১৩৮০ চললৈ আহোম ৰাজ্য অৰাজক হৈ‌ থাকে।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra,&quot;Ahom Buranji&quot;,p.49, &quot;After the death of Sutuphaa, the country was in interregnum for four years.&quot;&lt;/ref&gt;। পৰবৰ্তী ৰজা ত্যাও খামটিয়ে চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে যদিও একো বিশেষ পৰিনাম পোৱা নগ'ল।

* চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আহোমৰ প্ৰৱেশ

১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p. 9&lt;/ref&gt;

* দিখৌ-মুখৰ ৰণ

ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা‌ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।&lt;ref&gt;Satsari Assam Buranji, p.57&lt;/ref&gt; সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।&lt;ref&gt;Satsari Assam Buranji, p.57&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40&lt;/ref&gt;

* দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ

১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।&lt;ref&gt;Satsari Assam Buranji, p.57&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Purani Assam Buranji, p.40&lt;/ref&gt;

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন===

* নীতিপালৰ ৰাজত্ব

ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।&lt;ref&gt;Barua, Swarnalata, &quot;Chutia jatir Buranji, p.594.&lt;/ref&gt;

* দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ

চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।&lt;ref&gt;Deodhai Assam Buranji, p. 17.&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়।

* ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ

১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। &lt;ref&gt;Deodhai Assam Buranji, p. 17.&lt;/ref&gt;

* নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ

ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ  তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।&lt;ref&gt;Deodhai Assam Buranji, p. 18.&lt;/ref&gt;

* শদিয়াৰ ৰণ

১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত‌ দুৰ্গৰ লগতে নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। লুইতৰ মুখৰ দুৰ্গত হঠাতে কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।&lt;ref&gt;Deodhai Assam Buranji, p. 19.&lt;/ref&gt;

* চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ

চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। বুৰঞ্জী অনুসৰি সেহি সময় চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰায় বৰুৱা হাবিত পলাই আছিল। তাৰে ল'ৰাৰ কান্দন শুনি ফ্ৰাচেংমুঙৰ পুত্ৰ ঘৰ সন্দিকৈয়ে
বেঢ়ি ধৰিলে‌ বোলে-&quot;ৰজাৰ কথা ক নকলে‌ কাটিম।&quot; এই বুলি তাৰ ল'ৰা তিৰোতাক বন্দী কৰি তাক পঠাই দিলে। বহু প্ৰচেষ্টা সত্ত্বেও গজৰায়ে ৰজাক বিচাৰি নাপাইছিল। শেষত ৰাণীৰ ভোক লাগিলত জুৰি‌ এখনৰ কাষত ভাত ৰান্ধোতে উঠা ধোঁৱা দেখিহে গম পালে আৰু সেইমতে আহোম বিষয়াসকলক জনালেহি যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এখন পাহাৰীয়া জুৰিৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10&lt;/ref&gt; চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]]‌ গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক‌ নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে‌ কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ‌ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে। 

তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। &lt;ref&gt;Deodhai Assam Buranji, p. 19.&lt;/ref&gt;

===ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি===

চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত &quot;টিং&quot; শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত &quot;যাঠী&quot; লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra,&quot;Purani Assam Buranji, p. 42&lt;/ref&gt;। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। 

===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ===

শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ&lt;ref&gt;Satsari Buranji, p.62&lt;/ref&gt;) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। সাতসৰী বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে প্ৰথমতে ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক শদিয়াৰ ৰাজ আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক দিহিং ৰাজ দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Satsari Buranji, p.68&lt;/ref&gt;

১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক &quot;থাও-মুঙ-বঙেন&quot; পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়।&lt;ref&gt;Ahom Buranji(GC Barua), p.61&lt;/ref&gt; একেই বছৰে মুচলমানৰ বৰ উজিৰৰ নেতৃত্বত অহা আক্ৰমণকাৰী সকলক লখিমপুৰ-বিশ্বনাথ অঞ্চলৰ পৰা খেদি ধনুধৰিয়া গোহাঁই চেঙপেমক থাওমুং কটক পাতি লখিমপুৰৰ [[ফুলবাৰী]] অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ দিয়া‌ হৈছিল।&lt;ref&gt;Ahom Buranji(GC Barua), p.61&lt;/ref&gt; শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ &quot;থাও-মুঙ-বক্লাঙ&quot; বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ &quot;চাও-চেঙলুং&quot;‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61&lt;/ref&gt;। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। 

চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়&lt;ref&gt; সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-&quot;সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। &quot; &lt;/ref&gt;। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো &quot;চাও-চেঙলুং&quot; আৰু &quot;বৰপাত্ৰ&quot; উপাধি দুটা মিলি &quot;বৰপাত্ৰগোঁহাই&quot; হিচাপে জনাজাত হয়।&lt;ref&gt;[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&amp;seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]&lt;/ref&gt;

এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;Ahom Buranji(GC Barua), p.64&lt;/ref&gt;

==ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা==

==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন==

==চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ==

চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে।‌ চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং‌,‌ দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক &quot;চুতীয়া মিৰি&quot; কোৱা‌ হৈছিল যি‌ সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল&lt;ref&gt;Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287&lt;/ref&gt;। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন &quot;চেতিয়া&quot; খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে,‌ য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।&lt;ref&gt;Satsari Assam Buranji,p.14, 61&lt;/ref&gt;

==ৰজা সকলৰ তালিকা==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''ৰজাৰ তালিকাত'''
|-
! #
! বছৰ
! ৰাজত্ব কাল
! নাম
! অন্য নাম
|----
| ১.
| ১১৮৭ - ১২২০
| ৩৩ ব 
| বীৰপাল
| গয়াপাল
|----
| ২.
| ১২২০ - ১২৫৫
| ৩৫ ব
| [[ৰত্নধ্বজপাল]]
| গৌৰীনাৰায়ণ
|----
| ৩.
| ১২৫৫ - ১২৭০
| ১৫ ব 
| বিজয়ধ্বজপাল
| শিৱনাৰায়ণ
|----
| ৪.
| ১২৭০ - ১২৮৫
| ১৫ ব
| বিক্ৰমধ্বজপাল
| জগতনাৰায়ণ
|----
| ৫.
| ১২৮৫ - ১৩০৫
| ২০ ব
| গৌৰধ্বজপাল
| প্ৰমত্তনাৰায়ণ
|----
| ৬.
| ১৩০৫ - ১৩২৫
| ২০ ব 
| শঙ্খধ্বজপাল
| হৰিনাৰায়ণ
|----
| ৭.
| ১৩২৫ - ১৩৪৩
| ১৮ ব
| ময়ূৰধ্বজপাল
| গোলোকনাৰায়ণ
|----
| ৮.
| ১৩৪৩ - ১৩৬০
|১৭ ব
| জয়ধ্বজপাল
| বজ্ৰনাৰায়ণ
|----
| ৯.
| ১৩৬০ - ১৩৮০
| ২০ ব 
| কৰ্মধ্বজপাল
| নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ
|----
| ১০.
| ১৩৮০ - ১৪০০
| ২০ ব
| সত্যনাৰায়ণ
| ৰত্ননাৰায়ণ
|----
| ১১.
| ১৪০০ - ১৪১৫
| ১৫ ব
| লক্ষ্মীনাৰায়ণ
| ধৰ্মনাৰায়ণ
|----
| ১২.
| ১৪১৫ - ১৪৩০
| ১৫ ব
| দুৰ্লভনাৰায়ণ
|
|----
| ১৩.
| ১৪৩০- ১৪৪৫
| ১৫ ব
| মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ
| 
|----
| ১৪.
| ১৪৪৫ - ১৪৬৫
| ২০ ব
| প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ
|
|----
| ১৫.
| ১৪৬৫ - ১৪৮০
| ১৫ ব
| যশনাৰায়ণ
| 
|----
| ১৬.
| ১৪৮০- ১৫০০
| ২০ ব
| পুৰন্দৰধ্বজপাল
| পুৰন্দৰনাৰায়ণ
|---- 
| ১৭.
| ১৫০০ - ১৫২২
| ২২ ব
| ধৰ্মধ্বজপাল
| [[ধীৰনাৰায়ণ]]
|---- 
| ১৮.
| ১৫২২ - ১৫২৪
| ২ ব
| নীতিপাল/নিত্যপাল
| চন্দ্ৰনাৰায়ণ
|}

==চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন==

হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K,&quot;Deodhai Assam Buranji&quot;, p. 126&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K,&quot;Assam Buranji(SM), p.10&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.49&lt;/ref&gt; আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;Phukan, Kasinath Tamuli, &quot;Assam Buranji&quot;,p.17-18&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan,S.K,&quot;Satsari Buranji,p.135&lt;/ref&gt; মনিৰাম‌ দেৱানৰ লেখনীৰ মতে &quot;মিঠা হুলং&quot; বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''&lt;/ref&gt; তেওঁ লিখিছে, ''&quot;ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।&quot;'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে,‌ {{blockquote|&quot;তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে।‌ দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।&quot;}}

[[File:Ahom cannons.jpg|thumb|আহোম যুগৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা মিঠাহুলং বৰটোপ]]

ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ &quot;আহোমৰ দিন&quot;ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।&lt;ref&gt;হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451&lt;/ref&gt; চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল‌।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji&quot;, p. 61-68&lt;/ref&gt; ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji&quot;, p. 75&lt;/ref&gt; তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji&quot;, p. 75&lt;/ref&gt;।

নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)&quot;{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}&lt;/ref&gt; হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক &quot;চুতীয়া হিলৈ&quot; বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত &quot;হিলেদাৰী&quot;ৰ বাহিৰেও &quot;চুতীয়া-হিলৈদাৰী&quot; বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত &quot;চুতীয়া হিলৈ&quot; ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&amp;pg=PR67&amp;dq=sutiyahilaidari&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&amp;q&amp;f=false Census of India 1891, p. 17]&lt;/ref&gt;

==চুতীয়া বিদ্ৰোহ==

১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। 
&lt;poem&gt;&quot;পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। 
অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥
যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। 
বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪
...
তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। 
মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥
চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। 
লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১&lt;/poem&gt;

* ১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া

চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক &quot;থাও-মুঙ-বঙেন&quot; পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল।

* ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া

প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। 

* ১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত

চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। 

* ১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া

১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। 

* ১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম

১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। 

* ১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া

১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। 

* ১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ

১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। 

* ১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ

১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। 

* ১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ

মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। 

* ১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল

মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ &quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot; নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল।  এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, G.C, &quot;Ahom Buranji, p. 331-333&lt;/ref&gt;

==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব==

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[সতী সাধনী]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
* {{cite book
 | last = Gait
 | first = Edward
 | title = A History of Assam
 | publisher = Thacker, Spink &amp; Co.
 | date = 1906
 | location = Calcutta
 | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}}
*{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

{{অসম বুৰঞ্জী}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]]</text>
      <sha1>2nv29x4v504fb837o0vpltt6z4y9u1v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>এডৱাৰ্ড স্ন'ডেন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36603</id>
    <revision>
      <id>611582</id>
      <parentid>234370</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:01:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6176" sha1="fvks8zs5pgn9bmkjgifff0bh6ld9iti" xml:space="preserve">{{expand article}}

{{Infobox person
| image = Edward Snowden-2.jpg
| alt =
| caption = জুন ৬, ২০১৩ ৰ এক সাক্ষাৎকাৰৰ সময়ত লোৱা আলোকচিত্ৰ
| birth_name = এডৱাৰ্ড জোচেফ স্ন'ডেন
| birth_date = {{birth date and age|1983|6|21|mf=yes}}
| birth_place = এলিজাবেথ, উত্তৰ কেৰ'লিনা, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
| residence = [[ৰুছিয়া]] (অস্থায়ী) এচায়লাম ([[:en:Right of asylum|asylum]])
| nationality = আমেৰিকান
| education =
| occupation = [[System administrator]]
| employer = [[Booz Allen Hamilton]]&lt;br&gt;[[Kunia]], Hawaii, US&lt;br&gt;(until June 10, 2013)
| known_for = আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ গোপন বিস্তৃত শ্ৰেণীভুক্ত তথ্য কিছুমান ৰাজহুৱা কৰা বাবে
| criminal_charge = চৰকাৰী সম্পত্তি চুৰি কৰা, জাতীয় সুৰক্ষাৰ গোপন তথ্য অবৈধভাৱে ৰাজহুৱা কৰা, আৰু উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত ভাৱে চোৰাংচোৱাৰ তথ্য অকতৃত্বশীল ব্যক্তিলৈ যোগান ধৰা(জুন ২০১৩)
| awards = [[Sam Adams Award]]&lt;ref&gt;{{cite news |title = Former U.S. officials give NSA whistleblower Snowden award in Russia |newspaper = Haaretz |date = October 10, 2013 |url = http://www.haaretz.com/news/world/1.551784 |access-date = May 3, 2014 |archivedate = November 13, 2014 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20141113011423/http://www.haaretz.com/news/world/1.551784 |deadurl = yes }}&lt;/ref&gt;
| footnotes =
| box_width =
}}

'''এডৱাৰ্ড জোচেফ স্ন'ডেন'''(জন্ম ২১ জুন,১৯৮১) এজন আমেৰিকাৰ কম্পিউটাৰ বিশেষজ্ঞ। তেওঁ ক্ৰমে আমেৰিকাৰ চোৰাংচোৱা সংস্থা চি আই এ([[:en:Central Intelligence Agency|CIA]]) আৰু এচ এ([[:en:National Security Agency|NSA]])ৰ প্ৰাক্তন কৰ্মী আছিল। 

তেওঁ আন্তৰাসষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত প্ৰখ্যাত হৈ পৰে যেতিয়া তেওঁ সহস্ৰাধিক গোপনীয় তথ্য কেইটামান সংবাদগোষ্ঠীলৈ সৰবাৰহ কৰিছিল, যিবোৰ তেওঁ [[:en: Booz Allen Hamilton|Booz Allen Hamilton]] নামৰ আমেৰিকান ফাৰ্ম খনৰ হৈ কাম কৰি থাকোঁতে সংগ্ৰহ কৰিছিল। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ইতিহাসত ইয়াকে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ 'গোপন তথ্যৰ সৰবাৰহ' বুলি জনা যায়। 

মে ২০১৩ ত স্ন'ডেনে হাৱাইৰ পৰা হংকংলৈ গৈ সাংবাদিক গ্লেন গ্ৰীনৱাল্ড([[:en:Glenn Greenwald|Glenn Greenwald]]) আৰু লউৰা পইট্ৰাচ([[:en:Laura Poitras|Laura Poitras]]) লৈ ভালেসংখ্যক গুৰুত্বপূৰ্ণ গোপন নথি-পত্ৰ সদৰি কৰে। ৯ জুনত, তেওঁৰ অনুমতি সাপেক্ষে সাংবাদিকদ্বয়ে তেওঁৰ পৰিচয় আন্তৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ জগতৰ আগত দাঙি ধৰে। ১৪ জুনত আমেৰিকাৰ ন্যায় বিভাগে ([[:en:United States Department of Justice|United States Department of Justice]]) তেওঁৰ ওপৰত অবৈধভাৱে কৰা চোৰাংচোৱাগিৰিৰ অপৰাধ আৰোপিত কৰে আৰু ২২ জুনত তেওঁৰ পাৰপত্ৰ বাতিল কৰে। ২৩ জুনত আমেৰিকান পাৰপত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিয়েই স্ন'ডেনে মস্কোৰ শ্বেৰেমেত্যাভো আন্তৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰলৈ([[:en:Sheremetyevo International Airport|Sheremetyevo International Airport]]) পলাই যায়। ৰুছিয়ান সূত্ৰৰ মতে স্ন'ডেনক কিউবা হৈ লেটিন আমেৰিকালৈ যোৱাৰ টকট কৰি দিয়া হৈছিল, কিন্তু তেওঁ কিয় সেই বিমানখনত নগ'ল, সেইটো অস্পষ্ট। ৱিকিলিকচ্‌ৰ [[জুলিয়াচ অছেঞ্জ|জুলিয়াচ অছেঞ্জে]](যিয়ে স্ন'ডেনৰ হ্ংকংত থকা আৰু মস্কোলৈ বিমানৰ খৰচ বহন কৰিছিল)পিছত সদৰি কৰিছিল যে তেওঁ স্ন'ডেনক ৰুছিয়াত শাৰীৰিকভাৱে আটাইতকৈ বেছি সুৰক্ষিত থাকিব বুলি উপদেশ দিছিল। স্ন'ডেনে ১ আগষ্টত ৰুছিয়ান চৰকাৰে এবছৰৰ নৱীকৰনযোগ্য ৰাজনৈতিক আশ্ৰয় মঞ্জুৰ নকৰালৈ বিমান বন্দৰৰ ট্ৰানজিট জ'নটে ৰৈ আছিল। 


==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>fvks8zs5pgn9bmkjgifff0bh6ld9iti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মনোবিজ্ঞান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37672</id>
    <revision>
      <id>611698</id>
      <parentid>539816</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ৰঞ্জন ভূঞা</username>
        <id>9637</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>611698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11912" sha1="9keincbwaenokfxggfr9rv7ey8367wx" xml:space="preserve">{{unreferenced}}
{{পোখালি}}
'''মনোবিজ্ঞান''' ({{lang-en|Psychology}}) হৈছে বিজ্ঞানৰ এনে এটা শাখা য'ত মনৰ গঠন, ক্ৰিয়া-কলাপ, আচাৰ-আচৰণ আৰু এইবিলাকৰ ৰহস্যাৱলীৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানীক পদ্ধতিৰে অধ্যয়ন কৰা হয়। [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] psychology শব্দটো গ্ৰীক ভাষাৰ psyche (আত্মা) আৰু logos (অধ্যয়ন) শব্দ দুটাৰ পৰা আহিছে। সেয়ে psychologyক আত্মাৰ বিজ্ঞান বুলিও ক'ব পৰা যায়। বহু দাৰ্শনিক তত্বৰ আধাৰত এই আলোচনা কৰা হৈছে।

== ইতিহাস আৰু প্ৰাৰম্ভিক বিকাশ ==
১৯ শতিকাৰ আগলৈকে মন সম্পৰ্কীয় সকলোবোৰ অধ্যয়ন [[দৰ্শন|দৰ্শনৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। দাৰ্শনিকসকলে মানসিক আচাৰ-আচৰণ বা ক্ৰিয়া-কলাপ সম্পৰ্কে কেৱল অনুমানহে কৰিছিল। মন সম্পৰ্কে গ্ৰীক দাৰ্শনিক প্লেটোৱে পোনপ্ৰথমে ব্যাখ্যা দাঙি ধৰিছিল। তেওঁক মনক দেহৰ পৰা বিচ্ছিন্ন সত্তা হিচাপে গণ্য কৰিছিল। আধুনিক যুগত [[স্নায়ুবিজ্ঞান]] আৰু [[প্ৰাণীবিজ্ঞান]]ৰ বিকাশৰ লগে লগে মনোবিজ্ঞানৰো নৱ বিকাশ ঘটে আৰু আধুনিক বিজ্ঞানৰ এক অন্যতম শাখা হিচাপে মনোবিজ্ঞানৰ বিকাশ আৰম্ভ হয়। স্নায়ুবিজ্ঞান আৰু প্ৰাণী বিজ্ঞানৰ মাজেতেই যে মনোবিজ্ঞানৰ প্ৰাথমিক ভিত্তি নিহিত হৈ আছে সেই কথা পোহৰলৈ আনে জাৰ্মান শৰীৰ বিজ্ঞানী যোহানছ পিটাৰ মূলাৰে। অৱশ্য মনোবিজ্ঞানক বিজ্ঞান হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিবৰ বাবে আটাইতকৈ গুৰুত্ত্বপূৰ্ণ বৈজ্ঞানিক আৱিষ্কাৰটো কৰিছিল আন এজন জাৰ্মান বিজ্ঞানী হাৰমেন ভন হেল্মল্টজে। ব্ৰিটিছ পদাৰ্থবিজ্ঞানী টমাছ ইয়ঙৰ প্ৰস্তাৱিত ৰং সংক্ৰান্ত নীতিক লৈ গৱেষণা কৰি তেওঁ ইয়ং-হেল্মল্টজ সূত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই সূত্ৰৰ দ্বাৰা তেওঁ প্ৰমাণ কৰিছিল যে তিনিটা বিভিন্ন ৰঙৰ (সেউজীয়া, নীলা আৰু ৰঙা) অনুভূতিৰ সৃষ্টি হয় মানুহৰ চকুৰ ৰেটিনাৰ লগত সংযুক্ত তিনি ধৰণৰ স্নায়ুৰ কৰ্ম-তৎপৰতাৰ ফলত। ইয়াৰ পিছৰে পৰা আধুনিক মনোবিজ্ঞানে এটাৰ পাছত আন এটাকৈ আমাৰ মন সম্পৰ্কীয় ৰহস্য উদঘাটন কৰি ইয়াৰ জয় যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখিছ।

== মতবাদ ==	
; আচৰণবাদ (Behaviorism)
[[আচৰণবাদ]]ৰ জন্ম হৈছিল কুৰি শতিকাৰ দ্বিতীয় দশকত। আচৰণবাদৰ মুখ্য প্ৰৱক্তা আছিল [[জন বি.ৱাটচন]] আৰু [[বি. এফ. স্কীনাৰ]]। ইয়াৰোপৰি ৰাছিয়াৰ [[ইভান পাভলভ]], বেখটাৰ্ভ আদি মনোবিজ্ঞানীয়েও আচৰণবাদলৈ বহুতো উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে। আচৰণবাদীসকলৰ মতে প্ৰাণীয়ে উদ্দীপকৰ প্ৰতি সহাৰী জনোৱা কাৰ্যই হ'ল আচৰণ। আৰু যি তত্ত্বৰ সহায়ত এই আচৰণৰ অধ্যয়ন আৰু বিশ্লষণ কৰা হয় সিয়েই আচৰণবাদ। আচৰণবাদীসকলে মানুহে কাহ মৰা, হাঁচি মৰা আদি সাধাৰণ শাৰীৰিক কাৰ্যৰ পৰা আৰম্ভ কৰি মানুহৰ উচ্চতম বৌদ্ধিক চিন্তা-চৰ্চালৈকে সকলো কামেই উদ্দীপক আৰু প্ৰতিক্ৰিয়াৰ মাজত এক প্ৰকাৰৰ সংযোগ স্থাপন হিচাপেহে কৰে বুলি বিশ্বাস কৰে। আচৰণবাদৰ জৰিয়তে ৱাটচনে মনোবিজ্ঞানৰ জগতলৈ এক নতুন জোৱাৰ আনিলে। তেওঁ মানুহ আৰু জন্তুৰ আচৰণক এক জড়বাদী আহিলা হিচাপে মনোবিজ্ঞানৰ জগতলৈ আগবঢ়ালে।

;মনোবিশ্লেষণ বা মনঃসমীক্ষণ
কুৰি শতিকাৰ আৰম্ভণিতেই সমগ্ৰ বিশ্বকেই জোকাৰি যোৱা এটা তত্ত্ব হ'ল [[মনোবিশ্লেষণ]] বা মনঃসমীক্ষণ। এই তত্ত্বৰ প্ৰভাৱতেই চিকিৎসাবিজ্ঞানত সংযোজিত হৈছিল এক নতুন শাখা; সেয়া হ'ল চিকিৎসা মনোবিজ্ঞান বা মনোৰোগ বিজ্ঞান। মনোবিজ্ঞানৰ পিতৃ আছিল অষ্ট্ৰীয়াৰ ভিয়েনা চহৰৰ শৰীৰবিজ্ঞানী ডাঃ [[চিগ্‌মণ্ড ফ্ৰয়েড]]। ফ্ৰয়ডৰ উপৰিও মনোবিশ্লেষণৰ জগতলৈ অৱদান আগবঢ়াই যোৱা কেইজনমান জগতবিখ্যাত মনোবিদৰ ভিতৰত [[কাৰ্ল গুষ্টাভ য়ুং]], [[আলফ্ৰেড এডলাৰ]], [[এৰিক এৰিকছন]] উল্লেখযোগ্য। এই তত্ত্বই কেৱল মনোবিজ্ঞানৰ জগতেই প্ৰভাৱ কৰি ক্ষান্ত থকা নাছিল, ই মানুহৰ মন, সমাজ, সাহিত্য, জীৱনাদৰ্শৰ ওপৰতো গভীৰভাৱে প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। মানুহ নামৰ প্ৰাণীতোৰ সম্পৰ্কে এই তত্ত্বই মানুহক নতুনকৈ ভাবিবলৈ বাধ্য কৰিছিল। এই তত্ত্বই আমাক নতুনকৈ শিকালে যে মানুহ অমৃতৰ সন্তান নহয়, আনকি আগৰ দিনৰ পণ্ডিতসকলে ভাবি থকাৰ দৰে মানুহ যুক্তিবাদী প্ৰাণীও নহয়। মানুহক প্ৰকৃততে কিছুমান জৈৱিক প্ৰবৃত্তি আৰু আবেগৰ দ্বাৰাহে পৰিচালিত হয়। আৰু আটাতকৈ ডাঙৰ কথাটো হ'ল মানুহ দূৰ-দূৰণিৰ গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ চাব জানিলেও মানুহ কিন্তু নিজৰ বেছিভাগ বিষয়তেই অন্ধ হৈ থাকে। মনোবিশ্লেষণে মানুহৰ মনোজগতৰ বহুতো গোপন ৰহস্য আমাৰ আগত দাঙি ধৰিছিল। মানুহৰ মন সম্পৰ্কে আৱিষ্কৃত এই অপ্ৰিয় কিন্তু সত্য যেন লগা কথাবোৰক সেই সময়ৰ বহুতো লোকে মানি লবলৈ টান পাইছিল যদিও এনেবোৰ কথাই জীৱন সম্পৰ্কে উৎসুক নৱপ্ৰজন্মক উল্লসিতও কৰিছিল। যদিও মনোবিশ্লেষণবাদ প্ৰয়োগিক ক্ষেত্ৰত সফল আৰু সৰ্বগ্ৰহণযোগ্য, তথাপিও ইয়াক বিজ্ঞান বুলি প্ৰমাণ কৰাত বহুতো যৌক্তিক মনোবিশ্লেষণ পৰে। এক কথাত ক'বলৈ গ'লে

মনোবিশ্লেষণ বা ফ্ৰৰেডীয় মনোবিজ্ঞান মানুহৰ অৱচেতন মনৰ এক দাৰ্শনিক অনুমানভিত্তিক অধ্যয়ন। মানসিক ৰোগ নিৰাময়, মনৰ অস্বাভাৱিক ভাব-অনুভূতিৰ বিশ্লষণ, সপোন বিশ্লষণ, নাৰী আৰু শিশু মনৰ বিশ্লষণৰ ক্ষেত্ৰত ফ্ৰয়ডীয় মনোবিশ্লষণ আজিও প্ৰভাবশালী আৰু অপ্ৰতিদ্বন্দ্বী।

==মনোবিজ্ঞানৰ বিভিন্ন শাখা==
* [[চিকিৎসা মনোবিজ্ঞান]]
* [[শিক্ষা মনোবিজ্ঞান]]
* [https://www.learningpointassam.com/2023/03/ba-2nd-sem-education-general-question.html কিশোৰ মনোবিজ্ঞান]{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [[সমাজিক মনোবিজ্ঞান]]
* [[ঔদ্যোগিক আৰু সাংগঠনিক মনোবিজ্ঞান]]
* [[প্ৰযুক্তি মনোবিজ্ঞান]]
* [[শৰীৰ মনোবিজ্ঞান]]
* [[পৰীক্ষামূলক মনোবিজ্ঞান]]
* [[শিশু মনোবিজ্ঞান]]
* [[অপৰাধী মনোবিজ্ঞান]]
* [[অস্বাভাৱিক মনোবিজ্ঞান]]
* [[অতি মনোবিজ্ঞান]]
* [[বিবৰ্তনমূলক মনোবিজ্ঞান]]

==সহায়ক গ্ৰন্থ==
* সংক্ষিপ্ত অসমীয়া বিশ্বকোষ ২য় খণ্ড, ২৯৬ পৃষ্ঠা

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মনোবিজ্ঞান|*]]</text>
      <sha1>9keincbwaenokfxggfr9rv7ey8367wx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>আচৰণবাদ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37937</id>
    <revision>
      <id>611663</id>
      <parentid>611465</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T08:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ৰঞ্জন ভূঞা</username>
        <id>9637</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>611663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2635" sha1="ns5uz1x34ep1jj7ccggqrfmakoqbgdd" xml:space="preserve">{{পোখালি}}{{wikify}}{{unreferenced}}
আচৰণবাদীসকলৰ মতে প্ৰাণীয়ে উদ্দীপকৰ প্ৰতি সহাৰী জনোৱা  কাৰ্যই হ'ল আচৰণ। আৰু যি তত্ত্বৰ সহায়ত এই আচৰণৰ অধ্যয়ন আৰু বিশ্লেষণ কৰা হয় সিয়েই '''আচৰণবাদ'''। আচৰণবাদীসকলে মানুহে কাহ মৰা,হাঁচি মৰা আদি সাধাৰণ শাৰীৰিক কাৰ্যৰ পৰা আৰম্ভ কৰি মানুহৰ উচ্চতম বৌদ্ধিক চিন্তা-চৰ্চালৈকে সকলো কামেই উদ্দীপক আৰু প্ৰতিক্ৰিয়াৰ মাজত এক প্ৰকাৰৰ সংযোগ স্থাপন হিচাপেহে কৰে বুলি বিশ্বাস কৰে।

আচৰণবাদৰ জন্ম হৈছিল কুৰি শতিকাৰ দ্বিতীয় দশকত। আচৰণবাদৰ মুখ্য প্ৰৱক্তা আছিল [[জন বি ৱাটচন]] আৰু [[বি এফ স্কীনাৰ]]। ইয়াৰোপৰি ৰাছিয়াৰ [[আইভান পাভলভ|ইভান পাভলভ]], [[বেখটাৰ্ভ]] আদি মনোবিজ্ঞানীয়েও আচৰণবাদলৈ বহুতো উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে।

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://www.viewpoint.fr  Automated Behavior analysis]
* [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-30 ''Dictionary of the History of Ideas'':] Behaviorism
* [http://www.questia.com/library/psychology/other-types-of-psychology/behaviorism.jsp Books and Journal Articles On Behaviorism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120122014820/http://www.questia.com/library/psychology/other-types-of-psychology/behaviorism.jsp |date=2012-01-22 }}
* [http://www.biozentrum.uni-wuerzburg.de/genetics/behavior/learning/behaviorism.html Wuerzburg University: behaviourism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040204234402/http://www.biozentrum.uni-wuerzburg.de/genetics/behavior/learning/behaviorism.html |date=2004-02-04 }}
* [http://www.bfskinner.org B.F. Skinner Foundation]
* [http://www.behavior.org Cambridge Center for Behavioral Studies]

[[শ্ৰেণী:মনোবিজ্ঞান]]</text>
      <sha1>ns5uz1x34ep1jj7ccggqrfmakoqbgdd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611664</id>
      <parentid>611663</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T08:58:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ৰঞ্জন ভূঞা</username>
        <id>9637</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>611664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2603" sha1="jymoumhex1sbj20t8x8hs5amxqfh6op" xml:space="preserve">{{পোখালি}}{{wikify}}{{unreferenced}}
আচৰণবাদীসকলৰ মতে প্ৰাণীয়ে উদ্দীপকৰ প্ৰতি সহাৰী জনোৱা  কাৰ্যই হ'ল আচৰণ। আৰু যি তত্ত্বৰ সহায়ত এই আচৰণৰ অধ্যয়ন আৰু বিশ্লেষণ কৰা হয় সিয়েই '''আচৰণবাদ'''। আচৰণবাদীসকলে মানুহে কাহ মৰা,হাঁচি মৰা আদি সাধাৰণ শাৰীৰিক কাৰ্যৰ পৰা আৰম্ভ কৰি মানুহৰ উচ্চতম বৌদ্ধিক চিন্তা-চৰ্চালৈকে সকলো কামেই উদ্দীপক আৰু প্ৰতিক্ৰিয়াৰ মাজত এক প্ৰকাৰৰ সংযোগ স্থাপন হিচাপেহে কৰে বুলি বিশ্বাস কৰে।

আচৰণবাদৰ জন্ম হৈছিল কুৰি শতিকাৰ দ্বিতীয় দশকত। আচৰণবাদৰ মুখ্য প্ৰৱক্তা আছিল [[জন বি ৱাটচন]] আৰু [[বি এফ স্কীনাৰ]]। ইয়াৰোপৰি ৰাছিয়াৰ [[ইভান পাভলভ]], [[বেখটাৰ্ভ]] আদি মনোবিজ্ঞানীয়েও আচৰণবাদলৈ বহুতো উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে।

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://www.viewpoint.fr  Automated Behavior analysis]
* [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-30 ''Dictionary of the History of Ideas'':] Behaviorism
* [http://www.questia.com/library/psychology/other-types-of-psychology/behaviorism.jsp Books and Journal Articles On Behaviorism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120122014820/http://www.questia.com/library/psychology/other-types-of-psychology/behaviorism.jsp |date=2012-01-22 }}
* [http://www.biozentrum.uni-wuerzburg.de/genetics/behavior/learning/behaviorism.html Wuerzburg University: behaviourism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040204234402/http://www.biozentrum.uni-wuerzburg.de/genetics/behavior/learning/behaviorism.html |date=2004-02-04 }}
* [http://www.bfskinner.org B.F. Skinner Foundation]
* [http://www.behavior.org Cambridge Center for Behavioral Studies]

[[শ্ৰেণী:মনোবিজ্ঞান]]</text>
      <sha1>jymoumhex1sbj20t8x8hs5amxqfh6op</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>১০ জুন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47454</id>
    <revision>
      <id>611569</id>
      <parentid>368216</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T12:48:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>যদুমণি</username>
        <id>32127</id>
      </contributor>
      <origin>611569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10219" sha1="tapaaj2no32533hnsc37cy7c9o8lmcf" xml:space="preserve">{{আজিৰ দিনটো|10|06|161}}

==ঘটনাৱলী==
* ১২৪৬ - নাছিৰুদ্দিন মহম্মদ শ্বাহ [[দিল্লী]]ৰ প্ৰথম শাসক হয়। 
* ১৬১০ - [[গেলিলিঅ’ গেলিলি]]য়ে [[শনি গ্ৰহ]]ৰ দ্বিতীয় আঙুঠি বা চক্ৰ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। 
* ১৬২৪ -  হলেণ্ড আৰু [[ফ্ৰান্স]]ৰ মাজত স্পেনিছ বিৰোধী চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয়। 
* ১৭৫২- [[বেঞ্জামিন ফ্ৰেংকলিন|বেঞ্জামিন ফ্ৰেংকলি]]নে চিলা উৰুৱাই বজ্ৰ বা বিজুলীৰ পৰা বিদ্যুৎ আহৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। 
* ১৮৯০ - চনত আজি দিনটো [[দেওবাৰ]] আছিল, সেই দিনাৰ পৰাই [[ভাৰত]]ত সাপ্তাহিক ছুটীৰ বাৰ হিচাপে দেওবাৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। 
* ১৯০৭ - [[চীন]]ৰ স্বাধীনতা আৰু অখণ্ডতা ৰক্ষাৰ বাবে [[ফ্ৰান্স]] আৰু [[জাপান]]ৰ মাজত চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয়। 
* ১৯৩১ - নৰৱেই ইষ্ট গ্ৰীণলেণ্ড দখল কৰে।
* ১৯৪০ - [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত [[ইটালী]]য়ে [[ফ্ৰান্স]] আৰু [[ব্ৰিটেইন]]ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰে। 
* ১৯৪০ - নৰৱেই নাজীৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে।
* ১৯৪৪ - দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত জাৰ্মান সেনাই আজিৰ দিনটোতে ২১৮ জন গ্ৰীকক হত্যা কৰে।
* ১৯৪৬ - ৰাজতন্ত্ৰৰ অন্ত পৰাৰ পিছত ইটালী গণৰাজ্যবাদী ৰাষ্ট্ৰত পৰিণত হয়।
* ১৯৫৭ - ইজৰাইল আৰু ছিৰিয়াৰ মাজত যুদ্ধবিৰতি স্বাক্ষৰিত হোৱাৰ লগে লগে ৬ দিনীয়া যুদ্ধৰ অন্ত পৰে।
* ১৯৬০ - নাছিকত ৰাছিয়াৰ যুদ্ধবিমান মিগৰ উৎপাদন আৰম্ভ হয়।
* ১৯৭১ - আমেৰিকাই চীনৰ ২১ বছৰীয়া বাণিজ্য নিষেধাজ্ঞাৰ অন্ত পেলায়।
* ১৯৭২ - ভাৰতৰ প্ৰথম শীত-তাপ নিয়ন্ত্ৰিত যাত্ৰীবাহী জাহাজত হৰ্ষবৰ্ধনে সমুদ্ৰযাত্ৰা কৰিছিল।
* ১৯৮৬ - লৰ্ডছত ইংলেণ্ডক ৫ উইকেটত পৰাস্ত কৰি ভাৰতে প্ৰথম টেষ্টত জয়লাভ কৰে।
* ১৯৯৯ - [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]]ত কোচি চহৰৰ নেডুম্বাছেৰীত এটা ব্যক্তিগত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ কাম আৰম্ভ কৰে।
* ২০০২ - [[পাকিস্তান|পাকিস্তানে]] বিশ্বৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ “কে-২”ৰ নাম সলনি কৰি ‘চোগৰী’ বা ‘শ্বাহগৰী’ কৰে।
* ২০০৩ - [[নাছা|নাছাৰ]] মংগলিয়ান ৰভাৰ উৎক্ষেপণ কৰা হয়।

==জন্ম==
* ১৮৩২ -  নিক'লাছ অট্ট', জাৰ্মান অভিযন্তা, পেট্ৰলিয়াম গেছৰ সহায়ত চলা প্ৰথম ফ'ৰ ষ্ট্ৰ'ক ইঞ্জিনৰ নিৰ্মাতা। (মৃ: ১৮৯১)
* ১৮৮৫ - [[পীতাম্বৰ দেৱগোস্বামী]], গড়মূৰ সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ।
* ১৯০৮ - জেনেৰেল জয়ন্ত নাথ চৌধুৰী, ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ এজন জেনেৰেল অফিচাৰ। ১৯৬২ চনৰ পৰা ১৯৬৬ চনলৈ ৬ষ্ঠ সেনাধ্যক্ষ আৰু ১৯৪৮ চনৰ পৰা ১৯৪৯ চনলৈকে হায়দৰাবাদ ৰাজ্যৰ সামৰিক গৱৰ্ণৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।
* ১৯৩৮ - ৰাহুল বাজাজ, ভাৰতীয়  ব্যৱসায়ী, ভাৰতীয় সংঘবদ্ধ বাজাজ গ্ৰুপৰ অধ্যক্ষ আৰু সংসদৰ সদস্য ।
* ১৯৪৬ - [[দাৰা আহমেদ]], অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, তথ্যচিত্ৰ, দূৰদৰ্শনৰ ধাৰাবাহিক তথা টেলিফিল্ম নিৰ্মাতা।
* ১৯৫৫ - প্ৰকাশ পাডুকন, ভাৰতীয় বেডমিণ্টন খেলুৱৈ। 
* ১৯৫৬ - [[ইদাৰ বীৰা ভেংকটা সত্যনাৰায়ণ]], এগৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু প্ৰযোজক। তেওঁ তেলেগু আৰু হিন্দী ভাষাৰ মুঠ ৫১খন ছবি পৰিচালনা কৰাৰ লগতে বহু অভিনেতাক তেলেগু চিনেমাৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দিছিল। 
* ১৯৬১ - [[সিদ্ধাৰ্থ ভট্টাচাৰ্য]], অসমৰ ৰাজনীতিবিদ।
* ১৯৭২ - [[সুন্দৰ পিচাই]], এজন ভাৰতীয় আমেৰিকান ব্যৱসায়িক কাৰ্যবাহী, এজন জ্যেষ্ঠ প্ৰযুক্তি কাৰ্যবাহী, আৰু আলফাবেট ইনকৰ্পৰেশ্যন আৰু ইয়াৰ সহযোগী কোম্পানী [[গুগল]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া (চিইঅ’)।
* ১৯৭৭ - মিকা সিং, এজন ভাৰতীয় ৰেপাৰ, গায়ক আৰু পৰিবেশক।
* ১৯৮১ - আলবি মৰকেল, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ক্ৰিকেট খেলুৱৈ। 
* ১৯৮১ - [[দেৱেন্দ্ৰ ঝাঝাৰীয়া]], ভাৰতীয় পেৰালিম্পিক জেভলীন থ্ৰ' খেলুৱৈ।
* ১৯৮৯ - ডেভিড মিলাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ক্ৰিকেট খেলুৱৈ।
* ২০০০ - [[মালাৱাত পূৰ্ণা]], [[ভাৰতীয়]] পৰ্বতাৰোহী।

==মৃত্যু==
* ৩২৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব - মহাবীৰ [[আলেকজেণ্ডাৰ]], গ্ৰীচৰ (মেচিড'নিয়াৰ) ৰজা। (১০ জুন বা ১১ জুনত মৃত্যু হৈছিল। জন্ম: ৩৫৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)
* ১৮৩৬ - [[আণ্ড্ৰে মেৰি এম্পিয়েৰ]], ফৰাচী পদাৰ্থবিজ্ঞানী, বিদ্যুৎ প্ৰবাহৰ এছ. আই. একক [[এম্পিয়াৰ]](A) তেখেতৰ নামত দিয়া হৈছে। (জঃ ১৭৭৫)
* ১৮৭৭ - ৰমানাথ ঠাকুৰ, ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ১৯ শতিকাৰ কলকাতাৰ অন্যতম আগশাৰীৰ সামাজিক ব্যক্তি ।
* ১৯৪৯ - ছিগ্ৰিড আণ্ডছেট, নৰৱেৰ এগৰাকী ঔপন্যাসিক, ৰচনাকাৰ আৰু নোবেল বঁটা বিজয়ী ।
* ১৯৮৭ - জীৱন, ১৯৫০ চনৰ পৌৰাণিক ছবিত [[নাৰদ]] মুনিৰ চৰিত্ৰত মুঠ ৪৯ বাৰ অভিনয় কৰা ভাৰতীয় অভিনেতা।
* ২০১৯ - [[গিৰীশ কৰ্ণাড]], ভাৰতীয় অভিনেতা, চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, কন্নড় লেখক, নাট্যকাৰ, চিত্ৰ্যনাট্যকাৰ আৰু ৰোডছ স্কলাৰ।
* ২০২১ - [[বুদ্ধদেৱ দাসগুপ্ত]], ভাৰতীয় কবি, চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু চলচ্চিত্ৰ-নিৰ্মাতা।

==দিৱস==
* পৰ্টুগাল দিৱস।
* বল পইণ্ট পেন দিৱস (আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়)
* বনৌষধি আৰু মছলা দিৱস (আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়)
* ৰাষ্ট্ৰীয় আইচড টি দিৱস (আমেৰিকা)
* ৰাষ্ট্ৰীয় কণী ৰোল দিৱস (আমেৰিকা)

==বাহ্যিক সংযোগ==

{{মাহ}}
[[শ্ৰেণী:জুন]]
[[শ্ৰেণী:ইংৰাজী বৰ্ষপঞ্জীৰ দিন]]</text>
      <sha1>tapaaj2no32533hnsc37cy7c9o8lmcf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>৩০ অক্টোবৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52435</id>
    <revision>
      <id>611578</id>
      <parentid>611510</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T16:48:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33926-28</username>
        <id>50313</id>
      </contributor>
      <comment>/* জন্ম */</comment>
      <origin>611578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2562" sha1="5h28d048cnlg2gptuwk00w35uov5o48" xml:space="preserve">{{আজিৰ দিনটো|30|10|303}}

==ঘটনাৱলী==

==জন্ম==
* ১৯৫১ - [[দীপক ধৰ]], ভাৰতীয় তাত্ত্বিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী।
* ১৯৬০ - [[ডিয়েগ' মাৰাড'না]], আৰ্জেণ্টিনীয় ফুটবল মেনেজাৰ, প্ৰশিক্ষক আৰু প্ৰাক্তন খেলুৱৈ।
* ১৯৬১ - [[ডিমিট্ৰি মুৰাটভ|ডিমিট্ৰি আন্দ্ৰেয়েভিচ মুৰাটভ]], ৰাছিয়ান সাংবাদিক।
* ১৯৬২ - [[বি. ভি. নাগৰত্না]], ভাৰতীয় ন্যায়াধীশ।
* ১৯৬৫ - [[মৃণাল কান্তি দাস]], অসমীয়া চিত্ৰগ্ৰহণকাৰী আৰু চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক।
* ১৯৭০ - [[ভূপেন বৰা]], অসমৰ ৰাজনীতিবিদ।
* ১৮৮৫ - [[এজৰা পাউণ্ড]], এগৰাকী আমেৰিকান কবি আৰু সমালোচক।
* ১৯৭৪ - [[আলি আজগৰ]], ভূপেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ জাতীয় বিদ্যালয়ৰ প্ৰধান শিক্ষক।

== মৃত্যু ==
* ১৮৮৩ - [[দয়ানন্দ সৰস্বতী]], ভাৰতীয় দাৰ্শনিক, সামাজিক নেতা আৰু সংস্কাৰমুখী আন্দোলন [[আৰ্য সমাজ|আৰ্য সমাজৰ]] প্ৰতিষ্ঠাতা।
* ১৯২৯ - [[নৰ্মান প্ৰিচাৰ্ড|নৰ্মান গিলবাৰ্ট প্ৰিচাৰ্ড]], ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় খেলুৱৈ আৰু অভিনেতা।
* ১৯৭৪ - [[বেগম আখটাৰ]], ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী তথা অভিনেত্ৰী।

== দিৱস ==
* থেৱৰ জয়ন্তী ([[ভাৰত]])।
* মিচিং ভাষা দিৱস ([[অসম]], [[ভাৰত]])

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}


== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{commons|Category:30 October|৩০ অক্টোবৰ}}
* [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/30 বিবিচি: এই দিনত]
----
{{Months}}</text>
      <sha1>5h28d048cnlg2gptuwk00w35uov5o48</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611579</id>
      <parentid>611578</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T16:49:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-33926-28|~2026-33926-28]] ([[User talk:~2026-33926-28|কথা-বতৰা]])ৰ সম্পাদনাসমূহ [[User:~2026-34091-62|~2026-34091-62]]য়ে কৰা শেষ সংশোধনলৈ ঘূৰাই নিয়া হৈছে ।</comment>
      <origin>611510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2366" sha1="2pf6dlv6e1jq0x92pst40odgec9n1zl" xml:space="preserve">{{আজিৰ দিনটো|30|10|303}}

==ঘটনাৱলী==

==জন্ম==
* ১৯৫১ - [[দীপক ধৰ]], ভাৰতীয় তাত্ত্বিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী।
* ১৯৬০ - [[ডিয়েগ' মাৰাড'না]], আৰ্জেণ্টিনীয় ফুটবল মেনেজাৰ, প্ৰশিক্ষক আৰু প্ৰাক্তন খেলুৱৈ।
* ১৯৬১ - [[ডিমিট্ৰি মুৰাটভ|ডিমিট্ৰি আন্দ্ৰেয়েভিচ মুৰাটভ]], ৰাছিয়ান সাংবাদিক।
* ১৯৬২ - [[বি. ভি. নাগৰত্না]], ভাৰতীয় ন্যায়াধীশ।
* ১৯৬৫ - [[মৃণাল কান্তি দাস]], অসমীয়া চিত্ৰগ্ৰহণকাৰী আৰু চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক।
* ১৯৭০ - [[ভূপেন বৰা]], অসমৰ ৰাজনীতিবিদ।
* ১৮৮৫ - [[এজৰা পাউণ্ড]], এগৰাকী আমেৰিকান কবি আৰু সমালোচক।

== মৃত্যু ==
* ১৮৮৩ - [[দয়ানন্দ সৰস্বতী]], ভাৰতীয় দাৰ্শনিক, সামাজিক নেতা আৰু সংস্কাৰমুখী আন্দোলন [[আৰ্য সমাজ|আৰ্য সমাজৰ]] প্ৰতিষ্ঠাতা।
* ১৯২৯ - [[নৰ্মান প্ৰিচাৰ্ড|নৰ্মান গিলবাৰ্ট প্ৰিচাৰ্ড]], ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় খেলুৱৈ আৰু অভিনেতা।
* ১৯৭৪ - [[বেগম আখটাৰ]], ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী তথা অভিনেত্ৰী।

== দিৱস ==
* থেৱৰ জয়ন্তী ([[ভাৰত]])।
* মিচিং ভাষা দিৱস ([[অসম]], [[ভাৰত]])

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}


== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{commons|Category:30 October|৩০ অক্টোবৰ}}
* [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/30 বিবিচি: এই দিনত]
----
{{Months}}</text>
      <sha1>2pf6dlv6e1jq0x92pst40odgec9n1zl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611580</id>
      <parentid>611579</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T16:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33926-28</username>
        <id>50313</id>
      </contributor>
      <comment>/* জন্ম */</comment>
      <origin>611580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2562" sha1="5h28d048cnlg2gptuwk00w35uov5o48" xml:space="preserve">{{আজিৰ দিনটো|30|10|303}}

==ঘটনাৱলী==

==জন্ম==
* ১৯৫১ - [[দীপক ধৰ]], ভাৰতীয় তাত্ত্বিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী।
* ১৯৬০ - [[ডিয়েগ' মাৰাড'না]], আৰ্জেণ্টিনীয় ফুটবল মেনেজাৰ, প্ৰশিক্ষক আৰু প্ৰাক্তন খেলুৱৈ।
* ১৯৬১ - [[ডিমিট্ৰি মুৰাটভ|ডিমিট্ৰি আন্দ্ৰেয়েভিচ মুৰাটভ]], ৰাছিয়ান সাংবাদিক।
* ১৯৬২ - [[বি. ভি. নাগৰত্না]], ভাৰতীয় ন্যায়াধীশ।
* ১৯৬৫ - [[মৃণাল কান্তি দাস]], অসমীয়া চিত্ৰগ্ৰহণকাৰী আৰু চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক।
* ১৯৭০ - [[ভূপেন বৰা]], অসমৰ ৰাজনীতিবিদ।
* ১৮৮৫ - [[এজৰা পাউণ্ড]], এগৰাকী আমেৰিকান কবি আৰু সমালোচক।
* ১৯৭৪ - [[আলি আজগৰ]], ভূপেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ জাতীয় বিদ্যালয়ৰ প্ৰধান শিক্ষক।

== মৃত্যু ==
* ১৮৮৩ - [[দয়ানন্দ সৰস্বতী]], ভাৰতীয় দাৰ্শনিক, সামাজিক নেতা আৰু সংস্কাৰমুখী আন্দোলন [[আৰ্য সমাজ|আৰ্য সমাজৰ]] প্ৰতিষ্ঠাতা।
* ১৯২৯ - [[নৰ্মান প্ৰিচাৰ্ড|নৰ্মান গিলবাৰ্ট প্ৰিচাৰ্ড]], ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় খেলুৱৈ আৰু অভিনেতা।
* ১৯৭৪ - [[বেগম আখটাৰ]], ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী তথা অভিনেত্ৰী।

== দিৱস ==
* থেৱৰ জয়ন্তী ([[ভাৰত]])।
* মিচিং ভাষা দিৱস ([[অসম]], [[ভাৰত]])

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}


== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{commons|Category:30 October|৩০ অক্টোবৰ}}
* [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/30 বিবিচি: এই দিনত]
----
{{Months}}</text>
      <sha1>5h28d048cnlg2gptuwk00w35uov5o48</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611581</id>
      <parentid>611580</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T16:58:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33926-28</username>
        <id>50313</id>
      </contributor>
      <comment>/* জন্ম */</comment>
      <origin>611581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2366" sha1="2pf6dlv6e1jq0x92pst40odgec9n1zl" xml:space="preserve">{{আজিৰ দিনটো|30|10|303}}

==ঘটনাৱলী==

==জন্ম==
* ১৯৫১ - [[দীপক ধৰ]], ভাৰতীয় তাত্ত্বিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী।
* ১৯৬০ - [[ডিয়েগ' মাৰাড'না]], আৰ্জেণ্টিনীয় ফুটবল মেনেজাৰ, প্ৰশিক্ষক আৰু প্ৰাক্তন খেলুৱৈ।
* ১৯৬১ - [[ডিমিট্ৰি মুৰাটভ|ডিমিট্ৰি আন্দ্ৰেয়েভিচ মুৰাটভ]], ৰাছিয়ান সাংবাদিক।
* ১৯৬২ - [[বি. ভি. নাগৰত্না]], ভাৰতীয় ন্যায়াধীশ।
* ১৯৬৫ - [[মৃণাল কান্তি দাস]], অসমীয়া চিত্ৰগ্ৰহণকাৰী আৰু চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক।
* ১৯৭০ - [[ভূপেন বৰা]], অসমৰ ৰাজনীতিবিদ।
* ১৮৮৫ - [[এজৰা পাউণ্ড]], এগৰাকী আমেৰিকান কবি আৰু সমালোচক।

== মৃত্যু ==
* ১৮৮৩ - [[দয়ানন্দ সৰস্বতী]], ভাৰতীয় দাৰ্শনিক, সামাজিক নেতা আৰু সংস্কাৰমুখী আন্দোলন [[আৰ্য সমাজ|আৰ্য সমাজৰ]] প্ৰতিষ্ঠাতা।
* ১৯২৯ - [[নৰ্মান প্ৰিচাৰ্ড|নৰ্মান গিলবাৰ্ট প্ৰিচাৰ্ড]], ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় খেলুৱৈ আৰু অভিনেতা।
* ১৯৭৪ - [[বেগম আখটাৰ]], ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী তথা অভিনেত্ৰী।

== দিৱস ==
* থেৱৰ জয়ন্তী ([[ভাৰত]])।
* মিচিং ভাষা দিৱস ([[অসম]], [[ভাৰত]])

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}


== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{commons|Category:30 October|৩০ অক্টোবৰ}}
* [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/30 বিবিচি: এই দিনত]
----
{{Months}}</text>
      <sha1>2pf6dlv6e1jq0x92pst40odgec9n1zl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক</title>
    <ns>5</ns>
    <id>61103</id>
    <revision>
      <id>611611</id>
      <parentid>549319</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T01:43:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34023-75</username>
        <id>50320</id>
      </contributor>
      <comment>/* হয়তু */ নতুন অনুচ্ছেদ</comment>
      <origin>611611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38335" sha1="7ifnv5btuyv42444yjc3f5gig604erb" xml:space="preserve">হয়তু

== শব্দৰ নমুনা ==
&lt;poem&gt;মই  ভাত  খালো৷ তুমি  খালানে? খোৱা  নাই  যদি  খাবা৷
মই ভাত খালো৷ তুমি খালানে? খোৱা নাই যদি খাবা৷ # এক্সট্ৰা স্পেচ দিছে, ডবল স্পেচ গুচুওৱা নাই
মই ভাত খালো৷তুমি খালানে?খোৱা নাই যদি খাবা৷ # এইটোত ঠিকে কাম কৰিছে
মই ভাত খালো৷  তুমি খালানে?  খোৱা নাই যদি খাবা৷ # এইটোত কাম কৰা নাই
মই ভাত খালো ৷  তুমি খালানে ?  খোৱা নাই যদি খাবা ৷ #দাৰিৰ আগা পিছে স্পেচ থাকিলে কাম কৰিছে


'র'x'ৰ'
'ড়'x'ড়'
'ঢ়'x'ঢ়'
'য়'x'য়'
'অা'x'আ'
'|'x'৷'
'।'x'৷'
'&quot;'x'“'        
' ৷'x'৷'
' ,'x','
' :'x':'
' ;'x';'
' ?'x'?'
' !'x'!'    
'???'x'?'
'??'x'?'
'!!!'x'!'
'!!'x'!'    
'“৷'x'৷“'
'“?'x'?“'
'“!'x'!“'
'৷'x'৷ '
','x', '
':'x': '
';'x'; '
'?'x'? '
'!'x'! '
'   'x' '
'  'x' '

মানুহ জন 
ছোৱালী জনী 
' জন ','জন '
' জনী ','জনী '
' টো ','টো '
' টা ','টা '
' খন ','খন '
' কুৰা ','কুৰা '
' খিনি ','খিনি '
' খিলা ','খিলা '
' ছটা ','ছটা '
' গছি ','গছি '
' খ’ৰ ','খ’ৰ '
' টাঁৰ ','টাঁৰ '
' টাঁৰি ','টাঁৰি '
' টোপা ','টোপা '
' ডৰা ','ডৰা '
' পাহ ','পাহ '
' যুৰি ','যুৰি '
' যোৰ ','যোৰ '
' ষাৰি ','ষাৰি '
' ষাৰ ','ষাৰ '

'ঙঁ','ঙ'
'ঞঁ','ঞ'
'নঁ','ন'
'ণঁ','ণ'
'মঁ','ম'
'খাওঁক','খাওক'
'যাওঁক','যাওক'
'হওঁক','হওক'
'লওঁক','লওক'
'থওঁক','থওক'
'কওঁক','কওক'
'যাওতে','যাওঁতে'
'যাওতা','যাওঁতা'
'দেখোতে','দেখোঁতে'
'দেখোতা','দেখোঁতা'
'আহোতে','আহোঁতে'
'আহোতা','আহোঁতা'
'খাওতে','খাওঁতে'
'খাওতা','খাওঁতা'
'চাওতে','চাওঁতে'
'চাওতা','চাওঁতা'
'ধৰোতে','ধৰোঁতে'
'ধৰোতা','ধৰোঁতা'
'কৰোতে','কৰোঁতে'
'কৰোতা','কৰোঁতা'
'পঢ়োতে','পঢ়োঁতে'
'পঢ়োতা','পঢ়োঁতা'
'শুনোঁতে','শুনোতে'
'শুনোঁতা','শুনোতা'
'গুণোঁতে','গুণোতে'
'গুণোঁতা','গুণোতা'
'দিওতে','দিওঁতে'
'দিওতা','দিওঁতা'
'থওতে','থওঁতে'
'থওতা','থওঁতা'
'বহোতে','বহোঁতে'
'বহোতা','বহোঁতা'
'উঠোতে','উঠোঁতে'
'উঠোতা','উঠোঁতা'
'শোওতে','শোওঁতে'
'শোওতা','শোওঁতা'
'দৌৰোতে','দৌৰোঁতে'
'দৌৰোতা','দৌৰোঁতা'
'থাকোতে','থাকোঁতে'
'থাকোতা','থাকোঁতা'
'ভাবোতে','ভাবোঁতে'
'ভাবোতা','ভাবোঁতা'


'ন্ট','ণ্ট'
'ট্ন','ত্ন'
'ন্ড','ণ্ড'
'ন্ঠ','ণ্ঠ'
'ণ্দ','ন্দ'
'ন্ঢ','ণ্ঢ'
'ণ্ত','ন্ত'
'স্ট','ষ্ট'
'স্ঠ','ষ্ঠ'

'বাইদেউৱে','বাইদেৱে' 'খাওঁক','খাওক' মই ভাত খালো ৷ হ’বনে?
'বাইদেউৱে','বাইদেৱে'
'মইও','ময়ো'
'তইও','তয়ো'
'তাইও','তায়ো'
'সিও','সিয়ো'
'তেওঁও','তেৱোঁ'
'সিহঁতও','সিহঁতো'
'তেওঁলোকও','তেওঁলোকো'
# bibhokti above

'ঙঁ','ঙ'
'ঞঁ','ঞ'
'নঁ','ন'
'ণঁ','ণ'
'মঁ','ম'
'খাওঁক','খাওক'
'যাওঁক','যাওক'
'হওঁক','হওক'
'লওঁক','লওক'
'থওঁক','থওক'
'কওঁক','কওক'
#chandrabindu above

'র'x'ৰ'
'ড়'x'ড়'
'ঢ়'x'ঢ়'
'য়'x'য়'
'অা'x'আ'
'|'x'৷'
'।'x'৷'
'&quot;'x'“'        

মই ভাত খালো ৷ হ’বনে?
মই ভাত খালো : হ’বনে?
মই ভাত খালো ; হ’বনে?
মই ভাত খালো ? হ’বনে?
মই ভাত খালো ! হ’বনে?
মই ভাত খালো , হ’বনে?
মই ভাত খালো??? হ’বনে?
মই ভাত খালো?? হ’বনে?
মই ভাত খালো!!! হ’বনে?
মই ভাত খালো!! হ’বনে?

মই ভাত খালো৷হ’বনে?
মই ভাত খালো,হ’বনে?
মই ভাত খালো!হ’বনে?
মই ভাত খালো;হ’বনে? 
মই ভাত খালো?হ’বনে? nhy
&quot;মই ভাত খালো&quot;৷ 
“মই ভাত খালো“৷ &quot;হ’বনে&quot;? nhy
&quot;মই ভাত খালো&quot;? হ’বনে? nhy
&quot;মই ভাত খালো&quot;! হ’বনে? nhy
&quot;মই ভাত  খালো&quot;৷ হ’বনে? nhy
&quot;মই ভাত   খালো&quot;৷ হ’বনে? nhy

'র'x'ৰ'
'ড়'x'ড়'
'ঢ়'x'ঢ়'
'য়'x'য়'
'অা'x'আ'
'|'x'৷'
'।'x'৷'
'&quot;'x'“'        
' ৷'x'৷'
' :'x':'
' ;'x';'
' ?'x'?'
' !'x'!'
' ,'x','
'???'x'?'
'??'x'?'
'!!!'x'!'
'!!'x'!'
'“৷ 'x'৷“'
'“?'x'?“'
'“!'x'!“'
'৷'x'৷ '
','x', '
':'x': '
';'x'; '
'?'x'? '
'!'x'! '
'  'x' '
'   'x' '

'ভূল','ভুল'
'আঘাট','আঘাত'
'আৰম্ভনি','আৰম্ভণি'
'আৰম্ভনী','আৰম্ভণি'
'মূহুৰ্ত','মুহূৰ্ত'
'সাংঘাটিক','সাংঘাতিক'
'পৰিস্কাৰ','পৰিষ্কাৰ'
'আৱিস্কাৰ','আৱিষ্কাৰ'
'আবিস্কাৰ','আৱিষ্কাৰ'
'আনুসংগিক','আনুষংগিক'
'শীততাপ','শীতাতপ'
'অদ্ভূত','অদ্ভুত'
'অত্যাধিক','অত্যধিক'
'অতীষ্ঠ','অতিষ্ঠ'
'আষ্ফালন','আস্ফালন'
'আয়ত্ব','আয়ত্ত'
'ঐশ্চৰ্য','ঐশ্বৰ্য'
'উভটি','উভতি'
'ঘুৰি','ঘূৰি'
'ঘুৰাই','ঘূৰাই'
'কটুক্তি','কটূক্তি'
'ক্ৰুটি','ত্ৰুটি'
'অংকণ','অংকন'
'কোৰাণ','কোৰান'
'খৰছ','খৰচ'
'বিচনা','বিছনা'
'তত্ব','তত্ত্ব'
'ধুলি','ধূলি'
'দুঃচিন্তা','দুশ্চিন্তা'
'দুচৰিত্ৰ','দুশ্চৰিত্ৰ'
'দীৰ্ঘজীৱি','দীৰ্ঘজীৱী'
'দুবৰি','দূবৰি'
'দুৰীকৰণ','দূৰীকৰণ'
'দূৰ্গা','দুৰ্গা'
'দৈন্যতা','দৈন্য'
'ঐক্যতা','ঐক্য'
'দৈৰ্ঘ','দৈৰ্ঘ্য'
'দোষণীয়','দূষণীয়'
'দ্বন্দ','দ্বন্দ্ব'
'ফলপ্ৰসু','ফলপ্ৰসূ'
'ফস্তি','ফষ্টি'
'ফিটা','ফিতা'
'ফুলজাৰী','ফুলজাৰি'
'উপলব্দ্ধ','উপলব্ধ'
'বৰঙণি','বৰঙনি'
'বহিস্কাৰ','বহিষ্কাৰ'
'পুৰষ্কাৰ','পুৰস্কাৰ'
'বয়ষ্ক','বয়স্ক'
'ব্যঞ্জণ','ব্যঞ্জন'
'বাঞ্চনীয়','বাঞ্ছনীয়'
'বাস্প','বাষ্প'
'বিদূষী','বিদুষী'
'শূণ্য','শূন্য'
'শাৰিৰীক','শাৰীৰিক'
'সাকৌঁ','সাঁকো'
'সাকোঁ','সাঁকো'
'সমুহ','সমূহ'
'সৰ্বাংগীন','সৰ্বাংগীণ'
'সমিচীন','সমীচীন'
'সমীচিন','সমীচীন'
'সাৰ্বজনীন','সৰ্বজনীন'
'সাহাৰ্য্য','সাহায্য'
'অনুভুতি','অনুভূতি'
'সুতা','সূতা'
'সুচনা','সূচনা'
'সুক্ষ্ম','সূক্ষ্ম'
'সেঁওতা','সেওঁতা'
'সেন্দুৰ','সেন্দূৰ'
'স্নেহাশীষ','স্নেহাশিস'
'স্বচ্ছল','সচ্ছল'
'গ্ৰহন','গ্ৰহণ'
'নিৰ্ধাৰন','নিৰ্ধাৰণ'
'ব্যন্জন','ব্যঞ্জন'
'যোৱাকালি','কালি'
'অহাকালি','কাইলৈ'
'নিমণ্ট্ৰণ','নিমন্ত্ৰণ'
'নিমন্ত্ৰন','নিমন্ত্ৰণ'
'ছাগে','চাগৈ'
'বন্ধুত্বতা','বন্ধুত্ব'
'ভুমি','ভূমি'
'অনুকুল','অনুকূল'
'ৰোপন','ৰোপণ'
'চিহ্ণ','চিহ্ন'
'ধ্বংশ','ধ্বংস'
'গ্ৰন্থী','গ্ৰন্থি'
'যথেষ্ঠ','যথেষ্ট'
'চেষ্ঠা','চেষ্টা'
'দূৰ্ঘটনা','দুৰ্ঘটনা'
'ভ্ৰমন','ভ্ৰমণ'
'শুৱে','শোৱে'
'অধ্যয়ণ','অধ্যয়ন'
'পলায়ণ','পলায়ন'
'তাৰোপৰি','তদুপৰি'
'ধৰন','ধৰণ'
'সুমাই','সুমুৱাই'
'নূন্যতম','ন্যূনতম'
'নুন্যতম','ন্যূনতম'
'মূখ্য','মুখ্য'
'অনুস্থান','অনুষ্ঠান'
'সিচঁৰিত','সিঁচৰতি'
'সিচঁৰতি','সিঁচৰতি'
'ষ্পষ্ট','স্পষ্ট'
'নাইকীয়া','নাইকিয়া'
'সোমোৱাই','সুমুৱাই'
'ব্ৰক্ষ্ম','ব্ৰহ্ম'
'সন্তোষ্ট','সন্তুষ্ট'
'খোৱাবলৈ','খুৱাবলৈ'
'প্ৰতিস্থা','প্ৰতিষ্ঠা'
'গৰিস্থ','গৰিষ্ঠ'
'কাৰনে','কাৰণে'
'সংন্থা','সংস্থা'
'সোঁচৰি','সুঁচৰি'
'কতৃপক্ষ','কৰ্তৃপক্ষ'
'চিনাকী','চিনাকি'
'হথাত','হঠাৎ'
'মুখামুখী','মুখামুখি'
'সজুলি','সঁজুলি'
'শুদ্ধৰাই','শুধৰাই'
'পূৱা','পুৱা'
'চঁকু','চকু'
'পৰিবহন','পৰিবহণ'
'দীঘলিয়া','দীঘলীয়া'
'দিঘলীয়া','দীঘলীয়া'
'ভণ্টী','ভণ্টি'
'আপোনি','আপুনি'
'দেখোৱাই','দেখুৱাই'
'প্ৰতিস্থান','প্ৰতিষ্ঠান'
'বেপৰুৱা','বেপৰোৱা'
'কনমানি','কণমানি'
'কনমাণি','কণমানি'
'অকনমানি','অকণমানি'
'অকনমান','অকণমান'
'শান্তনা','সান্ত্বনা'
'অঞ্জলী','অঞ্জলি'
'শ্ৰদ্ধাঞ্জলী','শ্ৰদ্ধাঞ্জলি'
'ক্ষীপ্ৰ','ক্ষিপ্ৰ'
'সাম্ভাব্য','সম্ভাব্য'
'মৃন্ময়','মৃণ্ময়'
'বৈচিত্ৰ','বৈচিত্ৰ্য'
'কণিষ্ঠ','কনিষ্ঠ'
'বিবাদমান','বিবদমান'
'নিৰৱ','নীৰৱ'
'তুচ্চ','তুচ্ছ'
'ত্ৰিভূজ','ত্ৰিভুজ'
'চলচিত্ৰ','চলচ্চিত্ৰ'
'একচত্ৰী','একচ্ছত্ৰী'
'একছত্ৰী','একচ্ছত্ৰী'
'প্ৰায়চিত্ত','প্ৰায়শ্চিত্ত'
'প্ৰায়চিত্ৰ','প্ৰায়শ্চিত্ত'
'অন্নপ্ৰসন্ন','অন্নপ্ৰাশন'
'উজ্জল','উজ্জ্বল'
'উজ্বল','উজ্জ্বল'
'ওতঃপ্ৰোতঃ','ওতপ্ৰোত'
'ওতঃপ্ৰোত','ওতপ্ৰোত'
'বহিঃবিভাগ','বহিৰ্বিভাগ'
'বহিঃপ্ৰকাশ','বহিৰ্প্ৰকাশ'
'ভৎসনা','ভৰ্ৎসনা'
'নায্য','ন্যায্য'
'ন্যায়ধীশ','ন্যায়াধীশ'
'ন্যায়লয়','ন্যায়ালয়'
'প্ৰস্ৰাৱগাৰ','প্ৰস্ৰাৱাগাৰ'
'দাৰিদ্ৰতা','দৰিদ্ৰতা'
'তেজ্য','ত্যাজ্য'
'প্ৰৱাহমান','প্ৰৱহমান'
'প্ৰবাহমান','প্ৰবহমান'
'উচ্ছাসিত','উচ্ছ্বসিত'
'উচ্ছ্বাসিত','উচ্ছ্বসিত'
'বয়সীয়াল','বয়সিয়াল'
'বয়সিয়া','বয়সীয়া'
'মূৰব্বী','মুৰব্বী'
'শুশ্ৰষা','শুশ্ৰূষা'
'হাস্যস্পদ','হাস্যাস্পদ'
'ঐক্যতান','ঐকতান'
'শুভৰাত্ৰী','শুভৰাত্ৰি'
'সুভৰাত্ৰি','শুভৰাত্ৰি'
'শুপ্ৰভাত','সুপ্ৰভাত'
'ষান্মাসিক','ষাণ্মাসিক'
'চৰৈৱতি','চৰৈৱেতি'
'অপৰাহ্ন','অপৰাহ্ণ'
'উৎফুল্লিত','উৎফুল্ল'
'প্ৰফুল্লিত','প্ৰফুল্ল'
'অন্নশন','অনশন'
'সৌজন্যতা','সৌজন্য'
'উৎকৰ্ষতা','উৎকৰ্ষ'
'দম্পতি','দম্পতী'
'দম্পত্তি','দম্পতী'
'গোহাৰী','গোহাৰি'
'গোঁহাৰী','গোহাৰি'
'গোহাঁৰী','গোহাৰি'
'গোঁহাৰি','গোহাৰি'
'গোহাঁৰি','গোহাৰি'
'আঙুলী','আঙুলি'
'উচৰ্গা','উছৰ্গা'
'উদ্ধোধন','উদ্বোধন'
'একেধাৰে','একাধাৰে'
'জাত্যাভিমান','জাত্যভিমান'
'ঠিৰাং','থিৰাং'
'মৰুদ্যান','মৰূদ্যান'
'গাঠনি','গাঁথনি'
'গাথঁনি','গাঁথনি'
'গৌৰাম্বিত','গৌৰৱান্বিত'
'প্ৰতিযোগি','প্ৰতিযোগী'
'প্ৰতিযোগীতা','প্ৰতিযোগিতা'
'সহযোগি','সহযোগী'
'সহযোগীতা','সহযোগিতা'
'বাচনি','বাছনি'
'মাননী','মাননি'
'মন্ত্ৰীত্ব','মন্ত্ৰিত্ব'
'মূৰ্ধণ্য','মূৰ্ধন্য'
'ৰাসায়ন','ৰসায়ন'
'ৰসায়নিক','ৰাসায়নিক'
'দেৱাশীষ','দেৱাশিস'
'অভিলাস','অভিলাষ'
'গৃহিত','গৃহীত'
'দুৰ্বিসহ','দুৰ্বিষহ'
'নুপুৰ','নূপুৰ'
'নুপূৰ','নূপুৰ'
'পৈত্ৰিক','পৈতৃক'
'গুঢ়াৰ্থ','গূঢ়াৰ্থ'
'ভেকোভাওনা','ভেঁকোভাওনা'
'ভেকোঁভাওঁনা','ভেঁকোভাওনা'
'ভেকোভাওঁনা','ভেঁকোভাওনা'
'ভেকোঁভাওনা','ভেঁকোভাওনা'
'ভেকুভাওঁনা','ভেঁকোভাওনা'
'ভেকুঁভাওনা','ভেঁকোভাওনা'
'ভেকুঁভাওঁনা','ভেঁকোভাওনা'
'ভেকুভাওনা','ভেঁকোভাওনা'
'কৈলাশ','কৈলাস'
'চেনী','চেনি'
'তামুল','তামোল'
'অন্যান্ন','অন্যান্য'
'সপ্তাহিক','সাপ্তাহিক'
'অভিধানিক','আভিধানিক'
'মুমুৰ্ষ','মুমূৰ্ষু'
'মুমূৰ্ষ','মুমূৰ্ষু'
'মূমুৰ্ষ','মুমূৰ্ষু'
'পুস্প','পুষ্প'
'শোষন','শোষণ'
'পাষান','পাষাণ'
'ভূমিস্থ','ভূমিষ্ঠ'
'নৌকাষ্ঠ','নৌকাস্থ'
'আকাঙ্খা','আকাংক্ষা'
'আকাংখা','আকাংক্ষা'
'আভাষ','আভাস'
'অশ্বস্থমা','অশ্বত্থামা'
'অশ্বত্থমা','অশ্বত্থামা'
'উপৰত','ওপৰত'
'ওপৰি','উপৰি'
'জলন্ত','জ্বলন্ত'
'দম্বৰু','ডম্বৰু'
'পোৱালী','পোৱালি'
'শেৱালী','শেৱালি'
'কনক','কণক'
'কনিকা','কণিকা'
'কল্যান','কল্যাণ'
'কালীদাস','কালিদাস'
'টোপনী','টোপনি'
'মৰ্যদা','মৰ্যাদা'
'আৰাম্ভ','আৰম্ভ'
'বিঞ্জান','বিজ্ঞান'
'জো-যা','যো-জা'
'যা-যোগাৰ','জা-যোগাৰ'
'যদ্যাপি','যদ্যপি'
'অদ্যপি','অদ্যাপি'
'অৱশ্যাম্ভাৱী','অৱশ্যম্ভাৱী'
'আৱশ্যম্ভাৱী','অৱশ্যম্ভাৱী'
'আৱশ্যাম্ভাৱী','অৱশ্যম্ভাৱী'
'গননা','গণনা'
'অগনন','অগণন'
'গনিত','গণিত'
'গাননিক','গাণনিক'
'জানোঁ','জানো'
'নাওঁ','নাও'
'ৰিস্কা','ৰিক্সা'
'ডেক্স','ডেস্ক'
'ৰিক্স','ৰিস্ক'
'মাক্স','মাস্ক'
'ফ্লাক্স','ফ্লাস্ক‌'
'পুন্য','পুণ্য'
'পূন্য','পুণ্য'
'পূণ্য','পুণ্য'
'আশ্বৰ্য','আশ্চৰ্য'
'জুটা','জোতা'
'জুতা','জোতা'
'জোটা','জোতা'
'প্ৰাহ্ন','প্ৰাহ্ণ'
'পৰাহ্ন','পৰাহ্ণ'
'আহ্ণিক','আহ্নিক'
'গাঁওত','গাঁৱত'
'গাওঁত','গাঁৱত'
'গাঁওৰ','গাঁৱৰ'
'গাওঁৰ','গাঁৱৰ'
'গাঁওলৈ','গাঁৱলৈ'
'গাওঁলৈ','গাঁৱলৈ'
'গাঁওতে','গাঁৱতে'
'শক্তিৱান','শক্তিমান'
'শক্তিবান','শক্তিমান'
'বুদ্ধিৱান','বুদ্ধিমান’'
'বুদ্ধিবান','বুদ্ধিমান'
'ব্ৰাহ্মন','ব্ৰাহ্মণ'
'ব্ৰাক্ষ্মণ','ব্ৰাহ্মণ'
'ব্ৰাক্ষ্মন','ব্ৰাহ্মণ'
'বামুন','বামুণ'
'বামূন','বামুণ'
'বামূণ','বামুণ'
'সোন','সোণ'
'সোনোৱাল','সোণোৱাল'
'সোনোৱালী','সোণোৱালী'
'সোনালী','সোণালী'
'হালধী','হালধি'
'হালধিয়া','হালধীয়া'
'ঔষধী','ঔষধি'
'ঔষধিয়া','ঔষধীয়া'
'পাৰ্থমিক','প্ৰাথমিক'
'ফনি','ফণি'
'কঠিয়া','কঠীয়া'
'কঁঠিয়া','কঠীয়া'
'কঠিয়াতলি','কঠীয়াতলি'
'কঠিয়াতলী','কঠীয়াতলি'
'কঠীয়াতলী','কঠীয়াতলি'
'তম্','তম'
'গৌন','গৌণ'
'লৱন','লৱণ'
'মানিক','মাণিক'
'প্ৰত্যাৰ্পণ','প্ৰত্যৰ্পণ'
'প্ৰত্যাৰ্পন','প্ৰত্যৰ্পণ'
'প্ৰত্যৰ্পন','প্ৰত্যৰ্পণ'
'উল্লেখিত','উল্লিখিত'
'উল্লাসিত','উল্লসিত'
'পুনৰাপি','পুনৰপি'
'পক্ক','পক্ব'
'পৰিপক্ক','অপৰিপক্ব'
'পক্কান্ন','পক্বান্ন'
'স্বত্ত্বে','সত্ত্বে'
'আতিশয্যা','আতিশয্য'
'অতিশয্যা','আতিশয্য'
'অনুৰুধ','অনুৰোধ'
'ঘীণ','ঘিণ'
'ঘিন','ঘিণ'
'ঘীন','ঘিণ'
'বিদ্ৰুপ','বিদ্ৰূপ'
'চূঢ়ান্ত','চূড়ান্ত'
'চুঢ়ান্ত','চূড়ান্ত'
'আক্ৰমন','আক্ৰমণ'
'জড়িয়তে','জৰিয়তে'
'জৰিত','জড়িত'
'নিৰ্মান','নিৰ্মাণ'
'বিষেশ','বিশেষ'
'যুজ','যুঁজ'
'ধাৰন','ধাৰণ'
'পাহৰনি','পাহৰণি'
'বিতাৰন','বিতাৰণ'
'ঘৃনা','ঘৃণা'
'প্ৰতাৰনা','প্ৰতাৰণা'
'সংৰক্ষন','সংৰক্ষণ'
'গাৱলীয়া','গাঁৱলীয়া'
'প্ৰশিক্ষন','প্ৰশিক্ষণ'
'দূৰ্নীতি','দুৰ্নীতি'
'বুদ্ধিজীৱি','বুদ্ধিজীৱী'
'উভতাই','ওভতাই'
'শুণি','শুনি'
'হয়তু','হয়তো'
'ওলিয়াই','উলিয়াই'
'নুমোৱাই','নুমুৱাই'
'তেঁও','তেওঁ'
'দেখুন','দেখোন'
'স্থায়ীত্ব','স্থায়িত্ব'
'হাহিঁ','হাঁহি'
'ওমলি','উমলি'
'সুধে','সোধে'
'দূপৰীয়া','দুপৰীয়া'
'সোণকালে','সোনকালে'
'লাগতীয়াল','লাগতিয়াল'
'হেপাহ','হেঁপাহ'
'সহাৰি','সঁহাৰি'
'ভাগৰোৱা','ভাগৰুৱা'
'যঠেষ্ট','যথেষ্ট'
'হেচা','হেঁচা'
'জপিয়াই','জঁপিয়াই'
'সচাই','সঁচাই'
'কাৰন','কাৰণ'
'পুজা','পূজা'
'তেওলোক','তেওঁলোক'
'শিৰচ্ছেদ','শিৰশ্ছেদ'
'ষড়দৰ্শন','ষড়্‌দৰ্শন'
'ষড়ৰিপু','ষড়্‌ৰিপু'
'ষষ্ঠদশ','ষোড়শ'
'সংঘাট','সংঘাত'
'সত্ব','সত্ত্ব'
'স্বায়ত্ব','স্বায়ত্ত্ব'
'হিজিবিজি','হিবিজিবি'
'ক্ষুন্ন','ক্ষুণ্ণ'
'সৰ্বাঙ্গীন','সৰ্বাঙ্গীণ'
'সাহাৰ্য','সাহায্য'
'স্বতস্ফূৰ্ত','স্বতঃস্ফূৰ্ত'
'স্বত্তেও','সত্বেও'
'স্বাধীনোত্তৰ','স্বাধীনতা-উত্তৰ'
'অগ্যস্ত','অগস্ত্য'
'অনুসূয়া','অনসুয়া'
'অম্বিকাগিৰি','অম্বিকাগিৰী'
'বৃহত্ব','বৃহত্ত্ব'
'বেনু','বেণু'
'বৈয়াকৰণিক','বৈয়াকৰণ'
'বৈশিষ্ট','বৈশিষ্ট্য'
'ময়ুৰ','ময়ূৰ'
'ব্যাভিচাৰ','ব্যভিচাৰ'
'মুদ্ৰন','মুদ্ৰণ'
'মুমুৰ্ষ','মুমূৰ্ষ'
'প্ৰবজন','প্ৰব্ৰজন'
'প্ৰভূ','প্ৰভু'
'প্ৰৱন্ধ','প্ৰবন্ধ'
'প্ৰৱল','প্ৰবল'
'প্ৰাতিপাদিক','প্ৰাতিপদিক'
'বণিতা','বনিতা'
'বধু','বধূ'
'বছেৰেকীয়া','বছৰেকীয়া'
'বক্ষযুগল','স্তনযুগল'
'ব্যুহ','ব্যূহ'
'⁠⁠⁠ভনিতা','ভণিতা'
'ভাগিৰথী','ভাগীৰথী'
'ভুমুকি','ভূমুকি'
'ভুমিসাৎ','ভূমিসাৎ'
'ভুমিস্থ','ভূমিষ্ঠ'
'ভূৱন','ভুৱন'
'ভোগালি','ভোগালী'
'ভৌগলিক','ভৌগোলিক'
'ভ্ৰুক্ষেপ','ভ্ৰূক্ষেপ'
'ভ্ৰাম্যমান','ভ্ৰাম্যমাণ'
'মনলোভা','মনোলোভা'
'মহত্ব','মহত্ত্ব'
'মহাৰাজা','মহাৰাজ'
'লঘূ','লঘু'
'লক্ষী','লক্ষ্মী'
'লক্ষ্মীমন্ত','লক্ষ্মীৱন্ত'
'লক্ষ্যনীয়','লক্ষণীয়'
'লক্ষ্যণীয়','লক্ষণীয়'
'মুহুৰ্ত','মুহূৰ্ত'
'মুষিক','মূষিক'
'মূল্যাংকণ','মূল্যাঙ্কন'
'ম্ৰিয়মান','ম্ৰিয়মাণ'
'যধেমধে','জধেমধে'
'যেহেতু','যিহেতু'
'ৰঙালি','ৰঙালী'
'ৰূপায়ন','ৰূপায়ণ'
'লঘুকৰণ','লঘূকৰণ'
'সত্বা','সত্তা'
'সন্যাসী','সন্ন্যাসী'
'সম্বাদ','সংবাদ'
'সৰ্বজানিক','সাৰ্বজনিক'
'সামন্তৰিক','সামান্তাৰিক'
'সাৱধানী','সাৱধান'
'স্ৰজন','সৃজন'
'স্বত্ত','স্বত্ব'
'স্বয়ম্বৰ','স্বয়ংবৰ'
'লাঞ্চনা','লাঞ্ছনা'
'শয্যাশয়ী','শয্যাশায়ী'
'শানিত','শাণিত'
'ভনিতা','ভণিতা'
'কৰ্তাকাৰক','কৰ্তৃকাৰক'
'কল্যাণৱৰ','কল্যাণীয়বৰ'
'কাকুতি','কাকূতি'
'কাণু','কানু'
'কৃচ্ছসাধন','কৃচ্ছ্ৰসাধন'
'কেয়ুৰ','কেয়ূৰ'
'কৌতুহল','কৌতূহল'
'উশৃংখল','উচ্ছৃঙ্খল'
'উহ্য','ঊহ্য'
'একত্ৰিকৰণ','একত্ৰীকৰণ'
'একাকীত্ব','একাকিত্ব'
'এদাল','এডাল'
'চলমান','চলন্ত'
'চিহ্ণিত','চিহ্নিত'
'চুলাকৰণ','চুড়াকৰণ'
'চূৰ্চূৰীয়া','চুৰ্চুৰীয়া'
'জ্ঞাতাৰ্থে','জ্ঞানাৰ্থে'
'টঙাই','তঙাই'
'প্ৰজ্জলন','প্ৰজ্বলন'
'পদুলি','পদূলি'
'পৰায়ন','পৰায়ণ'
'পৰিপক্ক','পৰিপক্ব'
'পৰিৱহন','পৰিৱহণ'
'পৰিমান','পৰিমাণ'
'পাপীষ্ঠ','পাপিষ্ঠ'
'পুংক্ষানুপুংক্ষ','পুঙ্খানুপুঙ্খ'
'পুণৰ','পুনৰ'
'পুনৰাভিনয়','পুনৰভিনয়'
'পুনৰোদ্ধাৰ','পুনৰুদ্ধাৰ'
'বাখ্যা','ব্যাখ্যা'
'বানিজ্য','বাণিজ্য'
'বাৰান্দা','বাৰাণ্ডা'
'বিদুষী','বিদূষী'
'বিপনি','বিপণি'
'বিপদগ্ৰস্থ','বিপদগ্ৰস্ত'
'বিষন্ন','বিষণ্ণ'
'বিসম্বাদী','বিসংবাদী'
'দুৰুহ','দুৰূহ'
'দুৰ্ণাম','দুৰ্নাম'
'দুস্থ','দুঃস্থ'
'দূৰবীন','দূৰবীণ'
'দোদোল্যমান','দোদুল্যমান'
'ধূলিস্যাৎ','ধূলিসাৎ'
'নঞাৰ্থক','নঞৰ্থক'
'নাঁৱেৰে','নাৱেৰে'
'নামাকৰণ','নামকৰণ'
'নিক্কন','নিক্কণ'
'নিচলা','নিছলা'
'নিচ্ছিন্ন','নিশ্চিহ্ন'
'নিৰবিচ্ছিন্ন','নিৰৱচ্ছিন্ন'
'নিৰলস','নিৰালস্য'
'নিৰস','নীৰস'
'পূৰ্বাহ্ন','পূৰ্বাহ্ণ'
'পৃথকীকৰণ','পৃথক্কৰণ'
'পৌৰহিত্য','পৌৰোহিত্য'
'সংকেট','সংকেত'
'দূৰ্বল','দুৰ্বল'
'ওঠ','ওঁঠ'
'হাহি','হাঁহি'
'শেতা','শেঁতা'
'খুজে','খোজে'
'ওভতি','উভতি'
'মাথো','মাথোঁ'
'সজতনে','সযতনে'
'তাইও','তায়ো'
'ঘৈনী','ঘৈণী'
'চেচা','চেঁচা'
'শুন্য','শূন্য'
'বন্দি','বন্দী'
'দুপৰিয়া','দুপৰীয়া'
'সোৱৰণি','সোঁৱৰণি'
'আতৰি','আঁতৰি'
'প্ৰদৰ্শণ','প্ৰদৰ্শন'
'সংগঠণ','সংগঠন'
'ফোপোলা','ফোঁপোলা'
'ভূগি','ভুগি'
'সুৰ্য','সূৰ্য'
'আমন্ত্ৰন','আমন্ত্ৰণ'
'দ্বায়ীত্ব','দ্বায়িত্ব'
'সস্তিয়া','সস্তীয়া'
'হথাৎ','হঠাৎ'
'কৰুন','কৰুণ'
'ছাকৰি','চাকৰি'
'ৰছনা','ৰচনা'
'প্ৰমান','প্ৰমাণ'
'আনুমাণিক','আনুমানিক'
'সম্ভাৱণা','সম্ভাৱনা'
'মুৰ্তি','মূৰ্তি'
'শুকাণ','শুকান'
'আবৰন','আৱৰণ'
'আৱৰন','আৱৰণ'
'প্ৰবনতা','প্ৰৱণতা'
'প্ৰৱনতা','প্ৰৱণতা'
'সাধাৰন','সাধাৰণ'
'ৰুপান্তৰিত','ৰূপান্তৰিত'
'মজবুট','মজবুত'
'আতৰাই','আঁতৰাই'
'নৃসংশ','নৃশংস'
'ঘুৰনীয়া','ঘূৰণীয়া'
'ঘুৰণীয়া','ঘূৰণীয়া'
'পুৰ্বপুৰুষ','পূৰ্বপুৰুষ'
'দূৰ্দশা','দুৰ্দশা'
'শ্ৰৱন','শ্ৰৱণ'
'সাতোঁৰ','সাঁতোৰ'
'নিয়াৰী','নিয়াৰি'
'কপাই','কঁপাই'
'কপাব','কঁপাব'
'কপিব','কঁপিব'
'প্ৰনাম','প্ৰণাম'
'প্ৰনালী','প্ৰণালী'
'উদাহৰন','উদাহৰণ'
'একশৰন','একশৰণ'
'সতৰ্কবানী','সতৰ্কবাণী'
'প্ৰানী','প্ৰাণী'
'পোষন','পোষণ'
'হৃদয়াংগম','হৃদয়ংগম'
'কৰ্ষন','কৰ্ষণ'
'অনুসৰন','অনুসৰণ'
'উন্মেশ','উন্মেষ'
'সম্প্ৰিতী','সম্প্ৰীতি'
'আলহি','আলহী'
'তিক্ষ্ন','তীক্ষ্ণ'
'সচাঁ','সঁচা'
'ধুনিয়া','ধুনীয়া'
'আকৰ্ষন','আকৰ্ষণ'
'ৰনুৱা','ৰণুৱা'
'প্ৰাৰ্থক্য','পাৰ্থক্য'
'ভিৰু','ভীৰু'
'সুত্ৰ','সূত্ৰ'
'সুৰুজ','সূৰুজ'
'কোমলীয়া','কুমলীয়া'
'অন্তৰ্ধাণ','অন্তৰ্ধান'
'সমূখত','সমুখত'
'অনুস্থিত','অনুষ্ঠিত'
'নিঃসৰন','নিঃসৰণ'
'সংশ্লেষন','সংশ্লেষণ'
'গৱেষনা','গৱেষণা'
'পৰিচন্ন','পৰিচ্ছন্ন'
'অস্তোপচাৰ','অস্ত্ৰোপচাৰ'
'গূণ','গুণ'
'লোলোপ','লোলুপ'
'ব্যৱসায়ীক','ব্যৱসায়িক'
'স্পৰ্ষকাতৰ','স্পৰ্শকাতৰ'
'উদিয়মান','উদীয়মান'
'দোষাৰুপ','দোষাৰোপ'
'নিঃচিন্ন','নিঃচিহ্ন'
'বানী','বাণী'
'বহুমুলীয়া','বহুমূলীয়া'
'বিস্বাস','বিশ্বাস'
'ককাল','কঁকাল'
'গনেশ','গণেশ'
'সমূখ','সমুখ'
'সিহত','সিহঁত'
'মিশ্ৰন','মিশ্ৰণ'
'পূৰুষ','পুৰুষ'
'চুড়ান্ত','চূড়ান্ত'
'কিনত্তু','কিন্তু'
'অধিস্থিত','অধিষ্ঠিত'
'দেখায়','দেখুৱায়'
'কেচা','কেঁচা'
'শুপ্ত','সুপ্ত'
'দূৰ্গম','দুৰ্গম'
'নীৰিক্ষণ','নিৰীক্ষণ'
'কুটনৈতিক','কূটনৈতিক'
'খোৱায়','খুৱায়'
'খোৱাব','খুৱাব'
'খোৱালে','খুৱালে'
'খোৱাই','খুৱাই'
'দূৰ্লভ','দুৰ্লভ'
'নগন্য','নগণ্য'
'পূৰোধা','পুৰোধা'
'সূখী','সুখী'
'সূখ','সুখ'
'দূখ','দুখ'
'দূখী','দুখী'
'স্থুল','স্থূল'
'মুকাভিনয়','মূকাভিনয়'
'মুলতঃ','মূলতঃ'
' বুলে ',' বোলে '
'হেনু','হেনো'
'খুজে','খোজে'
'সেউজিয়া','সেউজীয়া'
'শুভাকাংশী','শুভাকাংক্ষী'
'সদ্যজাত','সদ্যোজাত'
'কঁপাল','কপাল'
'মৰমীয়াল','মৰমিয়াল'
'গধুলি','গধূলি'
'দাইনী','ডাইনী'

'সিঁহত','সিহঁত'
'মূখ','মুখ'
'দূৰাৰোগ্য','দুৰাৰোগ্য'
'দূৰ্ঘোৰ','দুৰ্ঘোৰ'
'আঠু','আঁঠু'
'ৰুপহী','ৰূপহী'
'মুখীয়াল','মুখিয়াল'
'অনুস্থিত','অনুষ্ঠিত'
'উন্নয়ণ','উন্নয়ন'
'স্বৰুপ','স্বৰূপ'
'সঞ্জিৱনী','সঞ্জীৱনী'
'গুনাগুন','গুণাগুণ'
'গুণাগুন','গুণাগুণ'
'গুনাগুণ','গুণাগুণ'
'গুনগত','গুণগত'
'মসৃন','মসৃণ'
'যথেস্থ','যথেষ্ট'
'নিয়ন্ত্ৰন','নিয়ন্ত্ৰণ'
'ৰোগজনীত','ৰোগজনিত'
'ক্ষীন','ক্ষীণ'
'বয়সীয়াল','বয়সিয়াল'
'সথিক','সঠিক'
'সামৰনি','সামৰণি'
'আছল','আচল'
'ডবাপিতা','ডবাপিটা'
'লুনীয়া','লুণীয়া'
'প্ৰসংশা','প্ৰশংসা'
'বেমাৰি','বেমাৰী'
'ভাষন','ভাষণ'
'মোটামোটি','মোটামুটি'
'মিচিকীয়া','মিচিকিয়া'
'উভতা','ওভতা'
'অকপত','অকপট'
'উভতনি','ওভতনি'
'ভক্ষন','ভক্ষণ'
'কপনি','কঁপনি'
'পৰিনাম','পৰিণাম'
'শৌভাগ্য','সৌভাগ্য'
'সাৰথী','সাৰথি'
'ভূগি','ভুগি'
'ভূগা','ভোগা'
'অতন্ত্য','অত্যন্ত'
'পক্ৰিয়া','প্ৰক্ৰিয়া'&lt;/poem&gt;

== বৰ্ণাশুদ্ধিৰ বাবে নতুন শব্দৰ পৰামৰ্শ ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|
* 'ভুল শব্দ', 'শুদ্ধ শব্দ'
|-
|
* 'ভূল','ভুল'
* 'আঘাট','আঘাত'
* 'সিচঁৰিত','সিঁচৰতি'
* 'ৰাতিপূৱা', 'ৰাতিপুৱা'
* 'পূৱা', 'পুৱা'
* 'অহাকালি', 'কাইলৈ'
* 'যোৱাকালি', 'কালি'
* 'মবাইল', 'ম'বাইল' 
* 'মোবাইল', 'ম'বাইল' 


|}

== হয়তু  ==

অনুস্থান [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/&amp;#126;2026-34023-75|&amp;#126;2026-34023-75]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&amp;#126;2026-34023-75|talk]]) 01:43, 10 June 2026 (ইউ.টি.চি.)</text>
      <sha1>7ifnv5btuyv42444yjc3f5gig604erb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বাৰ্তা:আধুনিকতাবাদ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>70394</id>
    <revision>
      <id>611631</id>
      <parentid>274433</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:59:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34050-75</username>
        <id>50327</id>
      </contributor>
      <comment>/* আধুনিকতাবাদ */ নতুন অনুচ্ছেদ</comment>
      <origin>611631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="259" sha1="coi81paerudtuic5lpq1lt1hzso22w6" xml:space="preserve">{{talk page}}

== আধুনিকতাবাদ ==

Uttor [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/&amp;#126;2026-34050-75|&amp;#126;2026-34050-75]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&amp;#126;2026-34050-75|talk]]) 05:59, 10 June 2026 (ইউ.টি.চি.)</text>
      <sha1>coi81paerudtuic5lpq1lt1hzso22w6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মাইহাং</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96018</id>
    <revision>
      <id>611670</id>
      <parentid>611524</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:48:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>611670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14499" sha1="cfxq9qi3u3i2cv1bz8yaciwzp1jlgrb" xml:space="preserve">[[File:Maihang Plate.jpg|thumb|মাইহাং ‌বা বেৰা কাঁহী]]


'''মাইহাং''' অসমত পৰম্পৰাগতভাৱে আহাৰ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হোৱা নাল বা ধাৰকযুক্ত কাঁ‌হীবিশেষ। মাইহাং সমূহ কাঁ‌হেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। একেধৰণৰ আন এখন কাঁহী হৈছে বানকাঁহী।

==মাইহাং শব্দৰ উৎপত্তি==

&quot;মাইহাং&quot; শব্দটোৱে মূলতঃ বেৰা-কাহীক বুজোৱা হয়। টুঙখুঙীয়া বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে মাইহাং ৰজা ডা-ডাঙৰিয়া সকলে ব্যৱহাৰ কৰা তিনিটা ঠেঙ যুক্ত থাল খনক কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;Bhuyan,S.K,&quot;Tungkhungia Buranji, p.242.&lt;/ref&gt; &quot;মাইহাং&quot; শব্দৰ উৎসৰ বিষয়ে দুটা মত আছে।

কিছু লোকৰ মতে এই শব্দ দেউৰী-চুতীয়া বা‌ বড়ো-কছাৰী ভাষাৰ এটা যুক্তাক্ষৰ যাৰ অৰ্থ হৈছে ভাত(মাই) খাবলৈ ব্যবহাৰ কৰা ওখ কাঁহী(চাং বা হাং), ঠিক একে দৰে যেনেকৈ &quot;মাইবাং&quot; মানে &quot;অত্যাধিক চাউল/ভাত&quot; বা &quot;মাইৰুং&quot; মানে &quot;নিসিজোৱা চাউল&quot; বুজোৱা হয়। বড়ো ভাষাত &quot;বি-চাং&quot; শব্দটোৱে elevated platform বুজাই। একে গুৰিৰ ত্ৰিপুৰি/ককবৰক ভাষাত কাঁহীক &quot;মাইৰাং&quot; কোৱা হয়&lt;ref&gt;Kokborok English Bengali Dictionary, Binoy Debbarma, p. 79&lt;/ref&gt;।‌ বৰ্তমানৰ দেউৰী ভাষাত মাইহাঙক মেহেঙা(মাইহাং), বান-কাঁহীক মেচোৱা(মাইচোৱা) আৰু সাধাৰণ কাঁহীখনক মেৰং(মাইৰং) কোৱা হয়&lt;ref&gt;Deori, Kishor, &quot;Chuperemago&quot;, p. 30-31&lt;/ref&gt;। দেউৰী ভাষাত &quot;চু&quot; শব্দৰ অৰ্থ হৈছে ওখ &lt;ref&gt;An Outline of Deori-Chutia Language, W.B Brown, p.70&lt;/ref&gt;। গতিকে &quot;মেচুৱা&quot; মানে ওখ কাঁহীও বুজোৱা হ'ব পাৰে। ভাত/খাদ্য বুজোৱা &quot;মাই&quot; শব্দটো দেউৰী ভাষাত কালক্ৰমত &quot;মে/মি&quot; লৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল‌ যদিও বাকী বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাত একেই ৰূপতে থাকি গ'ল।

কিছু লোকে আকৌ &quot;মাই-হাং&quot; শব্দটো আহোম ভাষাৰ বুলি আৰু ইয়াৰ অৰ্থ &quot;কাঠৰ চাং&quot; বুলি ক'ব খোজে। কিন্তু আহোম ভাষাৰ অভিধানত মাইহাঙক বুজাবলৈ আহোম‌ শব্দ &quot;ফোন&quot; হে উল্লেখ কৰা‌ হৈছে&lt;ref&gt;G C Barua, Ahom Assamese English Dictionary, p. 138-139&lt;/ref&gt;। একেইখন গ্ৰন্থৰ অনুসৰি &quot;ফোন&quot; শব্দটোৱে শৰাই খনকো বুজোৱা হয়।‌ থাই ভাষাত ইয়াকে &quot;ফান&quot; বুলি কোৱা হয়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমত মাইহাং বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;মাইহাং&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। গতিকে ধৰিব পাৰি যে অসমৰ মাইহাং খনো প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। আহোম বুৰঞ্জীতো টাই ভাষাৰ অংশত মাইহাঙক &quot;ফোন&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছে&lt;ref&gt;Barua,GC,&quot;Ahom Buranji&quot;, p. 253, 276, 287&lt;/ref&gt;। ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে আহোম ভাষাৰ ব্যাকৰণৰ নিয়ম অনুসৰি বিশেষণ (adjective) শব্দটো সংজ্ঞা (noun) শব্দৰ পাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। গতিকে আহোম ভাষাত &quot;হাং-মাই&quot; হ'ব লাগিছিল,‌যʼত &quot;হাং&quot; শব্দটোৱে সংজ্ঞা আৰু &quot;মাই&quot; শব্দটো বিশেষণ (যেনে চিন-খাম (সোণালী কাপোৰ),কুপ-খাম (সোণালী জাপি), ইত্যাদি)।&lt;ref&gt;Barua, GC, &quot;Ahom-Assamese-English Dictionary: Preface&quot;, p.11&lt;/ref&gt; তদুপৰি কিছু গৱেষকে পাছৰ কালত গঢ় লৈ উঠা ''&quot;pseudo-Ahom&quot;'' ভাষাৰ প্ৰভাৱৰ কথাও উল্লেখ কৰিছে। বি. জে. টাৰৱিলৰ মতে পুনৰুজ্জীৱনবাদী (Revivalist) আচাৰ-অনুষ্ঠানত বহু ক্ষেত্ৰত অভিধানৰ সহায়ত আহোম শব্দসমূহ গঠন কৰা হৈছিল যদিও সেইবোৰে প্ৰকৃত টাই-আহোম ব্যাকৰণ অনুসৰণ নকৰে আৰু বহুক্ষেত্ৰত কৃত্ৰিম ৰূপ লয়।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Terwiel |first=B. J. |title=Recreating the Past; Revivalism in Northeastern India |journal=Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde |volume=152 |issue=2 |year=1996 |pages=275–292}}&lt;/ref&gt; এই প্ৰেক্ষাপটত “মাই-হাং” শব্দটোৰ ব্যাখ্যাও সাৱধানতাৰে মূল্যায়ন কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে।

বানকাঁহী বুজোৱা &quot;বান&quot; শব্দতো আহোম শব্দকোষত &quot;বাটি&quot; বুলি উল্লেখ আছে।‌ এই শব্দটো সংস্কৃত/প্ৰাকৃত ভাষাৰ Cup বুজোৱা &quot;পান&quot; শব্দৰ বা চীনা ভাষাৰ থাল/ট্ৰে বুজোৱা একেই &quot;পান শব্দৰ পৰা অহাৰ সম্ভাৱনা আছে&lt;ref&gt;[[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)&lt;/ref&gt;। সম্ভৱতঃ ‌যিহেতো আহোম সকলে আগৰে পৰা থাল, ট্ৰে, ইত্যাদি বুজাবলৈ &quot;ফোন/ফান&quot; ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল,‌ সেই বাবে থলগিৰি লোকে ব্যৱহাৰ কৰা মাইহাং আৰু শৰাই দুয়োকে একেই ধৰণৰ সম্পদ দেখি &quot;ফোন&quot; বুলি‌ উল্লেখ কৰিছিল।‌‌ যি কি নহওঁক, যিহেতু এই‌ কাঁহী সমূহ অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ বাহিৰত দেখা পোৱা‌ নাযায়,সেই বাবে ধৰিব পাৰি যে আহোম সকলে ইয়াৰে থলোৱা লোকৰ পৰা এইবোৰ কাঁহী ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল।

==মাইহাঙৰ ইতিহাস==

অসমত মাইহাঙ কাঁহীখন খাদ্য গ্ৰহণ কৰাৰ লগতে দেৱ-দেৱীক‌ সামগ্ৰী উছৰ্গা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে।‌ অসমকে ধৰি দক্ষিণ-পূব‌ এছিয়া, তিব্বত বা চীনদেশৰ বিভিন্ন অঞ্চলত মাইহাং বা শৰাই জাতীয় বাচন পূজা কৰাৰ সময়ত সামগ্ৰী উছৰ্গা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হৈ‌ আহিছে যদিও কাঁহীৰ দৰে খাদ্য গ্ৰহণ কৰিবলৈ একমাত্ৰ অসমত হে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

বুৰঞ্জীত মাইহাঙৰ‌ প্ৰথম উল্লেখ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] বিষয়ে লিখা অংশত পোৱা যায়।‌ বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে যে শদিয়া দখল কৰি চুতীয়া ৰজাৰ সোণৰ মাইহাং আহোম ৰজাই ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ(p. 18) আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ &quot;আহোমৰ দিন&quot; গ্ৰন্থৰ(p. 49) অনুসৰি শদিয়া জয় কৰি আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বহুতো সামগ্ৰী নিজৰ ৰাজধানী লৈ আনিছিল আৰু তাৰে ভিতৰত সোণৰ মাইহাং ও অন্যতম। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত (p.43) মতে চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়াৰ পৰা লোৱা সোণ-ৰূপৰ মাইহাং‌ ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। 

অতীজতে চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজপৰিয়াল আৰু সম্ভ্ৰান্ত ঘৰৰ লোকে মাইহাঙত আহাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;শব্দ&quot;&gt;{{cite web | url=http://xobdo.org/dic/%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%87%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%82 | title=মাইহাং | publisher=[[শব্দ ডট অৰ্গ]] | accessdate=14 May 2023}}&lt;/ref&gt; ৰজাঘৰৰ মাইহাংসমূহ সোণেৰে নিৰ্মাণ কৰাৰ কথা বুৰঞ্জীবিদ [[লীলা গগৈ|ড° লীলা গগৈয়ে]] উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;লীলা গগৈ&quot;&gt;{{cite book | title=[[টাই সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা]] | publisher=বনলতা | author=লীলা গগৈ | year=১৯৯৪ | pages=৫১ | isbn=81-7339-079-7}}&lt;/ref&gt; চুতীয়া, দেউৰী আৰু আহোমসকলৰ বিভিন্ন মাংগলিক আচাৰ-অনুষ্ঠানত দেৱতালৈ উছৰ্গা আগবঢ়াবলৈ মাইহাঙৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ৰাজহুৱাভাৱে অনুষ্ঠিত কৰা [[মে ডাম মে ফি|মে-ডাম-মে-ফীত]] আঠখন মাইহাং স্থাপন কৰি থুৰিয়া তামোল, তামোল-পান, হাঁহ কণী, কুকুৰা কণী, লুকলাও, মাটিৰ চাকি, মিঠাতেল, ধূপ, ফুল, পানী, ডেকেৰুৱা কুকুৰা আদি সা-সামগ্ৰীৰে মলুংসকলে পূজা অৰ্পণ কৰাৰ নিয়ম আছে।&lt;ref name=&quot;প্ৰত্যাহ্বান&quot;&gt;{{cite web | url=https://pratyahban.in/me_dam_me_phi | title=মে-ডাম-মে-ফী: তাই-আহোমৰ এক পবিত্ৰ অনুষ্ঠান | publisher=pratyahban.in | date=30 January 2022 | accessdate=14 May 2023 | author=চিত্ৰ বৰগোহাঁই | archivedate=1 February 2023 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20230201190825/https://pratyahban.in/me_dam_me_phi | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==বিৱৰণ ==
মাইহাং বা বানকাঁহী কাঁ‌হেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যদিও ৰাজপৰিয়ালৰ মাইহাং সোণেৰে নিৰ্মিত হ'ব পাৰে।&lt;ref name=&quot;লীলা গগৈ&quot; /&gt; একোখনৰ ওপৰভাগটো এখন কাঁ‌হীৰ দৰে। ইয়াৰ তলত খুৰা বা ধাৰক সংযুক্ত কৰা হয়। এই ধাৰক কাঁ‌হীখনৰ তলফালে সোঁমাজত এডলীয়াকৈ থাকিব পাৰে বা কাঁ‌হীৰ তিনি মূৰত তিনিটা থাকিব পাৰে। ওপৰৰ কাঁ‌হীখনত ফুল আদি খোদাই কৰি সজোৱা হয়। ধাৰকৰ সৈতে কাঁ‌হীখন তামৰ গজালেৰে যুক্ত হৈ থাকে। কোনো কোনো সময়ত ধাৰকডালো [[শৰাই|শৰাইৰ]] দৰে বিভিন্ন গঠনযুক্ত কাৰুকাৰ্য কৰা হ'ব পাৰে।

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ সংস্কৃতি]]</text>
      <sha1>cfxq9qi3u3i2cv1bz8yaciwzp1jlgrb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611676</id>
      <parentid>611670</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:04:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* মাইহাং শব্দৰ উৎপত্তি */</comment>
      <origin>611676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14555" sha1="rm3qcaisbbq7snkdxn2vhvlgdfjarx7" xml:space="preserve">[[File:Maihang Plate.jpg|thumb|মাইহাং ‌বা বেৰা কাঁহী]]


'''মাইহাং''' অসমত পৰম্পৰাগতভাৱে আহাৰ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হোৱা নাল বা ধাৰকযুক্ত কাঁ‌হীবিশেষ। মাইহাং সমূহ কাঁ‌হেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। একেধৰণৰ আন এখন কাঁহী হৈছে বানকাঁহী।

==মাইহাং শব্দৰ উৎপত্তি==

&quot;মাইহাং&quot; শব্দটোৱে মূলতঃ বেৰা-কাহীক বুজোৱা হয়। টুঙখুঙীয়া বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে মাইহাং ৰজা ডা-ডাঙৰিয়া সকলে ব্যৱহাৰ কৰা তিনি ঠেঙ যুক্ত থাল খনক কোৱা হয়।&lt;ref&gt;Bhuyan,S.K,&quot;Tungkhungia Buranji, p.242.&lt;/ref&gt; &quot;মাইহাং&quot; শব্দৰ উৎসৰ বিষয়ে দুটা মত আছে।

কিছু লোকৰ মতে এই শব্দ দেউৰী-চুতীয়া বা‌ বড়ো-কছাৰী ভাষাৰ এটা যুক্তাক্ষৰ যাৰ অৰ্থ হৈছে ভাত(মাই) খাবলৈ ব্যবহাৰ কৰা ওখ কাঁহী(চাং বা হাং), যেনেকৈ &quot;মাইবাং&quot; মানে &quot;অত্যাধিক চাউল/ভাত&quot; বা &quot;মাইৰুং&quot; মানে &quot;নিসিজোৱা চাউল&quot; বুজোৱা হয়। বড়ো ভাষাত &quot;বি-চাং&quot; শব্দটোৱে elevated platform বুজাই। একে গুৰিৰ ত্ৰিপুৰি/ককবৰক ভাষাত কাঁহীক &quot;মাইৰাং&quot; কোৱা হয়&lt;ref&gt;Kokborok English Bengali Dictionary, Binoy Debbarma, p. 79&lt;/ref&gt;।‌ বৰ্তমানৰ দেউৰী ভাষাত মাইহাঙক মেহেঙা(মাইহাং), বান-কাঁহীক মেচোৱা(মাইচোৱা) আৰু সাধাৰণ কাঁহীখনক মেৰং(মাইৰং) কোৱা হয়&lt;ref&gt;Deori, Kishor, &quot;Chuperemago&quot;, p. 30-31&lt;/ref&gt;। দেউৰী ভাষাত &quot;চু&quot; শব্দৰ অৰ্থ হৈছে ওখ &lt;ref&gt;An Outline of Deori-Chutia Language, W.B Brown, p.70&lt;/ref&gt;। গতিকে &quot;মেচুৱা&quot; মানে ওখ কাঁহীও বুজোৱা হ'ব পাৰে। ভাত/খাদ্য বুজোৱা &quot;মাই&quot; শব্দটো দেউৰী ভাষাত কালক্ৰমত &quot;মে/মি&quot; লৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল‌ যদিও বাকী বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাত একেই ৰূপতে থাকি গ'ল।

কিছু লোকে আকৌ &quot;মাই-হাং&quot; শব্দটো আহোম ভাষাৰ বুলি আৰু ইয়াৰ অৰ্থ &quot;কাঠৰ চাং&quot; বুলি ক'ব খোজে। কিন্তু আহোম ভাষাৰ অভিধানত মাইহাঙক বুজাবলৈ আহোম‌ শব্দ &quot;ফোন&quot; হে উল্লেখ কৰা‌ হৈছে&lt;ref&gt;G C Barua, Ahom Assamese English Dictionary, p. 138-139&lt;/ref&gt;। একেইখন গ্ৰন্থৰ অনুসৰি &quot;ফোন&quot; শব্দটোৱে শৰাই খনকো বুজোৱা হয়।‌ থাই ভাষাত শৰাই দৰে ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিত ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰ খনক &quot;ফান&quot; বুলি কোৱা হয়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)&lt;/ref&gt; 

যিহেতু অসমত মাইহাং বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;মাইহাং&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে অসমৰ মাইহাং খনো প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। আহোম বুৰঞ্জীতো টাই ভাষাৰ অংশত মাইহাঙক &quot;ফোন&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছে&lt;ref&gt;Barua,GC,&quot;Ahom Buranji&quot;, p. 253, 276, 287&lt;/ref&gt;। 

ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে আহোম ভাষাৰ ব্যাকৰণৰ নিয়ম অনুসৰি বিশেষণ (adjective) শব্দটো সংজ্ঞা (noun) শব্দৰ পাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। গতিকে আহোম ভাষাত &quot;হাং-মাই&quot; হ'ব লাগিছিল,‌যʼত &quot;হাং&quot; শব্দটোৱে সংজ্ঞা আৰু &quot;মাই&quot; শব্দটো বিশেষণ (যেনে চিন-খাম (সোণালী কাপোৰ),কুপ-খাম (সোণালী জাপি), ইত্যাদি)।&lt;ref&gt;Barua, GC, &quot;Ahom-Assamese-English Dictionary: Preface&quot;, p.11&lt;/ref&gt; কিছু গৱেষকে পাছৰ কালত গঢ় লৈ উঠা ''&quot;pseudo-Ahom&quot;'' ভাষাৰ প্ৰভাৱৰ কথাও উল্লেখ কৰিছে। বি. জে. টাৰৱিলৰ মতে আহোম পুনৰুজ্জীৱনবাদী (Revivalist) আচাৰ-অনুষ্ঠানত বহু ক্ষেত্ৰত অভিধানৰ সহায়ত আহোম শব্দসমূহ গঠন কৰা হৈছিল যদিও সেইবোৰে প্ৰকৃত টাই-আহোম ব্যাকৰণ অনুসৰণ নকৰে আৰু প্ৰায়ে কৃত্ৰিম ৰূপ লয়।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Terwiel |first=B. J. |title=Recreating the Past; Revivalism in Northeastern India |journal=Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde |volume=152 |issue=2 |year=1996 |pages=275–292}}&lt;/ref&gt; এই প্ৰেক্ষাপটত “মাই-হাং” শব্দটোৰ ব্যাখ্যাও সাৱধানতাৰে মূল্যায়ন কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে।

বানকাঁহী বুজোৱা &quot;বান&quot; শব্দতো আহোম শব্দকোষত &quot;বাটি&quot; বুলি উল্লেখ আছে।‌ এই শব্দটো সংস্কৃত/প্ৰাকৃত ভাষাৰ Cup বুজোৱা &quot;পান&quot; শব্দ বা চীনা ভাষাৰ থাল/ট্ৰে বুজোৱা একেই &quot;পান&quot; শব্দৰ পৰা অহাৰ সম্ভাৱনা আছে&lt;ref&gt;[[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)&lt;/ref&gt;। সম্ভৱতঃ ‌যিহেতো আহোম সকলে আগৰে পৰা থাল, ট্ৰে, ইত্যাদি বুজাবলৈ &quot;ফোন/ফান&quot; ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল,‌ সেই বাবে থলগিৰি লোকে ব্যৱহাৰ কৰা মাইহাং আৰু শৰাই দুয়োকে একেই ধৰণৰ সম্পদ দেখি &quot;ফোন&quot; বুলি‌ উল্লেখ কৰিছিল।‌‌ যি কি নহওঁক, যিহেতু এই‌ কাঁহী সমূহ অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ বাহিৰত দেখা পোৱা‌ নাযায়,সেই বাবে ধৰিব পাৰি যে আহোম সকলে ইয়াৰে থলোৱা লোকৰ পৰা এইবোৰ কাঁহী ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল।

==মাইহাঙৰ ইতিহাস==

অসমত মাইহাঙ কাঁহীখন খাদ্য গ্ৰহণ কৰাৰ লগতে দেৱ-দেৱীক‌ সামগ্ৰী উছৰ্গা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে।‌ অসমকে ধৰি দক্ষিণ-পূব‌ এছিয়া, তিব্বত বা চীনদেশৰ বিভিন্ন অঞ্চলত মাইহাং বা শৰাই জাতীয় বাচন পূজা কৰাৰ সময়ত সামগ্ৰী উছৰ্গা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হৈ‌ আহিছে যদিও কাঁহীৰ দৰে খাদ্য গ্ৰহণ কৰিবলৈ একমাত্ৰ অসমত হে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

বুৰঞ্জীত মাইহাঙৰ‌ প্ৰথম উল্লেখ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] বিষয়ে লিখা অংশত পোৱা যায়।‌ বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে যে শদিয়া দখল কৰি চুতীয়া ৰজাৰ সোণৰ মাইহাং আহোম ৰজাই ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ(p. 18) আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ &quot;আহোমৰ দিন&quot; গ্ৰন্থৰ(p. 49) অনুসৰি শদিয়া জয় কৰি আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বহুতো সামগ্ৰী নিজৰ ৰাজধানী লৈ আনিছিল আৰু তাৰে ভিতৰত সোণৰ মাইহাং ও অন্যতম। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত (p.43) মতে চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়াৰ পৰা লোৱা সোণ-ৰূপৰ মাইহাং‌ ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। 

অতীজতে চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজপৰিয়াল আৰু সম্ভ্ৰান্ত ঘৰৰ লোকে মাইহাঙত আহাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;শব্দ&quot;&gt;{{cite web | url=http://xobdo.org/dic/%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%87%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%82 | title=মাইহাং | publisher=[[শব্দ ডট অৰ্গ]] | accessdate=14 May 2023}}&lt;/ref&gt; ৰজাঘৰৰ মাইহাংসমূহ সোণেৰে নিৰ্মাণ কৰাৰ কথা বুৰঞ্জীবিদ [[লীলা গগৈ|ড° লীলা গগৈয়ে]] উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;লীলা গগৈ&quot;&gt;{{cite book | title=[[টাই সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা]] | publisher=বনলতা | author=লীলা গগৈ | year=১৯৯৪ | pages=৫১ | isbn=81-7339-079-7}}&lt;/ref&gt; চুতীয়া, দেউৰী আৰু আহোমসকলৰ বিভিন্ন মাংগলিক আচাৰ-অনুষ্ঠানত দেৱতালৈ উছৰ্গা আগবঢ়াবলৈ মাইহাঙৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ৰাজহুৱাভাৱে অনুষ্ঠিত কৰা [[মে ডাম মে ফি|মে-ডাম-মে-ফীত]] আঠখন মাইহাং স্থাপন কৰি থুৰিয়া তামোল, তামোল-পান, হাঁহ কণী, কুকুৰা কণী, লুকলাও, মাটিৰ চাকি, মিঠাতেল, ধূপ, ফুল, পানী, ডেকেৰুৱা কুকুৰা আদি সা-সামগ্ৰীৰে মলুংসকলে পূজা অৰ্পণ কৰাৰ নিয়ম আছে।&lt;ref name=&quot;প্ৰত্যাহ্বান&quot;&gt;{{cite web | url=https://pratyahban.in/me_dam_me_phi | title=মে-ডাম-মে-ফী: তাই-আহোমৰ এক পবিত্ৰ অনুষ্ঠান | publisher=pratyahban.in | date=30 January 2022 | accessdate=14 May 2023 | author=চিত্ৰ বৰগোহাঁই | archivedate=1 February 2023 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20230201190825/https://pratyahban.in/me_dam_me_phi | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==বিৱৰণ ==
মাইহাং বা বানকাঁহী কাঁ‌হেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যদিও ৰাজপৰিয়ালৰ মাইহাং সোণেৰে নিৰ্মিত হ'ব পাৰে।&lt;ref name=&quot;লীলা গগৈ&quot; /&gt; একোখনৰ ওপৰভাগটো এখন কাঁ‌হীৰ দৰে। ইয়াৰ তলত খুৰা বা ধাৰক সংযুক্ত কৰা হয়। এই ধাৰক কাঁ‌হীখনৰ তলফালে সোঁমাজত এডলীয়াকৈ থাকিব পাৰে বা কাঁ‌হীৰ তিনি মূৰত তিনিটা থাকিব পাৰে। ওপৰৰ কাঁ‌হীখনত ফুল আদি খোদাই কৰি সজোৱা হয়। ধাৰকৰ সৈতে কাঁ‌হীখন তামৰ গজালেৰে যুক্ত হৈ থাকে। কোনো কোনো সময়ত ধাৰকডালো [[শৰাই|শৰাইৰ]] দৰে বিভিন্ন গঠনযুক্ত কাৰুকাৰ্য কৰা হ'ব পাৰে।

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ সংস্কৃতি]]</text>
      <sha1>rm3qcaisbbq7snkdxn2vhvlgdfjarx7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611699</id>
      <parentid>611676</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:39:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* মাইহাং শব্দৰ উৎপত্তি */</comment>
      <origin>611699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14759" sha1="p1lld84yiomfk6ekanropb9in3b9vkl" xml:space="preserve">[[File:Maihang Plate.jpg|thumb|মাইহাং ‌বা বেৰা কাঁহী]]


'''মাইহাং''' অসমত পৰম্পৰাগতভাৱে আহাৰ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হোৱা নাল বা ধাৰকযুক্ত কাঁ‌হীবিশেষ। মাইহাং সমূহ কাঁ‌হেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। একেধৰণৰ আন এখন কাঁহী হৈছে বানকাঁহী।

==মাইহাং শব্দৰ উৎপত্তি==

&quot;মাইহাং&quot; শব্দটোৱে মূলতঃ বেৰা-কাহীক বুজোৱা হয়। টুঙখুঙীয়া বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে মাইহাং ৰজা ডা-ডাঙৰিয়া সকলে ব্যৱহাৰ কৰা তিনি ঠেঙ যুক্ত থাল খনক কোৱা হয়।&lt;ref&gt;Bhuyan,S.K,&quot;Tungkhungia Buranji, p.242.&lt;/ref&gt; &quot;মাইহাং&quot; শব্দৰ উৎসৰ বিষয়ে দুটা মত আছে।

কিছু লোকৰ মতে এই শব্দ দেউৰী-চুতীয়া বা‌ বড়ো-কছাৰী ভাষাৰ এটা যুক্তাক্ষৰ যাৰ অৰ্থ হৈছে ভাত(মাই) খাবলৈ ব্যবহাৰ কৰা ওখ কাঁহী(চাং বা হাং), যেনেকৈ &quot;মাইবাং&quot; মানে &quot;অত্যাধিক চাউল/ভাত&quot; বা &quot;মাইৰুং&quot; মানে &quot;নিসিজোৱা চাউল&quot; বুজোৱা হয়। বড়ো ভাষাত &quot;বি-চাং&quot; শব্দটোৱে elevated platform বুজাই। একে গুৰিৰ ত্ৰিপুৰি/ককবৰক ভাষাত কাঁহীক &quot;মাইৰাং&quot; কোৱা হয়&lt;ref&gt;Kokborok English Bengali Dictionary, Binoy Debbarma, p. 79&lt;/ref&gt;।‌ বৰ্তমানৰ দেউৰী ভাষাত মাইহাঙক মেহেঙা(মাইহাং)&lt;ref&gt;[https://www.the-criterion.com/V8/n1/011.pdf Pathak, Guptajit, &quot;Tribal Identity and Societal Formation:Reflection on 
Socio-economic Paradigm of Women Among the Deori Community in 
Assam&quot;,p.76]&lt;/ref&gt;, বান-কাঁহীক মেচোৱা(মাইচোৱা) আৰু সাধাৰণ কাঁহীখনক মেৰং(মাইৰং) কোৱা হয়&lt;ref&gt;Deori, Kishor, &quot;Chuperemago&quot;, p. 30-31&lt;/ref&gt;। দেউৰী ভাষাত &quot;চু&quot; শব্দৰ অৰ্থ হৈছে ওখ &lt;ref&gt;An Outline of Deori-Chutia Language, W.B Brown, p.70&lt;/ref&gt;। গতিকে &quot;মেচুৱা&quot; মানে ওখ কাঁহীও বুজোৱা হ'ব পাৰে। ভাত/খাদ্য বুজোৱা &quot;মাই&quot; শব্দটো দেউৰী ভাষাত কালক্ৰমত &quot;মে/মি&quot; লৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল‌ যদিও বাকী বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাত একেই ৰূপতে থাকি গ'ল।

কিছু লোকে আকৌ &quot;মাই-হাং&quot; শব্দটো আহোম ভাষাৰ বুলি আৰু ইয়াৰ অৰ্থ &quot;কাঠৰ চাং&quot; বুলি ক'ব খোজে। কিন্তু আহোম ভাষাৰ অভিধানত মাইহাঙক বুজাবলৈ আহোম‌ শব্দ &quot;ফোন&quot; হে উল্লেখ কৰা‌ হৈছে&lt;ref&gt;G C Barua, Ahom Assamese English Dictionary, p. 138-139&lt;/ref&gt;। একেইখন গ্ৰন্থৰ অনুসৰি &quot;ফোন&quot; শব্দটোৱে শৰাই খনকো বুজোৱা হয়।‌ থাই ভাষাত শৰাই দৰে ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিত ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰ খনক &quot;ফান&quot; বুলি কোৱা হয়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ। &lt;ref&gt;[[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)&lt;/ref&gt; 

যিহেতু অসমত মাইহাং বুজাবলৈ &quot;ফোন&quot; শব্দৰ সলনি পুৰণি &quot;মাইহাং&quot; শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে অসমৰ মাইহাং খনো প্ৰাগ-আহোম যুগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। আহোম বুৰঞ্জীতো টাই ভাষাৰ অংশত মাইহাঙক &quot;ফোন&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছে&lt;ref&gt;Barua,GC,&quot;Ahom Buranji&quot;, p. 253, 276, 287&lt;/ref&gt;। 

ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে আহোম ভাষাৰ ব্যাকৰণৰ নিয়ম অনুসৰি বিশেষণ (adjective) শব্দটো সংজ্ঞা (noun) শব্দৰ পাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। গতিকে আহোম ভাষাত &quot;হাং-মাই&quot; হ'ব লাগিছিল,‌যʼত &quot;হাং&quot; শব্দটোৱে সংজ্ঞা আৰু &quot;মাই&quot; শব্দটো বিশেষণ (যেনে চিন-খাম (সোণালী কাপোৰ),কুপ-খাম (সোণালী জাপি), ইত্যাদি)।&lt;ref&gt;Barua, GC, &quot;Ahom-Assamese-English Dictionary: Preface&quot;, p.11&lt;/ref&gt; কিছু গৱেষকে পাছৰ কালত গঢ় লৈ উঠা ''&quot;pseudo-Ahom&quot;'' ভাষাৰ প্ৰভাৱৰ কথাও উল্লেখ কৰিছে। বি. জে. টাৰৱিলৰ মতে আহোম পুনৰুজ্জীৱনবাদী (Revivalist) আচাৰ-অনুষ্ঠানত বহু ক্ষেত্ৰত অভিধানৰ সহায়ত আহোম শব্দসমূহ গঠন কৰা হৈছিল যদিও সেইবোৰে প্ৰকৃত টাই-আহোম ব্যাকৰণ অনুসৰণ নকৰে আৰু প্ৰায়ে কৃত্ৰিম ৰূপ লয়।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Terwiel |first=B. J. |title=Recreating the Past; Revivalism in Northeastern India |journal=Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde |volume=152 |issue=2 |year=1996 |pages=275–292}}&lt;/ref&gt; এই প্ৰেক্ষাপটত “মাই-হাং” শব্দটোৰ ব্যাখ্যাও সাৱধানতাৰে মূল্যায়ন কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে।

বানকাঁহী বুজোৱা &quot;বান&quot; শব্দতো আহোম শব্দকোষত &quot;বাটি&quot; বুলি উল্লেখ আছে।‌ এই শব্দটো সংস্কৃত/প্ৰাকৃত ভাষাৰ Cup বুজোৱা &quot;পান&quot; শব্দ বা চীনা ভাষাৰ থাল/ট্ৰে বুজোৱা একেই &quot;পান&quot; শব্দৰ পৰা অহাৰ সম্ভাৱনা আছে&lt;ref&gt;[[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)&lt;/ref&gt;। সম্ভৱতঃ ‌যিহেতো আহোম সকলে আগৰে পৰা থাল, ট্ৰে, ইত্যাদি বুজাবলৈ &quot;ফোন/ফান&quot; ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল,‌ সেই বাবে থলগিৰি লোকে ব্যৱহাৰ কৰা মাইহাং আৰু শৰাই দুয়োকে একেই ধৰণৰ সম্পদ দেখি &quot;ফোন&quot; বুলি‌ উল্লেখ কৰিছিল।‌‌ যি কি নহওঁক, যিহেতু এই‌ কাঁহী সমূহ অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ বাহিৰত দেখা পোৱা‌ নাযায়,সেই বাবে ধৰিব পাৰি যে আহোম সকলে ইয়াৰে থলোৱা লোকৰ পৰা এইবোৰ কাঁহী ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল।

==মাইহাঙৰ ইতিহাস==

অসমত মাইহাঙ কাঁহীখন খাদ্য গ্ৰহণ কৰাৰ লগতে দেৱ-দেৱীক‌ সামগ্ৰী উছৰ্গা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে।‌ অসমকে ধৰি দক্ষিণ-পূব‌ এছিয়া, তিব্বত বা চীনদেশৰ বিভিন্ন অঞ্চলত মাইহাং বা শৰাই জাতীয় বাচন পূজা কৰাৰ সময়ত সামগ্ৰী উছৰ্গা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হৈ‌ আহিছে যদিও কাঁহীৰ দৰে খাদ্য গ্ৰহণ কৰিবলৈ একমাত্ৰ অসমত হে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

বুৰঞ্জীত মাইহাঙৰ‌ প্ৰথম উল্লেখ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] বিষয়ে লিখা অংশত পোৱা যায়।‌ বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে যে শদিয়া দখল কৰি চুতীয়া ৰজাৰ সোণৰ মাইহাং আহোম ৰজাই ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ(p. 18) আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ &quot;আহোমৰ দিন&quot; গ্ৰন্থৰ(p. 49) অনুসৰি শদিয়া জয় কৰি আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বহুতো সামগ্ৰী নিজৰ ৰাজধানী লৈ আনিছিল আৰু তাৰে ভিতৰত সোণৰ মাইহাং ও অন্যতম। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত (p.43) মতে চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়াৰ পৰা লোৱা সোণ-ৰূপৰ মাইহাং‌ ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। 

অতীজতে চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজপৰিয়াল আৰু সম্ভ্ৰান্ত ঘৰৰ লোকে মাইহাঙত আহাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;শব্দ&quot;&gt;{{cite web | url=http://xobdo.org/dic/%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%87%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%82 | title=মাইহাং | publisher=[[শব্দ ডট অৰ্গ]] | accessdate=14 May 2023}}&lt;/ref&gt; ৰজাঘৰৰ মাইহাংসমূহ সোণেৰে নিৰ্মাণ কৰাৰ কথা বুৰঞ্জীবিদ [[লীলা গগৈ|ড° লীলা গগৈয়ে]] উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;লীলা গগৈ&quot;&gt;{{cite book | title=[[টাই সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা]] | publisher=বনলতা | author=লীলা গগৈ | year=১৯৯৪ | pages=৫১ | isbn=81-7339-079-7}}&lt;/ref&gt; চুতীয়া, দেউৰী আৰু আহোমসকলৰ বিভিন্ন মাংগলিক আচাৰ-অনুষ্ঠানত দেৱতালৈ উছৰ্গা আগবঢ়াবলৈ মাইহাঙৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ৰাজহুৱাভাৱে অনুষ্ঠিত কৰা [[মে ডাম মে ফি|মে-ডাম-মে-ফীত]] আঠখন মাইহাং স্থাপন কৰি থুৰিয়া তামোল, তামোল-পান, হাঁহ কণী, কুকুৰা কণী, লুকলাও, মাটিৰ চাকি, মিঠাতেল, ধূপ, ফুল, পানী, ডেকেৰুৱা কুকুৰা আদি সা-সামগ্ৰীৰে মলুংসকলে পূজা অৰ্পণ কৰাৰ নিয়ম আছে।&lt;ref name=&quot;প্ৰত্যাহ্বান&quot;&gt;{{cite web | url=https://pratyahban.in/me_dam_me_phi | title=মে-ডাম-মে-ফী: তাই-আহোমৰ এক পবিত্ৰ অনুষ্ঠান | publisher=pratyahban.in | date=30 January 2022 | accessdate=14 May 2023 | author=চিত্ৰ বৰগোহাঁই | archivedate=1 February 2023 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20230201190825/https://pratyahban.in/me_dam_me_phi | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==বিৱৰণ ==
মাইহাং বা বানকাঁহী কাঁ‌হেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যদিও ৰাজপৰিয়ালৰ মাইহাং সোণেৰে নিৰ্মিত হ'ব পাৰে।&lt;ref name=&quot;লীলা গগৈ&quot; /&gt; একোখনৰ ওপৰভাগটো এখন কাঁ‌হীৰ দৰে। ইয়াৰ তলত খুৰা বা ধাৰক সংযুক্ত কৰা হয়। এই ধাৰক কাঁ‌হীখনৰ তলফালে সোঁমাজত এডলীয়াকৈ থাকিব পাৰে বা কাঁ‌হীৰ তিনি মূৰত তিনিটা থাকিব পাৰে। ওপৰৰ কাঁ‌হীখনত ফুল আদি খোদাই কৰি সজোৱা হয়। ধাৰকৰ সৈতে কাঁ‌হীখন তামৰ গজালেৰে যুক্ত হৈ থাকে। কোনো কোনো সময়ত ধাৰকডালো [[শৰাই|শৰাইৰ]] দৰে বিভিন্ন গঠনযুক্ত কাৰুকাৰ্য কৰা হ'ব পাৰে।

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ সংস্কৃতি]]</text>
      <sha1>p1lld84yiomfk6ekanropb9in3b9vkl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ইজৰাইলৰ সংস্কৃতি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99617</id>
    <revision>
      <id>611568</id>
      <parentid>413948</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T12:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11650" sha1="tw5cjopayermtld3fz8dfmo3aekvtxr" xml:space="preserve">১৯৪৮ চনত আধুনিক ইজৰাইলে স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ বহু আগতেই '''ইজৰাইলৰ সংস্কৃতি'''ৰ মূল আধাৰ বিকশিত হৈছিল৷  ইয়াৰ আৰম্ভণি প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ প্ৰাচীন ইজৰাইলত ঘটিছে বুলি ক'ব পাৰি৷  ইজৰাইলৰ [[ইহুদী ধৰ্ম|ইহুদী]] সংস্কৃতি, প্ৰব্ৰজনকাৰী ইহুদী ইতিহাস, ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে গঢ় লৈ উঠা জায়নিষ্ট আন্দোলনৰ মতাদৰ্শৰ লগতে ইজৰাইলত বাস কৰা আৰব-ইজৰাইলী জনসমষ্টি আৰু সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতিফলন ঘটিছে, যিসমূহ জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত ড্ৰুজ, চাৰ্কাচিয়ান, আৰ্মেনিয়ান আদি অন্তৰ্ভুক্ত।

ইজৰাইল ইহুদী সংস্কৃতিৰ জন্মস্থান, আৰু ই দৰ্শন, সাহিত্য, কবিতা, শিল্প, পৌৰাণিক কাহিনী, লোককথা, ৰহস্যবাদ আৰু উৎসৱকে ধৰি বহুতো ইহুদী সাংস্কৃতিক বৈশিষ্ট্যৰ ভেটি সামৰি লৈছে; তাৰ লগতে সম্পৃক্ত হৈ আছে ইহুদী ধৰ্ম, যি খ্ৰীষ্টান আৰু ইছলাম ধৰ্মৰ সৃষ্টিৰ ক্ষেত্ৰতো ভূমিকা পালন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Daly2013&quot;&gt;{{cite book|author=Jonathan Daly|title=The Rise of Western Power: A Comparative History of Western Civilization|url=https://books.google.com/books?id=9aZPAQAAQBAJ&amp;pg=PA21|date=19 December 2013|publisher=A&amp;C Black|isbn=978-1-4411-1851-6|pages=21–|access-date=25 May 2018|archive-date=30 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191030092904/https://books.google.com/books?id=9aZPAQAAQBAJ&amp;pg=PA21|url-status=live}}&quot;Upon the foundation of Judaism, two civilizations centered on monotheistic religion emerged, Christianity and Islam. To these civilizations, the Jews added a leaven of astonishing creativity in business, medicine, letters, science, the arts, and a variety of other leadership roles.&quot;&lt;/ref&gt;

টেল আভিভ আৰু [[জেৰুজালেম]]ক ইজৰাইলৰ মূল সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। নিউয়ৰ্ক টাইমছে টেল আভিভক &quot;ভূমধ্যসাগৰীয় শীতলৰ ৰাজধানী&quot; (capital of Mediterranean cool) বুলি অভিহিত কৰিছে৷ ল'নলি প্লেনেটে ইয়াক নৈশজীৱনৰ বাবে উপযুক্ত শীৰ্ষ দহখন চহৰৰ ভিতৰত স্থান দিছে আৰু নেচনেল জিঅ'গ্ৰাফিকে ইয়াক সাগৰৰ তীৰত থকা অন্যতম দহখন চহৰৰ এখন বুলি অভিহিত কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4372126,00.html|title=Absolut bottle dedicated to Tel Aviv|newspaper=Ynetnews|date=25 April 2013|access-date=16 May 2013|archive-date=3 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170803165223/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4372126,00.html|url-status=live|last1=Linzen|first1=Yael}}&lt;/ref&gt;

দুশতকৈও অধিক সংগ্ৰহালয় থকা ইজৰাইল হৈছে জনমূৰি সৰ্বাধিক সংগ্ৰহালয় থকা ৰাষ্ট্ৰ, য'লৈ বছৰি লাখ লাখ দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref name=&quot;Science &amp; Technology&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.israeliconsulatela.org/culture/Science.asp|title=Science &amp; Technology|publisher=Consulate General of Israel in Los Angeles|access-date=2007-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20070416111417/http://www.israeliconsulatela.org/culture/Science.asp|archive-date=2007-04-16|archivedate=2007-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070416111417/http://www.israeliconsulatela.org/culture/Science.asp|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;টেল আভিভ, জেৰুজালেম, হাইফা আৰু হাৰ্জলিয়াৰ লগতে বহু চহৰ আৰু কিবুটজিমত ডাঙৰ-ডাঙৰ শিল্প সংগ্ৰহালয় আছে। ইজৰাইল ফিলহাৰমনিক অৰ্কেষ্ট্ৰাই সমগ্ৰ দেশ আৰু বিদেশৰ স্থানত সংগীত পৰিৱেশন লৰে আৰু প্ৰায় প্ৰতিখন চহৰতে নিজা অৰ্কেষ্ট্ৰা থাকে৷ বহু সংগীতজ্ঞ পূৰ্বৰ ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ পৰা আহিছে। ইজৰাইলত লোকনৃত্য জনপ্ৰিয় আৰু ইজৰাইলৰ আধুনিক নৃত্য কোম্পানী, ইয়াৰ ভিতৰত বাট্চেভা নৃত্য কোম্পানী, নৃত্য জগতত অতি প্ৰশংসিত। ইজৰাইলৰ ৰাষ্ট্ৰীয় থিয়েটাৰ বুলি গণ্য কৰা হাবিমা থিয়েটাৰ ১৯১৭ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইজৰাইলৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4234208,00.html|title=Israeli film wins award in Cannes Film Festival|newspaper=Ynetnews|date=25 May 2012|access-date=17 May 2013|archive-date=17 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617232046/https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4234208,00.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; আৰু অভিনেতাসকলে শেহতীয়া বছৰবোৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত বঁটা লাভ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.israelhayom.com/site/newsletter_article.php?id=5741|title=Israeli wins best actress at Venice Film Festival – Israel Hayom|website=www.israelhayom.com|access-date=2013-05-17|archive-date=2019-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605121339/http://www.israelhayom.com/site/newsletter_article.php?id=5741|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ১৯৮০ চনৰ পৰা ইজৰাইলী সাহিত্যৰ ব্যাপক অনুবাদ হৈছে আৰু কেইবাজনো ইজৰাইলী লেখকে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4345852,00.html|title=Another Israeli film awarded in Berlin|newspaper=Ynetnews|date=17 February 2013|access-date=17 May 2013|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612041204/https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4345852,00.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;focusmm.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.focusmm.com/israel/is_la_01.htm|title=FOCUS on ISRAEL (Language)|website=www.focusmm.com|access-date=2010-10-31|archive-date=2017-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170419013128/http://www.focusmm.com/israel/is_la_01.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

পাঁচখন মহাদেশ আৰু এশখনতকৈও অধিক দেশৰ পৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰীৰ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ জনসমষ্টি আৰু মিজ্ৰাহিম, [[আৰবী ভাষা|আৰব]], ৰাছিয়ান ইহুদী, ইথিঅ'পিয়ান ইহুদী, ধৰ্মনিৰপেক্ষ ইহুদী আৰু অতি-ৰক্ষণশীলৰ(Ultra-orthodox) দৰে উল্লেখযোগ্য উপসংস্কৃতিৰ সৈতে, প্ৰত্যেকৰে নিজস্ব সাংস্কৃতিক পৰিধিৰে সমৃদ্ধ ইজৰাইলী সংস্কৃতি অত্যন্ত বৈচিত্ৰ্যময়। &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://forward.com/articles/155292/break-dancing-across-the-green-line/|title=Break Dancing Across the Green Line|date=26 April 2012|access-date=2012-04-29|archive-date=2021-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221222504/https://forward.com/culture/155292/break-dancing-across-the-green-line/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ইজৰাইল ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰী ভাষা হিব্ৰু ভাষা যদিও দেশখনত ৮৩ টাতকৈও অধিক ভাষা কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-202421664.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105225044/http://www.highbeam.com/doc/1G1-202421664.html|url-status=dead|archive-date=5 November 2013|title=Diverse cultures of Israel on screen.(Entertainment)|date=26 June 2009|access-date=4 November 2023|archivedate=5 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131105225044/http://www.highbeam.com/doc/1G1-202421664.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

২০১২ চনত প্ৰকাশিত ''অৰ্গেনাইজেচন ফৰ ইকনমিক ক’অপাৰেশ্যন এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এডুকেচন এট এ গ্লান্স'' প্ৰতিবেদন অনুসৰি ২০১২ চনত ইজৰাইলক বিশ্বৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক শিক্ষিত দেশ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। প্ৰতিবেদনত দেখা গৈছে যে শিক্ষাত বিনিয়োগ কৰা ৭৮% ধন আহে ৰাজহুৱা ধনৰ পৰা৷ আনহাতে দেশত ৪৫% নাগৰিকৰে একোটা বিশ্ববিদ্যালয় বা কলেজৰ ডিপ্লমা আছে।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.haaretz.com/news/national/israel-ranked-second-most-educated-country-in-the-world-study-shows-1.410415|title=Israel Ranked Second Most Educated Country in the World, Study Shows|last=Haaretz|date=1 February 2012|newspaper=Haaretz|access-date=14 January 2014|archive-date=23 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140123160646/http://www.haaretz.com/news/national/israel-ranked-second-most-educated-country-in-the-world-study-shows-1.410415|url-status=live|archivedate=23 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140123160646/http://www.haaretz.com/news/national/israel-ranked-second-most-educated-country-in-the-world-study-shows-1.410415|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

[[শ্ৰেণী:এছিয়াৰ দেশ]]</text>
      <sha1>tw5cjopayermtld3fz8dfmo3aekvtxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ইজৰাইলৰ নাৰী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103638</id>
    <revision>
      <id>611567</id>
      <parentid>537871</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T12:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21443" sha1="207hqc5hbr9hy645umizzkwp7t1azr6" xml:space="preserve">{{Infobox women|image=Emekizr.jpg|caption=|gii=০.০৮৩ (২০২১)|gii_rank=২২(১৯১খন দেশৰ ভিতৰত)|matdeath=৫ (২০১৮)|womparl=২৯.১৬% (২০২২)&lt;ref&gt;[http://main.knesset.gov.il/mk/Pages/Current.aspx?pg=mklist חברי הכנסת ה-25 לפי סדר הא&quot;ב]&lt;/ref&gt;|femed=৮২.৭% (২০১০)|womlab=৬৪.২%, নিযুক্তিৰ হাৰ&lt;br /&gt;OECDৰ ২০১৪ পৰিসংখ্যা অনুসৰি&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://stats.oecd.org/Index.aspx?DatasetCode=LFS_SEXAGE_I_R |title=LFS by sex and age - indicators |access-date=30 November 2015 |archive-date=25 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525072605/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=LFS_SEXAGE_I_R |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|ggg=০.৭২৭ (২০২২)|ggg_rank=৬০ (১৪৬খন দেশৰ ভিতৰত)|ggg_ref=&lt;ref&gt;{{cite web|title=Global Gender Gap Report 2022|url=https://www3.weforum.org/docs/WEF_GGGR_2022.pdf|publisher=World Economic Forum|access-date=22 February 2023}}&lt;/ref&gt;|gii_ref=&lt;ref&gt;{{cite web|title=Human Development Report 2021/2022|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|publisher=HUMAN DEVELOPMENT REPORTS|access-date=21 October 2022}}&lt;/ref&gt;}}২০১৯ চনৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি ইজৰাইলৰ ৫০.২৬ শতাংশ মহিলা।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Population, female (% of total population) - Israel {{!}} Data|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL.FE.ZS?locations=IL|access-date=2021-05-28|website=data.worldbank.org}}&lt;/ref&gt;ইজৰাইলত চৰকাৰী সংবিধান নাই যদিও ১৯৪৮ চনৰ ইজৰাইলৰ স্বাধীনতা ঘোষণাপত্ৰত কোৱা হৈছে যে “ইজৰাইল ৰাষ্ট্ৰই (...) ধৰ্ম, জাতি বা লিংগ নিৰ্বিশেষে ইয়াৰ সকলো বাসিন্দাৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অধিকাৰৰ সম্পূৰ্ণ সমতা নিশ্চিত কৰিব।”

ইজৰাইলৰ আইনত নিয়োগ আৰু মজুৰিৰ দৰে বিষয়ত লিংগভিত্তিক বৈষম্য নিষিদ্ধ কৰা হৈছে আৰু শ্ৰেণী-ক্ৰিয়া গোচৰৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। কিন্তু ইয়াৰ সমান্তৰালভাৱে পুৰুষ আৰু মহিলাৰ মাজত লিংগবাদী মজুৰিৰ বৈষম্য দেশখনৰ কিছু অংশৰ বাবে এটা চৰ্চিত বিষয় হৈয়েই আছে।&lt;ref name=&quot;hr2010&quot; /&gt; ২০১২ চনত ৫৯খন উন্নত দেশৰ মাজত সম্পন্ন হোৱা এক সমীক্ষামতে, কৰ্মক্ষেত্ৰত মহিলাসকলৰ অংশগ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত ইজৰাইলে ১১ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছিল। একেটা সমীক্ষাতে ইজৰাইলে ক্ষমতাৰ কাৰ্যবাহী পদত সেৱা আগবঢ়োৱা মহিলাৰ অনুপাতৰ ক্ষেত্ৰত ২৪ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Lior&quot;&gt;{{cite news|last=Lior|first=Gad|title=Israel ranks 24th in number of women executives|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4199179,00.html|access-date=9 March 2012|newspaper=[[Ynetnews]]|date=7 March 2012}}&lt;/ref&gt;

২০১৮ চনত দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ নিউ ৱৰ্ল্ড ৱেলথে ইজৰাইলক মহিলাৰ বাবে বিশ্বৰ অষ্টম নিৰাপদ দেশ হিচাপে স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.businessinsider.com/the-10-safest-countries-in-the-world-for-women-2018-1|title=The 10 safest countries in the world for women|location=Australia|first=Chris|last=Pash|website=Business Insider|date=2018-01-23|access-date=2019-03-23}}&lt;/ref&gt;

== সামৰিক সেৱা ==
ইজৰাইল বিশ্বৰ কেইখনমান দেশৰ ভিতৰত অন্যতম, য'ত মহিলাৰ বাবে বাধ্যতামূলক সামৰিক সেৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2024.html|title=The World Factbook|publisher=Cia.gov|access-date=2015-11-21|archive-date=22 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322125136/https://www.cia.gov/library//publications/the-world-factbook/fields/2024.html|url-status=dead|archivedate=2016-03-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160322125136/https://www.cia.gov/library//publications/the-world-factbook/fields/2024.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;serviceStatsAugust2010&quot;&gt;{{cite web|title=Statistics: Women's Service in the IDF for 2010, 25 Aug 2010|url=http://idfspokesperson.com/2010/08/25/statistics-womens-service-in-the-idf-for-2010-25-aug-2010/|publisher=Israel Defense Forces|access-date=22 March 2011|date=25 August 2010|archivedate=7 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150607010046/http://idfspokesperson.com/2010/08/25/statistics-womens-service-in-the-idf-for-2010-25-aug-2010/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;feldinger&quot;&gt;{{cite news|author=Lauren Gelfond Feldinger|title=Skirting history|publisher=The Jerusalem Post|access-date=2011-03-22|date=September 21, 2008|url=http://www.jpost.com/Home/Article.aspx?id=114834}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mfaWomen&quot;&gt;{{cite web|title=Integration of women in the IDF|publisher=Israeli Ministry of Foreign Affairs|url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Israel+beyond+politics/Integration_women_in_IDF-March_2009|access-date=23 March 2011|date=8 March 2009}}&lt;/ref&gt;১৯৪৮ চনত ৰাষ্ট্ৰখন প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ আগতে আৰু তাৰ পৰৱৰ্তী সময়ত ইজৰাইলৰ সামৰিক বাহিনীত মহিলাসকলে অংশগ্ৰহণ কৰিছে৷&lt;ref name=&quot;womenIDF&quot;&gt;{{cite web|title=Women in the IDF|url=http://idfspokesperson.com/2011/03/07/women-in-the-idf/|publisher=Israel Defense Forces|access-date=22 March 2011|date=7 March 2011|archivedate=11 March 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110311125757/http://idfspokesperson.com/2011/03/07/women-in-the-idf/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;60YearsService&quot;&gt;{{cite web|title=60 Years of Women's Service in the IDF|url=http://idfspokesperson.com/reports/60-years-of-women%E2%80%99s-service-in-the-idf/|publisher=Israel Defense Forces|access-date=22 March 2011|archivedate=8 March 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110308030643/http://idfspokesperson.com/reports/60-years-of-women%E2%80%99s-service-in-the-idf/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান ইজৰাইলৰ প্ৰতিৰক্ষা বাহিনীৰ (Israel Defense Forces) সৈনিক মহিলাৰ সংখ্যা ৩৩% আৰু মহিলা বিষয়াৰ সংখ্যা ৫১% ৷&lt;ref name=&quot;dotzNov11&quot;&gt;{{cite press release|url=http://www.idf.il/1086-14000-EN/Dover.aspx|title=More female officers in more positions in the IDF|publisher=[[IDF spokesperson]]|date=30 November 2011|access-date=8 December 2011}}&lt;/ref&gt;তেওঁলোকে স্থলসেনা, নৌসেনা অথবা বায়ুসেনাত বিভিন্ন ভূমিকা পালন কৰি আছে। ২০০০ চনৰ সামৰিক সেৱা আইনখনৰ সমতা সংশোধনীত কোৱা হৈছে যে &quot; ইজৰাইল প্ৰতিৰক্ষা বাহিনীৰ মহিলাৰ যিকোনো ভূমিকাত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ অধিকাৰ পুৰুষৰ অধিকাৰৰ সমান।&quot;&lt;ref name=&quot;mfaWomen&quot; /&gt; বাহিনীৰ সকলো ভূমিকাৰ ৮৮% মহিলা প্ৰাৰ্থীৰ বাবে মুকলি৷ মহিলাসকলক ৬৯% পদতে দেখা পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;serviceStatsAugust2010&quot; /&gt;

মহিলাসকলে টোপ বাহিনী, পদাতিক আৰু সাজসজ্জিত বিভাগত যুদ্ধ সমৰ্থন আৰু লঘু যুদ্ধৰ ভূমিকাত আবেদন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ইজৰাইলত কাৰাকেল বেটেলিয়ন গঠন কৰা হৈছিল যাৰ ফলত পুৰুষ আৰু মহিলাই একেলগে লঘু পদাতিক বাহিনীত সেৱা আগবঢ়াব পাৰিছিল। বহু মহিলাই সীমান্ত আৰক্ষীত যোগদান কৰে।&lt;ref name=&quot;feldinger&quot; /&gt; ইজৰাইলৰ বায়ুসেনাৰ বিমান একাডেমীত পাইলট নিৰ্বাচন পৰ্যায়ত বহু ইজৰাইলী মহিলাক গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। প্ৰথম মহিলা জেট যুঁজাৰু পাইলট ৰনি জুকাৰমেনে ২০০১ চনত ''ৱিংগছ'' লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;IAFwomandies&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.jweekly.com/article/full/29471/first-woman-pilot-in-israeli-air-force-dies/|title=First woman pilot in Israeli Air Force dies|publisher=The Jewish news weekly of Northern California|date=June 2, 2006|access-date=2010-06-10}}&lt;/ref&gt; ২০০৬ চনৰ ভিতৰত প্ৰথম মহিলা পাইলট আৰু নেভিগেটৰসকলে ইজৰাইল বায়ু সেনাৰ প্ৰশিক্ষণ পাঠ্যক্ৰমৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু কেইবাশ মহিলাই যুদ্ধ গোটত প্ৰৱেশ কৰে৷ তেওঁলোকে মূলতঃ চোৰাংচোৱা সংগ্ৰাহক, প্ৰশিক্ষক, সমাজকৰ্মী, চিকিৎসা আৰু অভিযন্তাৰ দৰে ভূমিকাত অৱতীৰ্ণ হয়। দ্বিতীয় লেবানন যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত মহিলাসকলে পুৰুষৰ সৈতে ক্ষেত্ৰ অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। এয়াৰবৰ্ণ হেলিকপ্টাৰ অভিযন্তা চাৰ্জেণ্ট মেজৰ ড. (res.) কেৰেন টেণ্ডলাৰ আছিল ইজৰাইল প্ৰতিৰক্ষা বাহিনীৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা যুদ্ধ সৈনিক যিয়ে কৰ্মক্ষেত্ৰত নিহত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;feldinger&quot; /&gt; ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত বায়ুসেনাই ইয়াৰ প্ৰথম মহিলা উপ-স্কাড্ৰন কমাণ্ডাৰ নিযুক্তি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.haaretz.com/news/israel-air-force-appoints-first-female-deputy-squadron-commander-1.234139|title=Israel Air Force appoints first female deputy squadron commander|publisher=Haaretz.com|author=Yuval Azoulay|date=November 28, 2007|access-date=2010-06-10|archivedate=2014-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140304232219/http://www.haaretz.com/news/israel-air-force-appoints-first-female-deputy-squadron-commander-1.234139|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
{{multiple image
 | align = right
 | total_width =500
 | image_style = border:none;

 | image1 = IDF_women_officers_1950.jpg
 | alt1 = ১৯৫০ চনত ইজৰাইল প্ৰতিৰক্ষা বাহিনীত মহিলা
 | caption1 =১৯৫০ চনত ইজৰাইল প্ৰতিৰক্ষা বাহিনীত মহিলা

 | image2 = Golda_Meir2.jpg
 | alt2 = ইজৰাইলৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা একমাত্ৰ মহিলা গোল্ডা মেইৰ (১৯৬৯-১৯৭৪)
 | caption2 =ইজৰাইলৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা একমাত্ৰ মহিলা গোল্ডা মেইৰ (১৯৬৯-১৯৭৪)

 | image3 = Flickr_-_Israel_Defense_Forces_-_Female_Soldiers_Take_a_Break_in_the_Desert_Sun.jpg
 | alt3 =ইজৰাইলী মহিলা সৈনিক
 | caption3 =ইজৰাইলী মহিলা সৈনিক
}}

== ৰাজনীতি ==
ইজৰাইল ৰাষ্ট্ৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছৰে পৰা তুলনামূলকভাৱে কম সংখ্যক মহিলাই ইজৰাইল চৰকাৰত সেৱা আগবঢ়াইছে আৰু এতিয়াও কম সংখ্যকক মহিলাকহে আগশাৰীৰ মন্ত্ৰী কাৰ্যালয়ত সেৱা আগবঢ়োৱা দেখা যায়। ইজৰাইল কম সংখ্যক দেশৰ ভিতৰত অন্যতম য’ত এগৰাকী মহিলা (গোল্ডা মেইৰে) প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছে৷ কিন্তু সংসদ আৰু চৰকাৰ উভয় ক্ষেত্ৰত মহিলাৰ প্ৰতিনিধিত্বৰ ক্ষেত্ৰত ই বেছিভাগ পশ্চিমীয়া দেশৰ পিছত স্থান পাইছে।

ইজৰাইলৰ স্বাধীনতা ঘোষণাপত্ৰত কোৱা হৈছে যে: “ইজৰাইল ৰাষ্ট্ৰই (...) ধৰ্ম, জাতি বা লিংগ নিৰ্বিশেষে ইয়াৰ সকলো বাসিন্দাৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অধিকাৰৰ সম্পূৰ্ণ সমতা নিশ্চিত কৰিব,”৷ অৱশ্যে হাৰেদি ৰাজনৈতিক দলসমূহে (শ্বাছ আৰু ইউনাইটেড টোৰা ইহুদী ধৰ্ম) নেচেট নিৰ্বাচনৰ বাবে কেতিয়াও মহিলাসকলক তেওঁলোকৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া নাছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.haaretz.com/print-edition/features/even-china-has-more-female-politicians-than-israel-1.35908|title=Even China has more female politicians than Israel|work=[[Haaretz]]|date=26 August 2002|access-date=26 March 2024|archivedate=2 August 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170802210320/http://www.haaretz.com/print-edition/features/even-china-has-more-female-politicians-than-israel-1.35908|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.jpost.com/JewishWorld/Judaism/Article.aspx?id=122076|title=Ask the Rabbi: Queen for a day|work=[[The Jerusalem Post]]|date=28 November 2008}}&lt;/ref&gt; কিন্তু ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হাৰেদি সম্প্ৰদায়ৰ মহিলা কৰ্মীসকলে নিৰ্বাচনত মহিলাক অন্তৰ্ভুক্ত নকৰিলে আগন্তুক নিৰ্বাচনত হাৰেদি দল বৰ্জন কৰাৰ হুংকাৰ দিছিল।

২০১৬ চন পৰ্যন্ত ইজৰাইলৰ ১২০ জনীয়া নেচেটৰ ২৬.৭% মহিলাৰ সংখ্যা আছিল, যাৰ ফলত মহিলাসকলক বিধায়িনী দলত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা ১৮৫&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women in national parliaments|url=http://www.ipu.org/wmn-e/classif.htm|website=Inter-Parliamentary Union|date=1 February 2016}}&lt;/ref&gt;দেশৰ ভিতৰত ৫৪ নম্বৰ স্থানত আছে। তুলনামূলকভাৱে স্ক্যাণ্ডিনেভিয়াত মহিলাৰ অনুপাত ৪০%ৰ ওপৰত, ইউৰোপীয় সংঘৰ গড় ১৭.৬%, আনহাতে আৰব বিশ্বত ই ৬.৪%।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_%26_Culture/women2004.html|title=Report on the Status of Women in Israel (2004)|publisher=Jewish Virtual Library|date=2004-11-19|access-date=2015-11-21|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304071150/https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_%26_Culture/women2004.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; জনগাঁথনি অনুসৰি মহিলাৰ প্ৰতিনিধিত্ব যথেষ্ট ভিন্ন৷ বেছিভাগ মহিলা ৰাজনীতিবিদেই ধৰ্মনিৰপেক্ষ দলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে, আনহাতে ধৰ্মীয় ইহুদী বা আৰব দলৰ পৰা অতি কম সংখ্যকহে আহিছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_%26_Culture/Women_in_public_life.html|title=Israeli Women In Politics &amp; Public Life|publisher=Jewish Virtual Library|access-date=2015-11-21|archivedate=2016-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161224234003/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_%26_Culture/Women_in_public_life.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.knesset.gov.il/mk/eng/MKIndex_Current_eng.asp?view=3|title=Current Knesset Members|publisher=Knesset.gov.il|access-date=2015-11-21}}&lt;/ref&gt;

== কৰ্মক্ষেত্ৰত ==
২০১২ চনত প্ৰকাশিত আইএমডিৰ এক সমীক্ষাত কৰ্মক্ষেত্ৰত মহিলাসকলৰ অংশগ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত ৫৯খন উন্নত দেশৰ ভিতৰত ইজৰাইলক একাদশ স্থানত স্থান দিয়া হৈছে। একেটা সমীক্ষাতে ইজৰাইলে কাৰ্যবাহী পদত সেৱা আগবঢ়োৱা মহিলাৰ অনুপাতৰ ক্ষেত্ৰত ২৪ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Lior&quot; /&gt; ইজৰাইলৰ আইনত নিয়োগ আৰু মজুৰিৰ ক্ষেত্ৰত লিংগৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বৈষম্য নিষিদ্ধ কৰা হৈছে আৰু ক্লাছ একচন ছুটৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে৷ &lt;ref name=&quot;hr2010&quot;&gt;2010 Human Rights Report: Israel and the occupied territories. U.S. Department of state. ''This article incorporates public domain material from this source''.&lt;/ref&gt; তথাপিও পুৰুষ আৰু মহিলাৰ মাজত মজুৰিৰ যথেষ্ট বৈষম্যৰ অভিযোগ আছে।২০১৬ চনত OECDয়ে (অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা আৰু উন্নয়নৰ বাবে সংস্থা) প্ৰকাশ কৰা প্ৰতিবেদন অনুসৰি ইজৰাইলত মহিলাৰ পুৰুষৰ মাজত আয়ৰ বৈষম্য অ’ইচিডিৰ অন্যান্য দেশৰ তুলনাত বিশেষভাৱে বেছি। গড় হিচাপত ইজৰাইলৰ পুৰুষে মহিলাতকৈ ২২ শতাংশ বেছি উপাৰ্জন কৰে, যাৰ ফলত ইজৰাইলক পুৰুষ আৰু মহিলাৰ মাজত সৰ্বাধিক মজুৰিৰ বৈষম্য থকা জাপান, ইষ্ট’নিয়া আৰু দক্ষিণ কোৰিয়াৰ পিছতে স্থান দিয়া হৈছে। OECD ৰ গড় ১৫ শতাংশ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4753118,00.html|title=Israel's poverty rates highest among OECD nations|first=Liran Saar and Yair|last=Hasson|newspaper=Ynetnews|date=14 January 2016|via=www.ynetnews.com}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist|30em}}
[[শ্ৰেণী:দেশভেদে নাৰী]]
[[শ্ৰেণী:ইজৰাইল]]</text>
      <sha1>207hqc5hbr9hy645umizzkwp7t1azr6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>গীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111445</id>
    <revision>
      <id>611629</id>
      <parentid>602175</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:36:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31393" sha1="jx1pyp5m4loa2nfhs2359sfv82athl5" xml:space="preserve">{{Infobox protected area
| name = গীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান 
| alt_name = 
| iucn_category = II
| photo = Gir lion-Gir forest,junagadh,gujarat,india.jpeg
| photo_caption = এছিয়াটিক সিংহৰ বাসস্থান, গীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
| map_image = Map Guj Nat Parks Sanctuary.png
| map_caption = Location map
| location = জুনাগড় জিলা, গীৰ সোমনাথ জিলা আৰু আমৰেলি জিলা, [[গুজৰাট]], [[ভাৰত]]
| nearest_city = তালালা (গীৰ), ভেৰাভাল। 
| coords = {{Coord|21|08|08|N|70|47|48|E|region:IN-GJ_type:landmark_source:dewiki|display=inline,title}}
| established = ১৯৬৫
| visitation_num = ৬০,১৪৮
| visitation_year = ২০০৪
| governing_body = বন আৰু পৰিৱেশ বিভাগ
| area_km2 = ১৪১০.৩০
}}
'''গীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য''',ক '''ছাছান গীৰ'''' বুলি জনা যায়। ভাৰতৰ [[গুজৰাট]] ৰাজ্যৰ তালালা(গীৰ) নামৰ ঠাইখনত গীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অৱস্থিত। ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন '''সোমনাথ মন্দিৰ'''ৰ পৰা ৪৩ কিঃমিঃ উত্তৰ-পূৰ্বত, জুনাগড়ৰ পৰা ৬৫ কিঃমিঃ দক্ষিণ-পূবত আৰু আমৰেলিৰ পৰা ৬০ কিঃমিঃ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত। ১৯৬৫ চনত পূৰ্বৰ জুনাগড়ৰ নবাবসকলৰ ব্যক্তিগত চিকাৰ এলেকাত ইয়াৰ মুঠ আয়তন ১৪১০.৩০ বৰ্গ কিঃমিঃ ইয়াৰে ২৫৮.৭১ কিঃমিঃ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য হিচাপে সম্পূৰ্ণৰূপে সুৰক্ষিত অঞ্চল হিচাপে সংৰক্ষণ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;gog&quot;&gt;{{cite web |url=http://gujenvfor.gswan.gov.in/wildlife/national-park/wildlife-gir-nat-park.htm |title=Gir National Park &amp; Wildlife Sanctuary |publisher=Forests and Environment Department |work=[[Government of Gujarat]] |access-date=16 April 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025644/http://gujenvfor.gswan.gov.in/wildlife/national-park/wildlife-gir-nat-park.htm |archive-date=22 November 2015 |archivedate=22 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151122025644/http://gujenvfor.gswan.gov.in/wildlife/national-park/wildlife-gir-nat-park.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;উদ্যানখন ''খাথিয়াৰ-গীৰ শুকান পৰ্ণপাতী অৰণ্য'' পৰিৱেশ অঞ্চলৰ অংশ বোলা হয়।&lt;ref name=&quot;WWF, SA: NI&quot;&gt;{{WWF ecoregion |id=im0206 |name=Khathiar-Gir dry deciduous forests |access-date=29 January 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jhala2008&quot;&gt;{{cite book |title=Status of the Tigers, Co-predators, and Prey in India |editor1=[[Yadvendradev Vikramsinh Jhala|Jhala]], Y. V. |editor2=Gopal, R. |editor3=Qureshi, Q. |publisher=National Tiger Conservation Authority, Govt. of India, New Delhi; Wildlife Institute of India, Dehradun |year=2008 |series=TR 08/001 |url=http://projecttiger.nic.in/whtsnew/status_of_tigers_in_india_2008.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602124630/http://projecttiger.nic.in/whtsnew/status_of_tigers_in_india_2008.pdf |archive-date=2 June 2013}}&lt;/ref&gt;

২০১৫ চনৰ মে’ মাহত ১৪ সংখ্যক ''এছিয়াটিক লায়ন'' লোকপিয়ল অনুষ্ঠিত হৈছিল। ২০১৫ চনত ইয়াৰ জনসংখ্যা ৫২৩টা আছিল (২০১০ চনৰ পূৰ্বৰ লোকপিয়লৰ তুলনাত ২৭% বৃদ্ধি)। ২০১০ চনত ৪১১টা আৰু ২০০৫ চনত ৩৫৯টা সিংহৰ জনসংখ্যা আছিল। জুনাগড় জিলাত সিংহৰ জনসংখ্যা ২৬৮টা আছিল, গীৰ সোমনাথ জিলাত ৪৪ টা, আমৰেলি জিলাত ১৭৪ টা, আৰু ভৱনগৰ জিলাত ৩৭ টা। ইয়াৰে ১০৯টা মতা, ২০১টা মাইকী আৰু ২১৩টা পোৱালি আছে। 
&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://deshgujarat.com/2015/05/10/asiatic-lion-population-up-from-411-to-523-in-five-years/ |title=Asiatic Lion population up from 411 to 523 in five years |date=10 May 2015 |work=Deshgujarat |access-date=22 March 2018}}&lt;/ref&gt;গীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান প্ৰতি বছৰে ১৬ জুনৰ পৰা ১৫ অক্টোবৰলৈকে সমগ্ৰ বাৰিষা কালছোৱা আনুষ্ঠানিক ভাৱে বন্ধ থাকে। 
&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gaikwad |first=R.|date=2014 |title=Gir forest to be shut down till October 15 |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/Gir-forest-to-be-shut-down-till-October-15/article11637690.ece |access-date=27 July 2022 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;
==ইতিহাস==
১৯ শতিকাত ভাৰতীয় ৰাজকীয় শাসকসকল আৰু ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য উপনিবেশিকসকল চিকাৰ অভিযানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ভাৰতত মাত্ৰ প্ৰায় এক ডজন '''এছিয়াটিক লায়ন''' জীয়াই আছিল আৰু তাৰে সকলোবোৰ গীৰ অৰণ্যত আছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন জুনাগড়ৰ নবাবৰ ব্যক্তিগত চিকাৰস্থলীৰ এটা অংশ আছিল। ব্ৰিটিছ ভাইচৰয়সকলে গীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত সিংহৰ জনসংখ্যা ভয়াৱহ হ্ৰাসৰ কথা জুনাগড়ৰ নবাবৰ দৃষ্টিগোচৰ কৰি অভয়াৰণ্যখন স্থাপন কৰিছিল। আজি এইখন এছিয়াৰ একমাত্ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান য'ত এছিয়াটিক সিংহ দেখা পোৱা যায়। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনক জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ বাবে এছিয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ সংৰক্ষিত অঞ্চল হিচাপে গণ্য কৰা হয়। চৰকাৰী বন বিভাগ, বন্যপ্ৰাণী কৰ্মী আৰু বেচৰকাৰী সংস্থাৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলত বৈচিত্ৰ্যময় উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী থকা গীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হৈছে পৰিৱেশ তন্ত্ৰ অন্যতম সুৰক্ষিত এলেকা। বৰ্তমান এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানটোক গুজৰাট পৰিৱেশ সম্পদৰ ''মণি'' হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Wildvistas&quot;&gt;{{cite web |title=National Parks and Sanctuaries: Gir National Park &amp; Wildlife Sanctuary |publisher=Wildvistas.com |url=http://wildvistas.com/nationalparks/gir/gir.html |access-date=20 May 2017 |archivedate=30 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200430030527/http://www.wildvistas.com/nationalparks/gir/gir.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
==ভূগোল==
[[File:Map Guj Gir NatPark Sanctuary.png|thumb|গীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু গীৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]
===পানীৰ মজুত ===
গীৰ অঞ্চলৰ সাতখন প্ৰধান বৰ্ষজীবী নদী(বহুবছৰীয়া) হ'ল ক্ৰমে হিৰণ নদী, শ্বেতৰুঞ্জী নদী, ধতৰবাড়ী, শিংগোডা, মাচচুন্দ্ৰী নদী, আম্বাজল আৰু ৰাভাল নদী। অঞ্চলটোৰ চাৰিটা জলাশয় মথাউৰি যেনে- হিৰণ, মাচুন্দ্ৰী, ৰাভাল আৰু শিংগোডা নদী। ইয়াৰ ভিতৰত অঞ্চলটোৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জলাশয় কমলেশ্বৰ বান্ধ, যাক 'গীৰৰ জীৱনৰেখা' বুলি কোৱা হয়। গ্ৰীষ্মকাল বন্য প্ৰাণীৰ বাবে পৃষ্ঠীয় পানী প্ৰায় ৩০০ জলবিন্দুত উপলব্ধ থাকে। কিন্তু খৰাং বতৰত যেতিয়া বৰষুণ অভাৱৰ হোৱাৰফলত অঞ্চলটো বন্যপ্ৰাণী বাবে যথেষ্ট অসুবিধাৰ সৃষ্টি কৰে। তেতিয়া এই বিন্দুসমূহৰ অধিকাংশতে পৃষ্ঠৰ পানী উপলব্ধ নহয় আৰু ভাৰতত বিভিন্নঠাইত পানীৰ অভাবে এটা গুৰুতৰ সমস্যাত সৃষ্টি কৰে(মূলতঃ অভয়াৰণ্যৰ অংশত )। গ্ৰীষ্মকালত পানীৰ উপলব্ধতা নিশ্চিত কৰাটো বন বিভাগৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ বাবে অন্যতম প্ৰধান কাম।{{citation needed|date=April 2017}}

===উদ্ভিদ===
১৯৫৫ চনত সমতাপৌ আৰু ৰায়জাদাৰ দ্বাৰা গীৰ বনাঞ্চলৰ জৰীপত ৪০০ৰো অধিক উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ তথ্য পোৱা গৈছিল। মহাৰাজ সাহাজীৰাও বৰোডা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সমীক্ষাৰ সময়ত গণনাটো ৫০৭ লৈ সংশোধন কৰিছে। ১৯৬৪ চনত ''চেম্পিয়ন এণ্ড শ্বেথ''ৰ বন প্ৰকাৰৰ শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি গীৰ বনাঞ্চল &quot;5A/C-1a—অতি শুকান চেগুন অৰণ্য&quot; শ্ৰেণীবিভাজনত অন্তৰ্গত কৰিছে। চেগুন শুকান পৰ্ণপাতী প্ৰজাতিৰ সৈতে মিহলি হৈ দেখা যায়। অৱক্ষয় পৰ্যায় (DS) উপ-প্ৰকাৰসমূহ এইদৰে উৎপন্ন কৰা হয়:-
# 5/DS1-শুষ্ক পৰ্ণপাতী বন আৰু...
# 5/DS1-শুষ্ক অৰণ্য (স্থানীয়ভাৱে &quot;vidis&quot; নামেৰে জনাজাত)। ই পশ্চিম ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শুষ্ক পৰ্ণপাতী অৰণ্য।&lt;ref name=gog/&gt;
চেগুন ফলৰ অঞ্চল মূলতঃ বনাঞ্চলৰ পূব অংশত অৱস্থিত। যিটোৱে মুঠ মাটিকালিৰ প্ৰায় আধা অংশৰে গঠিত হৈ আছে। কেইবাবিধো বক গছ দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াত বেৰ, জামুন, বাবুল (বক), অৰণ্যৰ শিখা, zizyphus, Tendu leaf আৰু ধাক পোৱা যায় লগতে কৰঞ্জ, উমলো, আমলি, ছাইৰছ, কলম, চৰল আৰু মাজে মাজে কিছুমান বন্যান্য গছ আদি উদ্ভিদ পোৱা যায়। এই বহল পাতৰ গছবোৰে অঞ্চলটোক শীতল ছাঁ আৰু আৰ্দ্ৰতা প্ৰদান কৰে। বনবিৰণ কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে গীৰ অৰণ্যৰ চাৰিসীমাত casuarina আৰু prosopis গছ ৰোপণ কৰা হৈছে। 
==বন্যপ্ৰাণী==
{{multiple image |align=right | direction=vertical
 |image1=Mugger crocodile in Gir Forest National Park.jpg |caption1=মাগাৰ কুমিৰ
 |image2=Leopard in Gir 10 Feb 2015 AJT Johnsingh IMG 4861.jpg |caption2=ভাৰতীয় নাহৰফুটুকী
 |image3=Striped Hyena (Hyaena hyaena).jpg |caption3=ডাৰিযুক্ত হায়েনা}}
গীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত ২,৩৭৫টা সুকীয়াপ্ৰাণী প্ৰজাতিৰ গণনা কৰি পোৱা গৈছে। তাৰে প্ৰায় ৩৮টা প্ৰজাতি স্তন্যপায়ী, প্ৰায় ৩০০ প্ৰজাতিৰ চৰাই, ৩৭ প্ৰজাতিৰ সৰীসৃপ আৰু ২০০০ তকৈ অধিক প্ৰজাতিৰ পোকৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref name=&quot;gog&quot; /&gt;মাংসভোজী প্ৰাণীগোটটোত প্ৰধানকৈ এছিয়াটিক সিংহ, ভাৰতীয় নাহৰফুটুকী, জংঘলৰ মেকুৰী, ডাৰিযুক্ত হায়েনা, সোণালী শিয়াল, বংগ শিয়াল, ভাৰতীয় ধূসৰ মংগোজ, ৰঙা মংগোজ, আৰু মৌ বেজাৰ ইত্যাদি জীৱ-জন্তু পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;Alametal.2015&quot;&gt;{{cite journal |author=Alam, M.S., Khan, J.A., Njoroge, C.H., Kumar, S. and Meena, R.L. |year=2015 |title=Food preferences of the Golden Jackal ''Canis aureus'' in the Gir National Park and Sanctuary, Gujarat, India |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=7 |issue=2 |pages=6927–6933 |doi=10.11609/jott.o3954.6927-33 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;ইয়াৰ উপৰিও এছিয়াটিক বন্যমেকুৰী আৰু মৰিছাদাগযুক্ত মেকুৰী আদি খুব কমকৈ দেখিবলৈ পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;gog&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Wildvistas&quot; /&gt;গীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ প্ৰধান তৃণভোজী প্ৰাণী সমূহ হ'ল চিতাল, নীলগাই, সম্বৰ হৰিণ, চাৰিশিংযুক্ত এণ্টিলোপ, চিংকৰা আৰু বন্য গাহৰি। আশে-পাশে থকা অঞ্চলৰ পৰা অহা ব্লেকবাকবোৰ কেতিয়াবা অভয়াৰণ্যত দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;gog&quot; /&gt;
সৰু স্তন্যপায়ী প্ৰাণীবোৰৰ ভিতৰত সাধাৰণতে পৰ্কঁপাইন আৰু হেৰে দেখা পোৱা যায়, কিন্তু পেংগোলিন বিৰল।&lt;ref name=&quot;Wildvistas&quot; /&gt;সৰীসৃপ ভিতৰত মুগাৰ কুমিৰ অন্যতম।&lt;ref name=&quot;Da Silva and Lenin, 2010&quot;&gt;Da Silva, A. and Lenin, J. (2010). [http://www.iucncsg.org/365_docs/attachments/protarea/17_C-f8ad64af.pdf &quot;Mugger Crocodile ''Crocodylus palustris''], pp. 94–98 in S.C. Manolis and C. Stevenson (eds.) ''Crocodiles. Status Survey and Conservation Action Plan''. 3rd edition, Crocodile Specialist Group: Darwin.&lt;/ref&gt; অভয়াৰণ্যৰ জলভাগত ভাৰতীয় কব্ৰা, কচ্ছপ আৰু মনিটৰ টিকটিকি আদি বাস কৰে। জোপোহা আৰু হাবিসমূহত সাপ পোৱা যায়। কেতিয়াবা পাইথনিডে পাইথন নৈৰ পাৰত দেখা যায়। ১৯৭৭ চনত ভাৰতীয় কুমিৰ সংৰক্ষণ প্ৰকল্প গঠন কৰা গুজৰাট ৰাজ্যিক বন বিভাগে গৱেষণা বাবে গীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে। গীৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে কমলেশ্বৰ হ্ৰদ আৰু অন্যান্য সৰু সৰু পানীত প্ৰায় ১০০০টা জলাশয় কুমিৰ এৰি দিছিল।{{citation needed|date=May 2019}}
=== এছিয়াটিক সিংহ ===
[[File:Adult Asiatic Lion.jpg|alt=Indian Lion Gir|thumb|এছিয়াটিক সিংহ]]এছিয়াটিক সিংহসমূহে শুকান ঘাঁহনি আৰু মুকলি পৰ্ণপাতী অৰণ্য অঞ্চলসমূহক বাসস্থান হিচাপে বাচি লয়। ২০১০ চনত ৪১১ টাৰ পৰা ২০২০ চনত ৬৭৪ টালৈ সিংহৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে। এই সকলোবোৰ সিংহ গীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান বা ইয়াৰ আশে-পাশে বাস কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 March 2023 |title=Centre to re-examine lion relocation |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/centre-to-re-examine-lion-relocation/articleshow/99074562.cms |access-date=29 December 2023 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;১৯০০ চনত ইয়াৰ জনসংখ্যা ১০০টা তকৈ কম বুলি অনুমান কৰা হৈছিল আৰু এছিয়াটিক সিংহক সংৰক্ষিত প্ৰজাতি হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ১৯৩৬ চনত কৰা লোকপিয়লত ২৮৯টা প্ৰাণী পোৱা গৈছে। আধুনিক যুগত ১৯৪৮ চনৰ পৰা ১৯৬৩ চনৰ মাজৰ কোনোবা এটা সময়ছোৱাত ৰাজকোটৰ ৰাজকুমাৰ কলেজৰ অধ্যক্ষ মাৰ্ক আলেকজেণ্ডাৰ উইণ্টাৰ-ব্লাইথ আৰু আৰ.এছ. ধৰ্মকুমাৰসিংহজীয়ে প্ৰথম সিংহৰ গণনা কৰিছিল। 
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=11 January 2017 |title=Gir Forest National Park – Gujarat Updates |url=https://www.gujaratupdates.com/gir-forest-national-park/ |access-date=29 December 2023 |language=en-US |archivedate=29 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231229194236/https://www.gujaratupdates.com/gir-forest-national-park/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;১৯৬৮ চনত কৰা এটা সমীক্ষাত ১৯৩৬ চনৰ সংখ্যাৰ পৰা ১৬২ লৈ হ্ৰাস পোৱা বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=CK5CDwAAQBAJ&amp;pg=PA42 Annual Report 1972: Durrell Wildlife Conservation Trust; page 41]; &lt;/ref&gt;গীৰ বনাঞ্চল এলেকা যদিও ভালদৰে সুৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে, কিন্তু কেতিয়াবা এছিয়াটিক সিংহৰ চোৰাং চিকাৰীয়ে চিকাৰ কৰা,পশুধনৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰতিশোধ হিচাপে বিষাক্ত দ্ৰব্যও খুৱাই দিয়াৰ উদাহৰণ পোৱা যায়। বানপানী, জুই, মহামাৰী আৰু প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আদিৰ সম্ভাৱনা ভাবুকি কিছুমান কেতিয়াবা দেখা দিয়ে। তথাপিও তেওঁলোকৰ বাবে গীৰ অঞ্চলটো আটাইতকৈ আশাব্যঞ্জক দীৰ্ঘম্যাদী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;১৮৯৯ চনৰ পৰা ১৯০১ চনলৈকে দীৰ্ঘদিনীয়া খৰাং সময়ছোৱাত সিংহই গীৰ বনাঞ্চলৰ সিপাৰৰ থকা পশুধন আৰু মানুহক আক্ৰমণ কৰে। ১৯০৪ চনৰ পিছত জুনাগড়ৰ শাসকসকলে পশুধনৰ ক্ষতিৰ ক্ষতিপূৰণ দিছিল। বৰ্তমান গীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সিংহই মানুহক খুব কমেইহে আক্ৰমণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Rangarajan, M. |year=2013 |title=Animals with rich histories: the case of the lions of Gir Forest, Gujarat, India |journal=History and Theory |volume=52 |issue=4 |pages=109–127 |doi=10.1111/hith.10690 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
=== সিংহ সংৰক্ষণ ===
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:200px; font-size:90%; border-collapse:collapse; text-align:center; &quot; border=&quot;1&quot;
|-
| '''বৰ্ষ''' || '''সংখ্যা''' || '''মতা:মাইকী:পোৱালি'''
|-
| ১৯৬৮ || ১৭৭ || -
|-
| ১৯৭৪ || ১৮০ || -
|-
| ১৯৭৯ || ২৬১ || ৭৬:১০০:১০০
|-
| ১৯৮৪ || ২৫২ || ৮৮:১০০:৬৪
|-
| ১৯৯০ || ২৪৯ || ৮২:১০০:৬৭
|-
| ১৯৯৫ || ৬৫ || ৯৪:১০০:৭১
|-
| ২০০০ || ৩২৭ || ৯৯:১১৫:৭৬
|-
| ২০০৫ || ৩৫৯ || -
|-
| ২০১০ || ৪১১ || ৯৭:১৬২:১৫২
|-
| ২০১৫ || ৫২৩ || ১০৯:২০১:২১৩
|-
| ২০২০ || ৬৭৪ || ২৭৭:২৬০:১৩৭
|}
সিংহ প্ৰজনন কাৰ্যসূচীয়ে প্ৰজনন কেন্দ্ৰ সৃষ্টি আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও এই কেন্দ্ৰটোৱে এছিয়াটিক সিংহৰ আচৰণৰ ওপৰত অধ্যয়ন কৰাৰ লগতে কৃত্ৰিম প্ৰজনন প্ৰথাৰ ব্যৱস্থাও অৱলম্বন কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 September 2022 |title=Gir National Park turns 57; 'WildLense' shares clip documenting a pride of young lions in the sanctuary – WATCH |url=https://www.timesnownews.com/viral/gir-national-park-turns-57-wildlense-shares-clip-documenting-a-pride-of-young-lions-in-the-sanctuary-watch-article-94297871 |access-date=29 December 2023 |website=TimesNow |language=en}}&lt;/ref&gt;এনে এটা কেন্দ্ৰ জুনাগড়ৰ জিলা সদৰৰ সক্কাৰবৌগ প্ৰাণীজগত উদ্যান বা সক্কাৰবাউগ চিৰিয়াখানা স্থাপন কৰা হৈছে। য’ত প্ৰায় ১৮০টা সিংহৰ সফলতাৰে প্ৰজনন কৰা হৈছে। মুঠ ১২৬টা বিশুদ্ধ এছিয়াটিক সিংহ ভাৰত আৰু বিদেশৰ চিৰিয়াখানালৈ পঠিওৱা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 September 2023 |title=Know Your City: In Junagadh, 160-year-old Sakkarbaug Zoo remains a favourite |url=https://indianexpress.com/article/cities/ahmedabad/know-your-city-junagadh-160-year-old-sakkarbaug-zoo-remains-favourite-8923406/ |access-date=29 December 2023 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;সিংহৰ লোকপিয়ল প্ৰতি পাঁচ বছৰৰ মূৰে মূৰে কৰা হয়। পূৰ্বতে গণনাৰ বাবে সিংহৰ pugmark's দৰে পৰোক্ষ পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু ২০০৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ লোকপিয়লৰ সময়ত (যিটো প্ৰথমে ২০০৬ চনৰ হোৱাৰ কথা আছিল, কিন্তু ভাৰতত অদৃশ্য হোৱা বাঘক লৈ হোৱা প্ৰতিবেদন আৰু বিতৰ্কৰ পিছত আগবঢ়াই নিয়া হৈছিল) প্ৰায় ১০০০ বনবিষয়া, বিশেষজ্ঞ আৰু স্বেচ্ছাসেৱক সহায়ত ''ব্লক-ডাইৰেক্ট-টোটেল কাউণ্ট'' পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;অৰ্থাৎ কেৱল সেই সিংহবোৰক গণনা কৰা হৈছিল যিবোৰক দৃশ্যগতভাৱে স্পট দেখা গৈছিল। পৰম্পৰাগত প্ৰথা বুলি জীৱিত আৰু লোভনীয় চিকাৰ কৰি অনুশীলনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যদিও বৰ্তমান ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০০ চনত গুজৰাট উচ্চ ন্যায়ালয়ে জীৱ-জন্তুৰ এনে ব্যৱহাৰৰ বিৰুদ্ধে দিয়া ৰায়দানৰ ফলত জন্তুবোৰক অনুশীলনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা যথেষ্ট হ্ৰাস পোৱা বুলি কোৱা হয়। ২০১০ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত '''গীৰ বনাঞ্চলৰ মেকুৰী মহিলা'''ৰ উদ্যোগত উদ্যানখনত ৪১১ টাতকৈ অধিক সিংহ থকা বুলি গণনা কৰে। ২০১৫ চনত ৫২৩টা সিংহ থকা বুলি গণনা কৰে। গণনা কৰা মহিলাসকল ওচৰৰ গাঁৱৰ পৰম্পৰাগত জনগোষ্ঠীৰ মহিলা। &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/story/20130429-cat-women-gir-forest-narendra-modi-women-guards-asiatic-lion-763242-2013-04-18 |title=The Cat Women of Gir Forest: Modi's pride of women guards is working wonders in the Asiatic lion's last abode |date=19 April 2013}}&lt;/ref&gt;৪০ গৰাকীৰো অধিক মহিলা বন সুৰক্ষা সহায়কসকল কেৱল উদ্যানখনৰ জীৱ-জন্তুৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চেষ্টাত অব্যাহত থাকে। 
==পৰিৱেশ সমস্যা==
গীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু অভয়াৰণ্যয় পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ প্ৰতি কেতিয়াবা কিছুমান ভাবুকিৰ সন্মুখীন হোৱা দেখা যায়। প্ৰাকৃতিক ভাবুকিৰ ভিতৰত পুনৰাবৃত্তিমূলক খৰাং, ঘূৰ্ণীবতাহ, বনজুই, বেদখল, অত্যধিক যাতায়াত আৰু তাৰ ফলত অপতৃণৰ আক্ৰমণ আৰু মানুহৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা ভাবুকিৰ ভিতৰত অতিমাত্ৰা চৰণীয়া পথাৰ আদি উল্লেখযোগ্য। 
&lt;ref name=&quot;WII-1&quot;&gt;{{Cite web |title=Gir National Park and Sanctuary: Environmental Review of Activities |date=8 October 2015 |publisher=Wildlife Institute of India |url=https://wii.gov.in/eia/casestudies/ecodevelopment_projects_gir_national_park_and_sanctuary |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515204855/https://wii.gov.in/eia/casestudies/ecodevelopment_projects_gir_national_park_and_sanctuary |archive-date=15 May 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Berwick |first=M. |year=1990 |chapter=The Ecology of the Maldhari Graziers in the Gir Forest, India |editor-last1=Daniel |editor-first1=J. C. |editor-link1=J. C. Daniel (naturalist) |editor-last2=Serrao |editor-first2=J. S. |title=Proceeding of the Centenary Seminar of Bombay Natural History Society |location=Bombay |publisher=Oxford University Press |pages=82–95 |isbn=978-0-19-562652-0}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;WII-1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Berwick |first=S. H. |year=1976 |title=The Gir Forest: An Endangered Ecosystem: Complementary studies of the major elements of an area—people, domestic and wild animals, and plants—suggest ways to preserve its ecological integrity |journal=[[American Scientist]] |volume=64 |issue=1 |pages=28–40 |jstor=27847039}}&lt;/ref&gt;পৰ্যটনেও এই পৰিৱেশৰ অৱক্ষয় লগতে পৰিসীমাত কৰা খননেও অৰিহণা যোগায়। পেৰিফেৰেল জ’নৰ মাজেৰে যোৱা ৰে’লপথৰ ফলত প্ৰদূষণ হয়। p&lt;ref name=&quot;WII-1&quot; /&gt;বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীবোৰৰ সংকীৰ্ণ জনসংখ্যা ক্ৰমাৎ চিন্তাৰ বিষয় হৈ পৰিছে।&lt;ref name=&quot;WII-1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Bay |first1=R. A. |last2=Ramakrishnan |first2=U. |last3=Hadly |first3=E. A. |year=2014 |title=A call for tiger management using &quot;reserves&quot; of genetic diversity |journal=[[Journal of Heredity]] |volume=105 |issue=3 |pages=295–302 |pmid=24336928 |doi=10.1093/jhered/est086 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]</text>
      <sha1>jx1pyp5m4loa2nfhs2359sfv82athl5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কমলা কেশৱানী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113548</id>
    <revision>
      <id>611607</id>
      <parentid>604881</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T20:19:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6646" sha1="49s36ep46gc09vu2lt5hmmrrntjsede" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = কমলা কেশৱানী
| image              = 
| image_size         = 
| caption            = 
| native_name        = 
| native_name_lang   = 
| birth_name         = 
| birth_date         = {{birth date|1934|08|27|df=yes}}
| birth_place        = [[কৰচী]], [[সিন্ধ]], [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]।
| death_date         = {{death date and age|2009|05|09|1934|08|27|df=yes}}
| death_place        = [[জয়পুৰ, ভাৰত]]।
| nationality        = [[Indian people|ভাৰতীয়]]
| other_names        = 
| occupation         = [[নেপথ্য গায়িকা]], [[লোকগীতৰ শিল্পী]]
| years_active       = ১৯৫০–২০০০
| parents            = 
| relatives          = 
| signature          = 
| awards             = 
| honours            = 
}}
'''কমলা কেশৱানী''' ({{lang-en|Kamla Keswani}}; ২৭ আগষ্ট ১৯৩৪ - ৯ মে' ২০০৯) এগৰাকী ভাৰতীয় লোকগীতৰ শিল্পী আৰু নেপথ্য গায়িকা আছিল। তেওঁ [[ভাৰত]]ৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধি ভাষা]]ৰ গায়িকা।

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
১৯৩৪ চনৰ ২৭ আগষ্টত ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়া (বৰ্তমান পাকিস্তান)ৰ সিন্ধৰ কৰাচীত কমলাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ চুক্কুৰৰ আছিল। তেওঁৰ পিতৃ গোবিন্দ ৰাম মাদনানী এজন টেলিফোন অপাৰেটৰ আছিল। চুক্কুৰত স্কুলত পঢ়িছিল আৰু ভাৰত বিভাজন হোৱাৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল মাত্ৰ ১৩ বছৰ।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ڪملا ڪيسواڻي : راڳ کي عروج بخشيندڙ گلوڪاره|url=https://sindhsalamat.com/threads/31318/|accessdate=2022-05-11|work=SindhSalamat|archivedate=2022-05-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220514085956/https://sindhsalamat.com/threads/31318/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আন হিন্দু সিন্ধীসকলৰ দৰে ১৯৪৭ চনত ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি প্ৰথমে যোধপুৰত, তাৰ পিছত বিকানেৰত আৰু শেষত জয়পুৰত বসতি স্থাপন কৰে। জয়পুৰত শিক্ষা অব্যাহত ৰাখি ৰাজস্থান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা কলা শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। স্কুলীয়া দিনৰ পৰাই তেওঁৰ সংগীত আৰু গীত পৰিৱেশনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী আছিল।

== গান গোৱাৰ জীৱন ==
অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’ৰ পৰাই তেওঁ গায়িকাৰ জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ ছিন্ধি আৰু [[ৰাজস্থানী ভাষা|ৰাজস্থানী]] দুয়োটা ভাষাত চাহৰা বা লাড়া, চুফী কালম আৰু লোকগীতৰ বহুতো বিয়া নাম গাইছিল। তেওঁৰ কিছুমান জনপ্ৰিয় গীত হিজ মাষ্টৰ ভইচ আৰু অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’ই ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Malhi|first1=Gobind|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/Personalties/Book15/Book_page4.html|title=ادب ۽ اديب (Literature and Literary Person)|publisher=Sindhi Times Publication|date=October 1991|place=Ulhasnagar, India.|pages=4|language=Sindhi}}&lt;/ref&gt; সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিদেশৰ বিবাহ পাৰ্টি, সামাজিক সভা আৰু সংগীত অনুষ্ঠানত গীত গাইছিল। তেওঁ ভাৰতীয় টিভি চেনেলতো অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল। তেওঁৰ গীতৰ কেইবাটাও এলবাম মুকলি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Ramchandani|first1=Deepak|url=https://libraff.com/b/w/23659253125b709f99bc002a60e16b811348708e/sindhis-in-film-industry.pdf|title=Sindhis in Film Industry|year=2013|pages=12|language=English|access-date=2025-02-12|archivedate=2023-02-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230217101818/https://libraff.com/b/w/23659253125b709f99bc002a60e16b811348708e/sindhis-in-film-industry.pdf}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংগীতজ্ঞ চি. অৰ্জুনে তেওঁক প্লেবেক গায়ক হিচাপে সিন্ধি চিনেমাত পৰিচয় কৰাই দিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=چندناڻي ارجن (سي ارجن) : (Sindhianaسنڌيانا)|url=http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%DA%86%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%A7%DA%BB%D9%8A%20%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%86%20%28%D8%B3%D9%8A%20%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%86%29|accessdate=2022-05-10|work=www.encyclopediasindhiana.org|language=sd|archivedate=2023-02-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230217101823/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%DA%86%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%A7%DA%BB%D9%8A%20%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%86%20(%D8%B3%D9%8A%20%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%86)|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তলত উল্লেখ কৰা সিন্ধী ভাষাৰ ভাৰতীয় ছবিসমূহত প্লেবেক গায়িকা হিচাপে তেওঁ অভিনয় কৰিছিল &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kamla Keswani - Encyclopedia of Sindhi|url=https://sindhiwiki.org/index.php/Kamla_Keswani|accessdate=2022-05-11|work=sindhiwiki.org}}&lt;/ref&gt;

* ''হো জামালো''
* ''ধীৰ না জামান কৰিম''
* ''লাডলী''

== মৃত্যু ==
২০০৯ চনৰ ৯ মে'ত ভাৰতৰ জয়পুৰত কমলা কেশৱানীৰ মৃত্যু হয়।

[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]]</text>
      <sha1>49s36ep46gc09vu2lt5hmmrrntjsede</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ইয়ান কেৰশ্ব</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124291</id>
    <revision>
      <id>611572</id>
      <parentid>531928</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T13:18:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11949" sha1="biew3vffvgzki5nfcyvr62p0a82a0ub" xml:space="preserve">{{Infobox academic
| honorific_prefix = 
| name = ছাৰ ইয়ান কেৰশ্ব&lt;br /&gt; Sir Ian Kershaw
| honorific_suffix = FRHistS
| image = Ian Kershaw 2012 crop.jpg
| alt = 
| caption = ২০১২ চনৰ লাইপজিগ গ্ৰন্থমেলাত কেৰশ্ব’
| birth_name = 
| birth_date = {{Birth date and age|1943|4|29|df=yes}}
| birth_place = ইংলেণ্ডৰ লেংকাশ্বায়াৰৰ অলধাম
| death_date = &lt;!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place = 
| spouse = বেটী কেৰশ্ব
| children = ২
| awards = &lt;!--notable national-level awards only--&gt;
| alma_mater = {{ubl | লিভাৰপুল বিশ্ববিদ্যালয় (কলা শাখাত স্নাতক) | মাৰ্টন কলেজ, অক্সফৰ্ড (ডিফিল))}}
| thesis_title = বোল্টন প্ৰাইয়ৰী, ১২৮৬–১৩২৫: এক অৰ্থনৈতিক অধ্যয়ন
| thesis_year = ১৯৬৯
| school_tradition = ''Alltagsgeschichte''
| influences = {{flatlist|
* মাৰ্টিন ব্ৰছজাট
*টিমোথি মেছন (বুৰঞ্জীবিদ)
}}
| discipline = সামাজিক ইতিহাস
| workplaces = &lt;!--full-time positions only, not student positions--&gt;
| doctoral_students = &lt;!--only those with WP articles--&gt;
| notable_students = 
| main_interests = [[নাজী জাৰ্মানী]]
| notable_works = 
| notable_ideas = &quot;ৱৰ্কিং টুৱেৰ্ডছ দ্য ফুৰাৰ&quot; তত্ত্ব
| influenced = &lt;!--must be referenced from a third-party source--&gt;
| signature = 
| signature_alt = 
| thesis_url = https://solo.bodleian.ox.ac.uk/permalink/f/89vilt/oxfaleph015024219
| parents = জোচেফ কেৰশ্ব, এলিছ (ৰবিনছন) কেৰশ্ব
}}

'''ছাৰ ইয়ান কেৰশ্ব'''' ({{Lang-en|Ian Kershaw}}) FRHistS FBA (জন্ম ২৯ এপ্ৰিল ১৯৪৩) এজন ইংৰাজ ইতিহাসবিদ যাৰ কাম মূলতঃ ২০ শতিকাৰ জাৰ্মানীৰ সামাজিক ইতিহাসৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত। তেওঁক বহুতে [[এডল্ফ হিটলাৰ]] আৰু [[নাজী জাৰ্মানী]]ৰ বিশ্বৰ অন্যতম আগশাৰীৰ বিশেষজ্ঞ হিচাপে গণ্য কৰে আৰু বিশেষকৈ হিটলাৰৰ জীৱনীৰ বাবে তেওঁক বিখ্যাত।&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/2045979.stm Sir Ian Kershaw: Dissecting Hitler] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170730002434/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/2045979.stm |date=30 July 2017 }}; BBC News; 14 June 2002.&lt;/ref&gt;

তেওঁ জাৰ্মান ইতিহাসবিদ মাৰ্টিন ব্ৰছজাটৰ অনুগামী, আৰু অৱসৰ লোৱালৈকে তেওঁ শ্বেফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক আছিল। কেৰশ্বৱে ব্ৰছজাটক এজন &quot;প্ৰেৰণাদায়ক গুৰু&quot; বুলি অভিহিত কৰিছে যিয়ে নাজী জাৰ্মানীৰ বিষয়ে তেওঁৰ বুজন ক্ষমতা গঢ় দিবলৈ বহুখিনি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Kershaw 2004&quot;&gt;{{cite web|last=Kershaw|first=Ian|title=Beware the Moral High Ground|publisher=H-Soz-u-Kult|date=February 2004|url=http://hsozkult.geschichte.hu-berlin.de/forum/type=diskussionen&amp;id=418|access-date=5 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20040529164409/http://hsozkult.geschichte.hu-berlin.de/forum/type%3Ddiskussionen%26id%3D418|archive-date=29 May 2004|url-status=live}}&lt;/ref&gt; কেৰশ্বৱে বিবিচিৰ বহুতো তথ্যচিত্ৰত ঐতিহাসিক উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল, বিশেষকৈ ''দ্য নাজিছ: এ ৱাৰ্নিং ফ্ৰম হিষ্ট্ৰী এণ্ড ৱাৰ অৱ দ্য চেঞ্চুৰী''। তেওঁ &quot;হিটলাৰৰ বিৰুদ্ধে জাৰ্মান&quot; শীৰ্ষক এটা পাঠ্যক্ৰম শিকাইছিল।&lt;ref name=Arana2008&gt;{{cite news|first=Marie|last=Arana|author-link=Marie Arana|title=Ian Kershaw: Casting light on the shadows|newspaper=[[The Washington Post]] Book World|page=11|date=19 October 2008}}&lt;/ref&gt;
==চমু জীৱন==
১৯৪৩ চনৰ ২৯ এপ্ৰিলত ইংলেণ্ডৰ লেংকাশ্বাৰৰ অলধামত এজন সংগীতজ্ঞ জোচেফ কেৰশ্ব' আৰু এলিছ (ৰবিনছন) কেৰশ্ব'ৰ ঘৰত  ইয়ান কেৰশ্বৱে জন্মগ্ৰহণ কৰে।&lt;ref name=&quot;burke&quot;&gt;{{cite book |title= [[Burke's Peerage|Burke's Peerage, Baronetage &amp; Knighthood]]|publisher=Burke's Peerage &amp; Gentry |editor= Mosley, Charles |editor-link=Charles Mosley (genealogist) |edition=107 |year= 2003 |page= 2146 |ref=Burke |isbn=0-9711966-2-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;See Contemporary Authors, Vol. 137, p. 246f.&lt;/ref&gt; তেওঁ মানচেষ্টাৰৰ ছেইণ্ট বেডছ কলেজৰ কাউনথিল গ্ৰামাৰ স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে আৰু তাত তেওঁক ফাদাৰ জিঅ'ফ্ৰে বাৰ্ক,&lt;ref name=guardian&gt;[https://www.theguardian.com/education/2000/dec/12/schools.booksforchildrenandteenagers &quot;Ian Kershaw: 'My inspiration'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170519023642/https://www.theguardian.com/education/2000/dec/12/schools.booksforchildrenandteenagers |date=19 May 2017 }}, theguardian.com; retrieved 21 January 2015.&lt;/ref&gt;লিভাৰপুল বিশ্ববিদ্যালয় (বিএ), আৰু অক্সফৰ্ডৰ মাৰ্টন কলেজ (ডিফিল)ৰ দ্বাৰা অধ্যাপনা কৰে। প্ৰথমে তেওঁ মধ্যযুগীয়বাদী হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লৈছিল যদিও ১৯৭০ চনত আধুনিক জাৰ্মান সামাজিক ইতিহাসৰ অধ্যয়নত মন মেলিছিল। প্ৰথমতে তেওঁ মূলতঃ বোল্টন এবেৰ অৰ্থনৈতিক ইতিহাসৰ বিষয়ে চিন্তা-চৰ্চা কৰিছিল। মানচেষ্টাৰত মধ্যযুগীয় ইতিহাসৰ প্ৰবক্তা হিচাপে কেৰশ্বৱে মধ্যযুগত জাৰ্মান কৃষকসকলৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিবলৈ [[জাৰ্মান ভাষা]] শিকিছিল। ১৯৭২ চনত তেওঁ বাভাৰিয়া ভ্ৰমণ কৰে আৰু মিউনিখৰ কেফেত লগ পোৱা এজন বুঢ়া মানুহৰ মতামত শুনি স্তম্ভিত হৈ পৰে যিয়ে তেওঁক ক'লে: &quot;আপোনালোক ইংৰাজ ইমানেই মূৰ্খ আছিল। যদিহে আপুনি আমাৰ পক্ষ ল'লেহেঁতেন। আমি একেলগে বলছেভিজমক পৰাস্ত কৰি পৃথিৱীখন শাসন কৰিব পাৰিলোহেঁতেন!&quot;—এই কাণ্ডৰ ফলত কেৰশ্ব'ৱে জাৰ্মানীৰ সাধাৰণ মানুহে কেনেকৈ আৰু কিয় নাজীবাদক সমৰ্থন কৰিব পাৰে সেই বিষয়ে জানিবলৈ আগ্ৰহী হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;reference&quot;&gt;Snowman, Daniel &quot;Ian Kershaw&quot; pp. 18–20 from ''History Today'' Volume 51, Issue 7, July 2001 p. 18&lt;/ref&gt;

তেওঁৰ পত্নী ডেম বেটী কেৰশ্ব’ নাৰ্চিঙৰ প্ৰাক্তন অধ্যাপিকা আৰু শ্বেফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্কুল অৱ নাৰ্চিং ষ্টাডিজৰ ডীন।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hitler 1889-1936 by Ian Kershaw |url=https://www.thebailliegiffordprize.co.uk/books-and-authors/hitler-1889-1936-by-ian-kershaw |access-date=2023-06-04 |website=Baillie Gifford Prize |language=en }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|30em}}
[[শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্যৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]]
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|Ian Kershaw}}
{{Wikiquote}}
*{{C-SPAN|58811}}

'''On Kershaw'''
*{{cite web |url=http://www.shef.ac.uk/history/staff/ian_kershaw.html |title=Ian Kershaw's website at the University of Sheffield |access-date=21 April 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070211064417/http://www.shef.ac.uk/history/staff/ian_kershaw.html |archive-date=11 February 2007 |archivedate=26 May 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100526100406/http://www.shef.ac.uk/history/staff/ian_kershaw.html |deadurl=yes }}
*[http://www.newstatesman.com/200010020044 The Road to Destruction, Richard Gott on ''Hitler: Nemesis'']
*[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/2045979.stm Sir Ian Kershaw: Dissecting Hitler]
*[http://fcit.usf.edu/Holocaust/resource/REVIEWS/Kershaw.HTM Review of Hitler, 1889–1936: Hubris]
*[http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2102-1295442,00.html Review of Making Friends With Hitler Lord Londonderry and Britain's Road to War]{{dead link|date=January 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}
*{{cite news|author=Avner Shapira|date=27 January 2009|url=http://www.haaretz.com/life/arts-leisure/the-germans-are-coming-1.268958|title=The Germans Are Coming|newspaper=[[Haaretz]]|access-date=9 August 2025|archivedate=24 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924164536/http://www.haaretz.com/life/arts-leisure/the-germans-are-coming-1.268958|deadurl=yes}}
*[http://www.h-net.org/~diplo/essays/PDF/Weinberg-Kershaw.pdf Review of Fateful Choices] by [[Gerhard Weinberg]]

'''Kershaw interviewed'''
*[https://web.archive.org/web/20120213021228/http://www.penguin.co.uk/nf/Author/AuthorPage/0,,0_1000045443,00.html?sym=QUE Interview with Ian Kershaw on the Penguin website]
*[https://www.theguardian.com/education/2007/jun/05/highereducationprofile.academicexperts Interview with Ian Kershaw]
*[http://www.history.ac.uk/makinghistory/resources/interviews/Kershaw_Ian.html Interview with Kershaw] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602103106/http://www.history.ac.uk/makinghistory/resources/interviews/Kershaw_Ian.html |date=2 June 2017 }}
*[https://web.archive.org/web/20120222050848/http://www.eurozine.com/articles/2002-10-24-roman-en.html Interview with Ian Kershaw]

'''By Kershaw'''
*[http://hsozkult.geschichte.hu-berlin.de/forum/type=diskussionen&amp;id=418 Beware the Moral High Ground]
*[http://www.nysun.com/arts/timothy-rybacks-hitlers-private-library/86436/ Review of Hitler's Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229215346/http://www.nysun.com/arts/timothy-rybacks-hitlers-private-library/86436/ |date=29 December 2008 }}</text>
      <sha1>biew3vffvgzki5nfcyvr62p0a82a0ub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ঈদৰ নামাজ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126878</id>
    <revision>
      <id>611576</id>
      <parentid>549472</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T14:08:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28919" sha1="7j5z3066c0gwpegmk5b79gmuzcerhq9" xml:space="preserve">{{short description|Special prayers for Islamic holidays}}
{{More citations needed|date=August 2014}}
{{Infobox holiday
| holiday_name = ঈদৰ নামাজ
| type = Islamic
| image = Sholakia Eidgah Maidan 03.jpg
| image_size = 250px
| caption = [[বাংলাদেশ]]ৰ [[চোলাকীয়া]] [[ঈদঘাহ]]ত ঈদৰ নামাজ। 
| official_name = صلاة العيد
| nickname = বন্ধৰ দিনত প্ৰাৰ্থনা
| observedby = [[মুছলিম]]সকলে
| longtype = [[ইছলাম]]
| significance = বছৰি ঈদত আল্লাহৰ ওচৰত কৰা মুছলমানৰ নামাজ। 
| begins = ৰাতিপুৱা
| ends = দুপুৰীয়াত
| frequency = বছৰেকীয়া
| observances = 
| relatedto = [[ছালাত]], [[জুম্মাৰ নামাজ]], [[ঈদ-উল-ফিটৰ|আল-ফিটৰ]], [[ঈদ-উল-জুহা]]
| date = [[ইছলামিক বৰ্ষপঞ্জী]] অনুসৰি চক্ৰ
}}{{ইছলাম}}
'''ঈদৰ নামাজ''', যাক '''ছালাত আল-ঈদ''' বুলিও কোৱা হয়। ({{langx|ar|صلاة العيد}}), ইছলামিক পৰম্পৰাত পৱিত্ৰ উৎসৱ। [[আৰবী ভাষা|আৰবী ভাষাত]] &quot;ঈদ&quot; শব্দটোৰ আক্ষৰিক অনুবাদ হৈছে &quot;[[উৎসৱ]]&quot; বা &quot;ভোজ&quot; আৰু ই এনে এটা সময় যেতিয়া [[মুছলমান]]সকলে পৰিয়াল আৰু বৃহত্তৰ মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে গোট খাই উদযাপন কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Chitwood|first=Ken|title=What is Eid al-Fitr and how do Muslims celebrate it? 6 questions answered|url=http://theconversation.com/what-is-eid-al-fitr-and-how-do-muslims-celebrate-it-6-questions-answered-118146|access-date=2021-10-03|website=The Conversation|date=3 June 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;

সাধাৰণতে [[ইছলামিক বৰ্ষপঞ্জী|ইছলামিক চন্দ্ৰ কেলেণ্ডাৰ]] অনুসৰি দুটা কেন্দ্ৰীয় ঈদ হয় (সেয়েহে ইয়াৰ অতিৰিক্ত নাম '''ছালাত আল-ঈদয়ান''' ({{langx|ar|صلاة العيدين}} &quot;দুই ঈদৰ নামাজ&quot;) বুলি কোৱা হয়:

* [[ঈদ-উল-ফিটৰ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Search Results - Search Results - Seven five takbir (page 1) - Sunnah.com - Sayings and Teachings of Prophet Muhammad (صلى الله عليه و سلم)|url=https://sunnah.com/search?q=Seven+five+takbir|access-date=2021-05-13|website=sunnah.com}}&lt;/ref&gt; ({{langx|ar|عيد الفطر|links=no}}), যাক &quot;সৰু ঈদ&quot; বুলিও কোৱা হয়, [[ইছলাম]]ৰ পৱিত্ৰ [[ৰোজা]] অৰ্থাৎ [[ৰমজান|ৰমজান মাহ]]ৰ অন্ত পেলোৱা আৰু নতুন শ্বাৱাল মাহক আদৰণি জনোৱাৰ বাবে তিনিদিনীয়া উদ্‌যাপন। এই ঈদৰ বাধ্যতামূলক কাম হৈছে [[জাকাত]] দিয়া, বিশেষকৈ জাকাত আল-ফিতৰ প্ৰতিজন আৰ্থিকভাৱে সক্ষম মুছলমানে ([[ছালাত|নামাজ]] পঢ়াৰ আগতে হ’লে ভাল) দুখীয়াক আগবঢ়ায় যাতে কম সৌভাগ্যৰ লোকসকলেও আনন্দময় উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে। 
* [[ঈদ-উল-জুহা]] ({{langx|ar|عيد الأضحى|links=no}}), &quot;বৃহত্তৰ ঈদ&quot; বা &quot;[[কুৰবাণী|বলিদান]]ৰ ঈদ&quot;, [[হজ্জ|আল-হিজ্জাহ]]ৰ দশম দিনত ([[ইছলামিক বৰ্ষপঞ্জী|ইছলামিক চন্দ্ৰ পঞ্জিকা]]ৰ শেষ মাহত য'ত ইছলামিক স্তম্ভৰ [[হজ্জ|হজ]] ([[মক্কা]]ত সম্পন্ন কৰা হয়) পালন কৰা হয়। এই ঈদ ইছলামত আটাইতকৈ পৱিত্ৰ দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। আৰাফাৰ দিন&lt;ref&gt;{{Cite web|title=What Is the Day of 'Arafah and Why Is it Important?|url=https://www.zakat.org/what-is-the-day-of-arafah-and-why-is-it-important|access-date=2021-10-03|website=Zakat Foundation of America}}&lt;/ref&gt; আৰু ই [[আল্লাহ]]ৰদ্বাৰা পৰীক্ষাত [[ইব্ৰাহিম]]ৰ আজ্ঞাকাৰীতা আৰু [[ঈমান]]ৰ স্মৃতি হিচাপে কাম কৰে।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Eid al-Adha|url=https://www.history.com/topics/holidays/eid-al-adha|access-date=2021-10-04|website=History|language=en}}&lt;/ref&gt; সক্ষম মুছলমানসকলে  জন্তুক বলি (কুৰবানী) দিয়ে আৰু সেই জন্তুৰ মাংস বন্ধু-বান্ধৱ, পৰিয়াল আৰু দুখীয়াৰ মাজত বিতৰণ কৰিব লাগে, তিনিটা সমান অংশত দান হিচাপে।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; যিসকলে কুৰবানী আগবঢ়াব নোৱাৰে কিন্তু ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে তেওঁলোকে তাৰ ঠাইত [[জাকাত]]ৰ দান আগবঢ়াব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Who is Qurbani Compulsory on?|url=https://www.ilmuk.org/news/who-is-qurbani-compulsory-on/|access-date=2021-10-04|website=International Learning Movement|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eid-ul-Fitr and Eid-ul-Adha – What is the Difference?|url=https://www.muslimaid.org/media-centre/blog/eid-ul-fitr-and-eid-ul-adha-what-is-the-difference/|access-date=2021-10-04|website=Muslim Aid|language=en}}&lt;/ref&gt; যেতিয়ালৈকে ইয়াৰ দ্বাৰা দানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰা হয়, এই বাধ্যবাধকতাসমূহ লিংগ নিৰ্বিশেষে প্ৰতিজন প্ৰাপ্তবয়স্ক মুছলমানৰ বাবে প্ৰযোজ্য।&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite web|title=Obligations of Eid-ul-Adha|url=https://www.daily-sun.com/printversion/details/564989/Obligations-of-EidulAdha|access-date=2021-10-04|website=Daily Sun|date=July 2021|language=en|archivedate=2021-10-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211006011910/https://www.daily-sun.com/printversion/details/564989/Obligations-of-EidulAdha|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ সময়সীমা ৪ দিন।

বছৰৰ পিছত বছৰ ধৰি ঈদ উদযাপনৰ দিন সলনি হোৱাৰ বাবে কোনো নিৰ্দিষ্ট তাৰিখ নাই। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল চন্দ্ৰ পঞ্জিকাৰ প্ৰকৃতি যিয়ে [[চন্দ্ৰ]]ৰ পৰ্যায়ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি মাহ গণনা কৰে, আজিৰ দিনত আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহাৰ হোৱা সৌৰ [[গ্ৰেগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জী|গ্ৰেগ’ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰ]]ৰ দৰে নহয়। চন্দ্ৰ কেলেণ্ডাৰ গ্ৰেগৰিয়ান কেলেণ্ডাৰতকৈ প্ৰায় ১১ দিন চুটি, আৰু সেয়েহে সমতুল্য তাৰিখ প্ৰতি বছৰে প্ৰায় ১১ দিন পিছুৱাই যায়। আন আন বন্ধৰ দিন যেনে [[চীনা নৱবৰ্ষ]] বা ৰোছ হাছানাহৰ ক্ষেত্ৰতো এই কথা সত্য, যিবোৰো [[চন্দ্ৰ কেলেণ্ডাৰ]]ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Lunar New Year: Why the solar calendar actually rules our lives|url=https://bigthink.com/surprising-science/lunar-new-year-why-the-solar-calendar-actually-rules-our-lives/|access-date=2021-10-05|website=Big Think|date=20 February 2018 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; সাধাৰণতে সমগ্ৰ বিশ্বৰ স্থান অনুসৰি তাৰিখ বেলেগ বেলেগ হয়, কিন্তু সামঞ্জস্যৰ স্বাৰ্থত বহু সম্প্ৰদায়ে [[মক্কা]]ত অৰ্ধচন্দ্ৰ দেখাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰণ কৰিবলৈ বাছি লয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Celebrating Eid / Eid ul-Fitr in 2021|url=https://www.muslimaid.org/what-we-do/religious-dues/ramadan/eid-ul-fitr/|access-date=2021-10-05|website=Muslim Aid|language=en}}&lt;/ref&gt;

==নামৰ ভিন্নতা==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! অঞ্চল/দেশ!! ভাষা!! মূল!! ৰোমানিচ্‌ড
|-
| আৰব ৱাৰ্ল্ড || [[Arabic language|আৰবী]] || {{lang|ar|صلاة العيد}} || Ṣalāh al-'Eid
|-
| [[বৃহত্তৰ আলবেনিয়া]] || [[আলবেনিয়ান ভাষা|আলবেনিয়ান]] || Namazi i Bajramit
|-
| [[আভাৰিষ্টান]] || [[আৱৰ ভাষা|অৱৰ]] || {{lang|av|ГІидалъул как}} || GÍidal&quot;ul kak
|-
| [[গ্ৰেড পাৰস্য]] || [[ফাৰ্চী ভাষা|পাৰ্চী]], [[দাৰী]], [[তাজিক ভাষা|তাজিক]] || {{lang|fa|{{nq|نماز عيد}}}}, {{lang|tg|Намози ид}} || Namoz-i-Eid
|-
| [[ৰুছ দেশ]], [[পাকিস্তান]], [[ভাৰত]] [[মালদ্বীপ]] || [[উৰ্দ্দু ভাষা|উৰ্দ্দু]]-[[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[পাঞ্জাবী ভাষা|পাঞ্জাবী]], [[ৰাছিয়ান ভাষা|ৰাছিয়ান]], [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]], [[মালদ্বীপ|ধীবী]] 
||{{lang|ur|{{nq|عيد نماز}}}}, {{lang|hi|ईद नमाज़}}, {{lang|ru|Ид намаз}}, {{lang|dv|ޢީދު ނަމާދު}}|| Eid namāz
|-
| [[চীন]] || [[চীনা ভাষা|চীনা]] || {{lang|zh|會禮}} || Huì lǐ
|-
| [[তুৰ্কী]], [[আজাৰবাইজান]] || [[তুৰ্কী ভাষা|তুৰ্কী]], [[আজেৰী ভাষা|আজেৰী]] || Bayram namazı
|-
| [[বাল্কন]] || [[ছাৰ্বো-ক্ৰ'ৱেচিয়ান]], [[বছনিয়াক ভাষা|বছনিয়ান]] || Bajram-namaz
|-
| [[বাছকোৰটোস্তান]] || [[বাছকিৰ ভাষা|বছকিৰ]] || {{lang|ba|Байрам намаҙҙары}} || Bayram namaz̦z̦ary
|-
| [[কাজাখাস্তান]] || [[কাজাখ ভাষা|কাজাখ]] || {{lang|kk|Айт намазы}} || Ayt namazı
|-
| [[লাস্কি জিলা|লাকস্কি]], [[কুলিনস্কি জিলা|কুলিনস্কি]] || [[লক ভাষা|লাক]] || {{lang|lbe|Байрам-чак}} || Bayram-chak
|-
| [[বংগ]]||[[বাংলা ভাষা|বাংলা]] || {{lang|bn|ঈদের নামাজ}} || Eid er namaz
|-
| [[ছুইডেন]] || [[ছুইডিছ ভাষা|ছুইডিছ]] || Eidbön
|-
| [[ইণ্ডোনেছিয়া]] || [[ইণ্ডোনেছিয়ান ভাষা|ইণ্ডোনেছিয়ান]], [[বাছা জৱা|জাৱনী]] || Salat Id
|-
| [[মালয়েছিয়া]] || [[বাহাছা মেলায়ু]] || Solat Sunat Hari Raya
|-
| [[কুৰ্দিস্তান]] || [[কুৰ্দি ভাষা|কুৰ্দিছ]] || {{lang|ckb|نوێژی جێژن}}
|-
| [[পাষ্টুনিস্তান]] || [[পস্তু ভাষা|পস্তু]] || {{lang|ps|د اختر لمونځ}}
|-
| [[তামিলনাডু]]||[[তামিল ভাষা|তামিল]] || {{lang|ta|பெருநாள் தொழுகை}} || Perunal thozhugai
|-
| [[জাজাইস্তান]] || [[জাজাকি ভাষা|জাজাকি]] || {{lang|diq|Nemacê roşani}}
|}

== ঈদৰ শুভেচ্ছা ==
ঈদ উৎসৱৰ দিনবোৰত প্ৰথাগত শুভেচ্ছা &quot;[[ঈদ মোবাৰক]]&quot; অৰ্থাৎ &quot;ঈদৰ আশীৰ্বাদ পাওক&quot; আৰু ইয়াৰ লগত প্ৰায়ে অন্যান্য ধৰণৰ সাংস্কৃতিক শুভেচ্ছা আৰু ৰীতি-নীতিও দিয়া হয়।

== স্থান আৰু সময় ==
পৰম্পৰাগতভাৱে ঈদৰ নামাজ মুকলি ঠাইত (''যেনে [[মুছাল্লা]]'' বা [[ঈদগাহ]]) বা বতৰ ভাল থাকিলে ঈদৰ নামাজ পথাৰতও কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=It is the Sunnah to pray the Eid Prayer outdoors – Madeenah.com|url=https://www.madeenah.com/it-is-the-sunnah-to-pray-the-eid-prayer-outdoors/|access-date=2021-10-03|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; [[কোৰআন]] আৰু [[ছুন্নাহ]] ([[মুহাম্মাদ]]ৰ কথা, [[শিক্ষা]] আৰু [[কৰ্ম]]) দ্বাৰা নিৰ্দিষ্ট কৰা ছালাত আল-ঈদৰ কাৰিকৰী নিৰ্দিষ্ট সময় আৰম্ভ হয় যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ পৰা প্ৰায় তিনি মিটাৰ ওপৰত, আৰু যেতিয়ালৈকে ই সৌৰ দুপৰীয়া উপনীত নহয়। সাধাৰণভাৱে ক’বলৈ গ’লে ৰাতিপুৱা, সূৰ্য্য উদয়ৰ পিছত যিকোনো সময়ত আৰু দুপৰীয়াৰ আগতে নামাজ পঢ়াটো বাঞ্ছনীয়।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Two Eids and their Significance}}&lt;/ref&gt;

''[[ঈদ-উল-ফিটৰ|ঈদ আল-ফিতৰ]]'' নামাজৰ সময় পলম হ'ব পাৰে, আনহাতে ''[[ঈদ-উল-জুহা|ঈদ আল-আযহা]]''ৰ নামাজ খৰতকীয়া হয়। ইয়াৰ দ্বাৰা ক্ৰমে নামাজৰ আগত [[জাকাত]] বিতৰণ বা তাৰ পিছত [[কুৰবানী]] আগবঢ়োৱাৰ সুবিধাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত সময় নিশ্চিত কৰা হয়। এইটো এটা প্ৰমাণিত [[ছুন্নাহ|ছুন্নত]] হৈ আহিছে আৰু [[হাদিছ]]ত ইয়াক ভালদৰে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:22&quot;/&gt;

স্থানীয় [[মছজিদ]] অনুসৰি নামাজৰ নিৰ্দিষ্ট সময় বেলেগ বেলেগ হয় আৰু যাতে বৃহৎ সম্প্ৰদায়ে দুটা নামাজ যিমান পাৰি সিমান লোকে নামাজ পঢ়াৰ সুযোগ সেই দিশেও লক্ষ্য ৰখা হয়।

== গুৰুত্বৰ ডিগ্ৰী ==
ঈদৰ নামাজৰ গুৰুত্বৰ মাত্ৰা বিভিন্ন [[মাজহাব]] বা ইছলামিক চিন্তাধাৰাৰ মাজহাবৰ মাজত ভিন্ন হয়। [[হানাফী]] পণ্ডিতসকলৰ মতে [[ছালাত]] আল ঈদ হৈছে ৱাজিব (বাধ্যতা)। [[হাম্বলী]] [[শ্বানে নুজুল|ন্যায়বিজ্ঞানৰ]] বাবে ই [[ফৰজ|ফৰ্জ]]  (প্ৰয়োজনীয়; প্ৰায়ে ৱাজিবৰ সমাৰ্থক) আৰু [[মালিকী]] আৰু [[শ্বাফী]] মাজহাবৰ মতে ইয়াক [[ছুন্নাহ]] আল-মুআক্কাদাহ (&quot;নিশ্চিত ছুন্নাহ, &quot;অবিৰতভাৱে পালন কৰা আৰু কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নহয়&quot;) বুলি গণ্য কৰা হয় কিন্তু বাধ্যতামূলক নহয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=الارشيف|url=https://islamonline.net/en/celebrate-eid-al-fitr-and-eid-al-adha/|access-date=2021-10-04|website=اسلام اون لاين|language=ar}}&lt;/ref&gt;

== পদ্ধতি আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰ ==
প্ৰকৃত নামাজৰ উপৰিও ঈদৰ নামাজৰ আন এটা উপাদান হ’ল [[খুতবাহ]] বা ইছলামিক ধৰ্মধ্বনি প্ৰদান কৰা, যেনেকৈ সাপ্তাহিকভাৱে শুকুৰবাৰে [[জুম্মাৰ নামাজ|জুমুৱা]]ত (বাজিত জুম্মা নামাজ) দিয়া হয়। জুমুৱাৰ বাবে ছালাতৰ পূৰ্বে ধৰ্মধ্বনি দিয়া হয় যদিও ঈদৰ বাবে ছালাতৰ পিছত দিয়া হয়। এইটো [[ওমৰ|আব্দুল্লাহ ইবনে উমৰ]]ৰ বর্ণনা অনুসৰি যে [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] এই ক্ৰমত ঈদৰ নামাজ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|first=Bukhārī|last=Muḥammad ibn Ismāʻīl|url=http://worldcat.org/oclc/222681584|title=Sahih Bukhari|date=|publisher=Muhammad Sarid|oclc=222681584}}&lt;/ref&gt;

ঈদৰ নামাজবোৰো [[আজান]] বা ইকামা (আৰবী নামাজ)ৰ প্ৰথাগত আহ্বান অবিহনে কৰা হয়, যিটো সাধাৰণতে প্ৰতিটো ছালাতৰ আগত কোৱা হয়। এই কথা জাবিৰ ছিন চামুৰাৰ পৰম্পৰাগত বর্ণনা অনুসৰি, ''যিয়ে মুহাম্মাদৰ পিছফালে ঈদৰ নামাজ পঢ়িছিল আৰু লক্ষ্য কৰিছিল যে আহ্বান কৰা হোৱা নাছিল।''&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ঈদৰ নামাজৰ আন এটা নিৰ্দিষ্ট বৈশিষ্ট্য হ'ল নামাজৰ প্ৰতিটো ৰাকাত (নামাজৰ একক)ত কৰা তকবীৰৰ সংখ্যা বা &quot;আল্লাহ আকবৰ&quot; (&quot;ঈশ্বৰ মহান&quot;) বাক্যাংশৰ আহ্বান কৰা হয়। নিয়মীয়া নামাজৰ বাবে তকবীৰ (লগতে বেছিভাগ ছুন্নত আৰু বিশেষ ছালাত) আৰম্ভণিতে মাত্ৰ এবাৰহে নামাজৰ খোজৰ মাজত পুনৰাবৃত্তিৰে মাতিব লাগে। আমৰ বিন শ্বুয়াইবে প্ৰমাণিত প্ৰজন্মৰ ওপৰত বৰ্ণিত হাদিছ অনুসৰি মুহাম্মাদে ঈদৰ নামাজৰ প্ৰথম ৰাকাত ৭ তকবীৰ আৰু দ্বিতীয় ৰাকাত ৫ টা তকবীৰ সম্পূৰ্ণ কৰিছিল, তাৰ পিছত কোৰআন পাঠৰ পৰা আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=al-Sijistani|first=Abu Daud Sulayman ibn al-Ashath|url=http://worldcat.org/oclc/818811968|title=Sunan Abu Dawud|date=1984|publisher=Sh. M. Ashraf|oclc=818811968}}&lt;/ref&gt; হানাফীসকলে প্ৰথম ৰাকআতত কোৰআন পঢ়াৰ আগতে ৩ টা তকবীৰ আৰু সজ্জাৰ আগত কোৰআন পঢ়াৰ পিছত ৩ টা তকবীৰ সম্পূৰ্ণ কৰে।[[File:台北清真寺.JPG|thumb|Eid prayer during [[Eid al-Fitr]] at [[Taipei Grand Mosque]], [[Taiwan]]]]

== অতিৰিক্ত ছুন্নত ==
ঈদৰ নামাজৰ পৰা অধিক পুৰস্কাৰ লাভ কৰিবলৈ মুহাম্মাদে নিজৰ সময়ত তেওঁৰ ছুন্নাহ অনুসৰি কৰা অতিৰিক্ত পৰামৰ্শ দিয়া পদক্ষেপ আছে যিবোৰ মুছলমানসকলে পালন কৰিব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ আগতে গা ধোৱা বা গুছল কৰা, নিজৰ উত্তম সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা, [[ঈদ-উল-ফিটৰ|ঈদ-আল-ফিতৰ]]ৰ নামাজৰ আগত খাদ্য খোৱা আৰু [[ঈদ-উল-জুহা|ঈদ-আল-আজহা]] নামাজৰ পিছতলৈকে খাদ্য গ্ৰহণ কৰা, ঈদৰ স্থানলৈ অহা-যোৱা কৰা আৰু প্ৰতিটো নামাজৰ পিছত উৎসৱৰ বাকী দিনবোৰৰ বাবে তকবীৰ কোৱা, লগতে নামাজলৈ লৈ যোৱাজনৰ পৰা ঘৰলৈ যোৱাৰ বিকল্প পথ লোৱা।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sunnah Acts to be Performed on Eid ul-Fitr|url=https://muslimhands.org.uk/latest/2016/07/sunnah-acts-to-be-performed-on-eid-ul-fitr|archive-url=https://web.archive.org/web/20200613152915/https://muslimhands.org.uk/latest/2016/07/sunnah-acts-to-be-performed-on-eid-ul-fitr|url-status=dead|archive-date=June 13, 2020|website=MuslimHands.org|access-date=November 7, 2025|archivedate=June 13, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200613152915/https://muslimhands.org.uk/latest/2016/07/sunnah-acts-to-be-performed-on-eid-ul-fitr|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

== মহিলা আৰু ঈদ ছালাত ==
ঈদ উৎসৱসমূহ মহিলা আৰু শিশুকে ধৰি মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ সকলো সদস্যৰ বাবে এক অনুষ্ঠান হিচাপে গঢ়ি তোলা হৈছে। [https://www.arabnews.com/node/391974 নুছাইবা বিন্ত আল-হাৰিছ (উম্ম আতিয়াহ)] য়ে বর্ণনা কৰা হাদিছ অনুসৰি ডেকা-বুঢ়া নাৰীক ঈদৰ আনন্দত ভাগ ল’বলৈ ওলাই আহি তাৰ আশীর্বাদ লাভ কৰিবলৈ মাতি অনা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Muhammad|first=Zulfiqar|url=http://worldcat.org/oclc/237827079|title=Prayer according to the Sunnah|date=2006|publisher=Darussalam|isbn=9960-9706-8-X|oclc=237827079}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- WP is not a [[WP:NOT|How-to]] website.
==How to pray Eid prayer==

The Eid prayer is one where the imam attends and leads the people in praying two rak’ahs. ‘Umar said: “The prayer of al-Fitr is two rak’ahs and the prayer of al-Adha is two rak’ahs, complete and not shortened, on the tongue of your Prophet, and the one who fabricates lies is doomed.” Narrated by al-Nasaa’i, 1420 and Ibn Khuzaymah. Classed as saheeh by al-Albaani in Saheeh al-Nasaa’i.

It was narrated that Abu Sa’eed said: The Messenger of Allaah used to come out on the day of al-Fitr and al-Adha to the prayer place, and the first thing he would do was to offer the prayer. Narrated by al-Bukhaari, 956

In the first rak’ah he should say Takbeerat al-ihraam (say “Allaahu akbar” to start the prayer), after which he should say six or seven more takbeers, because of the hadeeth of ‘Aa’ishah, “The takbeer of al-Fitr and al-Adha is seven takbeers in the first rak’ah and five takbeers in the second, apart from the takbeer of rukoo’.” Narrated by Abu Dawood and classed as saheeh by al-Albaani in Irwa’ al-Ghaleel, 639.

Then he should recite al-Faatihah, and recite Soorat Qaf in the first rak’ah. In the second rak’ah he should stand up saying takbeer, and when he has stood up completely he should say takbeer five times, and recite Soorat al-Faatihah then Soorat al-Qamr. The Prophet used to recite these two soorahs during the two Eids. Or if he wishes he can recite Soorat al-A’la in the first rak’ah and Soorat al-Ghaashiyah in the second, because it was narrated that the Prophet used to recite al-A’la and al-Ghaashiyah in the Eid prayer.

The imam should revive the Sunnah be reciting these soorahs so that the Muslims will become familiar with the Sunnah.

After the prayer, the imam should address the people. Part of the khutbah should be addressed specifically to the women, telling them of the things that they should do and warning them against the things that they should avoid, as the Prophet used to do.

See Fataawa Arkaan al-Islam by Shaykh Muhammad ibn ‘Uthaymeen, p. 398; Fataawa al-Lajnah al-Daa’imah, 8/300-316).

The prayer comes before the khutbah 
One of the rulings of Eid is that the prayer comes before the khutbah, because of the hadeeth of Jaabir ibn ‘Abd-Allaah who said, The Prophet came out on the day of al-Fitr and started with the prayer before the khutbah. Narrated by al-Bukhaari, 958; Muslim, 885.

Another indication that the khutbah comes after the prayer is the hadeeth of Abu Sa’eed who said: The Messenger of Allaah used to come out to the prayer place on the day of al-Fitr and al-Adha, and the first thing he would start with was the prayer, then he would go and stand facing the people, while the people were sitting in their rows, and he would preach to them and advise them and command them. If he wanted to send out a military expedition he would do so and if he wanted to tell the people to do something he would do so, then he would leave.

Abu Sa’eed said: The people continued to do that until I went out with Marwaan – who was the governor of Madeenah – on Eid al-Adha or Eid al-Fitr, and when we came to the prayer-place, there was a minbar that had been built by Katheer ibn al-Salt. When Marwaan wanted to ascend it before he prayed, I grabbed his garment and he pushed me away and climbed up and delivered the khutbah before the prayer. I said, “You have changed it by Allaah.”

 He said, “O Abu Sa’eed, what you knew has gone.”

 I said, “What I know, by Allaah, is better than what I do not know.”

 He said, “The people will not sit and listen to us after the prayer, so we did it before the prayer.” Narrated by al-Bukhaari, 956.

Concerning the ''[[adhan]]'' and ''[[iqama]]h'' for Salat al-Eidain, Ibn al-Qayyum writes: &quot;When the Prophet went to the place of prayer, he would perform the ''[[Islamic Prayer|salat]]'' without any ''adhan'' or ''iqamah''
--&gt;

==লগতে চাওক==
{{columns-list|
*[[ছালাত]]
*[[ঈদ গাহ]]
*[[ঈদ-উল-ফিটৰ]]
*[[ঈদ-উল-জুহা]]
*[[ৰাক্বাত]]
*[[ইছলাম]]
*[[ইছলামিক বন্ধৰ দিন]]
*[[ইছলামিক বৰ্ষপঞ্জী]]
*[[ছুন্নাহ]] আৰু [[হাদিছ]]
}}

==তথ্যসমূহ==
{{reflist}}

{{commons category}}
{{Eid}}
{{Islamic prayer}}
{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:ছালাত]]
[[শ্ৰেণী:ইছলাম]]
[[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]]</text>
      <sha1>7j5z3066c0gwpegmk5b79gmuzcerhq9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>খাণ্ডেৰী দ্বীপ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129121</id>
    <revision>
      <id>611612</id>
      <parentid>565163</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T03:29:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9421" sha1="7mum608dhhaev3a8kmfnqhd8r2j7nb6" xml:space="preserve">[[চিত্ৰ: The Lighthouse, Khanderi Fort.jpg|thumb|right|200px|]]
'''খাণ্ডেৰী''' {{en| Khanderi; আনুষ্ঠানিকভাৱে কানহোজী আংৰে দ্বীপ}} [[ভাৰত]]ৰ [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ উপকূলৰ কাষত [[মুম্বাই]]ৰ দক্ষিণে অৱস্থিত এটা দুৰ্গ থকা দ্বীপ।

==অৱস্থান==
খাণ্ডেৰী [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ উপকূলৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত (থাল, কিহিমৰ ওচৰত) আৰু মুম্বাইৰ পৰা ২০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত। খাণ্ডেৰীয়ে ভগ্নী দুৰ্গ আন্দেৰী (জয়দুৰ্গ)ৰ সৈতে মহাৰাষ্ট্ৰৰ উপকূলৰ কাষত প্ৰধান দুৰ্গ গঠন কৰিছিল, প্ৰথমটো শিৱাজী মহাৰাজৰ নিয়ন্ত্ৰণত আৰু দ্বিতীয়টো তেওঁৰ বিৰোধী ছিদ্দীসকলৰ অধীনত পৰে।
এই দ্বীপটো দুটা ওখ পাহাৰেৰে গঠিত, এটা উত্তৰ দিশ আৰু আনটো দক্ষিণমুখী। প্ৰথম অৱস্থাত আন্দেৰী আৰু খাণ্ডেৰী দ্বীপত জনবসতি নাছিল। ইয়াত ভিতৰৰ বাহিনীক পানী যোগান ধৰিবলৈ দুটা কূপ আৰু শ্ৰীবেতলৰ এটা মন্দিৰ আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Rau|first=Ratnakar|title=Govind, Shivaji's warrior|year=1997|publisher=Orient Longman Limited|location=Hyderabad|isbn=8125007741|page=104|url=https://books.google.com/books?id=1MFh_SDhibQC&amp;q=shivaji+daulat+khan+khanderi&amp;pg=RA1-PA104}}&lt;/ref&gt;  এই দুৰ্গটো এটা নিষিদ্ধ এলেকা, যিটো ভাৰতীয় নৌসেনাৰ অধীনস্থ।

ইয়াৰ উপৰিও দুৰ্গটোত কেইটামান পুৰণি ধাতুৰ কেনন, ডাউদ পীৰৰ সমাধি,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Twin trek to Fort Khanderi|url=http://www.trekmatesindia.com/2013/04/tmi-twin-treks-to-sea-fort-khanderi-and.html|publisher=Trek Mates India|access-date=10 November 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131110092539/http://www.trekmatesindia.com/2013/04/tmi-twin-treks-to-sea-fort-khanderi-and.html|archive-date=10 November 2013|df=dmy-all|archivedate=10 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131110092539/http://www.trekmatesindia.com/2013/04/tmi-twin-treks-to-sea-fort-khanderi-and.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;  এজন স্থানীয় সন্ত আৰু এটা সংগীতৰ শিল আছে যিয়ে আঘাত কৰিলে ধাতুৰ সংগীতৰ টোকা নিৰ্গত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Rajendra|first=Mahajan|title=Musical stone at Khanderi Fort|url=https://www.youtube.com/watch?v=27wmuPuVndA |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211220/27wmuPuVndA |archive-date=2021-12-20 |url-status=live|publisher=Video - You Tube|access-date=10 November 2013}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; আলিবাগৰ কুলাবা দুৰ্গৰ ওপৰত যোৱাৰ এটা গোপন পথ।

==ইতিহাস==
১৬৭৯ চনত মায়নক ভাণ্ডাৰীৰ নেতৃত্বত শিৱাজীৰ বাহিনীয়ে খাণ্ডেৰী দখল কৰে আৰু তেওঁ দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কাম চোৱাচিতা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Khond|first=Vishal|title=Trek to Khanderi|url=http://www.trekmatesindia.com/2013/04/tmi-twin-treks-to-sea-fort-khanderi-and.html|publisher=Trek Mates India|access-date=10 November 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131110092539/http://www.trekmatesindia.com/2013/04/tmi-twin-treks-to-sea-fort-khanderi-and.html|archive-date=10 November 2013|df=dmy-all|archivedate=10 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131110092539/http://www.trekmatesindia.com/2013/04/tmi-twin-treks-to-sea-fort-khanderi-and.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত ১৬৭৯ খ্ৰীষ্টাব্দত মাৰাঠা সম্ৰাট শিৱাজী মহাৰাজৰ ৰাজত্বকালত মুৰুদ-জাঞ্জিৰা দুৰ্গত ছিদ্দিসকলৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ ৰাখিবলৈ খাণ্ডেৰী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু শিৱাজীৰ বাহিনী আৰু ছিদ্দীৰ নৌসেনাৰ মাজত বহু যুদ্ধৰ স্থান আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Sarkar|first=Jadunath|title=Shivaji and his times|year=2010|publisher=Orient Blackswan|location=Mumbai|isbn=978-8125040262|page=215|url=https://books.google.com/books?id=WYFrgILWbIgC&amp;q=shivaji+daulat+khan+khanderi&amp;pg=PA215}}&lt;/ref&gt;  ১৮১৩ চনত বাবুৰাওৰ বিৰুদ্ধে দিয়া সহায়ৰ বিনিময়ত মানাজী আংগ্ৰে পেশ্বৱেক দুৰ্গটো গতাই দিয়ে।&lt;ref name=&quot;Gazetteer&quot;&gt;{{cite web |last1=PATHAK |first1=ARUNCHANDRA S. |title=Khanderi |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/places_Khanderi.html |website=www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/places_Khanderi.html |publisher=Govt. of Maharashtra |access-date=16 May 2020}}&lt;/ref&gt;


ইয়াৰ পিছত ১৮১৮ চনত পেশ্বৱা ভূখণ্ডৰ অংশ হিচাপে বম্বেত থকা ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বাহিনীক গড়টো অৰ্পণ কৰা হয়। দুৰ্গটোৰ বেছিভাগ অংশ এতিয়াও অক্ষত অৱস্থাত আছে, ইয়াৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট গঠনটো হৈছে ১৮৬৭ চনৰ জুন মাহত ব্ৰিটিছে নিৰ্মাণ কৰা এটা লাইটহাউচ আৰু লাইটহাউচটো থকা দুমহলীয়া অট্টালিকাটো।&lt;ref name=&quot;gaz&quot;&gt;{{cite book|title=Gazetteer|publisher=Govt. Central Press|year=1883|pages=324–327|url=https://books.google.com/books?id=QKJg1dQsk7oC&amp;q=khanderi&amp;pg=PA327|access-date=2009-03-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dale&quot;&gt;{{cite book|last=Hoiberg|first=Dale|author2=Indu Ramchandani |title=Students' Britannica India|publisher=Popular Prakashan|year=2000|pages=401–2|isbn=0-85229-762-9|url=https://books.google.com/books?id=-xzljvnQ1vAC&amp;q=khanderi&amp;pg=PA401|access-date=2009-03-17}}&lt;/ref&gt;  ২২ ফুট উচ্চতাৰ এই লাইটহাউচটো ১৩ কিলোমিটাৰ দূৰৰ পৰা দেখা পোৱা যায়।

১৯৯৮ চনত মাৰাঠা এডমিৰেল&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://theprint.in/opinion/as-nda-cadet-i-was-witness-to-vice-admiral-awatis-kindness/145378/|title=As NDA cadet, I was witness to Vice Admiral Awati's kindness|last=LT GEN K. J.|first=SINGH|website=ThePrint.In|access-date=7 November 2018}}&lt;/ref&gt; কানহোজী আংৰেৰ সন্মানত খাণ্ডেৰী দ্বীপক কানহোজী আংগ্ৰে দ্বীপ নামেৰে নামাকৰণ কৰা হয়।

২০১৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ভাৰতীয় পৰ্যটন মন্ত্ৰালয় আৰু জাহাজ মন্ত্ৰালয়ে খাণ্ডেৰী দ্বীপ আৰু ইয়াৰ অষ্টভুজ লাইট হাউচক পৰ্যটন স্থলী হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |last=Sanganee |first=Hemant |title=Welcome to the Kanhoji Island Light House |url=http://dumkhum.com/2013/09/28/welcome-to-the-kanhoji-island-light-house/ |archive-url=https://archive.today/20131110085943/http://dumkhum.com/2013/09/28/welcome-to-the-kanhoji-island-light-house/ |url-status=dead |archive-date=10 November 2013 |access-date=10 November 2013 |newspaper=Dumkhum |date=28 September 2013 |archivedate=10 November 2013 |archiveurl=https://archive.today/20131110085943/http://dumkhum.com/2013/09/28/welcome-to-the-kanhoji-island-light-house/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>7mum608dhhaev3a8kmfnqhd8r2j7nb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>এডক্কল গুহা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129521</id>
    <revision>
      <id>611658</id>
      <parentid>571133</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T08:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* তথ্য সংগ্ৰহ */</comment>
      <origin>611658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14360" sha1="nnx8dsogvuvwdmwakotk0k21jxexmum" xml:space="preserve">{{Infobox ancient site
| name = এডক্কল গুহা
| native_name = '''ഇടക്കൽ ഗുഹകൾ'''
| native_name_lang = 
| alternate_name = 
| image = {{Photomontage
| photo1a = Edakkal Cave.jpg
| photo2a = Edakkal caves.JPG
| photo2b = Cave at Edakkal(Inside).JPG
| photo3a = Edakkal Caves 0423.jpg
| photo3b = View from edakkal caves 03.jpg
| size = 220
| position = center
| spacing = 3
| color = #FFFFFF
| border = 3
| color_border = green
}}
| image_size = 
| alt = 
| caption = 
| map = 
| map_type = India
| map_alt = Edakkal caves
| map_caption = ভাৰতৰ কেৰালাত অৱস্থিত
| map_size = 240
| altitude_m = &lt;!-- Enter a number for altitude in meters (m) --&gt;
| altitude_ref = 
| relief = yes
| coordinates = {{coord|11|37|28.81|N|76|14|8.88|E|display=inline,title}}
| gbgridref = 
| map_dot_label = 
| location = [[কেৰালা]]ৰ চুলতান বাথৰী।
| region = [[ভাৰত]]
| type = 
| part_of = 
| length = 
| width = 
| area = 
| volume = 
| diameter = 
| circumference = 
| height = 
| builder = 
| material = 
| built = [[6th millennium BC|6000 BC ]]-[[1700s BC (decade)|1700 BC]]
| abandoned = 
| epochs = &lt;!-- actually displays as &quot;Periods&quot; --&gt;
| cultures = 
| dependency_of = 
| occupants = 
| event = 
| discovered = Fred Fawcett in 1890
| excavations = 
| archaeologists = 
| condition = 
| ownership = 
| management = 
| public_access = 
| other_designation = 
| website = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
| architectural_styles = 
| architectural_details = 
| notes = 
}}
'''এডক্কল গুহা''' {{en| Edakkal Caves}} হৈছে  [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰেলা]]ৰ ৱায়ানাদ জিলাৰ চুলথান বাথেৰীত এক দূৰৱৰ্তী স্থানত থকা দুটা প্ৰাকৃতিক গুহা । মহীশূৰৰ ওখ পৰ্বতমালাক মালাবাৰ উপকূলৰ বন্দৰসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰা এটা পুৰণি বাণিজ্যিক পথৰ ওচৰত অম্বুকুট্টি মালাত সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১২০০ মিটাৰ (৩৯০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত। গুহাসমূহৰ ভিতৰত খোদিত কৰা পেট্ৰ'গ্লিফসমূহ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব কমেও ৬,০০০ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://globalvisiontours.com/kerala/wayanad/edakkal-caves.aspx |title=Edakkal Caves&amp;#124;Places Around in Wayanad |access-date=18 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170720031335/http://www.globalvisiontours.com/kerala/wayanad/edakkal-caves.aspx |archive-date=20 July 2017 |url-status=usurped |archivedate=20 July 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170720031335/http://www.globalvisiontours.com/kerala/wayanad/edakkal-caves.aspx |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/article2331087.ece |title=Protecting megaliths to keep history alive ''The Hindu'' daily |website=[[The Hindu]] |access-date=18 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110901110525/http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/article2331087.ece |archive-date=1 September 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ মানুহে কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, যিয়ে এই অঞ্চলত প্ৰাগঐতিহাসিক বসতিৰ উপস্থিতিৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.hindu.com/2007/10/28/stories/2007102851830300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20071029212550/http://www.hindu.com/2007/10/28/stories/2007102851830300.htm | url-status=dead | archive-date=2007-10-29 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Archaeologists rock solid behind Edakkal Cave | date=2007-10-28 | access-date=2025-12-15 | archivedate=2007-10-29 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20071029212550/http://www.hindu.com/2007/10/28/stories/2007102851830300.htm | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; 
এডক্কল শিল যুগৰ খোদিত শিল্পকৰ্ম বিৰল আৰু কেৰেলাৰ কোল্লামৰ শ্বেনথুৰিনিৰ বাহিৰেও দক্ষিণ ভাৰতৰ একমাত্ৰ জ্ঞাত উদাহৰণ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://wayanad.nic.in/edakkalcave.htm |title=Edakkal Caves |publisher=Wayanad.nic |access-date=2007-04-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060529222201/http://wayanad.nic.in/edakkalcave.htm |archive-date=29 May 2006 }}&lt;/ref&gt; কেৰালাৰ শ্বেনথুৰিনি (শ্বেন্দুৰ্নি) বনাঞ্চলৰ গুহাত থকা চিত্ৰসমূহ মেছলিথিক যুগৰ (মধ্য শিলাযুগ)ৰ।

==পেট্ৰ'গ্লিফ==
এইবোৰ কাৰিকৰীভাৱে গুহা নহয়, বৰঞ্চ প্ৰায় ৯৬ ফুট (২৯ মিটাৰ) বাই ২২ ফুট (৬.৭ মিটাৰ) জোখৰ এটা ফাট, খাদ বা শিলৰ আশ্ৰয়স্থল, য'ত মূল বস্তুৰ পৰা শিলৰ টুকুৰা এটা পৃথক হোৱাৰ ফলত ৩০ ফুট গভীৰ (৯.১ মিটাৰ) ফাট গঠন হয়।ফাটটোৰ এটা ফালে কেইবা টন ওজনৰ এটা শিল আছে, যিয়ে ফাটটো ঢাকি ৰাখি গুহাটোৰ &quot;ছাদ&quot; গঠন কৰিছে। খোদিত শিল্পকৰ্মসমূহত মানুহ আৰু প্ৰাণীৰ আকৃতি, মানুহে ব্যৱহাৰ কৰা সঁজুলি আৰু এতিয়াও ডিচিফাৰ কৰিব নোৱাৰা প্ৰতীকসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, যাৰ পৰা প্ৰাগঐতিহাসিক বসতিৰ উপস্থিতিৰ কথা অনুমান কৰিব পাৰি।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url          = http://www.wyd.kerala.gov.in/places.htm
 |title        = Edakkal Cave
 |publisher    = Kerala gov
 |access-date  = 2007-04-07
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20070403172735/http://www.wyd.kerala.gov.in/places.htm
 |archive-date = 2007-04-03
 |archivedate  = 2007-04-03
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20070403172735/http://www.wyd.kerala.gov.in/places.htm
 |deadurl      = yes
}}&lt;/ref&gt;

গুহাটোৰ ভিতৰত কমেও তিনিবিধ পেট্ৰ’গ্লিফ আছে। আটাইতকৈ পুৰণিটো হয়তো ৮ হাজাৰ বছৰৰো অধিক বয়সৰ হ’ব পাৰে। প্ৰমাণৰ পৰা দেখা যায় যে ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত এডক্কাল গুহাত কেইবাবাৰো বসবাস কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.edakkal.com/
|title=Edakkal Caves
|publisher=Edakkal Caves Website
|access-date=2007-04-07
}}&lt;/ref&gt;

১৮৯০ চনত তেতিয়াৰ মালাবাৰ ৰাজ্যৰ এজন আৰক্ষী বিষয়া ফ্ৰেড ফ’চেটে এই গুহাবোৰ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল আৰু তেওঁ লগে লগে ইয়াৰ নৃতত্ত্ব আৰু ঐতিহাসিক তাৎপৰ্য্য চিনি পাইছিল। তেওঁ তেওঁলোকৰ বিষয়ে এটা প্ৰবন্ধ লিখিছিল, যিয়ে বিদ্বানসকলৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://www.hindu.com/2006/04/06/stories/2006040602020200.htm
|archive-url=https://web.archive.org/web/20071109150447/http://www.hindu.com/2006/04/06/stories/2006040602020200.htm
|url-status=dead
|archive-date=2007-11-09
|title=Throwing new light on Edakkal Caves
|access-date=2007-04-07
|location=Chennai, India
|newspaper=[[The Hindu]]
|date=2006-04-06
}}&lt;/ref&gt;

==সিন্ধু উপত্যকাৰ সভ্যতাৰ সৈতে সম্ভাৱ্য সংযোগ==
এই গুহাবোৰত নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ পৰা, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬,০০০ৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০০ চনলৈকে চিত্ৰ অংকন কৰা হৈছে। সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতাৰ সৈতে ইয়াৰ সম্ভাৱ্য সংযোগৰ বাবে নতুন চিত্ৰকলাৰ গোটটোৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article142152.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20130926052348/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article142152.ece |url-status=dead |archive-date=26 September 2013 |title='Edakkal cave findings related to Indus Valley civilization |newspaper=The New Indian Express |date=2009-10-22 |access-date=2012-08-17 |archivedate=2013-09-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130926052348/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article142152.ece |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.scribd.com/doc/26510292/Sarasvati-River-Indus-Script-Ancient-Village-Or |title=Sarasvati River Indus Script Ancient Village Or |publisher=Scribd.com |access-date=2012-08-17 |archive-date=5 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105071155/http://www.scribd.com/doc/26510292/Sarasvati-River-Indus-Script-Ancient-Village-Or |url-status=dead |archivedate=2012-11-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121105071155/http://www.scribd.com/doc/26510292/Sarasvati-River-Indus-Script-Ancient-Village-Or |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/Symbols-akin-to-Indus-valley-culture-discovered/Article1-459163.aspx |title=Symbols akin to Indus valley culture discovered |publisher=Hindustan Times |date=2009-09-29 |access-date=2012-08-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110128222211/http://www.hindustantimes.com/Symbols-akin-to-Indus-valley-culture-discovered/Article1-459163.aspx |archive-date=2011-01-28 |archivedate=2011-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110128222211/http://www.hindustantimes.com/Symbols-akin-to-Indus-valley-culture-discovered/Article1-459163.aspx |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

[[কেৰেলা]] ৰাজ্যিক পুৰাতত্ত্ব বিভাগৰ ইতিহাসবিদ ৰাঘৱন ভেৰিয়াৰে ইয়াৰে এজন ব্যক্তিক &quot;জাৰ কাপ থকা মানুহ&quot; বুলি চিনাক্ত কৰিছে, যিটো সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতাৰ এক সুকীয়া প্ৰতীক। ২০০৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত কৰা এই আৱিষ্কাৰৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে এই অঞ্চলত হৰপ্পান সভ্যতা সক্ৰিয় আছিল। এডককালত পোৱা &quot;জাৰ কাপ থকা মানুহ&quot; চিহ্নটোৰ [[তামিলনাডু]] আৰু [[কৰ্ণাটক]]ৰ পৰা ইতিমধ্যে জনাজাত প্ৰতীকৰ তুলনাত সিন্ধু উপত্যকাৰ প্ৰতীকৰ সৈতে অধিক সাদৃশ্য থকা যেন লাগে। মিষ্টাৰ ভেৰিয়াৰে কয়, &quot;এই প্ৰতীকসমূহৰ আৱিষ্কাৰ হৰপ্পান সভ্যতাৰ সৈতে মিল আছে, য'ত প্ৰধানকৈ দ্ৰাবিড় সংস্কৃতি আছিল আৰু ই সাংস্কৃতিক আদান-প্ৰদান ঘটিব পাৰে বুলি প্ৰমাণ। সিন্ধু উপত্যকাৰ সভ্যতা পাতল বতাহত অদৃশ্য হৈ গ'ল বুলি ধৰি লোৱাটো ভুল।&quot; সিন্ধু উপত্যকাৰ লিপি পণ্ডিত ইৰাৱথম মহাদেৱনে এই আৱিষ্কাৰসমূহ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি কয়, ইয়াক &quot;এটা ডাঙৰ আৱিষ্কাৰ&quot; বুলি অভিহিত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/states/article26324.ece | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=Symbols akin to Indus valley culture discovered in Kerala | date=2009-09-29}}&lt;/ref&gt;
==চিত্ৰ==
&lt;gallery&gt;
File:Edakkal Stone Age Carving.jpg|শিলা যুগৰ চিত্ৰকলা
File:Petroglyphs in Edakkal Caves.jpg|প্ৰায় ৬০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ পেট্ৰ’গ্লিফ
File:Ambukuthi mala.jpg|এডক্কল গুহাৰ মাজেৰে পোহৰ
File:View from the Edakkal caves.jpg|এডক্কলৰ গুহাৰ পৰা চৌপাশৰ দৃশ্য।
File:Edakkal, Wayanad, Kerala, India. (4649462247).jpg|Going up the caves
File:Kadamba inscription from Kerala.jpg|এডক্কল (উত্তৰ কেৰেলা)ৰ পৰা কদম্ব শাসক বিষ্ণুৱৰ্মনৰ প্ৰাকৃত গ্ৰন্থ লিপি ( খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম-ষষ্ঠ শতিকা)
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>nnx8dsogvuvwdmwakotk0k21jxexmum</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কুট্টি ৰেৱতী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130838</id>
    <revision>
      <id>611608</id>
      <parentid>591960</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T23:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10624" sha1="7ya8idp78znlaybjmir7do8kgo6bfy3" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name = এছ ৰেৱতী
| image = 
| caption = 
| birth_date = {{Birth year and age|1974}}&lt;ref name=pi/&gt;
| birth_place = মালাইলোয়াল, [[তিৰুভেৰুমুৰ]], [[তিৰুচিৰাপল্লী জিলা|তিৰুচিৰাপল্লী]], [[তামিলনাডু]], ভাৰত
| occupation = [[কবি]], [[গীতিকাৰ]], [[সক্ৰিয়তাবাদী]], [[সিদ্ধ চিকিৎসা|সিদ্ধ চিকিৎসক]]&lt;ref name=pi/&gt;
| subject = 
| years_active = ২০০০–বৰ্তমান
| website = 
}}

'''এছ ৰেৱতী''' (ছদ্মনাম: '''কুট্টি ৰেৱতী'''; জন্ম ১৯৭৪) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় গীতিকাৰ, কবি, সক্ৰিয়তাবাদী আৰু চিকিৎসক। তেওঁ তিনিখন কবিতাৰ কিতাপ প্ৰকাশ কৰিছে আৰু মহিলা লেখকৰ বাবে প্ৰকাশিত সাহিত্যিক ত্ৰৈমাসিক পত্ৰিকা ''পানিক্কুদম''ৰ সম্পাদক, যি প্ৰথম তামিল নাৰীবাদী পত্ৰিকাও। বিভিন্ন সাহিত্যিক বৈঠকত অংশগ্ৰহণ আৰু সহপাঠীসকলৰ কবিতা সংকলন পৰ্যালোচনা কৰাৰ পাছত, তেওঁ নিজৰ কবিতা ৰচনাত হাত আগবঢ়াইছিল।

== জীৱন ==
বিদ্যালয় শেষ কৰাৰ পাছত, ৰেৱতীয়ে সিদ্ধ ঔষধৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু সিদ্ধ চিকিৎসা আৰু শল্যবিদ্যাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। তেওঁ চেন্নাইৰ মাদ্ৰাজ ইনষ্টিটিউট অৱ ডেভেলপমেণ্ট ষ্টাডিজত চিকিৎসা নৃবিজ্ঞানত ডক্টৰেল গৱেষণা কৰিছিল। ৰেৱতীয়ে [[ইণ্ডিয়া টুডে]]ৰপৰা সাহিত্যৰ বাবে ''ছিগৰাম ১৫: ফেচেছ অৱ ফিউচাৰ'' বঁটা লাভ কৰিছিল। ২০০৫ চনত [[সাহিত্য অকাডেমী]]ৰপৰা ভাৰতৰ শীৰ্ষস্থানীয় সাহিত্যিকৰ লগত সাক্ষাৎ কৰিবলৈ ভ্ৰমণ অনুদান প্ৰাপ্ত হৈছিল। তেওঁ এগৰাকী সমকালীন [[তামিল]] কবি হিচাপে বহু বিতৰ্কিত কবিতা সংকলন প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=pi&gt;{{cite web|url=http://www.poetryinternationalweb.net/pi/site/poet/item/6288/27/Kutti-Revathi|title=Kutti Revathi|location=[[Rotterdam]]|publisher=Poetry International|accessdate=20 June 2013|archive-date=23 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130623235640/http://www.poetryinternationalweb.net/pi/site/poet/item/6288/27/Kutti-Revathi|url-status=usurped|archivedate=23 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130623235640/http://www.poetryinternationalweb.net/pi/site/poet/item/6288/27/Kutti-Revathi|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mm&gt;{{cite web|url=http://www.maduraimessenger.org/printed-version/2013/april/in-conversation-05/|title=Kutti Revathi: In the Eye of a Poetic Storm|author=Elizabeth Dougan|location=[[Australia]]|publisher=Madurai Messenger|date=April 2013|accessdate=20 June 2013|archive-date=2 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140102194043/http://www.maduraimessenger.org/printed-version/2013/april/in-conversation-05/|url-status=dead|archivedate=2 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140102194043/http://www.maduraimessenger.org/printed-version/2013/april/in-conversation-05/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bow&gt;{{cite magazine | url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20071001-body-of-words-734094-2007-09-23| title=Body of words|author=Nirmala Ravindran|location=Australia|magazine=India Today| date=24 September 2007|access-date=20 June 2013}}&lt;/ref&gt;

== কবিতা আৰু সাহিত্য ==
''পানিক্কুদম'' হৈছে প্ৰথম তামিল নাৰীবাদী পত্ৰিকা, য’ত পৰিয়াল, ৰাজনীতি, ব্যৱসায়, মহিলা ভাষাৰ সন্ধান, আধুনিক নাটক, উপন্যাস, ছোটগল্প আৰু মহিলা লেখকৰ কবিতাৰ দৰে বিভিন্ন দিশ সন্নিৱিষ্ট। 

এই পত্ৰিকাত প্ৰকাশিত বিষয়সমূহৰ ভিতৰত আছে: 
* মহিলা লেখকৰ সাক্ষাৎকাৰ 
* আধুনিক কবিতা আৰু চুটিগল্পৰ পৰিচয় 
* বিশ্বৰ ভাষাৰপৰা তামিললৈ অনুবাদ 
* সৃষ্টিশীল প্ৰক্ৰিয়া সন্দৰ্ভত আলোচনা 
* সঙ্গম সাহিত্যৰ আলোচনা&lt;ref name=pi/&gt;&lt;ref name=mm/&gt; 

কবিতাৰ ক্ষেত্ৰত, তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰকাশিত কিতাপ ২০০০ চনত আছিল ''পুনাইয়াই পোলা আলাইয়ুম ভেলিচাম''।

দ্বিতীয়খন কিতাপ ''মুলাইগাল'' (২০০২) প্ৰকাশৰ পাছত বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। ৰক্ষণশীল তামিল সাহিত্যিকসকলে কিতাপটোৰ সমালোচনা কৰিছিল। বিতৰ্কৰ সময়ত, অশ্লীল কল, চিঠি, হুমকি আৰু লেখকৰ নৈতিকতাৰ ওপৰত মন্তব্য প্ৰচাৰ হৈছিল। এজন গীতিকাৰে এই ধৰণৰ লেখকসকলক ভয়াবহ ফলৰ বাবে সতৰ্ক থাকিবলৈ কোৱা, আৰু আন এজন জনসাধাৰণক চেন্নাইৰ মাউণ্ট ৰোডত এই ধৰণৰ লেখকক জ্বলাই পেলাবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল।&lt;ref name=pi/&gt; ৰেৱতীয়ে বৰ্ণনা কৰে, &quot;মোৰ উদ্দেশ্য ''মুলাইগাল'' (স্তনদ্বয়) প্ৰদৰ্শনযোগ্য সামগ্ৰী হিচাপে নহয়, বৰং এটি জীৱন্ত আৰু অনুভূত বাস্তৱ হিচাপে অন্বেষণ কৰা।&quot; ''উইথ ৱৰ্ডছ আই ৱিভ মাই বডি'' শীৰ্ষক প্ৰবন্ধত তেওঁ আলোচনা কৰিছে কেনেদৰে পুৰুষতান্ত্ৰিক পৰম্পৰাই লিখিত শব্দৰ ক্ষমতা ভাগ কৰিব নোৱাৰে বুলি ভয় পায় আৰু মহিলা লেখকসকলে কিদৰে নিজৰ দেহত গল্প অঙ্কিত কৰে। তৃতীয় কিতাপ আছিল ''থানিমাইয়িন আয়িৰাম ইৰাক্কাইগাল'' (২০০৩)। 

২০০৭ চনত তেওঁৰ কবিতা ''বডি'ছ ডোৰ''ৰ ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰকাশ পায়। ২০১২ চনত ''শ্যাটাৰ্ড বাউণ্ডাৰিজ'' নামেৰে ইংৰাজী অনুবাদিত কবিতাৰ সংকলন প্ৰকাশিত হয়।

== চলচ্চিত্ৰ ==
২০১৩ চনৰ ছবি ''মাৰিয়ান''ৰ বাবে, ছবিৰ পৰিচালক ভাৰতবালাই তামিল লেখিকাৰ সন্ধান কৰোতে ৰেৱতীয়ে যোগদান কৰে। এই ছবিৰ চাউণ্ডট্ৰেক এলবামৰ বাবে, তেওঁ &quot;যেঙ্গা পোনা ৰাসা&quot; আৰু &quot;ইননুম কৌঞ্জাম নায়েৰাম&quot; গীতৰ কথা লিখিছিল। এই গীতসমূহৰ সঙ্গীতৰ সফলতাৰ পাছত, তেওঁৰ গীতিকাৰিতাৰ শৈলী সমালোচকৰপৰা প্ৰশংসা লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.thehindu.com/features/cinema/word-for-word/article4692195.ece| title=Word for word |author=লক্ষ্মী কৃপা| newspaper=দি হিন্দু| date=2013-05-07|accessdate=2013-05-08}}&lt;/ref&gt; 

তেওঁ লিখিছে: 
* [[এমটিভি]] [[কোক ষ্টুডিঅ’ (ভাৰত)]]ত প্ৰচাৰিত &quot;এন্নিলে মহা অলিঅ’&quot; 
* ৰবি উদ্‌যাওয়াৰ নিৰ্দেশিত 'মম' ছবিৰ তামিল সংস্কৰণৰ বাবে এ আৰ ৰহমানৰ সঙ্গীতত এক গীত 
* অশ্বিন সাৰাভাননৰ 'মায়া' আৰু শ্ৰী গণেশৰ '৮ ঠোঁটক্কাল' ছবিৰ গীতসমূহ 

তেওঁ ''চিৰাগু''ৰ মাধ্যমে চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনাত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/290519/siragu-explores-life-and-relationship.html|title=সিৰাগু: জীৱন আৰু সম্পৰ্কৰ সন্ধান|date=29 May 2019}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist|2}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰীবাদী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা কবি]]
[[শ্ৰেণী:তামিলনাডুৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:লেখিকা]]</text>
      <sha1>7ya8idp78znlaybjmir7do8kgo6bfy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>উচেক লেংমেইটং</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131567</id>
    <revision>
      <id>611656</id>
      <parentid>578079</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T08:18:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* কাহিনী */</comment>
      <origin>611656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9876" sha1="66lq2bepoxw0t0mrx3ya37raeff534c" xml:space="preserve">{{Infobox folk tale
|Folk_Tale_Name = উচেক লেংমেইটং &lt;br /&gt; (চেকলা লেংমেইটং)
|Image_Name     = Hayainu as the Uchek Langmeidong flying high.jpg 
|Image_Caption  = হায়াইনু&quot; হিচাপে আকাশৰ ওপৰলৈ উৰি থকা &quot;উচেক লেংমেইটং&quot;
|Aarne-Thompson Grouping       = 
|AKA            = 
* উচেক লেংমেইডং
* চেক্লা লেংমেইটং
* চেক্লা লেংমেইডং
|Mythology      = মেইটেই পৌৰাণিক কাহিনী (মণিপুৰী পৌৰাণিক কাহিনী)
|Country        = প্ৰাচীন কংগলেইপাক (আৰম্ভণি মণিপুৰ)
|Region         = [[মণিপুৰ]]
|Origin_Date    = 
|Published_In   = 
|Related        = মেইটেই লোককথা (মণিপুৰী লোককথা)
}}
'''উচেক লেংমেইটং''' (উচেক লেংমেইডং) বা '''চেকলা লেংমেইটং''' (চেকলা লেংমেইডং)ৰ কাহিনী প্ৰাচীন কাংগলেইপাক (আৰম্ভণি [[মণিপুৰ]])ৰ মেইটেই লোককথা।&lt;ref name=&quot;Handoo-1999&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BDkSAQAAIAAJ&amp;q=uchek+langmeidong|title=Folklore and Discourse|last1=Handoo|first1=Jawaharlal|last2=Siikala|first2=Anna-Leena|date=1999|publisher=Zooni Publications|isbn=978-81-7342-054-2|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Enact-1978&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=uxIIAQAAMAAJ&amp;q=uchek+langmeidong|title=Enact|date=1978|publisher=Pauls Press|language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াত &quot;হায়াইনু&quot; (উৰ্ধ্বতন নংডাম আটম্বি) নামৰ এগৰাকী ছোৱালীৰ কাহিনী কোৱা হৈছে, যিয়ে নিজৰ নিষ্ঠুৰ সতীয়া মাকৰ দুৰ্ব্যৱহাৰ সহ্য কৰিব নোৱাৰি নিজকে লেংমেইটং ([[মেইতেই ভাষা|মেইটেই ভাষা]]ত 'হৰ্ণবিল চৰাই')লৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=q5eBAAAAMAAJ&amp;q=Heiyaniu+Nongdam+Atombi|title=Folk Culture of Manipur|last=Singh|first=Moirangthem Kirti|date=1993|publisher=Manas Publications|isbn=978-81-7049-063-0|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Handoo-1999&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Enact-1978&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;e-pao.net&quot;&gt;{{Cite web|title=Human turning into Uchek Langmei Meena Uchek Langmei Onba|url=http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Folks.Folk_Tales.Human_turning_into_Uchek_Langmei_Meena_Uchek_Langmei_Onba|website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=QxXVnoMYWVAC&amp;q=uchek+langmeidong+story+birds|title=Contemporary Theatre of India: An Overview|last=Ahuja|first=Chaman|date=2012|publisher=National Book Trust, India|isbn=978-81-237-6492-4|language=en}}&lt;/ref&gt;

==উৎপত্তি==
[[মেইতেই ভাষা| মেইটেই ভাষা]]ত (আনুষ্ঠানিকভাৱে মণিপুৰী বুলি কোৱা হয়) &quot;উচেক&quot;ৰ অৰ্থ হৈছে &quot;চৰাই।&quot;
লেংমেইটং বা লেংমেইটং বা লেংমেইডং যিকোনো প্ৰজাতিৰ হৰ্ণবিলৰ বাবে মেইটেই শব্দ।
চেক্লা হৈছে &quot;চৰাই&quot;ৰ আন এটা মেইটেই শব্দ। দৈনন্দিন কথা-বতৰাত &quot;চেকলা&quot; শব্দটো সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়।

==কাহিনী==
[[File:Hayainu.jpg|thumb|250px|হায়াইনু এজনী ছোৱালী যি পিছলৈ উচেক লেংমেইটং (হৰ্ণবিল চৰাই)লৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল৷]]

হায়াইনু সৰু থাকোতে  মাকৰ মৃত্যু হৈছিল। হায়াইনুৰ দেউতাকে আকৌ বিয়া পাতিলে। তাইৰ দেউতাকে তাইক ভাল পাইছিল যদিও তাইৰ সতীয়া মাকে তাইক ঘৃণা কৰিছিল। হায়াইনুৰ পিতৃয়ে পৰিয়ালৰ বাবে অধিক ধন উপাৰ্জন কৰিবলৈ দেশৰ বিভিন্ন ঠাইত ঘূৰি ফুৰিবলগীয়া হৈছিল। গতিকে, তেওঁ হায়াইনুক দ্বিতীয় পত্নী (তাইৰ সতি-সন্ততি)ৰ তত্বাৱধানত এৰি থৈ গ'ল।
দেউতাকে তাইক এৰি যোৱাৰ ঠিক পিছতেই তাইৰ সতিনী মাকে তাইক ঘৰৰ সকলো কাম কৰিবলৈ ক’লে। হায়াইনুৱে বনৌষধি সংগ্ৰহ কৰিবলগীয়া হৈছিল আৰু দৈনিক মাছ ধৰিবলগীয়া হৈছিল। বজাৰত বিক্ৰী কৰিব লগা হৈছিল তাই। হায়াইনুৱে নিজৰ সতীয়া মাকক নিষ্ঠাৰে সেৱা কৰিছিল যদিও তাইৰ আজ্ঞাকাৰীতাৰ বিনিময়ত তাইক ঘৃণা কৰা হৈছিল আৰু প্ৰতিদিনে তাইৰ নিষ্ঠুৰ মাকৰ দ্বাৰা মাৰপিট কৰা হৈছিল। তাইৰ মাকৰ বেয়া ব্যৱহাৰ দিনক দিনে বাঢ়ি আহিছিল। কিছুমান ক্ষেত্ৰত তাইৰ সতীয়া মাকে কোনো খাদ্য নিদিয়াকৈ হায়াইনুক এটা কোঠাৰ ভিতৰত আবদ্ধ কৰি ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=g_2aUBfVI44C&amp;dq=Manipuri+folk+tale+hornbill&amp;pg=PA43|title=First Sun Stories: Unusual Folk Tales from the North East|date=2005|publisher=Katha|isbn=978-81-89020-33-0|pages=43|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=g_2aUBfVI44C&amp;dq=Manipuri+folk+tale+hornbill&amp;pg=PA44|title=First Sun Stories: Unusual Folk Tales from the North East|date=2005|publisher=Katha|isbn=978-81-89020-33-0|pages=44|language=en}}&lt;/ref&gt;
এদিন হায়াইনু আৰু তাইৰ বন্ধু-বান্ধৱীয়ে চেঙি (পৰম্পৰাগত মেইটেই চেম্পু)ৰে চুলি ধুই থাকোঁতে তাইৰ সতীয়া মাকে তেওঁলোকৰ পথাৰত কিছুমান গৰু চৰি থকা দেখিলে। হায়ানুৱে পথাৰখনৰ প্ৰতি কোনো গুৰুত্ব নিদিয়া বুলি ভাবি তাইৰ সতীয়া মাকৰ খং উঠিল। গতিকে, হায়াইনুক বেয়াকৈ মাৰপিট কৰা হ’ল। আন এটা ক্ষেত্ৰত হায়াইনুৰ বন্ধুসকলে এবাৰ তাইক পিছদিনা পালন কৰিবলগীয়া উৎসৱ এটাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ মাতিছিল। প্ৰথমতে হায়াইনুৱে উপস্থিত থাকিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল যদিও পিছলৈ তাই মান্তি হৈছিল। তাইৰ সতীয়া মাকে হায়াইনুৰ উৎসৱ উদযাপনৰ ইচ্ছাৰ কথা জানিব পাৰিলে।
উৎসৱৰ দিনা ৰাতিপুৱা হায়াইনুৰ সতীয়া মাকে পুত্ৰ (হায়াইনুৰ সতি-সন্ততি)ৰ সৈতে মাকৰ ঘৰলৈ গৈছিল, হায়াইনুৰ সকলো বিলাসী কাপোৰ-কানি আৰু গহনা তেওঁ লগত লৈ গৈছিল। যেতিয়া তাইৰ সতীয়া মাক আৰু আঢ়ৈ বছৰীয়া ভায়েক ঘৰৰ পৰা ওলাই গৈছিল, তেতিয়া হায়াইনুৱে পিছত তেওঁলোকৰ কৌশলটো উপলব্ধি কৰিছিল। তাইৰ কান্দোনৰ বাহিৰে একো কৰিব নোৱাৰিলে। গতিকে, তাই উৎসৱলৈ যোৱা নাছিল।

== চিত্ৰ ==
&lt;gallery&gt;  
File:Hayainu collecting herbs.jpg  
File:Fishing in the lake.jpg  
File:Hayainu carrying the baskets of fishes and herbs.jpg  
File:Hayainu bathing with her friends.jpg  
File:Hayainu requesting to the hornbill birds.jpg  
File:Hayainu waiting for the feathers of the hornbill birds.jpg  
File:Hayainu receiving the feathers of the hornbill birds.jpg  
File:Hayainu collecting the feathers of the hornbill birds.jpg  
File:Hayainu as the Uchek Langmeidong ready to fly.jpg  
File:Hayainu as the Uchek Langmeidong.jpg  
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:লোককথা]]
[[শ্ৰেণী:মেইতেই লোককথা]]</text>
      <sha1>66lq2bepoxw0t0mrx3ya37raeff534c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611657</id>
      <parentid>611656</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T08:19:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* কাহিনী */</comment>
      <origin>611657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9841" sha1="e8m8tjfed66c5ed1vwoiopb3uafokz0" xml:space="preserve">{{Infobox folk tale
|Folk_Tale_Name = উচেক লেংমেইটং &lt;br /&gt; (চেকলা লেংমেইটং)
|Image_Name     = Hayainu as the Uchek Langmeidong flying high.jpg 
|Image_Caption  = হায়াইনু&quot; হিচাপে আকাশৰ ওপৰলৈ উৰি থকা &quot;উচেক লেংমেইটং&quot;
|Aarne-Thompson Grouping       = 
|AKA            = 
* উচেক লেংমেইডং
* চেক্লা লেংমেইটং
* চেক্লা লেংমেইডং
|Mythology      = মেইটেই পৌৰাণিক কাহিনী (মণিপুৰী পৌৰাণিক কাহিনী)
|Country        = প্ৰাচীন কংগলেইপাক (আৰম্ভণি মণিপুৰ)
|Region         = [[মণিপুৰ]]
|Origin_Date    = 
|Published_In   = 
|Related        = মেইটেই লোককথা (মণিপুৰী লোককথা)
}}
'''উচেক লেংমেইটং''' (উচেক লেংমেইডং) বা '''চেকলা লেংমেইটং''' (চেকলা লেংমেইডং)ৰ কাহিনী প্ৰাচীন কাংগলেইপাক (আৰম্ভণি [[মণিপুৰ]])ৰ মেইটেই লোককথা।&lt;ref name=&quot;Handoo-1999&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BDkSAQAAIAAJ&amp;q=uchek+langmeidong|title=Folklore and Discourse|last1=Handoo|first1=Jawaharlal|last2=Siikala|first2=Anna-Leena|date=1999|publisher=Zooni Publications|isbn=978-81-7342-054-2|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Enact-1978&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=uxIIAQAAMAAJ&amp;q=uchek+langmeidong|title=Enact|date=1978|publisher=Pauls Press|language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াত &quot;হায়াইনু&quot; (উৰ্ধ্বতন নংডাম আটম্বি) নামৰ এগৰাকী ছোৱালীৰ কাহিনী কোৱা হৈছে, যিয়ে নিজৰ নিষ্ঠুৰ সতীয়া মাকৰ দুৰ্ব্যৱহাৰ সহ্য কৰিব নোৱাৰি নিজকে লেংমেইটং ([[মেইতেই ভাষা|মেইটেই ভাষা]]ত 'হৰ্ণবিল চৰাই')লৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=q5eBAAAAMAAJ&amp;q=Heiyaniu+Nongdam+Atombi|title=Folk Culture of Manipur|last=Singh|first=Moirangthem Kirti|date=1993|publisher=Manas Publications|isbn=978-81-7049-063-0|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Handoo-1999&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Enact-1978&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;e-pao.net&quot;&gt;{{Cite web|title=Human turning into Uchek Langmei Meena Uchek Langmei Onba|url=http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Folks.Folk_Tales.Human_turning_into_Uchek_Langmei_Meena_Uchek_Langmei_Onba|website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=QxXVnoMYWVAC&amp;q=uchek+langmeidong+story+birds|title=Contemporary Theatre of India: An Overview|last=Ahuja|first=Chaman|date=2012|publisher=National Book Trust, India|isbn=978-81-237-6492-4|language=en}}&lt;/ref&gt;

==উৎপত্তি==
[[মেইতেই ভাষা| মেইটেই ভাষা]]ত (আনুষ্ঠানিকভাৱে মণিপুৰী বুলি কোৱা হয়) &quot;উচেক&quot;ৰ অৰ্থ হৈছে &quot;চৰাই।&quot;
লেংমেইটং বা লেংমেইটং বা লেংমেইডং যিকোনো প্ৰজাতিৰ হৰ্ণবিলৰ বাবে মেইটেই শব্দ।
চেক্লা হৈছে &quot;চৰাই&quot;ৰ আন এটা মেইটেই শব্দ। দৈনন্দিন কথা-বতৰাত &quot;চেকলা&quot; শব্দটো সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়।

==কাহিনী==
[[File:Hayainu.jpg|thumb|250px|হায়াইনু এজনী ছোৱালী যি পিছলৈ উচেক লেংমেইটং (হৰ্ণবিল চৰাই)লৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল৷]]

হায়াইনু সৰু থাকোতে  মাকৰ মৃত্যু হৈছিল। হায়াইনুৰ দেউতাকে আকৌ বিয়া পাতিলে। তাইৰ দেউতাকে তাইক ভাল পাইছিল যদিও তাইৰ সতীয়া মাকে তাইক ঘৃণা কৰিছিল। হায়াইনুৰ পিতৃয়ে পৰিয়ালৰ বাবে অধিক ধন উপাৰ্জন কৰিবলৈ দেশৰ বিভিন্ন ঠাইত ঘূৰি ফুৰিবলগীয়া হৈছিল। গতিকে, তেওঁ হায়াইনুক দ্বিতীয় পত্নী (তাইৰ সতি-সন্ততি)ৰ তত্বাৱধানত এৰি থৈ গ'ল।
দেউতাকে তাইক এৰি যোৱাৰ ঠিক পিছতেই তাইৰ সতিনী মাকে তাইক ঘৰৰ সকলো কাম কৰিবলৈ ক’লে। হায়াইনুৱে বনৌষধি সংগ্ৰহ কৰিবলগীয়া হৈছিল আৰু দৈনিক মাছ ধৰিবলগীয়া হৈছিল। বজাৰত বিক্ৰী কৰিব লগা হৈছিল তাই। হায়াইনুৱে নিজৰ সতীয়া মাকক নিষ্ঠাৰে সেৱা কৰিছিল যদিও তাইৰ আজ্ঞাকাৰীতাৰ বিনিময়ত তাইক ঘৃণা কৰা হৈছিল আৰু প্ৰতিদিনে তাইৰ নিষ্ঠুৰ মাকৰ দ্বাৰা মাৰপিট কৰা হৈছিল। তাইৰ মাকৰ বেয়া ব্যৱহাৰ দিনক দিনে বাঢ়ি আহিছিল। কিছুমান ক্ষেত্ৰত তাইৰ সতীয়া মাকে কোনো খাদ্য নিদিয়াকৈ হায়াইনুক এটা কোঠাৰ ভিতৰত আবদ্ধ কৰি ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=g_2aUBfVI44C&amp;dq=Manipuri+folk+tale+hornbill&amp;pg=PA43|title=First Sun Stories: Unusual Folk Tales from the North East|date=2005|publisher=Katha|isbn=978-81-89020-33-0|pages=43|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=g_2aUBfVI44C&amp;dq=Manipuri+folk+tale+hornbill&amp;pg=PA44|title=First Sun Stories: Unusual Folk Tales from the North East|date=2005|publisher=Katha|isbn=978-81-89020-33-0|pages=44|language=en}}&lt;/ref&gt;
এদিন হায়াইনু আৰু তাইৰ বন্ধু-বান্ধৱীয়ে চেঙি (পৰম্পৰাগত মেইটেই চেম্পু)ৰে চুলি ধুই থাকোঁতে তাইৰ সতীয়া মাকে তেওঁলোকৰ পথাৰত কিছুমান গৰু চৰি থকা দেখিলে। হায়ানুৱে পথাৰখনৰ প্ৰতি কোনো গুৰুত্ব নিদিয়া বুলি ভাবি তাইৰ সতীয়া মাকৰ খং উঠিল। গতিকে, হায়াইনুক বেয়াকৈ মাৰপিট কৰা হ’ল। আন এটা ক্ষেত্ৰত হায়াইনুৰ বন্ধুসকলে এবাৰ তাইক পিছদিনা পালন কৰিবলগীয়া উৎসৱ এটাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ মাতিছিল। প্ৰথমতে হায়াইনুৱে উপস্থিত থাকিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল যদিও পিছলৈ তাই মান্তি হৈছিল। তাইৰ সতীয়া মাকে হায়াইনুৰ উৎসৱ উদযাপনৰ ইচ্ছাৰ কথা জানিব পাৰিলে।
উৎসৱৰ দিনা ৰাতিপুৱা হায়াইনুৰ সতীয়া মাকে পুত্ৰ (হায়াইনুৰ সতি-সন্ততি)ৰ সৈতে মাকৰ ঘৰলৈ গৈছিল, হায়াইনুৰ সকলো বিলাসী কাপোৰ-কানি আৰু গহনা তেওঁ লগত লৈ গৈছিল। যেতিয়া তাইৰ সতীয়া মাক আৰু ভায়েক ঘৰৰ পৰা ওলাই গৈছিল, তেতিয়া হায়াইনুৱে পিছত তেওঁলোকৰ কৌশলটো উপলব্ধি কৰিছিল। তাইৰ কান্দোনৰ বাহিৰে একো কৰিব নোৱাৰিলে। গতিকে, তাই উৎসৱলৈ যোৱা নাছিল।

== চিত্ৰ ==
&lt;gallery&gt;  
File:Hayainu collecting herbs.jpg  
File:Fishing in the lake.jpg  
File:Hayainu carrying the baskets of fishes and herbs.jpg  
File:Hayainu bathing with her friends.jpg  
File:Hayainu requesting to the hornbill birds.jpg  
File:Hayainu waiting for the feathers of the hornbill birds.jpg  
File:Hayainu receiving the feathers of the hornbill birds.jpg  
File:Hayainu collecting the feathers of the hornbill birds.jpg  
File:Hayainu as the Uchek Langmeidong ready to fly.jpg  
File:Hayainu as the Uchek Langmeidong.jpg  
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:লোককথা]]
[[শ্ৰেণী:মেইতেই লোককথা]]</text>
      <sha1>e8m8tjfed66c5ed1vwoiopb3uafokz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিম</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136658</id>
    <revision>
      <id>611606</id>
      <parentid>607607</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:37:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34079-77</username>
        <id>50315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19995" sha1="33h8t9ya9xf95in1lzmqo4chbm0zgpk" xml:space="preserve">{{Moresources}}{{Infobox football biography
| name           = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিম
| image          = 
| fullname       = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিম
| birth_date     = {{birth date and age|2001|12|25}}
| birth_place    = পূজালী, [[পশ্চিমবঙ্গ]], [[ভাৰত]]
| height         = ১৭৬ ছেমি
| position       = ডিফেণ্ডাৰ (ৰাইট বেক) / মিডফিল্ডাৰ
| pcupdate = ১৫ মে' ২০২৬ &lt;br&gt;&lt;hr&gt;&lt;center&gt;'''ৱেবছাইট:''' [https://sites.google.com/view/mahroos-siddiquee-nadim-4/home ক্লিক কৰক] &lt;br&gt; '''AIFF CRS ID:''' PL00000103468 &lt;/center&gt;
| currentclub    = ফ্ৰী এজেণ্ট&lt;ref name=&quot;Sortitoutsi2026&quot;&gt;{{cite web 
| url = https://sortitoutsi.net/content/76607/indian-midfielder-mahroos-siddiquee-nadim-becomes-free-agent-eyes-2026-season-opportunities 
| title = ভাৰতীয় মিডফিল্ডাৰ মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিম এতিয়া এগৰাকী ফ্ৰী এজেন্ট; ২০২৬ ছিজনৰ বাবে সাজু 
| website = Sortitoutsi 
| access-date = 2026-04-14 
| language = ইংৰাজী 
| date = 2026 
| quote = ভাৰতীয় মিডফিল্ডাৰ মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিমে ২০২৬ বৰ্ষৰ ফুটবল ছিজনৰ বাবে এগৰাকী ফ্ৰী এজেন্ট হিচাপে নতুন সুযোগৰ সন্ধান কৰিছে।
| archive-url = 
| archive-date = 
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;SortitoutsiChance2026&quot;&gt;{{cite web 
| url = https://sortitoutsi.net/content/76641/give-me-one-chance-in-the-i-league-i-wont-take-a-penny-if-i-dont-perform-mahroos-siddiquee-nadim 
| title = আই-লীগত মোক এটা সুযোগ দিয়ক, প্ৰদৰ্শন কৰিব নোৱাৰিলে মই এটকাও নলওঁ: মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিম 
| website = Sortitoutsi 
| access-date = 2026-04-14 
| language = ইংৰাজী 
| date = 2026 
| quote = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিমে আই-লীগত নিজৰ দক্ষতা প্ৰমাণ কৰাৰ বাবে এটা সুযোগ বিচাৰিছে আৰু আত্মবিশ্বাসেৰে ঘোষণা কৰিছে যে ব্যৰ্থ হ’লে তেওঁ কোনো মাননি গ্ৰহণ নকৰে।
| archive-url = 
| archive-date = 
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://public.app/video/sp_5qss07o5n51iz |title=Mahroos Siddiquee Nadim mentoring youth players at YSP Football Academy |trans-title=অনুশীলন খেলৰ সময়ত YSP ফুটবল একাডেমীৰ খেলুৱৈসকলক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰামৰ্শ মাহৰূজ চিদ্দিকী নাদিমৰ |publisher=Public App |date=2026-04-20 |access-date=2026-05-06 |language=as}}&lt;/ref&gt;


| youthyears1    = ২০১৩–২০১৭ | youthclubs1 = [[মোহন বাগান এচি]]&lt;ref&gt;[https://www.playmakerstats.com/player/mahroos-nadim/2739083?epoca_id=145 মাহৰোছ নাদিম: প্লেমেকাৰ ষ্টেটচ প্ৰফাইল]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| years1         = ২০১৮–২০১৯ | clubs1 = এলবাৰ্ট স্পৰ্টিং ক্লাব | caps1 = | goals1 = 
| years2         = ২০১৯–২০২০ | clubs2 = মিনাৰ্ভা একাডেমী এফচি&lt;ref name=&quot;PlaymakerstatsMahroos&quot;&gt;{{cite web 
| url = https://www.playmakerstats.com/player/mahroos-nadim/2739083?epoca_id=150 
| title = মাহৰুছ নাডিমৰ খেলুৱৈ প্ৰফাইল আৰু পৰিসংখ্যা 
| website = Playmakerstats 
| access-date = 2026-04-14 
| language = ইংৰাজী 
| quote = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিমৰ পেছাদাৰী ফুটবল কেৰিয়াৰৰ বিস্তৃত পৰিসংখ্যা আৰু তথ্য। 
| archive-url =  
| archive-date =  
}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
 | caps2 = | goals2 = 
| years3         = ২০২০–২০২১ | clubs3 = এফকে ষ্ট্ৰুগা (উত্তৰ মেচিডোনিয়া)&lt;ref&gt;[https://www.playmakerstats.com/player/mahroos-nadim/2739083?epoca_id=150 মাহৰোছ নাদিম: প্লেমেকাৰ ষ্টেটচ প্ৰফাইল]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; | caps3 = | goals3 = 
| years4         = ২০২২–২০২৩ | clubs4 = ৰাজবাৰী এথলেটিক ক্লাব | caps4 = | goals4 = 
| years5         = ২০২৪–২০২৫ | clubs5 = আছাম ডায়নামো ক্লাব&lt;ref name=&quot;SSEN2025&quot;&gt;{{cite AV media 
| people = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিম 
| date = 2025-11-12 
| title = নিজক প্ৰমাণ কৰাৰ হেঁপাহ: BSL ট্ৰায়েলত যুৱ প্ৰতিভাৰ ভিৰ 
| medium = লাইভ ষ্ট্ৰীম 
| publisher = SSEN 
| url = https://www.youtube.com/live/jLPkJvziLfk 
| access-date = 2026-04-14 
| time = 00:04:49 
| quote = মোৰ শেষ ক্লাব আছিল আছাম ডাইনামো ক্লাব।
| archive-url = 
| archive-date = 
}}&lt;/ref&gt;
 | caps5 = | goals5 =
}}

'''মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিম''' ({{lang-en|Mahroos Siddiquee Nadim}}; জন্ম: ২৫ ডিচেম্বৰ ২০০১) এগৰাকী ভাৰতীয় পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ।তেওঁ মূলত এজন সোঁ-পক্ষৰ ৰক্ষক (Right Back) হিচাপে খেলে। নাদিমে তেওঁৰ ফুটবল কেৰিয়াৰ ভাৰতীয় ফুটবলৰ অন্যতম শক্তি কেন্দ্ৰ মোহন বাগান এচিৰ যুৱ একাডেমীৰ পৰা আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;MuckRackMahroos&quot;&gt;{{cite web 
| url = https://muckrack.com/mahroos-nadim 
| title = মাহৰুছ নাডিমৰ সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰফাইল 
| publisher = Muck Rack 
| website = muckrack.com 
| access-date = 2026-04-14 
| language = ইংৰাজী 
| quote = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিমৰ পেছাদাৰী ফুটবল কেৰিয়াৰ সম্পৰ্কীয় সংবাদ আৰু প্ৰকাশনসমূহৰ সংগ্ৰহ।
| archive-url = 
| archive-date = 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;YouthKiAwaaz2026&quot;&gt;{{cite web 
| url = https://www.youthkiawaaz.com/2026/04/%E0%A6%86%E0%A6%87-%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%97%E0%A7%87-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%AF%E0%A7%8B%E0%A6%97%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B2%E0%A6%A1%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E0%A6%87%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A7%87/ 
| title = আই-লীগত সুযোগৰ যুঁজত মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিম 
| website = Youth Ki Awaaz 
| date = 2026-04 
| access-date = 2026-04-14 
| language = বঙালী 
| quote = ভাৰতীয় ফুটবলৰ উচ্চ স্তৰৰ প্ৰতিযোগিতা আই-লীগত স্থান লাভৰ বাবে খেলুৱৈজনৰ সংগ্ৰাম আৰু লক্ষ্যৰ বিষয়ে এক প্ৰতিবেদন।
| archive-url = 
| archive-date = 
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Aima2026&quot;&gt;{{cite news |last=Nadim |first=Mahroos Siddiquee |title=মাহরূজ চিদ্দিকীর ফুটবল দর্শন ও সংগ্রামের কথা |url=https://aimamedia.org/newsdetails.aspx?nid=647034 |work=Aima Media |date=2026-05-05 |language=bn |access-date=2026-05-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MENAFN2026_AS&quot;&gt;{{cite news |last=মেনাফন এডিটৰিয়েল |title=Is That On-Field Fire Fading Away? The Struggle of an Experienced Professional |url=https://menafn.com/1111112982/Is-That-On-Field-Fire-Fading-Away-The-Struggle-of-an-Experienced-Professional |work=MENAFN |date=১৪ মে ২০২৬ |access-date=১৭ মে ২০২৬ |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mylocalpress_nadim_as_2026&quot;&gt;{{cite news |last=ৰাভা |first=বিনয় ৰাভা |date=১৯ মে' ২০২৬ |title=চোট ও প্ৰতিকূলতা পেৰিয়ে মাঠে ফেৰাৰ লড়াইয়ে অভিজ্ঞ মিডফিল্ডাৰ মাহৰুস সিদ্দিকী নাদিম |url=https://mylocalpress.com/content/cd11ce44-ca03-41b4-9546-2d05108eca75 |work=মাই লোকেল প্ৰেছ |department=ক্ৰীড়া সাময়িকী |access-date=১৯ মে' ২০২৬}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://menafn.com/arabic/1111149027/In-2021-Bengals-Mahroos-Nadim-Reached-the-European-Football-Map-Invitation-from-FC-Struga-and-Selection-by-Sheffield-United-FC Menafn.news]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mylocalpress.com/content/cc421c04-5970-495a-97e6-3ebbf9953782 Krida Samoyiki.news]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''মাহৰুছ চিদ্দিকি নদীম: প্ৰত্যাহ্বান নেওচি ফুটবল খেলপথাৰলৈ প্ৰত্যাৱৰ্তন আৰু ক্ৰীড়াৰ জৰিয়তে যুৱ প্ৰজন্মক অনুপ্ৰেৰণা'', মাই লোকেল প্ৰেছ (My Local Press), ২০২৬। সংগ্ৰহ কৰা হৈছে: ১০ জুন, ২০২৬। লিংক: https://mylocalpress.com/content/cd11ce44-ca03-41b4-9546-2d05108eca75 &lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;''২০২১ চনত কেনেকৈ মাহৰুছ চিদ্দিকি নদীম, সন্দেশ ঝিংগান, শুভ পাল, চি bajit সিং, গীতansh শৰ্মা আৰু মনবীৰ সিঙে ইউৰোপৰ ফুটবল ৰাডাৰ দখল কৰিছিল'', মেনাএফএন (MENAFN), ২০২৬। সংগ্ৰহ কৰা হৈছে: ১০ জুন, ২০২৬। লিংক: https://menafn.com/1111222043/How-Mahroos-Siddiquee-Nadim-Sandesh-Jhingan-Subho-Paul-Sibajit-Singh-Gitansh-Sharma-and-Manveer-Singh-Captured-Europes-Football-Radar-in-2021 &lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;''মোহন বাগান গ্ৰাউণ্ডত আশিষ ৰায় আৰু মাহৰুছ চিদ্দিকিৰ পুনৰমিলন'', ম’জ’ স্পৰ্টচ (ম’জ’ নেটৱৰ্ক), ২০২৬। সংগ্ৰহ কৰা হৈছে: ১০ জুন, ২০২৬। লিংক: https://mojosports.mojonetwork.in/national-news/mohun-bagan-ground-asish-rai-mahroos-siddiquee-reunion &lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;''ইউৰোপ ফুটবল ডিক্লাইন: মাহৰুছ চিদ্দিকি নদীম'', ম’জ’ স্পৰ্টচ (ম’জ’ নেটৱৰ্ক), ২০২৬। সংগ্ৰহ কৰা হৈছে: ১০ জুন, ২০২৬। লিংক: https://mojosports.mojonetwork.in/sports/europe-football-decline-mahroos-siddiquee-nadim-1780071092 &lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;''যেদৰে ২০২১ বৰ্ষত ইউৰোপীয় ফুটবলৰ নজর কাঢ়িছিল মাহৰুছ চিদ্দিকি নদীম, সন্দেশ ঝিংগান, শুভ পাল, চি bajit সিং, গীতansh শৰ্মা আৰু মনবীৰ সিঙে'', মাই লোকেল প্ৰেছ (My Local Press), ২০২৬। সংগ্ৰহ কৰা হৈছে: ১০ জুন, ২০২৬। লিংক: https://mylocalpress.com/content/690cf353-c30d-45e6-ba81-f6ae02a8ab13 &lt;/ref&gt;

== কেৰিয়াৰ ==
নাদিমে ২০১৩ চনৰ পৰা ২০১৭ চনলৈ মোহন বাগানৰ যুৱ দলৰ হৈ খেলিছিল। পিছত তেওঁ বিভিন্ন ঘৰুৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্লাবত অংশগ্ৰহণ কৰে। তেওঁ ২০২০-২১ ছিজনত উত্তৰ মেচিডোনিয়াৰ ফাৰ্ষ্ট লীগৰ ক্লাব এফকে ষ্ট্ৰুগাৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অসমৰ গুৱাহাটী ছুপাৰ ডিভিজন লীগত আছাম ডায়নামো ক্লাবৰ হৈ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২২ চনত তেওঁক গুৱাহাটী লীগৰ অন্যতম সফল ৰাইট বেক হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;SortitoutsiBreakout2022&quot;&gt;{{cite web 
| url = https://sortitoutsi.net/content/76610/mahroos-siddiquee-nadim-the-2022-breakout-right-back-of-guwahati-football-league 
| title = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিম: ২০২২ বৰ্ষৰ গুৱাহাটী ফুটবল লীগৰ ব্ৰেকআউট ৰাইট-বেক 
| website = Sortitoutsi 
| access-date = 2026-04-14 
| language = ইংৰাজী 
| date = 2026 
| quote = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিমে ২০২২ চনৰ গুৱাহাটী ফুটবল লীগত তেওঁৰ উন্নত প্ৰদৰ্শনৰ বাবে এজন উদীয়মান ৰাইট-বেক হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।
| archive-url = 
| archive-date = 
}}&lt;/ref&gt;

==ব্যক্তিগত আৰু সামাজিক জীৱন==
​মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিমৰ ব্যক্তিগত জীৱন তেওঁৰ খেলুৱৈ জীৱনৰ দৰেই চৰ্চিত। পেছাদাৰী ফুটবলৰ ব্যস্ততাৰ মাজতো তেওঁৰ সামাজিক সম্পৰ্কক লৈ বিভিন্ন সময়ত অনুৰাগীসকলৰ মাজত উৎসুকতা দেখা যায়। বিশেষকৈ ইত্তিচাম খাতুন&lt;ref name=&quot;BinoyRaba2026&quot;&gt;{{cite web 
| url = https://binoyraba10.blogspot.com/2026/03/rumor-has-it-mahroos-nadims-hidden.html 
| title = উৰাবাতৰি: মাহৰুছ নাদিমৰ লুকাই থকা সম্ভাৱনা আৰু ক্লাবৰ সৈতে যোগাযোগ 
| website = বিনয় ৰাভাৰ ব্লগ 
| author = বিনয় ৰাভা 
| date = 2026-03 
| access-date = 2026-04-14 
| language = ইংৰাজী 
| quote = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিমৰ ভৱিষ্যত ক্লাব আৰু ফুটবল কেৰিয়াৰৰ সম্ভাৱ্য দিশসমূহৰ ওপৰত এক আলোকপাত।
| archive-url = 
| archive-date = 
}}&lt;/ref&gt;
আৰু শ্ৰুতি দেৰ সৈতে থকা তেওঁৰ বন্ধুত্ব তথা ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কক লৈ সামাজিক মাধ্যমত বিভিন্ন চৰ্চা চলি থাকে। যদিও নাদিমে নিজৰ ব্যক্তিগত সম্পৰ্কসমূহক সদায় ব্যক্তিগত কৰি ৰাখিবলৈ পছন্দ কৰে, তথাপিও এই নামসমূহক লৈ প্ৰায়ে তেওঁৰ অনুৰাগীসকলৰ মাজত বিভিন্ন জল্পনা-কল্পনা বা উৰাবাতৰি প্ৰচাৰিত হোৱা দেখা যায়। 
​এগৰাকী আধুনিক ফুটবলৰ প্ৰতিভা হিচাপে নাদিমে কেৱল খেলপথাৰতে নহয়, বৰঞ্চ নিজৰ এক স্বকীয় ব্যক্তিত্বৰ জৰিয়তেও সমাজত পৰিচিত। তেওঁৰ বন্ধু-বৰ্গ আৰু সামাজিক বৃত্তত বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ লোকৰ সৈতে সু-সম্পৰ্ক আছে। তেওঁৰ খেলুৱৈ জীৱনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই পৰিয়াল আৰু বন্ধু-বান্ধৱীসকলে তেওঁক মানসিকভাবে সদায় উৎসাহিত কৰি আহিছে। বৰ্তমান ২০২৬ বৰ্ষৰ ফুটবল ছিজনৰ বাবে কঠোৰ অনুশীলনত ব্যস্ত থকাৰ মাজতো নাদিমে নিজৰ ব্যক্তিগত জীৱন আৰু পেছাদাৰী দায়িত্বৰ মাজত এক সুন্দৰ ভাৰসাম্য বজাই ৰাখিছে।

== কেৰিয়াৰ পৰিসংখ্যা ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! ক্লাব !! ছিজন !! লীগ !! অংশগ্ৰহণ (Apps) !! গ’ল
|-
| [[মোহন বাগান এচি]] (যুৱ) || ২০১৩–১৭ || একাডেমি লীগ || ১১ || ০
|-
| এলবাৰ্ট স্পৰ্টিং ক্লাব || ২০১৮–১৯ || চিএফএল (CFL) || ৫ || ০
|-
| মিনাৰ্ভা একাডেমী এফচি || ২০১৯–২০ || ইলিট লীগ || ৩ || ০
|-
| এফকে ষ্ট্ৰুগা (উত্তৰ মেচিডোনিয়া) || ২০২০–২১ || ফাৰ্ষ্ট লীগ || ০ || ০
|-
| ৰাজবাৰী এথলেটিক ক্লাব || ২০২২–২৩ || জিলা লীগ || ৩ || ০
|-
| আছাম ডায়নামো ক্লাব || ২০২৪–২৫ || গুৱাহাটী ছুপাৰ ডিভিজন || ৩ || ০
|-
! colspan=&quot;3&quot; | মুঠ কেৰিয়াৰ !! ২৫ !! ০
|}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://goallytics.com/player/147483647-mahrooz-siddiqui-nadim গ’লিটিক্সত মাহৰুছ নাদিমৰ পৰিসংখ্যা]

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{Reflist}}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://sortitoutsi.net/content/76610/mahroos-siddiquee-nadim-the-2022-breakout-right-back-of-guwahati-football-league Guwahati Football League Report - Sortitoutsi]
* [https://goallytics.com/player/147483647-mahrooz-siddiqui-nadim Goallytics Player Profile]
* [https://binoyraba10.blogspot.com/2026/03/rumor-has-it-mahroos-nadims-hidden.html Media Report on Personal Life - Binoy Raba]
* [https://sortitoutsi.net/content/76607/indian-midfielder-mahroos-siddiquee-nadim-becomes-free-agent-eyes-2026-season-opportunities Free Agent Status News]

[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ফুটবল খেলুৱৈ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ফুটবল খেলুৱৈ]]
[[শ্ৰেণী:মোহন বাগান এচিৰ খেলুৱৈ]]</text>
      <sha1>33h8t9ya9xf95in1lzmqo4chbm0zgpk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ইৰানৰ বন্যপ্ৰাণী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136865</id>
    <revision>
      <id>611575</id>
      <parentid>606895</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T14:02:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18986" sha1="rfj7csdfogxlqxggttu4yqinq3co7pl" xml:space="preserve">{{short description|none}}
&lt;!-- &quot;none&quot; is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] --&gt;

'''ইৰানৰ বন্যপ্ৰাণী ({{lang-en|wildlife of Iran}}) '''য়ে ইয়াত থকা উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী উভয়কে সামৰি লয়। 
ইৰাণৰ অন্যতম বিখ্যাত প্ৰাণী হৈছে সংকটজনকভাৱে বিপন্ন এছিয়াটিক চিতা । ইয়াৰ বৈজ্ঞানিক নাম হ'ল Acinonyx jubatus venaticus,এই এছিয়াটিক চিতা আজি কেৱল ইৰাণতে জীয়াই আছে। &lt;ref name=iucn&gt;{{cite iucn |author=Jowkar, H. |author2=Hunter, L. |author3=Ziaie, H. |author4=Marker, L. |author5=Breitenmoser-Wursten, C. |author6=Durant, S. |date=2008 |title=''Acinonyx jubatus'' ssp. ''venaticus'' |volume=2008 |article-number=e.T220A13035342 |doi=10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T220A13035342.en |access-date=13 November 2021}}&lt;/ref&gt; আন এটা উল্লেখযোগ্য প্ৰজাতি হৈছে ইৰাণৰ গ্ৰাউণ্ড জে চৰাই বৈজ্ঞানিক নাম হ'ল Podoces pleskei। এয়া হ'ল ইৰাণৰ একমাত্ৰ স্থানীয় চৰাই। 
[[File:Podoces pleskei 199125980.jpg|thumb|ইৰাণৰ গ্ৰাউণ্ড জে চৰাই]]
==ইতিহাস==
ইৰাণৰ প্ৰাণীজগতৰ বৰ্ণনা চতুৰ্দশ শতিকাত হামদাল্লাহ মুস্তাৱফীয়ে কৰিছিল। ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত চেমুৱেল গটলিব গ্মেলিন আৰু এডৱাৰ্ড মেনেট্ৰিছে কেছপিয়ান সাগৰ অঞ্চল আৰু টালিছ পৰ্বতমালা ভ্ৰমণ কৰি কেছপিয়ান প্ৰাণীৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকৰ পিছত ১৯ শতিকাত ফিলিপো ডি ফিলিপি, উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ড, নিকোলাই জাৰুডনীকে ধৰি আন কেইবাজনো প্ৰকৃতিবিদ; তেওঁলোকে স্তন্যপায়ী, চৰাই, সৰীসৃপ, উভচৰ আৰু মাছৰ প্ৰজাতিৰ নথিভুক্ত কৰিছিল। এস্কাণ্ডাৰ ফিৰৌজৰ &quot;The Complete Fauna of Iran&quot; নামৰ গ্ৰন্থখনত দেশখনৰ বিভিন্ন পৰিৱেশ তন্ত্ৰত পোৱা বহুতো প্ৰজাতিৰ নথিভুক্ত কৰা হৈছে। &lt;ref name=Firouz05&gt;{{cite book|last=Firouz|first=E.|year=2005|url=https://books.google.com/books?id=t2EZCScFXloC&amp;pg=PP1|title=The Complete Fauna of Iran|publisher=I. B. Tauris |location=London, New York| isbn=978-1-85043-946-2}}&lt;/ref&gt;

==উদ্ভিদজগত==
দেশৰ এক দশমাংশতকৈও অধিক অঞ্চল বনাঞ্চলৰদ্বাৰা আবৃত। কেছপিয়ান সাগৰৰপৰা ওপৰলৈ উঠি অহা পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ ঢালত আটাইতকৈ ডাঙৰ অৰণ্যসমূহ অৱস্থিত, য’ত ওক, এছ গছ(Ash tree), এলম, চাইপ্ৰেছ আৰু অন্যান্য মূল্যৱান গছ প্ৰচুৰ পৰিমাণে গজে। মূল মালভূমিত আটাইতকৈ পানীৰে ভৰি থকা পাহাৰৰ ঢালত বনৰীয়া জোপোহা ওক গছৰ অঞ্চল পোৱা যায় আৰু গাঁৱৰ মানুহে ফলৰ বাগিছাৰ লগতে প্লেন গছ, পপলাৰ, উইলো, আখৰোট, বিচ, মেপেল আৰু মালবেৰী গছ ৰোপণ কৰে। বসন্ত কালত বনৰীয়া মাটিৰপৰা বনৰীয়া গছ-গছনি ওলাই আহি জীৱ-জন্তুৰ বাবে খাদ্যৰ যোগান ধৰে যদিও গ্ৰীষ্মকালীন ৰ’দে জ্বলাই দিয়ে। এফ এ অ’ৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি ইৰাণৰ মূলপ্ৰকাৰৰ বনাঞ্চল আৰু ইয়াৰ নিজ নিজ আকাৰ তলত দিয়া ধৰণৰ। &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fao.org/docrep/x5371e/x5371e08.htm|title=Unasylva – Vol. 8, No. 2 |website=[[Food and Agriculture Organization]] |access-date=6 January 2018}}&lt;/ref&gt;

*উত্তৰ জিলাসমূহৰ কাস্পিয়ান অৰণ্য (৩৩,০০০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট)
*উত্তৰ-পূব জিলাসমূহৰ চূণশিলৰ পাহাৰীয়া অৰণ্য (জুনিপেৰাছৰ অৰণ্য, ১৩,০০০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট)
* পূব, দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব জিলাৰ পিষ্টাচিঅ' বনাঞ্চল (২৬,০০০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট)
* মধ্য আৰু পশ্চিম জিলাৰ ওক গছৰ অৰণ্য (১ লাখ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট)
* দেশৰ মধ্য আৰু উত্তৰ-পূব অংশৰ দষ্ট-ই কাৱিৰ জিলাৰ জোপোহা (১০,০০০ কিলোমিটাৰ বৰ্গক্ষেত্ৰ)অৰণ্য
* হাৰা অৰণ্যৰ দৰে দক্ষিণ উপকূলৰ উপ-গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অৰণ্য (৫,০০০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট)।
[[File:Hara Forest, Queshm, Iran.jpg|thumb|ইৰানৰ হাৰা অৰণ্য]]

==প্ৰাণীজগত==
[[File:Gando (Crocodylus palustris) گاندو، تمساح ایرانی - panoramio.jpg|thumb|ইৰাণৰ চাবাহাৰত থকা মগৰ কুম্ভ্ৰীৰ ]]
[[File:Canis aureus Revivim.JPG|thumb|সোণালী শিয়াল (কেনিছ অৰেয়াছ ) ]]
ইৰাণৰ জীৱিত প্ৰাণীসমূহৰ ভিতৰত ৩৪টা বাদুলীৰ প্ৰজাতি, ভাৰতীয় ধূসৰ নেউল, ভাৰতীয় সৰু নেউল, সোণালী শিয়াল, ভাৰতীয় পহু, শিয়াল, হায়েনা, নাহৰফুটুকী বাঘ, ইউৰেছিয়ান লিন্সক বা বনমেকুৰী জাতীয় প্লাণী, বাদামী ভালুক আৰু এছিয়ান ক'লা ভালুক আদি দেখা যায়।&lt;ref name=Firouz05/&gt;খুৰাযুক্ত স্তন্যপ্ৰায়ী প্ৰাণীসমূহৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত বনৰীয়া গাহৰি, ইউৰিয়াল, আৰ্মেনিয়ান মফ্লন, ৰঙা হৰিণ আৰু গ'ইটাৰেড গজেল আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=Humphreys1999/&gt;

===বিপন্ন===
[[File:Kooshki (Iranian Cheetah) 05.jpg|thumb|এছিয়াটিক চিতা]]
[[File:Persian Fallow Deer 1.jpg|thumb|পাৰ্চিয়ান ফেল' ডিয়েৰ]]
[[File:Onager_Asiatischer_Wildesel_Equus_hemionus_onager_Zoo_Augsburg-10.jpg|thumb|পাৰ্চিয়ান অনাগাৰ বা পাৰ্চিয়ান গাধ]]
২০০১ চনলৈকে ইৰাণত ২০টা স্তন্যপায়ী প্ৰজাতি আৰু ১৪টা চৰাইৰ প্ৰজাতি বিলুপ্তিৰ পথত আছিল। ইৰাণৰ বিপন্ন প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত বেলুচিস্তান ভালুক, এছিয়াটিক নাহৰফুটুকী বাঘ, কাস্পিয়ান ছিল, পাৰ্চী গজেল, চাইবেৰিয়ান বগলী, হকছবিল কাছ, সেউজীয়া কাছ,মধ্য এছিয়াৰ ফেটী সাপ (অক্সাছ কব্ৰা), লেটিফি ভাইপাৰ, ডুগং, পেন্থেৰা পাৰ্ডাছ টুলিয়ানা, কাস্পিয়ান সাগৰীয় পহু, আৰু ডলফিন আদি উল্লেখযোগ্য। ইৰাণৰ কমেও ৭৪টা প্ৰজাতিৰ বন্যপ্ৰাণী আই ইউ চি এনৰ ৰঙা তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, যিয়ে দেশখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি ভয়াবহ ভাবুকিৰ ইংগিত দিয়ে। মজলিছে (সংসদ) বন্যপ্ৰাণীৰ প্ৰতি অৱজ্ঞা প্ৰদৰ্শন কৰি বিভিন্ন আইন-কানুন প্ৰণয়ন কৰিছে, যেনে- পৰিৱেশ বিভাগৰ জড়িততা নোহোৱাকৈ উদ্যোগ আৰু খনি মন্ত্ৰ্যালয়ক খনন চলাবলৈ অনুমতি দিয়া আইন; ৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নমূলক প্ৰকল্পৰ ডাঙৰ অনুমোদন দিয়াৰ সময়ত বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থানৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ বিষয়ে বিস্তৃত অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজন নোহোৱাৰ বাবেও তেওঁলোকে গাফিলতি দেখুৱাইছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/14/feb/1191.html|title=74 Iranian wildlife species red-listed by Environment Department|work=Payvand|access-date=6 January 2018|archive-date=20 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520013716/http://www.payvand.com/news/14/feb/1191.html|archivedate=20 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150520013716/http://www.payvand.com/news/14/feb/1191.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; নাহৰফুটুকীটোৰ মূল ৰেঞ্জটো বেজোয়াৰ আইবেক্সৰ ৰেঞ্জৰ সৈতে মিল খায়, যিটো সমগ্ৰ আলবৰ্জ আৰু জাগ্ৰছ পৰ্বতমালাৰ লগতে ইৰাণৰ মালভূমিৰ ভিতৰৰ সৰু সৰু পৰ্বতমালাতো পোৱা যায়। বাসস্থান ধ্বংস, প্ৰাকৃতিক চিকাৰৰ অভাৱ, জনসংখ্যা খণ্ডিত হোৱাৰ বাবে নাহৰফুটুকীৰ জনসংখ্যা যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে। বেজোয়াৰ আইবেক্সৰ উপৰি ইৰাণত বনৰীয়া ভেড়া, গাহৰি, হৰিণ, ঘৰচীয়া গৰু আদিও নাহৰফুটুকীৰ চিকাৰৰ ভিতৰত অন্যতম। &lt;ref&gt;Sanei, A., Zakaria, M., Hermidas, S. (2011). [http://journals.uplb.edu.ph/index.php/ALS/article/view/693/636 &quot;Prey composition in the Persian leopard distribution range in Iran&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131227070515/http://journals.uplb.edu.ph/index.php/ALS/article/view/693/636 |date=2013-12-27 }}. ''Asia Life Sciences Supplement''. '''7''': 19–30.&lt;/ref&gt;

===বিলুপ্ত হৈ যোৱা প্ৰাণী===

*হিমযুগৰ পাছৰ পৰ্য্যায়ত ইৰাণৰ স্থানীয়ভাৱে থকা গুহা হায়েনা (ৱাজমেহ গুহাৰ দৰে স্থানত পোৱা জীৱাশ্মৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত) অজ্ঞাত তাৰিখত বিলুপ্ত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Mashkour |first=M. |last2=Monchot |first2=H. |last3=Trinkaus |first3=E. |last4=Reyss |first4=J.‐L. |last5=Biglari |first5=F. |last6=Bailon |first6=S. |last7=Heydari |first7=S. |last8=Abdi |first8=K. |date=2009 |title=Carnivores and their prey in the Wezmeh Cave (Kermanshah, Iran): a Late Pleistocene refuge in the Zagros |journal=International Journal of Osteoarchaeology |volume=19 |issue=6 |pages=678–694 |doi=10.1002/oa.997}}&lt;/ref&gt;

*হিমযুগৰ শেষত ইৰাণৰ স্থানীয়ভাৱে থকা চিকুণ নাকৰ গঁড়টো অজ্ঞাত তাৰিখত বিলুপ্ত হৈছিল।&lt;ref name=:0/&gt;

*ইউৰোপীয় বন্য গাধ; ইৰাণত ইয়াৰ প্ৰাচীন অভিলেখ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২য় সহস্ৰাব্দৰপৰা।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite journal |last=Özkan |first=M. |last2=Gürün |first2=K. |last3=Yüncü |first3=E. |last4=Vural |first4=K. B. |last5=Atağ |first5=G. |last6=Akbaba |first6=A. |last7=Fidan |first7=F. R. |last8=Sağlıcan |first8=E. |last9=Altınışık |first9=Ezgi N. |last10=Koptekin |first10=D. |last11=Pawłowska |first11=K. |last12=Hodder |first12=I. |last13=Adcock |first13=S. E. |last14=Arbuckle |first14=B. S. |last15=Steadman |first15=S. R. |date=2024 |title=The first complete genome of the extinct European wild ass (''Equus hemionus hydruntinus'') |journal=Molecular Ecology |volume=33 |issue=14 |doi=10.1111/mec.17440 |doi-access=free|hdl=11511/110286 |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

*ছিৰিয়াৰ হাতী প্ৰজাতিয়ে দক্ষিণ ইৰাণত ঘূৰি ফুৰিছিল, আৰু তাত প্ৰাচীন কালত বিলুপ্ত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;iucn, Syrian elephant&quot;&gt;{{Cite iucn |author1=Choudhury, A. | author2=Lahiri Choudhury, D.K. |author3=Desai, A. |author4=Duckworth, J.W. | author5 = Easa, P.S. |author6=Johnsingh, A.J.T. | author7=Fernando, P. |author8=Hedges, S. |author9=Gunawardena, M. |author10=Kurt, F. |title=''Elephas maximus'' |article-number=e.T7140A12828813 |date=2008}}&lt;/ref&gt;

*এছিয়াটিক সিংহৰ ৰেকৰ্ড কেৱল ইৰাণৰ খোজেস্তান আৰু ফাৰ্চ প্ৰদেশতহে পোৱা যায়। ১৯৫৭ চনত ইয়াক শেষবাৰৰ বাবে ডেজ নদী উপত্যকাত দেখা গৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=Khosravifard, S. |author2=Niamir, A. |title=The lair of the lion in Iran |year=2016 |journal=Cat News |issue=Special Issue 10 |pages=14–17}}&lt;/ref&gt; ১৯৭০ চনত আৰ্জান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক পুনৰ প্ৰৱৰ্তনৰ স্থান হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=Humphreys1999&gt;{{cite book |author=Humphreys, P. |author2=Kahrom, E. |year=1999 |url=https://books.google.com/books?id=esV0hccod0kC&amp;pg=PP1 |title=Lion and Gazelle: The Mammals and Birds of Iran |publisher=Images Publishing |location=Avon |isbn=0-9513977-6-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Firouz05/&gt;

*১৯৬০ চনৰ আগতে কাস্পিয়ান সাগৰৰ আশে-পাশে থকা উত্তৰ অঞ্চল আৰু ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিকৰ ট্ৰেন্সককেচিয়ান আৰু তুৰ্কেষ্টান অঞ্চলত কেছপিয়ান বাঘ পোৱা গৈছিল। ইৰাণত এই বাঘটো শেষবাৰৰ বাবে দেখা পোৱা গৈছিল ১৯৫৮ চনত গোলেষ্টান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত। &lt;ref name=Geptner1972&gt;{{cite book |author=Geptner, V. G. |author2=Sludskij, A. A. |orig-date=1972 |year=1992 |title=Mlekopitajuščie Sovetskogo Soiuza. Moskva: Vysšaia Škola |trans-title=Mammals of the Soviet Union. Volume II, Part 2. Carnivora (Hyaenas and Cats) |publisher=Smithsonian Institution and the National Science Foundation |location=Washington DC |chapter=Tiger |chapter-url=https://archive.org/stream/mammalsofsov221992gept#page/94/mode/2up |pages=95–202}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Humphreys1999/&gt;&lt;ref name=Firouz05/&gt;

==তথ্যৰ উৎস==
{{Reflist}}

== গ্ৰন্থতালিকা ==
* [[Karl Heinz Rechinger|Rechinger, Karl Heinz]], et al. (1963–2015). ''[[Flora Iranica]].'' 181 parts. Graz: Akademische Druck- u. Verlagsanstalt.

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://iranicaonline.org/articles/fauna-i Fauna of Persia], ''Encyclopædia Iranica''
* [https://www.doe.ir/portal/home/?140762/english-news Department of Environment of Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241202135731/https://www.doe.ir/portal/home/?140762/english-news |date=2024-12-02 }}
* [https://persian-leopard.com/ Asian Leopard Specialist Society, Iran: Research, Conservation and Management] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260207065931/https://persian-leopard.com/ |date=2026-02-07 }}
* [https://floraofiran.net/ Flora of Iran by Pr Ahmad Ghahreman]
* [http://www.flora-iran.com Flora of Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210414085806/http://flora-iran.com/ |date=2021-04-14 }}
* [https://www.wildlife.ir/en/ Iranian Cheetah Society (ICS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251205054359/https://www.wildlife.ir/en/ |date=2025-12-05 }}
* [https://docs.google.com/viewer?a=v&amp;pid=explorer&amp;chrome=true&amp;srcid=0B7Vwy9iDuZifNjliMzYzNTQtZWFjYy00ODgzLWJkNWQtZmY4ZTUzOTY1MTc2&amp;hl=en Status of the Persian Leopard in Iran]
* [https://www.museum.ie/en-IE/Collections-Research/Collection/Documentation-Discoveries/Artefact/Persian-Lioness/244bd648-dd5e-4734-9fda-3d716eeafbbe Skin of a Persian lioness, belonging to an endangered subspecies of lions, brought to Dublin by King Edward VII in 1902.]
{{Asia in topic|বন্যপ্ৰাণী}}

[[শ্ৰেণী:বন্যপ্ৰাণী]]
[[শ্ৰেণী:ইৰান]]</text>
      <sha1>rfj7csdfogxlqxggttu4yqinq3co7pl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চাৰহ মিচিং</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136874</id>
    <revision>
      <id>611668</id>
      <parentid>611017</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:22:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9809" sha1="58r0wl57qfc3g8bhmg4671n9d4aqjka" xml:space="preserve">{{unreferenced}}{{Infobox settlement
| name = চাৰহ মিচিং &lt;br/&gt;Charoh Mising
| settlement_type = গাঁও
| image_skyline = Charoh Mising from Dergaon- April 2026.jpg
| pushpin_map = India Assam
| pushpin_map_caption = [[অসম]]ত চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ অৱস্থান
| pushpin_label_position = left
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = [[ভাৰত]]
| subdivision_type1 = ৰাজ্য
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = জিলা
| subdivision_name2 = [[গোলাঘাট জিলা]]
| population_total = 1000ৰ অধিক
| population_as_of = ২০১১
| postal_code = 785614
| registration_plate = AS-05
}}

'''চাৰহ মিচিং ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী:]] Charoh Mising)''' [[অসম]]ৰ [[গোলাঘাট জিলা]]ৰ [[দেৰগাঁও]]ৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ১০৪ নং দেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি আৰু ১০ নং কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্ভুক্ত। &lt;ref&gt;https://nregastrep.nic.in/Netnrega/writereaddata/citizen_out/WA_0414001_0414001003_WH_9010199999.html{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== নামকৰণ ==
এই গাঁওখনত বাস কৰা [[মিচিং]]সকলৰ ভিতৰত ''চাৰহ'' উপাধিৰ মানুহ অধিক থকা বাবে গাঁওখনৰ নাম ''চাৰহ মিচিং'' হিচাপে নামকৰণ কৰা হয় বুলি স্থানীয় লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। &lt;ref&gt;তথ্যদাতা : আনন্দ মোহন মিলি, বয়স: ৪৯&lt;/ref&gt;

== ভৌগোলিক বিৱৰণ ==
ইয়াৰ চাৰিসীমা― পূবে যোৰহাট জিলা; পশ্চিমে বোকাখাত; উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু দক্ষিণে ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। ই দেৰগাঁও চাৰিআলিৰপৰা ৯ কিলোমিটাৰ আৰু ৰঙামাটিৰপৰা ৬ কিলোমিটাৰ উত্তৰত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ মাজেৰে [[দিচৈ নদী]] বৈ গৈছে।গাঁওখন দেৰগাঁও উত্তৰ উন্নয়ন খণ্ডৰ পশ্চিম ব্ৰহ্মপুত্ৰ গাঁও পঞ্চায়তৰ অন্তৰ্গত।&lt;ref&gt;https://nregastrep.nic.in/netnrega/asset_report_dtl.aspx?lflag=eng&amp;state_name=ASSAM&amp;state_code=04&amp;district_name=GOLAGHAT&amp;district_code=0414&amp;block_name=DERGAON%20NORTH&amp;block_code=&amp;panchayat_name=PACHIM%20BRAHAMAPUTRA&amp;panchayat_code=0414001003&amp;fin_year=2025-2026&amp;source=&amp;Digest=q8WDjMftuILaZksdv/61cw{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ক্ৰমিক নং 504, আহৰণ কৰা হৈছে&lt;/ref&gt;

== যাতায়াত ==
&lt;mapframe latitude=&quot;30&quot; longitude=&quot;0&quot; zoom=&quot;2&quot; width=&quot;303&quot; height=&quot;230&quot;&gt;{
 &quot;type&quot;: &quot;FeatureCollection&quot;,
 &quot;features&quot;: [
 {
 &quot;type&quot;: &quot;Feature&quot;,
 &quot;properties&quot;: {},
 &quot;geometry&quot;: {
 &quot;type&quot;: &quot;Point&quot;,
 &quot;coordinates&quot;: [ 93.89799, 26.725044 ]
 }
 }
 ]
}&lt;/mapframe&gt;
[[দেৰগাঁও]] চহৰৰ পৰা চাৰহ মিচিং গাঁৱলৈ যাব পৰা যাতায়াত ব্যৱস্থা আছে।

== সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি ==
গাঁওখনৰ মিচিং লোকসকলে প্ৰধানকৈ চাংঘৰ সাজি বাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, ইটা, চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। গাঁৱখনৰ বেছিভাগ লোকেই কৃষি আৰু বেহা-বেপাৰ কৰি অৰ্থোপাৰ্জন কৰে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পোহাৰ পৰম্পৰা আছে। দৈনন্দিন জীৱনত বিভিন্ন সকাম-নিকাম, বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আৰু লগতে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে তেওঁলোকৰ থলুৱা পানীয় [[আপং]] (নগিন আপং আৰু প:ৰ: আপং) প্ৰস্তত কৰে। এই মিচিং গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ পাগ্‌ৰ ফৈদৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত মিলি, চাৰহ, পাওঁ, মৰাং এইকেইটা মিচিং উপাধিৰ মানুহ দেখিবলৈ পোৱা যায়। ঘৰুৱা জীৱনত তেওঁলোকে মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে পাৰস্পৰিক যোগাযোগৰ ক্ষেত্ৰত [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনত প্ৰায় এহেজাৰৰ ওপৰত জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে ৯৯ শতাংশই অনুসূচীত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনগোষ্ঠীৰ লোক।

== উৎসৱ-পাৰ্ৱণ ==
মিচিং জনগোষ্ঠীৰ এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ [[আলি আঃয়ে লৃগাং]] আৰু [[পঃৰাগ]] উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত নানান পূজা-পাতল, যেনে [[দবুৰ পূজা]] আদি পালন কৰে।

== অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান ==
চাৰহ মিচিং গাঁৱত দুটা [[নামঘৰ]] (Ríkkong  আৰু Rígdum), এটা মুৰং অকুম, এখন প্ৰথমিক বিদ্যালয়,&lt;ref&gt;https://schools.org.in/golaghat/18180305604/chara-mising-lps.html আহৰণ কৰা হৈছে&lt;/ref&gt; এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়, এখন উচ্চ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয়, তিনিটা অংগনবাড়ি কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (Charoh Mising Lolat Youth Club) আছে।&lt;ref&gt;https://rfsfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/rfs_finance_uneecopscloud_com_oid_75/portlet/level_1/files/ngo_registered_for_the_year_2017-18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240909005359/https://rfsfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/rfs_finance_uneecopscloud_com_oid_75/portlet/level_1/files/ngo_registered_for_the_year_2017-18.pdf |date=2024-09-09 }} আহৰণ কৰা হৈছে। পৃ,৬০ ১৬ মে', ২০২৬&lt;/ref&gt;

== চিত্ৰ বীথিকা ==
&lt;gallery&gt;
চিত্ৰ:Sunset view at Charoh Mising Village,Dergaon, Assam.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ সূৰ্যাস্ত
চিত্ৰ:The Girls High School located in Charoh Mising Village.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱত অৱস্থিত শ্বহীদ স্মৃতি খকন্দগুৰি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়
চিত্ৰ:Jurki, a fishing tool used in Charoh Mising Village, Assam.jpg|জুৰকি, চাৰহ মিচিং গাঁৱত ব্যৱহৃত এবিধ মাছ ধৰা সঁজুলি
চিত্ৰ:A view of Ali Ayé Lígang celebrated in Charoh Mising Village.jpg|গাঁওখনত উদযাপিত আলি আ:য়ে লৃগাঙৰ দৃশ্য
চিত্ৰ:Taléng okum Charoh Mising, Dergaon, Assam.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱত এটি চাংঘৰৰ ভিতৰৰ দৃশ্য
চিত্ৰ:Fishing in the Disoi River at Charoh Mising Village, Assam, India.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ মাজেৰে বৈ যোৱা দিচৈ নদীত মাছ ধৰি থকা অৱস্থাত
চিত্ৰ:View of the Disoi River at Charoh Mising Village, Assam, India.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱত দিচৈ নদীৰ দৃশ্য
চিত্ৰ:A girl in traditional Mising attire in a crop field in Charoh Mising, Dergaon, Assam.jpg|গাঁওখনৰ এখন পথাৰত পৰম্পৰাগত সাজেৰে এগৰাকী যুৱতী
চিত্ৰ:Ploughing the land in Charoh Mising, Dergaon, Assam, India.jpg|আধুনিক সৰু যন্ত্ৰৰ দ্বাৰা মাটি চহ কৰাৰ দৃশ্য
&lt;/gallery&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}} 

[[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]]
[[শ্ৰেণী:গোলাঘাট জিলা]]</text>
      <sha1>58r0wl57qfc3g8bhmg4671n9d4aqjka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চহৰ দোলাতচাহী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136943</id>
    <revision>
      <id>611660</id>
      <parentid>608509</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T08:41:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12361" sha1="kls8bsqx92xdu514f00ap4a2biaplpy" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = চহৰ দোলাতচাহী
| image = Dolatshahi.jpg
| caption = ২০১৮ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত দোলাতচাহী
| native_name = سحر دولتشاهی
| native_name_lang = Fa
| birth_name = 
| birth_date = {{Birth date and age|1979|10|08}}
| birth_place = [[তেহৰান]], [[ইৰান]]
| death_date = 
| death_place = 
| alma_mater = চুৰে বিশ্ববিদ্যালয়&lt;br&gt;আজাদ বিশ্ববিদ্যালয়
| height = 
| occupation = অভিনেত্ৰী
| spouse = {{marriage|ৰামবদ জাভান|2008|2014|reason=div.}}
| children = 
| years_active = ১৯৯১–বৰ্তমান
| relatives = 
}}
'''চহৰ দোলাতচাহী''' ([[ফাৰ্চী]]: سحر دولتشاهی; জন্ম: ৮ অক্টোবৰ ১৯৭৯) এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। তেওঁ মূলতঃ ''আইচ এজ'' (২০১৫), ''ইস্তানবুল জংচন'' (২০১৮), ''দা ফ্ৰগ'' (২০২০-২০২১), ''আই ৱাণ্ট টু লাইভ'' (২০২১) আৰু ''ভাইপাৰ অৱ তেহৰান'' (২০২৪) আদি ছবি আৰু ধাৰাবাহিকত কৰা অভিনয়ৰ বাবে পৰিচিত। তেওঁ দুটাকৈ ক্ৰীষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা আৰু ইৰানৰ ফিল্ম ক্ৰিটিকচ এণ্ড ৰাইটাৰ্চ এছ'চিয়েশ্যন বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে।

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
চহৰ দোলাতচাহীৰ জন্ম ১৯৭৯ চনৰ ৮ অক্টোবৰত তেহৰানত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;زندگینامه سحر دولتشاهی&quot;&gt;{{Cite news |title=زندگینامه سحر دولتشاهی |url=https://mosalasonline.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212141156/https://mosalasonline.com |archive-date=2022-12-12 |access-date=2025-06-11 |work=پایگاه خبری تحلیلی مثلث {{!}} درک تازه ای از واقعیت |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=iranian Movie DataBase |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924143802/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |archive-date=2015-09-24 |access-date=2025-06-11 |website=www.sourehcinema.com |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924143802/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; সৰুৰেপৰাই তেওঁ লাইফগাৰ্ড আৰু প্ৰশিক্ষকৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰিছিল আৰু প্ৰায়েই মাতৃৰ সৈতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতালৈ গৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |title=گفت و گو با سحر دولتشاهی درباره مدرسه، کودکی و لایف استایل |url=https://www.entekhab.ir/fa/news/376660/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215113622/https://www.entekhab.ir/fa/news/376660/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84 |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |website=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |language=fa-IR}}&lt;/ref&gt; প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ ৰাসায়নিক অভিযান্ত্ৰিক (কেমিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং) অধ্যয়ন কৰিছিল যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত পাঠ্যক্ৰমৰপৰা অব্যাহতি লয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; তেওঁ চুৰে বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা নাট্য সাহিত্যৰ স্নাতক ডিগ্ৰী আৰু আজাদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ফৰাচী অনুবাদ বিভাগত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title= |url=https://www.pishkhan.com/Archive/1399/07/13990716/MardomSalari7797111100114495554119358.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215113618/https://www.pishkhan.com/Archive/1399/07/13990716/MardomSalari7797111100114495554119358.pdf |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |website=www.pishkhan.com |archivedate=2022-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221215113618/https://www.pishkhan.com/Archive/1399/07/13990716/MardomSalari7797111100114495554119358.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

'''পৰিয়াল'''

তেওঁৰ মাতৃ চুইমিং ফেডাৰেচনৰ উপ-সভানেত্ৰী আৰু শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অনুষদৰ সদস্য, আনহাতে পিতৃ এজন যান্ত্ৰিক অভিযন্তা (মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰ)। তেওঁৰ নাসিম নামৰ এগৰাকী ভগ্নী আৰু ৰুজবেহ নামৰ এজন ভাতৃ আছে।&lt;ref name=&quot;زندگینامه سحر دولتشاهی&quot;/&gt; ৰুজবেহ শ্বহীদ বেহেষ্টী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতক আৰু কানাডাৰপৰা কম্পিউটেচনেল ষ্টাডিজত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীধাৰী, আনহাতে নাসিমে তেহৰান বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰি বাৰ্লিনত পুৰাতত্ত্ব বিষয়ত পিএইচডি কৰিছে। দোলাতচাহী পৰিয়ালটো কাজাৰ ৰাজবংশৰ দোলাতচাহী বংশৰ বংশধৰ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=سی نت {{!}} بیوگرافی سحر دولتشاهی - Sahar Dolatshahi |url=http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919083300/http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191 |archive-date=2020-09-19 |access-date=2025-06-11 |website=cinetmag.com |archivedate=2020-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200919083300/http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
২০০৯ চনৰ ১৭ মাৰ্চত দোলাতচাহীয়ে ৰামবদ জাভানৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়, যাক তেওঁ থিয়েটাৰৰ জৰিয়তে লগ পাইছিল। অৱশ্যে ২০১৪ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=بیوگرافی سحر دولتشاهی از دیروز تا امروز +تصاویر |url=https://eghtesadonline.com |access-date=2025-06-11 |website=fa |language=fa}}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ ৮ অক্টোবৰত ইমাম খোমেইনী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰত ইৰানলৈ প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰাৰ সময়ত আলি দায়ী, হোমায়ুন চাজৰিয়ান আৰু দোলাতচাহীৰ পাছপ’ৰ্ট সাময়িকভাৱে জব্দ কৰাৰ বাতৰিয়ে সংবাদ মাধ্যমত বিশেষ চৰ্চা লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=در نقد ضبط پاسپورت همایون شجریان |url=https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1384985-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120703/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1384985-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |work=خبرگزاری برنا |language=fa |archivedate=2022-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221215120703/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1384985-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-10-10 |title=تحویل پاسپورت علی دایی، شجریان و دولتشاهی با پیگیری دولت |url=https://irna.ir |access-date=2025-06-11 |website=ایرنا |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=فردا |first=رادیو |title=خانه سینما: صد نفر از هنرمندان ایران بازداشت یا ممنوع الخروج شده‌اند |url=https://www.radiofarda.com/a/iranian-artists-arrested-by-100/32129584.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125060913/https://www.radiofarda.com/a/iranian-artists-arrested-by-100/32129584.html |archive-date=2022-11-25 |access-date=2025-06-11 |work=رادیو فردا |language=fa}}&lt;/ref&gt; ২০২৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত আদেল ফেৰদৌচিপুৰৰ সৈতে হোৱা এটা সাক্ষাৎকাৰত হোমায়ুন চাজৰিয়ানে নিশ্চিত কৰে যে তেওঁ আৰু দোলাতচাহী এক প্ৰেমৰ সম্পৰ্কত আছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |date= |title=واکنش سحر دولتشاهی به خشونت جنسی علیه زنان |url=https://jamejamonline.ir/fa/news/972993/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215121210/https://jamejamonline.ir/fa/news/972993/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |website=jamejamonline.ir |language=fa-IR}}&lt;/ref&gt; ২০২৫-২০২৬ চনৰ ইৰানৰ চৰকাৰী বিৰোধী প্ৰতিবাদক চৰকাৰে দমন কৰাৰ প্ৰতিবাদত দোলাতচাহীয়ে ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বৰ্জন কৰিছিল।&lt;ref&gt;https://www.iranintl.com/202602139001&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category|Sahar Dolatshahi}}
* {{IMDb name|2359097}}
* {{instagram|sahardolatshahi}}

[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>kls8bsqx92xdu514f00ap4a2biaplpy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>অচিন্ত্য বৰুৱা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136948</id>
    <revision>
      <id>611694</id>
      <parentid>608699</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:03:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JyotiPN</username>
        <id>22102</id>
      </contributor>
      <comment>(edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]])</comment>
      <origin>611694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5316" sha1="t69z47awd9cvqkqq4m542gbnsf2hshr" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = অচিন্ত্য বৰুৱা
| native_name = মঞ্জু
| native_name_lang =
| image = Manju Barua.jpg
| image_size =150px
| alt =
| caption =&lt;small&gt;মঞ্জু বৰুৱাৰ ফাইল ফটো&lt;small&gt;
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date|1952|01|23}} 
| birth_place = 
| death_date = {{Death date and age|2026|05|18|1952|01|23}} 
| death_place =
| residence = 
| nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
| other_names =
| citizenship = {{flag|India}}
| education = 
| occupation = উদ্যোগী
| years_active =
| employer =
| organization = 
| known_for = ইক’ টুৰিজিম
| notable_works = ৱাইল্ড গ্ৰাছ ৰিজৰ্ট
| style =
| influences =
| influenced =
| home_town = 
| religion = [[হিন্দু]]
| spouse = 
| partner =
| children =
| parents = [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] (পিতৃ)&lt;br /&gt;শান্তি ছায়া বৰুৱা (মাতৃ)
| awards = 
| signature =
| signature_alt =
| signature_size =
| website =
}}

'''অচিন্ত্য বৰুৱা''' ({{lang-en|Achintya Baruah}}) [[অসম| অসমৰ]] এগৰাকী উদ্যোগপতি আৰু পৰিৱেশ সংৰক্ষক। তেওঁ অসম ইক’ টুৰিজিমৰ এগৰাকী বাটকটীয়া আছিল। মানুহৰ মাজত মঞ্জু দা ৰূপে জনপ্ৰিয় বৰুৱাই বহনক্ষম পৰ্যটন আৰু সংৰক্ষণ ক্ষেত্ৰত অৱদান আগবঢ়াই আহিছিল। কাজিৰঙাত ''ৱাইল্ড গ্ৰাছ'' নামে এটি পৰিৱেশ অনুকূল ৰিজৰ্ট আৰম্ভ কৰি তেওঁ [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান|কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক]] বিশ্ব মানচিত্ৰত এটি স্থান দিয়াত আগভাগ লৈছিল। বৰুৱা অসমৰ প্ৰখ্যাত সাহিত্যিক [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ পুত্ৰ।&lt;ref name=&quot;India Today&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-eco-tourism-pioneer-achintya-barua-passes-away-at-74-1393903-2026-05-18 | title=Assam eco-tourism pioneer Achintya Barua passes away at 74 | publisher=https://www.indiatodayne.in | date=May 18, 2026 | accessdate=20 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==জন্ম আৰু শিক্ষা==


==কৰ্মজীৱন==
১৯৯০ চনত তেওঁ দেশী-বিদেশী পৰ্যটকৰ বাবে কাজিৰঙাৰ বছাগাঁৱত কাজিৰঙাৰ প্ৰথমখন ৰিজৰ্ট ''ৱাইল্ড গ্ৰাছ'' স্থাপন কৰি কাজিৰঙাক বিশ্ব মানচিত্ৰত এক বিশেষ স্থান প্ৰদান কৰাত অৰিহণা যোগায়।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://thecriticalscript.com/article-details/achintya-baruah-who-put-kaziranga-on-the-world-map | title=অচিন্ত্য বৰুৱা কাজিৰঙাক বিশ্ব মানচিত্ৰত স্থান দিয়া এগৰাকী প্ৰকৃতিপ্ৰেমী। | publisher=https://thecriticalscript.com | date=5 June 2026 | accessdate=10 June 2026}}&lt;/ref&gt;২০০৭ চনৰপৰা তেওঁ কাজিৰঙাৰ [[মাউত]]সকলক একগোট কৰি প্ৰতিবছৰে ৩০ এপ্ৰিলৰ দিনটোত তেওঁলোকক সম্বৰ্ধনা জনাবৰ বাবে এটি অনুষ্ঠান পাতিছিল। তেওঁক কাজিৰঙা পৰ্যটনৰ বাটকটীয়া বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.kazirangalive.in/2026/05/17/kaziranga-news-3/ | title=কাজিৰঙা পৰ্যটনৰ বাটকটীয়া অচিন্ত্য কুমাৰ বৰুৱা (মঞ্জু বৰুৱা)ৰ দেহাৱসান | publisher=https://www.kazirangalive.in | date=17 May 2026 | accessdate=10 June 2026}}&lt;/ref&gt;

==মৃত্যু==
বোকাখাট চিকিৎসালয়লৈ চিকিৎসাৰ বাবে নিয়া অৱস্থাত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ৭৪ বছৰ।&lt;ref name=&quot;আসাম ট্ৰিবিউন&quot;&gt;{{cite web | url=https://assamtribune.com/assam/assam-eco-tourism-pioneer-achintya-barua-passes-away-at-74-1611756 | title=Assam eco-tourism pioneer Achintya Barua passes away at 74 | publisher=https://assamtribune.com | date=18 May 2026 | accessdate=10 June 2026}}&lt;/ref&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==
{{ৰেফলিষ্ট}}

[[শ্ৰেণী:অসমীয়া]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া উদ্যোগী]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>t69z47awd9cvqkqq4m542gbnsf2hshr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611695</id>
      <parentid>611694</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:03:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JyotiPN</username>
        <id>22102</id>
      </contributor>
      <origin>611695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5316" sha1="7egxi9a71oy8ztlsb1kgrktkl9kzun4" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = অচিন্ত্য বৰুৱা
| native_name = মঞ্জু
| native_name_lang =
| image = Manju Barua.jpg
| image_size =250px
| alt =
| caption =&lt;small&gt;মঞ্জু বৰুৱাৰ ফাইল ফটো&lt;small&gt;
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date|1952|01|23}} 
| birth_place = 
| death_date = {{Death date and age|2026|05|18|1952|01|23}} 
| death_place =
| residence = 
| nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
| other_names =
| citizenship = {{flag|India}}
| education = 
| occupation = উদ্যোগী
| years_active =
| employer =
| organization = 
| known_for = ইক’ টুৰিজিম
| notable_works = ৱাইল্ড গ্ৰাছ ৰিজৰ্ট
| style =
| influences =
| influenced =
| home_town = 
| religion = [[হিন্দু]]
| spouse = 
| partner =
| children =
| parents = [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] (পিতৃ)&lt;br /&gt;শান্তি ছায়া বৰুৱা (মাতৃ)
| awards = 
| signature =
| signature_alt =
| signature_size =
| website =
}}

'''অচিন্ত্য বৰুৱা''' ({{lang-en|Achintya Baruah}}) [[অসম| অসমৰ]] এগৰাকী উদ্যোগপতি আৰু পৰিৱেশ সংৰক্ষক। তেওঁ অসম ইক’ টুৰিজিমৰ এগৰাকী বাটকটীয়া আছিল। মানুহৰ মাজত মঞ্জু দা ৰূপে জনপ্ৰিয় বৰুৱাই বহনক্ষম পৰ্যটন আৰু সংৰক্ষণ ক্ষেত্ৰত অৱদান আগবঢ়াই আহিছিল। কাজিৰঙাত ''ৱাইল্ড গ্ৰাছ'' নামে এটি পৰিৱেশ অনুকূল ৰিজৰ্ট আৰম্ভ কৰি তেওঁ [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান|কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক]] বিশ্ব মানচিত্ৰত এটি স্থান দিয়াত আগভাগ লৈছিল। বৰুৱা অসমৰ প্ৰখ্যাত সাহিত্যিক [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ পুত্ৰ।&lt;ref name=&quot;India Today&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-eco-tourism-pioneer-achintya-barua-passes-away-at-74-1393903-2026-05-18 | title=Assam eco-tourism pioneer Achintya Barua passes away at 74 | publisher=https://www.indiatodayne.in | date=May 18, 2026 | accessdate=20 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==জন্ম আৰু শিক্ষা==


==কৰ্মজীৱন==
১৯৯০ চনত তেওঁ দেশী-বিদেশী পৰ্যটকৰ বাবে কাজিৰঙাৰ বছাগাঁৱত কাজিৰঙাৰ প্ৰথমখন ৰিজৰ্ট ''ৱাইল্ড গ্ৰাছ'' স্থাপন কৰি কাজিৰঙাক বিশ্ব মানচিত্ৰত এক বিশেষ স্থান প্ৰদান কৰাত অৰিহণা যোগায়।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://thecriticalscript.com/article-details/achintya-baruah-who-put-kaziranga-on-the-world-map | title=অচিন্ত্য বৰুৱা কাজিৰঙাক বিশ্ব মানচিত্ৰত স্থান দিয়া এগৰাকী প্ৰকৃতিপ্ৰেমী। | publisher=https://thecriticalscript.com | date=5 June 2026 | accessdate=10 June 2026}}&lt;/ref&gt;২০০৭ চনৰপৰা তেওঁ কাজিৰঙাৰ [[মাউত]]সকলক একগোট কৰি প্ৰতিবছৰে ৩০ এপ্ৰিলৰ দিনটোত তেওঁলোকক সম্বৰ্ধনা জনাবৰ বাবে এটি অনুষ্ঠান পাতিছিল। তেওঁক কাজিৰঙা পৰ্যটনৰ বাটকটীয়া বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.kazirangalive.in/2026/05/17/kaziranga-news-3/ | title=কাজিৰঙা পৰ্যটনৰ বাটকটীয়া অচিন্ত্য কুমাৰ বৰুৱা (মঞ্জু বৰুৱা)ৰ দেহাৱসান | publisher=https://www.kazirangalive.in | date=17 May 2026 | accessdate=10 June 2026}}&lt;/ref&gt;

==মৃত্যু==
বোকাখাট চিকিৎসালয়লৈ চিকিৎসাৰ বাবে নিয়া অৱস্থাত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ৭৪ বছৰ।&lt;ref name=&quot;আসাম ট্ৰিবিউন&quot;&gt;{{cite web | url=https://assamtribune.com/assam/assam-eco-tourism-pioneer-achintya-barua-passes-away-at-74-1611756 | title=Assam eco-tourism pioneer Achintya Barua passes away at 74 | publisher=https://assamtribune.com | date=18 May 2026 | accessdate=10 June 2026}}&lt;/ref&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==
{{ৰেফলিষ্ট}}

[[শ্ৰেণী:অসমীয়া]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া উদ্যোগী]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>7egxi9a71oy8ztlsb1kgrktkl9kzun4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611696</id>
      <parentid>611695</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:31:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JyotiPN</username>
        <id>22102</id>
      </contributor>
      <origin>611696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8501" sha1="3bd0c9e0gehn9zpzxuk7duilsjq2uh6" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = অচিন্ত্য বৰুৱা
| native_name = মঞ্জু
| native_name_lang =
| image = Manju Barua.jpg
| image_size =250px
| alt =
| caption =&lt;small&gt;মঞ্জু বৰুৱাৰ ফাইল ফটো&lt;small&gt;
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date|1952|01|23}} 
| birth_place = 
| death_date = {{Death date and age|2026|05|18|1952|01|23}} 
| death_place =
| residence = 
| nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
| other_names =
| citizenship = {{flag|India}}
| education = 
| occupation = উদ্যোগী
| years_active =
| employer =
| organization = 
| known_for = ইক’ টুৰিজিম
| notable_works = ৱাইল্ড গ্ৰাছ ৰিজৰ্ট
| style =
| influences =
| influenced =
| home_town = 
| religion = [[হিন্দু]]
| spouse = 
| partner =
| children =
| parents = [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] (পিতৃ)&lt;br /&gt;শান্তি ছায়া বৰুৱা (মাতৃ)
| awards = 
| signature =
| signature_alt =
| signature_size =
| website =
}}

'''অচিন্ত্য বৰুৱা''' ({{lang-en|Achintya Baruah}}) [[অসম| অসমৰ]] এগৰাকী উদ্যোগপতি আৰু পৰিৱেশ সংৰক্ষক। তেওঁ অসম ইক’ টুৰিজিমৰ এগৰাকী বাটকটীয়া আছিল। মানুহৰ মাজত মঞ্জু দা ৰূপে জনপ্ৰিয় বৰুৱাই বহনক্ষম পৰ্যটন আৰু সংৰক্ষণ ক্ষেত্ৰত অৱদান আগবঢ়াই আহিছিল। কাজিৰঙাত ''ৱাইল্ড গ্ৰাছ'' নামে এটি পৰিৱেশ অনুকূল ৰিজৰ্ট আৰম্ভ কৰি তেওঁ [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান|কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক]] বিশ্ব মানচিত্ৰত এটি স্থান দিয়াত আগভাগ লৈছিল। বৰুৱা অসমৰ প্ৰখ্যাত সাহিত্যিক [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ পুত্ৰ।&lt;ref name=&quot;India Today&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-eco-tourism-pioneer-achintya-barua-passes-away-at-74-1393903-2026-05-18 | title=Assam eco-tourism pioneer Achintya Barua passes away at 74 | publisher=https://www.indiatodayne.in | date=May 18, 2026 | accessdate=20 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==জন্ম আৰু শিক্ষা==
১৯৫২ চনৰ ২৩ জাবুৱাৰীৰ দিনা অচিন্ত্য বৰুৱাৰ জন্ম হৈছিল। পিতৃ প্ৰখ্যাত সাহিত্যিক আৰু শিক্ষাবিদ [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] আৰু মাতৃ শান্তিছায়া বৰুৱা। [[গুৱাহাটী| গুৱাহাটীৰ]] চেইণ্ট মেৰিজ স্কুলত বৰুৱাৰ বৰুৱাৰ শিক্ষাৰম্ভ হৈছিল। তাৰপাছত তেওঁ [[শ্বিলং| শ্বিলঙৰ]] চেইণ্ট এডমাণ্ড স্কুলত পঢ়া-শুনা কৰে আৰু [[দিল্লী| দিল্লীৰ]] চেইণ্ট ষ্টিফেনচ্‌ কলেজৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;আসাম ট্ৰিবিউন&quot;/&gt;


==কৰ্মজীৱন==
১৯৯০ চনত তেওঁ দেশী-বিদেশী পৰ্যটকৰ বাবে কাজিৰঙাৰ বছাগাঁৱত কাজিৰঙাৰ প্ৰথমখন ৰিজৰ্ট ''ৱাইল্ড গ্ৰাছ'' স্থাপন কৰি কাজিৰঙাক বিশ্ব মানচিত্ৰত এক বিশেষ স্থান প্ৰদান কৰাত অৰিহণা যোগায়।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://thecriticalscript.com/article-details/achintya-baruah-who-put-kaziranga-on-the-world-map | title=অচিন্ত্য বৰুৱা কাজিৰঙাক বিশ্ব মানচিত্ৰত স্থান দিয়া এগৰাকী প্ৰকৃতিপ্ৰেমী। | publisher=https://thecriticalscript.com | date=5 June 2026 | accessdate=10 June 2026}}&lt;/ref&gt;২০০৭ চনৰপৰা বৰুৱাই কাজিৰঙাৰ [[মাউত]]সকলক একগোট কৰি প্ৰতিবছৰে ৩০ এপ্ৰিলৰ দিনটোত তেওঁলোকক সম্বৰ্ধনা জনাবৰ বাবে এটি অনুষ্ঠান পাতিছিল। মঞ্জু বৰুৱাক কাজিৰঙা পৰ্যটনৰ বাটকটীয়া বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.kazirangalive.in/2026/05/17/kaziranga-news-3/ | title=কাজিৰঙা পৰ্যটনৰ বাটকটীয়া অচিন্ত্য কুমাৰ বৰুৱা (মঞ্জু বৰুৱা)ৰ দেহাৱসান | publisher=https://www.kazirangalive.in | date=17 May 2026 | accessdate=10 June 2026}}&lt;/ref&gt; কেৱল পৰিৱেশ সংৰক্ষক আৰু উদ্যোপগপতি ৰূপেই নহয়, এগৰাকী সমাজ সংগঠক ৰূপেও অচিন্ত্য বৰুৱাই আদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ উদ্যোগতেই বৃহত্তৰ কাজিৰঙা অঞ্চলৰ বহু নিবনুৱা যুৱকে তেওঁৰ ৰিজৰ্টত হয় পৰ্যটক গাইড হিচাপে নহয় ৰিজৰ্টৰ কৰ্মচাৰী হিচাপে কাম কৰাৰ সুযোগ পাইছিল। তেওঁৰ পৰামৰ্শ আৰু নিৰ্দেশনাত বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ লগত জড়িত বহুতো কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰা হয়, এনে কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে কাজিৰঙাৰ জনসাধাৰণক আগবাঢ়ি আহি বনাঞ্চল আৰু প্ৰকৃতিৰ সুৰক্ষাৰ বাবে কাম কৰিবলৈ প্ৰেৰণা যোগাবলৈ প্ৰশিক্ষণ আৰু গণ সজাগতা আৰম্ভ হৈছিল। 

অসমৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী প্ৰয়াত হিতেশ্বৰ শইকীয়াক ভাৰত চৰকাৰৰ লগত আলোচনা কৰি বৰুৱাই বহিঃৰাজ্যৰ পৰ্যটকক অসম, বিশেষকৈ কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানলৈ পৰ্যটনৰ বাবে আহিবলৈ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছিল। এই পদেক্ষেপেই বিদেশী পৰ্যটকৰ বাবে অসম আৰু কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান ভ্ৰমণৰ বাট মুকলি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;আসাম ট্ৰিবিউন&quot;/&gt;


==মৃত্যু==
বোকাখাট চিকিৎসালয়লৈ চিকিৎসাৰ বাবে নিয়া অৱস্থাত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ৭৪ বছৰ।&lt;ref name=&quot;আসাম ট্ৰিবিউন&quot;&gt;{{cite web | url=https://assamtribune.com/assam/assam-eco-tourism-pioneer-achintya-barua-passes-away-at-74-1611756 | title=Assam eco-tourism pioneer Achintya Barua passes away at 74 | publisher=https://assamtribune.com | date=18 May 2026 | accessdate=10 June 2026}}&lt;/ref&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==
{{ৰেফলিষ্ট}}

[[শ্ৰেণী:অসমীয়া]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া উদ্যোগী]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>3bd0c9e0gehn9zpzxuk7duilsjq2uh6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611700</id>
      <parentid>611696</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:49:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JyotiPN</username>
        <id>22102</id>
      </contributor>
      <origin>611700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8707" sha1="qnlz3lszn5fzunzx6e2f4vuy2af1ped" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = অচিন্ত্য বৰুৱা
| native_name = মঞ্জু
| native_name_lang =
| image = Manju Barua.jpg
| image_size =250px
| alt =
| caption =&lt;small&gt;মঞ্জু বৰুৱাৰ ফাইল ফটো&lt;small&gt;
| birth_name = অচিন্ত্য কুমাৰ বৰুৱা
| birth_date = {{Birth date|1952|01|23}} 
| birth_place = 
| death_date = {{Death date and age|2026|05|18|1952|01|23}} 
| death_place = [[বোকাখাট]], [[অসম]]
| residence = [[বোকাখাট]]
| nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
| other_names =
| citizenship = {{flag|India}}
| education = স্নাতক
| occupation = উদ্যোগী, সমাজকৰ্মী, পৰিৱেশ কৰ্মী
| years_active =
| employer =
| organization = ৱাইল্ড গ্ৰাছ ৰিজৰ্ট
| known_for = ইক’ টুৰিজিম
| notable_works = 
| style =
| influences =
| influenced =
| home_town = 
| religion = [[হিন্দু]]
| spouse = 
| partner =
| children =
| parents = [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] (পিতৃ)&lt;br /&gt;শান্তি ছায়া বৰুৱা (মাতৃ)
| awards = 
| signature =
| signature_alt =
| signature_size =
| website =
}}

'''অচিন্ত্য বৰুৱা''' ({{lang-en|Achintya Baruah}}) [[অসম| অসমৰ]] এগৰাকী উদ্যোগপতি আৰু পৰিৱেশ সংৰক্ষক। তেওঁ অসম ইক’ টুৰিজিমৰ এগৰাকী বাটকটীয়া আছিল। মানুহৰ মাজত মঞ্জু দা ৰূপে জনপ্ৰিয় বৰুৱাই বহনক্ষম পৰ্যটন আৰু সংৰক্ষণ ক্ষেত্ৰত অৱদান আগবঢ়াই আহিছিল। কাজিৰঙাত ''ৱাইল্ড গ্ৰাছ'' নামে এটি পৰিৱেশ অনুকূল ৰিজৰ্ট আৰম্ভ কৰি তেওঁ [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান|কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক]] বিশ্ব মানচিত্ৰত এটি স্থান দিয়াত আগভাগ লৈছিল। বৰুৱা অসমৰ প্ৰখ্যাত সাহিত্যিক [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ পুত্ৰ।&lt;ref name=&quot;India Today&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-eco-tourism-pioneer-achintya-barua-passes-away-at-74-1393903-2026-05-18 | title=Assam eco-tourism pioneer Achintya Barua passes away at 74 | publisher=https://www.indiatodayne.in | date=May 18, 2026 | accessdate=20 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==জন্ম আৰু শিক্ষা==
১৯৫২ চনৰ ২৩ জাবুৱাৰীৰ দিনা অচিন্ত্য বৰুৱাৰ জন্ম হৈছিল। পিতৃ প্ৰখ্যাত সাহিত্যিক আৰু শিক্ষাবিদ [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] আৰু মাতৃ শান্তিছায়া বৰুৱা। [[গুৱাহাটী| গুৱাহাটীৰ]] চেইণ্ট মেৰিজ স্কুলত বৰুৱাৰ বৰুৱাৰ শিক্ষাৰম্ভ হৈছিল। তাৰপাছত তেওঁ [[শ্বিলং| শ্বিলঙৰ]] চেইণ্ট এডমাণ্ড স্কুলত পঢ়া-শুনা কৰে আৰু [[দিল্লী| দিল্লীৰ]] চেইণ্ট ষ্টিফেনচ্‌ কলেজৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;আসাম ট্ৰিবিউন&quot;/&gt;


==কৰ্মজীৱন==
১৯৯০ চনত তেওঁ দেশী-বিদেশী পৰ্যটকৰ বাবে কাজিৰঙাৰ বছাগাঁৱত কাজিৰঙাৰ প্ৰথমখন ৰিজৰ্ট ''ৱাইল্ড গ্ৰাছ'' স্থাপন কৰি কাজিৰঙাক বিশ্ব মানচিত্ৰত এক বিশেষ স্থান প্ৰদান কৰাত অৰিহণা যোগায়।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://thecriticalscript.com/article-details/achintya-baruah-who-put-kaziranga-on-the-world-map | title=অচিন্ত্য বৰুৱা কাজিৰঙাক বিশ্ব মানচিত্ৰত স্থান দিয়া এগৰাকী প্ৰকৃতিপ্ৰেমী। | publisher=https://thecriticalscript.com | date=5 June 2026 | accessdate=10 June 2026}}&lt;/ref&gt;২০০৭ চনৰপৰা বৰুৱাই কাজিৰঙাৰ [[মাউত]]সকলক একগোট কৰি প্ৰতিবছৰে ৩০ এপ্ৰিলৰ দিনটোত তেওঁলোকক সম্বৰ্ধনা জনাবৰ বাবে এটি অনুষ্ঠান পাতিছিল। মঞ্জু বৰুৱাক কাজিৰঙা পৰ্যটনৰ বাটকটীয়া বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.kazirangalive.in/2026/05/17/kaziranga-news-3/ | title=কাজিৰঙা পৰ্যটনৰ বাটকটীয়া অচিন্ত্য কুমাৰ বৰুৱা (মঞ্জু বৰুৱা)ৰ দেহাৱসান | publisher=https://www.kazirangalive.in | date=17 May 2026 | accessdate=10 June 2026}}&lt;/ref&gt; কেৱল পৰিৱেশ সংৰক্ষক আৰু উদ্যোপগপতি ৰূপেই নহয়, এগৰাকী সমাজ সংগঠক ৰূপেও অচিন্ত্য বৰুৱাই আদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ উদ্যোগতেই বৃহত্তৰ কাজিৰঙা অঞ্চলৰ বহু নিবনুৱা যুৱকে তেওঁৰ ৰিজৰ্টত হয় পৰ্যটক গাইড হিচাপে নহয় ৰিজৰ্টৰ কৰ্মচাৰী হিচাপে কাম কৰাৰ সুযোগ পাইছিল। তেওঁৰ পৰামৰ্শ আৰু নিৰ্দেশনাত বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ লগত জড়িত বহুতো কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰা হয়, এনে কাৰ্যসূচীৰ অংশ হিচাপে কাজিৰঙাৰ জনসাধাৰণক আগবাঢ়ি আহি বনাঞ্চল আৰু প্ৰকৃতিৰ সুৰক্ষাৰ বাবে কাম কৰিবলৈ প্ৰেৰণা যোগাবলৈ প্ৰশিক্ষণ আৰু গণ সজাগতা আৰম্ভ হৈছিল। 

অসমৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী প্ৰয়াত হিতেশ্বৰ শইকীয়াক ভাৰত চৰকাৰৰ লগত আলোচনা কৰি বৰুৱাই বহিঃৰাজ্যৰ পৰ্যটকক অসম, বিশেষকৈ কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানলৈ পৰ্যটনৰ বাবে আহিবলৈ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছিল। এই পদেক্ষেপেই বিদেশী পৰ্যটকৰ বাবে অসম আৰু কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান ভ্ৰমণৰ বাট মুকলি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;আসাম ট্ৰিবিউন&quot;/&gt;


==মৃত্যু==
বোকাখাট চিকিৎসালয়লৈ চিকিৎসাৰ বাবে নিয়া অৱস্থাত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ৭৪ বছৰ।&lt;ref name=&quot;আসাম ট্ৰিবিউন&quot;&gt;{{cite web | url=https://assamtribune.com/assam/assam-eco-tourism-pioneer-achintya-barua-passes-away-at-74-1611756 | title=Assam eco-tourism pioneer Achintya Barua passes away at 74 | publisher=https://assamtribune.com | date=18 May 2026 | accessdate=10 June 2026}}&lt;/ref&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==
{{ৰেফলিষ্ট}}

[[শ্ৰেণী:অসমীয়া]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া উদ্যোগী]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>qnlz3lszn5fzunzx6e2f4vuy2af1ped</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136961</id>
    <revision>
      <id>611666</id>
      <parentid>609782</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:09:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>প্ৰিয়াংকু বৰা</username>
        <id>45871</id>
      </contributor>
      <comment>তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়</comment>
      <origin>611666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10975" sha1="e41aq4inyfxyh9dyqvrfkbhbv1cku21" xml:space="preserve">'''মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] : Madhab Chandra Bora) এগৰাকী অধ্যাপক, গৱেষক আৰু অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ অন্যতম বাটকটীয়া।&lt;ref&gt;ডি আসাম ট্ৰিবিউন | পৃষ্ঠা নং ৪ | ১০ নৱেম্বৰ, ২০০৫&lt;/ref&gt; [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা এগৰাকী লেখক আৰু সুবক্তা ৰূপেও পৰিচিত। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা আছিল এগৰাকী সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ সাধক আৰু অসম সত্ৰ মহাসভাৰ অন্যতম উদ্যোক্তা।  ২০০৪ চনৰ ১৬ নৱেম্বৰ তাৰিখে [[নগাঁও জিলা]]ৰ চামগুৰিত সংঘটিত এক পথ দুৰ্ঘটনাত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;দৈনিক জনমভূমি | প্ৰথম পৃষ্ঠা | ১৭ নৱেম্বৰ, ২০০৪ চন। &lt;/ref&gt; ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ সোঁৱৰণত তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগে প্ৰতি বছৰে আয়োজন কৰি আহিছে স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://assamtribune.com/prof-mc-bora-memorial-oration-held-at-tezpur-university|title=ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান|website=assamtribune com|access-date=2026-05-21}}&lt;/ref&gt; 

{{infobox writer|name=ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা|image=Prof Madhab Chandra Bora.jpg|imagesize=|alt=|caption=|pseudonym=|birth_name=|birth_date=১ মাৰ্চ, ১৯৪৭ চন|birth_place=ডিফলু, নগাঁও, অসম|death_date=১৬ নৱেম্বৰ , ২০০৪|death_place=&lt;nowiki&gt; চামগুৰি, নগাঁও,&lt;/nowiki&gt;[[অসম]]|occupation=অধ্যাপক|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]|ethnicity=|citizenship={{flagicon|India}} [[ভাৰত]]|language=|education=|alma_mater=|period=|genre=|subject=|movement=|notableworks=|spouse=দুৰ্গাময়ী বৰা|partner=|children=|relatives=|influences=|influenced=|awards=|signature=|signature_alt=|website=}}

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ জন্ম হয় ১৯৪৭ চনৰ ১ মাৰ্চ তাৰিখে নগাঁও জিলাৰ ডিফলুত। 

== শিক্ষা জীৱন ==
১৯৬৪ চনত প্ৰথম দহটাৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয় মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা। ১৯৬৯ চনত অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰথম শ্ৰেণীৰ দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰে। ১৯৭১ চনত বেংকৰ প্ৰযুক্তি বিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড মেনেজমেন্ট শাখাত সুখ্যাতিৰে এম ই ডিগ্ৰী লাভ কৰে।  ১৯৮৩ চনত মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই আই আই টি খড়গপুৰৰ পৰা চিষ্টেম ডাইনমিক্স বিষয়ত পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।

== কৰ্ম জীৱন ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয় অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে। পৰৱৰ্তীকালত যোৰহাট জিলাত নতুনকৈ প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰা যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ত এগৰাকী সহ অধ্যাপক হিচাপে ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই যোগদান কৰে।  এইখন শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানতে অসমত প্ৰথমবাৰৰ বাবে কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ এম চি এ পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰাত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ১৯৯৬ চনত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰে।   

== বিবাহ আৰু পৰিয়াল ==
১৪ অক্টোবৰ, ১৯৭৭ চনত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ বিবাহ হয় [[নগাঁও জিলা]]ৰ দীঘলীআটী গাঁৱৰ শুক্লেশ্বৰ ভূঞা আৰু তৰুণী ভূঞাৰ দুহিতা কণ্ঠশিল্পী  দুৰ্গাময়ী ভূঞাৰ সৈতে। বিয়াৰ পাছত দুৰ্গাময়ী ভূঞাই নিজৰ উপাধি সলনি কৰি স্বামীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰে। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা আৰু [[দুৰ্গাময়ী বৰা]]ৰ দুই পুত্ৰ সন্তান ভাস্কৰ বৰা আৰু দীপাংকৰ বৰা। স্বামীৰ সহযোগ আৰু অনুপ্ৰেৰণাত দুৰ্গাময়ী বৰাই শিক্ষকতা, সংগীত সাধনা আৰু অভিনয় জগতখনতো মনোনিৱেশ কৰে। এগৰাকী সংগীত অনুৰাগী ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই পত্নী তথা কণ্ঠশিল্পী দুৰ্গাময়ী বৰাৰ আঠোটা গীতৰ শ্ৰব্য সঁফুৰা ''তোমাৰ বাবে''  প্ৰযোজনা কৰিছিল।  ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা প্ৰযোজিত দুৰ্গাময়ী বৰাৰ শ্ৰব্য চিডি ''তোমাৰ বাবে''  মুক্তিৰ সময়ৰ পৰা প্ৰচুৰ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে।&lt;ref&gt;গ্ৰন্থ : মোৰ গান মোৰ প্ৰাণ | পৃষ্ঠা নং ১০১, ১০২ | লেখক : দুৰ্গাময়ী বৰা | প্ৰথম প্ৰকাশ : ফেব্ৰুৱাৰী, ২০২২ | প্ৰকাশক : জেজি বুকছ, গুৱাহাটী।  &lt;/ref&gt; আৰু 

== সামাজিক জীৱন ==
অধ্যাপনা আৰু গৱেষণাৰ সমান্তৰালকৈ ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা সমাজৰ বিভিন্ন গঠনমূলক কামত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত এগৰাকী সক্ৰিয় ব্যক্তি আছিল।  অসম সত্ৰ মহাসভাৰ পৰীক্ষা পৰিষদৰ সঞ্চালক, যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ ৰূপালী জয়ন্তী সমিতিৰ সম্পাদক, শোণিতপুৰ জিলাৰ নটৰাজম মইনা পাৰিজাতৰ সভাপতি, দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সদস্য, শিলচৰৰ অসম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য, ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদৰ সদস্য, আই ডি বি আইৰ উপদেষ্টা মণ্ডলীৰ সদস্য, অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদৰ সদস্য, অৰুণাচল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ব'ৰ্ড অৱ মেনেজমেন্টৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পি এ চি আৰু বিত্ত সমিতিৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ডীন, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত উপাচাৰ্য আদিৰ লগতে বিভিন্ন সময়ত NAAC, UGC, AICTE আদিৰো সদস্য আছিল। ইয়াৰোপৰি তেখেত Fellow of Institution of Engineers, India, Computer Society of India, Indian Society of Technical Education, System Dynamics Society of India আদি অনুষ্ঠানৰ আজীৱন সদস্য আছিল। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাক ভাৰতৰ চিষ্টেম ডাইনামিক্স আৰু অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ বাটকটীয়া বুলি অভিহিত কৰা হয়।  

== বঁটা, সন্মান আৰু স্বীকৃতি ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ সোঁৱৰণত  তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগে প্ৰতি বছৰে কুইজ প্ৰতিযোগিতা আৰু  স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান আয়োজন কৰি আহিছে।

== তথ্য সংগ্ৰহ ==</text>
      <sha1>e41aq4inyfxyh9dyqvrfkbhbv1cku21</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611671</id>
      <parentid>611666</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>প্ৰিয়াংকু বৰা</username>
        <id>45871</id>
      </contributor>
      <comment>/* শিক্ষা জীৱন */ Content added</comment>
      <origin>611671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11314" sha1="fv7wo7dyvlaxlgywfpsppzq39k12mbq" xml:space="preserve">'''মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] : Madhab Chandra Bora) এগৰাকী অধ্যাপক, গৱেষক আৰু অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ অন্যতম বাটকটীয়া।&lt;ref&gt;ডি আসাম ট্ৰিবিউন | পৃষ্ঠা নং ৪ | ১০ নৱেম্বৰ, ২০০৫&lt;/ref&gt; [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা এগৰাকী লেখক আৰু সুবক্তা ৰূপেও পৰিচিত। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা আছিল এগৰাকী সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ সাধক আৰু অসম সত্ৰ মহাসভাৰ অন্যতম উদ্যোক্তা।  ২০০৪ চনৰ ১৬ নৱেম্বৰ তাৰিখে [[নগাঁও জিলা]]ৰ চামগুৰিত সংঘটিত এক পথ দুৰ্ঘটনাত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;দৈনিক জনমভূমি | প্ৰথম পৃষ্ঠা | ১৭ নৱেম্বৰ, ২০০৪ চন। &lt;/ref&gt; ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ সোঁৱৰণত তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগে প্ৰতি বছৰে আয়োজন কৰি আহিছে স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://assamtribune.com/prof-mc-bora-memorial-oration-held-at-tezpur-university|title=ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান|website=assamtribune com|access-date=2026-05-21}}&lt;/ref&gt; 

{{infobox writer|name=ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা|image=Prof Madhab Chandra Bora.jpg|imagesize=|alt=|caption=|pseudonym=|birth_name=|birth_date=১ মাৰ্চ, ১৯৪৭ চন|birth_place=ডিফলু, নগাঁও, অসম|death_date=১৬ নৱেম্বৰ , ২০০৪|death_place=&lt;nowiki&gt; চামগুৰি, নগাঁও,&lt;/nowiki&gt;[[অসম]]|occupation=অধ্যাপক|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]|ethnicity=|citizenship={{flagicon|India}} [[ভাৰত]]|language=|education=|alma_mater=|period=|genre=|subject=|movement=|notableworks=|spouse=দুৰ্গাময়ী বৰা|partner=|children=|relatives=|influences=|influenced=|awards=|signature=|signature_alt=|website=}}

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ জন্ম হয় ১৯৪৭ চনৰ ১ মাৰ্চ তাৰিখে নগাঁও জিলাৰ ডিফলুত। 

== শিক্ষা জীৱন ==
১৯৬৪ চনত প্ৰথম দহটাৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয় মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা। ১৯৬৯ চনত অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰথম শ্ৰেণীৰ দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰে। ১৯৭১ চনত বেংকৰ প্ৰযুক্তি বিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড মেনেজমেন্ট শাখাত সুখ্যাতিৰে এম ই ডিগ্ৰী লাভ কৰে।  ১৯৮৩ চনত মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই আই আই টি খড়গপুৰৰ পৰা চিষ্টেম ডাইনমিক্স বিষয়ত পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=pankaj&gt;অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ অন্যতম বাটকটীয়া অধ্যাপক ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা|লেখক পংকজ বৰুৱা|মহাজাতি, পৃষ্ঠা নং ৭,১৬ নৱেম্বৰ,২০০৫&lt;/ref&gt;

== কৰ্ম জীৱন ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয় অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে। পৰৱৰ্তীকালত যোৰহাট জিলাত নতুনকৈ প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰা যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ত এগৰাকী সহ অধ্যাপক হিচাপে ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই যোগদান কৰে।  এইখন শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানতে অসমত প্ৰথমবাৰৰ বাবে কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ এম চি এ পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰাত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ১৯৯৬ চনত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰে।   

== বিবাহ আৰু পৰিয়াল ==
১৪ অক্টোবৰ, ১৯৭৭ চনত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ বিবাহ হয় [[নগাঁও জিলা]]ৰ দীঘলীআটী গাঁৱৰ শুক্লেশ্বৰ ভূঞা আৰু তৰুণী ভূঞাৰ দুহিতা কণ্ঠশিল্পী  দুৰ্গাময়ী ভূঞাৰ সৈতে। বিয়াৰ পাছত দুৰ্গাময়ী ভূঞাই নিজৰ উপাধি সলনি কৰি স্বামীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰে। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা আৰু [[দুৰ্গাময়ী বৰা]]ৰ দুই পুত্ৰ সন্তান ভাস্কৰ বৰা আৰু দীপাংকৰ বৰা। স্বামীৰ সহযোগ আৰু অনুপ্ৰেৰণাত দুৰ্গাময়ী বৰাই শিক্ষকতা, সংগীত সাধনা আৰু অভিনয় জগতখনতো মনোনিৱেশ কৰে। এগৰাকী সংগীত অনুৰাগী ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই পত্নী তথা কণ্ঠশিল্পী দুৰ্গাময়ী বৰাৰ আঠোটা গীতৰ শ্ৰব্য সঁফুৰা ''তোমাৰ বাবে''  প্ৰযোজনা কৰিছিল।  ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা প্ৰযোজিত দুৰ্গাময়ী বৰাৰ শ্ৰব্য চিডি ''তোমাৰ বাবে''  মুক্তিৰ সময়ৰ পৰা প্ৰচুৰ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে।&lt;ref&gt;গ্ৰন্থ : মোৰ গান মোৰ প্ৰাণ | পৃষ্ঠা নং ১০১, ১০২ | লেখক : দুৰ্গাময়ী বৰা | প্ৰথম প্ৰকাশ : ফেব্ৰুৱাৰী, ২০২২ | প্ৰকাশক : জেজি বুকছ, গুৱাহাটী।  &lt;/ref&gt; আৰু 

== সামাজিক জীৱন ==
অধ্যাপনা আৰু গৱেষণাৰ সমান্তৰালকৈ ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা সমাজৰ বিভিন্ন গঠনমূলক কামত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত এগৰাকী সক্ৰিয় ব্যক্তি আছিল।  অসম সত্ৰ মহাসভাৰ পৰীক্ষা পৰিষদৰ সঞ্চালক, যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ ৰূপালী জয়ন্তী সমিতিৰ সম্পাদক, শোণিতপুৰ জিলাৰ নটৰাজম মইনা পাৰিজাতৰ সভাপতি, দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সদস্য, শিলচৰৰ অসম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য, ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদৰ সদস্য, আই ডি বি আইৰ উপদেষ্টা মণ্ডলীৰ সদস্য, অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদৰ সদস্য, অৰুণাচল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ব'ৰ্ড অৱ মেনেজমেন্টৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পি এ চি আৰু বিত্ত সমিতিৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ডীন, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত উপাচাৰ্য আদিৰ লগতে বিভিন্ন সময়ত NAAC, UGC, AICTE আদিৰো সদস্য আছিল। ইয়াৰোপৰি তেখেত Fellow of Institution of Engineers, India, Computer Society of India, Indian Society of Technical Education, System Dynamics Society of India আদি অনুষ্ঠানৰ আজীৱন সদস্য আছিল। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাক ভাৰতৰ চিষ্টেম ডাইনামিক্স আৰু অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ বাটকটীয়া বুলি অভিহিত কৰা হয়।  

== বঁটা, সন্মান আৰু স্বীকৃতি ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ সোঁৱৰণত  তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগে প্ৰতি বছৰে কুইজ প্ৰতিযোগিতা আৰু  স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান আয়োজন কৰি আহিছে।

== তথ্য সংগ্ৰহ ==</text>
      <sha1>fv7wo7dyvlaxlgywfpsppzq39k12mbq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611672</id>
      <parentid>611671</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:52:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>প্ৰিয়াংকু বৰা</username>
        <id>45871</id>
      </contributor>
      <comment>/* কৰ্ম জীৱন */ Content added</comment>
      <origin>611672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11334" sha1="tjulnqsrywcrhakp2fi1flnt0qct6xc" xml:space="preserve">'''মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] : Madhab Chandra Bora) এগৰাকী অধ্যাপক, গৱেষক আৰু অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ অন্যতম বাটকটীয়া।&lt;ref&gt;ডি আসাম ট্ৰিবিউন | পৃষ্ঠা নং ৪ | ১০ নৱেম্বৰ, ২০০৫&lt;/ref&gt; [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা এগৰাকী লেখক আৰু সুবক্তা ৰূপেও পৰিচিত। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা আছিল এগৰাকী সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ সাধক আৰু অসম সত্ৰ মহাসভাৰ অন্যতম উদ্যোক্তা।  ২০০৪ চনৰ ১৬ নৱেম্বৰ তাৰিখে [[নগাঁও জিলা]]ৰ চামগুৰিত সংঘটিত এক পথ দুৰ্ঘটনাত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;দৈনিক জনমভূমি | প্ৰথম পৃষ্ঠা | ১৭ নৱেম্বৰ, ২০০৪ চন। &lt;/ref&gt; ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ সোঁৱৰণত তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগে প্ৰতি বছৰে আয়োজন কৰি আহিছে স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://assamtribune.com/prof-mc-bora-memorial-oration-held-at-tezpur-university|title=ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান|website=assamtribune com|access-date=2026-05-21}}&lt;/ref&gt; 

{{infobox writer|name=ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা|image=Prof Madhab Chandra Bora.jpg|imagesize=|alt=|caption=|pseudonym=|birth_name=|birth_date=১ মাৰ্চ, ১৯৪৭ চন|birth_place=ডিফলু, নগাঁও, অসম|death_date=১৬ নৱেম্বৰ , ২০০৪|death_place=&lt;nowiki&gt; চামগুৰি, নগাঁও,&lt;/nowiki&gt;[[অসম]]|occupation=অধ্যাপক|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]|ethnicity=|citizenship={{flagicon|India}} [[ভাৰত]]|language=|education=|alma_mater=|period=|genre=|subject=|movement=|notableworks=|spouse=দুৰ্গাময়ী বৰা|partner=|children=|relatives=|influences=|influenced=|awards=|signature=|signature_alt=|website=}}

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ জন্ম হয় ১৯৪৭ চনৰ ১ মাৰ্চ তাৰিখে নগাঁও জিলাৰ ডিফলুত। 

== শিক্ষা জীৱন ==
১৯৬৪ চনত প্ৰথম দহটাৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয় মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা। ১৯৬৯ চনত অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰথম শ্ৰেণীৰ দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰে। ১৯৭১ চনত বেংকৰ প্ৰযুক্তি বিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড মেনেজমেন্ট শাখাত সুখ্যাতিৰে এম ই ডিগ্ৰী লাভ কৰে।  ১৯৮৩ চনত মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই আই আই টি খড়গপুৰৰ পৰা চিষ্টেম ডাইনমিক্স বিষয়ত পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=pankaj&gt;অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ অন্যতম বাটকটীয়া অধ্যাপক ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা|লেখক পংকজ বৰুৱা|মহাজাতি, পৃষ্ঠা নং ৭,১৬ নৱেম্বৰ,২০০৫&lt;/ref&gt;

== কৰ্ম জীৱন ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয় অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে। পৰৱৰ্তীকালত যোৰহাট জিলাত নতুনকৈ প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰা যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ত এগৰাকী সহ অধ্যাপক হিচাপে ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই যোগদান কৰে।  এইখন শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানতে অসমত প্ৰথমবাৰৰ বাবে কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ এম চি এ পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰাত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ১৯৯৬ চনত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰে।&lt;ref name=pankaj&gt;&lt;/ref&gt;

== বিবাহ আৰু পৰিয়াল ==
১৪ অক্টোবৰ, ১৯৭৭ চনত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ বিবাহ হয় [[নগাঁও জিলা]]ৰ দীঘলীআটী গাঁৱৰ শুক্লেশ্বৰ ভূঞা আৰু তৰুণী ভূঞাৰ দুহিতা কণ্ঠশিল্পী  দুৰ্গাময়ী ভূঞাৰ সৈতে। বিয়াৰ পাছত দুৰ্গাময়ী ভূঞাই নিজৰ উপাধি সলনি কৰি স্বামীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰে। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা আৰু [[দুৰ্গাময়ী বৰা]]ৰ দুই পুত্ৰ সন্তান ভাস্কৰ বৰা আৰু দীপাংকৰ বৰা। স্বামীৰ সহযোগ আৰু অনুপ্ৰেৰণাত দুৰ্গাময়ী বৰাই শিক্ষকতা, সংগীত সাধনা আৰু অভিনয় জগতখনতো মনোনিৱেশ কৰে। এগৰাকী সংগীত অনুৰাগী ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই পত্নী তথা কণ্ঠশিল্পী দুৰ্গাময়ী বৰাৰ আঠোটা গীতৰ শ্ৰব্য সঁফুৰা ''তোমাৰ বাবে''  প্ৰযোজনা কৰিছিল।  ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা প্ৰযোজিত দুৰ্গাময়ী বৰাৰ শ্ৰব্য চিডি ''তোমাৰ বাবে''  মুক্তিৰ সময়ৰ পৰা প্ৰচুৰ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে।&lt;ref&gt;গ্ৰন্থ : মোৰ গান মোৰ প্ৰাণ | পৃষ্ঠা নং ১০১, ১০২ | লেখক : দুৰ্গাময়ী বৰা | প্ৰথম প্ৰকাশ : ফেব্ৰুৱাৰী, ২০২২ | প্ৰকাশক : জেজি বুকছ, গুৱাহাটী।  &lt;/ref&gt; আৰু 

== সামাজিক জীৱন ==
অধ্যাপনা আৰু গৱেষণাৰ সমান্তৰালকৈ ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা সমাজৰ বিভিন্ন গঠনমূলক কামত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত এগৰাকী সক্ৰিয় ব্যক্তি আছিল।  অসম সত্ৰ মহাসভাৰ পৰীক্ষা পৰিষদৰ সঞ্চালক, যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ ৰূপালী জয়ন্তী সমিতিৰ সম্পাদক, শোণিতপুৰ জিলাৰ নটৰাজম মইনা পাৰিজাতৰ সভাপতি, দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সদস্য, শিলচৰৰ অসম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য, ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদৰ সদস্য, আই ডি বি আইৰ উপদেষ্টা মণ্ডলীৰ সদস্য, অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদৰ সদস্য, অৰুণাচল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ব'ৰ্ড অৱ মেনেজমেন্টৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পি এ চি আৰু বিত্ত সমিতিৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ডীন, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত উপাচাৰ্য আদিৰ লগতে বিভিন্ন সময়ত NAAC, UGC, AICTE আদিৰো সদস্য আছিল। ইয়াৰোপৰি তেখেত Fellow of Institution of Engineers, India, Computer Society of India, Indian Society of Technical Education, System Dynamics Society of India আদি অনুষ্ঠানৰ আজীৱন সদস্য আছিল। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাক ভাৰতৰ চিষ্টেম ডাইনামিক্স আৰু অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ বাটকটীয়া বুলি অভিহিত কৰা হয়।  

== বঁটা, সন্মান আৰু স্বীকৃতি ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ সোঁৱৰণত  তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগে প্ৰতি বছৰে কুইজ প্ৰতিযোগিতা আৰু  স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান আয়োজন কৰি আহিছে।

== তথ্য সংগ্ৰহ ==</text>
      <sha1>tjulnqsrywcrhakp2fi1flnt0qct6xc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611673</id>
      <parentid>611672</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>প্ৰিয়াংকু বৰা</username>
        <id>45871</id>
      </contributor>
      <comment>/* সামাজিক জীৱন */ Content added</comment>
      <origin>611673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11355" sha1="pf1onj9lrt8dx0jvp40zcum6al2zula" xml:space="preserve">'''মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] : Madhab Chandra Bora) এগৰাকী অধ্যাপক, গৱেষক আৰু অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ অন্যতম বাটকটীয়া।&lt;ref&gt;ডি আসাম ট্ৰিবিউন | পৃষ্ঠা নং ৪ | ১০ নৱেম্বৰ, ২০০৫&lt;/ref&gt; [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা এগৰাকী লেখক আৰু সুবক্তা ৰূপেও পৰিচিত। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা আছিল এগৰাকী সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ সাধক আৰু অসম সত্ৰ মহাসভাৰ অন্যতম উদ্যোক্তা।  ২০০৪ চনৰ ১৬ নৱেম্বৰ তাৰিখে [[নগাঁও জিলা]]ৰ চামগুৰিত সংঘটিত এক পথ দুৰ্ঘটনাত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;দৈনিক জনমভূমি | প্ৰথম পৃষ্ঠা | ১৭ নৱেম্বৰ, ২০০৪ চন। &lt;/ref&gt; ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ সোঁৱৰণত তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগে প্ৰতি বছৰে আয়োজন কৰি আহিছে স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://assamtribune.com/prof-mc-bora-memorial-oration-held-at-tezpur-university|title=ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান|website=assamtribune com|access-date=2026-05-21}}&lt;/ref&gt; 

{{infobox writer|name=ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা|image=Prof Madhab Chandra Bora.jpg|imagesize=|alt=|caption=|pseudonym=|birth_name=|birth_date=১ মাৰ্চ, ১৯৪৭ চন|birth_place=ডিফলু, নগাঁও, অসম|death_date=১৬ নৱেম্বৰ , ২০০৪|death_place=&lt;nowiki&gt; চামগুৰি, নগাঁও,&lt;/nowiki&gt;[[অসম]]|occupation=অধ্যাপক|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]|ethnicity=|citizenship={{flagicon|India}} [[ভাৰত]]|language=|education=|alma_mater=|period=|genre=|subject=|movement=|notableworks=|spouse=দুৰ্গাময়ী বৰা|partner=|children=|relatives=|influences=|influenced=|awards=|signature=|signature_alt=|website=}}

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ জন্ম হয় ১৯৪৭ চনৰ ১ মাৰ্চ তাৰিখে নগাঁও জিলাৰ ডিফলুত। 

== শিক্ষা জীৱন ==
১৯৬৪ চনত প্ৰথম দহটাৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয় মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা। ১৯৬৯ চনত অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰথম শ্ৰেণীৰ দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰে। ১৯৭১ চনত বেংকৰ প্ৰযুক্তি বিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড মেনেজমেন্ট শাখাত সুখ্যাতিৰে এম ই ডিগ্ৰী লাভ কৰে।  ১৯৮৩ চনত মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই আই আই টি খড়গপুৰৰ পৰা চিষ্টেম ডাইনমিক্স বিষয়ত পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=pankaj&gt;অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ অন্যতম বাটকটীয়া অধ্যাপক ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা|লেখক পংকজ বৰুৱা|মহাজাতি, পৃষ্ঠা নং ৭,১৬ নৱেম্বৰ,২০০৫&lt;/ref&gt;

== কৰ্ম জীৱন ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয় অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে। পৰৱৰ্তীকালত যোৰহাট জিলাত নতুনকৈ প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰা যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ত এগৰাকী সহ অধ্যাপক হিচাপে ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই যোগদান কৰে।  এইখন শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানতে অসমত প্ৰথমবাৰৰ বাবে কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ এম চি এ পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰাত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ১৯৯৬ চনত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰে।&lt;ref name=pankaj&gt;&lt;/ref&gt;

== বিবাহ আৰু পৰিয়াল ==
১৪ অক্টোবৰ, ১৯৭৭ চনত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ বিবাহ হয় [[নগাঁও জিলা]]ৰ দীঘলীআটী গাঁৱৰ শুক্লেশ্বৰ ভূঞা আৰু তৰুণী ভূঞাৰ দুহিতা কণ্ঠশিল্পী  দুৰ্গাময়ী ভূঞাৰ সৈতে। বিয়াৰ পাছত দুৰ্গাময়ী ভূঞাই নিজৰ উপাধি সলনি কৰি স্বামীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰে। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা আৰু [[দুৰ্গাময়ী বৰা]]ৰ দুই পুত্ৰ সন্তান ভাস্কৰ বৰা আৰু দীপাংকৰ বৰা। স্বামীৰ সহযোগ আৰু অনুপ্ৰেৰণাত দুৰ্গাময়ী বৰাই শিক্ষকতা, সংগীত সাধনা আৰু অভিনয় জগতখনতো মনোনিৱেশ কৰে। এগৰাকী সংগীত অনুৰাগী ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই পত্নী তথা কণ্ঠশিল্পী দুৰ্গাময়ী বৰাৰ আঠোটা গীতৰ শ্ৰব্য সঁফুৰা ''তোমাৰ বাবে''  প্ৰযোজনা কৰিছিল।  ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা প্ৰযোজিত দুৰ্গাময়ী বৰাৰ শ্ৰব্য চিডি ''তোমাৰ বাবে''  মুক্তিৰ সময়ৰ পৰা প্ৰচুৰ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে।&lt;ref&gt;গ্ৰন্থ : মোৰ গান মোৰ প্ৰাণ | পৃষ্ঠা নং ১০১, ১০২ | লেখক : দুৰ্গাময়ী বৰা | প্ৰথম প্ৰকাশ : ফেব্ৰুৱাৰী, ২০২২ | প্ৰকাশক : জেজি বুকছ, গুৱাহাটী।  &lt;/ref&gt; আৰু 

== সামাজিক জীৱন ==
অধ্যাপনা আৰু গৱেষণাৰ সমান্তৰালকৈ ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা সমাজৰ বিভিন্ন গঠনমূলক কামত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত এগৰাকী সক্ৰিয় ব্যক্তি আছিল।  অসম সত্ৰ মহাসভাৰ পৰীক্ষা পৰিষদৰ সঞ্চালক, যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ ৰূপালী জয়ন্তী সমিতিৰ সম্পাদক, শোণিতপুৰ জিলাৰ নটৰাজম মইনা পাৰিজাতৰ সভাপতি, দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সদস্য, শিলচৰৰ অসম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য, ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদৰ সদস্য, আই ডি বি আইৰ উপদেষ্টা মণ্ডলীৰ সদস্য, অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদৰ সদস্য, অৰুণাচল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ব'ৰ্ড অৱ মেনেজমেন্টৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পি এ চি আৰু বিত্ত সমিতিৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ডীন, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত উপাচাৰ্য আদিৰ লগতে বিভিন্ন সময়ত NAAC, UGC, AICTE আদিৰো সদস্য আছিল। ইয়াৰোপৰি তেখেত Fellow of Institution of Engineers, India, Computer Society of India, Indian Society of Technical Education, System Dynamics Society of India আদি অনুষ্ঠানৰ আজীৱন সদস্য আছিল। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাক ভাৰতৰ চিষ্টেম ডাইনামিক্স আৰু অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ বাটকটীয়া বুলি অভিহিত কৰা হয়।&lt;ref name=pankaj&gt;&lt;/ref&gt;

== বঁটা, সন্মান আৰু স্বীকৃতি ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ সোঁৱৰণত  তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগে প্ৰতি বছৰে কুইজ প্ৰতিযোগিতা আৰু  স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান আয়োজন কৰি আহিছে।

== তথ্য সংগ্ৰহ ==</text>
      <sha1>pf1onj9lrt8dx0jvp40zcum6al2zula</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611674</id>
      <parentid>611673</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:56:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>প্ৰিয়াংকু বৰা</username>
        <id>45871</id>
      </contributor>
      <comment>/* শিক্ষা জীৱন */ Fixed typo</comment>
      <origin>611674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11372" sha1="du5zw3zo8pn6k7b5hodaec69177cy7c" xml:space="preserve">'''মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] : Madhab Chandra Bora) এগৰাকী অধ্যাপক, গৱেষক আৰু অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ অন্যতম বাটকটীয়া।&lt;ref&gt;ডি আসাম ট্ৰিবিউন | পৃষ্ঠা নং ৪ | ১০ নৱেম্বৰ, ২০০৫&lt;/ref&gt; [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা এগৰাকী লেখক আৰু সুবক্তা ৰূপেও পৰিচিত। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা আছিল এগৰাকী সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ সাধক আৰু অসম সত্ৰ মহাসভাৰ অন্যতম উদ্যোক্তা।  ২০০৪ চনৰ ১৬ নৱেম্বৰ তাৰিখে [[নগাঁও জিলা]]ৰ চামগুৰিত সংঘটিত এক পথ দুৰ্ঘটনাত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;দৈনিক জনমভূমি | প্ৰথম পৃষ্ঠা | ১৭ নৱেম্বৰ, ২০০৪ চন। &lt;/ref&gt; ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ সোঁৱৰণত তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগে প্ৰতি বছৰে আয়োজন কৰি আহিছে স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://assamtribune.com/prof-mc-bora-memorial-oration-held-at-tezpur-university|title=ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান|website=assamtribune com|access-date=2026-05-21}}&lt;/ref&gt; 

{{infobox writer|name=ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা|image=Prof Madhab Chandra Bora.jpg|imagesize=|alt=|caption=|pseudonym=|birth_name=|birth_date=১ মাৰ্চ, ১৯৪৭ চন|birth_place=ডিফলু, নগাঁও, অসম|death_date=১৬ নৱেম্বৰ , ২০০৪|death_place=&lt;nowiki&gt; চামগুৰি, নগাঁও,&lt;/nowiki&gt;[[অসম]]|occupation=অধ্যাপক|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]|ethnicity=|citizenship={{flagicon|India}} [[ভাৰত]]|language=|education=|alma_mater=|period=|genre=|subject=|movement=|notableworks=|spouse=দুৰ্গাময়ী বৰা|partner=|children=|relatives=|influences=|influenced=|awards=|signature=|signature_alt=|website=}}

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ জন্ম হয় ১৯৪৭ চনৰ ১ মাৰ্চ তাৰিখে নগাঁও জিলাৰ ডিফলুত। 

== শিক্ষা জীৱন ==
১৯৬৪ চনত প্ৰথম দহটাৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয় মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা। ১৯৬৯ চনত অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰথম শ্ৰেণীৰ দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰে। ১৯৭১ চনত বেংকৰ প্ৰযুক্তি বিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড মেনেজমেন্ট শাখাত সুখ্যাতিৰে এম ই ডিগ্ৰী লাভ কৰে।  ১৯৮৩ চনত মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই আই আই টি খড়গপুৰৰ পৰা চিষ্টেম ডাইনমিক্স বিষয়ত পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=pankaj&gt; &quot;অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ অন্যতম বাটকটীয়া অধ্যাপক ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা&quot;। লেখক: পংকজ বৰুৱা।মহাজাতি, পৃষ্ঠা নং ৭, নৱেম্বৰ ১৬,২০০৫ চন&lt;/ref&gt;

== কৰ্ম জীৱন ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয় অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে। পৰৱৰ্তীকালত যোৰহাট জিলাত নতুনকৈ প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰা যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ত এগৰাকী সহ অধ্যাপক হিচাপে ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই যোগদান কৰে।  এইখন শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানতে অসমত প্ৰথমবাৰৰ বাবে কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ এম চি এ পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰাত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ১৯৯৬ চনত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰে।&lt;ref name=pankaj&gt;&lt;/ref&gt;

== বিবাহ আৰু পৰিয়াল ==
১৪ অক্টোবৰ, ১৯৭৭ চনত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ বিবাহ হয় [[নগাঁও জিলা]]ৰ দীঘলীআটী গাঁৱৰ শুক্লেশ্বৰ ভূঞা আৰু তৰুণী ভূঞাৰ দুহিতা কণ্ঠশিল্পী  দুৰ্গাময়ী ভূঞাৰ সৈতে। বিয়াৰ পাছত দুৰ্গাময়ী ভূঞাই নিজৰ উপাধি সলনি কৰি স্বামীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰে। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা আৰু [[দুৰ্গাময়ী বৰা]]ৰ দুই পুত্ৰ সন্তান ভাস্কৰ বৰা আৰু দীপাংকৰ বৰা। স্বামীৰ সহযোগ আৰু অনুপ্ৰেৰণাত দুৰ্গাময়ী বৰাই শিক্ষকতা, সংগীত সাধনা আৰু অভিনয় জগতখনতো মনোনিৱেশ কৰে। এগৰাকী সংগীত অনুৰাগী ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই পত্নী তথা কণ্ঠশিল্পী দুৰ্গাময়ী বৰাৰ আঠোটা গীতৰ শ্ৰব্য সঁফুৰা ''তোমাৰ বাবে''  প্ৰযোজনা কৰিছিল।  ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা প্ৰযোজিত দুৰ্গাময়ী বৰাৰ শ্ৰব্য চিডি ''তোমাৰ বাবে''  মুক্তিৰ সময়ৰ পৰা প্ৰচুৰ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে।&lt;ref&gt;গ্ৰন্থ : মোৰ গান মোৰ প্ৰাণ | পৃষ্ঠা নং ১০১, ১০২ | লেখক : দুৰ্গাময়ী বৰা | প্ৰথম প্ৰকাশ : ফেব্ৰুৱাৰী, ২০২২ | প্ৰকাশক : জেজি বুকছ, গুৱাহাটী।  &lt;/ref&gt; আৰু 

== সামাজিক জীৱন ==
অধ্যাপনা আৰু গৱেষণাৰ সমান্তৰালকৈ ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা সমাজৰ বিভিন্ন গঠনমূলক কামত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত এগৰাকী সক্ৰিয় ব্যক্তি আছিল।  অসম সত্ৰ মহাসভাৰ পৰীক্ষা পৰিষদৰ সঞ্চালক, যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ ৰূপালী জয়ন্তী সমিতিৰ সম্পাদক, শোণিতপুৰ জিলাৰ নটৰাজম মইনা পাৰিজাতৰ সভাপতি, দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সদস্য, শিলচৰৰ অসম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য, ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদৰ সদস্য, আই ডি বি আইৰ উপদেষ্টা মণ্ডলীৰ সদস্য, অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদৰ সদস্য, অৰুণাচল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ব'ৰ্ড অৱ মেনেজমেন্টৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পি এ চি আৰু বিত্ত সমিতিৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ডীন, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত উপাচাৰ্য আদিৰ লগতে বিভিন্ন সময়ত NAAC, UGC, AICTE আদিৰো সদস্য আছিল। ইয়াৰোপৰি তেখেত Fellow of Institution of Engineers, India, Computer Society of India, Indian Society of Technical Education, System Dynamics Society of India আদি অনুষ্ঠানৰ আজীৱন সদস্য আছিল। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাক ভাৰতৰ চিষ্টেম ডাইনামিক্স আৰু অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ বাটকটীয়া বুলি অভিহিত কৰা হয়।&lt;ref name=pankaj&gt;&lt;/ref&gt;

== বঁটা, সন্মান আৰু স্বীকৃতি ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ সোঁৱৰণত  তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগে প্ৰতি বছৰে কুইজ প্ৰতিযোগিতা আৰু  স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান আয়োজন কৰি আহিছে।

== তথ্য সংগ্ৰহ ==</text>
      <sha1>du5zw3zo8pn6k7b5hodaec69177cy7c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611675</id>
      <parentid>611674</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:03:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>প্ৰিয়াংকু বৰা</username>
        <id>45871</id>
      </contributor>
      <comment>তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়</comment>
      <origin>611675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11707" sha1="d5qkwk3f2gnfccqniemgi3raxjyaxqh" xml:space="preserve">'''মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] : Madhab Chandra Bora) এগৰাকী অধ্যাপক, গৱেষক আৰু অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ অন্যতম বাটকটীয়া।&lt;ref&gt;ডি আসাম ট্ৰিবিউন | পৃষ্ঠা নং ৪ | ১০ নৱেম্বৰ, ২০০৫&lt;/ref&gt; [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা এগৰাকী লেখক আৰু সুবক্তা ৰূপেও পৰিচিত। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা আছিল এগৰাকী সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ সাধক আৰু অসম সত্ৰ মহাসভাৰ অন্যতম উদ্যোক্তা।  ২০০৪ চনৰ ১৬ নৱেম্বৰ তাৰিখে [[নগাঁও জিলা]]ৰ চামগুৰিত সংঘটিত এক পথ দুৰ্ঘটনাত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;দৈনিক জনমভূমি | প্ৰথম পৃষ্ঠা | ১৭ নৱেম্বৰ, ২০০৪ চন। &lt;/ref&gt; ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ সোঁৱৰণত তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগে প্ৰতি বছৰে আয়োজন কৰি আহিছে স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://assamtribune.com/prof-mc-bora-memorial-oration-held-at-tezpur-university|title=ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান|website=assamtribune com|access-date=2026-05-21}}&lt;/ref&gt; 

{{infobox writer|name=ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা|image=Prof Madhab Chandra Bora.jpg|imagesize=|alt=|caption=|pseudonym=|birth_name=|birth_date=১ মাৰ্চ, ১৯৪৭ চন|birth_place=ডিফলু, নগাঁও, অসম|death_date=১৬ নৱেম্বৰ , ২০০৪|death_place=&lt;nowiki&gt; চামগুৰি, নগাঁও,&lt;/nowiki&gt;[[অসম]]|occupation=অধ্যাপক|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]|ethnicity=|citizenship={{flagicon|India}} [[ভাৰত]]|language=|education=|alma_mater=|period=|genre=|subject=|movement=|notableworks=|spouse=দুৰ্গাময়ী বৰা|partner=|children=|relatives=|influences=|influenced=|awards=|signature=|signature_alt=|website=}}

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ জন্ম হয় ১৯৪৭ চনৰ ১ মাৰ্চ তাৰিখে নগাঁও জিলাৰ ডিফলুত। 

== শিক্ষা জীৱন ==
১৯৬৪ চনত প্ৰথম দহটাৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয় মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা। ১৯৬৯ চনত অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰথম শ্ৰেণীৰ দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰে। ১৯৭১ চনত বেংকৰ প্ৰযুক্তি বিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড মেনেজমেন্ট শাখাত সুখ্যাতিৰে এম ই ডিগ্ৰী লাভ কৰে।  ১৯৮৩ চনত মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই আই আই টি খড়গপুৰৰ পৰা চিষ্টেম ডাইনমিক্স বিষয়ত পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=pankaj&gt; &quot;অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ অন্যতম বাটকটীয়া অধ্যাপক ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা&quot;। লেখক: পংকজ বৰুৱা।মহাজাতি, পৃষ্ঠা নং ৭, নৱেম্বৰ ১৬,২০০৫ চন&lt;/ref&gt;

== কৰ্ম জীৱন ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয় অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে। পৰৱৰ্তীকালত যোৰহাট জিলাত নতুনকৈ প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰা যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ত এগৰাকী সহ অধ্যাপক হিচাপে ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই যোগদান কৰে।  এইখন শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানতে অসমত প্ৰথমবাৰৰ বাবে কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ এম চি এ পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰাত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।&lt;ref&gt;ড° মাধৱ বৰা : এক বিচিত্ৰ ব্যক্তিত্ব। লেখক: ড° পৰিমল বকুল বৰুৱা, প্লাৱন কাকতি। দৈনিক জনমভূমি, পৃষ্ঠা নং ২। ২৬ নৱেম্বৰ, ২০০৪ চন।  &lt;/ref&gt; ১৯৯৬ চনত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰে।&lt;ref name=pankaj&gt;&lt;/ref&gt;

== বিবাহ আৰু পৰিয়াল ==
১৪ অক্টোবৰ, ১৯৭৭ চনত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ বিবাহ হয় [[নগাঁও জিলা]]ৰ দীঘলীআটী গাঁৱৰ শুক্লেশ্বৰ ভূঞা আৰু তৰুণী ভূঞাৰ দুহিতা কণ্ঠশিল্পী  দুৰ্গাময়ী ভূঞাৰ সৈতে। বিয়াৰ পাছত দুৰ্গাময়ী ভূঞাই নিজৰ উপাধি সলনি কৰি স্বামীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰে। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা আৰু [[দুৰ্গাময়ী বৰা]]ৰ দুই পুত্ৰ সন্তান ভাস্কৰ বৰা আৰু দীপাংকৰ বৰা। স্বামীৰ সহযোগ আৰু অনুপ্ৰেৰণাত দুৰ্গাময়ী বৰাই শিক্ষকতা, সংগীত সাধনা আৰু অভিনয় জগতখনতো মনোনিৱেশ কৰে। এগৰাকী সংগীত অনুৰাগী ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই পত্নী তথা কণ্ঠশিল্পী দুৰ্গাময়ী বৰাৰ আঠোটা গীতৰ শ্ৰব্য সঁফুৰা ''তোমাৰ বাবে''  প্ৰযোজনা কৰিছিল।  ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা প্ৰযোজিত দুৰ্গাময়ী বৰাৰ শ্ৰব্য চিডি ''তোমাৰ বাবে''  মুক্তিৰ সময়ৰ পৰা প্ৰচুৰ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে।&lt;ref&gt;গ্ৰন্থ : মোৰ গান মোৰ প্ৰাণ | পৃষ্ঠা নং ১০১, ১০২ | লেখক : দুৰ্গাময়ী বৰা | প্ৰথম প্ৰকাশ : ফেব্ৰুৱাৰী, ২০২২ | প্ৰকাশক : জেজি বুকছ, গুৱাহাটী।  &lt;/ref&gt; আৰু 

== সামাজিক জীৱন ==
অধ্যাপনা আৰু গৱেষণাৰ সমান্তৰালকৈ ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা সমাজৰ বিভিন্ন গঠনমূলক কামত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত এগৰাকী সক্ৰিয় ব্যক্তি আছিল।  অসম সত্ৰ মহাসভাৰ পৰীক্ষা পৰিষদৰ সঞ্চালক, যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ ৰূপালী জয়ন্তী সমিতিৰ সম্পাদক, শোণিতপুৰ জিলাৰ নটৰাজম মইনা পাৰিজাতৰ সভাপতি, দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সদস্য, শিলচৰৰ অসম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য, ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদৰ সদস্য, আই ডি বি আইৰ উপদেষ্টা মণ্ডলীৰ সদস্য, অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদৰ সদস্য, অৰুণাচল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ব'ৰ্ড অৱ মেনেজমেন্টৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পি এ চি আৰু বিত্ত সমিতিৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ডীন, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত উপাচাৰ্য আদিৰ লগতে বিভিন্ন সময়ত NAAC, UGC, AICTE আদিৰো সদস্য আছিল। ইয়াৰোপৰি তেখেত Fellow of Institution of Engineers, India, Computer Society of India, Indian Society of Technical Education, System Dynamics Society of India আদি অনুষ্ঠানৰ আজীৱন সদস্য আছিল। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাক ভাৰতৰ চিষ্টেম ডাইনামিক্স আৰু অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ বাটকটীয়া বুলি অভিহিত কৰা হয়।&lt;ref name=pankaj&gt;&lt;/ref&gt;

== বঁটা, সন্মান আৰু স্বীকৃতি ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ সোঁৱৰণত  তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগে প্ৰতি বছৰে কুইজ প্ৰতিযোগিতা আৰু  স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান আয়োজন কৰি আহিছে।

== তথ্য সংগ্ৰহ ==</text>
      <sha1>d5qkwk3f2gnfccqniemgi3raxjyaxqh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611683</id>
      <parentid>611675</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:14:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>প্ৰিয়াংকু বৰা</username>
        <id>45871</id>
      </contributor>
      <comment>বিষয় বা তথ্য লিংক কৰা হৈছে</comment>
      <origin>611683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11711" sha1="9q1ltn4uetr044awq93ms6v1yinl7w6" xml:space="preserve">'''মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] : Madhab Chandra Bora) এগৰাকী অধ্যাপক, গৱেষক আৰু অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ অন্যতম বাটকটীয়া।&lt;ref&gt;ডি আসাম ট্ৰিবিউন | পৃষ্ঠা নং ৪ | ১০ নৱেম্বৰ, ২০০৫&lt;/ref&gt; [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা এগৰাকী লেখক আৰু সুবক্তা ৰূপেও পৰিচিত। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা আছিল এগৰাকী সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ সাধক আৰু অসম সত্ৰ মহাসভাৰ অন্যতম উদ্যোক্তা।  ২০০৪ চনৰ ১৬ নৱেম্বৰ তাৰিখে [[নগাঁও জিলা]]ৰ চামগুৰিত সংঘটিত এক পথ দুৰ্ঘটনাত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;দৈনিক জনমভূমি | প্ৰথম পৃষ্ঠা | ১৭ নৱেম্বৰ, ২০০৪ চন। &lt;/ref&gt; ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ সোঁৱৰণত তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগে প্ৰতি বছৰে আয়োজন কৰি আহিছে স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://assamtribune.com/prof-mc-bora-memorial-oration-held-at-tezpur-university|title=ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান|website=assamtribune com|access-date=2026-05-21}}&lt;/ref&gt; 

{{infobox writer|name=ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা|image=Prof Madhab Chandra Bora.jpg|imagesize=|alt=|caption=|pseudonym=|birth_name=|birth_date=১ মাৰ্চ, ১৯৪৭ চন|birth_place=ডিফলু, নগাঁও, অসম|death_date=১৬ নৱেম্বৰ , ২০০৪|death_place=&lt;nowiki&gt; চামগুৰি, নগাঁও,&lt;/nowiki&gt;[[অসম]]|occupation=অধ্যাপক|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]|ethnicity=|citizenship={{flagicon|India}} [[ভাৰত]]|language=|education=|alma_mater=|period=|genre=|subject=|movement=|notableworks=|spouse=দুৰ্গাময়ী বৰা|partner=|children=|relatives=|influences=|influenced=|awards=|signature=|signature_alt=|website=}}

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ জন্ম হয় ১৯৪৭ চনৰ ১ মাৰ্চ তাৰিখে নগাঁও জিলাৰ ডিফলুত। 

== শিক্ষা জীৱন ==
১৯৬৪ চনত প্ৰথম দহটাৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয় মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা। ১৯৬৯ চনত অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰথম শ্ৰেণীৰ দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰে। ১৯৭১ চনত বেংকৰ প্ৰযুক্তি বিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড মেনেজমেন্ট শাখাত সুখ্যাতিৰে এম ই ডিগ্ৰী লাভ কৰে।  ১৯৮৩ চনত মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই আই আই টি খড়গপুৰৰ পৰা চিষ্টেম ডাইনমিক্স বিষয়ত পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=pankaj&gt; &quot;অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ অন্যতম বাটকটীয়া অধ্যাপক ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা&quot;। লেখক: পংকজ বৰুৱা।মহাজাতি, পৃষ্ঠা নং ৭, নৱেম্বৰ ১৬,২০০৫ চন&lt;/ref&gt;

== কৰ্ম জীৱন ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয় অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে। পৰৱৰ্তীকালত যোৰহাট জিলাত নতুনকৈ প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰা যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ত এগৰাকী সহ অধ্যাপক হিচাপে ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই যোগদান কৰে।  এইখন শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানতে অসমত প্ৰথমবাৰৰ বাবে কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ এম চি এ পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰাত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।&lt;ref&gt;ড° মাধৱ বৰা : এক বিচিত্ৰ ব্যক্তিত্ব। লেখক: ড° পৰিমল বকুল বৰুৱা, প্লাৱন কাকতি। দৈনিক জনমভূমি, পৃষ্ঠা নং ২। ২৬ নৱেম্বৰ, ২০০৪ চন।  &lt;/ref&gt; ১৯৯৬ চনত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰে।&lt;ref name=pankaj&gt;&lt;/ref&gt;

== বিবাহ আৰু পৰিয়াল ==
১৪ অক্টোবৰ, ১৯৭৭ চনত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ বিবাহ হয় [[নগাঁও জিলা]]ৰ দীঘলীআটী গাঁৱৰ শুক্লেশ্বৰ ভূঞা আৰু তৰুণী ভূঞাৰ দুহিতা কণ্ঠশিল্পী  দুৰ্গাময়ী ভূঞাৰ সৈতে। বিয়াৰ পাছত দুৰ্গাময়ী ভূঞাই নিজৰ উপাধি সলনি কৰি স্বামীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰে। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা আৰু [[দুৰ্গাময়ী বৰা]]ৰ দুই পুত্ৰ সন্তান ভাস্কৰ বৰা আৰু দীপাংকৰ বৰা। স্বামীৰ সহযোগ আৰু অনুপ্ৰেৰণাত দুৰ্গাময়ী বৰাই শিক্ষকতা, সংগীত সাধনা আৰু অভিনয় জগতখনতো মনোনিৱেশ কৰে। এগৰাকী সংগীত অনুৰাগী ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই পত্নী তথা কণ্ঠশিল্পী দুৰ্গাময়ী বৰাৰ আঠোটা গীতৰ শ্ৰব্য সঁফুৰা ''তোমাৰ বাবে''  প্ৰযোজনা কৰিছিল।  ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা প্ৰযোজিত দুৰ্গাময়ী বৰাৰ শ্ৰব্য চিডি ''তোমাৰ বাবে''  মুক্তিৰ সময়ৰ পৰা প্ৰচুৰ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে।&lt;ref&gt;গ্ৰন্থ : মোৰ গান মোৰ প্ৰাণ | পৃষ্ঠা নং ১০১, ১০২ | লেখক : দুৰ্গাময়ী বৰা | প্ৰথম প্ৰকাশ : ফেব্ৰুৱাৰী, ২০২২ | প্ৰকাশক : জেজি বুকছ, গুৱাহাটী।  &lt;/ref&gt; আৰু 

== সামাজিক জীৱন ==
অধ্যাপনা আৰু গৱেষণাৰ সমান্তৰালকৈ ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা সমাজৰ বিভিন্ন গঠনমূলক কামত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত এগৰাকী সক্ৰিয় ব্যক্তি আছিল।  অসম সত্ৰ মহাসভাৰ পৰীক্ষা পৰিষদৰ সঞ্চালক, [[যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]]ৰ ৰূপালী জয়ন্তী সমিতিৰ সম্পাদক, শোণিতপুৰ জিলাৰ নটৰাজম মইনা পাৰিজাতৰ সভাপতি, দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সদস্য, শিলচৰৰ অসম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য, ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদৰ সদস্য, আই ডি বি আইৰ উপদেষ্টা মণ্ডলীৰ সদস্য, অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদৰ সদস্য, অৰুণাচল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ব'ৰ্ড অৱ মেনেজমেন্টৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পি এ চি আৰু বিত্ত সমিতিৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ডীন, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত উপাচাৰ্য আদিৰ লগতে বিভিন্ন সময়ত NAAC, UGC, AICTE আদিৰো সদস্য আছিল। ইয়াৰোপৰি তেখেত Fellow of Institution of Engineers, India, Computer Society of India, Indian Society of Technical Education, System Dynamics Society of India আদি অনুষ্ঠানৰ আজীৱন সদস্য আছিল। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাক ভাৰতৰ চিষ্টেম ডাইনামিক্স আৰু অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ বাটকটীয়া বুলি অভিহিত কৰা হয়।&lt;ref name=pankaj&gt;&lt;/ref&gt;

== বঁটা, সন্মান আৰু স্বীকৃতি ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ সোঁৱৰণত  তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগে প্ৰতি বছৰে কুইজ প্ৰতিযোগিতা আৰু  স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান আয়োজন কৰি আহিছে।

== তথ্য সংগ্ৰহ ==</text>
      <sha1>9q1ltn4uetr044awq93ms6v1yinl7w6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611686</id>
      <parentid>611683</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:19:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>প্ৰিয়াংকু বৰা</username>
        <id>45871</id>
      </contributor>
      <comment>বিষয় বা তথ্য লিংক কৰা হৈছে</comment>
      <origin>611686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11723" sha1="2kz7oeg3dhphrstv1ql39oelijwrji8" xml:space="preserve">'''মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] : Madhab Chandra Bora) এগৰাকী অধ্যাপক, গৱেষক আৰু অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ অন্যতম বাটকটীয়া।&lt;ref&gt;ডি আসাম ট্ৰিবিউন | পৃষ্ঠা নং ৪ | ১০ নৱেম্বৰ, ২০০৫&lt;/ref&gt; [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা এগৰাকী লেখক আৰু সুবক্তা ৰূপেও পৰিচিত। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা আছিল এগৰাকী সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ সাধক আৰু অসম সত্ৰ মহাসভাৰ অন্যতম উদ্যোক্তা।  ২০০৪ চনৰ ১৬ নৱেম্বৰ তাৰিখে [[নগাঁও জিলা]]ৰ চামগুৰিত সংঘটিত এক পথ দুৰ্ঘটনাত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;দৈনিক জনমভূমি | প্ৰথম পৃষ্ঠা | ১৭ নৱেম্বৰ, ২০০৪ চন। &lt;/ref&gt; ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ সোঁৱৰণত তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগে প্ৰতি বছৰে আয়োজন কৰি আহিছে স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://assamtribune.com/prof-mc-bora-memorial-oration-held-at-tezpur-university|title=ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান|website=assamtribune com|access-date=2026-05-21}}&lt;/ref&gt; 

{{infobox writer|name=ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা|image=Prof Madhab Chandra Bora.jpg|imagesize=|alt=|caption=|pseudonym=|birth_name=|birth_date=১ মাৰ্চ, ১৯৪৭ চন|birth_place=ডিফলু, নগাঁও, অসম|death_date=১৬ নৱেম্বৰ , ২০০৪|death_place=&lt;nowiki&gt; চামগুৰি, নগাঁও,&lt;/nowiki&gt;[[অসম]]|occupation=অধ্যাপক|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]|ethnicity=|citizenship={{flagicon|India}} [[ভাৰত]]|language=|education=|alma_mater=|period=|genre=|subject=|movement=|notableworks=|spouse=দুৰ্গাময়ী বৰা|partner=|children=|relatives=|influences=|influenced=|awards=|signature=|signature_alt=|website=}}

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ জন্ম হয় ১৯৪৭ চনৰ ১ মাৰ্চ তাৰিখে নগাঁও জিলাৰ ডিফলুত। 

== শিক্ষা জীৱন ==
১৯৬৪ চনত প্ৰথম দহটাৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয় মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা। ১৯৬৯ চনত অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰথম শ্ৰেণীৰ দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰে। ১৯৭১ চনত বেংকৰ প্ৰযুক্তি বিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড মেনেজমেন্ট শাখাত সুখ্যাতিৰে এম ই ডিগ্ৰী লাভ কৰে।  ১৯৮৩ চনত মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই আই আই টি খড়গপুৰৰ পৰা চিষ্টেম ডাইনমিক্স বিষয়ত পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=pankaj&gt; &quot;অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ অন্যতম বাটকটীয়া অধ্যাপক ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা&quot;। লেখক: পংকজ বৰুৱা।মহাজাতি, পৃষ্ঠা নং ৭, নৱেম্বৰ ১৬,২০০৫ চন&lt;/ref&gt;

== কৰ্ম জীৱন ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয় অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে। পৰৱৰ্তীকালত [[যোৰহাট জিলা]]ত নতুনকৈ প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰা যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ত এগৰাকী সহ অধ্যাপক হিচাপে ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই যোগদান কৰে।  এইখন শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানতে অসমত প্ৰথমবাৰৰ বাবে কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ এম চি এ পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰাত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।&lt;ref&gt;ড° মাধৱ বৰা : এক বিচিত্ৰ ব্যক্তিত্ব। লেখক: ড° পৰিমল বকুল বৰুৱা, প্লাৱন কাকতি। দৈনিক জনমভূমি, পৃষ্ঠা নং ২। ২৬ নৱেম্বৰ, ২০০৪ চন।  &lt;/ref&gt; ১৯৯৬ চনত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰে।&lt;ref name=pankaj&gt;&lt;/ref&gt;

== বিবাহ আৰু পৰিয়াল ==
১৪ অক্টোবৰ, ১৯৭৭ চনত ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ বিবাহ হয় [[নগাঁও জিলা]]ৰ দীঘলীআটী গাঁৱৰ শুক্লেশ্বৰ ভূঞা আৰু তৰুণী ভূঞাৰ দুহিতা কণ্ঠশিল্পী  দুৰ্গাময়ী ভূঞাৰ সৈতে। বিয়াৰ পাছত দুৰ্গাময়ী ভূঞাই নিজৰ উপাধি সলনি কৰি স্বামীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰে। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা আৰু [[দুৰ্গাময়ী বৰা]]ৰ দুই পুত্ৰ সন্তান ভাস্কৰ বৰা আৰু দীপাংকৰ বৰা। স্বামীৰ সহযোগ আৰু অনুপ্ৰেৰণাত দুৰ্গাময়ী বৰাই শিক্ষকতা, সংগীত সাধনা আৰু অভিনয় জগতখনতো মনোনিৱেশ কৰে। এগৰাকী সংগীত অনুৰাগী ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাই পত্নী তথা কণ্ঠশিল্পী দুৰ্গাময়ী বৰাৰ আঠোটা গীতৰ শ্ৰব্য সঁফুৰা ''তোমাৰ বাবে''  প্ৰযোজনা কৰিছিল।  ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা প্ৰযোজিত দুৰ্গাময়ী বৰাৰ শ্ৰব্য চিডি ''তোমাৰ বাবে''  মুক্তিৰ সময়ৰ পৰা প্ৰচুৰ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে।&lt;ref&gt;গ্ৰন্থ : মোৰ গান মোৰ প্ৰাণ | পৃষ্ঠা নং ১০১, ১০২ | লেখক : দুৰ্গাময়ী বৰা | প্ৰথম প্ৰকাশ : ফেব্ৰুৱাৰী, ২০২২ | প্ৰকাশক : জেজি বুকছ, গুৱাহাটী।  &lt;/ref&gt; আৰু 

== সামাজিক জীৱন ==
অধ্যাপনা আৰু গৱেষণাৰ সমান্তৰালকৈ ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰা সমাজৰ বিভিন্ন গঠনমূলক কামত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত এগৰাকী সক্ৰিয় ব্যক্তি আছিল।  অসম সত্ৰ মহাসভাৰ পৰীক্ষা পৰিষদৰ সঞ্চালক, [[যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]]ৰ ৰূপালী জয়ন্তী সমিতিৰ সম্পাদক, শোণিতপুৰ জিলাৰ নটৰাজম মইনা পাৰিজাতৰ সভাপতি, দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সদস্য, শিলচৰৰ অসম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ শৈক্ষিক পৰিষদৰ সদস্য, আই ডি বি আইৰ উপদেষ্টা মণ্ডলীৰ সদস্য, অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদৰ সদস্য, অৰুণাচল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ব'ৰ্ড অৱ মেনেজমেন্টৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পি এ চি আৰু বিত্ত সমিতিৰ সদস্য, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ডীন, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত উপাচাৰ্য আদিৰ লগতে বিভিন্ন সময়ত NAAC, UGC, AICTE আদিৰো সদস্য আছিল। ইয়াৰোপৰি তেখেত Fellow of Institution of Engineers, India, Computer Society of India, Indian Society of Technical Education, System Dynamics Society of India আদি অনুষ্ঠানৰ আজীৱন সদস্য আছিল। ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাক ভাৰতৰ চিষ্টেম ডাইনামিক্স আৰু অসমত কম্পিউটাৰ শিক্ষাৰ বাটকটীয়া বুলি অভিহিত কৰা হয়।&lt;ref name=pankaj&gt;&lt;/ref&gt;

== বঁটা, সন্মান আৰু স্বীকৃতি ==
ড° মাধৱ চন্দ্ৰ বৰাৰ সোঁৱৰণত  [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ বাণিজ্য প্ৰশাসন বিভাগে প্ৰতি বছৰে কুইজ প্ৰতিযোগিতা আৰু  স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান আয়োজন কৰি আহিছে।

== তথ্য সংগ্ৰহ ==</text>
      <sha1>2kz7oeg3dhphrstv1ql39oelijwrji8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চদফ তাহেৰিয়ান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137005</id>
    <revision>
      <id>611655</id>
      <parentid>611015</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T08:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11321" sha1="digcqhz4vl9um2lf4wb5wdlf81r1a2m" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = চদফ তাহেৰিয়ান
| image = Sadaf Teherian Iranian actress 001.jpg
| imagesize = 
| caption = ২০১৭ চনত তাহেৰিয়ান
| native_name = صدف طاهریان
| native_name_lang = Fa
| birth_name = 
| birth_date = {{birth date and age|1988|07|21|mf=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰান]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://namnak.com/%D8%B5%D8%AF%D9%81-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86.p22224|title=بیوگرافی صدف طاهریان + عکس|website=نمناک|language=fa-IR|access-date=2019-07-24|archivedate=2020-03-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200331130256/http://namnak.com/%D8%B5%D8%AF%D9%81-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86.p22224|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
| death_date = 
| death_place = 
| occupation = প্ৰাক্তন অভিনেত্ৰী, মডেল
| years_active = ২০১০–বৰ্তমান
| parents = 
| spouse = 
| children = 
| website = 
}}
'''চদফ তাহেৰিয়ান''' (জন্ম: ২১ জুলাই, ১৯৮৮) এগৰাকী ইৰানী মডেল আৰু প্ৰাক্তন অভিনেত্ৰী।&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Saul|first1=Heather|title=Sadaf Taherian: Iranian actress who published photos on Instagram without a hijab banned from working|url=https://www.independent.co.uk/news/people/sadaf-taherian-iranian-actress-who-published-photos-on-instagram-without-a-hijab-condemned-has-a6713996.html|website=Independent|date=29 October 2015 |access-date=2 November 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/lifestyle/trending/article/iranian-actor-sadaf-taherians-hot-and-sexy-photos-are-creating-a-flutter-online-see-pics/244198|title=Iranian actor Sadaf Taherian's hot and sexy photos are creating a flutter online - see pics|website=www.timesnownews.com|date=22 June 2018 |language=en-GB|access-date=2019-07-24}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ইৰানী চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শনত অভিনয় কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://iranwire.com/features/8217/|website=Iranwire|access-date=2 November 2015|title=Iranwire|archive-date=3 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151103180923/http://www.iranwire.com/features/8217/|url-status=dead|archivedate=3 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151103180923/http://www.iranwire.com/features/8217/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; দেশ এৰাৰ পিছত, তাহেৰিয়ানে [[ফেচবুক]] আৰু [[ইনষ্টাগ্ৰাম]]ত হিজাব অবিহনে নিজৰ ছবি পোষ্ট কৰিছিল, যাক [[ইৰান]]ৰ সংস্কৃতি আৰু ইছলামিক নিৰ্দেশনা মন্ত্ৰালয়ে গৰিহণা দিছিল। 

ইৰান এৰাৰ পিছত তাহেৰিয়ানে মডেলিং কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ তুৰস্ক আৰু ইউ.এ.ই. (সংযুক্ত আৰৱ আমিৰশ্বাহী) আদিকে ধৰি বিভিন্ন দেশৰ প্ৰসাধন সামগ্ৰী, সৌন্দৰ্য আৰু স্বাস্থ্যসেৱা কোম্পানীসমূহৰ সৈতে কাম কৰে। তেওঁ [[ফাৰ্চী]], তুৰস্কী আৰু [[ইংৰাজী]] ভাষাত সাৱলীল।

== কৰ্মজীৱন ==
=== অভিনয় জীৱন ===
তাহেৰিয়ানে ২০১১ চনত ''ন'বডী, ন'ৱেয়াৰ'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে নিজৰ পেছাদাৰী অভিনয় জীৱন আৰম্ভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139102110208/|title=.: Iranian Movie DataBase صدف طاهريان :.|website=www.sourehcinema.com|access-date=2019-08-23|archivedate=2018-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180625050214/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139102110208/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.etelanews.com/fa/news/62572/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B5%D8%AF%D9%81-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86|title=بیوگرافی صدف طاهریان|last=habibi|first=soha|website=اطلاع نیوز|language=fa-ir|archive-url=https://archive.org|archive-date=2019-08-23|url-status=|access-date=2019-08-23|archivedate=2019-08-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190823133549/https://www.etelanews.com/fa/news/62572/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B5%D8%AF%D9%81-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত তেওঁ 'উডপেকাৰ' (২০১১) আৰু ''লাইক এ ড্ৰিম'' (২০১২) আদিকে ধৰি চাৰিখন ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰে। 

==== হিজাব আঁতৰোৱা ঘটনা ====
২০১৫ চনত অক্টোবৰ মাহত তাহেৰিয়ানে মূৰত ওৰণি বা স্কাৰ্ফ ল’বলৈ বাধ্য কৰাৰ প্ৰতিবাদত ফেচবুক আৰু ইনষ্টাগ্ৰামত নিজৰ হিজাববিহীন ছবি পোষ্ট কৰে আৰু কয় যে তেওঁ ইৰানৰ &quot;লেতেৰা চিনেমা&quot;ৰ বিৰুদ্ধে মাত মাতিব।&lt;ref&gt;{{cite news|title=حاشیه‌های 'کشف حجاب' دو بازیگر زن ایرانی|url=http://www.bbc.com/persian/arts/2015/10/151031_l41_cinema_unveil_actors_reactions|access-date=2 November 2015|publisher=BBC Persian}}&lt;/ref&gt; তেওঁ নিজৰ ইনষ্টাগ্ৰাম একাউণ্টত ভিডিঅ' পোষ্ট কৰি জনাইছিল যে তেওঁ দেশ এৰি ওচৰৰে ডুবাই লৈ গুচি গৈছে আৰু তেওঁৰ একাউণ্ট হেক হোৱা নাই।&lt;ref&gt;{{cite news|title=بازیگر زن ایرانی کشف حجاب کرد/جنجال تازه در اینستاگرام و شبکه های اجتماعی|url=http://tarafdari.com...|access-date=2 November 2015|publisher=Tarafdari|archive-date=24 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151024001406/http://www.tarafdari.com/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1/404435/...|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

১৯৭৯ চনত ইছলামিক গণৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছৰেপৰা ইৰানৰ আইন অনুসৰি মহিলাৰ বাবে হিজাব পিন্ধাটো বাধ্যতামূলক কৰা হৈছে। তাহেৰিয়ানৰ এই পদক্ষেপৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত ইৰানৰ সংস্কৃতি আৰু ইছলামিক নিৰ্দেশনা মন্ত্ৰ্যালয়ে তেওঁক ''অনৈতিক'' বুলি গৰিহণা দিয়ে, তেওঁৰ অভিনয় নিষিদ্ধ কৰে আৰু ফটোশ্বপৰ জৰিয়তে তেওঁৰ ছবিত পুনৰ পৰম্পৰাগত স্কাৰ্ফখন লগাই দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Iranian actress loses job after posting her images without head scarf|url=https://asiatimes.com/2015/10/iranian-actress-loses-job-after-posting-her-images-without-head-scarf/|access-date=2 November 2015|publisher=AT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.independent.co.uk/news/people/sadaf-taherian-iranian-actress-who-published-photos-on-instagram-without-a-hijab-condemned-has-a6713996.html|title=Iranian actress condemned as 'immoral' and banned from working for no hijab Instagram pictures|date=October 29, 2015|website=The Independent}}&lt;/ref&gt;

=== মডেলিং কেৰিয়াৰ ===
ইৰান এৰাৰ পিছত তেওঁ মডেলিং কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ বিভিন্ন প্ৰসাধন সামগ্ৰী, সৌন্দৰ্য আৰু স্বাস্থ্যসেৱা কোম্পানীৰ সৈতে মডেল হিচাপে কাম কৰে। ২০১৬ চনত এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ স্বাস্থ্য আৰু সৌন্দৰ্যসেৱা চেইন ষ্টৰ হিচাপে পৰিচিত ''ৱাটচনছ''-এ সৌন্দৰ্য আৰু স্বাস্থ্য সামগ্ৰীৰ বিজ্ঞাপনৰ বাবে তাহেৰিয়ানৰ সৈতে কাম কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Watsons location&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.scmp.com/lifestyle/article/2170198/story-watson-hong-kong-pharmacy-worlds-largest-health-and-beauty-group|title=Watsons: the story of the oldest established business in Hong Kong|author=Richard Lord|date=27 October 2018|access-date=21 January 2018|publisher=South China Morning Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://saten.ir|title=صدف طاهریان مدل تبلیغات محصولات دست چندم ترکیه +عکس|last=مدیر|website=ساتین|language=fa-IR|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823140005/http://saten.ir|archive-date=2019-08-23|url-status=|access-date=2019-08-23}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ ছবি বহুতো সৌন্দৰ্য আৰু ফেশ্বন আলোচনীত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু তেওঁৰ নিজৰ দেশত নহয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://namnak.com/صدف-طاهریان-در-ترکیه.p39491|title=صدف طاهریان و پیشنهادها در ترکیه!|website=نمناک|language=fa-IR|access-date=2019-08-23}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কেইবাটাও ফেশ্বন প্ৰচাৰমূলক ভিডিঅ’ৰ সৈতেও জড়িত হৈ পৰিছে।

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
ইৰান এৰাৰ পিছত, তাহেৰিয়ানে তুৰস্কৰ অভিনেতা ওজগুৰ টেকেৰ সৈতে সম্পৰ্কত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{IMDb name|6419569|name=Sadaf Taherian}}
* [https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139102110208 Sadaf Taherian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203024125/https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=139102110208 |date=2024-12-03 }} On [[:fa:سوره‌سینما|SourehCinema]] (in Persian)

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:মডেল]]</text>
      <sha1>digcqhz4vl9um2lf4wb5wdlf81r1a2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ইৰানৰ পৰ্যটন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137034</id>
    <revision>
      <id>611574</id>
      <parentid>609700</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T14:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17860" sha1="rx7vguurv49h2uxrgp5dvw0o0f6uf2z" xml:space="preserve">{{Short description|none}}
[[File:Found Photo - Iran - Persepolis - Archeological Site 01 (33718318676).jpg|thumb|255x255px|১৯৭৬ চনত পাৰ্চেপলিছত পৰ্যটক]]

'''ইৰাণৰ পৰ্যটন''' দেশখনৰ অৰ্থনীতিৰ এটা প্ৰধান খণ্ড, ই ২০২৩ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় জিডিপিৰ প্ৰায় ৩% অৰিহণা যোগাইছিল। ২০২৪ চনত ৭০ লাখতকৈ অধিক পৰ্যটকে দেশখন ভ্ৰমণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2024-04-29 |title=Revival rhythm: Iran’s tourism blooms by 21% |url=https://www.tehrantimes.com/news/497821/Revival-rhythm-Iran-s-tourism-blooms-by-21 |archive-url=http://web.archive.org/web/20260107151208/https://www.tehrantimes.com/news/497821/Revival-rhythm-Iran-s-tourism-blooms-by-21 |archive-date=2026-01-07 |access-date=2026-01-17 |work=Tehran Times |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=rezayi |first=zahra |date=2025-11-15 |title=Iran Sees Tourism Rebound Just Two Months After the War |url=https://wanaen.com/iran-sees-tourism-rebound-just-two-months-after-the-war/ |access-date=2026-01-17 |website=WANA |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=TOURISM WATCH: Quarterly Report: Q1 2024 |url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/099730206272452324/pdf/IDU-9d916167-d439-44c9-8398-890811bb8b3e.pdf |website=World Bank Group}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.tehrantimes.com/news/490566/Tourist-arrivals-in-Iran-estimated-to-hit-six-million-by-yearend | title=Tourist arrivals in Iran estimated to hit six million by yearend | date=25 October 2023 }}&lt;/ref&gt; পৰ্যটকৰ বাবে প্ৰধান গন্তব্যস্থানসমূহ হ'ল আলবৰ্জ আৰু জাগ্ৰ'ছ পৰ্বতমালা, যিয়ে অসংখ্য হাইকিং আৰু স্কিইঙৰ সুযোগ প্ৰদান কৰে আৰু পাৰ্চী উপসাগৰ আৰু [[কাস্পিয়ান সাগৰ]]ৰ বিলসমূহ পৰ্যটকৰ আকৰ্ষণৰ স্থলী। এই পৰ্যটকসকলৰ এটা বৃহৎ অংশ [[চীন]], [[ৰাছিয়া]], [[আফগানিস্তান]], [[পাকিস্তান]] আৰু [[ইৰাক]]ৰপৰা আহে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যটন খণ্ড ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ প্ৰতি সংবেদনশীল আৰু প্ৰতি বছৰে ইয়াৰ ব্যাপক উঠা-নমা হয়। আন সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত আন্তঃগাঁথনিৰ অভাৱ (ৰাস্তা, শৌচাগাৰ আৰু হোটেল), ইছলামিক আইন বলবৎ কৰা,বিশেষকৈ মহিলাৰ বাবে সাজ-পোছাকৰ ক্ষেতত, মুদ্ৰা বিনিময়ত অসুবিধা, ইণ্টাৰনেটৰ অভাৱ, আৰু নিৰাপত্তাৰ চিন্তা। 

প্ৰথম শ্বাহ মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ দিনত ইৰাণে এটা ডাঙৰ পৰ্যটন উদ্যোগ গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। ১৯৭৯ চনৰ ইছলামিক বিপ্লৱৰ পিছত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যটনৰ তীব্ৰ অৱনতি ঘটিছিল আৰু তাৰ পিছৰ দশকবোৰত ই ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পাইছে। ২০২৩ চনৰ পিছত ইৰাণত বিদেশী নাগৰিকক আটক কৰাকে ধৰি নিৰাপত্তাজনিত চিন্তাৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যটন পুনৰ যথেষ্ট হ্ৰাস পায় (পণবন্দী কূটনীতি)। 

মুক্তিপণৰ বাবে ইৰাণ চৰকাৰে স্বেচ্ছাচাৰীভাৱে গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ বাবেই আমেৰিকাৰ বিদেশ মন্ত্ৰ্যালয়ে পশ্চিমীয়া লোকসকলক ইৰাণলৈ নাযাবলৈ পৰামৰ্শ দিছে। 
&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Norman-Diamond |first=Greg |date=2026-01-13 |title='Leave Iran now': US Embassy posts warning to Americans still in the country |url=https://www.foxnews.com/travel/leave-iran-now-us-embassy-posts-warning-americans-still-country |access-date=2026-01-17 |website=Fox News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;


==বিদেশী পৰ্যটক==

[[File:Hoteltoranj.jpg|right|350px|thumb|কীছ দ্বীপ]]
[[File:Shahpouri-House-in-Shiraz-Persia-Photo-by-Hossein-Amini.jpg|right|250px|thumb|চাপুৰী হাউছ,চিৰাজ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=5KvyF69IrGM |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/5KvyF69IrGM |archive-date=2021-12-21 |url-status=live|title=Traveling to Iran with Jacki &amp; Kach (Episode 1: Shiraz) |via=YouTube |date=4 September 2019 }}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;]]

[[File:Palacio de Golestán, Teherán, Irán, 2016-09-17, DD 27-36 HDR PAN.jpg|250px|thumb|right|গোলেষ্টান পেলেচ, [[টেহৰান]]]]
[[File:Tourism in Iran.svg|thumb|ইৰানত বিদেশী পযটকৰ সংখ্যা]]
১৯৯৯ চনত ইৰাণত প্ৰৱেশ কৰা লোকসকলৰ প্ৰায় তিনি চতুৰ্থাংশই ইউৰোপৰপৰা আহিছিল। নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ মতে, বিপ্লৱৰ পিছত বেছিভাগ আমেৰিকান লোকে ইৰাণ ভ্ৰমণ বন্ধ কৰি দিয়াৰ বিপৰীতে বিপ্লৱৰ পিছতো ইউৰোপীয় পৰ্যটকে মোটামুটি একেসংখ্যকে দেশখন ভ্ৰমণ কৰি থাকিল। ইয়াৰ মূল কাৰণ আছিল যে বিপ্লৱটো ইমান ইউৰোপীয় বিৰোধী নাছিল, ই [[আমেৰিকা]] বিৰোধী আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news| url=https://www.nytimes.com/2016/02/14/travel/iran-tourism-sanctions.html?_r=0| title=Sanctions Lifted, American Tourists Head to Iran| newspaper=The New York Times| date=2016-02-08| last1=Glusac| first1=Elaine| access-date=2017-03-03| archive-url=https://web.archive.org/web/20170812100335/https://www.nytimes.com/2016/02/14/travel/iran-tourism-sanctions.html?_r=0| archive-date=2017-08-12| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

চৰকাৰী পৰিসংখ্যা অনুসৰি ২০০৪ চনত অনুমাণিক ১,৬৫৯,০০০ বিদেশী পৰ্যটকে [[ইৰাণ]] ভ্ৰমণ কৰিছিল। যদিও চৰকাৰী পৰিসংখ্যাত পৰ্যটক, ব্যাৱসায়িক আৰু ধৰ্মীয় তীৰ্থযাত্ৰীৰ মাজত পাৰ্থক্য নাই। এই দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ অধিকাংশই মধ্য এছিয়াৰ গণৰাজ্যকে ধৰি [[এছিয়া]]ৰ দেশসমূহৰপৰা আহিছিল, আনহাতে ইয়াৰ আটাইতকৈ কম অংশ (প্ৰায় ১০%) উত্তৰ [[আমেৰিকা]] আৰু [[জাৰ্মানী]],[[ ইটালী]], বুলগেৰিয়া, [[ফ্ৰান্স]] আৰু বেলজিয়ামকে ধৰি ইউৰোপীয় সংঘৰপৰা আহিছিল। আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পৰ্যটন স্থলসমূহ আছিল মাজান্দৰান প্ৰদেশ, ইয়াজদ, ইছফাহান,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=L_FciZO9TQo&amp;t=73s |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/L_FciZO9TQo |archive-date=2021-12-21 |url-status=live|title=Traveling to Iran with Jacki &amp; Kach (Episode 2: Isfahan) |via=YouTube |date=26 September 2019 }}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; মাছহাদ, গিলান প্ৰদেশ আৰু ফাৰ্চ প্ৰদেশ। ইৰানে যিবোৰ অমুছলমান দেশৰ সৈতে বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সম্পৰ্ক গঢ়ি তুলিছে সেই দেশবিলাকৰপৰাও যেনে [[চীন]] আৰু [[ভাৰত]]ৰপৰাও পৰ্যটক আহে। 

২০০৪ চনৰপৰা ২০০৮ চনৰ মাজভাগলৈকে দেশখনত বিদেশী পৰ্যটকৰ আগমনৰ সংখ্যা ১০০ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছিল আৰু বিদেশী পৰ্যটকৰ সংখ্যা ২৫ লাখলৈ বৃদ্ধি পাইছিল। বিশেষকৈ ইৰাণলৈ যোৱা জাৰ্মান পৰ্যটকৰ সংখ্যা বিপুলভাৱে বৃদ্ধি পালে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://story.heraldglobe.com/index.php/ct/9/cid/3a8a80d6f705f8cc/id/430243/cs/1/ |title=Herald Globe |publisher=Story.heraldglobe.com |date=2008-11-15 |access-date=2012-02-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120218201402/http://story.heraldglobe.com/index.php/ct/9/cid/3a8a80d6f705f8cc/id/430243/cs/1/ |archive-date=2012-02-18 |archivedate=2012-02-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120218201402/http://story.heraldglobe.com/index.php/ct/9/cid/3a8a80d6f705f8cc/id/430243/cs/1/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

বিশ্ব ভ্ৰমণ আৰু পৰ্যটন পৰিষদে দাবী কৰিছে যে ২০০৭ চনত বাস্তৱিকভাৱে ব্যাৱসায়িক আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যটন ক্ৰমে ১১.৩% আৰু ৪.৬% বৃদ্ধি পাইছে। অৱশ্যে ব্যক্তিগত পৰ্যটনৰ বৃদ্ধি পূৰ্বৰ বছৰৰ তুলনাত সামান্য কম। 

২০১১ চনত ইৰাণলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যটকৰ অধিকাংশই বিনোদনৰ উদ্দেশ্যে আহিছিল। এই বিদেশী পৰ্যটকসকল বেছিভাগেই ইৰাণী নাগৰিকৰ আত্মীয়, বা বিদেশত বাস কৰা প্ৰবাসী ইৰাণী নাগৰিক আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভ্ৰমণকাৰীৰ আন এটা উল্লেখযোগ্য অংশ হ’ল দেশৰ পৱিত্ৰ স্থানসমূহ ভ্ৰমণ কৰা তীৰ্থযাত্ৰীসকল।&lt;ref name=BYI&gt;{{Cite book
 | last1 = Ayse
 | first1 = Valentine
 | url = http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2fen%2febook
 | last2 = Nash
 | first2 = Jason John
 | last3 = Leland
 | first3 = Rice
 | title = The Business Year 2013: Iran
 | place = London, U.K.
 | publisher = The Business Year
 | date = January 2013
 | page = 166
 | isbn = 978-1-908180-11-7
 | access-date = 2014-03-16
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook
 | archive-date = 2016-12-27
 | url-status = live
 }}&lt;/ref&gt;
ইৰাণৰ প্ৰদেশসমূহৰ ভিতৰত পৰ্যটনস্থলীৰ মুখ্য আকৰ্ষণ আছিল মাজান্দৰান। ২০২৩ চনত বছৰৰ প্ৰথম ৯ মাহত ১০ কোটিতকৈ অধিক লোকে এই প্ৰদেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.tehrantimes.com/news/480629/90m-people-visit-Mazandaran-in-nine-months 90m people visit Mazandaran in nine months]&lt;/ref&gt;
==ভীছাৰ প্ৰয়োজনীয়তা==
ইৰাণে নিজৰ জটিল আৰু সময়সাপেক্ষ ভিছা আবেদন প্ৰক্ৰিয়া উন্নত কৰাৰ চেষ্টা কৰিছে আৰু ৬৮খন দেশৰ নাগৰিকৰ বাবে বিমানবন্দৰত এসপ্তাহৰ ভিছা প্ৰদান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে।&lt;ref&gt;[http://www.iran-daily.com/1387/3272/html/national.htm Iran-daily] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090123213156/http://www.iran-daily.com/1387/3272/html/national.htm |date=January 23, 2009 }}&lt;/ref&gt;

ইৰাণৰ স্থল সীমাই চুবুৰীয়া দেশ [[ইৰাক]], [[তুৰস্ক]], [[আফগানিস্তান]], [[পাকিস্তান]], [[তুৰ্কমেনিস্তান]], আৰ্মেনিয়া, আৰু [[আজাৰবাইজান]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। [[তুৰস্ক]] আৰু তুৰ্কমেনিস্তানৰপৰা ৰেলপথ ব্যৱহাৰ কৰি ইৰাণত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰি। ২০০২ চনত প্ৰায় ৭০% পৰ্যটক স্থলপথেৰে, প্ৰায় ২৯% বিমানযোগে আৰু ১%তকৈও কম সাগৰীয় পথেৰে আহিছিল। ২০০৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ইমাম খোমেইনী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ চাৰিটা স্থানীয় বিমান সংস্থাই সেৱা আগবঢ়াই। 
==বুনিয়াদী সুবিধা আৰু অৰ্থনীতি==
[[File:Damavand in winter.jpg|250px|thumb|শীতকালত ডামাভাণ্ড পৰ্বত]]

২০০০ চনৰ আৰম্ভণিতে উদ্যোগটোৱে আন্তঃগাঁথনি, যোগাযোগ, নিয়ন্ত্ৰণমূলক নীতি আৰু কৰ্মী প্ৰশিক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুতৰ সীমাবদ্ধতাৰ সন্মুখীন হৈছিল।&lt;ref&gt;[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Iran.pdf COUNTRY PROFILE: IRAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050226190617/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Iran.pdf |date=2005-02-26 }} Retrieved 12 February 2008&lt;/ref&gt;
২০০৩ চনৰ শেষৰফালে ইৰাণত প্ৰায় ৬৪০খন হোটেল আৰু প্ৰায় ৬৩,০০০ বিছনা আছিল। 
শেহতীয়া বছৰবোৰত সমগ্ৰ দেশতে ২৩৫খন হোটেল, হোটেল এপাৰ্টমেণ্ট, মোটেল, অতিথিশালা আদি কাৰ্যক্ষম হৈ পৰিছে। ২০১০ চনলৈকে সমগ্ৰ দেশতে ৪০০খন হোটেল আৰু ২০০খন হোটেল এপাৰ্টমেণ্ট নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে। এই প্ৰকল্পসমূহৰ প্ৰায় ৬৬ শতাংশ তেহৰাণ, গিলান, মাজাণ্ডাৰান, ৰাজাভি [[খোৰাছান]] আৰু ইছফাহান প্ৰদেশত উন্নয়ন চলি আছে।&lt;ref name=&quot;iran-daily.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.iran-daily.com/1389/8/11/MainPaper/3816/Page/1/index.htm# |title=No. 3816 &amp;#124; Front page &amp;#124; Page 1 |publisher=Irandaily |date=2010-11-02 |access-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120401132104/http://www.iran-daily.com/1389/8/11/MainPaper/3816/Page/1/index.htm |archive-date=2012-04-01 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==তথ্যৰ উৎস==
&lt;references/&gt;

==অধিক পঢ়ক==
*[http://www.worldhum.com/features/eric-weiner/travels-in-the-real-iran-20090618/ Travels in the 'Real Iran'] by Eric Weiner, ''World Hum'', June 19, 2009

==বাহ্যিক সংযোগ==

* [http://e_visa.mfa.ir/en/ IR-IRAN Electronic Visa (Iran eVisa) Application System]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 
*[http://visitiran.ir Iran's official tourism website] List of tourist attractions. Also helps tourists apply for entrance visas online and provides them with important phone numbers and necessary information about transportation and foreign Embassies in the country.
*[http://www.istta.ir/english/home.aspx Iranian Students Tourism &amp; Travel – affiliated with the Academic Center for Education, Culture, and Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111102011716/http://www.istta.ir/english/home.aspx |date=2011-11-02 }}
*[http://arquivo.pt/wayback/20091015143428/http%3A//www.worldisround.com/browse/NorthAfricaMiddleEast/Iran/ Pictures of Iran] – WorldIsRound


{{DEFAULTSORT:Tourism in Iran}}

[[শ্ৰেণী:ইৰান]]
[[শ্ৰেণী:পৰ্যটন]]</text>
      <sha1>rx7vguurv49h2uxrgp5dvw0o0f6uf2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>গোলামৰেজা ছলেইমানী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137050</id>
    <revision>
      <id>611643</id>
      <parentid>608710</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T07:05:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18820" sha1="mikh3qhgovg1vth4i96vva7br7yj9bk" xml:space="preserve">[[File:Gholam Reza Soleymani-Raeis Sazman Basij Mostazafin-5.jpg|thumb|গোলামৰেজা ছলেইমানী]]
'''গোলামৰেজা ছলেইমানী''' (জন্ম, ১৯৬৪ – মৃত্যু,১৭ মাৰ্চ ২০২৬) [[ইৰাণ]]ৰ ইছলামিক ৰিভল্যুচনেৰী গাৰ্ড কৰ্পছৰ বাছিজ অৰ্ধসামৰিক বাহিনীত জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু অধিনায়ক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://en.mehrnews.com/news/147127/Leader-appoints-deputy-Chief-of-Staff-Basij-commander|title=Leader appoints deputy Chief-of-Staff, Basij commander|publisher=[[Mehr News Agency]]|date=2 July 2019|accessdate=6 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tehrantimes.com/news/437666/Ayatollah-Khamenei-names-new-military-commanders|title=Ayatollah Khamenei names new military commanders|publisher=[[Tehran Times]]|date=2 July 2019|accessdate=6 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://en.irna.ir/news/83378623/Leader-appoints-new-military-commanders|title=Leader appoints new military commanders|publisher=[[IRNA]]|date=2 July 2019|accessdate=6 July 2019}}&lt;/ref&gt; ২০২৬ চনৰ ইৰাণ-ইৰাক যুদ্ধৰ সময়ত [[ইজৰাইল]]ৰ আক্ৰমণত তেওঁ নিহত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |title=Commander of Iran's paramilitary Basij force killed, Iranian state media says |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/commander-irans-paramilitary-basij-force-killed-iranian-state-media-says-2026-03-17/ |access-date=2026-03-17 |website=Reuters |language=en}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰাথমিক জীৱন আৰু সামৰিক কেৰিয়াৰ ==
গোলামৰেজা ছলেইমানীৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৪ চনত ইৰাণৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলৰ চাহৰমহল আৰু বাখতিয়াৰী প্ৰদেশৰ ফাৰ্ছানত। ১৯৮২ চনত ইৰাণ-ইৰাক যুদ্ধৰ সময়ত বাছিজত অৰ্ধসামৰিক স্বেচ্ছাসেৱক হিচাপে সামৰিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু যুদ্ধৰ সময়ত কোম্পানী কমাণ্ডাৰ আৰু পিছলৈ বেটেলিয়ন কমাণ্ডাৰ পদবীলৈ উন্নীত হৈছিল। 

যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁ বিভিন্ন যুদ্ধ আৰু অভিযানত অংশ লৈছিল, য’ত আছিল অপাৰেচন ফাটাহ আল-মবিন, অপাৰেচন বায়ত আল-মুকাদ্দাছ, দ্বিতীয়খন খোৰামশ্বহৰ যুদ্ধ, অপাৰেচন ৰমজান, মাৰ্শ্বৰ যুদ্ধ, বাছৰা ঘেৰাও। 

২০১৯ চনৰপৰা বাছিজ সংগঠনৰ অধিনায়ক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি অহা ছলেমানীয়ে শাসন-ব্যৱস্থাৰ আইন আৰু মতাদৰ্শ কাৰ্যকৰী কৰাৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছে।&lt;ref name=&quot;:4&quot;/&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iran: Gholamreza Soleimani {{!}} Gulf States Newsletter |url=https://www.gsn-online.com/news-centre/hot-topics/iran-gholamreza-soleimani |access-date=9 June 2025 |website=www.gsn-online.com}}&lt;/ref&gt;
==শিক্ষা ==
ছলেমানীয়ে ইছফাহান বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা [[ইতিহাস]]ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু আই আৰ জি চি ইউনিভাৰ্চিটি অৱ কমাণ্ড এণ্ড ষ্টাফ (আই আৰ জি চি ডি এফ’ছ)ত কমাণ্ড আৰু ছুপাৰভিজন পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰে। ইৰাণৰ ইতিহাসৰ ডক্টৰেট ডিগ্ৰীৰ ছাত্ৰও আছিল। 

== প্ৰতিবাদকাৰীৰ মাৰাত্মক দমনত ভূমিকা ==
২০১৯ চনৰ জুলাইৰপৰা ২০২৬ চনৰ মাৰ্চলৈকে বাছিজ সংগঠনৰ অধিনায়ক হিচাপে গোলামৰেজা ছলেমানীয়ে ইৰাণী সাধাৰণ নাগৰিকৰ বিৰুদ্ধে অসংখ্য মাৰাত্মক অভিযানত অৰ্ধসামৰিক বাহিনীৰ অংশগ্ৰহণৰ নিৰ্দেশনা দিছিল। তেওঁৰ নেতৃত্বত বছিজে সামাজিক সংগঠনৰপৰা মাৰাত্মক উপায়েৰে অভ্যন্তৰীণ অশান্তি দমন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এটা ডাঙৰ &quot;সংগঠিত শক্তি&quot;লৈ ৰূপান্তৰিত হয়। &lt;ref name=&quot;Amnesty2019&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AlJazeeraBio&quot; /&gt;

===নৱেম্বৰ ২০১৯ (অবান ৯৮)===
২০১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহৰ প্ৰতিবাদৰ ঠিক আগতেই ছলেমানীয়ে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল, য'ত বাচিজসকলক প্ৰতিবাদকাৰীৰ বিৰুদ্ধে মাৰাত্মক শক্তি প্ৰয়োগ কৰিবলৈ নিয়োগ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Amnesty2019&quot;&gt;{{cite web |last=Amnesty International |title=Iran: Details of 304 deaths in crackdown on November 2019 protests |url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde13/2308/2020/en/ |access-date=2026-03-18 |date=2020-05-20 |language=en}}&lt;/ref&gt; [[মানৱ অধিকাৰ]] নিৰীক্ষণ সংস্থাসমূহে নথিভুক্ত কৰিছে যে তেওঁৰ কমাণ্ডত থকা বাছিজৰ ইউনিটসমূহে ভিৰক ছত্ৰভংগ দিবলৈ ছাদৰপৰা স্নাইপাৰ আৰু গধুৰ মেচিনগান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। &lt;ref name=&quot;Amnesty2019&quot; /&gt; মাহশ্বৰ হত্যাকাণ্ডত বাছিজ আৰু আই আৰ জি চি বাহিনীক &quot;জোলা হত্যাকাণ্ড&quot; চলোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল, য'ত প্ৰতিবাদকাৰীসকলক ঔদ্যোগিক গ্ৰেডৰ অস্ত্ৰৰে গুলীয়াই হত্যা কৰা হৈছিল। &lt;ref name=&quot;Amnesty2019&quot; /&gt; এম্নেষ্টী ইণ্টাৰনেশ্যনেলে বাছিজক শ শ লোকৰ মৃত্যুৰ মূল দোষী হিচাপে চিনাক্ত কৰি কয় যে কমাণ্ডৰ তত্ত্বাৱধানত কেন্দ্ৰীভূত “দেখা মাত্ৰেই গুলীয়াই দিয়া।” নীতি ৰূপায়ণ কৰা হৈছিল। &lt;ref name=&quot;Amnesty2019&quot; /&gt;

===২০২২–২০২৩ &quot;নাৰী, জীৱন, স্বাধীনতা&quot;ৰ প্ৰতিবাদ===

মাহছা আমিনৰ প্ৰতিবাদৰ সময়ত ছলেমানীৰ বাহিনীয়ে ব্যৱহাৰ কৰা “মাৰাত্মক শক্তিৰ আৰ্হি”ৰ নথিভুক্ত গোচৰ।&lt;ref name=&quot;HRW2022&quot;&gt;{{cite web |last=Human Rights Watch |title=Iran: Security Forces Using Lethal Force in Protest Crackdown |url=https://www.hrw.org/news/2022/10/05/iran-security-forces-using-lethal-force-protest-crackdown |access-date=2026-03-18 |date=2022-10-05 |language=en }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ইৰাণৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ তথ্য বিচাৰি উলিওৱা অভিযানে প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি প্ৰতিবাদ দমনৰ বাবে শ্বটগান, এছাল্ট ৰাইফল আৰু পিষ্টলৰে সজ্জিত বাছিজ ইউনিট নিয়োগ কৰা হয়, যাৰ ফলত ৫০০ৰো অধিক লোকৰ মৃত্যু হয়। ছলেমানীয়ে বাছিজৰ “নিৰাপত্তাৰক্ষী” নিয়োগ কৰাৰ কামো তদাৰক কৰিছিল যিয়ে প্ৰতিবাদকাৰীৰ চকুত ধাতুৰ গুলীৰে গুলী চলোৱাৰ অভিযোগত শ শ লোকে দৃষ্টিশক্তি হেৰুৱাইছিল।&lt;ref name=&quot;HRW2022&quot; /&gt;
===২০২৫–২০২৬ প্ৰতিবাদ===

২০২৫ চনৰ শেষৰফালে আৰু ২০২৬ চনৰ আৰম্ভণিতে ছলেমানীয়ে বাছিজ বেটেলিয়নসমূহক দেশজোৰা অশান্তিৰ নতুন ঢৌৰ সময়ত ৰাজহুৱা চৌহদসমূহ পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ &quot;সকলো প্ৰয়োজনীয় উপায়&quot; ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।&lt;ref name=&quot;AlJazeeraBio&quot;&gt;{{cite news |title=Who is Gholamreza Soleimani, the commander of Iran's Basij forces? |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/17/who-is-gholamreza-soleimani-the-commander-of-irans-basij-forces |work=Al Jazeera |date=2026-03-17 |access-date=2026-03-18}}&lt;/ref&gt; ২০২৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত প্ৰকাশ পোৱা প্ৰতিৱেদন অনুসৰি চিস্তান আৰু বেলুচিস্তান আৰু কুৰ্দিস্তানৰ দৰে প্ৰদেশত বাচিজ ইউনিটসমূহে সজীৱ গোলাবাৰুদৰ ব্যৱহাৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে।&lt;ref name=&quot;Amnesty2026&quot;&gt;{{cite news |last=Amnesty International |title=Iran: Massacre of protesters demands global diplomatic action to signal an end to impunity |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/01/iran-massacre-of-protesters-demands-global-diplomatic-action-to-signal-an-end-to-impunity/ |date=2026-01-14 |access-date=2026-03-18}}&lt;/ref&gt;
== নিষেধাজ্ঞা ==

সাধাৰণ নাগৰিকৰ ওপৰত নিৰ্মম দমনত লোৱা ভূমিকাৰ বাবে গোলামৰেজা ছলেমানীক যুক্তৰাজ্য, কানাডা, আমেৰিকা, মনাকো আৰু ইউৰোপীয় সংঘৰ পৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিষেধাজ্ঞাৰ আওতালৈ অনা হৈছিল।

[[যুক্তৰাজ্য]]– ২০২০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰিটেইনে নিষেধাজ্ঞা আৰু ধন সৰবৰাহৰ বিৰোধী আইন ২০১৮ৰ অধীনত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল।সাধাৰন লোকৰ ওপৰত নৃশংস দমনৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ভূমিকাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই সম্পত্তি নিশ্চিহ্ন আৰু ভ্ৰমণ নিষেধাজ্ঞাকে ধৰি এই ব্যৱস্থাসমূহ জাৰি কৰা হৈছিল। &lt;ref&gt;{{Cite news |date=10 October 2022 |title=UK announces sanctions against Iran's morality police |url=https://www.theguardian.com/world/2022/oct/10/iran-morality-police-uk-sanctions-mahsa-amini-protests |access-date=9 June 2025 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[কানাডা]] – ২০২২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত কানাডাৰ বিশেষ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা (ইৰাণ) নিয়মৰ অধীনত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল। এই নিষেধাজ্ঞাসমূহৰ ভিতৰত আছে সম্পত্তি নিশ্চিহ্ন কৰা, অস্ত্ৰ আৰু বিত্তীয় লেনদেনত বাধা আৰোপ কৰা, আৰু শাসন ব্যৱস্থা বিৰোধী প্ৰতিবাদৰ সময়ত ব্যাপক আৰু পদ্ধতিগত মানৱ অধিকাৰ উলংঘাৰ বাবে কানাডাত প্ৰৱেশৰ বাবে তেওঁলোকক অযোগ্য বুলি বিবেচিত কৰা হয়। । &lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Earle |first1=Dickinson Wright-L. Jemark |last2=Poliwoda |first2=Dan |last3=Hulton |first3=Wendy G. |date=6 October 2022 |title=Canada Sanctions Iranian Officials for 'Systematic Human Rights Violations' |url=https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=cacffd19-9745-443c-b25a-2345ea0c7abf |access-date=9 June 2025 |website=Lexology |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]– ২০২১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আমেৰিকাৰ ট্ৰেজাৰীয়ে এক্সিকিউটিভ অৰ্ডাৰ ১৩৫৫৩ৰ অধীনত ছলেইমানিক বিশেষভাৱে নিৰ্দিষ্ট নেচনেল (এছডিএন) তালিকাত যোগ কৰে। ফলত আমেৰিকাৰ অধীনস্থ তেওঁৰ সকলো সম্পত্তি নিশ্চিহ্ন হৈ পৰে আৰু আমেৰিকাৰ নাগৰিকসকলে তেওঁৰ সৈতে কোনো ধৰণৰ লেনদেন কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হয়। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=U.S. imposes sanctions on people in Iran, Syria and Uganda, citing rights abuses |work=Reuters |date=7 December 2021 |url=https://www.reuters.com/world/us-imposes-sanctions-people-iran-syria-uganda-citing-rights-abuses-2021-12-07/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Global Magnitsky Designation; Iran-related Designations; Syria Designations; CAATSA – Iran-related Designations|url=https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/recent-actions/20211207|access-date=23 December 2021|website=U.S. Department of the Treasury|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Treasury Targets Repression and the Undermining of Democracy|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0517|access-date=23 December 2021|website=U.S. Department of the Treasury|language=en}}&lt;/ref&gt;

ইউৰোপীয়ান ইউনিয়ন– ইউৰোপীয় ইউনিয়নেও একেই নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite news|last=Emmott|first=Robin|date=12 April 2021|title=EU sanctions elite Iran commander, seven others over 2019 protests|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/eu-sanctions-iran-militia-police-three-prisons-over-2019-protests-2021-04-12/|access-date=23 December 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=EU sanctions Iranian security officials over 2019 protest crackdown |url=https://www.middleeasteye.net/news/iran-eu-sanctions-irgc-commanders-crackdown-protests-2019 |access-date=9 June 2025 |website=Middle East Eye |language=en}}&lt;/ref&gt;

== হত্যাকাণ্ড ==
২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ইজৰাইল প্ৰতিৰক্ষা বাহিনীয়ে (IDF) ঘোষণা কৰে যে নিৰ্দিষ্ট চোৰাংচোৱাৰ ভিত্তিত মধ্য তেহৰাণত লক্ষ্য কৰি বিমান আক্ৰমণত ছলেমানী নিহত হয়। আইডিএফৰ মতে, স্থানীয় বাসিন্দাসকলে প্ৰদান কৰা চোৰাংচোৱাৰ ভিত্তিত এই আক্ৰমণ সংঘটিত হৈছে; এই আক্ৰমণত ছলেইমানী আৰু তেওঁৰ ডেপুটি ছায়েদ কাচেম কাৰেছি  লুকাই থকা বনাঞ্চলৰ এটা তম্বুক লক্ষ্য কৰি লোৱা হৈছিল আৰু দুয়োকে নিহত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 March 2026 |first1=Yonah Jeremy |last1=Bob |first2=Amichai |last2=Stein |title=IDF kills Iran's Ali Larijani, Basij commander in largest targeted strikes since Khamenei |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-890225 |access-date=18 March 2026 |work=The Jerusalem Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |first1=Dov |last1=Lieber |first2=Benoit |last2=Faucon |first3=Shayndi |last3=Raice |date=17 March 2026 |title=Israel Is Hunting Down Iranian Regime Members in Their Hideouts, One by One |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/israel-iran-leadership-528c6114 |access-date=18 March 2026 |work=The Wall Street Journal |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; পিছত ইৰাণৰ চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমেও ছলেমানীৰ মৃত্যু নিশ্চিত কৰে।

== টোকা ==
{{notelist}}

==তথ্যৰ উৎস ==
{{Reflist}}

{{S-start}}
{{Succession box
|before=ঘোলামহোছেইন ঘেবপৰভাৰ
|title=Head of [[Basij|Basij Organization]]|years=2019–2026|after=Position vacant}}
{{S-end}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* {{commons category-inline|Gholamreza Soleimani}}


{{DEFAULTSORT:Soleimani, Gholamreza}}

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:সেনা বিষয়া]]</text>
      <sha1>mikh3qhgovg1vth4i96vva7br7yj9bk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কেমেৰন কাৰ্টিঅ’</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137080</id>
    <revision>
      <id>611609</id>
      <parentid>610480</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T01:20:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18107" sha1="5mm10fudbbxra5jkaypz47fpy51p5v8" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name = কেমেৰন কাৰ্টিঅ’
| image =
| caption =
| image_upright = 
| birth_name = কামৰান চবাহী
| alias = কেমেৰন
| birth_date = {{birth date and age|df=y|1978|4|09}}
| origin = [[ইৰান]] / [[ছুইডেন]]
| genre = পপ, ফাৰ্চী/মধ্য প্ৰাচ্যৰ সংগীত
| occupation = গায়ক
| years_active = ২০০৫–বৰ্তমান
| label = চনী মিউজিক&lt;br /&gt; ইউনিভাৰ্চেল মিউজিক গ্ৰুপ&lt;br /&gt; তাৰানেহ ৰেকৰ্ডচ &lt;br /&gt;শ্বেৰফা মিউজিক&lt;br /&gt;আভাং মিউজিক
| associated_acts = আলেক কাৰ্টিঅ’, খালেদ, আলেক পি, আলী পেয়ামী
}}

'''কামৰান চবাহী''' ([[ফাৰ্চী]]: کامران صباحی; জন্ম ৯ এপ্ৰিল ১৯৭৮&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.expressen.se/noje/melodifestivalen/cameron-blev-utbuad---trots-sin-succe/|title=Cameron blev utbuad – trots sin succé {{!}} Melodifestivalen {{!}} Expressen|website=Expressen|date=20 February 2005|language=sv|access-date=27 October 2019|archive-date=26 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026163117/https://www.expressen.se/noje/melodifestivalen/cameron-blev-utbuad---trots-sin-succe/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;) হৈছে পেছাগতভাৱে '''কেমেৰন কাৰ্টিঅ’''' নামেৰে পৰিচিত এগৰাকী ইৰানী মূলৰ চুইডিছ পপ গায়ক।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.javanan.com/spotlight-cameron-cartio-1299|title=SPOTLIGHT: CAMERON CARTIO-1299 – Javanan Magazine|website=javanan.com|date=2 May 2012|access-date=2 November 2019|archive-date=2 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191102001926/http://www.javanan.com/spotlight-cameron-cartio-1299|url-status=live|archivedate=2 November 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191102001926/http://www.javanan.com/spotlight-cameron-cartio-1299|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;{{Use dmy dates|date=September 2022}}

চনী মিউজিকৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হোৱাৰ পিছত তেওঁ ২০০৫ চনত নিজৰ প্ৰথম এলবাম *বৰ্ডাৰলেছ* মুকলি কৰে। পূৰ্বতে তাৰানেহ ৰেকৰ্ডচ আৰু শ্বেৰফা মিউজিকৰ সৈতে কাম কৰা কেমেৰন বৰ্তমান আভাং মিউজিকৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=LHjab14Wf_E |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211219/LHjab14Wf_E |archive-date=19 December 2021 |url-status=live|title=Cameron Cartio – Avalo Akhar OFFICIAL VIDEO | کامرون کارتیو - اول و آخر|date=9 January 2021 |accessdate=22 October 2021|via=www.youtube.com}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি ইউনিভাৰ্চেল মিউজিক গ্ৰুপ স্কেণ্ডিনেভিয়াৰ সৈতেও তেওঁৰ এটা প্ৰকাশন চুক্তি আছে আৰু তেওঁ নিজৰ নতুন গীতসমূহৰ কাম কৰি আছে। তেওঁ ইৰান, চুইডেন আৰু ইৰানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ মাজত সমানেই জনপ্ৰিয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://iranartmusic.wordpress.com/2012/10/28/cameron-cartio-live-in-dubai/|title=Cameron Cartio Live in Dubai|first=Dubai's most useful web designing company|last=says|date=28 October 2012|access-date=26 October 2019|archive-date=26 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026163120/https://iranartmusic.wordpress.com/2012/10/28/cameron-cartio-live-in-dubai/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== কেৰিয়াৰ ==
কেমেৰন কাৰ্টিঅ’ই চুইডেনত নিজৰ সংগীত জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ ফাৰ্চী, ইংৰাজী আৰু স্পেনিছকে ধৰি বিভিন্ন ভাষাত কথা ক’ব আৰু গান গাব পাৰে। স্পেনিছ ভাষা তেওঁ স্পেইনত থকাৰ সময়ত শিকিছিল। এটা কলাত্মক পৰিয়ালৰপৰা অহাৰ বাবে তেওঁৰ সংগীত জীৱনত যথেষ্ট সহায় হৈছিল। তেওঁৰ ভাতৃ আলেক কাৰ্টিঅ’ এগৰাকী সংগীত প্ৰযোজক আৰু সংগীত ভিডিঅ’ পৰিচালক। 

কেমেৰন কাৰ্টিঅ’ই ২০০৫ চনৰ মেলোডিফেষ্টিভালেনত ''ৰোমা'' গীতটিৰে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://expressen.se|title=Cameron blev utbuad – trots sin succé|website=Expressen|date=20 February 2005|access-date=26 October 2019|archive-date=26 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026163117/https://expressen.se|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ''ৰোমা'' গীতৰ কথাখিনি কেমেৰনে নিজেই তৈয়াৰ কৰা এটা কৃত্ৰিম ভাষাত লিখা হৈছিল, যাক তেওঁ মৰমৰ সীমাহীন ভাষা বুলি অভিহিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://aftonbladet.se|title=Cameron Cartio tävlar med ett påhittat språk|website=Aftonbladet|date=19 February 2005|access-date=8 November 2019|archive-date=26 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026163126/https://aftonbladet.se|url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁ একেটা গীতৰে এটা স্পেনিছ সংস্কৰণো উলিয়াইছিল। ২০০৫ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত লিংকোপিং ছেমিফাইনেলত যোগ্যতা অৰ্জন কৰাৰ পাছত তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনৰ দ্বিতীয় সুযোগ পৰ্যায়লৈ উন্নীত হয়। ২০০৫ চনৰ ৬ মাৰ্চত এই পৰ্যায়ত প্ৰতিযোগিতা কৰি তেওঁ ফাইনেলত প্ৰৱেশ কৰাত ব্যৰ্থ হয়। কিন্তু গীতটো চুইডিছ দৰ্শকৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয় প্ৰমাণিত হয় আৰু চুইডিছ মিউজিক চাৰ্টৰ শীৰ্ষ ৫টা গীতৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি ২০০৫ চনৰ এপ্ৰিলত চতুৰ্থ স্থানলৈ উন্নীত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://swedishcharts.com|title=swedishcharts.com – Discography Cameron Cartio|website=swedishcharts.com|access-date=8 November 2019|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

''ৰোমা'' গীতটোৰ পিছত তেওঁৰ প্ৰথম ষ্টুডিঅ’ এলবাম ''বৰ্ডাৰলেছ'' মুকলি কৰে, য’ত ৰাই গায়ক খালেদৰ সৈতে এটা যুগল গীত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ''হেনা'' নামৰ এই গীতটো আৰবী আৰু ফাৰ্চী ভাষাত আছিল। কেমেৰন আৰু খালেদে ২০০৬ চনত স্পেইনৰ বাবে এটা আৰবী-স্পেনিছ সংস্কৰণো মুকলি কৰিছিল। তেওঁৰ ''হেনা'' গীতটো আৰু চেব খালেদৰ সৈতে কৰা সহযোগিতাই তেওঁক সমগ্ৰ আৰব বিশ্বত জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://expressen.se|title=Här spelar Cameron med superstjärnan|website=Expressen|date=6 June 2005|access-date=26 October 2019|archive-date=26 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026161712/https://expressen.se|url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ ''নি না নায়'' গীতটোৱেও সফলতা লাভ কৰিছিল। এদুৰ্নেৰ সৈতে গোৱা ইংৰাজী-স্পেনিছ দ্বিভাষিক গীত ''ডণ্ট টেল মি টুনাইট'' গ্ৰীক ৰেডিঅ’ চাৰ্টৰ শীৰ্ষ ৪০টা গীতৰ ভিতৰত স্থান পাইছিল। ''বৰ্ডাৰলেছ'' এলবামটোৰ বেছিভাগ গীততে কেমেৰনে সংগীত ৰচক আৰু প্ৰযোজক আলেক পি আৰু মাৰ্কাছ এংলফৰ সৈতে কাম কৰিছিল। 

তেওঁ ইউনিভাৰ্চেল মিউজিক গ্ৰুপ, শ্বেৰফা মিউজিক আৰু তাৰানেহ ৰেকৰ্ডচৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হৈছিল। ২০১১ চনত তেওঁ মেলডী ক্লাবৰ এটা গীতৰ ফাৰ্চী সংস্কৰণ ''ইলেক্ট্ৰিক'' নামৰ এটা ডান্স হিট গীত মুকলি কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://scandipop.co.uk|title=Cameron Cartio: 'Electric' » Scandipop.co.uk|date=15 June 2011|access-date=26 October 2019|archive-date=26 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026163119/https://scandipop.co.uk|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত কেমেৰনে ঈশ্বৰৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত এটা আধ্যাত্মিক পপ গীত ''বেচপাৰ বে খোদা'' মুকলি কৰে। কেমেৰন কাৰ্টিঅ’ বৰ্তমান আভাং মিউজিকৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ আৰু তেওঁ ''আভালো আখৰ'' গীতটি মুকলি কৰিছে। 

=== সহযোগিতা ===
কেমেৰন নামেৰে তেওঁ আণ্ডাৰছ নাইমেন, কেমেৰন কাৰ্টিঅ’ আৰু ৰবিন ৰেক্সৰদ্বাৰা প্ৰযোজনা কৰা ''ইউ কিপ মি হেঙিং অন'' মুকলি কৰে। ইয়াত কেমেৰনে নিজেই প্ৰযোজনা কৰা ইয়াৰ ৰিমিক্স সংস্কৰণো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://discogs.com|title=Cameron* – You Keep Me Hanging On|date=29 December 2019|publisher=discogs|access-date=8 November 2019|archive-date=8 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208132454/https://discogs.com|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

তেওঁ ৰাই গায়ক খালেদৰ সৈতে কৰা যুগল গীত ''হেনা''ই চুইডেনত ৯ নম্বৰ স্থান লাভ কৰাৰ লগতে নেদাৰলেণ্ড আৰু বেলজিয়ামতো স্থান লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://swedishcharts.com|title=swedishcharts.com – Cameron feat. Khaled – Henna|website=swedishcharts.com|access-date=8 November 2019|archive-date=6 April 2019|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ২০০৬ চনত চুইডেনৰ গোটেনবাৰ্গত অনুষ্ঠিত ইউৰোপীয় এথলেটিক্স চেম্পিয়নশ্বিপৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত প্ৰায় এক লাখ দৰ্শকৰ সন্মুখত খালেদ আৰু কেমেৰনে এই গীতটো পৰিৱেশন কৰিছিল। এই অনুষ্ঠান সমগ্ৰ ইউৰোপৰ ৰাষ্ট্ৰীয় টেলিভিছনসমূহে সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://youtube.com |archive-url=https://ghostarchive.org |archive-date=19 December 2021 |url-status=live|title=Cameron Cartio and Khaled – Hena- Live at the EAC opening ceremony.|date=22 July 2010 |via=YouTube}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://expressen.se|title=Han får sjunga med raïkungen|website=Expressen|date=7 August 2006|access-date=8 November 2019|archive-date=8 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191108004849/https://expressen.se|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সহযোগিতা আছিল লেবাণীজ-গ্ৰীক চাইপ্ৰিয়ট চাৰ্বেলৰ সৈতে কৰা ''মি চিকা'' গীতটো, যিটো চাৰ্বেলৰ বাবে গ্ৰীক ভাষাত আৰু কেমেৰনৰ বাবে সম্পূৰ্ণ ফাৰ্চী ভাষাত এটা সফল গীত আছিল। 

স্পেনিছ পপ গায়ক এদুৰ্নেৰ সৈতে গোৱা ইংৰাজী ভাষাৰ হিট গীত ''ডণ্ট টেল মি টুনাইট''ত কাৰ্টিঅ’ই অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://blogspot.com|title=Cameron Cartio – Electric|date=14 June 2011|access-date=6 November 2019|archive-date=6 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191106004300/http://blogspot.com|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ukmix.org|title=Mi Top 100 – Week 27 + Oldies|website=ukmix.org|date=11 July 2006 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://20minutos.es|title=mejor cancion de edurne|date=15 April 2009|website=Listas – 20Minutos|access-date=6 November 2019|archive-date=6 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191106004259/https://20minutos.es|url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁ পূৰ্বে কানাডাৰ শিল্পী মাছাৰীৰ সৈতে কাম কৰা সংগীত প্ৰযোজক হমিদ শ্বেকাৰীৰ সৈতেও অংশীদাৰিত্ব কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://beatport.com|title=Asheghet Manam (Hamid Shekari Remix) by Massari, Tohi on Beatport|website=beatport.com|access-date=6 November 2019|archive-date=6 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191106004300/https://beatport.com|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
কেমেৰন কাৰ্টিঅ’ বৰ্তমান কেলিফৰ্ণিয়াত বাস কৰে আৰু ডেলৰাম কাৰ্টিঅ’ৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ দুটি পুত্ৰ সন্তান আছে। ২০১৭ চনলৈকে তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভাতৃ আলেক কাৰ্টিঅ’ই লছ এঞ্জেলছৰ ছাণ্টা মনিকাত এটা চুইডিছ পিজ্জা হাউচ চলাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://aftonbladet.se|title=Svensk pizza i LA|website=Hollywood|access-date=26 October 2019|archive-date=10 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410162949/https://aftonbladet.se|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Pizza with banana and curry? Try Swedish pies at Reds |url=http://umgasmagazine.com/ |website=Umgås |accessdate=8 November 2019 |date=11 July 2016 |archive-date=8 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191108184829/http://umgasmagazine.com |url-status=live |archivedate=9 November 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191109065430/http://www.umgasmagazine.com/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

কাৰ্টিঅ’ই তৃতীয় বিশ্বৰ দেশসমূহৰ দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণ আৰু শিশুৰ অধিকাৰৰ বাবে কাম কৰা বিভিন্ন দাতব্য সংস্থাৰ সৈতে জড়িত। শেহতীয়াকৈ ২০১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ গ্ল’বেল চেৰিটি ইনিচিয়েটিভৰ সহযোগত কেলিফৰ্ণিয়াৰ বেভাৰ্লি হিলছত এটা দাতব্য কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://abc6.com|website=ABC6|title=Media Alert|access-date=29 October 2019|archive-date=29 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029160135/https://abc6.com|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://einnews.com|website=EINNews|title=Media Alert|access-date=29 October 2019|archive-date=29 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029164654/https://einnews.com|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://open.spotify.com/artist/09dEfSvsySjpaL6pwe4RQn Cameron Cartio] on [[Spotify]]

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ছুইডেনৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]]</text>
      <sha1>5mm10fudbbxra5jkaypz47fpy51p5v8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>গোলোজিন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137122</id>
    <revision>
      <id>611645</id>
      <parentid>611014</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T07:07:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14816" sha1="293xsnq1egugsb3y3nunclslcjfr3jr" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name = গোলোজিন &quot;গোলা&quot;
| image = Golazin.jpg
| caption = ২০২০ চনত গোলা
| birth_name = গোলোজিন আৰ্দেস্তানী
| alias =
| birth_date =
| birth_place = [[ইৰান]]
| genre = ট্ৰেপ পপ, আৰবান
| occupation = গায়িকা, অভিনেত্ৰী
| instrument = কণ্ঠশিল্পী, পিয়ানো, বাঁহী, চন্তুৰ
| years_active = ২০১৬–বৰ্তমান
| label = জেন ৰেকৰ্ডিংছ
| website = 
}}

'''গোলোজিন আৰ্দেস্তানী''' ([[ফাৰ্চী]]: گل آذین اردستانی), তেওঁৰ পেছাদাৰী নাম '''গোলা''' হিচাপেহে বেছি জনাজাত। তেওঁ লণ্ডনত থকা এগৰাকী ইৰানী মূলৰ ব্ৰিটিছ-আমেৰিকান গায়ক-গীতিকাৰ, সংগীতবিজ্ঞানী, কণ্ঠশিল্পী আৰু অভিনেত্ৰী।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Art amid the din of war: Ancient and contemporary music from the Iranian world and beyond|url=http://themiddleeastineurope.net/art-amid-the-din-of-war-ancient-and-contemporary-music-from-the-iranian-world-and-beyond/|last=|first=|date=|website=|language=en-GB|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20161028153551/http://themiddleeastineurope.net/art-amid-the-din-of-war-ancient-and-contemporary-music-from-the-iranian-world-and-beyond/|archive-date=2016-10-28|access-date=2020-05-05|archivedate=2016-10-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161028153551/http://themiddleeastineurope.net/art-amid-the-din-of-war-ancient-and-contemporary-music-from-the-iranian-world-and-beyond/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তেওঁ পিয়ানো, চন্তুৰ, দাম্মাম (ইৰানীয় বাদ্যযন্ত্ৰ) আৰু বাঁহী বজায়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://soasradio.org/music/episodes/a-world-in-london-212-idan-raichel-golazin-ardestani |title=A World in London 212 – Idan Raichel &amp; Golazin Ardestani |date=27 February 2017 |website=SOAS Radio |access-date=5 September 2017 |archive-date=5 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905141655/https://soasradio.org/music/episodes/a-world-in-london-212-idan-raichel-golazin-ardestani |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.upcoming100.com/news-detail/8929/golazin-brings-message-of-peace-and-unity-to-a-hurting-world-/ |title=Golazin Brings Message of Peace and Unity to a Hurting World |date=6 February 2017 |website=Upcoming100.com |access-date=5 September 2017 |archive-date=5 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905142940/http://www.upcoming100.com/news-detail/8929/golazin-brings-message-of-peace-and-unity-to-a-hurting-world-/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.songlines.co.uk/world-music-news/2017/02/transcending-boundaries-iranian-and-israeli-collaboration/ |title=Transcending boundaries: Iranian and Israeli collaboration |date=24 February 2017 |website=Songlines World Music News |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224191655/http://www.songlines.co.uk/world-music-news/2017/02/transcending-boundaries-iranian-and-israeli-collaboration/ |archive-date=24 February 2017 |access-date=27 May 2026 |archivedate=24 February 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170224191655/http://www.songlines.co.uk/world-music-news/2017/02/transcending-boundaries-iranian-and-israeli-collaboration/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{cite web |url=https://ilesformula.com/iles-formula-women-golazin/ |title=Iles Formula Women GOLAZIN |date=26 June 2017 |website=Iles Formula |access-date=5 September 2017 |archive-date=5 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905143519/https://ilesformula.com/iles-formula-women-golazin/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lapalmemagazine.com/2017/10/gozalin/ |title=Gozalin, Sound On! |date=10 October 2017 |website=Lapalme Magazine |access-date=6 November 2017 |archive-date=7 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024943/http://lapalmemagazine.com/2017/10/gozalin/ |url-status=live |archivedate=7 November 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107024943/http://lapalmemagazine.com/2017/10/gozalin/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.united-productions.co.uk/news/golazin-monoto-tv-performance |title=News – Golazin Monoto Tv Performance |date=31 October 2017 |website=United Productions |access-date=6 November 2017 |archive-date=7 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107030427/http://www.united-productions.co.uk/news/golazin-monoto-tv-performance |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
গোলা ইৰানৰ ইছফাহানত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁ তেহৰাণৰ সূৰে বিশ্ববিদ্যালয়ত সংগীত ৰচনা আৰু পৰিৱেশন শৈলীৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite news|last=Harman|first=Danna|date=2018-11-14|title=The Iranian Pop Star Who Is Not Afraid of Israelis|language=en|work=Haaretz|url=https://www.haaretz.com/middle-east-news/iran/the-iranian-pop-star-who-is-not-afraid-of-israelis-1.6654292|access-date=2020-05-05|archive-date=2020-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200504135513/https://www.haaretz.com/middle-east-news/iran/the-iranian-pop-star-who-is-not-afraid-of-israelis-1.6654292|url-status=live|archivedate=2020-05-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200504135513/https://www.haaretz.com/middle-east-news/iran/the-iranian-pop-star-who-is-not-afraid-of-israelis-1.6654292|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ২০১১ চনত তেওঁ ৰোহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা সংগীত মনোবিজ্ঞান বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিবলৈ লণ্ডনলৈ স্থানান্তৰিত হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=The Iranian pop star who is not afraid of Israelis|url=https://www.thebaghdadpost.com/en/Story/34041/The-Iranian-pop-star-who-is-not-afraid-of-Israelis|last=|first=|date=2018-12-12|website=www.thebaghdadpost.com|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200930152144/https://www.thebaghdadpost.com/en/Story/34041/The-Iranian-pop-star-who-is-not-afraid-of-Israelis|archive-date=2020-09-30|access-date=2020-05-05|archivedate=2020-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930152144/https://www.thebaghdadpost.com/en/Story/34041/The-Iranian-pop-star-who-is-not-afraid-of-Israelis|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|last=Dunn|first=Frankie|date=2018-11-02|title=gola is a fearless iranian artist making life-changing music for rule-breakers|url=https://i-d.co/article/gola-iranian-artist-the-line/|access-date=2020-06-25|website=i-D|language=en|archive-date=2020-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627134231/https://i-d.vice.com/en_us/article/xwjq8j/gola-iranian-artist-the-line|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== কেৰিয়াৰ ==
১৯ বছৰ বয়সত গোলা ইৰানৰ প্ৰথমটো গাৰ্লবেণ্ড (কেৱল মহিলা সদস্য থকা সংগীত দল) 'অৰ্কিড'ত যোগ দিয়ে। ইৰানৰ স্থানীয় আইনৰ বাবে এই বেণ্ডটোক কেৱল মহিলা দৰ্শকৰ সন্মুখতহে সংগীত পৰিৱেশন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|date=2018-10-31|title=tmrw {{!}} this is our culture: Gola|url=https://www.tmrwmagazine.com/features/legacy/this-is-our-culture-gola|access-date=2020-06-25|website=tmrw|language=en|archive-date=2020-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625081256/https://www.tmrwmagazine.com/features/legacy/this-is-our-culture-gola|url-status=live|archivedate=2020-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200625081256/https://www.tmrwmagazine.com/features/legacy/this-is-our-culture-gola|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|title=The Arts Hour – Iranian pop star Gola: 'We had morality police in the audience' – BBC Sounds|url=https://www.bbc.co.uk/sounds/play/p06n2dg5|access-date=2020-06-25|website=www.bbc.co.uk|language=en-GB|archive-date=2020-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626140955/https://www.bbc.co.uk/sounds/play/p06n2dg5|url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁক ইৰানত তিনিবাৰকৈ গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=گزارش هاآرتص: خواننده پاپ ایرانی که از همکاری با اسرائیلی ها نمی ترسد|url=https://ir.voanews.com/persiannewsarts/gol-azin|access-date=2020-06-25|website=Voice of America|language=fa|archive-date=2020-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627134231/https://ir.voanews.com/persiannewsarts/gol-azin|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; অৰ্কিড বেণ্ডৰ সৈতে ভ্ৰমণ কৰাৰ পাছত, তেওঁ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ শিল্পী হিচাপে নিজৰ ৰুচি আৰু শৈলী গঢ়ি তোলে আৰু এক বৃহৎ অনুৰাগী গোষ্ঠী লাভ কৰিবলৈ সমৰ্থ হয়।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

ইৰানত মহিলা গায়িকাসকলৰ ওপৰত জাপি দিয়া বাধা-নিষেধ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ বাবেই গোলোজিনে ২০১১ চনত লণ্ডনলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Rumbelow|first=Helen|title=Gola: the Iranian pop star who fought back|language=en|url=https://www.thetimes.com/article/gola-the-iranian-pop-star-who-fought-back-q3x5bvkkd|access-date=2020-06-25|issn=0140-0460|archive-date=2020-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200628093659/https://www.thetimes.co.uk/article/gola-the-iranian-pop-star-who-fought-back-q3x5bvkkd|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; তেওঁৰ প্ৰথমটো একক গীত &quot;মিৰি&quot;য়ে ৰেডিঅ' জাভানত ৩ নিযুততকৈও অধিক শ্ৰোতা লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;

২০১৮ চনত গোলাৰ প্ৰথমটো ইংৰাজী গীত &quot;দ্য লাইন&quot; এককভাৱে মুক্তি পায়।&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|title=Gola is the Iranian musician in exile fighting to empower women|url=https://www.hungertv.com/editorial/gola-is-the-iranian-musician-in-exile-fighting-to-empower-women/|website=HUNGER TV|language=en-US|access-date=2020-05-05|archive-date=2021-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20211006164143/https://www.hungertv.com/editorial/gola-is-the-iranian-musician-in-exile-fighting-to-empower-women/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Iranian multi-instrumentalist Gola delivers bold new track &quot;The Line&quot;|url=https://www.thelineofbestfit.com/new-music/discovery/gola-the-line|website=The Line of Best Fit|language=en|access-date=2020-05-05|archive-date=2021-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20211006164132/https://www.thelineofbestfit.com/new-music/discovery/gola-the-line|url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ একক গীত &quot;হাঘামে&quot; আৰু &quot;খোদাভান্দে শ্বুমা&quot; মুকলিৰ পিছত নিযুত নিযুতবাৰ ষ্ট্ৰীম কৰা হৈছে। ২০১৯ চনত তেওঁ &quot;নাও ইউ নো&quot; নামৰ একক গীতটো মুকলি কৰে।&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|last=Day|first=Record of the|title=Gola – Now You Know|url=https://www.recordoftheday.com/record-of-the-day/2019-11-04/now-you-know2019|access-date=2020-06-25|website=www.recordoftheday.com|archive-date=2020-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626085441/https://www.recordoftheday.com/record-of-the-day/2019-11-04/now-you-know2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ইডান ৰাইচেল আৰু ইৰানী ৰেপাৰ হোছেইন তোহীৰ সৈতেও কাম কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt; গোলাই প্ৰাচ্য আৰু প্ৰেক্ষাপটৰ পাশ্চাত্য সংগীতৰ মিশ্ৰণেৰে এনে এক সুৰ সৃষ্টি কৰে, যাৰ মূল লক্ষ্য হৈছে ইৰানৰ পৰিস্থিতি সন্দৰ্ভত বিশ্ববাসীৰ মাজত সজাগতা বৃদ্ধি কৰা।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Golazin, Sound On |url=https://lapalmemagazine.com/2017/10/gozalin/ |access-date=16 March 2021 |publisher=Lapalme |date=10 October 2017 |archive-date=23 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423201840/https://lapalmemagazine.com/2017/10/gozalin/ |url-status=live |archivedate=23 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190423201840/https://lapalmemagazine.com/2017/10/gozalin/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

== ডিস্ক’গ্ৰাফী ==
=== পাৰ্চী একক গীতসমূহ ===

# খোদা দানাড&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
# এশঘে আৰিয়ায়ী
# বেহতাৰিন আবী
# খোদাম বুদাম উনজা
# ৰাঘছে শিৰীন
# বেতাৰ্ছ আজ মান
# খোদাভান্দা
# খোশ বে হালাম
# হাঘামে
# খোদাভান্দে শ্বুমা

=== ইংৰাজী একক গীতসমূহ ===
# দ্য লাইন&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
# নাও ইউ নো&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
* {{IMDb name|4694308}}

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:গায়িকা]]
[[শ্ৰেণী:সংগীতজ্ঞ]]</text>
      <sha1>293xsnq1egugsb3y3nunclslcjfr3jr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ইৰানৰ পানী মাফিয়া</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137123</id>
    <revision>
      <id>611573</id>
      <parentid>609347</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T13:58:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17360" sha1="b50iue279kbakanwo0j0qnz8bkpjj4o" xml:space="preserve">{{Short description|Corrupt network of officials and contractors}}


'''ইৰানৰ পানী মাফিয়া ({{lang-en|Water Mafia in Iran}})''' (পাৰ্চী ভাষাত مافیای آب) শব্দটো চৰকাৰী বিষয়া, ঠিকাদাৰ আৰু নিৰাপত্তা সংস্থাৰ অনানুষ্ঠানিক, শক্তিশালী আৰু দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত নেটৱৰ্কক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যিয়ে ইৰাণৰ জলসম্পদ নিয়ন্ত্ৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত আৰু ৰাজনৈতিক স্বাৰ্থৰ সেৱা কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Kowsar|first=Nik|date=2025-10-02|title=Iran's Water Crisis Is Its Greatest Threat|url=https://time.com/7321571/iran-water-crisis-greatest-threat/|access-date=2026-01-22|website=Time.com}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

যোৱা দুটা দশকত [[ইৰাণ]]ৰ ৰাজহুৱা আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ বক্তৃতাত এই শব্দটো ক্ৰমান্বয়ে প্ৰধান হৈ পৰিছে। দেশৰ জল খণ্ড পৰিচালনা কৰা অন্যায় আৰু ধ্বংসাত্মক ব্যৱস্থাক বৰ্ণনা কৰিবলৈ ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Water Crisis in Iran Puts Pressure on Leadership to Find a Viable Solution|url=https://thesoufancenter.org/intelbrief-2025-december-5/|access-date=2026-01-22 |website=The Soufan Center}}&lt;/ref&gt;

পৰিৱেশ কৰ্মী আৰু ৰাজনৈতিক বিশ্লেষকসকলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে জল মাফিয়াই নিজৰ ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱ আৰু চৰকাৰী উন্নয়ন বাজেটৰ সুবিধাৰ অপব্যৱহাৰ কৰি বৃহৎ পৰিসৰৰ প্ৰকল্প ৰূপায়ণ কৰে যিবোৰ অস্থায়ী নহয়। ইয়াৰ ভিতৰত বান্ধ নিৰ্মাণ, নদীক অন্য দিশলৈ ঠেলি দিয়া, অতিৰিক্ত ভূ-গৰ্ভস্থ পানী উলিওৱা আদি। এই কাৰ্যকলাপে জলসম্পদ ক্ষয় কৰিছে, পৰিৱেশৰ ক্ষতি কৰিছে আৰু সমগ্ৰ ইৰাণতে এক বৃহৎ জল সংকটৰ সৃষ্টি কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=esennett |date=2025-05-15 |title=Feeding the 'water mafia': Sanctions relief and Iran's water crisis |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/menasource/feeding-the-water-mafia-sanctions-relief-and-irans-water-crisis/ |access-date=2025-07-23 |website=Atlantic Council |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Nader |first=Nik Kowsar, Alireza |date=2025-09-23 |title=The 'Water Mafia' Is Real—and It's Draining Iran Dry |url=https://foreignpolicy.com/2025/06/02/iran-water-mafia-environment-drought-crisis/ |access-date=2025-07-23 |website=Foreign Policy |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==শব্দটোৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশ==
যোৱা কেইটামান দশকত [[ইৰাণ]]ৰ জল বিশেষজ্ঞ আৰু সংবাদ মাধ্যমে প্ৰথমবাৰৰ বাবে পানী ব্যৱস্থাপনাৰ দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত আৰু স্বাৰ্থপৰ ব্যৱস্থাক বৰ্ণনা কৰিবলৈ &quot;পানী মাফিয়া&quot; শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ইৰাণৰ ঘৰুৱা বক্তৃতাত এই শব্দটো এদশকৰো অধিক সময় ধৰি মন্ত্ৰী, উপ-মন্ত্ৰী, চৰকাৰী মালিকানাধীন নিৰ্মাণ কোম্পানীসমূহৰ পৰিচালক আৰু উপদেষ্টাসকলৰ এক অনানুষ্ঠানিক কিন্তু প্ৰভাৱশালী নেটৱৰ্কক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে যিয়ে জল খণ্ডত নিজৰ পদৰ অপব্যৱহাৰ কৰি ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক লাভৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ প্ৰকল্পসমূহ আগবঢ়াই লৈ যায়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-06-06 |title=مافیای آب: عامل تخریب محیط زیست و مصون از حسابرسی |url=https://www.radiozamaneh.com/856162/ |access-date=2025-07-23 |website=www.radiozamaneh.com |language=fa-IR}}&lt;/ref&gt;

এই নেটৱৰ্ক উচ্চতম জল পৰিষদৰ দৰে আনুষ্ঠানিক প্ৰতিষ্ঠানৰ আঁৰত চলি থকাৰ সময়তে ই প্ৰায়ে ব্যৱস্থাগত দুৰ্নীতি আৰু ক্ষমতা আৰু ধনৰ মাজত গোপন বুজা-বুজিৰ জৰিয়তে আইনী তদাৰকীৰপৰা আঁতৰি থাকে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

অৱশেষত এই শব্দটোৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বক্তৃতাত প্ৰৱেশ কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে ইৰাণৰ নেতাসকলক “দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত জল মাফিয়া” বুলি উল্লেখ কৰিছিল যিয়ে পানীক ডাইভাৰ্ট কৰি উৰ্বৰ ভূমিক মৰুভূমিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। নদী-হ্ৰদ শুকান হৈ পৰা অবাধ মথাউৰি নিৰ্মাণৰ মূল দোষী ইছলামিক ৰিভল্যুচনেৰী গাৰ্ড কৰ্পছ (আই আৰ জি চি)কো চিনাক্ত কৰে।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-05-19 |title=از مافیای آب چه می‌دانیم، و چه نمی‌دانیم؟ |url=https://farsi.alarabiya.net/views/2025/05/19/%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%A8-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85-%D9%88-%DA%86%D9%87-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85- |access-date=2025-07-23 |website=العربیه فارسی |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== কাৰ্য্যকলাপৰ ব্যৱস্থা ==
জল মাফিয়া হৈছে চৰকাৰী বিষয়া, সামৰিক অধিনায়ক, নিৰ্মাণ ঠিকাদাৰ, আৰু পৰামৰ্শদাতা প্ৰতিষ্ঠানৰ নেটৱৰ্ক যিয়ে চৰকাৰী পুঁজিৰে চলি থকা প্ৰকল্পৰ জৰিয়তে নিজৰ স্বাৰ্থ আগুৱাই নিয়াৰ বাবে একেলগে কাম কৰে। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত আছে ইৰাণ জল আৰু শক্তি সম্পদ উন্নয়ন কোম্পানী (আই ডব্লিউ পি চি), যিয়ে বৃহৎ বান্ধ আৰু পানী স্থানান্তৰ প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰে।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

ইৰাণ-ইৰাক যুদ্ধৰ পিছত আই ডব্লিউ পি চিৰ বিষয়া আৰু শক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় জল নীতি গঢ় দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল, প্ৰায়ে বৈজ্ঞানিক পৰ্যালোচনা, পৰিৱেশ প্ৰভাৱৰ মূল্যায়ন বা জনমতৰ অবিহনে বৃহৎ পৰিসৰৰ আন্তঃগাঁথনিৰ আৰম্ভণি কৰিছিল। &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

এই নেটৱৰ্কৰ সদস্যসকলে নিজৰ আৰু তেওঁলোকৰ সহযোগীসকলৰ বাবে নিৰ্মাণ অনুজ্ঞাপত্ৰ, খননৰ অনুমতি আৰু ভূমি ব্যৱহাৰৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আইনী সুৰুঙাৰ সুবিধা লয়। এই সুবিধা কেতিয়াবা উৎকোচৰ জৰিয়তে, কেতিয়াবা সিদ্ধান্ত গ্ৰহণকাৰী সংস্থাসমূহৰ ওপৰত নিজৰ ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱ প্ৰয়োগ কৰি নিজ স্বাৰ্থ পূৰণ কৰে। &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

বহু প্ৰকল্পৰ আৰম্ভণি হয় কোনো পৰিৱেশৰ মূল্যায়ন নোহোৱাকৈ, আৰু যেতিয়া জনসাধাৰণৰ প্ৰতিবাদৰ সৃষ্টি হয়, তেতিয়া প্ৰতিৱেদনসমূহ পুৰ্ববৰ্তীভাৱে প্ৰস্তুত কৰা হয়। &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== আই আৰ জি চিৰ সৈতে সংযোগ ==
ইছলামিক ৰিভল্যুচনেৰী গাৰ্ড কৰ্পছ (IRGC) জল মাফিয়াৰ অন্যতম মূল নায়ক।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |title=The IRGC and Iran's &quot;Water Mafia&quot; |url=https://www.mei.edu/publications/irgc-and-irans-water-mafia |access-date=2025-07-23 |website=Middle East Institute |language=en}}&lt;/ref&gt;

ইৰাণ–ইৰাক যুদ্ধৰ পিছত আলী খামেনেয়ে খাটাম আল-আনবিয়া নিৰ্মাণ মুখ্য কাৰ্যালয় আই আৰ জি চিৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকা সামৰিক অভিযান্ত্ৰিক গোট স্থাপনৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। ১৯৯২ চনত আই আৰ জি চিয়ে বান্ধ আৰু সুৰংগ নিৰ্মাণৰ বিশেষ সহযোগী প্ৰতিষ্ঠান ছেপাছাদ স্থাপন কৰে। এই কোম্পানীসমূহে দ্ৰুতগতিত বৃহৎ পৰিমাণৰ চৰকাৰী পুঁজি লাভ কৰি বৈজ্ঞানিক আৰু পৰিৱেশ সমালোচনাৰ মাজতো ''গটভান্দ'' আৰু ''কাৰুণ-৩''ৰ দৰে বৃহৎ নদীবান্ধ নিৰ্মাণ কৰে। চৰকাৰী সমৰ্থিত পৰামৰ্শদাতা প্ৰতিষ্ঠান মহাব ঘোদছেও ছেপাছাদৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে কাম কৰি নব্বৈ আৰু ২০০০ চনত জল মাফিয়াৰ মেৰুদণ্ড গঠন কৰিছিল। এই কোম্পানীসমূহে বৃহৎ বাজেট নিশ্চিত কৰিছিল আৰু ঠিকাদাৰ আৰু ৰাজনৈতিক অভিজাত শ্ৰেণীক লাভ বিতৰণ কৰিছিল, একে সময়তে তদাৰকী আৰু জনসমালোচনা দমন কৰিছিল। প্ৰকল্পৰ বিফলতা বা লোকচানৰ বাবে কাকো জবাবদিহি কৰা হোৱা নাছিল; ইয়াৰ মূল কাৰণ আছিল আই আৰ জি চিৰ নিৰাপত্তাৰ প্ৰভাৱ। এইদৰে আই আৰ জি চিয়ে পানী সম্পৰ্কীয় প্ৰকল্পৰ এক প্ৰধান হিতাধিকাৰী আৰু পৃষ্ঠপোষক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== পৰিৱেশৰ পৰিণতি আৰু দুৰ্যোগ ==

[[File:Urmia lake drought.gif|thumb|১৯৮৪ চনৰপৰা ২০১৪ চনলৈকে উপগ্ৰহৰ ছবিৰপৰা দেখা গৈছে যে উৰমিয়া হ্ৰদৰ পৃষ্ঠভাগ ক্ৰমাগতভাৱে হ্ৰাস পাইছে। ]] 

জল মাফিয়াৰ কাৰ্যকলাপৰ ফলত ইৰাণত কেইবাটাও বৃহৎ পৰিৱেশ সংকটৰ সৃষ্টি হৈছে:

*''উৰমিয়া হ্ৰদ শুকুৱাই যোৱা'' মধ্যপ্ৰাচ্যৰ এসময়ত সৰ্ববৃহৎ নিমখীয়া পানীৰ হ্ৰদ উৰ্মিয়া হ্ৰদ ইয়াৰ উপনৈসমূহত ৪০টাতকৈও অধিক বান্ধ নিৰ্মাণৰ বাবে বহুলাংশে শুকাই গৈছে। হ্ৰদৰ তলত এতিয়া নিমখৰ সমতল হৈ পৰিছে, যাৰ ফলত ধূলিৰ ধুমুহা আহিছে আৰু কৃষি, আন্তঃগাঁথনি আৰু জনস্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
*''জায়ান্দৰুদ নদী তৰাং হৈ পৰিছে'' এসময়ত ইছফাহানৰ মাজ-মজিয়াৰে বৈ যোৱা নদীখন এতিয়া বছৰৰ বেছিভাগ সময় শুকান হৈ আছে। ২০০০ চনত ইয়াৰ বহুখিনি পানী ইয়াজদৰ দৰে চুবুৰীয়া প্ৰদেশৰ ঔদ্যোগিক প্ৰকল্পলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত স্থানীয় বাসিন্দাসকলে প্ৰায়ে পৰ্যাপ্ত পানী যোগানৰপৰা বঞ্চিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত পানীৰ তীব্ৰ নাটনি হৈছে, নদীৰ তল কমি গৈছে, যাৰ ফলত চহৰখনৰ ঐতিহাসিক দলংসমূহৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে।&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

*''ভূমিভাগ ডুব যোৱা আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ পানীৰ অভাৱ'' অত্যধিক ভূ-গৰ্ভস্থ পানী নিষ্কাশন, যিটো প্ৰায়ে অবৈধ, সমগ্ৰ ইৰাণৰ ভূ-গৰ্ভস্থ পানীৰ স্তৰত তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সৃষ্টি কৰিছে। চৰকাৰী খবৰ অনুসৰি দেশৰ ৬০৯খন ভৈয়ামৰ ভিতৰত ৫০০ৰো অধিক ভৈয়ামৰ অৱস্থা সংকটজনক। দক্ষিণ তেহৰাণৰ দৰে অঞ্চলত ভূমি ডুব যোৱাৰ হাৰ বছৰি ৩১ চেণ্টিমিটাৰ পৰ্যন্ত হৈছে। ইয়াৰ ফলত আন্তঃগাঁথনি আৰু অট্টালিকাৰ ক্ষতি হৈছে। এই পৰিঘটনাক “নীৰৱ ভূমিকম্প” বুলি অভিহিত কৰা হৈছে আৰু ই ইৰাণৰ গভীৰ জল সংকটৰ স্পষ্ট লক্ষণ। ইয়াৰ উপৰি হাজাৰ হাজাৰ কূপ শুকাই গৈছে, যাৰ ফলত গ্ৰাম্য কৃষিৰ উন্নতিৰ ক্ষমতা হ্ৰাস পাইছে। দূৰৈৰ জলাশয়ৰপৰা পানী আনি ক্ষতিপূৰণ দিবলৈ চৰকাৰে কৰা প্ৰচেষ্টাই কেতিয়াবা পানী অহা অঞ্চলৰ পৰিৱেশৰ ক্ষতি আৰু অধিক বৃদ্ধি কৰিছে। 

== তথ্যৰ উৎস ==
&lt;references /&gt;

[[শ্ৰেণী:ইৰান]]
[[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিজ্ঞান]]</text>
      <sha1>b50iue279kbakanwo0j0qnz8bkpjj4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>এলাহেহ মহম্মদী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137127</id>
    <revision>
      <id>611600</id>
      <parentid>609396</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:03:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15652" sha1="c5b2b4g36901jy9sp0qkaw77bxvy8gz" xml:space="preserve">{{Short description|Iranian journalist}}
{{Infobox person
| name = এলাহেহ মহম্মদী
| native_name = {{langx|fa|الهه محمدی}}
| image = {{#statements:P18}}
| alt = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption = 
| birth_name = &lt;!-- only use if different from name --&gt;
| birth_date = {{Birth date and age|1987|5|9|df=yes}}
| birth_place = 
| death_date = 
| death_place = 
| other_names = 
| occupation = সাংবাদিক
| years_active = 
| known_for = মাহছা আমিনীৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া আৰু পৰৱৰ্তী গ্ৰেপ্তাৰৰ প্ৰতিৱেদন। 
| notable_works = 

}}

'''এলাহেহ মহম্মদী ({{lang-en| Elahe Mohammadi}}) ''' জন্ম: ৯ মে' ১৯৮৭) এগৰাকী ইৰাণী মহিলা সাংবাদিক। তেওঁ দৈনিক কাকত ''হাম-মিহান''ত সামাজিক আৰু মহিলা বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁ বহু বছৰ ধৰি ৰাজ্য নিয়ন্ত্ৰিত সংবাদ মাধ্যম যেনে শ্বাহৰবান্দ, খবৰ অনলাইন, ইতমাদ অনলাইনত কাম কৰি আহিছে।&lt;ref name=&quot;:4&quot;/&gt; ২০২৩ চনত টাইম আলোচনীয়ে তেওঁক বিশ্বৰ ১০০ জন প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি অভিহিত কৰে। 

২০২২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মাহছা আমিনিৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ বাতৰি পৰিৱেশন কৰাৰ অভিযোগত ইৰাণৰ নিৰাপত্তা বাহিনীয়ে মহম্মদীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=الهه محمدی روزنامه‌نگار بازداشت شد |url=https://iranwire.com/fa/jinac/108063-%D8%A7%D9%84%D9%87%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B4%D8%AF/ |access-date=2023-01-07 |website=[[IranWire]] |language=fa}}&lt;/ref&gt;

== মাহছা আমিনিৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া আৰু গ্ৰেপ্তাৰৰ প্ৰতিৱেদন ==

ইৰাণৰ হাম-মিহান কাকতৰ বাবে ২২বছৰীয়া মাহছা আমিনিৰৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ বাতৰি পৰিৱেশন কৰি থাকোঁতে স্তম্ভিত হৈ পৰে মহম্মদ। [[তেহৰাণ]]ৰ কুখ্যাত নৈতিকতা আৰক্ষীয়ে মাহছাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে, তাৰ পিছত তিনিদিন ক'মাত থাকি ১৬ ছেপ্টেম্বৰত মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web |date=29 September 2022 |title=Iran arrests reporter who covered Amini funeral: lawyer |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220929-iran-arrests-reporter-who-covered-amini-funeral-lawyer |access-date=29 October 2022 |website=[[France 24]]}}&lt;/ref&gt;

বিভাগীয় কৰ্তৃপক্ষই মহম্মদক সোধা-পোছাৰ বাবে মাতিছিল যদিও ২০২২ চনৰ ২৯ ছেপ্টেম্বৰত চোৰাংচোৱা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ কাৰ্যালয়লৈ যোৱাৰ পথত নিৰাপত্তা বাহিনীয়ে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। মহম্মদৰ অধিবক্তা মহম্মদ আলী কামফিৰজীয়ে তেওঁৰ ছ’চিয়েল মিডিয়া পেজত এই কথা ঘোষণা কৰে। &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite web |date=29 September 2022 |title=Journalist Elaheh Mohammadi Arrested |url=https://www.en-hrana.org/journalist-elaheh-mohammadi-arrested/? |access-date=29 October 2022 |website=Human Rights Activists News Agency (HRANA)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web |url=https://women.ncr-iran.org/2021/12/25/journalist-elaheh-mohammadi-banned/ |title= Journalist Elaheh Mohammadi banned for a year from reporting |date=25 December 2021 |access-date=29 October 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite web |date=30 September 2022 |title=Iranian police arrest journalist Elaheh Mohammadi and poet Mona Borzooi |url=https://anfenglish.com/women/iranian-police-arrest-journalist-elaheh-mohammadi-and-poet-mona-borzooi-62784 |access-date=29 October 2022 |website=ANF}}&lt;/ref&gt;

২০২২ চনৰ ৪ নৱেম্বৰত ইছলামিক ৰিভল্যুচনেৰী গাৰ্ড কৰ্পছ আৰু চোৰাংচোৱা মন্ত্ৰ্যালয়ে এক যৌথ বিবৃতি প্ৰকাশ কৰি কোনো প্ৰমাণ নোহোৱাকৈ কেইবাটাও দাবী উত্থাপন কৰে। বিবৃতিটোত মহম্মদী আৰু আন এগৰাকী মহিলা সাংবাদিক নিলৌফাৰ হামিদীক বিদেশী এজেণ্ট বুলি অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ উঠিছিল যে তেওঁলোকে “পশ্চিমীয়া আৰু জিয়নিষ্ট চোৰাংচোৱা সংস্থাসমূহে” চলোৱা “বহুমাত্ৰিক যুদ্ধ”ত লিপ্ত হৈছিল যাৰ লক্ষ্য আছিল “সমাজৰ বিভিন্ন অংশক, বিশেষকৈ মহিলাৰ সৈতে জড়িতসকলক প্ৰভাবিত কৰাৰ বাবে গুৰুতৰ আৰু দীৰ্ঘম্যাদী পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰা”।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-11-01 |title=Witch Hunt in Iran: Grave Concerns for Journalists Niloofar Hamedi and Elahe Mohammadi |url=https://iranhumanrights.org/2022/11/witch-hunt-in-iran-grave-concerns-for-journalists-niloufar-hamedi-and-elahe-mohammadi/ |access-date=2023-03-30 |website=Center for Human Rights in Iran}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁৰ ভগ্নী এলনাজ মহম্মদীক তিনি বছৰৰ কাৰাদণ্ড বিহা হৈছিল। &lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-09-03 |title=En Iran, deux femmes journalistes condamnées à trois ans de prison pour &quot; complot &quot; et &quot; collusion &quot; |language=fr |work=Le Monde.fr |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2023/09/03/en-iran-deux-femmes-journalistes-condamnees-a-trois-ans-de-prison-pour-complot-et-collusion_6187636_3210.html |access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;

==আইনী কাৰ্য্যবিধি আৰু দোষমুক্ত কৰা==

২০২৪ চনৰ ১১ আগষ্টত মহম্মদীৰ অধিবক্তাই ঘোষণা কৰে যে সাংবাদিকগৰাকীক &quot;এখন শত্ৰুতাপূৰ্ণ বিদেশী চৰকাৰ আমেৰিকাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰা&quot;ৰ অভিযোগত আপীল আদালতে দোষমুক্ত কৰিছে। বাকী অভিযোগৰ সন্দৰ্ভত ২০২১ চনৰ ক্ষমা আদেশৰ অধীনত তেওঁক আইনগতভাৱে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=The lawyer of Elaheh Mohammadi announced the acquittal verdict on the charge of collaborating with a hostile foreign government in the Court of Appeal / 6 years of imprisonment confirmed for gathering, conspiracy, and propaganda activities against the regime. |url=https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-939738 |access-date=12 February 2025 |agency=[[Shargh]] |date=11 August 2024 |language=Persian}}&lt;/ref&gt;২০২৫ চনৰ ১১ ফেব্ৰুৱাৰীত ১৯৭৯ চনৰ ইছলামিক বিপ্লৱৰ বৰ্ষপূৰ্তি উপলক্ষ্যে ইৰাণৰ সৰ্বোচ্চ ন্যায়িক কৰ্তৃপক্ষই মহম্মদী আৰু নিলৌফাৰ হামিদীক ক্ষমা কৰা বুলি প্ৰকাশ পাইছিল। এই ক্ষমাৰ ফলত &quot;ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ&quot; আৰু &quot;চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে অপপ্ৰচাৰ&quot;ৰ বাকী থকা অভিযোগ প্ৰত্যাহাৰ কৰা হয়, যাৰ ফলত তেওঁলোকৰ গোচৰ বন্ধ হৈ পৰে। ১৭ মাহ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত আপিলৰ অপেক্ষাত থকাৰ পিছত ২০২৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দুয়োগৰাকী মহিলাক সাময়িকভাৱে জামিনত মুকলি কৰি দিয়া হয় আৰু পিছত আপীল আদালতে “আমেৰিকাৰ সৈতে সহযোগিতা” কৰাৰ অভিযোগৰপৰা মুক্ত কৰে। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-02-11 |title=Iran pardons journalists who covered woman’s death that triggered protests |url=https://www.voanews.com/a/iran-pardons-journalists-who-covered-woman-s-death-that-triggered-protests/7970753.html |access-date=2025-02-12 |website=Voice of America |language=en}}&lt;/ref&gt; ২৫ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁক সোধা-পোছাৰ বাবে মাতি অনা হয় যদিও কেইঘণ্টামানৰ পিছত তেওঁক মুকলি কৰি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-02-11 |title=Journalist Elaheh Mohammadi Released After Hours at Prosecutor’s Office |url=https://iranwire.com/en/news/149517-journalist-elaheh-mohammadi-released-after-hours-at-prosecutors-office/|website=Voice of America |language=en}}&lt;/ref&gt;

==বঁটা আৰু স্বীকৃতি==
#কানাডাৰ সাংবাদিকসকলৰদ্বাৰা আন্তৰ্জাতিক সংবাদ স্বাধীনতা বঁটা (CJFE), নিলুফৰ হামেদিৰ সৈতে একেলগে প্ৰদান, ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৩&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Expression |first=Canadian Journalists for Free |title=Recipients of the CJFE Tara Singh Hayer Memorial Award and Arnold Amber Award for Investigative Journalism Announced |url=https://www.newswire.ca/news-releases/recipients-of-the-cjfe-tara-singh-hayer-memorial-award-and-arnold-amber-award-for-investigative-journalism-announced-895355494.html |access-date=2023-03-30 |website=www.newswire.ca |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Canadian NGO Presents Award To Two Jailed Female Iranian Journalists |url=https://www.iranintl.com/en/202302160234 |access-date=2023-03-30 |website=Iran International |language=en}}&lt;/ref&gt;

#২০২৩ হাৰ্ভাৰ্ডৰ লুই এম লায়ন্সৰ সাংবাদিকতাত বিবেক আৰু সততাৰ বাবে বঁটা, নিলুফাৰ হামেদিৰ সৈতে একেলগে প্ৰদান, মাৰ্চ ২০২৩&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iranian journalists Niloofar Hamedi and Elahe Mohammadi win Lyons Award for Conscience and Integrity in Journalism at Harvard |url=https://nieman.harvard.edu/news/2023/03/iranian-journalists-niloofar-hamedi-and-elahe-mohammadi-win-lyons-award-for-conscience-and-integrity-in-journalism-at-harvard/ |access-date=2023-03-30 |website=Nieman Foundation |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iranian Journalists Receive Prestigious US Award While In Jail For Revolution Coverage |url=https://www.iranintl.com/en/202303307387 |access-date=2023-03-30 |website=Iran International |language=en}}&lt;/ref&gt;
#২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত টুৰিন চহৰ পৰিষদে ইৰাণৰ সাংবাদিক এলাহে মহম্মদীক সন্মানীয় নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mattina |first=Liborio La |title=Conferita la cittadinanza onoraria alla giornalista iraniana Elahe Mohammadi |url=https://www.giornalelavoce.it/news/attualita/530877/conferita-la-cittadinanza-onoraria-alla-giornalista-iraniana-elahe-mohammadi.html |access-date=2023-04-30 |website=www.giornalelavoce.it |language=it}}&lt;/ref&gt;
#২০২৩ চনৰ ইউনেস্কো/গুইলাৰমো কেনো বিশ্ব সংবাদ স্বাধীনতা বঁটা, নিলুফৰ হামেদি আৰু নৰ্গেছ মহম্মদীৰ সৈতে একেলগে প্ৰদান কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Three imprisoned Iranian women journalists awarded 2023 UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Prize |url=https://www.unesco.org/en/articles/three-imprisoned-iranian-women-journalists-awarded-2023-unesco/guillermo-cano-world-press-freedom |access-date=3 May 2023 |publisher=UNESCO}}&lt;/ref&gt;
#২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহত মহম্মদী আৰু নিলুফৰ হামেদিক টাইম আলোচনীৰ বিশ্বৰ ১০০ জন আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী লোকৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6270464/niloofar-hamedi-and-elaheh-mohammadi/|title=Niloofar Hamedi and Elaheh Mohammadi Are on the 2023 Time 100 List|work=Time|first=Jason|last=Rezaian|date=13 April 2023|accessdate=13 April 2023|archivedate=13 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230413165155/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6270464/niloofar-hamedi-and-elaheh-mohammadi/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
#২০২৩ চনৰ জুন মাহত WAN-IFRA ৰপৰা গোল্ডেন পেন বঁটা, নিলুফৰ হামেদিৰ সৈতে একেলগে প্ৰদান কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Heslop |first=Andrew |date=2023-06-28 |title=Golden Pen of Freedom Awarded to Journalists Elahe Mohammadi and Niloofar Hamedi, Jailed in Iran |url=https://wan-ifra.org/2023/06/golden-pen-of-freedom-awarded-to-journalists-elahe-mohammadi-and-niloofar-hamedi-jailed-in-iran/ |access-date=2023-06-29 |website=WAN-IFRA |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যৰ উৎস ==
{{Reflist}}


{{DEFAULTSORT:Mohammadi, Elaheh}}

[[শ্ৰেণী:সাংবাদিক]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>c5b2b4g36901jy9sp0qkaw77bxvy8gz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>গোলিনেহ আটাই</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137139</id>
    <revision>
      <id>611644</id>
      <parentid>609914</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T07:06:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15372" sha1="233b9jx1zoam3egqezeo67dlcvs4hcu" xml:space="preserve">{{Short description|Iranian-German journalist, TV correspondent and author}}
{{Infobox person
|name = গোলিনেহ আটাই
|image = Golineh Atai by Joanna Vortmann.jpg
|caption=২০২১ চনত আটাই
|birth_name = 
|birth_date = {{birth date and age|df=yes|1974|12|08}}
|birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
|death_date = 
|death_place = 
|education = হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়,কলাৰ স্নাত্তকোত্তৰ (এম.এ.)
|awards = মেৰী জুচাচ মহিলা বঁটা (২০২৩)
|occupation = {{hlist|সাংবাদিক&lt;br&gt;লেখিকা&lt;br&gt;টিভি সংবাদদাতা }} 
|spouse = 
|children = 
|parents = 
|relatives = 
|credits = 
|employer = ZDF
|website = 
}}

'''গোলিনেহ আটাই '''({{lang-en| Golineh Atai}}) (জন্ম ৮ ডিচেম্বৰ, ১৯৭৪, তেহৰাণ) এগৰাকী মহিলা জাৰ্মান সাংবাদিক আৰু টিভি-সংবাদদাতা। বিশেষকৈ ৰাছিয়াৰ বিশেষজ্ঞ হিচাপে পৰিচিত। 

এ আৰ ডিত(ARD) জড়িত হোৱাৰ আগতে তেওঁ বিভিন্ন সম্প্ৰচাৰ কেন্দ্ৰ (ৰেডিঅ’ আৰু টিভি)—যেনে SWR, SDR, ৰেডিঅ’ ফ্ৰান্স, জেডডিএফ, আৰু ফিনিক্সৰ বাবে ফ্ৰীলান্স সাংবাদিক হিচাপে কাম কৰিছিল। ২০০৪ চনৰপৰা ২০০৮ চনৰ ভিতৰত আটায়ে মধ্য আৰু সুদূৰ পূবৰ কেইবাখনো দেশত যেনে ইজিপ্ত, লেবানন, চুডান, আৰু ভাৰতত কাম কৰিছিল, বাস কৰিছিল আৰু ভ্ৰমণ কৰিছিল। ২০০৮ চনৰ মে’ মাহৰপৰা তেওঁ এ আৰ ডি-মৰ্গেনমেগাজিনৰ সম্পাদিকা আৰু ঘোষিকা তথা বাতৰি পৰিৱেশিকা হিচাপে কাম কৰি আহিছে। তেওঁৰ সাংবাদিকতাৰ কামৰ বাবে ২০০৭ চনৰ গ্ৰিম বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছে। &lt;ref&gt;https://corporate.dw.com
Atai, Golineh&lt;/ref&gt;

==জীৱনী==
১৯৭৪ চনত ইৰাণত জন্মগ্ৰহণ কৰা আটায়ে ১৯৮০ চনত পাঁচ বছৰ বয়সতে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে জাৰ্মানীলৈ গুচি যায় আৰু জাৰ্মানীৰ হফেনহাইমত ডাঙৰ-দীঘল হয়। চিনশ্বেইমৰ উইলহেলমি হাইস্কুলত আবিটুৰ (হাইস্কুল শিক্ষা) সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰোমাঞ্চ অধ্যয়ন, ৰাজনীতি আৰু ইৰাণী অধ্যয়নত বিজ্ঞান স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে (১৯৯৩–২০০০), আৰু তাৰ পিছত সাংবাদিক হয়। &lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2023-01-27|author=Golineh Atai|date=2015-02-04|publisher=Twitter|title=Meine alte Schule, das Wilhelmi-Gymnasium Sinsheim, ist &quot;Schule ohne Rassismus&quot; geworden. Und ich Patin. Freue mich!|url=https://twitter.com/golinehatai/status/563012347284168704|website=twitter.com}}&lt;!-- auto-translated by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ পিছত আটায়ে ছুডৱেষ্ট্ৰণ্ডফাংকত প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু ৰাইনলেণ্ড-পেলেটিনেটৰপৰা বাতৰি পৰিৱেশন কৰি ''মেইনজ''ত টিভি ৰিপ’ৰ্টাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। ২০০৬ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে তেওঁ কাইৰোত ''এ আৰ ডি সম্প্ৰচাৰক''ৰ সংবাদদাতা হিচাপে কাম কৰিছিল। ২০১০ চনৰপৰা ২০১১ চনলৈকে আটাই ''এ আৰ ডিৰ মনিং অনুষ্ঠান''ৰ মুখ্য সম্পাদক আছিল। ২০০৬ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে আত্তাই কায়ৰোত আৰব সংবাদদাতা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ছিৰিয়া, [[লেবানন]], [[চুডান]], [[ডুবাই]], লিবিয়া, সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহী, জৰ্ডান, [[ইৰাণ]] আৰু [[ইৰাক]]ৰপৰা প্ৰতিৱেদন দিছিল। ২০০৬ চনৰ লেবানন যুদ্ধ আৰু দাৰফুৰ-চুডান সংঘাতৰ বিষয়েও তেওঁ আলোচনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;&quot;Atai, Golineh&quot;
 https://corporate.dw.com/en/atai-golineh/a-15906745#:~:text=more%20DW%20sites-,Atai%2C%20Golineh,-April%2024%2C%202012 &lt;/ref&gt;

২০০৮ চনৰপৰা আটাই এটা ৰাষ্ট্ৰীয় নেটৱৰ্কৰ পুৱাৰ বাতৰি অনুষ্ঠানৰ সম্পাদকীয় দলৰ অংশ, যিটো তেওঁ মাজে মাজে আয়োজন কৰে। ২০১১ চনৰপৰা তেওঁ বিভিন্ন এ আৰ ডি টিভি আৰু ৰেডিঅ’ অনুষ্ঠানত সমসাময়িক আৰব বিষয়ৰ বিশেষজ্ঞ হিচাপে উপস্থিত হৈ মধ্যপ্ৰাচ্য, ইছলাম আৰু জাৰ্মানীত সংহতি আদি বিষয়ত অনুষ্ঠান উপস্থাপন কৰি আহিছে। ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰৰপৰা কলনত ডব্লিউ ডি আৰৰ ''ৰিভিউ অৱ দ্য ডে''ৰ সম্পাদক আৰু সাংবাদিক হিচাপে কাম কৰিছিল। ২০১৩ চনৰপৰা ২০১৮ চনলৈকে তেওঁ মস্কোত এ আৰ ডিৰ সংবাদদাতা হিচাপে কাম কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2023-01-27|publisher=[[Westdeutscher Rundfunk Köln|WDR]]|title=Golineh Atai ist seit 2013 Fernsehkorrespondentin im Studio Moskau|url=https://www1.wdr.de/unternehmen/der-wdr/moskau_Atai100.html|website=wdr.de}}&lt;!-- auto-translated by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt; ইউক্ৰেইনৰ ইউৰোমেইডানৰ সময়ত আটায়ে কিয়েভৰপৰা ''এ আৰ ডি''ৰ বাবে বাতৰি পৰিৱেশন কৰিছিল। ৱেল্টস্পিগেলৰ বাবে দিয়া এক প্ৰতিৱেদনত তেওঁ ৰাছিয়া আৰু ইউক্ৰেইনৰ টেলিভিছন ষ্টেচনৰ হেতালি খেলা কাৰ্যকলাপৰ নথিভুক্ত কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2023-01-27|date=2014-12-04|publisher=ARD Mediathek|title=Medienkrieg|url=https://www.ardmediathek.de/video/weltspiegel/medienkrieg/das-erste/Y3JpZDovL2Rhc2Vyc3RlL1dlbHRzcGllZ2VsLzA3MTI0OTEzNDY|website=ardmediathek.de}}&lt;!-- auto-translated by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt;

২০২২ চনৰ ১ জানুৱাৰীত তেওঁ জেডডিএফলৈ গুচি যায় আৰু কায়ৰোৰ ষ্টুডিঅ'ৰ মুৰব্বী হিচাপে দায়িত্ব লয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Golineh Atai |url=https://www.globalfemaleleaders.com/speaker/golineh-atai.html |access-date=2024-03-06 |website=www.globalfemaleleaders.com |language=en-gb |archivedate=2024-04-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424072047/https://www.globalfemaleleaders.com/speaker/golineh-atai.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Biografie |url=https://presseportal.zdf.de/biografien/uebersicht/atai-golineh |access-date=2024-03-06 |website=ZDF Presseportal |language=de-DE}}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনত কাটাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা ফিফা বিশ্বকাপত তেওঁ জেড ডি এফ স্প’ৰ্ট ষ্টুডিঅ’ৰ অন-ছাইট সংবাদদাতা হিচাপে কাম কৰিছিল। 

== পুৰস্কাৰ==
* 2005: Research grant from the [[Otto Brenner Foundation]] for critical journalism for the project ''Foreign Adoptions in the Global Children's Market.''
* ২০০৭ চনত তথ্য আৰু সংস্কৃতি শাখাত এডলফ গ্ৰিম বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন
* ২০০৮: ৰিমটছমা লিবাৰ্টি বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন
* ২০১০: ডব্লিউ ডি আৰৰ দ্বাৰা &quot;চুচে কাইণ্ড, জাহলে বাৰ – ডাই এডপচনছলবী&quot; (চাইচ্চ চাইল্ড, পে কেছ – দ্য এডপচন লবী)ৰ বাবে কিণ্ডাৰনথিলফৰ মিডিয়া বঁটা &lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Medienpreis 2010|title=kindernothilfe|url=https://www.kindernothilfe.de/%C3%9Cber%2Buns/Presse/Medienpreis/Archiv.html|website=kindernothilfe.de|access-date=2023-05-16|archive-date=2015-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20150325000000/https://www.kindernothilfe.de/%C3%9Cber%2Buns/Presse/Medienpreis/Archiv.html|url-status=dead|archivedate=2015-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150325000000/https://www.kindernothilfe.de/%C3%9Cber%2Buns/Presse/Medienpreis/Archiv.html|deadurl=yes}}&lt;!-- auto-translated by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt;
*২০১৪: টেলিভিছন সাংবাদিকতাৰ বাবে হান্স জোৱাচিম ফ্ৰেড্ৰিক্স বঁটা &lt;ref&gt;{{cite web|title=Hanns-Joachim-Friedrichs-Preis: Ehrung für Atai und Lamby|url=http://www.tagesschau.de/kultur/hanns-joachim-friedrichs-preis-101.html}}&lt;!-- auto-translated by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt;
* 2014: Journalist of the Year by [[Medium Magazin]] for her &quot;outstanding reporting in the debate on the Ukraine crisis, which has been going on for more than a year.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2023-01-27|date=2014-12-19|publisher=[[Westdeutscher Rundfunk Köln|WDR]]|title=Golineh Atai ist &quot;Journalistin des Jahres&quot; – Branchenzeitschrift &quot;medium magazin&quot; zeichnet ARD-Korrespondentin aus|url=https://presse.wdr.de/plounge/wdr/unternehmen/2014/12/20141219_golineh_atai.html|website=presse.wdr.de}}&lt;!-- auto-translated by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt;
* ২০১৫: ৱেল্টস্পিগেলৰ বৈশিষ্ট্যৰ বাবে পিটাৰ স্কল লেটুৰ বঁটা ইউক্ৰেইন: ক্যু ভাডিছ? &lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2023-01-27|date=2015-09-24|publisher=[[Westdeutscher Rundfunk Köln|WDR]]|title=WDR-Journalistin Golineh Atai ausgezeichnet|url=https://presse.wdr.de/plounge/wdr/unternehmen/2015/09/20150924_peter_scholl_latour_preis.html|website=wdr.de}}&lt;!-- auto-translated by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt;
* ২০২৩: ৰাছিয়া, ইউক্ৰেইন, ইৰাণ, আৰু আৰব বিশ্বৰ বিশ্বাসযোগ্য, সুষম বিদেশী সাংবাদিকতাৰ জৰিয়তে লিংগ সমতাৰ বাবে মেৰী জুচাচ মহিলা বঁটা। &lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2023-01-27|date=2023-01-27|publisher=[[Deutschlandfunk Kultur|DLF Kultur]]|title=Frauenpreis für Journalistin Golineh Atai|url=https://www.deutschlandfunkkultur.de/frauenpreis-fuer-journalistin-golineh-atai-100.html|website=deutschlandfunkkultur.de}}&lt;!-- auto-translated by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt;
*২০২৩: আৰব অঞ্চলৰ পৰা প্ৰতিবেদন দিয়াৰ বাবে গ্ৰিম-প্ৰেইছৰ বাবে মনোনয়ন।[  &lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2023-01-27|date=2023-01-19|publisher=[[Grimme-Institut]]|title=Die Nominierungen des 59. Grimme-Preises 2023|url=https://www.grimme-preis.de/presse/pressemeldungen/d/die-nominierungen-des-59-grimme-preises-2023|website=grimme-preis.de}}&lt;!-- auto-translated by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt;

== গ্ৰন্থ ==
* ''দ্য ট্ৰুথ ইজ দ্য এনিমি – হোৱাই ৰাছিয়া ইজ চ' দিফাৰেণ্ট'' (In German: ''Die Wahrheit ist der Feind – Warum Russland so anders ist''), [[Rowohlt Verlag]], Berlin 2019, ISBN 978-3-7371-0061-8.&lt;ref name=&quot;buch&quot;&gt;{{cite web|access-date=2023-01-27|publisher=[[Rowohlt Verlag]]|title=&quot;Russland sucht die Konfrontation mit dem Westen&quot;|url=https://www.rowohlt.de/magazin/im-gespraech/golineh-atai-ueber-die-neuformierung-einer-grossmacht|website=rowohlt.de}}&lt;!-- auto-translated by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2023-01-27|title=Leseprobe – Die Wahrheit ist der Feind – Warum Russland so anders ist|url=https://www.book2look.com/book/9783737100618|website=book2look.com}}&lt;!-- auto-translated by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt;
* ''ইৰান – ফ্ৰীডম ইজ ফিমেইল'' (In German: ''Iran – Die Freiheit ist weiblich''. Rowohlt, Berlin 2021, ISBN 978-3-7371-0118-9 &lt;ref name=&quot;buch2&quot;&gt;{{cite web|title=&quot;Iran – die Freiheit ist weiblich&quot;|url=https://www.rowohlt.de/buch/golineh-atai-iran-die-freiheit-ist-weiblich-9783737101189|website=rowohlt.de}}&lt;!-- auto-translated by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt;

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{IMDb name|4295084}}

* [https://presseportal.zdf.de/biografien/uebersicht/atai-golineh Mitarbeiterin-Profil] des [[ZDF]]
* [https://www1.wdr.de/unternehmen/der-wdr/moskau_Atai100.html Mitarbeiterin-Profil] des [[Westdeutscher Rundfunk Köln|WDR]]
* [https://www.munzinger.de/search/portrait/Golineh+Atai/0/30331.html ''Golineh Atai''] im [[Munzinger-Archiv]]
* [https://www.dw.com/de/mutig-in-moskau-tv-reporterin-golineh-atai/a-18274046 ''Mutig in Moskau: TV-Reporterin Golineh Atai'']. in [[Deutsche Welle]], Anastassia Boutsko, 23 February 2015

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Atai, Golineh}}

[[শ্ৰেণী:সাংবাদিক]]
[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>233b9jx1zoam3egqezeo67dlcvs4hcu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ইভান পাভলভ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137169</id>
    <revision>
      <id>611665</id>
      <parentid>611490</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ৰঞ্জন ভূঞা</username>
        <id>9637</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>611665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38148" sha1="rpr022qh41nqmy05vi6lgw3wbxvkoe8" xml:space="preserve">{{wikify}}{{unreferenced}}
{{Infobox scientist|name=ইভান পাভলভ|native_name_lang=ru|image=Ivan Pavlov NLM3.jpg|caption=Pavlov in his later years|birth_name=Ivan Petrovich Pavlov|birth_date={{birth date|1849|09|26|df=yes}}|birth_place=[[Ryazan]], [[Ryazan Governorate]], [[Russian Empire]]|death_date={{death date and age|1936|02|27|1849|09|14|df=yes}}|death_place=[[Saint Petersburg|Leningrad]], [[Russian Soviet Federative Socialist Republic|Russian SFSR]], [[Soviet Union]]|nationality=|field=[[Physiology]], [[psychology]]|work_institution=[[S.M. Kirov Military Medical Academy#Imperial Military Medical Academy|Imperial Military Medical Academy]]|alma_mater=[[Saint Petersburg State University|Saint Petersburg University]]|doctoral_advisor=|doctoral_students=[[Pyotr Anokhin]], [[Boris Babkin]], [[Leon Orbeli]]|known_for={{ublist|Founder of modern [[behavior therapy]]|[[Classical conditioning]]}}|prizes={{Plainlist|
* [[Nobel Prize in Physiology or Medicine]] (1904)
* [[Foreign Member of the Royal Society|ForMemRS]] (1907)&lt;ref name=&quot;frs&quot;/&gt;
* [[Copley Medal]] (1915)}}|spouse={{marriage|Seraphima Vasilievna Karchevskaya|1 May 1881}}|children=5|footnotes=}}

ইভান পেট্ৰভিচ পাভলভ (ৰাছিয়ান: Иван Петрович Павлов; ২৬ ছেপ্টেম্বৰ [অ.এছ. ১৪ ছেপ্টেম্বৰ] ১৮৪৯ – ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৩৬) আছিল এজন ৰাছিয়ান আৰু ছোভিয়েট পৰীক্ষামূলক স্নায়ুবিজ্ঞানী আৰু শৰীৰতত্ত্ববিদ, যি কুকুৰৰ ওপৰত কৰা পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে ধ্ৰুপদী অনুবন্ধনৰ (classical conditioning) আৱিষ্কাৰৰ বাবে পৰিচিত। পাভলভে পাচন প্ৰক্ৰিয়াৰ শৰীৰতত্ত্বৰ ওপৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ গৱেষণা চলাইছিল, যাৰ বাবে তেওঁক ১৯০৪ চনত শৰীৰতত্ত্ব বা চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ নোবেল বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।

== শিক্ষা আৰু প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
[[চিত্ৰ:Pavlov_House_Ryazan.JPG|left|thumb|19 শতিকাৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্মাণ কৰা পাভলভৰ পূৰ্বৰ ঘৰ, ৰিয়াজানৰ পাভলভ মেম'ৰিয়েল মিউজিয়াম &lt;ref&gt;[http://pavlov.amr-museum.ru/engl/e_museum.htm The memorial estate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121114175850/http://pavlov.amr-museum.ru/engl/e_museum.htm|date=14 November 2012}} About the house&lt;/ref&gt;]]
১৮৪৯ চনৰ ২৬ ছেপ্টেম্বৰত ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ ৰিয়াজানত (Ryazan) দহটি সন্তানৰ ভিতৰত প্ৰথম সন্তান হিচাপে পাভলভৰ জন্ম হৈছিল।তেওঁৰ পিতৃ পিটাৰ ডিমিট্ৰিভিচ পাভলভ (১৮২৩–১৮৯৯) আছিল গাঁৱৰ এজন ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স পুৰোহিত।তেওঁৰ মাতৃ ভাৰভাৰা ইভানোভনা উছপেনস্কায়া (১৮২৬–১৮৯০) আছিল এগৰাকী গৃহিনী। শৈশৱত, পাভলভে স্বেচ্ছাই ঘৰুৱা কাম-কাজ যেনে বাচন-বৰ্তন ধোৱা আৰু তেওঁৰ ভাই-ভনীসকলৰ যত্ন লোৱা কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ বাগান কৰিবলৈ, চাইকেল চলাবলৈ, নাওঁ বাবলৈ, সাঁতুৰিবলৈ আৰু গ'ৰ'ডকি (gorodki) খেলিবলৈ ভাল পাইছিল; তেওঁ নিজৰ গ্ৰীষ্মকালীন বন্ধৰ সময়খিনি এই কাৰ্যকলাপবোৰৰ বাবে উৎসৰ্গা কৰিছিল। যদিও সাত বছৰ বয়সতে তেওঁ পঢ়িবলৈ সক্ষম হৈছিল, তথাপিও এখন ওখ বেৰৰ পৰা শিলৰ পদপথৰ ওপৰত পৰি যোৱাৰ ফলত পোৱা গুৰুতৰ আঘাতৰ বাবে পাভলভে ১১ বছৰ বয়সলৈকে আনুষ্ঠানিক শিক্ষা আৰম্ভ কৰিব পৰা নাছিল।

শৈশৱৰ দিনবোৰৰ পৰাই, পাভলভে বৌদ্ধিক কৌতূহলৰ লগতে যাক তেওঁ &quot;গৱেষণাৰ প্ৰবৃত্তি&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল, সেয়া প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।স্থানীয় ধৰ্মতাত্ত্বিক চেমিনাৰীত (theological seminary) প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে তেওঁ ৰিয়াজানৰ গীৰ্জাৰ বিদ্যালয়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। ১৮৬০ৰ দশকৰ এগৰাকী ৰাছিয়ান সাহিত্য সমালোচক ডিমিট্ৰি পিছাৰেভ আৰু ৰাছিয়ান শৰীৰতত্ত্বৰ পিতৃ ইভান চেচেনভৰ দ্বাৰা প্ৰচাৰিত প্ৰগতিশীল ধাৰণাসমূহৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ, পাভলভে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ নকৰাকৈয়ে নিজৰ ধৰ্মীয় কৰ্মজীৱন ত্যাগ কৰিছিল আৰু বিজ্ঞানৰ প্ৰতি নিজৰ জীৱন উছৰ্গা কৰিছিল।

১৮৭০ চনত, তেওঁ প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰাৰ বাবে ছেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু গণিত বিভাগত নামভৰ্তি কৰে। তেওঁৰ চতুৰ্থ বৰ্ষত, অগ্ন্যাশয়ৰ স্নায়ুৰ শৰীৰতত্ত্বৰ ওপৰত কৰা তেওঁৰ প্ৰথমটো গৱেষণা প্ৰকল্পই তেওঁলৈ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এক সন্মানীয় বঁটা কঢ়িয়াই আনিছিল। ১৮৭৫ চনত, পাভলভে 'কেণ্ডিডেট অৱ নেচাৰেল চাইন্সেছ'ৰ (Candidate of Natural Sciences) ডিগ্ৰী লাভ কৰে। শৰীৰতত্ত্বৰ প্ৰতি থকা নিজৰ আগ্ৰহৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ, পাভলভে নিজৰ অধ্যয়ন চলাই নিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয় আৰু ইম্পেৰিয়েল একাডেমী অৱ মেডিকেল চাৰ্জাৰীলৈ (Imperial Academy of Medical Surgery) অগ্ৰসৰ হয়। একাডেমীত থাকোঁতে, পাভলভ তেওঁৰ প্ৰাক্তন শিক্ষক ইলিয়াছ ভন চাইয়নৰ (Elias von Cyon) এজন সহায়ক হৈ পৰিছিল। পিছলৈ যেতিয়া ডি চাইয়নৰ ঠাইত আন এজন নিৰ্দেশকক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ সেই বিভাগটো ত্যাগ কৰিছিল।

কিছু দিনৰ পিছত, পাভলভে ভেটেৰিনাৰী ইনষ্টিটিউটৰ শৰীৰতত্ত্ব বিভাগত কনষ্টেণ্টিন উষ্টিমোভিচৰ গৱেষণাগাৰৰ সহায়ক হিচাপে এটা পদ লাভ কৰে। দুবছৰ ধৰি পাভলভে তেওঁৰ চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ৰক্ত সঞ্চালন তন্ত্ৰৰ ওপৰত অনুসন্ধান চলাইছিল। ১৮৭৮ চনত, এজন চিকিৎসক, অধ্যাপক চাৰ্গেই বটকিনে পাভলভক ক্লিনিকৰ মুৰব্বী হিচাপে শৰীৰতাত্ত্বিক গৱেষণাগাৰত কাম কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ১৮৭৯ চনত, তেওঁ নিজৰ গৱেষণামূলক কামৰ বাবে সোণৰ পদকৰ সৈতে মেডিকেল মিলিটাৰী একাডেমীৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। এটা প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ পিছত, পাভলভে স্নাতকোত্তৰ কামৰ বাবে একাডেমীত এক ফেল'শ্বিপ লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।
[[চিত্ৰ:Ivan-Pavlov08.jpg|left|thumb|ইভান পাভলভ (1883) ]]
ফেল'শ্বিপ আৰু বটকিনৰ ক্লিনিকৰ শৰীৰতাত্ত্বিক গৱেষণাগাৰৰ সঞ্চালক হিচাপে থকা তেওঁৰ পদবীয়ে পাভলভক তেওঁৰ গৱেষণাৰ কাম চলাই নিবলৈ সক্ষম কৰিছিল।১৮৮৩ চনত, তেওঁ 'হৃদযন্ত্ৰৰ অপকেন্দ্ৰিক স্নায়ু' (The centrifugal nerves of the heart) বিষয়ত তেওঁৰ ডক্টৰেট গৱেষণা পত্ৰ উপস্থাপন কৰিছিল আৰু স্নায়ুৰ ধাৰণা আৰু স্নায়ুতন্ত্ৰৰ পুষ্টিগত (trophic) কাৰ্যৰ মৌলিক নীতিসমূহ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ উপৰিও, বটকিন ক্লিনিকৰ সৈতে তেওঁৰ সহযোগিতাই ৰক্ত সঞ্চালন অংগসমূহৰ কাৰ্যকলাপত প্ৰতিৱৰ্ত ক্ৰিয়াৰ (reflexes) নিয়ন্ত্ৰণৰ এক মৌলিক আৰ্হিৰ প্ৰমাণ দাঙি ধৰিছিল।

এগৰাকী সাহিত্য সমালোচক তথা প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞানৰ সমৰ্থক ডিমিট্ৰি পিছাৰেভ আৰু এগৰাকী শৰীৰতত্ত্ববিদ ইভান চেচেনভৰ দ্বাৰা তেওঁ বৈজ্ঞানিক কৰ্মজীৱন গঢ়িবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল, যিগৰাকী চেচেনভক পাভলভে &quot;শৰীৰতত্ত্বৰ পিতৃ&quot; বুলি অভিহিত কৰিছিল।

== কেৰিয়াৰ ==
[[চিত্ৰ:Nesterov-Pavlov.jpg|thumb|1935 চনত মিখাইল নেষ্টেৰভ দ্বাৰা নিৰ্মিত পাভলভৰ এখন চিত্ৰ]]

=== জাৰ্মানীত অধ্যয়ন ===
ডক্টৰেট ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, পাভলভ জাৰ্মানীলৈ যায়, য'ত তেওঁ লাইপজিগত (Leipzig) কাৰ্ল লুডৱিগৰ (Carl Ludwig) সৈতে আৰু ব্ৰেছলাউৰ (Breslau) হাইডেনহেইনৰ (Heidenhain) গৱেষণাগাৰত ইমেৰ কেলীৰ (Eimear Kelly) সৈতে অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ ১৮৮৪ চনৰ পৰা ১৮৮৬ চনলৈকে তাত আছিল। হাইডেনহেইনে পাকস্থলীৰ এটা বাহিৰলৈ উলিওৱা অংশ ব্যৱহাৰ কৰি কুকুৰৰ পাচন প্ৰক্ৰিয়াৰ অধ্যয়ন কৰি আছিল। অৱশ্যে, পাভলভে বাহ্যিক স্নায়ু যোগান বৰ্তাই ৰখাৰ সমস্যাটো অতিক্ৰম কৰি কৌশলটো নিখুঁত কৰি তুলিছিল। এই বাহিৰলৈ উলিওৱা অংশটো হাইডেনহেইন বা পাভলভ পাউচ (Heidenhain or Pavlov pouch) নামেৰে পৰিচিত হৈ পৰিছিল।

=== ৰাছিয়ালৈ প্ৰত্যাৱৰ্তন ===
১৮৮৬ চনত, পাভলভে এটা নতুন পদৱীৰ সন্ধানত ৰাছিয়ালৈ উভতি আহে। ছেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৰীৰতত্ত্ব বিভাগৰ আসনখনৰ (chair of physiology) বাবে তেওঁৰ আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। অৱশেষত, পাভলভক চাইবেৰিয়াৰ টমস্ক বিশ্ববিদ্যালয়ত আৰু পোলেণ্ডৰ ৱাৰ্ছ বিশ্ববিদ্যালয়ত ফাৰ্মাক'লজীৰ আসনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। তেওঁ দুয়োটা পদৰ এটাও গ্ৰহণ কৰা নাছিল। ১৮৯০ চনত তেওঁক মিলিটাৰী মেডিকেল একাডেমীত ফাৰ্মাক'লজীৰ অধ্যাপক পদত নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু তেওঁ পাঁচ বছৰ ধৰি এই পদত অধিষ্ঠিত হৈ থাকে। ১৮৯১ চনত, পাভলভক ছেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ইনষ্টিটিউট অৱ এক্সপেৰিমেণ্টেল মেডিচিনলৈ (Institute of Experimental Medicine) শৰীৰতত্ত্ব বিভাগটো সংগঠিত আৰু পৰিচালনা কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল।

৪৫ বছৰৰ সময়ছোৱাত, তেওঁৰ নিৰ্দেশনাত, এই প্ৰতিষ্ঠানটো বিশ্বৰ শৰীৰতাত্ত্বিক গৱেষণাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল। পাভলভে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ শৰীৰতত্ত্ব বিভাগৰ পৰিচালনা অব্যাহত ৰাখিছিল, আৰু লগতে ১৮৯৫ চনত মেডিকেল মিলিটাৰী একাডেমীত শৰীৰতত্ত্বৰ আসনখনো গ্ৰহণ কৰিছিল। পাভলভে ধাৰাবাহিকভাৱে তিনিটা দশক ধৰি একাডেমীখনৰ শৰীৰতত্ত্ব বিভাগৰ মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।

=== ছোভিয়েট চৰকাৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক ===
ছোভিয়েট চৰকাৰৰ দ্বাৰা পাভলভক উচ্চ সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল, আৰু তেওঁ নিজৰ গৱেষণা চলাই নিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ভ্লাডিমিৰ লেনিনৰ দ্বাৰা তেওঁক প্ৰশংসা কৰা হৈছিল। ছোভিয়েট ইউনিয়ন চৰকাৰৰ পৰা লাভ কৰা প্ৰশংসা, তেওঁৰ গৱেষণাগাৰক সহায় কৰিবলৈ অহা প্ৰচুৰ ধন, আৰু তেওঁক প্ৰদান কৰা সন্মানৰ স্বত্বেও, পাভলভে ছোভিয়েট কমিউনিজমৰ প্ৰতি থকা তেওঁৰ অসন্তুষ্টি আৰু অৱজ্ঞা লুকুৱাই ৰখাৰ কোনো চেষ্টা কৰা নাছিল।

১৯২৩ চনত পাভলভে কৈছিল যে কমিউনিষ্ট শাসনে ৰাছিয়াত যি ধৰণৰ সামাজিক পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা চলাই আছিল, তাৰ বাবে তেওঁ ভেকুলীৰ পিছফালৰ ভৰি এখনো বলিদান নিদিয়ে। চাৰি বছৰৰ পিছত, ৰাছিয়াৰ বুদ্ধিজীৱীসকলৰ প্ৰতি যি কৰা হৈছিল তাৰ প্ৰতিবাদ জনাই তেওঁ জোচেফ ষ্টালিনলৈ চিঠি লিখিছিল আৰু কৈছিল যে এজন ৰাছিয়ান হিচাপে তেওঁ লজ্জিত। ১৯৩৪ চনত চাৰ্গেই কিৰভৰ হত্যাৰ পিছত, পাভলভে ভিয়াচেছলাভ মলোটভলৈ ইয়াৰ পিছত হোৱা গণ নিৰ্যাতনৰ সমালোচনা কৰি কেইবাখনো চিঠি লিখিছিল, আৰু তেওঁ ব্যক্তিগতভাৱে জনা কেইবাজনো লোকৰ সৈতে জড়িত গোচৰৰ পুনৰ্বিবেচনাৰ বাবে অনুৰোধ জনাইছিল।

জীৱনৰ অন্তিম বছৰবোৰত, ছোভিয়েট চৰকাৰৰ প্ৰতি পাভলভৰ মনোভাৱ কিছু নৰম হৈছিল; ইয়াৰ নীতিসমূহক সম্পূৰ্ণৰূপে সমৰ্থন নকৰাকৈ, তেওঁ বৈজ্ঞানিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহলৈ আগবঢ়োৱা সমৰ্থনৰ বাবে ছোভিয়েট চৰকাৰক প্ৰশংসা কৰিছিল।১৯৩৫ চনত, তেওঁৰ মৃত্যুৰ কেইমাহমান আগতে, পাভলভে ১৯৩৬ চনৰ &quot;ষ্টালিন সংবিধান&quot;ৰ এখন খচৰা পঢ়িছিল আৰু এখন অধিক মুক্ত আৰু গণতান্ত্ৰিক ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ আপাত আৰম্ভণিক লৈ নিজৰ আনন্দ প্ৰকাশ কৰিছিল।

=== মৃত্যু আৰু সমাধি ===
অন্তিম মুহূৰ্তলৈকে সজাগ হৈ থাকি, পাভলভে তেওঁৰ এজন ছাত্ৰক তেওঁৰ বিচনাৰ কাষত বহিবলৈ আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লিপিবদ্ধ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। তেওঁ জীৱনৰ এই অন্তিম পৰ্যায়ৰ বিষয়ভিত্তিক অভিজ্ঞতাসমূহৰ এক অনন্য প্ৰমাণ সৃষ্টি কৰিব বিচাৰিছিল। ১৯৩৬ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ৮৬ বছৰ বয়সত ডাবল নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ পাভলভৰ মৃত্যু হয়। তেওঁক এক আড়ম্বৰপূৰ্ণ শেষকৃত্য প্ৰদান কৰা হৈছিল, আৰু তেওঁৰ সন্মানৰ্থে তেওঁৰ অধ্যয়ন কোঠা আৰু গৱেষণাগাৰক এক সংগ্ৰহালয় হিচাপে সংৰক্ষণ কৰা হৈছিল। তেওঁৰ সমাধি ছেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গৰ ভলক'ভ' চেমেটেৰীৰ লিটাৰেটৰস্কি মষ্টকি (Literatorskie mostki - লেখকসকলৰ খোজকঢ়া পথ) অংশত অৱস্থিত।

=== ৰিফ্লেক্স চিষ্টেমৰ গৱেষণা ===
পাভলভে শৰীৰতত্ত্ব আৰু স্নায়ুবিজ্ঞানৰ বহুতো ক্ষেত্ৰলৈ অৱদান আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ বেছিভাগ কামেই মেজাজ (temperament), অনুবন্ধন (conditioning) আৰু অনৈচ্ছিক প্ৰতিৱৰ্ত ক্ৰিয়াৰ (involuntary reflex actions) গৱেষণাৰ সৈতে জড়িত আছিল। পাভলভে পাচন প্ৰক্ৰিয়াৰ ওপৰত পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা চলাইছিল আৰু পৰিচালনা কৰিছিল, আৰু অৱশেষত ১২ বছৰৰ গৱেষণাৰ অন্তত ১৮৯৭ চনত 'দ্য ৱৰ্ক অৱ দা ডাইজেষ্টিভ গ্লেণ্ডছ' (The Work of the Digestive Glands) প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ পৰীক্ষাসমূহৰ বাবে তেওঁ ১৯০৪ চনত শৰীৰতত্ত্ব আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ নোবেল বঁটা লাভ কৰিছিল।

এই পৰীক্ষাসমূহত ইতৰ প্ৰাণীৰ (অৰ্থাৎ মানুহৰ বাহিৰে আন প্ৰাণীৰ) পাচন তন্ত্ৰৰ অংশসমূহ অস্ত্ৰোপচাৰৰ জৰিয়তে আঁতৰাই পেলোৱা, ইয়াৰ প্ৰভাৱ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ স্নায়ুৰ থোপাসমূহ বিচ্ছিন্ন কৰা, আৰু অংগটোৰ ভিতৰৰ উপাদানসমূহ পৰীক্ষা কৰিবলৈ পাচন অংগ আৰু বাহিৰৰ মোনাৰ মাজত ফিষ্টুলা (fistulas) সংস্থাপন কৰা কাৰ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই গৱেষণাই পাচন তন্ত্ৰৰ ওপৰত বিস্তৃত গৱেষণাৰ বাবে এক ভিত্তি হিচাপে কাম কৰিছিল। প্ৰতিৱৰ্ত ক্ৰিয়াৰ ওপৰত হোৱা পৰৱৰ্তী কামসমূহত চাপ আৰু বিষৰ প্ৰতি হোৱা অনৈচ্ছিক প্ৰতিক্ৰিয়াসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।

=== স্নায়ুতন্ত্ৰৰ গৱেষণা ===
[[চিত্ৰ:One_of_Pavlov's_dogs.jpg|thumb|লালটি নিঃসৰণ জুখিবলৈ অস্ত্ৰোপচাৰৰ জৰিয়তে কেনুলা (cannula) সংস্থাপন কৰা পাভলভৰ এটা কুকুৰ, যাক ৰাছিয়াৰ ৰিয়াজানত (Ryazan) থকা পাভলভ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে।]]
হিপোক্ৰেটিছ আৰু গ্যালেনে বৰ্ণনা কৰা মেজাজৰ প্ৰকাৰসমূহৰ (temperament types) বায়'মাৰ্কাৰসমূহৰ প্ৰতি পাভলভ সদায় আগ্ৰহী আছিল। তেওঁ এই বায়'মাৰ্কাৰসমূহক &quot;স্নায়ুতন্ত্ৰৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ&quot; বুলি অভিহিত কৰিছিল আৰু তিনিটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য চিনাক্ত কৰিছিল: (১) শক্তি, (২) স্নায়ৱিক প্ৰক্ৰিয়াসমূহৰ গতিশীলতা আৰু (৩) উত্তেজনা আৰু প্ৰতিৰোধৰ (excitation and inhibition) মাজৰ ভাৰসাম্য; আৰু এই তিনিটা বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চাৰিটা প্ৰকাৰ উদ্ভাৱন কৰিছিল। তেওঁ সেই সময়ত অধ্যয়ন চলি থকা চাৰিটা মেজাজৰ প্ৰকাৰৰ সংজ্ঞাসমূহ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল: ক'লেৰিক (choleric), ফ্লেগমেটিক (phlegmatic), চেংগুইন (sanguine), আৰু মেলাংকলিক (melancholic), আৰু নামসমূহ ক্ৰমান্বয়ে &quot;শক্তিশালী আৰু আৱেগিক প্ৰকাৰ&quot;, &quot;শক্তিশালী ভাৰসাম্যপূৰ্ণ আৰু শান্ত প্ৰকাৰ&quot;, &quot;শক্তিশালী ভাৰসাম্যপূৰ্ণ আৰু প্ৰাণৱন্ত প্ৰকাৰ&quot;, আৰু &quot;দুৰ্বল প্ৰকাৰ&quot; লৈ উন্নীত কৰিছিল।

পাভলভ আৰু তেওঁৰ গৱেষকসকলে ট্ৰান্সমাৰ্জিনেল ইনহিবিশ্যন (TMI) পৰ্যবেক্ষণ কৰিছিল আৰু ইয়াৰ অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰিছিল, যি হৈছে বৈদ্যুতিক শ্বকৰ দ্বাৰা অত্যাধিক চাপ বা বিষৰ সন্মুখীন হ'লে শৰীৰটো নিষ্ক্ৰিয় হৈ পৰাৰ এক স্বাভাৱিক প্ৰতিক্ৰিয়া।[1] গৱেষণাই দেখুৱাইছিল যে কেনেদৰে সকলো মেজাজৰ প্ৰকাৰে উদ্দীপকৰ প্ৰতি একে ধৰণে প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰে, কিন্তু বিভিন্ন মেজাজে বেলেগ বেলেগ সময়ত এই প্ৰতিক্ৰিয়াসমূহৰ মাজেৰে অগ্ৰসৰ হয়। তেওঁ মন্তব্য কৰিছিল &quot;যে আটাইতকৈ প্ৰাথমিক বংশগত পাৰ্থক্যটো আছিল... কিমান সোনকালে তেওঁলোকে এই নিষ্ক্ৰিয়তাৰ বিন্দুত উপনীত হৈছিল আৰু সোনকালে নিষ্ক্ৰিয় হোৱাসকলৰ এক মৌলিকভাৱে পৃথক ধৰণৰ স্নায়ুতন্ত্ৰ থাকে।&quot;

পাভলভে পাচক গ্ৰন্থিসমূহৰ ওপৰত পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা চলোৱাৰ লগতে কুকুৰৰ পাকস্থলীৰ কাৰ্যপ্ৰণালীৰ গৱেষণা কৰিছিল, আৰু অৱশেষত ১৯০৪ চনত শৰীৰতত্ত্ব বা চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ নোবেল বঁটা লাভ কৰিছিল, যাৰ ফলত তেওঁ প্ৰথমগৰাকী ৰাছিয়ান নোবেল বিজয়ী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। ২০০২ চনত প্ৰকাশিত 'ৰিভিউ অৱ জেনেৰেল চাইক'লজী'ৰ (Review of General Psychology) এক সমীক্ষাই পাভলভক বিংশ শতিকাৰ ২৪ সংখ্যক সৰ্বাধিক উদ্ধৃত মনোবিজ্ঞানী হিচাপে স্থান দিছিল।

পাভলভৰ ধ্ৰুপদী অনুবন্ধনৰ (classical conditioning) নীতিসমূহ বিভিন্ন ধৰণৰ আচৰণগত চিকিৎসা (behavior therapies) আৰু পৰীক্ষামূলক তথা ক্লিনিকেল পৰিৱেশত, যেনে শৈক্ষিক শ্ৰেণীকোঠাত আৰু আনকি প্ৰণালীবদ্ধ অসংবেদনশীলকৰণৰ (systematic desensitization) জৰিয়তে ফোবিয়া (অযৌক্তিক ভয়) হ্ৰাস কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো কাৰ্যকৰী হোৱা দেখা গৈছে।

=== ক্লাছিকেল কণ্ডিচনিং ===
পাভলভৰ ধ্ৰুপদী অনুবন্ধনৰ প্ৰাথমিক ধাৰণাসমূহে বৰ্তমানৰ শিক্ষণ তত্ত্বসমূহৰ বাবে এক ঐতিহাসিক পটভূমি হিচাপে কাম কৰে। অৱশ্যে, ধ্ৰুপদী অনুবন্ধনৰ প্ৰতি এই ৰাছিয়ান শৰীৰতত্ত্ববিদগৰাকীৰ প্ৰাৰম্ভিক আগ্ৰহ কুকুৰৰ পাচন প্ৰক্ৰিয়াৰ ওপৰত কৰা তেওঁৰ এটা পৰীক্ষাৰ সময়ত প্ৰায় আকস্মিকভাৱেই সৃষ্টি হৈছিল। যিহেতু পাভলভে তেওঁৰ বহুতো পৰীক্ষাত ইতৰ প্ৰাণীৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে কাম কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক অৱদানসমূহ প্ৰধানকৈ ইতৰ প্ৰাণীৰ শিক্ষণৰ বিষয়ে আছিল। অৱশ্যে, ধ্ৰুপদী অনুবন্ধনৰ মূল নীতিসমূহ মানুহকে ধৰি বহুতো ভিন্ন জীৱৰ ক্ষেত্ৰত পৰীক্ষা কৰা হৈছে। পাভলভৰ ধ্ৰুপদী অনুবন্ধনৰ মূল প্ৰাথমিক নীতিসমূহ শ্ৰেণীকোঠা আৰু শিক্ষণ পৰিৱেশৰ দৰে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰলৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছে।

ধ্ৰুপদী অনুবন্ধনে আচৰণগত প্ৰতিক্ৰিয়াসমূহ সলনি কৰিবলৈ পূৰ্বৱৰ্তী অৱস্থা বা চৰ্তসমূহ ব্যৱহাৰ কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। ধ্ৰুপদী অনুবন্ধনৰ অন্তৰ্নিহিত নীতিসমূহে শ্ৰেণীকোঠাত ব্যৱহৃত প্ৰতিৰোধমূলক পূৰ্বৱৰ্তী নিয়ন্ত্ৰণ কৌশলসমূহক প্ৰভাৱিত কৰিছে।[1] ধ্ৰুপদী অনুবন্ধনে বৰ্তমান সময়ৰ আচৰণ পৰিৱৰ্তনৰ অনুশীলনসমূহ, যেনে পূৰ্বৱৰ্তী নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ভিত্তি স্থাপন কৰিছিল। পূৰ্বৱৰ্তী ঘটনা আৰু অৱস্থাসমূহক আচৰণৰ পূৰ্বে সংঘটিত হোৱা অৱস্থা হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয়।[2] পাভলভৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰীক্ষাসমূহত কুকুৰৰ লালটি নিঃসৰণ কৰিবলৈ আচৰণৰ পূৰ্বৱৰ্তী ঘটনা বা উদ্দীপকৰ (যেনে, এটা ধ্বনি) নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ঠিক যিদৰে শিক্ষকসকলে ইতিবাচক আচৰণ সৃষ্টি কৰিবলৈ বা অনুপযোগী আচৰণ হ্ৰাস কৰিবলৈ নিৰ্দেশনা আৰু শিক্ষণ পৰিৱেশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। যদিও তেওঁ ধ্বনিটোক পূৰ্বৱৰ্তী কাৰক বুলি উল্লেখ কৰা নাছিল, পাৰিপাৰ্শ্বিক উদ্দীপক আৰু আচৰণগত প্ৰতিক্ৰিয়াসমূহৰ মাজৰ সম্পৰ্ক প্ৰদৰ্শন কৰা প্ৰথমগৰাকী বিজ্ঞানীসকলৰ ভিতৰত পাভলভ অন্যতম আছিল। প্ৰতিক্ৰিয়া সৃষ্টি কৰা পূৰ্বৱৰ্তী কাৰকসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ পাভলভে প্ৰণালীবদ্ধভাৱে উদ্দীপকসমূহ উপস্থাপন আৰু প্ৰত্যাহাৰ কৰিছিল, যিটো শৈক্ষিক পেছাদাৰীসকলে কাৰ্য্যকৰী আচৰণ মূল্যায়ন (functional behavior assessments) চলোৱাৰ পদ্ধতিৰ সৈতে প্ৰায় একে।

শ্ৰেণীকোঠাৰ পৰিৱেশৰ ভিতৰত অন্তৰ্নিহিতভাৱে কাৰ্য্যকৰী হ'বলৈ পূৰ্বৱৰ্তী কৌশলসমূহ পৰীক্ষামূলক প্ৰমাণৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত। পূৰ্বৱৰ্তী কাৰক-ভিত্তিক হস্তক্ষেপসমূহ প্ৰতিৰোধমূলক হিচাপে কাম কৰিবলৈ, আৰু সমস্যামূলক আচৰণসমূহৰ তাৎক্ষণিক হ্ৰাস সাধন কৰিবলৈ গৱেষণাৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত।

== বঁটা আৰু সন্মান ==
১৯০৪ চনত পাভলভক শৰীৰতত্ত্ব বা চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ নোবেল বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল। তেওঁ ১৯০৭ চনত ৰয়েল ছচাইটিৰ বিদেশী সদস্য (ForMemRS) হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল, ১৯০৮ চনত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নেচনেল একাডেমী অৱ চাইন্সেছৰ (United States National Academy of Sciences) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল, ১৯১৫ চনত ৰয়েল ছচাইটিৰ ক'পলে মেডেল (Copley Medal) লাভ কৰিছিল, আৰু ১৯৩২ চনত আমেৰিকান ফিল'চফিকেল ছচাইটিৰ (American Philosophical Society) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ১৯০৭ চনত তেওঁ ৰয়েল নেদাৰলেণ্ড একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড চাইন্সেছৰ (Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences) এজন বিদেশী সদস্য হৈছিল। তেওঁৰ সন্মানৰ্থে পাভলভৰ কুকুৰ (Pavlov's dog), পাভলভিয়ান অধিৱেশন (Pavlovian session) আৰু পাভলভৰ টাইপ'লজী (Pavlov's typology) নামাকৰণ কৰা হৈছে। ১০০৭ পাৱলোভিয়া (1007 Pawlowia) গ্ৰহাণু আৰু পাভলভ (Pavlov) নামৰ চন্দ্ৰৰ গহ্বৰটোও তেওঁৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছিল।
[[শ্ৰেণী:চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ৰয়েল ছ'ছাইটিৰ বিদেশী সদস্য]]
[[শ্ৰেণী:Articles with hCards]]
[[শ্ৰেণী:অপৰ্যালোচিত অনুবাদসহ পৃষ্ঠা]]
[[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]]</text>
      <sha1>rpr022qh41nqmy05vi6lgw3wbxvkoe8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>এলহাম ইউছুফিয়ান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137180</id>
    <revision>
      <id>611598</id>
      <parentid>609825</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:58:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13289" sha1="99ilqxb1m5aezaqrdwgv3euhqnu613i" xml:space="preserve">{{Short description|Iranian-American climate and disability advisor}}
{{Infobox person
| native_name = الهام یوسفیان
| native_name_lang = fa
| birth_place = [[ইৰান]]
| alma_mater = লণ্ডন স্কুল অৱ ইকনমিক্স
| occupation = মানৱ অধিকাৰৰ অধিবক্তা আৰু অক্ষমতা অধিকাৰৰ সমৰ্থক
| employer = ডেনিছ শৰণাৰ্থী পৰিষদ &lt;br&gt;আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অক্ষমতা মিত্ৰতা &lt;br&gt;আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৰণাৰ্থী সহায় প্ৰকল্প&lt;br&gt;আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৰণাৰ্থী সহায় প্ৰকল্প
}}

'''এলহাম ইউছুফিয়ান ({{lang-en|Elham Youssefian}}) ''' এজন ইৰাণী [[মানৱ অধিকাৰ]]ৰ অধিবক্তা আৰু অক্ষমতা অধিকাৰৰ সমৰ্থক। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অক্ষমতা মিত্ৰতা (আই ডি এ) আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৰণাৰ্থী সহায় প্ৰকল্পৰ বাবে তেওঁ কাম কৰি আহিছে। জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ গৱেষণা আৰু পৰিকল্পনাত অক্ষমতাক অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে তেওঁ প্ৰচাৰ চলাই আহিছে। 
== জীৱনী ==
ইউছেফিয়ানৰ জন্ম হৈছিল ইৰানত। ইউছুফিয়ান এগৰাকী অন্ধ মহিলা। &lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=ivhClMfHcI4 |title=#110 - Inclusive Futures: Disability and Climate Advocacy (Elham Youssefian) |date=2024-04-09 |last=Future Hacker |access-date=2025-03-22 |via=YouTube}}&lt;/ref&gt; ইউছেফিয়ানে লণ্ডন স্কুল অৱ ইকনমিক্স (এল এছ ই)ৰপৰা মানৱ অধিকাৰ আইনত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-03-18 |title=Elham Youssefian |url=https://iranhumanrights.org/elham-youssefian/ |access-date=2025-03-22 |website=Center for Human Rights in Iran}}&lt;/ref&gt; স্নাতক হোৱাৰ পিছত ইৰাণত ফৌজদাৰী আইন আৰু পৰিয়াল আইন চৰ্চা কৰিছিল। &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last= |date=2023-08-30 |title=Legal Challenges Facing Iran's 'Woman Life Freedom' Movement |url=https://iranhumanrights.org/2023/08/event-invite-legal-challenges-facing-irans-woman-life-freedom-movement/ |access-date=2025-03-22 |website=Center for Human Rights in Iran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |title=Elham Youssefian |url=https://refugeerights.org/people/elham-youssefian |access-date=31 July 2025 |website=International Refugee Assistance Project |language=en}}&lt;/ref&gt;

ইউছেফিয়ানে ২০০৮ চনত ইৰাণ চৰকাৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰতিবন্ধী ব্যক্তিৰ অধিকাৰ চুক্তি গ্ৰহণ কৰাৰ পোষকতা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ইউছেফিয়ানে ইৰাণত অক্ষমতাৰ অধিকাৰ উলংঘাৰ নথিভুক্ত কৰাৰ প্ৰচেষ্টাৰ নেতৃত্ব দিছিল &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.radiofarda.com/a/32141744.html |title=بیانیه گروهی از وکلا به یونیسف درگفت‌وگو با الهام یوسفیان |date=22 November 2022 |language=fa |access-date=31 July 2025 |via=Radio Farda}}&lt;/ref&gt; আৰু ২০১৫ চনলৈকে ডেনিছ শৰণাৰ্থী পৰিষদৰ সুৰক্ষা বিষয়া হিচাপে কাম কৰিছিল, য'ত তেওঁ ইৰাণত বাস কৰা আফগান শৰণাৰ্থীসকলক সেৱা আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

২০১৫ চনত ইউছেফিয়ান [[আমেৰিকা]]ৰ নিউয়ৰ্ক চহৰলৈ গুচি যায়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ২০১৯ চনৰপৰা ২০২৩ চনলৈকে তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অক্ষমতা মিত্ৰজোঁট (IDA)ত অন্তৰ্ভুক্ত মানৱীয় কাৰ্য্য আৰু দুৰ্যোগৰ আশংকা হ্ৰাসৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল, যিটো অক্ষম লোকক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ১১০০ৰো অধিক সংস্থাৰ বিশ্বব্যাপী নেটৱৰ্ক।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ২০২৪ চনত ইউছেফিয়ানে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ অলাভজনক সংস্থা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৰণাৰ্থী সহায় প্ৰকল্পত অক্ষমতা অন্তৰ্ভুক্তি আৰু অভিগম্যতাৰ সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Elham Youssefian |url=https://live.worldbank.org/en/experts/e/elham-youssefian |access-date=2025-03-22 |website=World Bank Live |language=en}}&lt;/ref&gt; তেওঁ মানৱীয় কাৰ্য্যত অক্ষমতা অন্তৰ্ভুক্তিৰ ওপৰত ৰেফাৰেন্স গ্ৰুপৰ সহ-সভাপতি আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |date= |title=Leaving no one behind: recommendations for inclusive and impartial humanitarian action |url=https://odi.org/en/events/leaving-no-one-behind-recommendations-for-inclusive-and-impartial-humanitarian-action/ |access-date=31 July 2025 |website=ODI: Think change |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;

ইউছেফিয়ানে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত গৱেষণা আৰু পৰিকল্পনাৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষভাৱে সক্ষম লোকসকলক অধিক আন্তঃবিভাজনমূলক আৰু অক্ষমতা প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pring |first=John |date=28 October 2021 |title=Ground-breaking event and report could be 'catalyst' for COP 26 action on disability |url=https://www.disabilitynewsservice.com/ground-breaking-event-and-report-could-be-catalyst-for-cop-26-action-on-disability/ |access-date=2025-07-31 |website=Disability News Service |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tran |first=Lina |date=13 June 2022 |title=The world's climate plans overlook people with disabilities |url=https://grist.org/accountability/worlds-climate-plans-overlook-people-disabilities/ |access-date=2025-03-22 |website=[[Grist (magazine)|Grist]] |language=en-us}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Jodoin |first=Sébastien |last2=Buettgen |first2=Alexis |last3=Groce |first3=Nora |last4=Gurung |first4=Pratima |last5=Kaiser |first5=Carlos |last6=Kett |first6=Maria |last7=Keogh |first7=Mary |last8=Macanawai |first8=Setareki S. |last9=Muñoz |first9=Yolanda |last10=Powaseu |first10=Ipul |last11=Stein |first11=Michael Ashley |last12=Stein |first12=Penelope J. S. |last13=Youssefian |first13=Elham |date=6 March 2023 |title=Nothing about us without us: The urgent need for disability-inclusive climate research |url=https://journals.plos.org/climate/article?id=10.1371/journal.pclm.0000153 |journal=PLOS Climate |language=en |volume=2 |issue=3 |pages=e0000153 |issn=2767-3200 |access-date=22 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Johnson |first=Ceridwen |date=11 December 2023 |title=Ensuring inclusion of persons with disabilities and older people in climate action through sustainable assistive technology |url=https://atscalepartnership.org/news/2023/12/11/ensuring-inclusion-of-persons-with-disabilities-and-older-people-in-climate-action-through-sustainable-assistive-technology |access-date=31 July 2025 |website=ATscale |language=en-US |archivedate=27 October 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251027141058/https://atscalepartnership.org/news/2023/12/11/ensuring-inclusion-of-persons-with-disabilities-and-older-people-in-climate-action-through-sustainable-assistive-technology |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ জলবায়ু পৰিৱৰ্তন সন্মিলন (COP27)কে ধৰি বিভিন্ন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অনুষ্ঠানৰ সুবিধাৰ অভাৱক তেওঁ প্ৰত্যাহ্বান জনাইছে, য’ত তেওঁ প্ৰস্তাৱৰ খচৰা পঢ়িবলৈ অসুবিধা পাইছিল। &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ruehl |first=Isabel |date=2022-11-22 |title=How people with disabilities fought for formal recognition at COP27 |url=https://grist.org/equity/how-people-with-disabilities-fought-for-formal-recognition-at-cop27/ |access-date=31 July 2025 |website=Grist |language=en-us}}&lt;/ref&gt;সন্মিলনত &quot;জলবায়ু কাৰ্য্যত অক্ষমতা অন্তৰ্ভুক্তি&quot; নামৰ পাৰ্শ্ব অনুষ্ঠানতো ইউছুফিয়ানে ভাষণ দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hakkarainen |first=Doris |date=15 November 2022 |title=Agency and authentic inclusion of persons with disabilities must be strengthen in climate action, argues panellists at COP27 side-event |url=https://fingo.fi/en/news/news/agency-and-authentic-inclusion-of-persons-with-disabilities-must-be-strengthen-in-climate-action-argues-panellists-at-cop27-side-event/ |access-date=31 July 2025 |website=Finnish Development NGOs |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ২০২৩ চনৰ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ জলবায়ু পৰিৱৰ্তন সন্মিলনত (চিঅ’পি২৮) ‘ন্যায্য পৰিৱৰ্তন ৰোডমেপৰ কাৰ্য্য পৰিকল্পনা’ত বিশেষভাৱে সক্ষম লোকসকলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে আয়োজন কৰা পেনেলৰ তিনিজন বক্তাৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম আছিল। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 January 2024 |title=Promoting the inclusion of persons with disabilities at COP28 |url=https://sparkinclusion.org/learningcentre/promoting-the-inclusion-of-persons-with-disabilities-at-cop28/ |access-date=2025-03-22 |website=SPARK Inclusive Rural Transformation |language=en}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ইউছেফিয়ানে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৰণাৰ্থী সহায় প্ৰকল্পত অক্ষমতা অন্তৰ্ভুক্তি আৰু অভিগম্যতাৰ সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰে। ২০২৫ চনত ইউছেফিয়ানে ৰুছ-ইউক্ৰেইন যুদ্ধত বিশেষভাৱে সক্ষম লোকসকলৰ বাবে &quot;সংকটৰ ভিতৰত সংকট&quot;ৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Trew |first=Bel |date=5 February 2025 |title=Used as human shields, starved and under fire: The horrors people with disabilities face in Putin's war |url=https://uk.news.yahoo.com/human-shields-little-food-no-120155562.html |access-date=31 July 2025 |website=[[Yahoo News]] |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; ঈউছুফিয়ানে সংবাদ মাধ্যম ''কমন ড্ৰিমছ''ৰ বাবে [[আমেৰিকা]]ৰ প্ৰতিবন্ধী শৰণাৰ্থীৰ জীৱনৰ ওপৰত লিখনি আগবঢ়াইছে। &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Youssefian |first=Elham |date=20 April 2025 |title=Opinion: The Last beacon of Hope Is Failing Refugees With Disabilities |url=https://www.commondreams.org/opinion/trump-refugees-disabilities |access-date=31 July 2025 |website=[[Common Dreams]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== বঁটা ==
২০২৩ চনত ইউছেফিয়ানক বিবিচি ১০০ মহিলা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। 

== তথ্যৰ উৎস ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ ==

* {{Twitter|id=eyoussefian}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Youssefian, Elham}}

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী]]</text>
      <sha1>99ilqxb1m5aezaqrdwgv3euhqnu613i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ইব্ৰাহিম হাতামিকিয়া</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137232</id>
    <revision>
      <id>611570</id>
      <parentid>610156</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T12:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>611570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17634" sha1="95xon5c8fzbfc2mo4znl67sp789wkaq" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ইব্ৰাহিম হাতামিকিয়া
| image = Exodus movie press conference 2020-02-07 37.jpg
| imagesize = 
| caption = ২০২০ চনৰ ফাজ্ৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত হাতামিকিয়া
| native_name = ابراهیم حاتمی‌کیا
| native_name_lang = Fa
| birth_date = {{birth date and age|1961|9|23|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰান]], [[ইৰান]]
| death_date = 
| death_place = 
| death_cause = 
| education = চিত্ৰনাট্য লিখন
| alma_mater = তেহৰান ইউনিভাৰ্চিটি অৱ আৰ্ট
| occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু অভিনেতা
| years_active = ১৯৭৯–বৰ্তমান
| spouse = 
| children = নায়েৰেহ&lt;br /&gt;ইউছুফ&lt;br /&gt;ইছমাইল
| awards = সম্পূৰ্ণ তালিকা
| website = 
| module = {{Infobox military person
 | embed = yes
 | allegiance = ইৰান
 | branch = ইছলামিক ৰিভলিউশ্যনেৰী গাৰ্ড কৰ্পছ
 | service_years = ১৯৮০ৰ দশক
 | unit = দৃশ্য-শ্ৰব্য গোট
 | battles = ইৰান–ইৰাক যুদ্ধ
}}
| signature = 
}}

'''ইব্ৰাহিম হাতামিকিয়া''' ([[ফাৰ্চী]]: ابراهیم حاتمی‌کیا; জন্ম ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬১) এজন ইৰানী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু অভিনেতা। হাতামিকিয়া ইৰানৰ ওপৰত ইৰান-ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰভাৱ চিত্ৰিত কৰা চলচ্চিত্ৰসমূহৰ এজন প্ৰধান পৃষ্ঠপোষক।{{Sfn|Keddie|Richard|2003|p=301}} তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক ইৰানী যুদ্ধ চলচ্চিত্ৰ বা ''পৱিত্ৰ প্ৰতিৰক্ষা চিনেমা'' ধাৰাৰ এতিয়ালৈকে নিৰ্মিত কেইখনমান শ্ৰেষ্ঠ ছবি হিচাপে গণ্য কৰা হয়,{{Sfn|Abecassis|2011|p=392}} আৰু যুদ্ধৰ ফলত অহা সামাজিক পৰিৱৰ্তনসমূহৰ প্ৰতি মনোযোগ দিয়াৰ বাবে এইসমূহ উল্লেখনীয়।{{Sfn|Riahi|2016|page=184}} যুদ্ধৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা মানসিক আঘাত — উভতি অহা সৈনিক আৰু তেওঁলোকৰ বাবে অপেক্ষা কৰি থকা পৰিয়ালসমূহ, যিসকলে নিজৰ প্ৰিয়জনৰ ভাগ্য নোৱাজনকৈ সঠিকভাৱে শোক প্ৰকাশ কৰিবলৈকো অপাৰগ, সেইসকলৰ ওপৰত কৰা অন্বেষণৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত।{{Sfn|Ginsberg|Lippard|2010|p=176}}

== কৰ্মজীৱন ==
ইব্ৰাহিম হাতামিকিয়া ইৰানৰ বিপ্লৱৰ পৰৱৰ্তী ইৰানী চিনেমাৰ নতুন প্ৰজন্মৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ ভিতৰত অন্যতম,{{Sfn|Akrami|1992}} যিয়ে ১৯৯০ৰ দশকত ইৰানী চিনামাত আগবঢ়োৱা ভূমিকাৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে খ্যাতি লাভ কৰিছিল। তেওঁ ১৯৬১ চনত তেহৰানত এজন পাৰ্চী পিতৃ আৰু আজাৰী মাতৃৰ কোলাত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ইৰান–ইৰাক যুদ্ধৰ ওপৰত কেইখনমান চুটি ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰি পৰিচালনা জীৱনৰ আৰম্ভণি কৰিছিল। তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰসমূহক যুদ্ধ আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত সমস্যাসমূহক তুলি ধৰা শ্ৰেষ্ঠ ছবি হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ কৰ্মৰাজিয়ে প্ৰায়ে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱসমূহ প্ৰশংসা বুটলিছে। ''দি গ্লাছ এজেন্সী'' আৰু ''ইন দি নেম অৱ দি ফাদাৰ'' ছবিৰ বাবে তেওঁ ক্ৰমে ১৬সংখ্যক আৰু ২৪সংখ্যক ফাজ্ৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালনাৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। 

{{Quote box|align=left|width=300px|quote=মই প্ৰকৃততে চিনেমাৰপৰা যুদ্ধলৈ অহা নাছিলো; বৰঞ্চ,&lt;br /&gt;যুদ্ধক্ষেত্ৰত থকাৰ বাবেহে মই চিনেমা আৱিষ্কাৰ কৰিছিলো। |source= — ইব্ৰাহিম হাতামিকিয়া{{Sfn|Naficy|2012|pp=26–27}}}}

হাতামিকিয়াক বৰ্তমান ইৰানৰ পেছাদাৰী ধৰ্মীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ এজন প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।{{Sfn|Wittmann|2015|p=79}} ৩সংখ্যক ফাজ্ৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ চুটি ছবি শাখাত তেওঁৰ নাম প্ৰথমবাৰৰ বাবে শুনা গৈছিল। তেওঁৰ ''দি পাথ'' (১৯৮৫) ছবিখনে সন্মান লাভ কৰিছিল আৰু যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত এটা বিষয়-বস্তু উৎকৃষ্টভাৱে উপস্থাপন কৰাৰ বাবে জুৰীৰদ্বাৰা স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল।{{Sfn|Riahi|2016|page=184}} হাতামিকিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক যুদ্ধকেন্দ্ৰিক পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি ''দি স্কাউট'' (১৯৮৯) আৰু ''দি ইমিগ্ৰেণ্ট'' (১৯৯০) ছবিয়ে ঘৰুৱা ক্ষেত্ৰত যুদ্ধৰ মনস্তাত্ত্বিক আৰু সমাজতাত্ত্বিক প্ৰভাৱৰ বিষয়ে অন্বেষণ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছৰ আকৰ্ষণীয় পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি ''ফ্ৰম কাৰ্খেহ টু ৰাইন'' (১৯৯৩)-ত তেওঁ জাৰ্মানীলৈ চিকিৎসাৰ বাবে যোৱা এজন বিকলাঙ্গ প্ৰাক্তন সৈনিকৰ মনস্তত্ত্ব অন্বেষণ কৰিছিল। য’ত তেওঁ যুদ্ধৰ বিষয়-বস্তুৰ সৈতে পাশ্চাত্য জগতৰ পোনপটীয়া যোগাযোগ আৰু বিদেশী ভূমিলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ উত্তেজনা যোগ কৰিছিল।{{Sfn|Naficy|2001|page=186}} ''ফ্ৰম কাৰ্খেহ টু ৰাইন'' ছবিখনক এখন যুদ্ধবিৰোধী চলচ্চিত্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।{{Sfn|Ghanoonparvar|2009|p=160}} হাতামিকিয়াই ''ফ্ৰম কাৰ্খেহ টু ৰাইন'' আৰু ''দি গ্লাছ এজেন্সী'' ছবিত সমাজত পুনৰ সংহতি আৰু পুনৰ আত্মীকৰণৰ জটিল প্ৰক্ৰিয়াসমূহ চিত্ৰিত কৰিছে, বিশেষকৈ ৰাসায়নিকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত বা দীৰ্ঘদিনীয়া ৰোগত আক্ৰান্ত প্ৰাক্তন সৈনিকসকলৰ বাবে। এই দুয়োখন ছবি ইৰানৰ হিজবুল্লাহ নাগৰিকসকলৰদ্বাৰা বিশেষভাৱে প্ৰশংসিত হৈছে।{{Sfn|Saeidi|Vafa|2019|p=12}} হাতামিকিয়াৰ ''ফ্ৰম কাৰ্খেহ টু ৰাইন'' ছবিখন যুদ্ধৰ সময়ত ইৰানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ বাৰ্তালাপৰ সৈতে জড়িত থকাৰ বাবে বিশেষভাৱে আকৰ্ষণীয়।{{Sfn|Strohmaier|2019|pp=14–15}}

''দি গ্লাছ এজেন্সী'' (১৯৯৮) ছবিত ৰাফচানজানীৰ নব্য-উদাৰীকৰণৰ ফলত ৰাজহুৱা ক্ষেত্ৰৰপৰা আঁতৰি যোৱা আৰু ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাসকলৰ অনুভৱ আৰু জীৱনৰ পৰিস্থিতি চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ইয়াত দুজন প্ৰাক্তন সৈনিকৰ কাহিনী কোৱা হৈছে, যিসকলে যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰি ত্যাগ স্বীকাৰ কৰা সত্ত্বেও যুদ্ধৰ পৰৱৰ্তী পুনৰ্নিৰ্মাণৰপৰা অহা কোনো বস্তুগত পুৰস্কাৰ লাভ কৰা নাছিল,{{Sfn|Rivetti|2020|p=77}} আৰু প্ৰাক্তন সৈনিকসকলক কেৱল প্ৰতীকী নায়ক কৰি তোলা কিন্তু প্ৰকৃততে তেওঁলোকৰ যত্ন নোলোৱা চৰকাৰৰ ভণ্ডামিক সমালোচনা কৰিছিল।{{Sfn|Bajoghli|2019|page=56}} এই ছবিখনৰদ্বাৰা হাতামিকিয়াই চৰকাৰক উত্তেজিত কৰিছিল, যাৰ বাবে চৰকাৰে তেওঁক আদালতলৈ লৈ গৈছিল আৰু কিছুসময়ৰ বাবে ছবিখনৰ মুক্তি নিষিদ্ধ কৰিছিল। ''দি গ্লাছ এজেন্সী'' হৈছে যুদ্ধৰ পিছত ইৰান পৰিণত হোৱা আইনাৰ ঘৰটোৰ এক ৰূপক, য’ত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংঘাততকৈ অন্তৰ্দন্দ্বসমূহ অধিক প্ৰকট হৈ পৰিছিল।{{Sfn|Varzi|2006|p=180}} এশা মোমেনিয়ে উল্লেখ কৰা অনুসৰি, এনে লাগে যেন হাতামিকিয়াই এই বিষয়টোৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰক সমালোচনা কৰিছে, কিন্তু তেওঁৰদ্বাৰা শ্বহীদত্বৰ গৌৰৱান্বিতকৰণে যুদ্ধৰ পৰৱৰ্তী যুগত ৰাষ্ট্ৰৰ ত্ৰুটিসমূহ ঢাকি ৰাখি ৰাষ্ট্ৰৰ সেৱা কৰি গৈছে।{{Sfn|Momeni|2019|p=191}} হামিদ নাফিচিয়ে উল্লেখ কৰা অনুসৰি, এই ছবিখনে যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ প্ৰায় এক দশকৰ পিছতো তেওঁলোকৰ দুৰ্দশাৰ প্ৰতি উদাসীন যেন লগা এখন সমাজত যুদ্ধৰ প্ৰাক্তন সৈনিকসকলক পুনৰ একত্ৰিত কৰাৰ সংকটৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিছে। চৰকাৰক সমালোচনা কৰাৰ উপৰি ই সমাজকো সমালোচনা কৰে, যিয়ে সৈনিকসকলক শ্ৰদ্ধা কৰিছিল কিন্তু এতিয়া জীৱনৰ সৈতে আগবাঢ়ি যাব বিচাৰে।{{Sfn|Naficy|2012|p=28}}

নিৰাপত্তা বিষয়াৰ ছবি চিত্ৰিত কৰাৰ বাবে ইৰানৰ চোৰাংচোৱা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ নিৰ্দেশত ''ইন এমেথিষ্ট কালাৰ'' (২০০৫) ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শন নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। সামৰিক বিষয়াসকলৰ দাবীত তেওঁৰ আন এখন ছবি ''ডেক ৱেভ'' (২০০১)-ৰ প্ৰদৰ্শনো নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। অৱশ্যে পিছলৈ দুয়োখন ছবি ইৰানী ছবিগৃহত প্ৰদৰ্শিত হয়।{{Sfn|ASL19|2014|pp=235, 238}} বৈপ্লৱিক পৰৱৰ্তী চিনামাত ইছলামিক ৰিভলিউশ্যনেৰী গাৰ্ড কৰ্পছ (আইআৰজিপি)-ৰ শক্তিশালী প্ৰভাৱ থকা সত্ত্বেও, এই সমৰ্থন ব্যৱস্থাৰ উৎপাদন ইব্ৰাহিম হাতামিকিয়া, ৰাছুল মোল্লাঘোলিপুৰ, মুজতবা ৰায় আৰু আহমদ-ৰেজা দৰ্বিশৰ দৰে ইৰানৰ বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিচালকে ক্ৰমান্বয়ে আইআৰজিপিয়ে প্ৰচাৰ কৰা যুদ্ধৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰপৰা আঁতৰি আহিছে। পৰিস্থিতি এনে এক পৰ্যায়ত উপনীত হৈছে য’ত এজন গুৰুত্বপূৰ্ণ যুদ্ধ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক ইব্ৰাহিম হাতামিকিয়াই সাংস্কৃতিক আৰু শৈল্পিক কাৰ্যকলাপত সামৰিক কৰ্মচাৰীৰ হস্তক্ষেপক মুকলিকৈ সমালোচনা কৰে।{{Sfn|Farhi|2004|p=113}} তেওঁ তেওঁৰ নতুন ছবি ''ডেড ৱেভ''-ৰ সংবাদ-মেলত এই বিষয়ে কথা পাতিছিল, যিখন ৰাভায়ত-এ ফাত ফাউণ্ডেশ্যনে প্ৰযোজনা কৰা সত্ত্বেও এতিয়ালৈকে মুক্তি পোৱা নাই। আচলতে খবৰ অনুসৰি, আমেৰিকাৰ যুদ্ধজাহাজ আক্ৰমণ কৰাৰ বাবে ব্যাকুল এজন সামৰিক কমাণ্ডাৰ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে থকা সমস্যাৰ ওপৰত আধাৰিত এই ছবিখন প্ৰযোজকে প্ৰদৰ্শন কৰাত বাধা দিছিল। অৱশ্যে এই ছবিখনৰ এটা অতি উচ্চ মানদণ্ডৰ ভিডিঅ’ ব্যাপকভাৱে আৰু অবৈধভাৱে বিতৰণ কৰা হৈছিল।{{Sfn|Farhi|2004|p=120}}

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Sister project links|wikt=no|c=Category:Ebrahim Hatamikia|n=no|q=no|s=no|b=no|v=no|d=Q3046874}}
* {{IMDb name|0368690}}
* [https://web.archive.org/web/20060813210656/http://www.sasite.net/hatamikia/ Ebrahim Hatamikia's First website] (in Persian)
* [https://web.archive.org/web/20161016175931/http://www.ebrahimhatamikia.com/ Ebrahim Hatamikia's Second website] (in Persian)
* [https://web.archive.org/web/20051225013203/http://www.farhangsara.com/hatamikia.htm Ebrahim Hatamikia's Biography]
* [http://www.varahonar.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=145&amp;Itemid=137 Ebrahim Hatamikia's portfolio]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেতা]]</text>
      <sha1>95xon5c8fzbfc2mo4znl67sp789wkaq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>আন্দামান আৰু নিকোবৰ দীপপুঞ্জৰ ইতিহাস</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137374</id>
    <revision>
      <id>611584</id>
      <parentid>611461</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:30:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>611584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19258" sha1="pzzp00goofj62iqjl8utw8ibq7zrp6t" xml:space="preserve">
[[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] মুঠ ৫৭২টা দ্বীপৰ এটা দ্বীপপুঞ্জ, যাৰ ভিতৰৰ ৩৭টা দ্বীপত মানুহৰ বসবাস আছে। ই ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল। 

==আদিম বাসিন্দা==
প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে প্ৰায় ২,২১০ বছৰ আগতে এই অঞ্চলত মনুহৰ বসতিৰ কথা নথিভুক্ত কৰে। কিন্তু জিনীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰপৰা দেখা গৈছে যে ৩০,০০০ বছৰ আগতে শেষ হোৱা মধ্য পুৰাপাথৰ যুগত খিলঞ্জীয়া আন্দামান লোকসকলক সম্ভৱ অন্য জনসংখ্যাৰপৰা পৃথক কৰা হৈছিল।[1] সেই সময়ৰপৰা আন্দামানীসকলে ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে সুকীয়া ভূ-খণ্ডৰ গোটত বৈচিত্ৰ্য লাভ কৰিছে। 

আন এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে নিকোবৰীসকল হয়তো প্ৰায় ১৫,০০০ বছৰ আগতেই দ্বীপসমূহত উপস্থিত হৈছিল আৰু আন্দামানীসকল প্ৰায় ৬৫,০০০ বছৰ আগতে আহিছিল। [2]

নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত বিভিন্ন পটভূমিৰ লোক বসবাস কৰা যেন লাগে। ইউৰোপীয় লোকৰ সংস্পৰ্শৰ সময়লৈকে খিলঞ্জীয়া বাসিন্দাসকলে নিকোবৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজত একত্ৰিত হৈছিল, একাধিকে মন-খ্মেৰ ভাষা কয়; আৰু শ্বোম্পেন, যাৰ ভাষা অনিশ্চিত সংযোগৰ। 
দুয়োটা আন্দামানী ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন যদিও মূল ভূ-খণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰিয়া এছিয়াটিক ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। 

===মধ্যযুগীয় যুগত===
ইয়িজিং,এজন চীনা সন্ন্যাসীয়ে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত নিজৰ কিতাপত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক &quot;নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল। 
{{Cquote|বিছ দিন নৌহওঁতেই মই ফছি 佛逝 পালোঁগৈ। ছমাহ ক্ৰমান্বয়ে শব্দবিদ্যা শিকি পাৰ কৰিলোঁ। ৰজাই সমৰ্থন আগবঢ়াই মোক মলুওয়ুলৈ পঠিয়াই দিলে (এইটো এতিয়া শিলিফোছিলৈ সলনি কৰা হৈছে), য’ত মই আকৌ দুমাহ কটালোঁ আৰু তাৰ পিছত কেদাহৰফালে দিশ সলনি কৰিলোঁ। দ্বাদশ চান্দ্ৰ মাহৰ সময়ত পাল তোলা হ’ল আৰু মই ভাৰত অভিমুখে ৰজাৰ জাহাজত উঠিলোঁ। 
কেদাহৰপৰা মই দহ দিনতকৈও অধিক সময় উত্তৰ দিশলৈ গৈ নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য পালোঁ। }}

কিছুমান আৰব সূত্ৰয়ো দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰা বুলি দাবী কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে জনগোষ্ঠীসমূহে ধাতুৰ বিনিময় কৰিব পাৰে, আৰু ধাতুৰ বল্লমৰ লগতে কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰে। 

===চোল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
*লগতে চাওক: [[আন্দামানৰ তামিল]]
প্ৰথম ৰাজেন্দ্ৰ, আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক কৌশলগত নৌসেনাৰ ঘাটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি শ্ৰীৱজয়া সাম্ৰাজ্য (ইণ্ডোনেছিয়া)ৰ বিৰুদ্ধে অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। চোলসকলে দ্বীপটোক মা-নক্কাভাৰম (&quot;মহান মুকলি/উলংগ ভূমি&quot;) বুলি কয়, যিটো ১০৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ থাঞ্জাভুৰ শিলালিপিত পোৱা যায়। ইউৰোপীয় ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো প’লো]]ৱে (দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকা) এই দ্বীপটোক 'নেকুভেৰান' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল আৰু তামিল নাম নক্কাভাৰমৰ এটা অপভ্ৰংশ ৰূপৰ ফলত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক যুগত ''নিকোবৰ'' এই আধুনিক নামটো হয়তো আহিছিল।[3]

===মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
* লগতে চাওক: [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য]]

১৭ শতিকাত এই দ্বীপসমূহ মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য আৰু ইয়াৰ নৌসেনাৰ অস্থায়ী জাহাজ বন্দৰত পৰিণত হয়। আন্দামানীসকলক নিজৰ ভূ-খণ্ডৰ অধীনত তালিকাভুক্ত কৰা প্ৰথম সাম্ৰাজ্য আছিল মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য।[4] মাৰাঠা এডমিৰেল কানহোজী আংৰে দ্বীপসমূহত নৌসেনাৰ মৌলিক আধিপত্য স্থাপন কৰিছিল আৰু দ্বীপসমূহ ভাৰতৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।[5]
==ঔপনিৱেশিক যুগ==
===ডেনিছ শাসন===
দ্বীপসমূহত সংগঠিত ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া ১৭৫৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত ডেনিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ লোক নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত উপস্থিত হৈ বসতি কৰিবলৈ লৈছিল। ১৭৫৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক ডেনিছ উপনিৱেশ হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়, ইয়াৰ নাম প্ৰথমে নিউ ডেনমাৰ্ক,[6] আৰু পিছলৈ (১৭৫৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত) ফ্ৰেডেৰিক দ্বীপপুঞ্জ (ফ্ৰেডেৰিকছ’য়াৰ্নে) ৰখা হয়। ১৭৫৪–১৭৫৬ চনৰ ভিতৰত ট্ৰেংকেবাৰৰপৰা (মহাদেশীয় ডেনিছ ভাৰতত) ইহঁতক প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। মেলেৰিয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বাবে দ্বীপসমূহ বাৰে বাৰে পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল; ১৭৫৯ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলৰপৰা ১৭৬৮ চনৰ ১৯ ​​আগষ্টলৈ, ১৭৮৭ চনৰপৰা ১৮০৭/০৫, ১৮১৪ চনৰপৰা ১৮৩১ চন, ১৮৩০ চনৰপৰা ১৮৩৪ চনলৈ আৰু ক্ৰমান্বয়ে ১৮৪৮ চনৰপৰা চিৰদিনৰ বাবে।[6]

১৭৭৮ চনৰ ১ জুন তাৰিখৰ পৰা ১৭৮৪ চনলৈকে ডেনমাৰ্কে নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ওপৰত নিজৰ দাবী পৰিত্যাগ কৰিছে বুলি অষ্ট্ৰিয়াই ভুলকৈ ধাৰণা কৰি লৈছিল আৰু ইয়াৰ ওপৰত উপনিবেশ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰি[7] ইয়াৰ নাম থেৰেচিয়া দ্বীপপুঞ্জ ৰাখিছিল।[6]

===ব্ৰিটিছ শাসন===
১৭৮৯ চনত ব্ৰিটিছে গ্ৰেট আন্দামানৰ কাষৰ চাথাম দ্বীপত নৌসেনাৰ ঘাটি আৰু দণ্ডবিধিৰ উপনিবেশ স্থাপন কৰে। সেই ঠাইতে বৰ্তমানৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ চহৰখন অৱস্থিত। দুবছৰৰ পাছত এই উপনিবেশটো গ্ৰেট আন্দামানৰ প’ৰ্ট কৰ্ণৱালিছলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় যদিও ১৭৯৬ চনত ৰোগৰ বাবে ইয়াক পৰিত্যক্ত কৰা হয়।

১৮৬৮ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাৰ ব্ৰিটেইনক বিক্ৰী কৰাৰ লগে লগে ডেনমাৰ্কৰ উপস্থিতি এই ভূখণ্ডত আনুষ্ঠানিকভাৱে শেষ হয় [7] যাৰ ফলত ১৮৬৯ চনত ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে।

১৮৫৮ চনত ব্ৰিটিছে পুনৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত ঔপনিৱেশ স্থাপন কৰে, যিটো অধিক স্থায়ী বুলি প্ৰমাণিত হয়। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পৰা অহা অপৰাধী দোষীসকলৰ বাবে এটা শাস্তিমূলক ঘাটি স্থাপন কৰা। কলনীটোত কুখ্যাত [[চেলুলাৰ জেল]]খনো অন্তৰ্ভুক্ত হ’ল।

১৮৭২ চনত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত এজন মুখ্য আয়ুক্তৰ অধীনত আন্দামান আৰু নিকোবাৰ দ্বীপসমূহক একত্ৰিত কৰা হয়।
==দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ==
*মূল প্ৰবন্ধ: [[জাপানৰ দখলত আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ কাৰ্যতঃ জাপানৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, মাত্ৰ নামমাত্ৰ [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ [[আৰ্জি হুকুমাতে আজাদ হিন্দ]]ৰ কৰ্তৃত্বত আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বসুৱে দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ নাম সলনি কৰি &quot;শ্বহীদ-দ্বীপ&quot; (শ্বহীদ দ্বীপ) আৰু &quot;স্বৰাজ-দ্বীপ&quot; (আত্মশাসন দ্বীপ) ৰাখিছিল। 

ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল [[এ ডি লোগানাথন]]ক আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ নিযুক্তি দিয়া হয়। 
১৯৪৪ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ চাৰিজন আই এন এ বিষয়াৰ সৈতে— মেজৰ মনছুৰ আলী আলভি, চাব. লেফটেনেণ্ট এম ডি ইকবাল, লেফটেনেণ্ট সুবা সিং আৰু ষ্টেনোগ্ৰাফাৰ শ্ৰীনিবাসন—প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ লেম্বালাইন বিমানবন্দৰত উপস্থিত হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২১ মাৰ্চত এবাৰডিন বজাৰত গুৰুদ্বাৰাৰ ওচৰত অসামৰিক প্ৰশাসনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত কৰ্ণেল লোগানাথনে এই দায়িত্ব মেজৰ আলভিৰ হাতত অৰ্পণ কৰে আৰু প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ এৰে, পিছত তেওঁ কেতিয়াও উভতি অহা নাছিল।[8]

জাপানৰ ভাইচ এডমিৰেল হাৰা টেইজো আৰু মেজৰ জেনেৰেল টামেনোৰী সাটোৱে ১৯৪৫ চনৰ ৭ অক্টোবৰত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ জিমখানা খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক অনুষ্ঠানত ১১৬ নং ভাৰতীয় পদাতিক ব্ৰিগেডৰ অধিনায়ক ব্ৰিগেডিয়াৰ জে এ চেলমনছ আৰু ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ মুখ্য প্ৰশাসক মিষ্টাৰ নোৱেল কে পেটাৰছনৰ হাতত দীপপুঞ্জটোৰ শাসন অৰ্পণ কৰে।
==স্বাধীনতাৰ পিছৰ (১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দ – বৰ্তমানলৈ)==
ভাৰত (১৯৪৭) আৰু বাৰ্মা (১৯৪৮) উভয়ৰে স্বাধীনতাৰ সময়ত বিদায়ী ব্ৰিটিছে এই দ্বীপসমূহত সকলো এংলো-ইণ্ডিয়ান আৰু এংলো-বাৰ্মিজক পুনৰ সংস্থাপন কৰি নিজৰ জাতি গঠন কৰাৰ উদ্দেশ্য ঘোষণা কৰিছিল যদিও সেয়া কেতিয়াও বাস্তৱায়িত নহ’ল।
১৯৫০ চনত ই ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৯৫৬ চনত ইয়াক জাতিটোৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।[9]

ভাৰতে ১৯৮০ চনৰ পৰাই দ্বীপসমূহত প্ৰতিৰক্ষাৰ সুবিধাসমূহ গঢ়ি তুলিছে। বংগোপসাগৰ আৰু মালাকা জলদ্বীপত ভাৰতৰ কৌশলগত ভূমিকাত এই দ্বীপসমূহে এতিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছে।[10]

===২০০৪ চনত এছিয়ান ছুনামী===
২০০৪ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভাৰত মহাসাগৰৰ ওচৰত সাগৰৰ তলৰ ভূমিকম্পৰ পিছত ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) বিশাল ছুনামীয়ে আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ উপকূল ধ্বংস কৰে। ২০০০তকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল, ৪ হাজাৰতকৈ অধিক শিশু অনাথ হৈ পৰিছিল বা এজন পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল আৰু নূন্যতম ৪০ হাজাৰ লোকক গৃহহীন হৈ পৰিছিল। ৪৬,০০০ তকৈ অধিক লোক আহত হয়।[11] আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত নিকোবৰ দ্বীপসমূহ আছিল কাটচাল আৰু ইন্দিৰা পইণ্ট; পিছৰটো ৪.২৫ মিটাৰ (১৩.৯ ফুট) তললৈ নামি আহি আংশিকভাৱে সাগৰত ডুব গৈছিল। ইন্দিৰা পইণ্টৰ লাইটহাউচটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও তাৰ পিছৰে পৰা মেৰামতি কৰা হৈছে। ভূখণ্ডটোৱে বৃহৎ পৰিমাণৰ এলেকা হেৰুৱাইছিল যিটো এতিয়া ডুব গৈছে। ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহত যি ভূখণ্ড ৮,০৭৩ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,১১৭ বৰ্গমাইল) আছিল, সেই ভূখণ্ড এতিয়া ৭,৯৫০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,০৭০ বৰ্গমাইল) হৈছে।[12]

দ্বীপসমূহৰ স্থানীয় লোক আৰু পৰ্যটকসকলে ছুনামীৰ ফলত সৰ্বাধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও আদিবাসী লোকসকলৰ অধিকাংশই ৰক্ষা পৰিছিল কাৰণ যুগ যুগ ধৰি প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাই তেওঁলোকক বৃহৎ ভূমিকম্পৰ পিছত হোৱা বৃহৎ ঢৌৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ সঁকিয়াই দিছিল।[13]
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]]</text>
      <sha1>pzzp00goofj62iqjl8utw8ibq7zrp6t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611585</id>
      <parentid>611584</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:32:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* আদিম বাসিন্দা */</comment>
      <origin>611585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20146" sha1="c0igtylayidcigow9hkhmh631tlq0q2" xml:space="preserve">
[[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] মুঠ ৫৭২টা দ্বীপৰ এটা দ্বীপপুঞ্জ, যাৰ ভিতৰৰ ৩৭টা দ্বীপত মানুহৰ বসবাস আছে। ই ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল। 

==আদিম বাসিন্দা==
প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে প্ৰায় ২,২১০ বছৰ আগতে এই অঞ্চলত মনুহৰ বসতিৰ কথা নথিভুক্ত কৰে। কিন্তু জিনীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰপৰা দেখা গৈছে যে ৩০,০০০ বছৰ আগতে শেষ হোৱা মধ্য পুৰাপাথৰ যুগত খিলঞ্জীয়া আন্দামান লোকসকলক সম্ভৱ অন্য জনসংখ্যাৰপৰা পৃথক কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Palanichamy|first1=Malliya G.|last2=Agrawal|first2=Suraksha|last3=Yao|first3=Yong-Gang|last4=Kong|first4=Qing-Peng|last5=Sun|first5=Chang|last6=Khan|first6=Faisal|last7=Chaudhuri|first7=Tapas Kumar|last8=Zhang|first8=Ya-Ping|year=2006|title=Comment on 'Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=311|issue=5760|pages=470|doi=10.1126/science.1120176|pmid=16439647|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; সেই সময়ৰপৰা আন্দামানীসকলে ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে সুকীয়া ভূ-খণ্ডৰ গোটত বৈচিত্ৰ্য লাভ কৰিছে। 

আন এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে নিকোবৰীসকল হয়তো প্ৰায় ১৫,০০০ বছৰ আগতেই দ্বীপসমূহত উপস্থিত হৈছিল আৰু আন্দামানীসকল প্ৰায় ৬৫,০০০ বছৰ আগতে আহিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Thangaraj|first1=Kumarasamy|last2=Chaubey|first2=Gyaneshwer|last3=Kivisild|first3=Thomas|last4=Reddy|first4=Alla G.|last5=Singh|first5=Vijay Kumar|last6=Rasalkar|first6=Avinash A.|last7=Singh|first7=Lalji|year=2005|title='Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=308|issue=5724|pages=996|doi=10.1126/science.1109987|pmid=15890876|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত বিভিন্ন পটভূমিৰ লোক বসবাস কৰা যেন লাগে। ইউৰোপীয় লোকৰ সংস্পৰ্শৰ সময়লৈকে খিলঞ্জীয়া বাসিন্দাসকলে নিকোবৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজত একত্ৰিত হৈছিল, একাধিকে মন-খ্মেৰ ভাষা কয়; আৰু শ্বোম্পেন, যাৰ ভাষা অনিশ্চিত সংযোগৰ। 
দুয়োটা আন্দামানী ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন যদিও মূল ভূ-খণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰিয়া এছিয়াটিক ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। 

===মধ্যযুগীয় যুগত===
ইয়িজিং,এজন চীনা সন্ন্যাসীয়ে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত নিজৰ কিতাপত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক &quot;নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল। 
{{Cquote|বিছ দিন নৌহওঁতেই মই ফছি 佛逝 পালোঁগৈ। ছমাহ ক্ৰমান্বয়ে শব্দবিদ্যা শিকি পাৰ কৰিলোঁ। ৰজাই সমৰ্থন আগবঢ়াই মোক মলুওয়ুলৈ পঠিয়াই দিলে (এইটো এতিয়া শিলিফোছিলৈ সলনি কৰা হৈছে), য’ত মই আকৌ দুমাহ কটালোঁ আৰু তাৰ পিছত কেদাহৰফালে দিশ সলনি কৰিলোঁ। দ্বাদশ চান্দ্ৰ মাহৰ সময়ত পাল তোলা হ’ল আৰু মই ভাৰত অভিমুখে ৰজাৰ জাহাজত উঠিলোঁ। 
কেদাহৰপৰা মই দহ দিনতকৈও অধিক সময় উত্তৰ দিশলৈ গৈ নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য পালোঁ। }}

কিছুমান আৰব সূত্ৰয়ো দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰা বুলি দাবী কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে জনগোষ্ঠীসমূহে ধাতুৰ বিনিময় কৰিব পাৰে, আৰু ধাতুৰ বল্লমৰ লগতে কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰে। 

===চোল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
*লগতে চাওক: [[আন্দামানৰ তামিল]]
প্ৰথম ৰাজেন্দ্ৰ, আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক কৌশলগত নৌসেনাৰ ঘাটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি শ্ৰীৱজয়া সাম্ৰাজ্য (ইণ্ডোনেছিয়া)ৰ বিৰুদ্ধে অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। চোলসকলে দ্বীপটোক মা-নক্কাভাৰম (&quot;মহান মুকলি/উলংগ ভূমি&quot;) বুলি কয়, যিটো ১০৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ থাঞ্জাভুৰ শিলালিপিত পোৱা যায়। ইউৰোপীয় ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো প’লো]]ৱে (দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকা) এই দ্বীপটোক 'নেকুভেৰান' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল আৰু তামিল নাম নক্কাভাৰমৰ এটা অপভ্ৰংশ ৰূপৰ ফলত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক যুগত ''নিকোবৰ'' এই আধুনিক নামটো হয়তো আহিছিল।[3]

===মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
* লগতে চাওক: [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য]]

১৭ শতিকাত এই দ্বীপসমূহ মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য আৰু ইয়াৰ নৌসেনাৰ অস্থায়ী জাহাজ বন্দৰত পৰিণত হয়। আন্দামানীসকলক নিজৰ ভূ-খণ্ডৰ অধীনত তালিকাভুক্ত কৰা প্ৰথম সাম্ৰাজ্য আছিল মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য।[4] মাৰাঠা এডমিৰেল কানহোজী আংৰে দ্বীপসমূহত নৌসেনাৰ মৌলিক আধিপত্য স্থাপন কৰিছিল আৰু দ্বীপসমূহ ভাৰতৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।[5]

==ঔপনিৱেশিক যুগ==
===ডেনিছ শাসন===
দ্বীপসমূহত সংগঠিত ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া ১৭৫৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত ডেনিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ লোক নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত উপস্থিত হৈ বসতি কৰিবলৈ লৈছিল। ১৭৫৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক ডেনিছ উপনিৱেশ হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়, ইয়াৰ নাম প্ৰথমে নিউ ডেনমাৰ্ক,[6] আৰু পিছলৈ (১৭৫৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত) ফ্ৰেডেৰিক দ্বীপপুঞ্জ (ফ্ৰেডেৰিকছ’য়াৰ্নে) ৰখা হয়। ১৭৫৪–১৭৫৬ চনৰ ভিতৰত ট্ৰেংকেবাৰৰপৰা (মহাদেশীয় ডেনিছ ভাৰতত) ইহঁতক প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। মেলেৰিয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বাবে দ্বীপসমূহ বাৰে বাৰে পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল; ১৭৫৯ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলৰপৰা ১৭৬৮ চনৰ ১৯ ​​আগষ্টলৈ, ১৭৮৭ চনৰপৰা ১৮০৭/০৫, ১৮১৪ চনৰপৰা ১৮৩১ চন, ১৮৩০ চনৰপৰা ১৮৩৪ চনলৈ আৰু ক্ৰমান্বয়ে ১৮৪৮ চনৰপৰা চিৰদিনৰ বাবে।[6]

১৭৭৮ চনৰ ১ জুন তাৰিখৰ পৰা ১৭৮৪ চনলৈকে ডেনমাৰ্কে নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ওপৰত নিজৰ দাবী পৰিত্যাগ কৰিছে বুলি অষ্ট্ৰিয়াই ভুলকৈ ধাৰণা কৰি লৈছিল আৰু ইয়াৰ ওপৰত উপনিবেশ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰি[7] ইয়াৰ নাম থেৰেচিয়া দ্বীপপুঞ্জ ৰাখিছিল।[6]

===ব্ৰিটিছ শাসন===
১৭৮৯ চনত ব্ৰিটিছে গ্ৰেট আন্দামানৰ কাষৰ চাথাম দ্বীপত নৌসেনাৰ ঘাটি আৰু দণ্ডবিধিৰ উপনিবেশ স্থাপন কৰে। সেই ঠাইতে বৰ্তমানৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ চহৰখন অৱস্থিত। দুবছৰৰ পাছত এই উপনিবেশটো গ্ৰেট আন্দামানৰ প’ৰ্ট কৰ্ণৱালিছলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় যদিও ১৭৯৬ চনত ৰোগৰ বাবে ইয়াক পৰিত্যক্ত কৰা হয়।

১৮৬৮ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাৰ ব্ৰিটেইনক বিক্ৰী কৰাৰ লগে লগে ডেনমাৰ্কৰ উপস্থিতি এই ভূখণ্ডত আনুষ্ঠানিকভাৱে শেষ হয় [7] যাৰ ফলত ১৮৬৯ চনত ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে।

১৮৫৮ চনত ব্ৰিটিছে পুনৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত ঔপনিৱেশ স্থাপন কৰে, যিটো অধিক স্থায়ী বুলি প্ৰমাণিত হয়। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পৰা অহা অপৰাধী দোষীসকলৰ বাবে এটা শাস্তিমূলক ঘাটি স্থাপন কৰা। কলনীটোত কুখ্যাত [[চেলুলাৰ জেল]]খনো অন্তৰ্ভুক্ত হ’ল।

১৮৭২ চনত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত এজন মুখ্য আয়ুক্তৰ অধীনত আন্দামান আৰু নিকোবাৰ দ্বীপসমূহক একত্ৰিত কৰা হয়।
==দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ==
*মূল প্ৰবন্ধ: [[জাপানৰ দখলত আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ কাৰ্যতঃ জাপানৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, মাত্ৰ নামমাত্ৰ [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ [[আৰ্জি হুকুমাতে আজাদ হিন্দ]]ৰ কৰ্তৃত্বত আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বসুৱে দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ নাম সলনি কৰি &quot;শ্বহীদ-দ্বীপ&quot; (শ্বহীদ দ্বীপ) আৰু &quot;স্বৰাজ-দ্বীপ&quot; (আত্মশাসন দ্বীপ) ৰাখিছিল। 

ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল [[এ ডি লোগানাথন]]ক আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ নিযুক্তি দিয়া হয়। 
১৯৪৪ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ চাৰিজন আই এন এ বিষয়াৰ সৈতে— মেজৰ মনছুৰ আলী আলভি, চাব. লেফটেনেণ্ট এম ডি ইকবাল, লেফটেনেণ্ট সুবা সিং আৰু ষ্টেনোগ্ৰাফাৰ শ্ৰীনিবাসন—প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ লেম্বালাইন বিমানবন্দৰত উপস্থিত হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২১ মাৰ্চত এবাৰডিন বজাৰত গুৰুদ্বাৰাৰ ওচৰত অসামৰিক প্ৰশাসনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত কৰ্ণেল লোগানাথনে এই দায়িত্ব মেজৰ আলভিৰ হাতত অৰ্পণ কৰে আৰু প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ এৰে, পিছত তেওঁ কেতিয়াও উভতি অহা নাছিল।[8]

জাপানৰ ভাইচ এডমিৰেল হাৰা টেইজো আৰু মেজৰ জেনেৰেল টামেনোৰী সাটোৱে ১৯৪৫ চনৰ ৭ অক্টোবৰত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ জিমখানা খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক অনুষ্ঠানত ১১৬ নং ভাৰতীয় পদাতিক ব্ৰিগেডৰ অধিনায়ক ব্ৰিগেডিয়াৰ জে এ চেলমনছ আৰু ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ মুখ্য প্ৰশাসক মিষ্টাৰ নোৱেল কে পেটাৰছনৰ হাতত দীপপুঞ্জটোৰ শাসন অৰ্পণ কৰে।
==স্বাধীনতাৰ পিছৰ (১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দ – বৰ্তমানলৈ)==
ভাৰত (১৯৪৭) আৰু বাৰ্মা (১৯৪৮) উভয়ৰে স্বাধীনতাৰ সময়ত বিদায়ী ব্ৰিটিছে এই দ্বীপসমূহত সকলো এংলো-ইণ্ডিয়ান আৰু এংলো-বাৰ্মিজক পুনৰ সংস্থাপন কৰি নিজৰ জাতি গঠন কৰাৰ উদ্দেশ্য ঘোষণা কৰিছিল যদিও সেয়া কেতিয়াও বাস্তৱায়িত নহ’ল।
১৯৫০ চনত ই ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৯৫৬ চনত ইয়াক জাতিটোৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।[9]

ভাৰতে ১৯৮০ চনৰ পৰাই দ্বীপসমূহত প্ৰতিৰক্ষাৰ সুবিধাসমূহ গঢ়ি তুলিছে। বংগোপসাগৰ আৰু মালাকা জলদ্বীপত ভাৰতৰ কৌশলগত ভূমিকাত এই দ্বীপসমূহে এতিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছে।[10]

===২০০৪ চনত এছিয়ান ছুনামী===
২০০৪ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভাৰত মহাসাগৰৰ ওচৰত সাগৰৰ তলৰ ভূমিকম্পৰ পিছত ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) বিশাল ছুনামীয়ে আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ উপকূল ধ্বংস কৰে। ২০০০তকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল, ৪ হাজাৰতকৈ অধিক শিশু অনাথ হৈ পৰিছিল বা এজন পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল আৰু নূন্যতম ৪০ হাজাৰ লোকক গৃহহীন হৈ পৰিছিল। ৪৬,০০০ তকৈ অধিক লোক আহত হয়।[11] আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত নিকোবৰ দ্বীপসমূহ আছিল কাটচাল আৰু ইন্দিৰা পইণ্ট; পিছৰটো ৪.২৫ মিটাৰ (১৩.৯ ফুট) তললৈ নামি আহি আংশিকভাৱে সাগৰত ডুব গৈছিল। ইন্দিৰা পইণ্টৰ লাইটহাউচটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও তাৰ পিছৰে পৰা মেৰামতি কৰা হৈছে। ভূখণ্ডটোৱে বৃহৎ পৰিমাণৰ এলেকা হেৰুৱাইছিল যিটো এতিয়া ডুব গৈছে। ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহত যি ভূখণ্ড ৮,০৭৩ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,১১৭ বৰ্গমাইল) আছিল, সেই ভূখণ্ড এতিয়া ৭,৯৫০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,০৭০ বৰ্গমাইল) হৈছে।[12]

দ্বীপসমূহৰ স্থানীয় লোক আৰু পৰ্যটকসকলে ছুনামীৰ ফলত সৰ্বাধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও আদিবাসী লোকসকলৰ অধিকাংশই ৰক্ষা পৰিছিল কাৰণ যুগ যুগ ধৰি প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাই তেওঁলোকক বৃহৎ ভূমিকম্পৰ পিছত হোৱা বৃহৎ ঢৌৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ সঁকিয়াই দিছিল।[13]
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]]</text>
      <sha1>c0igtylayidcigow9hkhmh631tlq0q2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611586</id>
      <parentid>611585</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* চোল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত */</comment>
      <origin>611586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20568" sha1="fd0yw25basrq6ysicjmrku281iz5za8" xml:space="preserve">
[[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] মুঠ ৫৭২টা দ্বীপৰ এটা দ্বীপপুঞ্জ, যাৰ ভিতৰৰ ৩৭টা দ্বীপত মানুহৰ বসবাস আছে। ই ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল। 

==আদিম বাসিন্দা==
প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে প্ৰায় ২,২১০ বছৰ আগতে এই অঞ্চলত মনুহৰ বসতিৰ কথা নথিভুক্ত কৰে। কিন্তু জিনীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰপৰা দেখা গৈছে যে ৩০,০০০ বছৰ আগতে শেষ হোৱা মধ্য পুৰাপাথৰ যুগত খিলঞ্জীয়া আন্দামান লোকসকলক সম্ভৱ অন্য জনসংখ্যাৰপৰা পৃথক কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Palanichamy|first1=Malliya G.|last2=Agrawal|first2=Suraksha|last3=Yao|first3=Yong-Gang|last4=Kong|first4=Qing-Peng|last5=Sun|first5=Chang|last6=Khan|first6=Faisal|last7=Chaudhuri|first7=Tapas Kumar|last8=Zhang|first8=Ya-Ping|year=2006|title=Comment on 'Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=311|issue=5760|pages=470|doi=10.1126/science.1120176|pmid=16439647|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; সেই সময়ৰপৰা আন্দামানীসকলে ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে সুকীয়া ভূ-খণ্ডৰ গোটত বৈচিত্ৰ্য লাভ কৰিছে। 

আন এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে নিকোবৰীসকল হয়তো প্ৰায় ১৫,০০০ বছৰ আগতেই দ্বীপসমূহত উপস্থিত হৈছিল আৰু আন্দামানীসকল প্ৰায় ৬৫,০০০ বছৰ আগতে আহিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Thangaraj|first1=Kumarasamy|last2=Chaubey|first2=Gyaneshwer|last3=Kivisild|first3=Thomas|last4=Reddy|first4=Alla G.|last5=Singh|first5=Vijay Kumar|last6=Rasalkar|first6=Avinash A.|last7=Singh|first7=Lalji|year=2005|title='Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=308|issue=5724|pages=996|doi=10.1126/science.1109987|pmid=15890876|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত বিভিন্ন পটভূমিৰ লোক বসবাস কৰা যেন লাগে। ইউৰোপীয় লোকৰ সংস্পৰ্শৰ সময়লৈকে খিলঞ্জীয়া বাসিন্দাসকলে নিকোবৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজত একত্ৰিত হৈছিল, একাধিকে মন-খ্মেৰ ভাষা কয়; আৰু শ্বোম্পেন, যাৰ ভাষা অনিশ্চিত সংযোগৰ। 
দুয়োটা আন্দামানী ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন যদিও মূল ভূ-খণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰিয়া এছিয়াটিক ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। 

===মধ্যযুগীয় যুগত===
ইয়িজিং,এজন চীনা সন্ন্যাসীয়ে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত নিজৰ কিতাপত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক &quot;নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল। 
{{Cquote|বিছ দিন নৌহওঁতেই মই ফছি 佛逝 পালোঁগৈ। ছমাহ ক্ৰমান্বয়ে শব্দবিদ্যা শিকি পাৰ কৰিলোঁ। ৰজাই সমৰ্থন আগবঢ়াই মোক মলুওয়ুলৈ পঠিয়াই দিলে (এইটো এতিয়া শিলিফোছিলৈ সলনি কৰা হৈছে), য’ত মই আকৌ দুমাহ কটালোঁ আৰু তাৰ পিছত কেদাহৰফালে দিশ সলনি কৰিলোঁ। দ্বাদশ চান্দ্ৰ মাহৰ সময়ত পাল তোলা হ’ল আৰু মই ভাৰত অভিমুখে ৰজাৰ জাহাজত উঠিলোঁ। 
কেদাহৰপৰা মই দহ দিনতকৈও অধিক সময় উত্তৰ দিশলৈ গৈ নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য পালোঁ। }}

কিছুমান আৰব সূত্ৰয়ো দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰা বুলি দাবী কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে জনগোষ্ঠীসমূহে ধাতুৰ বিনিময় কৰিব পাৰে, আৰু ধাতুৰ বল্লমৰ লগতে কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰে। 

===চোল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
*লগতে চাওক: [[আন্দামানৰ তামিল]]
প্ৰথম ৰাজেন্দ্ৰ, আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক কৌশলগত নৌসেনাৰ ঘাটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি শ্ৰীৱজয়া সাম্ৰাজ্য (ইণ্ডোনেছিয়া)ৰ বিৰুদ্ধে অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। চোলসকলে দ্বীপটোক মা-নক্কাভাৰম (&quot;মহান মুকলি/উলংগ ভূমি&quot;) বুলি কয়, যিটো ১০৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ থাঞ্জাভুৰ শিলালিপিত পোৱা যায়। ইউৰোপীয় ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো প’লো]]ৱে (দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকা) এই দ্বীপটোক 'নেকুভেৰান' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল আৰু তামিল নাম নক্কাভাৰমৰ এটা অপভ্ৰংশ ৰূপৰ ফলত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক যুগত ''নিকোবৰ'' এই আধুনিক নামটো হয়তো আহিছিল।&lt;ref name=&quot;goi1908&quot;&gt;{{Cite book |author=Government of India|year=1908|title=The Andaman and Nicobar Islands: Local Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=rrwBAAAAYAAJ|publisher=Superintendent of Government Printing, Calcutta|quote=''... In the great Tanjore inscription of 1050 AD, the Andamans are mentioned under a translated name along with the Nicobars, as '''Nakkavaram''' or land of the naked people.''}}&lt;/ref&gt;

===মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
* লগতে চাওক: [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য]]

১৭ শতিকাত এই দ্বীপসমূহ মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য আৰু ইয়াৰ নৌসেনাৰ অস্থায়ী জাহাজ বন্দৰত পৰিণত হয়। আন্দামানীসকলক নিজৰ ভূ-খণ্ডৰ অধীনত তালিকাভুক্ত কৰা প্ৰথম সাম্ৰাজ্য আছিল মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য।[4] মাৰাঠা এডমিৰেল কানহোজী আংৰে দ্বীপসমূহত নৌসেনাৰ মৌলিক আধিপত্য স্থাপন কৰিছিল আৰু দ্বীপসমূহ ভাৰতৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।[5]

==ঔপনিৱেশিক যুগ==
===ডেনিছ শাসন===
দ্বীপসমূহত সংগঠিত ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া ১৭৫৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত ডেনিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ লোক নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত উপস্থিত হৈ বসতি কৰিবলৈ লৈছিল। ১৭৫৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক ডেনিছ উপনিৱেশ হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়, ইয়াৰ নাম প্ৰথমে নিউ ডেনমাৰ্ক,[6] আৰু পিছলৈ (১৭৫৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত) ফ্ৰেডেৰিক দ্বীপপুঞ্জ (ফ্ৰেডেৰিকছ’য়াৰ্নে) ৰখা হয়। ১৭৫৪–১৭৫৬ চনৰ ভিতৰত ট্ৰেংকেবাৰৰপৰা (মহাদেশীয় ডেনিছ ভাৰতত) ইহঁতক প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। মেলেৰিয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বাবে দ্বীপসমূহ বাৰে বাৰে পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল; ১৭৫৯ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলৰপৰা ১৭৬৮ চনৰ ১৯ ​​আগষ্টলৈ, ১৭৮৭ চনৰপৰা ১৮০৭/০৫, ১৮১৪ চনৰপৰা ১৮৩১ চন, ১৮৩০ চনৰপৰা ১৮৩৪ চনলৈ আৰু ক্ৰমান্বয়ে ১৮৪৮ চনৰপৰা চিৰদিনৰ বাবে।[6]

১৭৭৮ চনৰ ১ জুন তাৰিখৰ পৰা ১৭৮৪ চনলৈকে ডেনমাৰ্কে নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ওপৰত নিজৰ দাবী পৰিত্যাগ কৰিছে বুলি অষ্ট্ৰিয়াই ভুলকৈ ধাৰণা কৰি লৈছিল আৰু ইয়াৰ ওপৰত উপনিবেশ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰি[7] ইয়াৰ নাম থেৰেচিয়া দ্বীপপুঞ্জ ৰাখিছিল।[6]

===ব্ৰিটিছ শাসন===
১৭৮৯ চনত ব্ৰিটিছে গ্ৰেট আন্দামানৰ কাষৰ চাথাম দ্বীপত নৌসেনাৰ ঘাটি আৰু দণ্ডবিধিৰ উপনিবেশ স্থাপন কৰে। সেই ঠাইতে বৰ্তমানৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ চহৰখন অৱস্থিত। দুবছৰৰ পাছত এই উপনিবেশটো গ্ৰেট আন্দামানৰ প’ৰ্ট কৰ্ণৱালিছলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় যদিও ১৭৯৬ চনত ৰোগৰ বাবে ইয়াক পৰিত্যক্ত কৰা হয়।

১৮৬৮ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাৰ ব্ৰিটেইনক বিক্ৰী কৰাৰ লগে লগে ডেনমাৰ্কৰ উপস্থিতি এই ভূখণ্ডত আনুষ্ঠানিকভাৱে শেষ হয় [7] যাৰ ফলত ১৮৬৯ চনত ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে।

১৮৫৮ চনত ব্ৰিটিছে পুনৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত ঔপনিৱেশ স্থাপন কৰে, যিটো অধিক স্থায়ী বুলি প্ৰমাণিত হয়। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পৰা অহা অপৰাধী দোষীসকলৰ বাবে এটা শাস্তিমূলক ঘাটি স্থাপন কৰা। কলনীটোত কুখ্যাত [[চেলুলাৰ জেল]]খনো অন্তৰ্ভুক্ত হ’ল।

১৮৭২ চনত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত এজন মুখ্য আয়ুক্তৰ অধীনত আন্দামান আৰু নিকোবাৰ দ্বীপসমূহক একত্ৰিত কৰা হয়।
==দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ==
*মূল প্ৰবন্ধ: [[জাপানৰ দখলত আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ কাৰ্যতঃ জাপানৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, মাত্ৰ নামমাত্ৰ [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ [[আৰ্জি হুকুমাতে আজাদ হিন্দ]]ৰ কৰ্তৃত্বত আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বসুৱে দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ নাম সলনি কৰি &quot;শ্বহীদ-দ্বীপ&quot; (শ্বহীদ দ্বীপ) আৰু &quot;স্বৰাজ-দ্বীপ&quot; (আত্মশাসন দ্বীপ) ৰাখিছিল। 

ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল [[এ ডি লোগানাথন]]ক আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ নিযুক্তি দিয়া হয়। 
১৯৪৪ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ চাৰিজন আই এন এ বিষয়াৰ সৈতে— মেজৰ মনছুৰ আলী আলভি, চাব. লেফটেনেণ্ট এম ডি ইকবাল, লেফটেনেণ্ট সুবা সিং আৰু ষ্টেনোগ্ৰাফাৰ শ্ৰীনিবাসন—প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ লেম্বালাইন বিমানবন্দৰত উপস্থিত হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২১ মাৰ্চত এবাৰডিন বজাৰত গুৰুদ্বাৰাৰ ওচৰত অসামৰিক প্ৰশাসনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত কৰ্ণেল লোগানাথনে এই দায়িত্ব মেজৰ আলভিৰ হাতত অৰ্পণ কৰে আৰু প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ এৰে, পিছত তেওঁ কেতিয়াও উভতি অহা নাছিল।[8]

জাপানৰ ভাইচ এডমিৰেল হাৰা টেইজো আৰু মেজৰ জেনেৰেল টামেনোৰী সাটোৱে ১৯৪৫ চনৰ ৭ অক্টোবৰত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ জিমখানা খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক অনুষ্ঠানত ১১৬ নং ভাৰতীয় পদাতিক ব্ৰিগেডৰ অধিনায়ক ব্ৰিগেডিয়াৰ জে এ চেলমনছ আৰু ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ মুখ্য প্ৰশাসক মিষ্টাৰ নোৱেল কে পেটাৰছনৰ হাতত দীপপুঞ্জটোৰ শাসন অৰ্পণ কৰে।
==স্বাধীনতাৰ পিছৰ (১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দ – বৰ্তমানলৈ)==
ভাৰত (১৯৪৭) আৰু বাৰ্মা (১৯৪৮) উভয়ৰে স্বাধীনতাৰ সময়ত বিদায়ী ব্ৰিটিছে এই দ্বীপসমূহত সকলো এংলো-ইণ্ডিয়ান আৰু এংলো-বাৰ্মিজক পুনৰ সংস্থাপন কৰি নিজৰ জাতি গঠন কৰাৰ উদ্দেশ্য ঘোষণা কৰিছিল যদিও সেয়া কেতিয়াও বাস্তৱায়িত নহ’ল।
১৯৫০ চনত ই ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৯৫৬ চনত ইয়াক জাতিটোৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।[9]

ভাৰতে ১৯৮০ চনৰ পৰাই দ্বীপসমূহত প্ৰতিৰক্ষাৰ সুবিধাসমূহ গঢ়ি তুলিছে। বংগোপসাগৰ আৰু মালাকা জলদ্বীপত ভাৰতৰ কৌশলগত ভূমিকাত এই দ্বীপসমূহে এতিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছে।[10]

===২০০৪ চনত এছিয়ান ছুনামী===
২০০৪ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভাৰত মহাসাগৰৰ ওচৰত সাগৰৰ তলৰ ভূমিকম্পৰ পিছত ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) বিশাল ছুনামীয়ে আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ উপকূল ধ্বংস কৰে। ২০০০তকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল, ৪ হাজাৰতকৈ অধিক শিশু অনাথ হৈ পৰিছিল বা এজন পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল আৰু নূন্যতম ৪০ হাজাৰ লোকক গৃহহীন হৈ পৰিছিল। ৪৬,০০০ তকৈ অধিক লোক আহত হয়।[11] আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত নিকোবৰ দ্বীপসমূহ আছিল কাটচাল আৰু ইন্দিৰা পইণ্ট; পিছৰটো ৪.২৫ মিটাৰ (১৩.৯ ফুট) তললৈ নামি আহি আংশিকভাৱে সাগৰত ডুব গৈছিল। ইন্দিৰা পইণ্টৰ লাইটহাউচটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও তাৰ পিছৰে পৰা মেৰামতি কৰা হৈছে। ভূখণ্ডটোৱে বৃহৎ পৰিমাণৰ এলেকা হেৰুৱাইছিল যিটো এতিয়া ডুব গৈছে। ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহত যি ভূখণ্ড ৮,০৭৩ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,১১৭ বৰ্গমাইল) আছিল, সেই ভূখণ্ড এতিয়া ৭,৯৫০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,০৭০ বৰ্গমাইল) হৈছে।[12]

দ্বীপসমূহৰ স্থানীয় লোক আৰু পৰ্যটকসকলে ছুনামীৰ ফলত সৰ্বাধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও আদিবাসী লোকসকলৰ অধিকাংশই ৰক্ষা পৰিছিল কাৰণ যুগ যুগ ধৰি প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাই তেওঁলোকক বৃহৎ ভূমিকম্পৰ পিছত হোৱা বৃহৎ ঢৌৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ সঁকিয়াই দিছিল।[13]
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]]</text>
      <sha1>fd0yw25basrq6ysicjmrku281iz5za8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611587</id>
      <parentid>611586</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:34:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত */</comment>
      <origin>611587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21222" sha1="skmhoiwigau5nhrw25k3a8o3yi8fvpt" xml:space="preserve">
[[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] মুঠ ৫৭২টা দ্বীপৰ এটা দ্বীপপুঞ্জ, যাৰ ভিতৰৰ ৩৭টা দ্বীপত মানুহৰ বসবাস আছে। ই ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল। 

==আদিম বাসিন্দা==
প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে প্ৰায় ২,২১০ বছৰ আগতে এই অঞ্চলত মনুহৰ বসতিৰ কথা নথিভুক্ত কৰে। কিন্তু জিনীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰপৰা দেখা গৈছে যে ৩০,০০০ বছৰ আগতে শেষ হোৱা মধ্য পুৰাপাথৰ যুগত খিলঞ্জীয়া আন্দামান লোকসকলক সম্ভৱ অন্য জনসংখ্যাৰপৰা পৃথক কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Palanichamy|first1=Malliya G.|last2=Agrawal|first2=Suraksha|last3=Yao|first3=Yong-Gang|last4=Kong|first4=Qing-Peng|last5=Sun|first5=Chang|last6=Khan|first6=Faisal|last7=Chaudhuri|first7=Tapas Kumar|last8=Zhang|first8=Ya-Ping|year=2006|title=Comment on 'Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=311|issue=5760|pages=470|doi=10.1126/science.1120176|pmid=16439647|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; সেই সময়ৰপৰা আন্দামানীসকলে ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে সুকীয়া ভূ-খণ্ডৰ গোটত বৈচিত্ৰ্য লাভ কৰিছে। 

আন এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে নিকোবৰীসকল হয়তো প্ৰায় ১৫,০০০ বছৰ আগতেই দ্বীপসমূহত উপস্থিত হৈছিল আৰু আন্দামানীসকল প্ৰায় ৬৫,০০০ বছৰ আগতে আহিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Thangaraj|first1=Kumarasamy|last2=Chaubey|first2=Gyaneshwer|last3=Kivisild|first3=Thomas|last4=Reddy|first4=Alla G.|last5=Singh|first5=Vijay Kumar|last6=Rasalkar|first6=Avinash A.|last7=Singh|first7=Lalji|year=2005|title='Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=308|issue=5724|pages=996|doi=10.1126/science.1109987|pmid=15890876|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত বিভিন্ন পটভূমিৰ লোক বসবাস কৰা যেন লাগে। ইউৰোপীয় লোকৰ সংস্পৰ্শৰ সময়লৈকে খিলঞ্জীয়া বাসিন্দাসকলে নিকোবৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজত একত্ৰিত হৈছিল, একাধিকে মন-খ্মেৰ ভাষা কয়; আৰু শ্বোম্পেন, যাৰ ভাষা অনিশ্চিত সংযোগৰ। 
দুয়োটা আন্দামানী ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন যদিও মূল ভূ-খণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰিয়া এছিয়াটিক ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। 

===মধ্যযুগীয় যুগত===
ইয়িজিং,এজন চীনা সন্ন্যাসীয়ে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত নিজৰ কিতাপত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক &quot;নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল। 
{{Cquote|বিছ দিন নৌহওঁতেই মই ফছি 佛逝 পালোঁগৈ। ছমাহ ক্ৰমান্বয়ে শব্দবিদ্যা শিকি পাৰ কৰিলোঁ। ৰজাই সমৰ্থন আগবঢ়াই মোক মলুওয়ুলৈ পঠিয়াই দিলে (এইটো এতিয়া শিলিফোছিলৈ সলনি কৰা হৈছে), য’ত মই আকৌ দুমাহ কটালোঁ আৰু তাৰ পিছত কেদাহৰফালে দিশ সলনি কৰিলোঁ। দ্বাদশ চান্দ্ৰ মাহৰ সময়ত পাল তোলা হ’ল আৰু মই ভাৰত অভিমুখে ৰজাৰ জাহাজত উঠিলোঁ। 
কেদাহৰপৰা মই দহ দিনতকৈও অধিক সময় উত্তৰ দিশলৈ গৈ নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য পালোঁ। }}

কিছুমান আৰব সূত্ৰয়ো দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰা বুলি দাবী কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে জনগোষ্ঠীসমূহে ধাতুৰ বিনিময় কৰিব পাৰে, আৰু ধাতুৰ বল্লমৰ লগতে কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰে। 

===চোল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
*লগতে চাওক: [[আন্দামানৰ তামিল]]
প্ৰথম ৰাজেন্দ্ৰ, আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক কৌশলগত নৌসেনাৰ ঘাটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি শ্ৰীৱজয়া সাম্ৰাজ্য (ইণ্ডোনেছিয়া)ৰ বিৰুদ্ধে অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। চোলসকলে দ্বীপটোক মা-নক্কাভাৰম (&quot;মহান মুকলি/উলংগ ভূমি&quot;) বুলি কয়, যিটো ১০৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ থাঞ্জাভুৰ শিলালিপিত পোৱা যায়। ইউৰোপীয় ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো প’লো]]ৱে (দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকা) এই দ্বীপটোক 'নেকুভেৰান' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল আৰু তামিল নাম নক্কাভাৰমৰ এটা অপভ্ৰংশ ৰূপৰ ফলত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক যুগত ''নিকোবৰ'' এই আধুনিক নামটো হয়তো আহিছিল।&lt;ref name=&quot;goi1908&quot;&gt;{{Cite book |author=Government of India|year=1908|title=The Andaman and Nicobar Islands: Local Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=rrwBAAAAYAAJ|publisher=Superintendent of Government Printing, Calcutta|quote=''... In the great Tanjore inscription of 1050 AD, the Andamans are mentioned under a translated name along with the Nicobars, as '''Nakkavaram''' or land of the naked people.''}}&lt;/ref&gt;

===মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
* লগতে চাওক: [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য]]

১৭ শতিকাত এই দ্বীপসমূহ মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য আৰু ইয়াৰ নৌসেনাৰ অস্থায়ী জাহাজ বন্দৰত পৰিণত হয়। আন্দামানীসকলক নিজৰ ভূ-খণ্ডৰ অধীনত তালিকাভুক্ত কৰা প্ৰথম সাম্ৰাজ্য আছিল মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=John o Mcgill |first1=inner eye |title = History of andaman and Nicobar Islands |url=https://www.go2andaman.com/andaman-nicobar-islands/history/#:~:text=The%20first%20empire%20to%20list,Empire%20(located%20in%20Indonesia/|access-date= 29 June 2023 |work=History of andaman and Nicobar Islands |date=29 June 2023}}&lt;/ref&gt; মাৰাঠা এডমিৰেল কানহোজী আংৰে দ্বীপসমূহত নৌসেনাৰ মৌলিক আধিপত্য স্থাপন কৰিছিল আৰু দ্বীপসমূহ ভাৰতৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kukreja |first1=Air Marshal Dhiraj |title=Andaman and Nicobar Islands: A security challenge for India |url=http://www.indiandefencereview.com/news/andaman-and-nicobar-islands-a-security-challenge-for-india/ |access-date=24 November 2021 |work=Indian Defence Review |date=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;

==ঔপনিৱেশিক যুগ==
===ডেনিছ শাসন===
দ্বীপসমূহত সংগঠিত ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া ১৭৫৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত ডেনিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ লোক নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত উপস্থিত হৈ বসতি কৰিবলৈ লৈছিল। ১৭৫৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক ডেনিছ উপনিৱেশ হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়, ইয়াৰ নাম প্ৰথমে নিউ ডেনমাৰ্ক,[6] আৰু পিছলৈ (১৭৫৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত) ফ্ৰেডেৰিক দ্বীপপুঞ্জ (ফ্ৰেডেৰিকছ’য়াৰ্নে) ৰখা হয়। ১৭৫৪–১৭৫৬ চনৰ ভিতৰত ট্ৰেংকেবাৰৰপৰা (মহাদেশীয় ডেনিছ ভাৰতত) ইহঁতক প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। মেলেৰিয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বাবে দ্বীপসমূহ বাৰে বাৰে পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল; ১৭৫৯ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলৰপৰা ১৭৬৮ চনৰ ১৯ ​​আগষ্টলৈ, ১৭৮৭ চনৰপৰা ১৮০৭/০৫, ১৮১৪ চনৰপৰা ১৮৩১ চন, ১৮৩০ চনৰপৰা ১৮৩৪ চনলৈ আৰু ক্ৰমান্বয়ে ১৮৪৮ চনৰপৰা চিৰদিনৰ বাবে।[6]

১৭৭৮ চনৰ ১ জুন তাৰিখৰ পৰা ১৭৮৪ চনলৈকে ডেনমাৰ্কে নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ওপৰত নিজৰ দাবী পৰিত্যাগ কৰিছে বুলি অষ্ট্ৰিয়াই ভুলকৈ ধাৰণা কৰি লৈছিল আৰু ইয়াৰ ওপৰত উপনিবেশ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰি[7] ইয়াৰ নাম থেৰেচিয়া দ্বীপপুঞ্জ ৰাখিছিল।[6]

===ব্ৰিটিছ শাসন===
১৭৮৯ চনত ব্ৰিটিছে গ্ৰেট আন্দামানৰ কাষৰ চাথাম দ্বীপত নৌসেনাৰ ঘাটি আৰু দণ্ডবিধিৰ উপনিবেশ স্থাপন কৰে। সেই ঠাইতে বৰ্তমানৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ চহৰখন অৱস্থিত। দুবছৰৰ পাছত এই উপনিবেশটো গ্ৰেট আন্দামানৰ প’ৰ্ট কৰ্ণৱালিছলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় যদিও ১৭৯৬ চনত ৰোগৰ বাবে ইয়াক পৰিত্যক্ত কৰা হয়।

১৮৬৮ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাৰ ব্ৰিটেইনক বিক্ৰী কৰাৰ লগে লগে ডেনমাৰ্কৰ উপস্থিতি এই ভূখণ্ডত আনুষ্ঠানিকভাৱে শেষ হয় [7] যাৰ ফলত ১৮৬৯ চনত ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে।

১৮৫৮ চনত ব্ৰিটিছে পুনৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত ঔপনিৱেশ স্থাপন কৰে, যিটো অধিক স্থায়ী বুলি প্ৰমাণিত হয়। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পৰা অহা অপৰাধী দোষীসকলৰ বাবে এটা শাস্তিমূলক ঘাটি স্থাপন কৰা। কলনীটোত কুখ্যাত [[চেলুলাৰ জেল]]খনো অন্তৰ্ভুক্ত হ’ল।

১৮৭২ চনত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত এজন মুখ্য আয়ুক্তৰ অধীনত আন্দামান আৰু নিকোবাৰ দ্বীপসমূহক একত্ৰিত কৰা হয়।
==দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ==
*মূল প্ৰবন্ধ: [[জাপানৰ দখলত আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ কাৰ্যতঃ জাপানৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, মাত্ৰ নামমাত্ৰ [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ [[আৰ্জি হুকুমাতে আজাদ হিন্দ]]ৰ কৰ্তৃত্বত আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বসুৱে দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ নাম সলনি কৰি &quot;শ্বহীদ-দ্বীপ&quot; (শ্বহীদ দ্বীপ) আৰু &quot;স্বৰাজ-দ্বীপ&quot; (আত্মশাসন দ্বীপ) ৰাখিছিল। 

ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল [[এ ডি লোগানাথন]]ক আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ নিযুক্তি দিয়া হয়। 
১৯৪৪ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ চাৰিজন আই এন এ বিষয়াৰ সৈতে— মেজৰ মনছুৰ আলী আলভি, চাব. লেফটেনেণ্ট এম ডি ইকবাল, লেফটেনেণ্ট সুবা সিং আৰু ষ্টেনোগ্ৰাফাৰ শ্ৰীনিবাসন—প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ লেম্বালাইন বিমানবন্দৰত উপস্থিত হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২১ মাৰ্চত এবাৰডিন বজাৰত গুৰুদ্বাৰাৰ ওচৰত অসামৰিক প্ৰশাসনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত কৰ্ণেল লোগানাথনে এই দায়িত্ব মেজৰ আলভিৰ হাতত অৰ্পণ কৰে আৰু প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ এৰে, পিছত তেওঁ কেতিয়াও উভতি অহা নাছিল।[8]

জাপানৰ ভাইচ এডমিৰেল হাৰা টেইজো আৰু মেজৰ জেনেৰেল টামেনোৰী সাটোৱে ১৯৪৫ চনৰ ৭ অক্টোবৰত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ জিমখানা খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক অনুষ্ঠানত ১১৬ নং ভাৰতীয় পদাতিক ব্ৰিগেডৰ অধিনায়ক ব্ৰিগেডিয়াৰ জে এ চেলমনছ আৰু ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ মুখ্য প্ৰশাসক মিষ্টাৰ নোৱেল কে পেটাৰছনৰ হাতত দীপপুঞ্জটোৰ শাসন অৰ্পণ কৰে।
==স্বাধীনতাৰ পিছৰ (১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দ – বৰ্তমানলৈ)==
ভাৰত (১৯৪৭) আৰু বাৰ্মা (১৯৪৮) উভয়ৰে স্বাধীনতাৰ সময়ত বিদায়ী ব্ৰিটিছে এই দ্বীপসমূহত সকলো এংলো-ইণ্ডিয়ান আৰু এংলো-বাৰ্মিজক পুনৰ সংস্থাপন কৰি নিজৰ জাতি গঠন কৰাৰ উদ্দেশ্য ঘোষণা কৰিছিল যদিও সেয়া কেতিয়াও বাস্তৱায়িত নহ’ল।
১৯৫০ চনত ই ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৯৫৬ চনত ইয়াক জাতিটোৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।[9]

ভাৰতে ১৯৮০ চনৰ পৰাই দ্বীপসমূহত প্ৰতিৰক্ষাৰ সুবিধাসমূহ গঢ়ি তুলিছে। বংগোপসাগৰ আৰু মালাকা জলদ্বীপত ভাৰতৰ কৌশলগত ভূমিকাত এই দ্বীপসমূহে এতিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছে।[10]

===২০০৪ চনত এছিয়ান ছুনামী===
২০০৪ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভাৰত মহাসাগৰৰ ওচৰত সাগৰৰ তলৰ ভূমিকম্পৰ পিছত ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) বিশাল ছুনামীয়ে আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ উপকূল ধ্বংস কৰে। ২০০০তকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল, ৪ হাজাৰতকৈ অধিক শিশু অনাথ হৈ পৰিছিল বা এজন পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল আৰু নূন্যতম ৪০ হাজাৰ লোকক গৃহহীন হৈ পৰিছিল। ৪৬,০০০ তকৈ অধিক লোক আহত হয়।[11] আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত নিকোবৰ দ্বীপসমূহ আছিল কাটচাল আৰু ইন্দিৰা পইণ্ট; পিছৰটো ৪.২৫ মিটাৰ (১৩.৯ ফুট) তললৈ নামি আহি আংশিকভাৱে সাগৰত ডুব গৈছিল। ইন্দিৰা পইণ্টৰ লাইটহাউচটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও তাৰ পিছৰে পৰা মেৰামতি কৰা হৈছে। ভূখণ্ডটোৱে বৃহৎ পৰিমাণৰ এলেকা হেৰুৱাইছিল যিটো এতিয়া ডুব গৈছে। ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহত যি ভূখণ্ড ৮,০৭৩ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,১১৭ বৰ্গমাইল) আছিল, সেই ভূখণ্ড এতিয়া ৭,৯৫০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,০৭০ বৰ্গমাইল) হৈছে।[12]

দ্বীপসমূহৰ স্থানীয় লোক আৰু পৰ্যটকসকলে ছুনামীৰ ফলত সৰ্বাধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও আদিবাসী লোকসকলৰ অধিকাংশই ৰক্ষা পৰিছিল কাৰণ যুগ যুগ ধৰি প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাই তেওঁলোকক বৃহৎ ভূমিকম্পৰ পিছত হোৱা বৃহৎ ঢৌৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ সঁকিয়াই দিছিল।[13]
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]]</text>
      <sha1>skmhoiwigau5nhrw25k3a8o3yi8fvpt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611588</id>
      <parentid>611587</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:36:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ঔপনিৱেশিক যুগ */</comment>
      <origin>611588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21841" sha1="t8egfvn4pqa0tp7d7quyfcgz8rg48zo" xml:space="preserve">
[[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] মুঠ ৫৭২টা দ্বীপৰ এটা দ্বীপপুঞ্জ, যাৰ ভিতৰৰ ৩৭টা দ্বীপত মানুহৰ বসবাস আছে। ই ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল। 

==আদিম বাসিন্দা==
প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে প্ৰায় ২,২১০ বছৰ আগতে এই অঞ্চলত মনুহৰ বসতিৰ কথা নথিভুক্ত কৰে। কিন্তু জিনীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰপৰা দেখা গৈছে যে ৩০,০০০ বছৰ আগতে শেষ হোৱা মধ্য পুৰাপাথৰ যুগত খিলঞ্জীয়া আন্দামান লোকসকলক সম্ভৱ অন্য জনসংখ্যাৰপৰা পৃথক কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Palanichamy|first1=Malliya G.|last2=Agrawal|first2=Suraksha|last3=Yao|first3=Yong-Gang|last4=Kong|first4=Qing-Peng|last5=Sun|first5=Chang|last6=Khan|first6=Faisal|last7=Chaudhuri|first7=Tapas Kumar|last8=Zhang|first8=Ya-Ping|year=2006|title=Comment on 'Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=311|issue=5760|pages=470|doi=10.1126/science.1120176|pmid=16439647|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; সেই সময়ৰপৰা আন্দামানীসকলে ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে সুকীয়া ভূ-খণ্ডৰ গোটত বৈচিত্ৰ্য লাভ কৰিছে। 

আন এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে নিকোবৰীসকল হয়তো প্ৰায় ১৫,০০০ বছৰ আগতেই দ্বীপসমূহত উপস্থিত হৈছিল আৰু আন্দামানীসকল প্ৰায় ৬৫,০০০ বছৰ আগতে আহিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Thangaraj|first1=Kumarasamy|last2=Chaubey|first2=Gyaneshwer|last3=Kivisild|first3=Thomas|last4=Reddy|first4=Alla G.|last5=Singh|first5=Vijay Kumar|last6=Rasalkar|first6=Avinash A.|last7=Singh|first7=Lalji|year=2005|title='Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=308|issue=5724|pages=996|doi=10.1126/science.1109987|pmid=15890876|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত বিভিন্ন পটভূমিৰ লোক বসবাস কৰা যেন লাগে। ইউৰোপীয় লোকৰ সংস্পৰ্শৰ সময়লৈকে খিলঞ্জীয়া বাসিন্দাসকলে নিকোবৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজত একত্ৰিত হৈছিল, একাধিকে মন-খ্মেৰ ভাষা কয়; আৰু শ্বোম্পেন, যাৰ ভাষা অনিশ্চিত সংযোগৰ। 
দুয়োটা আন্দামানী ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন যদিও মূল ভূ-খণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰিয়া এছিয়াটিক ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। 

===মধ্যযুগীয় যুগত===
ইয়িজিং,এজন চীনা সন্ন্যাসীয়ে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত নিজৰ কিতাপত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক &quot;নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল। 
{{Cquote|বিছ দিন নৌহওঁতেই মই ফছি 佛逝 পালোঁগৈ। ছমাহ ক্ৰমান্বয়ে শব্দবিদ্যা শিকি পাৰ কৰিলোঁ। ৰজাই সমৰ্থন আগবঢ়াই মোক মলুওয়ুলৈ পঠিয়াই দিলে (এইটো এতিয়া শিলিফোছিলৈ সলনি কৰা হৈছে), য’ত মই আকৌ দুমাহ কটালোঁ আৰু তাৰ পিছত কেদাহৰফালে দিশ সলনি কৰিলোঁ। দ্বাদশ চান্দ্ৰ মাহৰ সময়ত পাল তোলা হ’ল আৰু মই ভাৰত অভিমুখে ৰজাৰ জাহাজত উঠিলোঁ। 
কেদাহৰপৰা মই দহ দিনতকৈও অধিক সময় উত্তৰ দিশলৈ গৈ নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য পালোঁ। }}

কিছুমান আৰব সূত্ৰয়ো দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰা বুলি দাবী কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে জনগোষ্ঠীসমূহে ধাতুৰ বিনিময় কৰিব পাৰে, আৰু ধাতুৰ বল্লমৰ লগতে কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰে। 

===চোল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
*লগতে চাওক: [[আন্দামানৰ তামিল]]
প্ৰথম ৰাজেন্দ্ৰ, আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক কৌশলগত নৌসেনাৰ ঘাটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি শ্ৰীৱজয়া সাম্ৰাজ্য (ইণ্ডোনেছিয়া)ৰ বিৰুদ্ধে অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। চোলসকলে দ্বীপটোক মা-নক্কাভাৰম (&quot;মহান মুকলি/উলংগ ভূমি&quot;) বুলি কয়, যিটো ১০৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ থাঞ্জাভুৰ শিলালিপিত পোৱা যায়। ইউৰোপীয় ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো প’লো]]ৱে (দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকা) এই দ্বীপটোক 'নেকুভেৰান' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল আৰু তামিল নাম নক্কাভাৰমৰ এটা অপভ্ৰংশ ৰূপৰ ফলত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক যুগত ''নিকোবৰ'' এই আধুনিক নামটো হয়তো আহিছিল।&lt;ref name=&quot;goi1908&quot;&gt;{{Cite book |author=Government of India|year=1908|title=The Andaman and Nicobar Islands: Local Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=rrwBAAAAYAAJ|publisher=Superintendent of Government Printing, Calcutta|quote=''... In the great Tanjore inscription of 1050 AD, the Andamans are mentioned under a translated name along with the Nicobars, as '''Nakkavaram''' or land of the naked people.''}}&lt;/ref&gt;

===মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
* লগতে চাওক: [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য]]

১৭ শতিকাত এই দ্বীপসমূহ মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য আৰু ইয়াৰ নৌসেনাৰ অস্থায়ী জাহাজ বন্দৰত পৰিণত হয়। আন্দামানীসকলক নিজৰ ভূ-খণ্ডৰ অধীনত তালিকাভুক্ত কৰা প্ৰথম সাম্ৰাজ্য আছিল মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=John o Mcgill |first1=inner eye |title = History of andaman and Nicobar Islands |url=https://www.go2andaman.com/andaman-nicobar-islands/history/#:~:text=The%20first%20empire%20to%20list,Empire%20(located%20in%20Indonesia/|access-date= 29 June 2023 |work=History of andaman and Nicobar Islands |date=29 June 2023}}&lt;/ref&gt; মাৰাঠা এডমিৰেল কানহোজী আংৰে দ্বীপসমূহত নৌসেনাৰ মৌলিক আধিপত্য স্থাপন কৰিছিল আৰু দ্বীপসমূহ ভাৰতৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kukreja |first1=Air Marshal Dhiraj |title=Andaman and Nicobar Islands: A security challenge for India |url=http://www.indiandefencereview.com/news/andaman-and-nicobar-islands-a-security-challenge-for-india/ |access-date=24 November 2021 |work=Indian Defence Review |date=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;

==ঔপনিৱেশিক যুগ==
===ডেনিছ শাসন===
দ্বীপসমূহত সংগঠিত ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া ১৭৫৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত ডেনিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ লোক নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত উপস্থিত হৈ বসতি কৰিবলৈ লৈছিল। ১৭৫৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক ডেনিছ উপনিৱেশ হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়, ইয়াৰ নাম প্ৰথমে নিউ ডেনমাৰ্ক,&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm|title=Provinces of British India|author=ben cahoon|publisher=Worldstatesmen.org|access-date=2013-07-08}}&lt;/ref&gt; আৰু পিছলৈ (১৭৫৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত) ফ্ৰেডেৰিক দ্বীপপুঞ্জ (ফ্ৰেডেৰিকছ’য়াৰ্নে) ৰখা হয়। ১৭৫৪–১৭৫৬ চনৰ ভিতৰত ট্ৰেংকেবাৰৰপৰা (মহাদেশীয় ডেনিছ ভাৰতত) ইহঁতক প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। মেলেৰিয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বাবে দ্বীপসমূহ বাৰে বাৰে পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল; ১৭৫৯ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলৰপৰা ১৭৬৮ চনৰ ১৯ ​​আগষ্টলৈ, ১৭৮৭ চনৰপৰা ১৮০৭/০৫, ১৮১৪ চনৰপৰা ১৮৩১ চন, ১৮৩০ চনৰপৰা ১৮৩৪ চনলৈ আৰু ক্ৰমান্বয়ে ১৮৪৮ চনৰপৰা চিৰদিনৰ বাবে।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

১৭৭৮ চনৰ ১ জুন তাৰিখৰ পৰা ১৭৮৪ চনলৈকে ডেনমাৰ্কে নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ওপৰত নিজৰ দাবী পৰিত্যাগ কৰিছে বুলি অষ্ট্ৰিয়াই ভুলকৈ ধাৰণা কৰি লৈছিল আৰু ইয়াৰ ওপৰত উপনিবেশ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰি&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|title=Chronology of Danish Colonial Settlements|last=Ramerini|first=Marco|publisher=ColonialVoyage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20050404001731/http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|archive-date=4 April 2005|url-status=dead|access-date=16 November 2010}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ নাম থেৰেচিয়া দ্বীপপুঞ্জ ৰাখিছিল।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

===ব্ৰিটিছ শাসন===
১৭৮৯ চনত ব্ৰিটিছে গ্ৰেট আন্দামানৰ কাষৰ চাথাম দ্বীপত নৌসেনাৰ ঘাটি আৰু দণ্ডবিধিৰ উপনিবেশ স্থাপন কৰে। সেই ঠাইতে বৰ্তমানৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ চহৰখন অৱস্থিত। দুবছৰৰ পাছত এই উপনিবেশটো গ্ৰেট আন্দামানৰ প’ৰ্ট কৰ্ণৱালিছলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় যদিও ১৭৯৬ চনত ৰোগৰ বাবে ইয়াক পৰিত্যক্ত কৰা হয়।

১৮৬৮ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাৰ ব্ৰিটেইনক বিক্ৰী কৰাৰ লগে লগে ডেনমাৰ্কৰ উপস্থিতি এই ভূখণ্ডত আনুষ্ঠানিকভাৱে শেষ হয় [7] যাৰ ফলত ১৮৬৯ চনত ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে।

১৮৫৮ চনত ব্ৰিটিছে পুনৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত ঔপনিৱেশ স্থাপন কৰে, যিটো অধিক স্থায়ী বুলি প্ৰমাণিত হয়। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পৰা অহা অপৰাধী দোষীসকলৰ বাবে এটা শাস্তিমূলক ঘাটি স্থাপন কৰা। কলনীটোত কুখ্যাত [[চেলুলাৰ জেল]]খনো অন্তৰ্ভুক্ত হ’ল।

১৮৭২ চনত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত এজন মুখ্য আয়ুক্তৰ অধীনত আন্দামান আৰু নিকোবাৰ দ্বীপসমূহক একত্ৰিত কৰা হয়।

==দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ==
*মূল প্ৰবন্ধ: [[জাপানৰ দখলত আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ কাৰ্যতঃ জাপানৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, মাত্ৰ নামমাত্ৰ [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ [[আৰ্জি হুকুমাতে আজাদ হিন্দ]]ৰ কৰ্তৃত্বত আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বসুৱে দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ নাম সলনি কৰি &quot;শ্বহীদ-দ্বীপ&quot; (শ্বহীদ দ্বীপ) আৰু &quot;স্বৰাজ-দ্বীপ&quot; (আত্মশাসন দ্বীপ) ৰাখিছিল। 

ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল [[এ ডি লোগানাথন]]ক আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ নিযুক্তি দিয়া হয়। 
১৯৪৪ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ চাৰিজন আই এন এ বিষয়াৰ সৈতে— মেজৰ মনছুৰ আলী আলভি, চাব. লেফটেনেণ্ট এম ডি ইকবাল, লেফটেনেণ্ট সুবা সিং আৰু ষ্টেনোগ্ৰাফাৰ শ্ৰীনিবাসন—প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ লেম্বালাইন বিমানবন্দৰত উপস্থিত হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২১ মাৰ্চত এবাৰডিন বজাৰত গুৰুদ্বাৰাৰ ওচৰত অসামৰিক প্ৰশাসনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত কৰ্ণেল লোগানাথনে এই দায়িত্ব মেজৰ আলভিৰ হাতত অৰ্পণ কৰে আৰু প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ এৰে, পিছত তেওঁ কেতিয়াও উভতি অহা নাছিল।[8]

জাপানৰ ভাইচ এডমিৰেল হাৰা টেইজো আৰু মেজৰ জেনেৰেল টামেনোৰী সাটোৱে ১৯৪৫ চনৰ ৭ অক্টোবৰত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ জিমখানা খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক অনুষ্ঠানত ১১৬ নং ভাৰতীয় পদাতিক ব্ৰিগেডৰ অধিনায়ক ব্ৰিগেডিয়াৰ জে এ চেলমনছ আৰু ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ মুখ্য প্ৰশাসক মিষ্টাৰ নোৱেল কে পেটাৰছনৰ হাতত দীপপুঞ্জটোৰ শাসন অৰ্পণ কৰে।
==স্বাধীনতাৰ পিছৰ (১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দ – বৰ্তমানলৈ)==
ভাৰত (১৯৪৭) আৰু বাৰ্মা (১৯৪৮) উভয়ৰে স্বাধীনতাৰ সময়ত বিদায়ী ব্ৰিটিছে এই দ্বীপসমূহত সকলো এংলো-ইণ্ডিয়ান আৰু এংলো-বাৰ্মিজক পুনৰ সংস্থাপন কৰি নিজৰ জাতি গঠন কৰাৰ উদ্দেশ্য ঘোষণা কৰিছিল যদিও সেয়া কেতিয়াও বাস্তৱায়িত নহ’ল।
১৯৫০ চনত ই ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৯৫৬ চনত ইয়াক জাতিটোৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।[9]

ভাৰতে ১৯৮০ চনৰ পৰাই দ্বীপসমূহত প্ৰতিৰক্ষাৰ সুবিধাসমূহ গঢ়ি তুলিছে। বংগোপসাগৰ আৰু মালাকা জলদ্বীপত ভাৰতৰ কৌশলগত ভূমিকাত এই দ্বীপসমূহে এতিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছে।[10]

===২০০৪ চনত এছিয়ান ছুনামী===
২০০৪ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভাৰত মহাসাগৰৰ ওচৰত সাগৰৰ তলৰ ভূমিকম্পৰ পিছত ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) বিশাল ছুনামীয়ে আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ উপকূল ধ্বংস কৰে। ২০০০তকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল, ৪ হাজাৰতকৈ অধিক শিশু অনাথ হৈ পৰিছিল বা এজন পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল আৰু নূন্যতম ৪০ হাজাৰ লোকক গৃহহীন হৈ পৰিছিল। ৪৬,০০০ তকৈ অধিক লোক আহত হয়।[11] আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত নিকোবৰ দ্বীপসমূহ আছিল কাটচাল আৰু ইন্দিৰা পইণ্ট; পিছৰটো ৪.২৫ মিটাৰ (১৩.৯ ফুট) তললৈ নামি আহি আংশিকভাৱে সাগৰত ডুব গৈছিল। ইন্দিৰা পইণ্টৰ লাইটহাউচটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও তাৰ পিছৰে পৰা মেৰামতি কৰা হৈছে। ভূখণ্ডটোৱে বৃহৎ পৰিমাণৰ এলেকা হেৰুৱাইছিল যিটো এতিয়া ডুব গৈছে। ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহত যি ভূখণ্ড ৮,০৭৩ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,১১৭ বৰ্গমাইল) আছিল, সেই ভূখণ্ড এতিয়া ৭,৯৫০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,০৭০ বৰ্গমাইল) হৈছে।[12]

দ্বীপসমূহৰ স্থানীয় লোক আৰু পৰ্যটকসকলে ছুনামীৰ ফলত সৰ্বাধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও আদিবাসী লোকসকলৰ অধিকাংশই ৰক্ষা পৰিছিল কাৰণ যুগ যুগ ধৰি প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাই তেওঁলোকক বৃহৎ ভূমিকম্পৰ পিছত হোৱা বৃহৎ ঢৌৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ সঁকিয়াই দিছিল।[13]
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]]</text>
      <sha1>t8egfvn4pqa0tp7d7quyfcgz8rg48zo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611589</id>
      <parentid>611588</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ব্ৰিটিছ শাসন */</comment>
      <origin>611589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22052" sha1="0ttjuoqft8kmaq6qravw574ixqfb8es" xml:space="preserve">
[[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] মুঠ ৫৭২টা দ্বীপৰ এটা দ্বীপপুঞ্জ, যাৰ ভিতৰৰ ৩৭টা দ্বীপত মানুহৰ বসবাস আছে। ই ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল। 

==আদিম বাসিন্দা==
প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে প্ৰায় ২,২১০ বছৰ আগতে এই অঞ্চলত মনুহৰ বসতিৰ কথা নথিভুক্ত কৰে। কিন্তু জিনীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰপৰা দেখা গৈছে যে ৩০,০০০ বছৰ আগতে শেষ হোৱা মধ্য পুৰাপাথৰ যুগত খিলঞ্জীয়া আন্দামান লোকসকলক সম্ভৱ অন্য জনসংখ্যাৰপৰা পৃথক কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Palanichamy|first1=Malliya G.|last2=Agrawal|first2=Suraksha|last3=Yao|first3=Yong-Gang|last4=Kong|first4=Qing-Peng|last5=Sun|first5=Chang|last6=Khan|first6=Faisal|last7=Chaudhuri|first7=Tapas Kumar|last8=Zhang|first8=Ya-Ping|year=2006|title=Comment on 'Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=311|issue=5760|pages=470|doi=10.1126/science.1120176|pmid=16439647|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; সেই সময়ৰপৰা আন্দামানীসকলে ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে সুকীয়া ভূ-খণ্ডৰ গোটত বৈচিত্ৰ্য লাভ কৰিছে। 

আন এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে নিকোবৰীসকল হয়তো প্ৰায় ১৫,০০০ বছৰ আগতেই দ্বীপসমূহত উপস্থিত হৈছিল আৰু আন্দামানীসকল প্ৰায় ৬৫,০০০ বছৰ আগতে আহিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Thangaraj|first1=Kumarasamy|last2=Chaubey|first2=Gyaneshwer|last3=Kivisild|first3=Thomas|last4=Reddy|first4=Alla G.|last5=Singh|first5=Vijay Kumar|last6=Rasalkar|first6=Avinash A.|last7=Singh|first7=Lalji|year=2005|title='Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=308|issue=5724|pages=996|doi=10.1126/science.1109987|pmid=15890876|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত বিভিন্ন পটভূমিৰ লোক বসবাস কৰা যেন লাগে। ইউৰোপীয় লোকৰ সংস্পৰ্শৰ সময়লৈকে খিলঞ্জীয়া বাসিন্দাসকলে নিকোবৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজত একত্ৰিত হৈছিল, একাধিকে মন-খ্মেৰ ভাষা কয়; আৰু শ্বোম্পেন, যাৰ ভাষা অনিশ্চিত সংযোগৰ। 
দুয়োটা আন্দামানী ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন যদিও মূল ভূ-খণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰিয়া এছিয়াটিক ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। 

===মধ্যযুগীয় যুগত===
ইয়িজিং,এজন চীনা সন্ন্যাসীয়ে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত নিজৰ কিতাপত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক &quot;নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল। 
{{Cquote|বিছ দিন নৌহওঁতেই মই ফছি 佛逝 পালোঁগৈ। ছমাহ ক্ৰমান্বয়ে শব্দবিদ্যা শিকি পাৰ কৰিলোঁ। ৰজাই সমৰ্থন আগবঢ়াই মোক মলুওয়ুলৈ পঠিয়াই দিলে (এইটো এতিয়া শিলিফোছিলৈ সলনি কৰা হৈছে), য’ত মই আকৌ দুমাহ কটালোঁ আৰু তাৰ পিছত কেদাহৰফালে দিশ সলনি কৰিলোঁ। দ্বাদশ চান্দ্ৰ মাহৰ সময়ত পাল তোলা হ’ল আৰু মই ভাৰত অভিমুখে ৰজাৰ জাহাজত উঠিলোঁ। 
কেদাহৰপৰা মই দহ দিনতকৈও অধিক সময় উত্তৰ দিশলৈ গৈ নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য পালোঁ। }}

কিছুমান আৰব সূত্ৰয়ো দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰা বুলি দাবী কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে জনগোষ্ঠীসমূহে ধাতুৰ বিনিময় কৰিব পাৰে, আৰু ধাতুৰ বল্লমৰ লগতে কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰে। 

===চোল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
*লগতে চাওক: [[আন্দামানৰ তামিল]]
প্ৰথম ৰাজেন্দ্ৰ, আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক কৌশলগত নৌসেনাৰ ঘাটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি শ্ৰীৱজয়া সাম্ৰাজ্য (ইণ্ডোনেছিয়া)ৰ বিৰুদ্ধে অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। চোলসকলে দ্বীপটোক মা-নক্কাভাৰম (&quot;মহান মুকলি/উলংগ ভূমি&quot;) বুলি কয়, যিটো ১০৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ থাঞ্জাভুৰ শিলালিপিত পোৱা যায়। ইউৰোপীয় ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো প’লো]]ৱে (দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকা) এই দ্বীপটোক 'নেকুভেৰান' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল আৰু তামিল নাম নক্কাভাৰমৰ এটা অপভ্ৰংশ ৰূপৰ ফলত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক যুগত ''নিকোবৰ'' এই আধুনিক নামটো হয়তো আহিছিল।&lt;ref name=&quot;goi1908&quot;&gt;{{Cite book |author=Government of India|year=1908|title=The Andaman and Nicobar Islands: Local Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=rrwBAAAAYAAJ|publisher=Superintendent of Government Printing, Calcutta|quote=''... In the great Tanjore inscription of 1050 AD, the Andamans are mentioned under a translated name along with the Nicobars, as '''Nakkavaram''' or land of the naked people.''}}&lt;/ref&gt;

===মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
* লগতে চাওক: [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য]]

১৭ শতিকাত এই দ্বীপসমূহ মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য আৰু ইয়াৰ নৌসেনাৰ অস্থায়ী জাহাজ বন্দৰত পৰিণত হয়। আন্দামানীসকলক নিজৰ ভূ-খণ্ডৰ অধীনত তালিকাভুক্ত কৰা প্ৰথম সাম্ৰাজ্য আছিল মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=John o Mcgill |first1=inner eye |title = History of andaman and Nicobar Islands |url=https://www.go2andaman.com/andaman-nicobar-islands/history/#:~:text=The%20first%20empire%20to%20list,Empire%20(located%20in%20Indonesia/|access-date= 29 June 2023 |work=History of andaman and Nicobar Islands |date=29 June 2023}}&lt;/ref&gt; মাৰাঠা এডমিৰেল কানহোজী আংৰে দ্বীপসমূহত নৌসেনাৰ মৌলিক আধিপত্য স্থাপন কৰিছিল আৰু দ্বীপসমূহ ভাৰতৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kukreja |first1=Air Marshal Dhiraj |title=Andaman and Nicobar Islands: A security challenge for India |url=http://www.indiandefencereview.com/news/andaman-and-nicobar-islands-a-security-challenge-for-india/ |access-date=24 November 2021 |work=Indian Defence Review |date=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;

==ঔপনিৱেশিক যুগ==
===ডেনিছ শাসন===
দ্বীপসমূহত সংগঠিত ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া ১৭৫৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত ডেনিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ লোক নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত উপস্থিত হৈ বসতি কৰিবলৈ লৈছিল। ১৭৫৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক ডেনিছ উপনিৱেশ হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়, ইয়াৰ নাম প্ৰথমে নিউ ডেনমাৰ্ক,&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm|title=Provinces of British India|author=ben cahoon|publisher=Worldstatesmen.org|access-date=2013-07-08}}&lt;/ref&gt; আৰু পিছলৈ (১৭৫৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত) ফ্ৰেডেৰিক দ্বীপপুঞ্জ (ফ্ৰেডেৰিকছ’য়াৰ্নে) ৰখা হয়। ১৭৫৪–১৭৫৬ চনৰ ভিতৰত ট্ৰেংকেবাৰৰপৰা (মহাদেশীয় ডেনিছ ভাৰতত) ইহঁতক প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। মেলেৰিয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বাবে দ্বীপসমূহ বাৰে বাৰে পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল; ১৭৫৯ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলৰপৰা ১৭৬৮ চনৰ ১৯ ​​আগষ্টলৈ, ১৭৮৭ চনৰপৰা ১৮০৭/০৫, ১৮১৪ চনৰপৰা ১৮৩১ চন, ১৮৩০ চনৰপৰা ১৮৩৪ চনলৈ আৰু ক্ৰমান্বয়ে ১৮৪৮ চনৰপৰা চিৰদিনৰ বাবে।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

১৭৭৮ চনৰ ১ জুন তাৰিখৰ পৰা ১৭৮৪ চনলৈকে ডেনমাৰ্কে নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ওপৰত নিজৰ দাবী পৰিত্যাগ কৰিছে বুলি অষ্ট্ৰিয়াই ভুলকৈ ধাৰণা কৰি লৈছিল আৰু ইয়াৰ ওপৰত উপনিবেশ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰি&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|title=Chronology of Danish Colonial Settlements|last=Ramerini|first=Marco|publisher=ColonialVoyage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20050404001731/http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|archive-date=4 April 2005|url-status=dead|access-date=16 November 2010}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ নাম থেৰেচিয়া দ্বীপপুঞ্জ ৰাখিছিল।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

===ব্ৰিটিছ শাসন===
[[File:Andaman_tribals_fishing_(c._1870).jpg|alt=|left|thumb|আন্দামান জনজাতীয়সকলে মাছ ধৰা দৃশ্য(প্ৰায় ১৮৭০)]]
১৭৮৯ চনত ব্ৰিটিছে গ্ৰেট আন্দামানৰ কাষৰ চাথাম দ্বীপত নৌসেনাৰ ঘাটি আৰু দণ্ডবিধিৰ উপনিবেশ স্থাপন কৰে। সেই ঠাইতে বৰ্তমানৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ চহৰখন অৱস্থিত। দুবছৰৰ পাছত এই উপনিবেশটো গ্ৰেট আন্দামানৰ প’ৰ্ট কৰ্ণৱালিছলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় যদিও ১৭৯৬ চনত ৰোগৰ বাবে ইয়াক পৰিত্যক্ত কৰা হয়।

১৮৬৮ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাৰ ব্ৰিটেইনক বিক্ৰী কৰাৰ লগে লগে ডেনমাৰ্কৰ উপস্থিতি এই ভূখণ্ডত আনুষ্ঠানিকভাৱে শেষ হয়&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot; /&gt; যাৰ ফলত ১৮৬৯ চনত ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে।

১৮৫৮ চনত ব্ৰিটিছে পুনৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত ঔপনিৱেশ স্থাপন কৰে, যিটো অধিক স্থায়ী বুলি প্ৰমাণিত হয়। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পৰা অহা অপৰাধী দোষীসকলৰ বাবে এটা শাস্তিমূলক ঘাটি স্থাপন কৰা। কলনীটোত কুখ্যাত [[চেলুলাৰ জেল]]খনো অন্তৰ্ভুক্ত হ’ল।

১৮৭২ চনত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত এজন মুখ্য আয়ুক্তৰ অধীনত আন্দামান আৰু নিকোবাৰ দ্বীপসমূহক একত্ৰিত কৰা হয়।

==দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ==
*মূল প্ৰবন্ধ: [[জাপানৰ দখলত আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ কাৰ্যতঃ জাপানৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, মাত্ৰ নামমাত্ৰ [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ [[আৰ্জি হুকুমাতে আজাদ হিন্দ]]ৰ কৰ্তৃত্বত আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বসুৱে দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ নাম সলনি কৰি &quot;শ্বহীদ-দ্বীপ&quot; (শ্বহীদ দ্বীপ) আৰু &quot;স্বৰাজ-দ্বীপ&quot; (আত্মশাসন দ্বীপ) ৰাখিছিল। 

ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল [[এ ডি লোগানাথন]]ক আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ নিযুক্তি দিয়া হয়। 
১৯৪৪ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ চাৰিজন আই এন এ বিষয়াৰ সৈতে— মেজৰ মনছুৰ আলী আলভি, চাব. লেফটেনেণ্ট এম ডি ইকবাল, লেফটেনেণ্ট সুবা সিং আৰু ষ্টেনোগ্ৰাফাৰ শ্ৰীনিবাসন—প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ লেম্বালাইন বিমানবন্দৰত উপস্থিত হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২১ মাৰ্চত এবাৰডিন বজাৰত গুৰুদ্বাৰাৰ ওচৰত অসামৰিক প্ৰশাসনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত কৰ্ণেল লোগানাথনে এই দায়িত্ব মেজৰ আলভিৰ হাতত অৰ্পণ কৰে আৰু প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ এৰে, পিছত তেওঁ কেতিয়াও উভতি অহা নাছিল।[8]

জাপানৰ ভাইচ এডমিৰেল হাৰা টেইজো আৰু মেজৰ জেনেৰেল টামেনোৰী সাটোৱে ১৯৪৫ চনৰ ৭ অক্টোবৰত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ জিমখানা খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক অনুষ্ঠানত ১১৬ নং ভাৰতীয় পদাতিক ব্ৰিগেডৰ অধিনায়ক ব্ৰিগেডিয়াৰ জে এ চেলমনছ আৰু ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ মুখ্য প্ৰশাসক মিষ্টাৰ নোৱেল কে পেটাৰছনৰ হাতত দীপপুঞ্জটোৰ শাসন অৰ্পণ কৰে।
==স্বাধীনতাৰ পিছৰ (১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দ – বৰ্তমানলৈ)==
ভাৰত (১৯৪৭) আৰু বাৰ্মা (১৯৪৮) উভয়ৰে স্বাধীনতাৰ সময়ত বিদায়ী ব্ৰিটিছে এই দ্বীপসমূহত সকলো এংলো-ইণ্ডিয়ান আৰু এংলো-বাৰ্মিজক পুনৰ সংস্থাপন কৰি নিজৰ জাতি গঠন কৰাৰ উদ্দেশ্য ঘোষণা কৰিছিল যদিও সেয়া কেতিয়াও বাস্তৱায়িত নহ’ল।
১৯৫০ চনত ই ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৯৫৬ চনত ইয়াক জাতিটোৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।[9]

ভাৰতে ১৯৮০ চনৰ পৰাই দ্বীপসমূহত প্ৰতিৰক্ষাৰ সুবিধাসমূহ গঢ়ি তুলিছে। বংগোপসাগৰ আৰু মালাকা জলদ্বীপত ভাৰতৰ কৌশলগত ভূমিকাত এই দ্বীপসমূহে এতিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছে।[10]

===২০০৪ চনত এছিয়ান ছুনামী===
২০০৪ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভাৰত মহাসাগৰৰ ওচৰত সাগৰৰ তলৰ ভূমিকম্পৰ পিছত ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) বিশাল ছুনামীয়ে আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ উপকূল ধ্বংস কৰে। ২০০০তকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল, ৪ হাজাৰতকৈ অধিক শিশু অনাথ হৈ পৰিছিল বা এজন পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল আৰু নূন্যতম ৪০ হাজাৰ লোকক গৃহহীন হৈ পৰিছিল। ৪৬,০০০ তকৈ অধিক লোক আহত হয়।[11] আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত নিকোবৰ দ্বীপসমূহ আছিল কাটচাল আৰু ইন্দিৰা পইণ্ট; পিছৰটো ৪.২৫ মিটাৰ (১৩.৯ ফুট) তললৈ নামি আহি আংশিকভাৱে সাগৰত ডুব গৈছিল। ইন্দিৰা পইণ্টৰ লাইটহাউচটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও তাৰ পিছৰে পৰা মেৰামতি কৰা হৈছে। ভূখণ্ডটোৱে বৃহৎ পৰিমাণৰ এলেকা হেৰুৱাইছিল যিটো এতিয়া ডুব গৈছে। ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহত যি ভূখণ্ড ৮,০৭৩ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,১১৭ বৰ্গমাইল) আছিল, সেই ভূখণ্ড এতিয়া ৭,৯৫০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,০৭০ বৰ্গমাইল) হৈছে।[12]

দ্বীপসমূহৰ স্থানীয় লোক আৰু পৰ্যটকসকলে ছুনামীৰ ফলত সৰ্বাধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও আদিবাসী লোকসকলৰ অধিকাংশই ৰক্ষা পৰিছিল কাৰণ যুগ যুগ ধৰি প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাই তেওঁলোকক বৃহৎ ভূমিকম্পৰ পিছত হোৱা বৃহৎ ঢৌৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ সঁকিয়াই দিছিল।[13]
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]]</text>
      <sha1>0ttjuoqft8kmaq6qravw574ixqfb8es</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611590</id>
      <parentid>611589</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:40:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ব্ৰিটিছ শাসন */</comment>
      <origin>611590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22344" sha1="q9omu4tscconxwq5p2cfn7d9yus01qm" xml:space="preserve">
[[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] মুঠ ৫৭২টা দ্বীপৰ এটা দ্বীপপুঞ্জ, যাৰ ভিতৰৰ ৩৭টা দ্বীপত মানুহৰ বসবাস আছে। ই ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল। 

==আদিম বাসিন্দা==
প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে প্ৰায় ২,২১০ বছৰ আগতে এই অঞ্চলত মনুহৰ বসতিৰ কথা নথিভুক্ত কৰে। কিন্তু জিনীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰপৰা দেখা গৈছে যে ৩০,০০০ বছৰ আগতে শেষ হোৱা মধ্য পুৰাপাথৰ যুগত খিলঞ্জীয়া আন্দামান লোকসকলক সম্ভৱ অন্য জনসংখ্যাৰপৰা পৃথক কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Palanichamy|first1=Malliya G.|last2=Agrawal|first2=Suraksha|last3=Yao|first3=Yong-Gang|last4=Kong|first4=Qing-Peng|last5=Sun|first5=Chang|last6=Khan|first6=Faisal|last7=Chaudhuri|first7=Tapas Kumar|last8=Zhang|first8=Ya-Ping|year=2006|title=Comment on 'Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=311|issue=5760|pages=470|doi=10.1126/science.1120176|pmid=16439647|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; সেই সময়ৰপৰা আন্দামানীসকলে ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে সুকীয়া ভূ-খণ্ডৰ গোটত বৈচিত্ৰ্য লাভ কৰিছে। 

আন এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে নিকোবৰীসকল হয়তো প্ৰায় ১৫,০০০ বছৰ আগতেই দ্বীপসমূহত উপস্থিত হৈছিল আৰু আন্দামানীসকল প্ৰায় ৬৫,০০০ বছৰ আগতে আহিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Thangaraj|first1=Kumarasamy|last2=Chaubey|first2=Gyaneshwer|last3=Kivisild|first3=Thomas|last4=Reddy|first4=Alla G.|last5=Singh|first5=Vijay Kumar|last6=Rasalkar|first6=Avinash A.|last7=Singh|first7=Lalji|year=2005|title='Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=308|issue=5724|pages=996|doi=10.1126/science.1109987|pmid=15890876|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত বিভিন্ন পটভূমিৰ লোক বসবাস কৰা যেন লাগে। ইউৰোপীয় লোকৰ সংস্পৰ্শৰ সময়লৈকে খিলঞ্জীয়া বাসিন্দাসকলে নিকোবৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজত একত্ৰিত হৈছিল, একাধিকে মন-খ্মেৰ ভাষা কয়; আৰু শ্বোম্পেন, যাৰ ভাষা অনিশ্চিত সংযোগৰ। 
দুয়োটা আন্দামানী ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন যদিও মূল ভূ-খণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰিয়া এছিয়াটিক ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। 

===মধ্যযুগীয় যুগত===
ইয়িজিং,এজন চীনা সন্ন্যাসীয়ে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত নিজৰ কিতাপত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক &quot;নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল। 
{{Cquote|বিছ দিন নৌহওঁতেই মই ফছি 佛逝 পালোঁগৈ। ছমাহ ক্ৰমান্বয়ে শব্দবিদ্যা শিকি পাৰ কৰিলোঁ। ৰজাই সমৰ্থন আগবঢ়াই মোক মলুওয়ুলৈ পঠিয়াই দিলে (এইটো এতিয়া শিলিফোছিলৈ সলনি কৰা হৈছে), য’ত মই আকৌ দুমাহ কটালোঁ আৰু তাৰ পিছত কেদাহৰফালে দিশ সলনি কৰিলোঁ। দ্বাদশ চান্দ্ৰ মাহৰ সময়ত পাল তোলা হ’ল আৰু মই ভাৰত অভিমুখে ৰজাৰ জাহাজত উঠিলোঁ। 
কেদাহৰপৰা মই দহ দিনতকৈও অধিক সময় উত্তৰ দিশলৈ গৈ নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য পালোঁ। }}

কিছুমান আৰব সূত্ৰয়ো দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰা বুলি দাবী কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে জনগোষ্ঠীসমূহে ধাতুৰ বিনিময় কৰিব পাৰে, আৰু ধাতুৰ বল্লমৰ লগতে কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰে। 

===চোল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
*লগতে চাওক: [[আন্দামানৰ তামিল]]
প্ৰথম ৰাজেন্দ্ৰ, আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক কৌশলগত নৌসেনাৰ ঘাটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি শ্ৰীৱজয়া সাম্ৰাজ্য (ইণ্ডোনেছিয়া)ৰ বিৰুদ্ধে অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। চোলসকলে দ্বীপটোক মা-নক্কাভাৰম (&quot;মহান মুকলি/উলংগ ভূমি&quot;) বুলি কয়, যিটো ১০৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ থাঞ্জাভুৰ শিলালিপিত পোৱা যায়। ইউৰোপীয় ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো প’লো]]ৱে (দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকা) এই দ্বীপটোক 'নেকুভেৰান' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল আৰু তামিল নাম নক্কাভাৰমৰ এটা অপভ্ৰংশ ৰূপৰ ফলত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক যুগত ''নিকোবৰ'' এই আধুনিক নামটো হয়তো আহিছিল।&lt;ref name=&quot;goi1908&quot;&gt;{{Cite book |author=Government of India|year=1908|title=The Andaman and Nicobar Islands: Local Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=rrwBAAAAYAAJ|publisher=Superintendent of Government Printing, Calcutta|quote=''... In the great Tanjore inscription of 1050 AD, the Andamans are mentioned under a translated name along with the Nicobars, as '''Nakkavaram''' or land of the naked people.''}}&lt;/ref&gt;

===মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
* লগতে চাওক: [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য]]

১৭ শতিকাত এই দ্বীপসমূহ মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য আৰু ইয়াৰ নৌসেনাৰ অস্থায়ী জাহাজ বন্দৰত পৰিণত হয়। আন্দামানীসকলক নিজৰ ভূ-খণ্ডৰ অধীনত তালিকাভুক্ত কৰা প্ৰথম সাম্ৰাজ্য আছিল মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=John o Mcgill |first1=inner eye |title = History of andaman and Nicobar Islands |url=https://www.go2andaman.com/andaman-nicobar-islands/history/#:~:text=The%20first%20empire%20to%20list,Empire%20(located%20in%20Indonesia/|access-date= 29 June 2023 |work=History of andaman and Nicobar Islands |date=29 June 2023}}&lt;/ref&gt; মাৰাঠা এডমিৰেল কানহোজী আংৰে দ্বীপসমূহত নৌসেনাৰ মৌলিক আধিপত্য স্থাপন কৰিছিল আৰু দ্বীপসমূহ ভাৰতৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kukreja |first1=Air Marshal Dhiraj |title=Andaman and Nicobar Islands: A security challenge for India |url=http://www.indiandefencereview.com/news/andaman-and-nicobar-islands-a-security-challenge-for-india/ |access-date=24 November 2021 |work=Indian Defence Review |date=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;

==ঔপনিৱেশিক যুগ==
===ডেনিছ শাসন===
দ্বীপসমূহত সংগঠিত ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া ১৭৫৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত ডেনিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ লোক নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত উপস্থিত হৈ বসতি কৰিবলৈ লৈছিল। ১৭৫৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক ডেনিছ উপনিৱেশ হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়, ইয়াৰ নাম প্ৰথমে নিউ ডেনমাৰ্ক,&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm|title=Provinces of British India|author=ben cahoon|publisher=Worldstatesmen.org|access-date=2013-07-08}}&lt;/ref&gt; আৰু পিছলৈ (১৭৫৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত) ফ্ৰেডেৰিক দ্বীপপুঞ্জ (ফ্ৰেডেৰিকছ’য়াৰ্নে) ৰখা হয়। ১৭৫৪–১৭৫৬ চনৰ ভিতৰত ট্ৰেংকেবাৰৰপৰা (মহাদেশীয় ডেনিছ ভাৰতত) ইহঁতক প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। মেলেৰিয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বাবে দ্বীপসমূহ বাৰে বাৰে পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল; ১৭৫৯ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলৰপৰা ১৭৬৮ চনৰ ১৯ ​​আগষ্টলৈ, ১৭৮৭ চনৰপৰা ১৮০৭/০৫, ১৮১৪ চনৰপৰা ১৮৩১ চন, ১৮৩০ চনৰপৰা ১৮৩৪ চনলৈ আৰু ক্ৰমান্বয়ে ১৮৪৮ চনৰপৰা চিৰদিনৰ বাবে।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

১৭৭৮ চনৰ ১ জুন তাৰিখৰ পৰা ১৭৮৪ চনলৈকে ডেনমাৰ্কে নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ওপৰত নিজৰ দাবী পৰিত্যাগ কৰিছে বুলি অষ্ট্ৰিয়াই ভুলকৈ ধাৰণা কৰি লৈছিল আৰু ইয়াৰ ওপৰত উপনিবেশ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰি&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|title=Chronology of Danish Colonial Settlements|last=Ramerini|first=Marco|publisher=ColonialVoyage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20050404001731/http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|archive-date=4 April 2005|url-status=dead|access-date=16 November 2010}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ নাম থেৰেচিয়া দ্বীপপুঞ্জ ৰাখিছিল।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

===ব্ৰিটিছ শাসন===
[[File:Andaman_tribals_fishing_(c._1870).jpg|alt=|left|thumb|আন্দামান জনজাতীয়সকলে মাছ ধৰা দৃশ্য(প্ৰায় ১৮৭০)]]
১৭৮৯ চনত ব্ৰিটিছে গ্ৰেট আন্দামানৰ কাষৰ চাথাম দ্বীপত নৌসেনাৰ ঘাটি আৰু দণ্ডবিধিৰ উপনিবেশ স্থাপন কৰে। সেই ঠাইতে বৰ্তমানৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ চহৰখন অৱস্থিত। দুবছৰৰ পাছত এই উপনিবেশটো গ্ৰেট আন্দামানৰ প’ৰ্ট কৰ্ণৱালিছলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় যদিও ১৭৯৬ চনত ৰোগৰ বাবে ইয়াক পৰিত্যক্ত কৰা হয়।
[[File:Cellular Jail, Andaman and Nicobar.JPG|alt=|thumb|[[চেলুলাৰ জেল]] আছিল ৰাজনৈতিক বন্দীসকলক নিৰ্বাসিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ঔপনিৱেশিক কাৰাগাৰ।]]
১৮৬৮ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাৰ ব্ৰিটেইনক বিক্ৰী কৰাৰ লগে লগে ডেনমাৰ্কৰ উপস্থিতি এই ভূখণ্ডত আনুষ্ঠানিকভাৱে শেষ হয়&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot; /&gt; যাৰ ফলত ১৮৬৯ চনত ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে।

১৮৫৮ চনত ব্ৰিটিছে পুনৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত ঔপনিৱেশ স্থাপন কৰে, যিটো অধিক স্থায়ী বুলি প্ৰমাণিত হয়। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পৰা অহা অপৰাধী দোষীসকলৰ বাবে এটা শাস্তিমূলক ঘাটি স্থাপন কৰা। কলনীটোত কুখ্যাত [[চেলুলাৰ জেল]]খনো অন্তৰ্ভুক্ত হ’ল।

১৮৭২ চনত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত এজন মুখ্য আয়ুক্তৰ অধীনত আন্দামান আৰু নিকোবাৰ দ্বীপসমূহক একত্ৰিত কৰা হয়।

==দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ==
*মূল প্ৰবন্ধ: [[জাপানৰ দখলত আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ কাৰ্যতঃ জাপানৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, মাত্ৰ নামমাত্ৰ [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ [[আৰ্জি হুকুমাতে আজাদ হিন্দ]]ৰ কৰ্তৃত্বত আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বসুৱে দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ নাম সলনি কৰি &quot;শ্বহীদ-দ্বীপ&quot; (শ্বহীদ দ্বীপ) আৰু &quot;স্বৰাজ-দ্বীপ&quot; (আত্মশাসন দ্বীপ) ৰাখিছিল। 

ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল [[এ ডি লোগানাথন]]ক আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ নিযুক্তি দিয়া হয়। 
১৯৪৪ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ চাৰিজন আই এন এ বিষয়াৰ সৈতে— মেজৰ মনছুৰ আলী আলভি, চাব. লেফটেনেণ্ট এম ডি ইকবাল, লেফটেনেণ্ট সুবা সিং আৰু ষ্টেনোগ্ৰাফাৰ শ্ৰীনিবাসন—প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ লেম্বালাইন বিমানবন্দৰত উপস্থিত হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২১ মাৰ্চত এবাৰডিন বজাৰত গুৰুদ্বাৰাৰ ওচৰত অসামৰিক প্ৰশাসনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত কৰ্ণেল লোগানাথনে এই দায়িত্ব মেজৰ আলভিৰ হাতত অৰ্পণ কৰে আৰু প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ এৰে, পিছত তেওঁ কেতিয়াও উভতি অহা নাছিল।[8]

জাপানৰ ভাইচ এডমিৰেল হাৰা টেইজো আৰু মেজৰ জেনেৰেল টামেনোৰী সাটোৱে ১৯৪৫ চনৰ ৭ অক্টোবৰত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ জিমখানা খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক অনুষ্ঠানত ১১৬ নং ভাৰতীয় পদাতিক ব্ৰিগেডৰ অধিনায়ক ব্ৰিগেডিয়াৰ জে এ চেলমনছ আৰু ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ মুখ্য প্ৰশাসক মিষ্টাৰ নোৱেল কে পেটাৰছনৰ হাতত দীপপুঞ্জটোৰ শাসন অৰ্পণ কৰে।
==স্বাধীনতাৰ পিছৰ (১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দ – বৰ্তমানলৈ)==
ভাৰত (১৯৪৭) আৰু বাৰ্মা (১৯৪৮) উভয়ৰে স্বাধীনতাৰ সময়ত বিদায়ী ব্ৰিটিছে এই দ্বীপসমূহত সকলো এংলো-ইণ্ডিয়ান আৰু এংলো-বাৰ্মিজক পুনৰ সংস্থাপন কৰি নিজৰ জাতি গঠন কৰাৰ উদ্দেশ্য ঘোষণা কৰিছিল যদিও সেয়া কেতিয়াও বাস্তৱায়িত নহ’ল।
১৯৫০ চনত ই ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৯৫৬ চনত ইয়াক জাতিটোৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।[9]

ভাৰতে ১৯৮০ চনৰ পৰাই দ্বীপসমূহত প্ৰতিৰক্ষাৰ সুবিধাসমূহ গঢ়ি তুলিছে। বংগোপসাগৰ আৰু মালাকা জলদ্বীপত ভাৰতৰ কৌশলগত ভূমিকাত এই দ্বীপসমূহে এতিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছে।[10]

===২০০৪ চনত এছিয়ান ছুনামী===
২০০৪ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভাৰত মহাসাগৰৰ ওচৰত সাগৰৰ তলৰ ভূমিকম্পৰ পিছত ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) বিশাল ছুনামীয়ে আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ উপকূল ধ্বংস কৰে। ২০০০তকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল, ৪ হাজাৰতকৈ অধিক শিশু অনাথ হৈ পৰিছিল বা এজন পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল আৰু নূন্যতম ৪০ হাজাৰ লোকক গৃহহীন হৈ পৰিছিল। ৪৬,০০০ তকৈ অধিক লোক আহত হয়।[11] আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত নিকোবৰ দ্বীপসমূহ আছিল কাটচাল আৰু ইন্দিৰা পইণ্ট; পিছৰটো ৪.২৫ মিটাৰ (১৩.৯ ফুট) তললৈ নামি আহি আংশিকভাৱে সাগৰত ডুব গৈছিল। ইন্দিৰা পইণ্টৰ লাইটহাউচটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও তাৰ পিছৰে পৰা মেৰামতি কৰা হৈছে। ভূখণ্ডটোৱে বৃহৎ পৰিমাণৰ এলেকা হেৰুৱাইছিল যিটো এতিয়া ডুব গৈছে। ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহত যি ভূখণ্ড ৮,০৭৩ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,১১৭ বৰ্গমাইল) আছিল, সেই ভূখণ্ড এতিয়া ৭,৯৫০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,০৭০ বৰ্গমাইল) হৈছে।[12]

দ্বীপসমূহৰ স্থানীয় লোক আৰু পৰ্যটকসকলে ছুনামীৰ ফলত সৰ্বাধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও আদিবাসী লোকসকলৰ অধিকাংশই ৰক্ষা পৰিছিল কাৰণ যুগ যুগ ধৰি প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাই তেওঁলোকক বৃহৎ ভূমিকম্পৰ পিছত হোৱা বৃহৎ ঢৌৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ সঁকিয়াই দিছিল।[13]
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]]</text>
      <sha1>q9omu4tscconxwq5p2cfn7d9yus01qm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611591</id>
      <parentid>611590</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ */</comment>
      <origin>611591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22869" sha1="3wzcq2hj8xrz5fai57okcnsywqhc9hn" xml:space="preserve">
[[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] মুঠ ৫৭২টা দ্বীপৰ এটা দ্বীপপুঞ্জ, যাৰ ভিতৰৰ ৩৭টা দ্বীপত মানুহৰ বসবাস আছে। ই ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল। 

==আদিম বাসিন্দা==
প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে প্ৰায় ২,২১০ বছৰ আগতে এই অঞ্চলত মনুহৰ বসতিৰ কথা নথিভুক্ত কৰে। কিন্তু জিনীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰপৰা দেখা গৈছে যে ৩০,০০০ বছৰ আগতে শেষ হোৱা মধ্য পুৰাপাথৰ যুগত খিলঞ্জীয়া আন্দামান লোকসকলক সম্ভৱ অন্য জনসংখ্যাৰপৰা পৃথক কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Palanichamy|first1=Malliya G.|last2=Agrawal|first2=Suraksha|last3=Yao|first3=Yong-Gang|last4=Kong|first4=Qing-Peng|last5=Sun|first5=Chang|last6=Khan|first6=Faisal|last7=Chaudhuri|first7=Tapas Kumar|last8=Zhang|first8=Ya-Ping|year=2006|title=Comment on 'Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=311|issue=5760|pages=470|doi=10.1126/science.1120176|pmid=16439647|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; সেই সময়ৰপৰা আন্দামানীসকলে ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে সুকীয়া ভূ-খণ্ডৰ গোটত বৈচিত্ৰ্য লাভ কৰিছে। 

আন এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে নিকোবৰীসকল হয়তো প্ৰায় ১৫,০০০ বছৰ আগতেই দ্বীপসমূহত উপস্থিত হৈছিল আৰু আন্দামানীসকল প্ৰায় ৬৫,০০০ বছৰ আগতে আহিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Thangaraj|first1=Kumarasamy|last2=Chaubey|first2=Gyaneshwer|last3=Kivisild|first3=Thomas|last4=Reddy|first4=Alla G.|last5=Singh|first5=Vijay Kumar|last6=Rasalkar|first6=Avinash A.|last7=Singh|first7=Lalji|year=2005|title='Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=308|issue=5724|pages=996|doi=10.1126/science.1109987|pmid=15890876|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত বিভিন্ন পটভূমিৰ লোক বসবাস কৰা যেন লাগে। ইউৰোপীয় লোকৰ সংস্পৰ্শৰ সময়লৈকে খিলঞ্জীয়া বাসিন্দাসকলে নিকোবৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজত একত্ৰিত হৈছিল, একাধিকে মন-খ্মেৰ ভাষা কয়; আৰু শ্বোম্পেন, যাৰ ভাষা অনিশ্চিত সংযোগৰ। 
দুয়োটা আন্দামানী ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন যদিও মূল ভূ-খণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰিয়া এছিয়াটিক ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। 

===মধ্যযুগীয় যুগত===
ইয়িজিং,এজন চীনা সন্ন্যাসীয়ে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত নিজৰ কিতাপত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক &quot;নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল। 
{{Cquote|বিছ দিন নৌহওঁতেই মই ফছি 佛逝 পালোঁগৈ। ছমাহ ক্ৰমান্বয়ে শব্দবিদ্যা শিকি পাৰ কৰিলোঁ। ৰজাই সমৰ্থন আগবঢ়াই মোক মলুওয়ুলৈ পঠিয়াই দিলে (এইটো এতিয়া শিলিফোছিলৈ সলনি কৰা হৈছে), য’ত মই আকৌ দুমাহ কটালোঁ আৰু তাৰ পিছত কেদাহৰফালে দিশ সলনি কৰিলোঁ। দ্বাদশ চান্দ্ৰ মাহৰ সময়ত পাল তোলা হ’ল আৰু মই ভাৰত অভিমুখে ৰজাৰ জাহাজত উঠিলোঁ। 
কেদাহৰপৰা মই দহ দিনতকৈও অধিক সময় উত্তৰ দিশলৈ গৈ নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য পালোঁ। }}

কিছুমান আৰব সূত্ৰয়ো দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰা বুলি দাবী কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে জনগোষ্ঠীসমূহে ধাতুৰ বিনিময় কৰিব পাৰে, আৰু ধাতুৰ বল্লমৰ লগতে কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰে। 

===চোল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
*লগতে চাওক: [[আন্দামানৰ তামিল]]
প্ৰথম ৰাজেন্দ্ৰ, আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক কৌশলগত নৌসেনাৰ ঘাটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি শ্ৰীৱজয়া সাম্ৰাজ্য (ইণ্ডোনেছিয়া)ৰ বিৰুদ্ধে অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। চোলসকলে দ্বীপটোক মা-নক্কাভাৰম (&quot;মহান মুকলি/উলংগ ভূমি&quot;) বুলি কয়, যিটো ১০৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ থাঞ্জাভুৰ শিলালিপিত পোৱা যায়। ইউৰোপীয় ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো প’লো]]ৱে (দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকা) এই দ্বীপটোক 'নেকুভেৰান' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল আৰু তামিল নাম নক্কাভাৰমৰ এটা অপভ্ৰংশ ৰূপৰ ফলত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক যুগত ''নিকোবৰ'' এই আধুনিক নামটো হয়তো আহিছিল।&lt;ref name=&quot;goi1908&quot;&gt;{{Cite book |author=Government of India|year=1908|title=The Andaman and Nicobar Islands: Local Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=rrwBAAAAYAAJ|publisher=Superintendent of Government Printing, Calcutta|quote=''... In the great Tanjore inscription of 1050 AD, the Andamans are mentioned under a translated name along with the Nicobars, as '''Nakkavaram''' or land of the naked people.''}}&lt;/ref&gt;

===মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
* লগতে চাওক: [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য]]

১৭ শতিকাত এই দ্বীপসমূহ মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য আৰু ইয়াৰ নৌসেনাৰ অস্থায়ী জাহাজ বন্দৰত পৰিণত হয়। আন্দামানীসকলক নিজৰ ভূ-খণ্ডৰ অধীনত তালিকাভুক্ত কৰা প্ৰথম সাম্ৰাজ্য আছিল মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=John o Mcgill |first1=inner eye |title = History of andaman and Nicobar Islands |url=https://www.go2andaman.com/andaman-nicobar-islands/history/#:~:text=The%20first%20empire%20to%20list,Empire%20(located%20in%20Indonesia/|access-date= 29 June 2023 |work=History of andaman and Nicobar Islands |date=29 June 2023}}&lt;/ref&gt; মাৰাঠা এডমিৰেল কানহোজী আংৰে দ্বীপসমূহত নৌসেনাৰ মৌলিক আধিপত্য স্থাপন কৰিছিল আৰু দ্বীপসমূহ ভাৰতৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kukreja |first1=Air Marshal Dhiraj |title=Andaman and Nicobar Islands: A security challenge for India |url=http://www.indiandefencereview.com/news/andaman-and-nicobar-islands-a-security-challenge-for-india/ |access-date=24 November 2021 |work=Indian Defence Review |date=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;

==ঔপনিৱেশিক যুগ==
===ডেনিছ শাসন===
দ্বীপসমূহত সংগঠিত ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া ১৭৫৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত ডেনিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ লোক নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত উপস্থিত হৈ বসতি কৰিবলৈ লৈছিল। ১৭৫৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক ডেনিছ উপনিৱেশ হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়, ইয়াৰ নাম প্ৰথমে নিউ ডেনমাৰ্ক,&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm|title=Provinces of British India|author=ben cahoon|publisher=Worldstatesmen.org|access-date=2013-07-08}}&lt;/ref&gt; আৰু পিছলৈ (১৭৫৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত) ফ্ৰেডেৰিক দ্বীপপুঞ্জ (ফ্ৰেডেৰিকছ’য়াৰ্নে) ৰখা হয়। ১৭৫৪–১৭৫৬ চনৰ ভিতৰত ট্ৰেংকেবাৰৰপৰা (মহাদেশীয় ডেনিছ ভাৰতত) ইহঁতক প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। মেলেৰিয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বাবে দ্বীপসমূহ বাৰে বাৰে পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল; ১৭৫৯ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলৰপৰা ১৭৬৮ চনৰ ১৯ ​​আগষ্টলৈ, ১৭৮৭ চনৰপৰা ১৮০৭/০৫, ১৮১৪ চনৰপৰা ১৮৩১ চন, ১৮৩০ চনৰপৰা ১৮৩৪ চনলৈ আৰু ক্ৰমান্বয়ে ১৮৪৮ চনৰপৰা চিৰদিনৰ বাবে।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

১৭৭৮ চনৰ ১ জুন তাৰিখৰ পৰা ১৭৮৪ চনলৈকে ডেনমাৰ্কে নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ওপৰত নিজৰ দাবী পৰিত্যাগ কৰিছে বুলি অষ্ট্ৰিয়াই ভুলকৈ ধাৰণা কৰি লৈছিল আৰু ইয়াৰ ওপৰত উপনিবেশ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰি&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|title=Chronology of Danish Colonial Settlements|last=Ramerini|first=Marco|publisher=ColonialVoyage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20050404001731/http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|archive-date=4 April 2005|url-status=dead|access-date=16 November 2010}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ নাম থেৰেচিয়া দ্বীপপুঞ্জ ৰাখিছিল।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

===ব্ৰিটিছ শাসন===
[[File:Andaman_tribals_fishing_(c._1870).jpg|alt=|left|thumb|আন্দামান জনজাতীয়সকলে মাছ ধৰা দৃশ্য(প্ৰায় ১৮৭০)]]
১৭৮৯ চনত ব্ৰিটিছে গ্ৰেট আন্দামানৰ কাষৰ চাথাম দ্বীপত নৌসেনাৰ ঘাটি আৰু দণ্ডবিধিৰ উপনিবেশ স্থাপন কৰে। সেই ঠাইতে বৰ্তমানৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ চহৰখন অৱস্থিত। দুবছৰৰ পাছত এই উপনিবেশটো গ্ৰেট আন্দামানৰ প’ৰ্ট কৰ্ণৱালিছলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় যদিও ১৭৯৬ চনত ৰোগৰ বাবে ইয়াক পৰিত্যক্ত কৰা হয়।
[[File:Cellular Jail, Andaman and Nicobar.JPG|alt=|thumb|[[চেলুলাৰ জেল]] আছিল ৰাজনৈতিক বন্দীসকলক নিৰ্বাসিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ঔপনিৱেশিক কাৰাগাৰ।]]
১৮৬৮ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাৰ ব্ৰিটেইনক বিক্ৰী কৰাৰ লগে লগে ডেনমাৰ্কৰ উপস্থিতি এই ভূখণ্ডত আনুষ্ঠানিকভাৱে শেষ হয়&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot; /&gt; যাৰ ফলত ১৮৬৯ চনত ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে।

১৮৫৮ চনত ব্ৰিটিছে পুনৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত ঔপনিৱেশ স্থাপন কৰে, যিটো অধিক স্থায়ী বুলি প্ৰমাণিত হয়। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পৰা অহা অপৰাধী দোষীসকলৰ বাবে এটা শাস্তিমূলক ঘাটি স্থাপন কৰা। কলনীটোত কুখ্যাত [[চেলুলাৰ জেল]]খনো অন্তৰ্ভুক্ত হ’ল।

১৮৭২ চনত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত এজন মুখ্য আয়ুক্তৰ অধীনত আন্দামান আৰু নিকোবাৰ দ্বীপসমূহক একত্ৰিত কৰা হয়।

==দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ==
*মূল প্ৰবন্ধ: [[জাপানৰ দখলত আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ কাৰ্যতঃ জাপানৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, মাত্ৰ নামমাত্ৰ [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ [[আৰ্জি হুকুমাতে আজাদ হিন্দ]]ৰ কৰ্তৃত্বত আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বসুৱে দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ নাম সলনি কৰি &quot;শ্বহীদ-দ্বীপ&quot; (শ্বহীদ দ্বীপ) আৰু &quot;স্বৰাজ-দ্বীপ&quot; (আত্মশাসন দ্বীপ) ৰাখিছিল। 
[[File:The_British_Occupation_of_the_Nicobar_Islands,_1945_SE5438.jpg|alt=|left|thumb|জাপানী সামৰিক প্ৰতিনিধি দলে [[ৰাজপুত ৰেজিমেণ্ট]]ৰ কমাণ্ডিং অফিচাৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল নাথু সিঙক প্ৰণাম জনায়, দ্বীপপুঞ্জসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰাৰ পিছত, ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দ।]]
ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল [[এ ডি লোগানাথন]]ক আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ নিযুক্তি দিয়া হয়। 
১৯৪৪ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ চাৰিজন আই এন এ বিষয়াৰ সৈতে— মেজৰ মনছুৰ আলী আলভি, চাব. লেফটেনেণ্ট এম ডি ইকবাল, লেফটেনেণ্ট সুবা সিং আৰু ষ্টেনোগ্ৰাফাৰ শ্ৰীনিবাসন—প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ লেম্বালাইন বিমানবন্দৰত উপস্থিত হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২১ মাৰ্চত এবাৰডিন বজাৰত গুৰুদ্বাৰাৰ ওচৰত অসামৰিক প্ৰশাসনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত কৰ্ণেল লোগানাথনে এই দায়িত্ব মেজৰ আলভিৰ হাতত অৰ্পণ কৰে আৰু প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ এৰে, পিছত তেওঁ কেতিয়াও উভতি অহা নাছিল।[8]

জাপানৰ ভাইচ এডমিৰেল হাৰা টেইজো আৰু মেজৰ জেনেৰেল টামেনোৰী সাটোৱে ১৯৪৫ চনৰ ৭ অক্টোবৰত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ জিমখানা খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক অনুষ্ঠানত ১১৬ নং ভাৰতীয় পদাতিক ব্ৰিগেডৰ অধিনায়ক ব্ৰিগেডিয়াৰ জে এ চেলমনছ আৰু ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ মুখ্য প্ৰশাসক মিষ্টাৰ নোৱেল কে পেটাৰছনৰ হাতত দীপপুঞ্জটোৰ শাসন অৰ্পণ কৰে।

==স্বাধীনতাৰ পিছৰ (১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দ – বৰ্তমানলৈ)==
ভাৰত (১৯৪৭) আৰু বাৰ্মা (১৯৪৮) উভয়ৰে স্বাধীনতাৰ সময়ত বিদায়ী ব্ৰিটিছে এই দ্বীপসমূহত সকলো এংলো-ইণ্ডিয়ান আৰু এংলো-বাৰ্মিজক পুনৰ সংস্থাপন কৰি নিজৰ জাতি গঠন কৰাৰ উদ্দেশ্য ঘোষণা কৰিছিল যদিও সেয়া কেতিয়াও বাস্তৱায়িত নহ’ল।
১৯৫০ চনত ই ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৯৫৬ চনত ইয়াক জাতিটোৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।[9]

ভাৰতে ১৯৮০ চনৰ পৰাই দ্বীপসমূহত প্ৰতিৰক্ষাৰ সুবিধাসমূহ গঢ়ি তুলিছে। বংগোপসাগৰ আৰু মালাকা জলদ্বীপত ভাৰতৰ কৌশলগত ভূমিকাত এই দ্বীপসমূহে এতিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছে।[10]

===২০০৪ চনত এছিয়ান ছুনামী===
২০০৪ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভাৰত মহাসাগৰৰ ওচৰত সাগৰৰ তলৰ ভূমিকম্পৰ পিছত ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) বিশাল ছুনামীয়ে আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ উপকূল ধ্বংস কৰে। ২০০০তকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল, ৪ হাজাৰতকৈ অধিক শিশু অনাথ হৈ পৰিছিল বা এজন পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল আৰু নূন্যতম ৪০ হাজাৰ লোকক গৃহহীন হৈ পৰিছিল। ৪৬,০০০ তকৈ অধিক লোক আহত হয়।[11] আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত নিকোবৰ দ্বীপসমূহ আছিল কাটচাল আৰু ইন্দিৰা পইণ্ট; পিছৰটো ৪.২৫ মিটাৰ (১৩.৯ ফুট) তললৈ নামি আহি আংশিকভাৱে সাগৰত ডুব গৈছিল। ইন্দিৰা পইণ্টৰ লাইটহাউচটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও তাৰ পিছৰে পৰা মেৰামতি কৰা হৈছে। ভূখণ্ডটোৱে বৃহৎ পৰিমাণৰ এলেকা হেৰুৱাইছিল যিটো এতিয়া ডুব গৈছে। ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহত যি ভূখণ্ড ৮,০৭৩ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,১১৭ বৰ্গমাইল) আছিল, সেই ভূখণ্ড এতিয়া ৭,৯৫০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,০৭০ বৰ্গমাইল) হৈছে।[12]

দ্বীপসমূহৰ স্থানীয় লোক আৰু পৰ্যটকসকলে ছুনামীৰ ফলত সৰ্বাধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও আদিবাসী লোকসকলৰ অধিকাংশই ৰক্ষা পৰিছিল কাৰণ যুগ যুগ ধৰি প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাই তেওঁলোকক বৃহৎ ভূমিকম্পৰ পিছত হোৱা বৃহৎ ঢৌৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ সঁকিয়াই দিছিল।[13]
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]]</text>
      <sha1>3wzcq2hj8xrz5fai57okcnsywqhc9hn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611592</id>
      <parentid>611591</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:44:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ */</comment>
      <origin>611592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22960" sha1="djom8dkpnrs6r52qytyn8m5f0inf1iv" xml:space="preserve">
[[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] মুঠ ৫৭২টা দ্বীপৰ এটা দ্বীপপুঞ্জ, যাৰ ভিতৰৰ ৩৭টা দ্বীপত মানুহৰ বসবাস আছে। ই ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল। 

==আদিম বাসিন্দা==
প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে প্ৰায় ২,২১০ বছৰ আগতে এই অঞ্চলত মনুহৰ বসতিৰ কথা নথিভুক্ত কৰে। কিন্তু জিনীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰপৰা দেখা গৈছে যে ৩০,০০০ বছৰ আগতে শেষ হোৱা মধ্য পুৰাপাথৰ যুগত খিলঞ্জীয়া আন্দামান লোকসকলক সম্ভৱ অন্য জনসংখ্যাৰপৰা পৃথক কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Palanichamy|first1=Malliya G.|last2=Agrawal|first2=Suraksha|last3=Yao|first3=Yong-Gang|last4=Kong|first4=Qing-Peng|last5=Sun|first5=Chang|last6=Khan|first6=Faisal|last7=Chaudhuri|first7=Tapas Kumar|last8=Zhang|first8=Ya-Ping|year=2006|title=Comment on 'Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=311|issue=5760|pages=470|doi=10.1126/science.1120176|pmid=16439647|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; সেই সময়ৰপৰা আন্দামানীসকলে ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে সুকীয়া ভূ-খণ্ডৰ গোটত বৈচিত্ৰ্য লাভ কৰিছে। 

আন এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে নিকোবৰীসকল হয়তো প্ৰায় ১৫,০০০ বছৰ আগতেই দ্বীপসমূহত উপস্থিত হৈছিল আৰু আন্দামানীসকল প্ৰায় ৬৫,০০০ বছৰ আগতে আহিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Thangaraj|first1=Kumarasamy|last2=Chaubey|first2=Gyaneshwer|last3=Kivisild|first3=Thomas|last4=Reddy|first4=Alla G.|last5=Singh|first5=Vijay Kumar|last6=Rasalkar|first6=Avinash A.|last7=Singh|first7=Lalji|year=2005|title='Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=308|issue=5724|pages=996|doi=10.1126/science.1109987|pmid=15890876|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত বিভিন্ন পটভূমিৰ লোক বসবাস কৰা যেন লাগে। ইউৰোপীয় লোকৰ সংস্পৰ্শৰ সময়লৈকে খিলঞ্জীয়া বাসিন্দাসকলে নিকোবৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজত একত্ৰিত হৈছিল, একাধিকে মন-খ্মেৰ ভাষা কয়; আৰু শ্বোম্পেন, যাৰ ভাষা অনিশ্চিত সংযোগৰ। 
দুয়োটা আন্দামানী ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন যদিও মূল ভূ-খণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰিয়া এছিয়াটিক ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। 

===মধ্যযুগীয় যুগত===
ইয়িজিং,এজন চীনা সন্ন্যাসীয়ে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত নিজৰ কিতাপত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক &quot;নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল। 
{{Cquote|বিছ দিন নৌহওঁতেই মই ফছি 佛逝 পালোঁগৈ। ছমাহ ক্ৰমান্বয়ে শব্দবিদ্যা শিকি পাৰ কৰিলোঁ। ৰজাই সমৰ্থন আগবঢ়াই মোক মলুওয়ুলৈ পঠিয়াই দিলে (এইটো এতিয়া শিলিফোছিলৈ সলনি কৰা হৈছে), য’ত মই আকৌ দুমাহ কটালোঁ আৰু তাৰ পিছত কেদাহৰফালে দিশ সলনি কৰিলোঁ। দ্বাদশ চান্দ্ৰ মাহৰ সময়ত পাল তোলা হ’ল আৰু মই ভাৰত অভিমুখে ৰজাৰ জাহাজত উঠিলোঁ। 
কেদাহৰপৰা মই দহ দিনতকৈও অধিক সময় উত্তৰ দিশলৈ গৈ নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য পালোঁ। }}

কিছুমান আৰব সূত্ৰয়ো দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰা বুলি দাবী কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে জনগোষ্ঠীসমূহে ধাতুৰ বিনিময় কৰিব পাৰে, আৰু ধাতুৰ বল্লমৰ লগতে কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰে। 

===চোল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
*লগতে চাওক: [[আন্দামানৰ তামিল]]
প্ৰথম ৰাজেন্দ্ৰ, আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক কৌশলগত নৌসেনাৰ ঘাটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি শ্ৰীৱজয়া সাম্ৰাজ্য (ইণ্ডোনেছিয়া)ৰ বিৰুদ্ধে অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। চোলসকলে দ্বীপটোক মা-নক্কাভাৰম (&quot;মহান মুকলি/উলংগ ভূমি&quot;) বুলি কয়, যিটো ১০৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ থাঞ্জাভুৰ শিলালিপিত পোৱা যায়। ইউৰোপীয় ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো প’লো]]ৱে (দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকা) এই দ্বীপটোক 'নেকুভেৰান' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল আৰু তামিল নাম নক্কাভাৰমৰ এটা অপভ্ৰংশ ৰূপৰ ফলত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক যুগত ''নিকোবৰ'' এই আধুনিক নামটো হয়তো আহিছিল।&lt;ref name=&quot;goi1908&quot;&gt;{{Cite book |author=Government of India|year=1908|title=The Andaman and Nicobar Islands: Local Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=rrwBAAAAYAAJ|publisher=Superintendent of Government Printing, Calcutta|quote=''... In the great Tanjore inscription of 1050 AD, the Andamans are mentioned under a translated name along with the Nicobars, as '''Nakkavaram''' or land of the naked people.''}}&lt;/ref&gt;

===মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
* লগতে চাওক: [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য]]

১৭ শতিকাত এই দ্বীপসমূহ মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য আৰু ইয়াৰ নৌসেনাৰ অস্থায়ী জাহাজ বন্দৰত পৰিণত হয়। আন্দামানীসকলক নিজৰ ভূ-খণ্ডৰ অধীনত তালিকাভুক্ত কৰা প্ৰথম সাম্ৰাজ্য আছিল মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=John o Mcgill |first1=inner eye |title = History of andaman and Nicobar Islands |url=https://www.go2andaman.com/andaman-nicobar-islands/history/#:~:text=The%20first%20empire%20to%20list,Empire%20(located%20in%20Indonesia/|access-date= 29 June 2023 |work=History of andaman and Nicobar Islands |date=29 June 2023}}&lt;/ref&gt; মাৰাঠা এডমিৰেল কানহোজী আংৰে দ্বীপসমূহত নৌসেনাৰ মৌলিক আধিপত্য স্থাপন কৰিছিল আৰু দ্বীপসমূহ ভাৰতৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kukreja |first1=Air Marshal Dhiraj |title=Andaman and Nicobar Islands: A security challenge for India |url=http://www.indiandefencereview.com/news/andaman-and-nicobar-islands-a-security-challenge-for-india/ |access-date=24 November 2021 |work=Indian Defence Review |date=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;

==ঔপনিৱেশিক যুগ==
===ডেনিছ শাসন===
দ্বীপসমূহত সংগঠিত ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া ১৭৫৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত ডেনিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ লোক নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত উপস্থিত হৈ বসতি কৰিবলৈ লৈছিল। ১৭৫৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক ডেনিছ উপনিৱেশ হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়, ইয়াৰ নাম প্ৰথমে নিউ ডেনমাৰ্ক,&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm|title=Provinces of British India|author=ben cahoon|publisher=Worldstatesmen.org|access-date=2013-07-08}}&lt;/ref&gt; আৰু পিছলৈ (১৭৫৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত) ফ্ৰেডেৰিক দ্বীপপুঞ্জ (ফ্ৰেডেৰিকছ’য়াৰ্নে) ৰখা হয়। ১৭৫৪–১৭৫৬ চনৰ ভিতৰত ট্ৰেংকেবাৰৰপৰা (মহাদেশীয় ডেনিছ ভাৰতত) ইহঁতক প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। মেলেৰিয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বাবে দ্বীপসমূহ বাৰে বাৰে পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল; ১৭৫৯ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলৰপৰা ১৭৬৮ চনৰ ১৯ ​​আগষ্টলৈ, ১৭৮৭ চনৰপৰা ১৮০৭/০৫, ১৮১৪ চনৰপৰা ১৮৩১ চন, ১৮৩০ চনৰপৰা ১৮৩৪ চনলৈ আৰু ক্ৰমান্বয়ে ১৮৪৮ চনৰপৰা চিৰদিনৰ বাবে।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

১৭৭৮ চনৰ ১ জুন তাৰিখৰ পৰা ১৭৮৪ চনলৈকে ডেনমাৰ্কে নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ওপৰত নিজৰ দাবী পৰিত্যাগ কৰিছে বুলি অষ্ট্ৰিয়াই ভুলকৈ ধাৰণা কৰি লৈছিল আৰু ইয়াৰ ওপৰত উপনিবেশ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰি&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|title=Chronology of Danish Colonial Settlements|last=Ramerini|first=Marco|publisher=ColonialVoyage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20050404001731/http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|archive-date=4 April 2005|url-status=dead|access-date=16 November 2010}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ নাম থেৰেচিয়া দ্বীপপুঞ্জ ৰাখিছিল।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

===ব্ৰিটিছ শাসন===
[[File:Andaman_tribals_fishing_(c._1870).jpg|alt=|left|thumb|আন্দামান জনজাতীয়সকলে মাছ ধৰা দৃশ্য(প্ৰায় ১৮৭০)]]
১৭৮৯ চনত ব্ৰিটিছে গ্ৰেট আন্দামানৰ কাষৰ চাথাম দ্বীপত নৌসেনাৰ ঘাটি আৰু দণ্ডবিধিৰ উপনিবেশ স্থাপন কৰে। সেই ঠাইতে বৰ্তমানৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ চহৰখন অৱস্থিত। দুবছৰৰ পাছত এই উপনিবেশটো গ্ৰেট আন্দামানৰ প’ৰ্ট কৰ্ণৱালিছলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় যদিও ১৭৯৬ চনত ৰোগৰ বাবে ইয়াক পৰিত্যক্ত কৰা হয়।
[[File:Cellular Jail, Andaman and Nicobar.JPG|alt=|thumb|[[চেলুলাৰ জেল]] আছিল ৰাজনৈতিক বন্দীসকলক নিৰ্বাসিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ঔপনিৱেশিক কাৰাগাৰ।]]
১৮৬৮ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাৰ ব্ৰিটেইনক বিক্ৰী কৰাৰ লগে লগে ডেনমাৰ্কৰ উপস্থিতি এই ভূখণ্ডত আনুষ্ঠানিকভাৱে শেষ হয়&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot; /&gt; যাৰ ফলত ১৮৬৯ চনত ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে।

১৮৫৮ চনত ব্ৰিটিছে পুনৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত ঔপনিৱেশ স্থাপন কৰে, যিটো অধিক স্থায়ী বুলি প্ৰমাণিত হয়। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পৰা অহা অপৰাধী দোষীসকলৰ বাবে এটা শাস্তিমূলক ঘাটি স্থাপন কৰা। কলনীটোত কুখ্যাত [[চেলুলাৰ জেল]]খনো অন্তৰ্ভুক্ত হ’ল।

১৮৭২ চনত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত এজন মুখ্য আয়ুক্তৰ অধীনত আন্দামান আৰু নিকোবাৰ দ্বীপসমূহক একত্ৰিত কৰা হয়।

==দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ==
*মূল প্ৰবন্ধ: [[জাপানৰ দখলত আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ কাৰ্যতঃ জাপানৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, মাত্ৰ নামমাত্ৰ [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ [[আৰ্জি হুকুমাতে আজাদ হিন্দ]]ৰ কৰ্তৃত্বত আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বসুৱে দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ নাম সলনি কৰি &quot;শ্বহীদ-দ্বীপ&quot; (শ্বহীদ দ্বীপ) আৰু &quot;স্বৰাজ-দ্বীপ&quot; (আত্মশাসন দ্বীপ) ৰাখিছিল। 
[[File:The_British_Occupation_of_the_Nicobar_Islands,_1945_SE5438.jpg|alt=|left|thumb|জাপানী সামৰিক প্ৰতিনিধি দলে [[ৰাজপুত ৰেজিমেণ্ট]]ৰ কমাণ্ডিং অফিচাৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল নাথু সিঙক প্ৰণাম জনায়, দ্বীপপুঞ্জসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰাৰ পিছত, ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দ।]]
ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল [[এ ডি লোগানাথন]]ক আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ নিযুক্তি দিয়া হয়। 
১৯৪৪ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ চাৰিজন আই এন এ বিষয়াৰ সৈতে— মেজৰ মনছুৰ আলী আলভি, চাব. লেফটেনেণ্ট এম ডি ইকবাল, লেফটেনেণ্ট সুবা সিং আৰু ষ্টেনোগ্ৰাফাৰ শ্ৰীনিবাসন—প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ লেম্বালাইন বিমানবন্দৰত উপস্থিত হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২১ মাৰ্চত এবাৰডিন বজাৰত গুৰুদ্বাৰাৰ ওচৰত অসামৰিক প্ৰশাসনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত কৰ্ণেল লোগানাথনে এই দায়িত্ব মেজৰ আলভিৰ হাতত অৰ্পণ কৰে আৰু প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ এৰে, পিছত তেওঁ কেতিয়াও উভতি অহা নাছিল।&lt;ref&gt;Roychowdhury, Rabin. &quot;Black Days in Andaman and Nicobar Islands&quot;, Manas, New Delhi.&lt;/ref&gt;

জাপানৰ ভাইচ এডমিৰেল হাৰা টেইজো আৰু মেজৰ জেনেৰেল টামেনোৰী সাটোৱে ১৯৪৫ চনৰ ৭ অক্টোবৰত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ জিমখানা খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক অনুষ্ঠানত ১১৬ নং ভাৰতীয় পদাতিক ব্ৰিগেডৰ অধিনায়ক ব্ৰিগেডিয়াৰ জে এ চেলমনছ আৰু ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ মুখ্য প্ৰশাসক মিষ্টাৰ নোৱেল কে পেটাৰছনৰ হাতত দীপপুঞ্জটোৰ শাসন অৰ্পণ কৰে।

==স্বাধীনতাৰ পিছৰ (১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দ – বৰ্তমানলৈ)==
ভাৰত (১৯৪৭) আৰু বাৰ্মা (১৯৪৮) উভয়ৰে স্বাধীনতাৰ সময়ত বিদায়ী ব্ৰিটিছে এই দ্বীপসমূহত সকলো এংলো-ইণ্ডিয়ান আৰু এংলো-বাৰ্মিজক পুনৰ সংস্থাপন কৰি নিজৰ জাতি গঠন কৰাৰ উদ্দেশ্য ঘোষণা কৰিছিল যদিও সেয়া কেতিয়াও বাস্তৱায়িত নহ’ল।
১৯৫০ চনত ই ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৯৫৬ চনত ইয়াক জাতিটোৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।[9]

ভাৰতে ১৯৮০ চনৰ পৰাই দ্বীপসমূহত প্ৰতিৰক্ষাৰ সুবিধাসমূহ গঢ়ি তুলিছে। বংগোপসাগৰ আৰু মালাকা জলদ্বীপত ভাৰতৰ কৌশলগত ভূমিকাত এই দ্বীপসমূহে এতিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছে।[10]

===২০০৪ চনত এছিয়ান ছুনামী===
২০০৪ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভাৰত মহাসাগৰৰ ওচৰত সাগৰৰ তলৰ ভূমিকম্পৰ পিছত ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) বিশাল ছুনামীয়ে আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ উপকূল ধ্বংস কৰে। ২০০০তকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল, ৪ হাজাৰতকৈ অধিক শিশু অনাথ হৈ পৰিছিল বা এজন পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল আৰু নূন্যতম ৪০ হাজাৰ লোকক গৃহহীন হৈ পৰিছিল। ৪৬,০০০ তকৈ অধিক লোক আহত হয়।[11] আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত নিকোবৰ দ্বীপসমূহ আছিল কাটচাল আৰু ইন্দিৰা পইণ্ট; পিছৰটো ৪.২৫ মিটাৰ (১৩.৯ ফুট) তললৈ নামি আহি আংশিকভাৱে সাগৰত ডুব গৈছিল। ইন্দিৰা পইণ্টৰ লাইটহাউচটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও তাৰ পিছৰে পৰা মেৰামতি কৰা হৈছে। ভূখণ্ডটোৱে বৃহৎ পৰিমাণৰ এলেকা হেৰুৱাইছিল যিটো এতিয়া ডুব গৈছে। ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহত যি ভূখণ্ড ৮,০৭৩ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,১১৭ বৰ্গমাইল) আছিল, সেই ভূখণ্ড এতিয়া ৭,৯৫০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,০৭০ বৰ্গমাইল) হৈছে।[12]

দ্বীপসমূহৰ স্থানীয় লোক আৰু পৰ্যটকসকলে ছুনামীৰ ফলত সৰ্বাধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও আদিবাসী লোকসকলৰ অধিকাংশই ৰক্ষা পৰিছিল কাৰণ যুগ যুগ ধৰি প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাই তেওঁলোকক বৃহৎ ভূমিকম্পৰ পিছত হোৱা বৃহৎ ঢৌৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ সঁকিয়াই দিছিল।[13]
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]]</text>
      <sha1>djom8dkpnrs6r52qytyn8m5f0inf1iv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611593</id>
      <parentid>611592</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:45:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* স্বাধীনতাৰ পিছৰ (১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দ – বৰ্তমানলৈ) */</comment>
      <origin>611593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23472" sha1="2a3094c97uwtmy6exnvi6320zrk37ep" xml:space="preserve">
[[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] মুঠ ৫৭২টা দ্বীপৰ এটা দ্বীপপুঞ্জ, যাৰ ভিতৰৰ ৩৭টা দ্বীপত মানুহৰ বসবাস আছে। ই ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল। 

==আদিম বাসিন্দা==
প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে প্ৰায় ২,২১০ বছৰ আগতে এই অঞ্চলত মনুহৰ বসতিৰ কথা নথিভুক্ত কৰে। কিন্তু জিনীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰপৰা দেখা গৈছে যে ৩০,০০০ বছৰ আগতে শেষ হোৱা মধ্য পুৰাপাথৰ যুগত খিলঞ্জীয়া আন্দামান লোকসকলক সম্ভৱ অন্য জনসংখ্যাৰপৰা পৃথক কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Palanichamy|first1=Malliya G.|last2=Agrawal|first2=Suraksha|last3=Yao|first3=Yong-Gang|last4=Kong|first4=Qing-Peng|last5=Sun|first5=Chang|last6=Khan|first6=Faisal|last7=Chaudhuri|first7=Tapas Kumar|last8=Zhang|first8=Ya-Ping|year=2006|title=Comment on 'Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=311|issue=5760|pages=470|doi=10.1126/science.1120176|pmid=16439647|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; সেই সময়ৰপৰা আন্দামানীসকলে ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে সুকীয়া ভূ-খণ্ডৰ গোটত বৈচিত্ৰ্য লাভ কৰিছে। 

আন এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে নিকোবৰীসকল হয়তো প্ৰায় ১৫,০০০ বছৰ আগতেই দ্বীপসমূহত উপস্থিত হৈছিল আৰু আন্দামানীসকল প্ৰায় ৬৫,০০০ বছৰ আগতে আহিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Thangaraj|first1=Kumarasamy|last2=Chaubey|first2=Gyaneshwer|last3=Kivisild|first3=Thomas|last4=Reddy|first4=Alla G.|last5=Singh|first5=Vijay Kumar|last6=Rasalkar|first6=Avinash A.|last7=Singh|first7=Lalji|year=2005|title='Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=308|issue=5724|pages=996|doi=10.1126/science.1109987|pmid=15890876|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত বিভিন্ন পটভূমিৰ লোক বসবাস কৰা যেন লাগে। ইউৰোপীয় লোকৰ সংস্পৰ্শৰ সময়লৈকে খিলঞ্জীয়া বাসিন্দাসকলে নিকোবৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজত একত্ৰিত হৈছিল, একাধিকে মন-খ্মেৰ ভাষা কয়; আৰু শ্বোম্পেন, যাৰ ভাষা অনিশ্চিত সংযোগৰ। 
দুয়োটা আন্দামানী ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন যদিও মূল ভূ-খণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰিয়া এছিয়াটিক ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। 

===মধ্যযুগীয় যুগত===
ইয়িজিং,এজন চীনা সন্ন্যাসীয়ে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত নিজৰ কিতাপত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক &quot;নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল। 
{{Cquote|বিছ দিন নৌহওঁতেই মই ফছি 佛逝 পালোঁগৈ। ছমাহ ক্ৰমান্বয়ে শব্দবিদ্যা শিকি পাৰ কৰিলোঁ। ৰজাই সমৰ্থন আগবঢ়াই মোক মলুওয়ুলৈ পঠিয়াই দিলে (এইটো এতিয়া শিলিফোছিলৈ সলনি কৰা হৈছে), য’ত মই আকৌ দুমাহ কটালোঁ আৰু তাৰ পিছত কেদাহৰফালে দিশ সলনি কৰিলোঁ। দ্বাদশ চান্দ্ৰ মাহৰ সময়ত পাল তোলা হ’ল আৰু মই ভাৰত অভিমুখে ৰজাৰ জাহাজত উঠিলোঁ। 
কেদাহৰপৰা মই দহ দিনতকৈও অধিক সময় উত্তৰ দিশলৈ গৈ নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য পালোঁ। }}

কিছুমান আৰব সূত্ৰয়ো দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰা বুলি দাবী কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে জনগোষ্ঠীসমূহে ধাতুৰ বিনিময় কৰিব পাৰে, আৰু ধাতুৰ বল্লমৰ লগতে কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰে। 

===চোল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
*লগতে চাওক: [[আন্দামানৰ তামিল]]
প্ৰথম ৰাজেন্দ্ৰ, আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক কৌশলগত নৌসেনাৰ ঘাটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি শ্ৰীৱজয়া সাম্ৰাজ্য (ইণ্ডোনেছিয়া)ৰ বিৰুদ্ধে অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। চোলসকলে দ্বীপটোক মা-নক্কাভাৰম (&quot;মহান মুকলি/উলংগ ভূমি&quot;) বুলি কয়, যিটো ১০৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ থাঞ্জাভুৰ শিলালিপিত পোৱা যায়। ইউৰোপীয় ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো প’লো]]ৱে (দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকা) এই দ্বীপটোক 'নেকুভেৰান' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল আৰু তামিল নাম নক্কাভাৰমৰ এটা অপভ্ৰংশ ৰূপৰ ফলত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক যুগত ''নিকোবৰ'' এই আধুনিক নামটো হয়তো আহিছিল।&lt;ref name=&quot;goi1908&quot;&gt;{{Cite book |author=Government of India|year=1908|title=The Andaman and Nicobar Islands: Local Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=rrwBAAAAYAAJ|publisher=Superintendent of Government Printing, Calcutta|quote=''... In the great Tanjore inscription of 1050 AD, the Andamans are mentioned under a translated name along with the Nicobars, as '''Nakkavaram''' or land of the naked people.''}}&lt;/ref&gt;

===মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
* লগতে চাওক: [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য]]

১৭ শতিকাত এই দ্বীপসমূহ মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য আৰু ইয়াৰ নৌসেনাৰ অস্থায়ী জাহাজ বন্দৰত পৰিণত হয়। আন্দামানীসকলক নিজৰ ভূ-খণ্ডৰ অধীনত তালিকাভুক্ত কৰা প্ৰথম সাম্ৰাজ্য আছিল মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=John o Mcgill |first1=inner eye |title = History of andaman and Nicobar Islands |url=https://www.go2andaman.com/andaman-nicobar-islands/history/#:~:text=The%20first%20empire%20to%20list,Empire%20(located%20in%20Indonesia/|access-date= 29 June 2023 |work=History of andaman and Nicobar Islands |date=29 June 2023}}&lt;/ref&gt; মাৰাঠা এডমিৰেল কানহোজী আংৰে দ্বীপসমূহত নৌসেনাৰ মৌলিক আধিপত্য স্থাপন কৰিছিল আৰু দ্বীপসমূহ ভাৰতৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kukreja |first1=Air Marshal Dhiraj |title=Andaman and Nicobar Islands: A security challenge for India |url=http://www.indiandefencereview.com/news/andaman-and-nicobar-islands-a-security-challenge-for-india/ |access-date=24 November 2021 |work=Indian Defence Review |date=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;

==ঔপনিৱেশিক যুগ==
===ডেনিছ শাসন===
দ্বীপসমূহত সংগঠিত ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া ১৭৫৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত ডেনিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ লোক নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত উপস্থিত হৈ বসতি কৰিবলৈ লৈছিল। ১৭৫৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক ডেনিছ উপনিৱেশ হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়, ইয়াৰ নাম প্ৰথমে নিউ ডেনমাৰ্ক,&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm|title=Provinces of British India|author=ben cahoon|publisher=Worldstatesmen.org|access-date=2013-07-08}}&lt;/ref&gt; আৰু পিছলৈ (১৭৫৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত) ফ্ৰেডেৰিক দ্বীপপুঞ্জ (ফ্ৰেডেৰিকছ’য়াৰ্নে) ৰখা হয়। ১৭৫৪–১৭৫৬ চনৰ ভিতৰত ট্ৰেংকেবাৰৰপৰা (মহাদেশীয় ডেনিছ ভাৰতত) ইহঁতক প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। মেলেৰিয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বাবে দ্বীপসমূহ বাৰে বাৰে পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল; ১৭৫৯ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলৰপৰা ১৭৬৮ চনৰ ১৯ ​​আগষ্টলৈ, ১৭৮৭ চনৰপৰা ১৮০৭/০৫, ১৮১৪ চনৰপৰা ১৮৩১ চন, ১৮৩০ চনৰপৰা ১৮৩৪ চনলৈ আৰু ক্ৰমান্বয়ে ১৮৪৮ চনৰপৰা চিৰদিনৰ বাবে।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

১৭৭৮ চনৰ ১ জুন তাৰিখৰ পৰা ১৭৮৪ চনলৈকে ডেনমাৰ্কে নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ওপৰত নিজৰ দাবী পৰিত্যাগ কৰিছে বুলি অষ্ট্ৰিয়াই ভুলকৈ ধাৰণা কৰি লৈছিল আৰু ইয়াৰ ওপৰত উপনিবেশ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰি&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|title=Chronology of Danish Colonial Settlements|last=Ramerini|first=Marco|publisher=ColonialVoyage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20050404001731/http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|archive-date=4 April 2005|url-status=dead|access-date=16 November 2010}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ নাম থেৰেচিয়া দ্বীপপুঞ্জ ৰাখিছিল।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

===ব্ৰিটিছ শাসন===
[[File:Andaman_tribals_fishing_(c._1870).jpg|alt=|left|thumb|আন্দামান জনজাতীয়সকলে মাছ ধৰা দৃশ্য(প্ৰায় ১৮৭০)]]
১৭৮৯ চনত ব্ৰিটিছে গ্ৰেট আন্দামানৰ কাষৰ চাথাম দ্বীপত নৌসেনাৰ ঘাটি আৰু দণ্ডবিধিৰ উপনিবেশ স্থাপন কৰে। সেই ঠাইতে বৰ্তমানৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ চহৰখন অৱস্থিত। দুবছৰৰ পাছত এই উপনিবেশটো গ্ৰেট আন্দামানৰ প’ৰ্ট কৰ্ণৱালিছলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় যদিও ১৭৯৬ চনত ৰোগৰ বাবে ইয়াক পৰিত্যক্ত কৰা হয়।
[[File:Cellular Jail, Andaman and Nicobar.JPG|alt=|thumb|[[চেলুলাৰ জেল]] আছিল ৰাজনৈতিক বন্দীসকলক নিৰ্বাসিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ঔপনিৱেশিক কাৰাগাৰ।]]
১৮৬৮ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাৰ ব্ৰিটেইনক বিক্ৰী কৰাৰ লগে লগে ডেনমাৰ্কৰ উপস্থিতি এই ভূখণ্ডত আনুষ্ঠানিকভাৱে শেষ হয়&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot; /&gt; যাৰ ফলত ১৮৬৯ চনত ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে।

১৮৫৮ চনত ব্ৰিটিছে পুনৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত ঔপনিৱেশ স্থাপন কৰে, যিটো অধিক স্থায়ী বুলি প্ৰমাণিত হয়। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পৰা অহা অপৰাধী দোষীসকলৰ বাবে এটা শাস্তিমূলক ঘাটি স্থাপন কৰা। কলনীটোত কুখ্যাত [[চেলুলাৰ জেল]]খনো অন্তৰ্ভুক্ত হ’ল।

১৮৭২ চনত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত এজন মুখ্য আয়ুক্তৰ অধীনত আন্দামান আৰু নিকোবাৰ দ্বীপসমূহক একত্ৰিত কৰা হয়।

==দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ==
*মূল প্ৰবন্ধ: [[জাপানৰ দখলত আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ কাৰ্যতঃ জাপানৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, মাত্ৰ নামমাত্ৰ [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ [[আৰ্জি হুকুমাতে আজাদ হিন্দ]]ৰ কৰ্তৃত্বত আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বসুৱে দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ নাম সলনি কৰি &quot;শ্বহীদ-দ্বীপ&quot; (শ্বহীদ দ্বীপ) আৰু &quot;স্বৰাজ-দ্বীপ&quot; (আত্মশাসন দ্বীপ) ৰাখিছিল। 
[[File:The_British_Occupation_of_the_Nicobar_Islands,_1945_SE5438.jpg|alt=|left|thumb|জাপানী সামৰিক প্ৰতিনিধি দলে [[ৰাজপুত ৰেজিমেণ্ট]]ৰ কমাণ্ডিং অফিচাৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল নাথু সিঙক প্ৰণাম জনায়, দ্বীপপুঞ্জসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰাৰ পিছত, ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দ।]]
ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল [[এ ডি লোগানাথন]]ক আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ নিযুক্তি দিয়া হয়। 
১৯৪৪ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ চাৰিজন আই এন এ বিষয়াৰ সৈতে— মেজৰ মনছুৰ আলী আলভি, চাব. লেফটেনেণ্ট এম ডি ইকবাল, লেফটেনেণ্ট সুবা সিং আৰু ষ্টেনোগ্ৰাফাৰ শ্ৰীনিবাসন—প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ লেম্বালাইন বিমানবন্দৰত উপস্থিত হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২১ মাৰ্চত এবাৰডিন বজাৰত গুৰুদ্বাৰাৰ ওচৰত অসামৰিক প্ৰশাসনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত কৰ্ণেল লোগানাথনে এই দায়িত্ব মেজৰ আলভিৰ হাতত অৰ্পণ কৰে আৰু প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ এৰে, পিছত তেওঁ কেতিয়াও উভতি অহা নাছিল।&lt;ref&gt;Roychowdhury, Rabin. &quot;Black Days in Andaman and Nicobar Islands&quot;, Manas, New Delhi.&lt;/ref&gt;

জাপানৰ ভাইচ এডমিৰেল হাৰা টেইজো আৰু মেজৰ জেনেৰেল টামেনোৰী সাটোৱে ১৯৪৫ চনৰ ৭ অক্টোবৰত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ জিমখানা খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক অনুষ্ঠানত ১১৬ নং ভাৰতীয় পদাতিক ব্ৰিগেডৰ অধিনায়ক ব্ৰিগেডিয়াৰ জে এ চেলমনছ আৰু ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ মুখ্য প্ৰশাসক মিষ্টাৰ নোৱেল কে পেটাৰছনৰ হাতত দীপপুঞ্জটোৰ শাসন অৰ্পণ কৰে।

==স্বাধীনতাৰ পিছৰ (১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দ – বৰ্তমানলৈ)==
ভাৰত (১৯৪৭) আৰু বাৰ্মা (১৯৪৮) উভয়ৰে স্বাধীনতাৰ সময়ত বিদায়ী ব্ৰিটিছে এই দ্বীপসমূহত সকলো এংলো-ইণ্ডিয়ান আৰু এংলো-বাৰ্মিজক পুনৰ সংস্থাপন কৰি নিজৰ জাতি গঠন কৰাৰ উদ্দেশ্য ঘোষণা কৰিছিল যদিও সেয়া কেতিয়াও বাস্তৱায়িত নহ’ল।
১৯৫০ চনত ই ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৯৫৬ চনত ইয়াক জাতিটোৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Planning Commission Report&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ujf2N5O4iKgC|title=Andaman and Nicobar Islands Development Report|author=Planning Commission of India|publisher=Academic Foundation|year=2008|isbn=978-81-7188-652-4|edition=illustrated|series=State Development Report series|access-date=12 March 2011}}&lt;/ref&gt;

ভাৰতে ১৯৮০ চনৰ পৰাই দ্বীপসমূহত প্ৰতিৰক্ষাৰ সুবিধাসমূহ গঢ়ি তুলিছে। বংগোপসাগৰ আৰু মালাকা জলদ্বীপত ভাৰতৰ কৌশলগত ভূমিকাত এই দ্বীপসমূহে এতিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.academia.edu/7716140|title=India's Defence Strategy and the India-ASEAN Relationship. Retrieved 24 August 2014|author=David Brewster}}&lt;/ref&gt;

===২০০৪ চনত এছিয়ান ছুনামী===
২০০৪ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভাৰত মহাসাগৰৰ ওচৰত সাগৰৰ তলৰ ভূমিকম্পৰ পিছত ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) বিশাল ছুনামীয়ে আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ উপকূল ধ্বংস কৰে। ২০০০তকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল, ৪ হাজাৰতকৈ অধিক শিশু অনাথ হৈ পৰিছিল বা এজন পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল আৰু নূন্যতম ৪০ হাজাৰ লোকক গৃহহীন হৈ পৰিছিল। ৪৬,০০০ তকৈ অধিক লোক আহত হয়।[11] আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত নিকোবৰ দ্বীপসমূহ আছিল কাটচাল আৰু ইন্দিৰা পইণ্ট; পিছৰটো ৪.২৫ মিটাৰ (১৩.৯ ফুট) তললৈ নামি আহি আংশিকভাৱে সাগৰত ডুব গৈছিল। ইন্দিৰা পইণ্টৰ লাইটহাউচটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও তাৰ পিছৰে পৰা মেৰামতি কৰা হৈছে। ভূখণ্ডটোৱে বৃহৎ পৰিমাণৰ এলেকা হেৰুৱাইছিল যিটো এতিয়া ডুব গৈছে। ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহত যি ভূখণ্ড ৮,০৭৩ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,১১৭ বৰ্গমাইল) আছিল, সেই ভূখণ্ড এতিয়া ৭,৯৫০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,০৭০ বৰ্গমাইল) হৈছে।[12]

দ্বীপসমূহৰ স্থানীয় লোক আৰু পৰ্যটকসকলে ছুনামীৰ ফলত সৰ্বাধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও আদিবাসী লোকসকলৰ অধিকাংশই ৰক্ষা পৰিছিল কাৰণ যুগ যুগ ধৰি প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাই তেওঁলোকক বৃহৎ ভূমিকম্পৰ পিছত হোৱা বৃহৎ ঢৌৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ সঁকিয়াই দিছিল।[13]

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]]</text>
      <sha1>2a3094c97uwtmy6exnvi6320zrk37ep</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611594</id>
      <parentid>611593</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:46:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ২০০৪ চনত এছিয়ান ছুনামী */</comment>
      <origin>611594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24222" sha1="l56ltv0073u54vgvlhyld658jmgyvq3" xml:space="preserve">
[[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] মুঠ ৫৭২টা দ্বীপৰ এটা দ্বীপপুঞ্জ, যাৰ ভিতৰৰ ৩৭টা দ্বীপত মানুহৰ বসবাস আছে। ই ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল। 

==আদিম বাসিন্দা==
প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে প্ৰায় ২,২১০ বছৰ আগতে এই অঞ্চলত মনুহৰ বসতিৰ কথা নথিভুক্ত কৰে। কিন্তু জিনীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰপৰা দেখা গৈছে যে ৩০,০০০ বছৰ আগতে শেষ হোৱা মধ্য পুৰাপাথৰ যুগত খিলঞ্জীয়া আন্দামান লোকসকলক সম্ভৱ অন্য জনসংখ্যাৰপৰা পৃথক কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Palanichamy|first1=Malliya G.|last2=Agrawal|first2=Suraksha|last3=Yao|first3=Yong-Gang|last4=Kong|first4=Qing-Peng|last5=Sun|first5=Chang|last6=Khan|first6=Faisal|last7=Chaudhuri|first7=Tapas Kumar|last8=Zhang|first8=Ya-Ping|year=2006|title=Comment on 'Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=311|issue=5760|pages=470|doi=10.1126/science.1120176|pmid=16439647|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; সেই সময়ৰপৰা আন্দামানীসকলে ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে সুকীয়া ভূ-খণ্ডৰ গোটত বৈচিত্ৰ্য লাভ কৰিছে। 

আন এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে নিকোবৰীসকল হয়তো প্ৰায় ১৫,০০০ বছৰ আগতেই দ্বীপসমূহত উপস্থিত হৈছিল আৰু আন্দামানীসকল প্ৰায় ৬৫,০০০ বছৰ আগতে আহিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Thangaraj|first1=Kumarasamy|last2=Chaubey|first2=Gyaneshwer|last3=Kivisild|first3=Thomas|last4=Reddy|first4=Alla G.|last5=Singh|first5=Vijay Kumar|last6=Rasalkar|first6=Avinash A.|last7=Singh|first7=Lalji|year=2005|title='Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=308|issue=5724|pages=996|doi=10.1126/science.1109987|pmid=15890876|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত বিভিন্ন পটভূমিৰ লোক বসবাস কৰা যেন লাগে। ইউৰোপীয় লোকৰ সংস্পৰ্শৰ সময়লৈকে খিলঞ্জীয়া বাসিন্দাসকলে নিকোবৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজত একত্ৰিত হৈছিল, একাধিকে মন-খ্মেৰ ভাষা কয়; আৰু শ্বোম্পেন, যাৰ ভাষা অনিশ্চিত সংযোগৰ। 
দুয়োটা আন্দামানী ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন যদিও মূল ভূ-খণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰিয়া এছিয়াটিক ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। 

===মধ্যযুগীয় যুগত===
ইয়িজিং,এজন চীনা সন্ন্যাসীয়ে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত নিজৰ কিতাপত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক &quot;নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল। 
{{Cquote|বিছ দিন নৌহওঁতেই মই ফছি 佛逝 পালোঁগৈ। ছমাহ ক্ৰমান্বয়ে শব্দবিদ্যা শিকি পাৰ কৰিলোঁ। ৰজাই সমৰ্থন আগবঢ়াই মোক মলুওয়ুলৈ পঠিয়াই দিলে (এইটো এতিয়া শিলিফোছিলৈ সলনি কৰা হৈছে), য’ত মই আকৌ দুমাহ কটালোঁ আৰু তাৰ পিছত কেদাহৰফালে দিশ সলনি কৰিলোঁ। দ্বাদশ চান্দ্ৰ মাহৰ সময়ত পাল তোলা হ’ল আৰু মই ভাৰত অভিমুখে ৰজাৰ জাহাজত উঠিলোঁ। 
কেদাহৰপৰা মই দহ দিনতকৈও অধিক সময় উত্তৰ দিশলৈ গৈ নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য পালোঁ। }}

কিছুমান আৰব সূত্ৰয়ো দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰা বুলি দাবী কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে জনগোষ্ঠীসমূহে ধাতুৰ বিনিময় কৰিব পাৰে, আৰু ধাতুৰ বল্লমৰ লগতে কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰে। 

===চোল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
*লগতে চাওক: [[আন্দামানৰ তামিল]]
প্ৰথম ৰাজেন্দ্ৰ, আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক কৌশলগত নৌসেনাৰ ঘাটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি শ্ৰীৱজয়া সাম্ৰাজ্য (ইণ্ডোনেছিয়া)ৰ বিৰুদ্ধে অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। চোলসকলে দ্বীপটোক মা-নক্কাভাৰম (&quot;মহান মুকলি/উলংগ ভূমি&quot;) বুলি কয়, যিটো ১০৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ থাঞ্জাভুৰ শিলালিপিত পোৱা যায়। ইউৰোপীয় ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো প’লো]]ৱে (দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকা) এই দ্বীপটোক 'নেকুভেৰান' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল আৰু তামিল নাম নক্কাভাৰমৰ এটা অপভ্ৰংশ ৰূপৰ ফলত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক যুগত ''নিকোবৰ'' এই আধুনিক নামটো হয়তো আহিছিল।&lt;ref name=&quot;goi1908&quot;&gt;{{Cite book |author=Government of India|year=1908|title=The Andaman and Nicobar Islands: Local Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=rrwBAAAAYAAJ|publisher=Superintendent of Government Printing, Calcutta|quote=''... In the great Tanjore inscription of 1050 AD, the Andamans are mentioned under a translated name along with the Nicobars, as '''Nakkavaram''' or land of the naked people.''}}&lt;/ref&gt;

===মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
* লগতে চাওক: [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য]]

১৭ শতিকাত এই দ্বীপসমূহ মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য আৰু ইয়াৰ নৌসেনাৰ অস্থায়ী জাহাজ বন্দৰত পৰিণত হয়। আন্দামানীসকলক নিজৰ ভূ-খণ্ডৰ অধীনত তালিকাভুক্ত কৰা প্ৰথম সাম্ৰাজ্য আছিল মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=John o Mcgill |first1=inner eye |title = History of andaman and Nicobar Islands |url=https://www.go2andaman.com/andaman-nicobar-islands/history/#:~:text=The%20first%20empire%20to%20list,Empire%20(located%20in%20Indonesia/|access-date= 29 June 2023 |work=History of andaman and Nicobar Islands |date=29 June 2023}}&lt;/ref&gt; মাৰাঠা এডমিৰেল কানহোজী আংৰে দ্বীপসমূহত নৌসেনাৰ মৌলিক আধিপত্য স্থাপন কৰিছিল আৰু দ্বীপসমূহ ভাৰতৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kukreja |first1=Air Marshal Dhiraj |title=Andaman and Nicobar Islands: A security challenge for India |url=http://www.indiandefencereview.com/news/andaman-and-nicobar-islands-a-security-challenge-for-india/ |access-date=24 November 2021 |work=Indian Defence Review |date=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;

==ঔপনিৱেশিক যুগ==
===ডেনিছ শাসন===
দ্বীপসমূহত সংগঠিত ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া ১৭৫৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত ডেনিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ লোক নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত উপস্থিত হৈ বসতি কৰিবলৈ লৈছিল। ১৭৫৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক ডেনিছ উপনিৱেশ হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়, ইয়াৰ নাম প্ৰথমে নিউ ডেনমাৰ্ক,&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm|title=Provinces of British India|author=ben cahoon|publisher=Worldstatesmen.org|access-date=2013-07-08}}&lt;/ref&gt; আৰু পিছলৈ (১৭৫৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত) ফ্ৰেডেৰিক দ্বীপপুঞ্জ (ফ্ৰেডেৰিকছ’য়াৰ্নে) ৰখা হয়। ১৭৫৪–১৭৫৬ চনৰ ভিতৰত ট্ৰেংকেবাৰৰপৰা (মহাদেশীয় ডেনিছ ভাৰতত) ইহঁতক প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। মেলেৰিয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বাবে দ্বীপসমূহ বাৰে বাৰে পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল; ১৭৫৯ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলৰপৰা ১৭৬৮ চনৰ ১৯ ​​আগষ্টলৈ, ১৭৮৭ চনৰপৰা ১৮০৭/০৫, ১৮১৪ চনৰপৰা ১৮৩১ চন, ১৮৩০ চনৰপৰা ১৮৩৪ চনলৈ আৰু ক্ৰমান্বয়ে ১৮৪৮ চনৰপৰা চিৰদিনৰ বাবে।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

১৭৭৮ চনৰ ১ জুন তাৰিখৰ পৰা ১৭৮৪ চনলৈকে ডেনমাৰ্কে নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ওপৰত নিজৰ দাবী পৰিত্যাগ কৰিছে বুলি অষ্ট্ৰিয়াই ভুলকৈ ধাৰণা কৰি লৈছিল আৰু ইয়াৰ ওপৰত উপনিবেশ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰি&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|title=Chronology of Danish Colonial Settlements|last=Ramerini|first=Marco|publisher=ColonialVoyage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20050404001731/http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|archive-date=4 April 2005|url-status=dead|access-date=16 November 2010}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ নাম থেৰেচিয়া দ্বীপপুঞ্জ ৰাখিছিল।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

===ব্ৰিটিছ শাসন===
[[File:Andaman_tribals_fishing_(c._1870).jpg|alt=|left|thumb|আন্দামান জনজাতীয়সকলে মাছ ধৰা দৃশ্য(প্ৰায় ১৮৭০)]]
১৭৮৯ চনত ব্ৰিটিছে গ্ৰেট আন্দামানৰ কাষৰ চাথাম দ্বীপত নৌসেনাৰ ঘাটি আৰু দণ্ডবিধিৰ উপনিবেশ স্থাপন কৰে। সেই ঠাইতে বৰ্তমানৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ চহৰখন অৱস্থিত। দুবছৰৰ পাছত এই উপনিবেশটো গ্ৰেট আন্দামানৰ প’ৰ্ট কৰ্ণৱালিছলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় যদিও ১৭৯৬ চনত ৰোগৰ বাবে ইয়াক পৰিত্যক্ত কৰা হয়।
[[File:Cellular Jail, Andaman and Nicobar.JPG|alt=|thumb|[[চেলুলাৰ জেল]] আছিল ৰাজনৈতিক বন্দীসকলক নিৰ্বাসিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ঔপনিৱেশিক কাৰাগাৰ।]]
১৮৬৮ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাৰ ব্ৰিটেইনক বিক্ৰী কৰাৰ লগে লগে ডেনমাৰ্কৰ উপস্থিতি এই ভূখণ্ডত আনুষ্ঠানিকভাৱে শেষ হয়&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot; /&gt; যাৰ ফলত ১৮৬৯ চনত ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে।

১৮৫৮ চনত ব্ৰিটিছে পুনৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত ঔপনিৱেশ স্থাপন কৰে, যিটো অধিক স্থায়ী বুলি প্ৰমাণিত হয়। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পৰা অহা অপৰাধী দোষীসকলৰ বাবে এটা শাস্তিমূলক ঘাটি স্থাপন কৰা। কলনীটোত কুখ্যাত [[চেলুলাৰ জেল]]খনো অন্তৰ্ভুক্ত হ’ল।

১৮৭২ চনত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত এজন মুখ্য আয়ুক্তৰ অধীনত আন্দামান আৰু নিকোবাৰ দ্বীপসমূহক একত্ৰিত কৰা হয়।

==দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ==
*মূল প্ৰবন্ধ: [[জাপানৰ দখলত আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ কাৰ্যতঃ জাপানৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, মাত্ৰ নামমাত্ৰ [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ [[আৰ্জি হুকুমাতে আজাদ হিন্দ]]ৰ কৰ্তৃত্বত আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বসুৱে দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ নাম সলনি কৰি &quot;শ্বহীদ-দ্বীপ&quot; (শ্বহীদ দ্বীপ) আৰু &quot;স্বৰাজ-দ্বীপ&quot; (আত্মশাসন দ্বীপ) ৰাখিছিল। 
[[File:The_British_Occupation_of_the_Nicobar_Islands,_1945_SE5438.jpg|alt=|left|thumb|জাপানী সামৰিক প্ৰতিনিধি দলে [[ৰাজপুত ৰেজিমেণ্ট]]ৰ কমাণ্ডিং অফিচাৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল নাথু সিঙক প্ৰণাম জনায়, দ্বীপপুঞ্জসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰাৰ পিছত, ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দ।]]
ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল [[এ ডি লোগানাথন]]ক আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ নিযুক্তি দিয়া হয়। 
১৯৪৪ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ চাৰিজন আই এন এ বিষয়াৰ সৈতে— মেজৰ মনছুৰ আলী আলভি, চাব. লেফটেনেণ্ট এম ডি ইকবাল, লেফটেনেণ্ট সুবা সিং আৰু ষ্টেনোগ্ৰাফাৰ শ্ৰীনিবাসন—প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ লেম্বালাইন বিমানবন্দৰত উপস্থিত হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২১ মাৰ্চত এবাৰডিন বজাৰত গুৰুদ্বাৰাৰ ওচৰত অসামৰিক প্ৰশাসনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত কৰ্ণেল লোগানাথনে এই দায়িত্ব মেজৰ আলভিৰ হাতত অৰ্পণ কৰে আৰু প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ এৰে, পিছত তেওঁ কেতিয়াও উভতি অহা নাছিল।&lt;ref&gt;Roychowdhury, Rabin. &quot;Black Days in Andaman and Nicobar Islands&quot;, Manas, New Delhi.&lt;/ref&gt;

জাপানৰ ভাইচ এডমিৰেল হাৰা টেইজো আৰু মেজৰ জেনেৰেল টামেনোৰী সাটোৱে ১৯৪৫ চনৰ ৭ অক্টোবৰত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ জিমখানা খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক অনুষ্ঠানত ১১৬ নং ভাৰতীয় পদাতিক ব্ৰিগেডৰ অধিনায়ক ব্ৰিগেডিয়াৰ জে এ চেলমনছ আৰু ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ মুখ্য প্ৰশাসক মিষ্টাৰ নোৱেল কে পেটাৰছনৰ হাতত দীপপুঞ্জটোৰ শাসন অৰ্পণ কৰে।

==স্বাধীনতাৰ পিছৰ (১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দ – বৰ্তমানলৈ)==
ভাৰত (১৯৪৭) আৰু বাৰ্মা (১৯৪৮) উভয়ৰে স্বাধীনতাৰ সময়ত বিদায়ী ব্ৰিটিছে এই দ্বীপসমূহত সকলো এংলো-ইণ্ডিয়ান আৰু এংলো-বাৰ্মিজক পুনৰ সংস্থাপন কৰি নিজৰ জাতি গঠন কৰাৰ উদ্দেশ্য ঘোষণা কৰিছিল যদিও সেয়া কেতিয়াও বাস্তৱায়িত নহ’ল।
১৯৫০ চনত ই ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৯৫৬ চনত ইয়াক জাতিটোৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Planning Commission Report&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ujf2N5O4iKgC|title=Andaman and Nicobar Islands Development Report|author=Planning Commission of India|publisher=Academic Foundation|year=2008|isbn=978-81-7188-652-4|edition=illustrated|series=State Development Report series|access-date=12 March 2011}}&lt;/ref&gt;

ভাৰতে ১৯৮০ চনৰ পৰাই দ্বীপসমূহত প্ৰতিৰক্ষাৰ সুবিধাসমূহ গঢ়ি তুলিছে। বংগোপসাগৰ আৰু মালাকা জলদ্বীপত ভাৰতৰ কৌশলগত ভূমিকাত এই দ্বীপসমূহে এতিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.academia.edu/7716140|title=India's Defence Strategy and the India-ASEAN Relationship. Retrieved 24 August 2014|author=David Brewster}}&lt;/ref&gt;

===২০০৪ চনত এছিয়ান ছুনামী===
২০০৪ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভাৰত মহাসাগৰৰ ওচৰত সাগৰৰ তলৰ ভূমিকম্পৰ পিছত ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) বিশাল ছুনামীয়ে আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ উপকূল ধ্বংস কৰে। ২০০০তকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল, ৪ হাজাৰতকৈ অধিক শিশু অনাথ হৈ পৰিছিল বা এজন পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল আৰু নূন্যতম ৪০ হাজাৰ লোকক গৃহহীন হৈ পৰিছিল। ৪৬,০০০ তকৈ অধিক লোক আহত হয়।&lt;ref name=&quot;TCLEE 30&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.asce.org/Product.aspx?id=2147486137&amp;productid=5511|title=Sumatra-Andaman Islands Earthquake and Tsunami of December 6, 2004: Lifeline Performance|publisher=ASCE, Technical Council on Lifeline Earthquake Engineering|year=2007|isbn=9780784409510|editor=Carl Strand and John Masek|location=Reston, VA|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024115815/http://www.asce.org/Product.aspx?id=2147486137&amp;productid=5511|archive-date=24 October 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত নিকোবৰ দ্বীপসমূহ আছিল কাটচাল আৰু ইন্দিৰা পইণ্ট; পিছৰটো ৪.২৫ মিটাৰ (১৩.৯ ফুট) তললৈ নামি আহি আংশিকভাৱে সাগৰত ডুব গৈছিল। ইন্দিৰা পইণ্টৰ লাইটহাউচটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও তাৰ পিছৰে পৰা মেৰামতি কৰা হৈছে। ভূখণ্ডটোৱে বৃহৎ পৰিমাণৰ এলেকা হেৰুৱাইছিল যিটো এতিয়া ডুব গৈছে। ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহত যি ভূখণ্ড ৮,০৭৩ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,১১৭ বৰ্গমাইল) আছিল, সেই ভূখণ্ড এতিয়া ৭,৯৫০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,০৭০ বৰ্গমাইল) হৈছে।&lt;ref&gt;[[Effect of the 2004 Indian Ocean earthquake on India]]&lt;/ref&gt;

দ্বীপসমূহৰ স্থানীয় লোক আৰু পৰ্যটকসকলে ছুনামীৰ ফলত সৰ্বাধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও আদিবাসী লোকসকলৰ অধিকাংশই ৰক্ষা পৰিছিল কাৰণ যুগ যুগ ধৰি প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাই তেওঁলোকক বৃহৎ ভূমিকম্পৰ পিছত হোৱা বৃহৎ ঢৌৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ সঁকিয়াই দিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4181855.stm|title=Tsunami folklore 'saved islanders'|date=20 January 2005|work=BBC News|access-date=23 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]]</text>
      <sha1>l56ltv0073u54vgvlhyld658jmgyvq3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611595</id>
      <parentid>611594</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:49:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>611595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24228" sha1="isp7y97abnmxcvwqkfakzlhn36jctok" xml:space="preserve">
[[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] মুঠ ৫৭২টা দ্বীপৰ এটা দ্বীপপুঞ্জ, যাৰ ভিতৰৰ ৩৭টা দ্বীপত মানুহৰ বসবাস আছে। ই ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল। 

==আদিম বাসিন্দা==
প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে প্ৰায় ২,২১০ বছৰ আগতে এই অঞ্চলত মনুহৰ বসতিৰ কথা নথিভুক্ত কৰে। কিন্তু জিনীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰপৰা দেখা গৈছে যে ৩০,০০০ বছৰ আগতে শেষ হোৱা মধ্য পুৰাপাথৰ যুগত খিলঞ্জীয়া আন্দামান লোকসকলক সম্ভৱ অন্য জনসংখ্যাৰপৰা পৃথক কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Palanichamy|first1=Malliya G.|last2=Agrawal|first2=Suraksha|last3=Yao|first3=Yong-Gang|last4=Kong|first4=Qing-Peng|last5=Sun|first5=Chang|last6=Khan|first6=Faisal|last7=Chaudhuri|first7=Tapas Kumar|last8=Zhang|first8=Ya-Ping|year=2006|title=Comment on 'Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=311|issue=5760|pages=470|doi=10.1126/science.1120176|pmid=16439647|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; সেই সময়ৰপৰা আন্দামানীসকলে ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে সুকীয়া ভূ-খণ্ডৰ গোটত বৈচিত্ৰ্য লাভ কৰিছে। 

আন এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে নিকোবৰীসকল হয়তো প্ৰায় ১৫,০০০ বছৰ আগতেই দ্বীপসমূহত উপস্থিত হৈছিল আৰু আন্দামানীসকল প্ৰায় ৬৫,০০০ বছৰ আগতে আহিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Thangaraj|first1=Kumarasamy|last2=Chaubey|first2=Gyaneshwer|last3=Kivisild|first3=Thomas|last4=Reddy|first4=Alla G.|last5=Singh|first5=Vijay Kumar|last6=Rasalkar|first6=Avinash A.|last7=Singh|first7=Lalji|year=2005|title='Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=308|issue=5724|pages=996|doi=10.1126/science.1109987|pmid=15890876|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত বিভিন্ন পটভূমিৰ লোক বসবাস কৰা যেন লাগে। ইউৰোপীয় লোকৰ সংস্পৰ্শৰ সময়লৈকে খিলঞ্জীয়া বাসিন্দাসকলে নিকোবৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজত একত্ৰিত হৈছিল, একাধিকে মন-খ্মেৰ ভাষা কয়; আৰু শ্বোম্পেন, যাৰ ভাষা অনিশ্চিত সংযোগৰ। 
দুয়োটা আন্দামানী ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন যদিও মূল ভূ-খণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰিয়া এছিয়াটিক ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। 

===মধ্যযুগীয় যুগত===
ইয়িজিং,এজন চীনা সন্ন্যাসীয়ে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত নিজৰ কিতাপত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক &quot;নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল। 
{{Cquote|বিছ দিন নৌহওঁতেই মই ফছি 佛逝 পালোঁগৈ। ছমাহ ক্ৰমান্বয়ে শব্দবিদ্যা শিকি পাৰ কৰিলোঁ। ৰজাই সমৰ্থন আগবঢ়াই মোক মলুওয়ুলৈ পঠিয়াই দিলে (এইটো এতিয়া শিলিফোছিলৈ সলনি কৰা হৈছে), য’ত মই আকৌ দুমাহ কটালোঁ আৰু তাৰ পিছত কেদাহৰফালে দিশ সলনি কৰিলোঁ। দ্বাদশ চান্দ্ৰ মাহৰ সময়ত পাল তোলা হ’ল আৰু মই ভাৰত অভিমুখে ৰজাৰ জাহাজত উঠিলোঁ। 
কেদাহৰপৰা মই দহ দিনতকৈও অধিক সময় উত্তৰ দিশলৈ গৈ নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য পালোঁ। }}

কিছুমান আৰব সূত্ৰয়ো দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰা বুলি দাবী কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে জনগোষ্ঠীসমূহে ধাতুৰ বিনিময় কৰিব পাৰে, আৰু ধাতুৰ বল্লমৰ লগতে কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰে। 

===চোল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
*লগতে চাওক: [[আন্দামানৰ তামিল]]
প্ৰথম ৰাজেন্দ্ৰ, আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক কৌশলগত নৌসেনাৰ ঘাটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি শ্ৰীৱজয়া সাম্ৰাজ্য (ইণ্ডোনেছিয়া)ৰ বিৰুদ্ধে অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। চোলসকলে দ্বীপটোক মা-নক্কাভাৰম (&quot;মহান মুকলি/উলংগ ভূমি&quot;) বুলি কয়, যিটো ১০৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ থাঞ্জাভুৰ শিলালিপিত পোৱা যায়। ইউৰোপীয় ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো প’লো]]ৱে (দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকা) এই দ্বীপটোক 'নেকুভেৰান' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল আৰু তামিল নাম নক্কাভাৰমৰ এটা অপভ্ৰংশ ৰূপৰ ফলত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক যুগত ''নিকোবৰ'' এই আধুনিক নামটো হয়তো আহিছিল।&lt;ref name=&quot;goi1908&quot;&gt;{{Cite book |author=Government of India|year=1908|title=The Andaman and Nicobar Islands: Local Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=rrwBAAAAYAAJ|publisher=Superintendent of Government Printing, Calcutta|quote=''... In the great Tanjore inscription of 1050 AD, the Andamans are mentioned under a translated name along with the Nicobars, as '''Nakkavaram''' or land of the naked people.''}}&lt;/ref&gt;

===মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
* লগতে চাওক: [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য]]

১৭ শতিকাত এই দ্বীপসমূহ মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য আৰু ইয়াৰ নৌসেনাৰ অস্থায়ী জাহাজ বন্দৰত পৰিণত হয়। আন্দামানীসকলক নিজৰ ভূ-খণ্ডৰ অধীনত তালিকাভুক্ত কৰা প্ৰথম সাম্ৰাজ্য আছিল মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=John o Mcgill |first1=inner eye |title = History of andaman and Nicobar Islands |url=https://www.go2andaman.com/andaman-nicobar-islands/history/#:~:text=The%20first%20empire%20to%20list,Empire%20(located%20in%20Indonesia/|access-date= 29 June 2023 |work=History of andaman and Nicobar Islands |date=29 June 2023}}&lt;/ref&gt; মাৰাঠা এডমিৰেল কানহোজী আংৰে দ্বীপসমূহত নৌসেনাৰ মৌলিক আধিপত্য স্থাপন কৰিছিল আৰু দ্বীপসমূহ ভাৰতৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kukreja |first1=Air Marshal Dhiraj |title=Andaman and Nicobar Islands: A security challenge for India |url=http://www.indiandefencereview.com/news/andaman-and-nicobar-islands-a-security-challenge-for-india/ |access-date=24 November 2021 |work=Indian Defence Review |date=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;

==ঔপনিৱেশিক যুগ==
===ডেনিছ শাসন===
দ্বীপসমূহত সংগঠিত ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া ১৭৫৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত ডেনিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ লোক নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত উপস্থিত হৈ বসতি কৰিবলৈ লৈছিল। ১৭৫৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক ডেনিছ উপনিৱেশ হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়, ইয়াৰ নাম প্ৰথমে নিউ ডেনমাৰ্ক,&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm|title=Provinces of British India|author=ben cahoon|publisher=Worldstatesmen.org|access-date=2013-07-08}}&lt;/ref&gt; আৰু পিছলৈ (১৭৫৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত) ফ্ৰেডেৰিক দ্বীপপুঞ্জ (ফ্ৰেডেৰিকছ’য়াৰ্নে) ৰখা হয়। ১৭৫৪–১৭৫৬ চনৰ ভিতৰত ট্ৰেংকেবাৰৰপৰা (মহাদেশীয় ডেনিছ ভাৰতত) ইহঁতক প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। মেলেৰিয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বাবে দ্বীপসমূহ বাৰে বাৰে পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল; ১৭৫৯ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলৰপৰা ১৭৬৮ চনৰ ১৯ ​​আগষ্টলৈ, ১৭৮৭ চনৰপৰা ১৮০৭/০৫, ১৮১৪ চনৰপৰা ১৮৩১ চন, ১৮৩০ চনৰপৰা ১৮৩৪ চনলৈ আৰু ক্ৰমান্বয়ে ১৮৪৮ চনৰপৰা চিৰদিনৰ বাবে।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

১৭৭৮ চনৰ ১ জুন তাৰিখৰ পৰা ১৭৮৪ চনলৈকে ডেনমাৰ্কে নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ওপৰত নিজৰ দাবী পৰিত্যাগ কৰিছে বুলি অষ্ট্ৰিয়াই ভুলকৈ ধাৰণা কৰি লৈছিল আৰু ইয়াৰ ওপৰত উপনিবেশ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰি&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|title=Chronology of Danish Colonial Settlements|last=Ramerini|first=Marco|publisher=ColonialVoyage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20050404001731/http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|archive-date=4 April 2005|url-status=dead|access-date=16 November 2010}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ নাম থেৰেচিয়া দ্বীপপুঞ্জ ৰাখিছিল।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

===ব্ৰিটিছ শাসন===
[[File:Andaman_tribals_fishing_(c._1870).jpg|alt=|left|thumb|আন্দামান জনজাতীয়সকলে মাছ ধৰা দৃশ্য(প্ৰায় ১৮৭০)]]
১৭৮৯ চনত ব্ৰিটিছে গ্ৰেট আন্দামানৰ কাষৰ চাথাম দ্বীপত নৌসেনাৰ ঘাটি আৰু দণ্ডবিধিৰ উপনিবেশ স্থাপন কৰে। সেই ঠাইতে বৰ্তমানৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ চহৰখন অৱস্থিত। দুবছৰৰ পাছত এই উপনিবেশটো গ্ৰেট আন্দামানৰ প’ৰ্ট কৰ্ণৱালিছলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় যদিও ১৭৯৬ চনত ৰোগৰ বাবে ইয়াক পৰিত্যক্ত কৰা হয়।
[[File:Cellular Jail, Andaman and Nicobar.JPG|alt=|thumb|[[চেলুলাৰ জে’ল]] আছিল ৰাজনৈতিক বন্দীসকলক নিৰ্বাসিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ঔপনিৱেশিক কাৰাগাৰ।]]
১৮৬৮ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাৰ ব্ৰিটেইনক বিক্ৰী কৰাৰ লগে লগে ডেনমাৰ্কৰ উপস্থিতি এই ভূখণ্ডত আনুষ্ঠানিকভাৱে শেষ হয়&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot; /&gt; যাৰ ফলত ১৮৬৯ চনত ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে।

১৮৫৮ চনত ব্ৰিটিছে পুনৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত ঔপনিৱেশ স্থাপন কৰে, যিটো অধিক স্থায়ী বুলি প্ৰমাণিত হয়। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পৰা অহা অপৰাধী দোষীসকলৰ বাবে এটা শাস্তিমূলক ঘাটি স্থাপন কৰা। কলনীটোত কুখ্যাত [[চেলুলাৰ জে’ল]]খনো অন্তৰ্ভুক্ত হ’ল।

১৮৭২ চনত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত এজন মুখ্য আয়ুক্তৰ অধীনত আন্দামান আৰু নিকোবাৰ দ্বীপসমূহক একত্ৰিত কৰা হয়।

==দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ==
*মূল প্ৰবন্ধ: [[জাপানৰ দখলত আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ কাৰ্যতঃ জাপানৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, মাত্ৰ নামমাত্ৰ [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ [[আৰ্জি হুকুমাতে আজাদ হিন্দ]]ৰ কৰ্তৃত্বত আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বসুৱে দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ নাম সলনি কৰি &quot;শ্বহীদ-দ্বীপ&quot; (শ্বহীদ দ্বীপ) আৰু &quot;স্বৰাজ-দ্বীপ&quot; (আত্মশাসন দ্বীপ) ৰাখিছিল। 
[[File:The_British_Occupation_of_the_Nicobar_Islands,_1945_SE5438.jpg|alt=|left|thumb|জাপানী সামৰিক প্ৰতিনিধি দলে [[ৰাজপুত ৰেজিমেণ্ট]]ৰ কমাণ্ডিং অফিচাৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল নাথু সিঙক প্ৰণাম জনায়, দ্বীপপুঞ্জসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰাৰ পিছত, ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দ।]]
ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল [[এ ডি লোগানাথন]]ক আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ নিযুক্তি দিয়া হয়। 
১৯৪৪ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ চাৰিজন আই এন এ বিষয়াৰ সৈতে— মেজৰ মনছুৰ আলী আলভি, চাব. লেফটেনেণ্ট এম ডি ইকবাল, লেফটেনেণ্ট সুবা সিং আৰু ষ্টেনোগ্ৰাফাৰ শ্ৰীনিবাসন—প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ লেম্বালাইন বিমানবন্দৰত উপস্থিত হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২১ মাৰ্চত এবাৰডিন বজাৰত গুৰুদ্বাৰাৰ ওচৰত অসামৰিক প্ৰশাসনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত কৰ্ণেল লোগানাথনে এই দায়িত্ব মেজৰ আলভিৰ হাতত অৰ্পণ কৰে আৰু প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ এৰে, পিছত তেওঁ কেতিয়াও উভতি অহা নাছিল।&lt;ref&gt;Roychowdhury, Rabin. &quot;Black Days in Andaman and Nicobar Islands&quot;, Manas, New Delhi.&lt;/ref&gt;

জাপানৰ ভাইচ এডমিৰেল হাৰা টেইজো আৰু মেজৰ জেনেৰেল টামেনোৰী সাটোৱে ১৯৪৫ চনৰ ৭ অক্টোবৰত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ জিমখানা খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক অনুষ্ঠানত ১১৬ নং ভাৰতীয় পদাতিক ব্ৰিগেডৰ অধিনায়ক ব্ৰিগেডিয়াৰ জে এ চেলমনছ আৰু ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ মুখ্য প্ৰশাসক মিষ্টাৰ নোৱেল কে পেটাৰছনৰ হাতত দীপপুঞ্জটোৰ শাসন অৰ্পণ কৰে।

==স্বাধীনতাৰ পিছৰ (১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দ – বৰ্তমানলৈ)==
ভাৰত (১৯৪৭) আৰু বাৰ্মা (১৯৪৮) উভয়ৰে স্বাধীনতাৰ সময়ত বিদায়ী ব্ৰিটিছে এই দ্বীপসমূহত সকলো এংলো-ইণ্ডিয়ান আৰু এংলো-বাৰ্মিজক পুনৰ সংস্থাপন কৰি নিজৰ জাতি গঠন কৰাৰ উদ্দেশ্য ঘোষণা কৰিছিল যদিও সেয়া কেতিয়াও বাস্তৱায়িত নহ’ল।
১৯৫০ চনত ই ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৯৫৬ চনত ইয়াক জাতিটোৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Planning Commission Report&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ujf2N5O4iKgC|title=Andaman and Nicobar Islands Development Report|author=Planning Commission of India|publisher=Academic Foundation|year=2008|isbn=978-81-7188-652-4|edition=illustrated|series=State Development Report series|access-date=12 March 2011}}&lt;/ref&gt;

ভাৰতে ১৯৮০ চনৰ পৰাই দ্বীপসমূহত প্ৰতিৰক্ষাৰ সুবিধাসমূহ গঢ়ি তুলিছে। বংগোপসাগৰ আৰু মালাকা জলদ্বীপত ভাৰতৰ কৌশলগত ভূমিকাত এই দ্বীপসমূহে এতিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.academia.edu/7716140|title=India's Defence Strategy and the India-ASEAN Relationship. Retrieved 24 August 2014|author=David Brewster}}&lt;/ref&gt;

===২০০৪ চনত এছিয়ান ছুনামী===
২০০৪ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভাৰত মহাসাগৰৰ ওচৰত সাগৰৰ তলৰ ভূমিকম্পৰ পিছত ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) বিশাল ছুনামীয়ে আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ উপকূল ধ্বংস কৰে। ২০০০তকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল, ৪ হাজাৰতকৈ অধিক শিশু অনাথ হৈ পৰিছিল বা এজন পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল আৰু নূন্যতম ৪০ হাজাৰ লোকক গৃহহীন হৈ পৰিছিল। ৪৬,০০০ তকৈ অধিক লোক আহত হয়।&lt;ref name=&quot;TCLEE 30&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.asce.org/Product.aspx?id=2147486137&amp;productid=5511|title=Sumatra-Andaman Islands Earthquake and Tsunami of December 6, 2004: Lifeline Performance|publisher=ASCE, Technical Council on Lifeline Earthquake Engineering|year=2007|isbn=9780784409510|editor=Carl Strand and John Masek|location=Reston, VA|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024115815/http://www.asce.org/Product.aspx?id=2147486137&amp;productid=5511|archive-date=24 October 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত নিকোবৰ দ্বীপসমূহ আছিল কাটচাল আৰু ইন্দিৰা পইণ্ট; পিছৰটো ৪.২৫ মিটাৰ (১৩.৯ ফুট) তললৈ নামি আহি আংশিকভাৱে সাগৰত ডুব গৈছিল। ইন্দিৰা পইণ্টৰ লাইটহাউচটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও তাৰ পিছৰে পৰা মেৰামতি কৰা হৈছে। ভূখণ্ডটোৱে বৃহৎ পৰিমাণৰ এলেকা হেৰুৱাইছিল যিটো এতিয়া ডুব গৈছে। ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহত যি ভূখণ্ড ৮,০৭৩ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,১১৭ বৰ্গমাইল) আছিল, সেই ভূখণ্ড এতিয়া ৭,৯৫০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,০৭০ বৰ্গমাইল) হৈছে।&lt;ref&gt;[[Effect of the 2004 Indian Ocean earthquake on India]]&lt;/ref&gt;

দ্বীপসমূহৰ স্থানীয় লোক আৰু পৰ্যটকসকলে ছুনামীৰ ফলত সৰ্বাধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও আদিবাসী লোকসকলৰ অধিকাংশই ৰক্ষা পৰিছিল কাৰণ যুগ যুগ ধৰি প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাই তেওঁলোকক বৃহৎ ভূমিকম্পৰ পিছত হোৱা বৃহৎ ঢৌৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ সঁকিয়াই দিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4181855.stm|title=Tsunami folklore 'saved islanders'|date=20 January 2005|work=BBC News|access-date=23 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]]</text>
      <sha1>isp7y97abnmxcvwqkfakzlhn36jctok</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611596</id>
      <parentid>611595</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:51:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>611596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24295" sha1="0jqf42qhw9j817i9761humsd0s3cfzi" xml:space="preserve">
[[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] মুঠ ৫৭২টা দ্বীপৰ এটা দ্বীপপুঞ্জ, যাৰ ভিতৰৰ ৩৭টা দ্বীপত মানুহৰ বসবাস আছে। ই ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল। 

==আদিম বাসিন্দা==
প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে প্ৰায় ২,২১০ বছৰ আগতে এই অঞ্চলত মনুহৰ বসতিৰ কথা নথিভুক্ত কৰে। কিন্তু জিনীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰপৰা দেখা গৈছে যে ৩০,০০০ বছৰ আগতে শেষ হোৱা মধ্য পুৰাপাথৰ যুগত খিলঞ্জীয়া আন্দামান লোকসকলক সম্ভৱ অন্য জনসংখ্যাৰপৰা পৃথক কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Palanichamy|first1=Malliya G.|last2=Agrawal|first2=Suraksha|last3=Yao|first3=Yong-Gang|last4=Kong|first4=Qing-Peng|last5=Sun|first5=Chang|last6=Khan|first6=Faisal|last7=Chaudhuri|first7=Tapas Kumar|last8=Zhang|first8=Ya-Ping|year=2006|title=Comment on 'Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=311|issue=5760|pages=470|doi=10.1126/science.1120176|pmid=16439647|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; সেই সময়ৰপৰা আন্দামানীসকলে ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে সুকীয়া ভূ-খণ্ডৰ গোটত বৈচিত্ৰ্য লাভ কৰিছে। 

আন এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে নিকোবৰীসকল হয়তো প্ৰায় ১৫,০০০ বছৰ আগতেই দ্বীপসমূহত উপস্থিত হৈছিল আৰু আন্দামানীসকল প্ৰায় ৬৫,০০০ বছৰ আগতে আহিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Thangaraj|first1=Kumarasamy|last2=Chaubey|first2=Gyaneshwer|last3=Kivisild|first3=Thomas|last4=Reddy|first4=Alla G.|last5=Singh|first5=Vijay Kumar|last6=Rasalkar|first6=Avinash A.|last7=Singh|first7=Lalji|year=2005|title='Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=308|issue=5724|pages=996|doi=10.1126/science.1109987|pmid=15890876|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত বিভিন্ন পটভূমিৰ লোক বসবাস কৰা যেন লাগে। ইউৰোপীয় লোকৰ সংস্পৰ্শৰ সময়লৈকে খিলঞ্জীয়া বাসিন্দাসকলে নিকোবৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজত একত্ৰিত হৈছিল, একাধিকে মন-খ্মেৰ ভাষা কয়; আৰু শ্বোম্পেন, যাৰ ভাষা অনিশ্চিত সংযোগৰ। 
দুয়োটা আন্দামানী ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন যদিও মূল ভূ-খণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰিয়া এছিয়াটিক ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। 

===মধ্যযুগীয় যুগত===
ইয়িজিং,এজন চীনা সন্ন্যাসীয়ে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত নিজৰ কিতাপত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক &quot;নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল। 
{{Cquote|বিছ দিন নৌহওঁতেই মই ফছি 佛逝 পালোঁগৈ। ছমাহ ক্ৰমান্বয়ে শব্দবিদ্যা শিকি পাৰ কৰিলোঁ। ৰজাই সমৰ্থন আগবঢ়াই মোক মলুওয়ুলৈ পঠিয়াই দিলে (এইটো এতিয়া শিলিফোছিলৈ সলনি কৰা হৈছে), য’ত মই আকৌ দুমাহ কটালোঁ আৰু তাৰ পিছত কেদাহৰফালে দিশ সলনি কৰিলোঁ। দ্বাদশ চান্দ্ৰ মাহৰ সময়ত পাল তোলা হ’ল আৰু মই ভাৰত অভিমুখে ৰজাৰ জাহাজত উঠিলোঁ। 
কেদাহৰপৰা মই দহ দিনতকৈও অধিক সময় উত্তৰ দিশলৈ গৈ নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য পালোঁ। }}

কিছুমান আৰব সূত্ৰয়ো দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰা বুলি দাবী কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে জনগোষ্ঠীসমূহে ধাতুৰ বিনিময় কৰিব পাৰে, আৰু ধাতুৰ বল্লমৰ লগতে কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰে। 

===চোল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
*লগতে চাওক: [[আন্দামানৰ তামিল]]
প্ৰথম ৰাজেন্দ্ৰ, আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক কৌশলগত নৌসেনাৰ ঘাটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি শ্ৰীৱজয়া সাম্ৰাজ্য (ইণ্ডোনেছিয়া)ৰ বিৰুদ্ধে অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। চোলসকলে দ্বীপটোক মা-নক্কাভাৰম (&quot;মহান মুকলি/উলংগ ভূমি&quot;) বুলি কয়, যিটো ১০৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ থাঞ্জাভুৰ শিলালিপিত পোৱা যায়। ইউৰোপীয় ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো প’লো]]ৱে (দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকা) এই দ্বীপটোক 'নেকুভেৰান' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল আৰু তামিল নাম নক্কাভাৰমৰ এটা অপভ্ৰংশ ৰূপৰ ফলত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক যুগত ''নিকোবৰ'' এই আধুনিক নামটো হয়তো আহিছিল।&lt;ref name=&quot;goi1908&quot;&gt;{{Cite book |author=Government of India|year=1908|title=The Andaman and Nicobar Islands: Local Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=rrwBAAAAYAAJ|publisher=Superintendent of Government Printing, Calcutta|quote=''... In the great Tanjore inscription of 1050 AD, the Andamans are mentioned under a translated name along with the Nicobars, as '''Nakkavaram''' or land of the naked people.''}}&lt;/ref&gt;

===মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
* লগতে চাওক: [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য]]

১৭ শতিকাত এই দ্বীপসমূহ মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য আৰু ইয়াৰ নৌসেনাৰ অস্থায়ী জাহাজ বন্দৰত পৰিণত হয়। আন্দামানীসকলক নিজৰ ভূ-খণ্ডৰ অধীনত তালিকাভুক্ত কৰা প্ৰথম সাম্ৰাজ্য আছিল মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=John o Mcgill |first1=inner eye |title = History of andaman and Nicobar Islands |url=https://www.go2andaman.com/andaman-nicobar-islands/history/#:~:text=The%20first%20empire%20to%20list,Empire%20(located%20in%20Indonesia/|access-date= 29 June 2023 |work=History of andaman and Nicobar Islands |date=29 June 2023}}&lt;/ref&gt; মাৰাঠা এডমিৰেল কানহোজী আংৰে দ্বীপসমূহত নৌসেনাৰ মৌলিক আধিপত্য স্থাপন কৰিছিল আৰু দ্বীপসমূহ ভাৰতৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kukreja |first1=Air Marshal Dhiraj |title=Andaman and Nicobar Islands: A security challenge for India |url=http://www.indiandefencereview.com/news/andaman-and-nicobar-islands-a-security-challenge-for-india/ |access-date=24 November 2021 |work=Indian Defence Review |date=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;

==ঔপনিৱেশিক যুগ==
===ডেনিছ শাসন===
দ্বীপসমূহত সংগঠিত ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া ১৭৫৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত ডেনিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ লোক নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত উপস্থিত হৈ বসতি কৰিবলৈ লৈছিল। ১৭৫৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক ডেনিছ উপনিৱেশ হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়, ইয়াৰ নাম প্ৰথমে নিউ ডেনমাৰ্ক,&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm|title=Provinces of British India|author=ben cahoon|publisher=Worldstatesmen.org|access-date=2013-07-08}}&lt;/ref&gt; আৰু পিছলৈ (১৭৫৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত) ফ্ৰেডেৰিক দ্বীপপুঞ্জ (ফ্ৰেডেৰিকছ’য়াৰ্নে) ৰখা হয়। ১৭৫৪–১৭৫৬ চনৰ ভিতৰত ট্ৰেংকেবাৰৰপৰা (মহাদেশীয় ডেনিছ ভাৰতত) ইহঁতক প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। মেলেৰিয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বাবে দ্বীপসমূহ বাৰে বাৰে পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল; ১৭৫৯ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলৰপৰা ১৭৬৮ চনৰ ১৯ ​​আগষ্টলৈ, ১৭৮৭ চনৰপৰা ১৮০৭/০৫, ১৮১৪ চনৰপৰা ১৮৩১ চন, ১৮৩০ চনৰপৰা ১৮৩৪ চনলৈ আৰু ক্ৰমান্বয়ে ১৮৪৮ চনৰপৰা চিৰদিনৰ বাবে।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

১৭৭৮ চনৰ ১ জুন তাৰিখৰ পৰা ১৭৮৪ চনলৈকে ডেনমাৰ্কে নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ওপৰত নিজৰ দাবী পৰিত্যাগ কৰিছে বুলি অষ্ট্ৰিয়াই ভুলকৈ ধাৰণা কৰি লৈছিল আৰু ইয়াৰ ওপৰত উপনিবেশ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰি&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|title=Chronology of Danish Colonial Settlements|last=Ramerini|first=Marco|publisher=ColonialVoyage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20050404001731/http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|archive-date=4 April 2005|url-status=dead|access-date=16 November 2010}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ নাম থেৰেচিয়া দ্বীপপুঞ্জ ৰাখিছিল।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

===ব্ৰিটিছ শাসন===
[[File:Andaman_tribals_fishing_(c._1870).jpg|alt=|left|thumb|আন্দামান জনজাতীয়সকলে মাছ ধৰা দৃশ্য(প্ৰায় ১৮৭০)]]
১৭৮৯ চনত ব্ৰিটিছে গ্ৰেট আন্দামানৰ কাষৰ চাথাম দ্বীপত নৌসেনাৰ ঘাটি আৰু দণ্ডবিধিৰ উপনিবেশ স্থাপন কৰে। সেই ঠাইতে বৰ্তমানৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ চহৰখন অৱস্থিত। দুবছৰৰ পাছত এই উপনিবেশটো গ্ৰেট আন্দামানৰ প’ৰ্ট কৰ্ণৱালিছলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় যদিও ১৭৯৬ চনত ৰোগৰ বাবে ইয়াক পৰিত্যক্ত কৰা হয়।
[[File:Cellular Jail, Andaman and Nicobar.JPG|alt=|thumb|[[চেলুলাৰ জে'ল|চেলুলাৰ জে’ল]] আছিল ৰাজনৈতিক বন্দীসকলক নিৰ্বাসিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ঔপনিৱেশিক কাৰাগাৰ।]]
১৮৬৮ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাৰ ব্ৰিটেইনক বিক্ৰী কৰাৰ লগে লগে ডেনমাৰ্কৰ উপস্থিতি এই ভূখণ্ডত আনুষ্ঠানিকভাৱে শেষ হয়&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot; /&gt; যাৰ ফলত ১৮৬৯ চনত ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে।

১৮৫৮ চনত ব্ৰিটিছে পুনৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত ঔপনিৱেশ স্থাপন কৰে, যিটো অধিক স্থায়ী বুলি প্ৰমাণিত হয়। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পৰা অহা অপৰাধী দোষীসকলৰ বাবে এটা শাস্তিমূলক ঘাটি স্থাপন কৰা। কলনীটোত কুখ্যাত [[চেলুলাৰ জে'ল| চেলুলাৰ জে’ল]]খনো অন্তৰ্ভুক্ত হ’ল।

১৮৭২ চনত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত এজন মুখ্য আয়ুক্তৰ অধীনত আন্দামান আৰু নিকোবাৰ দ্বীপসমূহক একত্ৰিত কৰা হয়।

==দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ==
*মূল প্ৰবন্ধ: [[জাপানৰ দখলত আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ কাৰ্যতঃ জাপানৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, মাত্ৰ নামমাত্ৰ [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ [[আৰ্জি হুকুমাতে আজাদ হিন্দ]]ৰ কৰ্তৃত্বত আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বসুৱে দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ নাম সলনি কৰি &quot;শ্বহীদ-দ্বীপ&quot; (শ্বহীদ দ্বীপ) আৰু &quot;স্বৰাজ-দ্বীপ&quot; (আত্মশাসন দ্বীপ) ৰাখিছিল। 
[[File:The_British_Occupation_of_the_Nicobar_Islands,_1945_SE5438.jpg|alt=|left|thumb|জাপানী সামৰিক প্ৰতিনিধি দলে [[ৰাজপুত ৰেজিমেণ্ট]]ৰ কমাণ্ডিং অফিচাৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল নাথু সিঙক প্ৰণাম জনায়, দ্বীপপুঞ্জসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰাৰ পিছত, ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দ।]]
ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল [[এ ডি লোগানাথন]]ক আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ নিযুক্তি দিয়া হয়। 
১৯৪৪ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ চাৰিজন আই এন এ বিষয়াৰ সৈতে— মেজৰ মনছুৰ আলী আলভি, চাব. লেফটেনেণ্ট এম ডি ইকবাল, লেফটেনেণ্ট সুবা সিং আৰু ষ্টেনোগ্ৰাফাৰ শ্ৰীনিবাসন—প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ লেম্বালাইন বিমানবন্দৰত উপস্থিত হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২১ মাৰ্চত এবাৰডিন বজাৰত গুৰুদ্বাৰাৰ ওচৰত অসামৰিক প্ৰশাসনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত কৰ্ণেল লোগানাথনে এই দায়িত্ব মেজৰ আলভিৰ হাতত অৰ্পণ কৰে আৰু প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ এৰে, পিছত তেওঁ কেতিয়াও উভতি অহা নাছিল।&lt;ref&gt;Roychowdhury, Rabin. &quot;Black Days in Andaman and Nicobar Islands&quot;, Manas, New Delhi.&lt;/ref&gt;

জাপানৰ ভাইচ এডমিৰেল হাৰা টেইজো আৰু মেজৰ জেনেৰেল টামেনোৰী সাটোৱে ১৯৪৫ চনৰ ৭ অক্টোবৰত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ জিমখানা খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক অনুষ্ঠানত ১১৬ নং ভাৰতীয় পদাতিক ব্ৰিগেডৰ অধিনায়ক ব্ৰিগেডিয়াৰ জে এ চেলমনছ আৰু ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ মুখ্য প্ৰশাসক মিষ্টাৰ নোৱেল কে পেটাৰছনৰ হাতত দীপপুঞ্জটোৰ শাসন অৰ্পণ কৰে।

==স্বাধীনতাৰ পিছৰ (১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দ – বৰ্তমানলৈ)==
ভাৰত (১৯৪৭) আৰু বাৰ্মা (১৯৪৮) উভয়ৰে স্বাধীনতাৰ সময়ত বিদায়ী ব্ৰিটিছে এই দ্বীপসমূহত সকলো এংলো-ইণ্ডিয়ান আৰু এংলো-বাৰ্মিজক পুনৰ সংস্থাপন কৰি নিজৰ জাতি গঠন কৰাৰ উদ্দেশ্য ঘোষণা কৰিছিল যদিও সেয়া কেতিয়াও বাস্তৱায়িত নহ’ল।
১৯৫০ চনত ই ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৯৫৬ চনত ইয়াক জাতিটোৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Planning Commission Report&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ujf2N5O4iKgC|title=Andaman and Nicobar Islands Development Report|author=Planning Commission of India|publisher=Academic Foundation|year=2008|isbn=978-81-7188-652-4|edition=illustrated|series=State Development Report series|access-date=12 March 2011}}&lt;/ref&gt;

ভাৰতে ১৯৮০ চনৰ পৰাই দ্বীপসমূহত প্ৰতিৰক্ষাৰ সুবিধাসমূহ গঢ়ি তুলিছে। বংগোপসাগৰ আৰু মালাকা জলদ্বীপত ভাৰতৰ কৌশলগত ভূমিকাত এই দ্বীপসমূহে এতিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.academia.edu/7716140|title=India's Defence Strategy and the India-ASEAN Relationship. Retrieved 24 August 2014|author=David Brewster}}&lt;/ref&gt;

===২০০৪ চনত এছিয়ান ছুনামী===
২০০৪ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভাৰত মহাসাগৰৰ ওচৰত সাগৰৰ তলৰ ভূমিকম্পৰ পিছত ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) বিশাল ছুনামীয়ে আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ উপকূল ধ্বংস কৰে। ২০০০তকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল, ৪ হাজাৰতকৈ অধিক শিশু অনাথ হৈ পৰিছিল বা এজন পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল আৰু নূন্যতম ৪০ হাজাৰ লোকক গৃহহীন হৈ পৰিছিল। ৪৬,০০০ তকৈ অধিক লোক আহত হয়।&lt;ref name=&quot;TCLEE 30&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.asce.org/Product.aspx?id=2147486137&amp;productid=5511|title=Sumatra-Andaman Islands Earthquake and Tsunami of December 6, 2004: Lifeline Performance|publisher=ASCE, Technical Council on Lifeline Earthquake Engineering|year=2007|isbn=9780784409510|editor=Carl Strand and John Masek|location=Reston, VA|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024115815/http://www.asce.org/Product.aspx?id=2147486137&amp;productid=5511|archive-date=24 October 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত নিকোবৰ দ্বীপসমূহ আছিল কাটচাল আৰু ইন্দিৰা পইণ্ট; পিছৰটো ৪.২৫ মিটাৰ (১৩.৯ ফুট) তললৈ নামি আহি আংশিকভাৱে সাগৰত ডুব গৈছিল। ইন্দিৰা পইণ্টৰ লাইটহাউচটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও তাৰ পিছৰে পৰা মেৰামতি কৰা হৈছে। ভূখণ্ডটোৱে বৃহৎ পৰিমাণৰ এলেকা হেৰুৱাইছিল যিটো এতিয়া ডুব গৈছে। ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহত যি ভূখণ্ড ৮,০৭৩ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,১১৭ বৰ্গমাইল) আছিল, সেই ভূখণ্ড এতিয়া ৭,৯৫০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,০৭০ বৰ্গমাইল) হৈছে।&lt;ref&gt;[[Effect of the 2004 Indian Ocean earthquake on India]]&lt;/ref&gt;

দ্বীপসমূহৰ স্থানীয় লোক আৰু পৰ্যটকসকলে ছুনামীৰ ফলত সৰ্বাধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও আদিবাসী লোকসকলৰ অধিকাংশই ৰক্ষা পৰিছিল কাৰণ যুগ যুগ ধৰি প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাই তেওঁলোকক বৃহৎ ভূমিকম্পৰ পিছত হোৱা বৃহৎ ঢৌৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ সঁকিয়াই দিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4181855.stm|title=Tsunami folklore 'saved islanders'|date=20 January 2005|work=BBC News|access-date=23 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]]</text>
      <sha1>0jqf42qhw9j817i9761humsd0s3cfzi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611597</id>
      <parentid>611596</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ */</comment>
      <origin>611597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24324" sha1="25zov2mmzpdlvsujes3woezh45qq3x8" xml:space="preserve">
[[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] মুঠ ৫৭২টা দ্বীপৰ এটা দ্বীপপুঞ্জ, যাৰ ভিতৰৰ ৩৭টা দ্বীপত মানুহৰ বসবাস আছে। ই ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল। 

==আদিম বাসিন্দা==
প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে প্ৰায় ২,২১০ বছৰ আগতে এই অঞ্চলত মনুহৰ বসতিৰ কথা নথিভুক্ত কৰে। কিন্তু জিনীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰপৰা দেখা গৈছে যে ৩০,০০০ বছৰ আগতে শেষ হোৱা মধ্য পুৰাপাথৰ যুগত খিলঞ্জীয়া আন্দামান লোকসকলক সম্ভৱ অন্য জনসংখ্যাৰপৰা পৃথক কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Palanichamy|first1=Malliya G.|last2=Agrawal|first2=Suraksha|last3=Yao|first3=Yong-Gang|last4=Kong|first4=Qing-Peng|last5=Sun|first5=Chang|last6=Khan|first6=Faisal|last7=Chaudhuri|first7=Tapas Kumar|last8=Zhang|first8=Ya-Ping|year=2006|title=Comment on 'Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=311|issue=5760|pages=470|doi=10.1126/science.1120176|pmid=16439647|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; সেই সময়ৰপৰা আন্দামানীসকলে ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে সুকীয়া ভূ-খণ্ডৰ গোটত বৈচিত্ৰ্য লাভ কৰিছে। 

আন এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে নিকোবৰীসকল হয়তো প্ৰায় ১৫,০০০ বছৰ আগতেই দ্বীপসমূহত উপস্থিত হৈছিল আৰু আন্দামানীসকল প্ৰায় ৬৫,০০০ বছৰ আগতে আহিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Thangaraj|first1=Kumarasamy|last2=Chaubey|first2=Gyaneshwer|last3=Kivisild|first3=Thomas|last4=Reddy|first4=Alla G.|last5=Singh|first5=Vijay Kumar|last6=Rasalkar|first6=Avinash A.|last7=Singh|first7=Lalji|year=2005|title='Reconstructing the Origin of Andaman Islanders'|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=308|issue=5724|pages=996|doi=10.1126/science.1109987|pmid=15890876|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত বিভিন্ন পটভূমিৰ লোক বসবাস কৰা যেন লাগে। ইউৰোপীয় লোকৰ সংস্পৰ্শৰ সময়লৈকে খিলঞ্জীয়া বাসিন্দাসকলে নিকোবৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজত একত্ৰিত হৈছিল, একাধিকে মন-খ্মেৰ ভাষা কয়; আৰু শ্বোম্পেন, যাৰ ভাষা অনিশ্চিত সংযোগৰ। 
দুয়োটা আন্দামানী ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন যদিও মূল ভূ-খণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰিয়া এছিয়াটিক ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। 

===মধ্যযুগীয় যুগত===
ইয়িজিং,এজন চীনা সন্ন্যাসীয়ে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত নিজৰ কিতাপত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক &quot;নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল। 
{{Cquote|বিছ দিন নৌহওঁতেই মই ফছি 佛逝 পালোঁগৈ। ছমাহ ক্ৰমান্বয়ে শব্দবিদ্যা শিকি পাৰ কৰিলোঁ। ৰজাই সমৰ্থন আগবঢ়াই মোক মলুওয়ুলৈ পঠিয়াই দিলে (এইটো এতিয়া শিলিফোছিলৈ সলনি কৰা হৈছে), য’ত মই আকৌ দুমাহ কটালোঁ আৰু তাৰ পিছত কেদাহৰফালে দিশ সলনি কৰিলোঁ। দ্বাদশ চান্দ্ৰ মাহৰ সময়ত পাল তোলা হ’ল আৰু মই ভাৰত অভিমুখে ৰজাৰ জাহাজত উঠিলোঁ। 
কেদাহৰপৰা মই দহ দিনতকৈও অধিক সময় উত্তৰ দিশলৈ গৈ নগ্ন মানুহৰ ৰাজ্য পালোঁ। }}

কিছুমান আৰব সূত্ৰয়ো দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰা বুলি দাবী কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে জনগোষ্ঠীসমূহে ধাতুৰ বিনিময় কৰিব পাৰে, আৰু ধাতুৰ বল্লমৰ লগতে কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰে। 

===চোল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
*লগতে চাওক: [[আন্দামানৰ তামিল]]
প্ৰথম ৰাজেন্দ্ৰ, আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক কৌশলগত নৌসেনাৰ ঘাটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি শ্ৰীৱজয়া সাম্ৰাজ্য (ইণ্ডোনেছিয়া)ৰ বিৰুদ্ধে অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। চোলসকলে দ্বীপটোক মা-নক্কাভাৰম (&quot;মহান মুকলি/উলংগ ভূমি&quot;) বুলি কয়, যিটো ১০৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ থাঞ্জাভুৰ শিলালিপিত পোৱা যায়। ইউৰোপীয় ভ্ৰমণকাৰী [[মাৰ্কো প’লো]]ৱে (দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকা) এই দ্বীপটোক 'নেকুভেৰান' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল আৰু তামিল নাম নক্কাভাৰমৰ এটা অপভ্ৰংশ ৰূপৰ ফলত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক যুগত ''নিকোবৰ'' এই আধুনিক নামটো হয়তো আহিছিল।&lt;ref name=&quot;goi1908&quot;&gt;{{Cite book |author=Government of India|year=1908|title=The Andaman and Nicobar Islands: Local Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=rrwBAAAAYAAJ|publisher=Superintendent of Government Printing, Calcutta|quote=''... In the great Tanjore inscription of 1050 AD, the Andamans are mentioned under a translated name along with the Nicobars, as '''Nakkavaram''' or land of the naked people.''}}&lt;/ref&gt;

===মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত===
* লগতে চাওক: [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য]]

১৭ শতিকাত এই দ্বীপসমূহ মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য আৰু ইয়াৰ নৌসেনাৰ অস্থায়ী জাহাজ বন্দৰত পৰিণত হয়। আন্দামানীসকলক নিজৰ ভূ-খণ্ডৰ অধীনত তালিকাভুক্ত কৰা প্ৰথম সাম্ৰাজ্য আছিল মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=John o Mcgill |first1=inner eye |title = History of andaman and Nicobar Islands |url=https://www.go2andaman.com/andaman-nicobar-islands/history/#:~:text=The%20first%20empire%20to%20list,Empire%20(located%20in%20Indonesia/|access-date= 29 June 2023 |work=History of andaman and Nicobar Islands |date=29 June 2023}}&lt;/ref&gt; মাৰাঠা এডমিৰেল কানহোজী আংৰে দ্বীপসমূহত নৌসেনাৰ মৌলিক আধিপত্য স্থাপন কৰিছিল আৰু দ্বীপসমূহ ভাৰতৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kukreja |first1=Air Marshal Dhiraj |title=Andaman and Nicobar Islands: A security challenge for India |url=http://www.indiandefencereview.com/news/andaman-and-nicobar-islands-a-security-challenge-for-india/ |access-date=24 November 2021 |work=Indian Defence Review |date=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;

==ঔপনিৱেশিক যুগ==
===ডেনিছ শাসন===
দ্বীপসমূহত সংগঠিত ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া ১৭৫৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত ডেনিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ লোক নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত উপস্থিত হৈ বসতি কৰিবলৈ লৈছিল। ১৭৫৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জক ডেনিছ উপনিৱেশ হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়, ইয়াৰ নাম প্ৰথমে নিউ ডেনমাৰ্ক,&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm|title=Provinces of British India|author=ben cahoon|publisher=Worldstatesmen.org|access-date=2013-07-08}}&lt;/ref&gt; আৰু পিছলৈ (১৭৫৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত) ফ্ৰেডেৰিক দ্বীপপুঞ্জ (ফ্ৰেডেৰিকছ’য়াৰ্নে) ৰখা হয়। ১৭৫৪–১৭৫৬ চনৰ ভিতৰত ট্ৰেংকেবাৰৰপৰা (মহাদেশীয় ডেনিছ ভাৰতত) ইহঁতক প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। মেলেৰিয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বাবে দ্বীপসমূহ বাৰে বাৰে পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল; ১৭৫৯ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলৰপৰা ১৭৬৮ চনৰ ১৯ ​​আগষ্টলৈ, ১৭৮৭ চনৰপৰা ১৮০৭/০৫, ১৮১৪ চনৰপৰা ১৮৩১ চন, ১৮৩০ চনৰপৰা ১৮৩৪ চনলৈ আৰু ক্ৰমান্বয়ে ১৮৪৮ চনৰপৰা চিৰদিনৰ বাবে।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

১৭৭৮ চনৰ ১ জুন তাৰিখৰ পৰা ১৭৮৪ চনলৈকে ডেনমাৰ্কে নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ওপৰত নিজৰ দাবী পৰিত্যাগ কৰিছে বুলি অষ্ট্ৰিয়াই ভুলকৈ ধাৰণা কৰি লৈছিল আৰু ইয়াৰ ওপৰত উপনিবেশ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰি&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|title=Chronology of Danish Colonial Settlements|last=Ramerini|first=Marco|publisher=ColonialVoyage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20050404001731/http://www.colonialvoyage.com/DanishP.html|archive-date=4 April 2005|url-status=dead|access-date=16 November 2010}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ নাম থেৰেচিয়া দ্বীপপুঞ্জ ৰাখিছিল।&lt;ref name=&quot;worldstatesmen.org&quot; /&gt;

===ব্ৰিটিছ শাসন===
[[File:Andaman_tribals_fishing_(c._1870).jpg|alt=|left|thumb|আন্দামান জনজাতীয়সকলে মাছ ধৰা দৃশ্য(প্ৰায় ১৮৭০)]]
১৭৮৯ চনত ব্ৰিটিছে গ্ৰেট আন্দামানৰ কাষৰ চাথাম দ্বীপত নৌসেনাৰ ঘাটি আৰু দণ্ডবিধিৰ উপনিবেশ স্থাপন কৰে। সেই ঠাইতে বৰ্তমানৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ চহৰখন অৱস্থিত। দুবছৰৰ পাছত এই উপনিবেশটো গ্ৰেট আন্দামানৰ প’ৰ্ট কৰ্ণৱালিছলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় যদিও ১৭৯৬ চনত ৰোগৰ বাবে ইয়াক পৰিত্যক্ত কৰা হয়।
[[File:Cellular Jail, Andaman and Nicobar.JPG|alt=|thumb|[[চেলুলাৰ জে'ল|চেলুলাৰ জে’ল]] আছিল ৰাজনৈতিক বন্দীসকলক নিৰ্বাসিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ঔপনিৱেশিক কাৰাগাৰ।]]
১৮৬৮ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাৰ ব্ৰিটেইনক বিক্ৰী কৰাৰ লগে লগে ডেনমাৰ্কৰ উপস্থিতি এই ভূখণ্ডত আনুষ্ঠানিকভাৱে শেষ হয়&lt;ref name=&quot;ColVoy&quot; /&gt; যাৰ ফলত ১৮৬৯ চনত ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে।

১৮৫৮ চনত ব্ৰিটিছে পুনৰ প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত ঔপনিৱেশ স্থাপন কৰে, যিটো অধিক স্থায়ী বুলি প্ৰমাণিত হয়। ইয়াৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পৰা অহা অপৰাধী দোষীসকলৰ বাবে এটা শাস্তিমূলক ঘাটি স্থাপন কৰা। কলনীটোত কুখ্যাত [[চেলুলাৰ জে'ল| চেলুলাৰ জে’ল]]খনো অন্তৰ্ভুক্ত হ’ল।

১৮৭২ চনত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰত এজন মুখ্য আয়ুক্তৰ অধীনত আন্দামান আৰু নিকোবাৰ দ্বীপসমূহক একত্ৰিত কৰা হয়।

==দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ==
*মূল প্ৰবন্ধ: [[জাপানৰ দখলত আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ কাৰ্যতঃ জাপানৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, মাত্ৰ নামমাত্ৰ [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ [[আজাদ হিন্দ|আৰ্জি হুকুমাতে আজাদ হিন্দ]]ৰ কৰ্তৃত্বত আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বসুৱে দ্বীপসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ নাম সলনি কৰি &quot;শ্বহীদ-দ্বীপ&quot; (শ্বহীদ দ্বীপ) আৰু &quot;স্বৰাজ-দ্বীপ&quot; (আত্মশাসন দ্বীপ) ৰাখিছিল। 
[[File:The_British_Occupation_of_the_Nicobar_Islands,_1945_SE5438.jpg|alt=|left|thumb|জাপানী সামৰিক প্ৰতিনিধি দলে [[ৰাজপুত ৰেজিমেণ্ট]]ৰ কমাণ্ডিং অফিচাৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল নাথু সিঙক প্ৰণাম জনায়, দ্বীপপুঞ্জসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰাৰ পিছত, ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দ।]]
ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল [[এ ডি লোগানাথন]]ক আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ নিযুক্তি দিয়া হয়। 
১৯৪৪ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ চাৰিজন আই এন এ বিষয়াৰ সৈতে— মেজৰ মনছুৰ আলী আলভি, চাব. লেফটেনেণ্ট এম ডি ইকবাল, লেফটেনেণ্ট সুবা সিং আৰু ষ্টেনোগ্ৰাফাৰ শ্ৰীনিবাসন—প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ লেম্বালাইন বিমানবন্দৰত উপস্থিত হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২১ মাৰ্চত এবাৰডিন বজাৰত গুৰুদ্বাৰাৰ ওচৰত অসামৰিক প্ৰশাসনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত কৰ্ণেল লোগানাথনে এই দায়িত্ব মেজৰ আলভিৰ হাতত অৰ্পণ কৰে আৰু প’ৰ্ট ব্লেয়াৰ এৰে, পিছত তেওঁ কেতিয়াও উভতি অহা নাছিল।&lt;ref&gt;Roychowdhury, Rabin. &quot;Black Days in Andaman and Nicobar Islands&quot;, Manas, New Delhi.&lt;/ref&gt;

জাপানৰ ভাইচ এডমিৰেল হাৰা টেইজো আৰু মেজৰ জেনেৰেল টামেনোৰী সাটোৱে ১৯৪৫ চনৰ ৭ অক্টোবৰত প’ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ জিমখানা খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক অনুষ্ঠানত ১১৬ নং ভাৰতীয় পদাতিক ব্ৰিগেডৰ অধিনায়ক ব্ৰিগেডিয়াৰ জে এ চেলমনছ আৰু ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ মুখ্য প্ৰশাসক মিষ্টাৰ নোৱেল কে পেটাৰছনৰ হাতত দীপপুঞ্জটোৰ শাসন অৰ্পণ কৰে।

==স্বাধীনতাৰ পিছৰ (১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দ – বৰ্তমানলৈ)==
ভাৰত (১৯৪৭) আৰু বাৰ্মা (১৯৪৮) উভয়ৰে স্বাধীনতাৰ সময়ত বিদায়ী ব্ৰিটিছে এই দ্বীপসমূহত সকলো এংলো-ইণ্ডিয়ান আৰু এংলো-বাৰ্মিজক পুনৰ সংস্থাপন কৰি নিজৰ জাতি গঠন কৰাৰ উদ্দেশ্য ঘোষণা কৰিছিল যদিও সেয়া কেতিয়াও বাস্তৱায়িত নহ’ল।
১৯৫০ চনত ই ভাৰতৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৯৫৬ চনত ইয়াক জাতিটোৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Planning Commission Report&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ujf2N5O4iKgC|title=Andaman and Nicobar Islands Development Report|author=Planning Commission of India|publisher=Academic Foundation|year=2008|isbn=978-81-7188-652-4|edition=illustrated|series=State Development Report series|access-date=12 March 2011}}&lt;/ref&gt;

ভাৰতে ১৯৮০ চনৰ পৰাই দ্বীপসমূহত প্ৰতিৰক্ষাৰ সুবিধাসমূহ গঢ়ি তুলিছে। বংগোপসাগৰ আৰু মালাকা জলদ্বীপত ভাৰতৰ কৌশলগত ভূমিকাত এই দ্বীপসমূহে এতিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.academia.edu/7716140|title=India's Defence Strategy and the India-ASEAN Relationship. Retrieved 24 August 2014|author=David Brewster}}&lt;/ref&gt;

===২০০৪ চনত এছিয়ান ছুনামী===
২০০৪ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভাৰত মহাসাগৰৰ ওচৰত সাগৰৰ তলৰ ভূমিকম্পৰ পিছত ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) বিশাল ছুনামীয়ে আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ উপকূল ধ্বংস কৰে। ২০০০তকৈ অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল, ৪ হাজাৰতকৈ অধিক শিশু অনাথ হৈ পৰিছিল বা এজন পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল আৰু নূন্যতম ৪০ হাজাৰ লোকক গৃহহীন হৈ পৰিছিল। ৪৬,০০০ তকৈ অধিক লোক আহত হয়।&lt;ref name=&quot;TCLEE 30&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.asce.org/Product.aspx?id=2147486137&amp;productid=5511|title=Sumatra-Andaman Islands Earthquake and Tsunami of December 6, 2004: Lifeline Performance|publisher=ASCE, Technical Council on Lifeline Earthquake Engineering|year=2007|isbn=9780784409510|editor=Carl Strand and John Masek|location=Reston, VA|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024115815/http://www.asce.org/Product.aspx?id=2147486137&amp;productid=5511|archive-date=24 October 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত নিকোবৰ দ্বীপসমূহ আছিল কাটচাল আৰু ইন্দিৰা পইণ্ট; পিছৰটো ৪.২৫ মিটাৰ (১৩.৯ ফুট) তললৈ নামি আহি আংশিকভাৱে সাগৰত ডুব গৈছিল। ইন্দিৰা পইণ্টৰ লাইটহাউচটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও তাৰ পিছৰে পৰা মেৰামতি কৰা হৈছে। ভূখণ্ডটোৱে বৃহৎ পৰিমাণৰ এলেকা হেৰুৱাইছিল যিটো এতিয়া ডুব গৈছে। ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহত যি ভূখণ্ড ৮,০৭৩ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,১১৭ বৰ্গমাইল) আছিল, সেই ভূখণ্ড এতিয়া ৭,৯৫০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (৩,০৭০ বৰ্গমাইল) হৈছে।&lt;ref&gt;[[Effect of the 2004 Indian Ocean earthquake on India]]&lt;/ref&gt;

দ্বীপসমূহৰ স্থানীয় লোক আৰু পৰ্যটকসকলে ছুনামীৰ ফলত সৰ্বাধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও আদিবাসী লোকসকলৰ অধিকাংশই ৰক্ষা পৰিছিল কাৰণ যুগ যুগ ধৰি প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাই তেওঁলোকক বৃহৎ ভূমিকম্পৰ পিছত হোৱা বৃহৎ ঢৌৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ সঁকিয়াই দিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4181855.stm|title=Tsunami folklore 'saved islanders'|date=20 January 2005|work=BBC News|access-date=23 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]]</text>
      <sha1>25zov2mmzpdlvsujes3woezh45qq3x8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বাৰ্তা:মেক্সিকো বিপ্লৱ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>137377</id>
    <revision>
      <id>611577</id>
      <parentid>611561</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T15:43:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* AI-ৰ যোগেদি সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধ */ উত্তৰ</comment>
      <origin>611577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2502" sha1="fkuv5s9uwpugzxn4y8l76iztorhq92i" xml:space="preserve">== AI-ৰ যোগেদি সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধ ==
এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণৰূপে কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা ব্যৱহাৰ কৰি সৃষ্টি কৰা হৈছে। প্ৰবন্ধটো ৱিকিপিডিয়াৰ শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হোৱা নাই। আন্তঃৱিকি লিংক সংযোগ কৰা নাই। ইয়াৰ উপৰিও এইটো যেন প্ৰবন্ধ নহৈ চমুটোকা হৈছে। সেয়ে অনুবাদকক আকৌ এবাৰ প্ৰথমৰ পৰা ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ আধাৰত অনুবাদ কৰিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। — &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:Kandarpajit Kallol|&lt;font color=&quot;#872455&quot;&gt;'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 18:36, 8 June 2026 (ইউ.টি.চি.)

:নিশ্চয়, মই যিমান পাৰো শুধৰাবলৈ চেষ্টা কৰিম। [[সদস্য:ৰঞ্জন ভূঞা|ৰঞ্জন ভূঞা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:ৰঞ্জন ভূঞা|বাৰ্তা]]) 10:49, 9 June 2026 (ইউ.টি.চি.)
::আন্তঃৱিকি সংযোগ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে এইটো বাৰ্তা আহে, ইয়াক কেনেকৈ ঠিক কৰিম? -
::* You do not have the permissions needed to carry out this action.
::[[সদস্য:ৰঞ্জন ভূঞা|ৰঞ্জন ভূঞা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:ৰঞ্জন ভূঞা|বাৰ্তা]]) 10:58, 9 June 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::নতুন একাউণ্টৰ ক্ষেত্ৰত বা কমকৈ সম্পাদনা কৰা একাউণ্টৰ ক্ষেত্ৰত কেতিয়াবা এনেদৰে আহে। পিছলৈ ঠিক হ'ব। — &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:Kandarpajit Kallol|&lt;font color=&quot;#872455&quot;&gt;'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 15:43, 9 June 2026 (ইউ.টি.চি.)</text>
      <sha1>fkuv5s9uwpugzxn4y8l76iztorhq92i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611583</id>
      <parentid>611577</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T17:03:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ৰঞ্জন ভূঞা</username>
        <id>9637</id>
      </contributor>
      <comment>/* AI-ৰ যোগেদি সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধ */ উত্তৰ</comment>
      <origin>611583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2737" sha1="7v1czimqhm92ksfyrhb3616iu1v1egm" xml:space="preserve">== AI-ৰ যোগেদি সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধ ==
এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণৰূপে কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা ব্যৱহাৰ কৰি সৃষ্টি কৰা হৈছে। প্ৰবন্ধটো ৱিকিপিডিয়াৰ শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হোৱা নাই। আন্তঃৱিকি লিংক সংযোগ কৰা নাই। ইয়াৰ উপৰিও এইটো যেন প্ৰবন্ধ নহৈ চমুটোকা হৈছে। সেয়ে অনুবাদকক আকৌ এবাৰ প্ৰথমৰ পৰা ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ আধাৰত অনুবাদ কৰিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। — &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:Kandarpajit Kallol|&lt;font color=&quot;#872455&quot;&gt;'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 18:36, 8 June 2026 (ইউ.টি.চি.)

:নিশ্চয়, মই যিমান পাৰো শুধৰাবলৈ চেষ্টা কৰিম। [[সদস্য:ৰঞ্জন ভূঞা|ৰঞ্জন ভূঞা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:ৰঞ্জন ভূঞা|বাৰ্তা]]) 10:49, 9 June 2026 (ইউ.টি.চি.)
::আন্তঃৱিকি সংযোগ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে এইটো বাৰ্তা আহে, ইয়াক কেনেকৈ ঠিক কৰিম? -
::* You do not have the permissions needed to carry out this action.
::[[সদস্য:ৰঞ্জন ভূঞা|ৰঞ্জন ভূঞা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:ৰঞ্জন ভূঞা|বাৰ্তা]]) 10:58, 9 June 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::নতুন একাউণ্টৰ ক্ষেত্ৰত বা কমকৈ সম্পাদনা কৰা একাউণ্টৰ ক্ষেত্ৰত কেতিয়াবা এনেদৰে আহে। পিছলৈ ঠিক হ'ব। — &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:Kandarpajit Kallol|&lt;font color=&quot;#872455&quot;&gt;'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 15:43, 9 June 2026 (ইউ.টি.চি.)
::::ঠিক আছে  [[সদস্য:ৰঞ্জন ভূঞা|ৰঞ্জন ভূঞা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:ৰঞ্জন ভূঞা|বাৰ্তা]]) 17:03, 9 June 2026 (ইউ.টি.চি.)</text>
      <sha1>7v1czimqhm92ksfyrhb3616iu1v1egm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ইদাৰ বীৰা ভেংকটা সত্যনাৰায়ণ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137384</id>
    <revision>
      <id>611571</id>
      <timestamp>2026-06-09T13:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>যদুমণি</username>
        <id>32127</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা:  {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Short description|Indian film director (1956–2011)}} {{Use Indian English|date=July 2016}}  {{Infobox person | name               = ইদাৰ বীৰা ভেংকটা সত্যনাৰায়ণ | image              =  | caption            =  | native_name        =  | birth_name         = ইদাৰ বীৰা ভেংকটা সত্যনাৰায়ণ | birth_date...</comment>
      <origin>611571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1506" sha1="l4od9p9iejuq51ec3tnsop9y5uf0uua" xml:space="preserve"> {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Short description|Indian film director (1956–2011)}}
{{Use Indian English|date=July 2016}}

{{Infobox person
| name               = ইদাৰ বীৰা ভেংকটা সত্যনাৰায়ণ
| image              = 
| caption            = 
| native_name        = 
| birth_name         = ইদাৰ বীৰা ভেংকটা সত্যনাৰায়ণ
| birth_date         = {{birth date|df=yes|1956|06|10}}
| birth_place        = [[West Godavari district|কাৰুমেদি]], [[অন্ধ্ৰ ৰাজ্য]], [[ভাৰত]]
| death_date         = {{Death date and age|df=yes|2011|01|21|1956|06|10}}&lt;ref name=&quot;Obituary&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.telugucinema.com/c/publish/movietidbits/evvsatyanarayan_jan212010.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110124232201/http://www.telugucinema.com/c/publish/movietidbits/evvsatyanarayan_jan212010.php|url-status=dead|title=EVV is no more!, Obituary at Telugu Cinema.com|archivedate=24 January 2011}}&lt;/ref&gt;
| death_place        = [[হায়দৰাবাদ]], [[টেলেংগানা]], [[ভাৰত]]
| occupation         = {{hlist|চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক|প্ৰযোজক|চিত্ৰনাট্যকাৰ}}
| years_active       = ১৯৮২ - ২০১১
| spouse             = 
| children           = ২, &lt;br&gt;[[আয়ান ৰাজেশ]] &lt;br&gt;[[আল্লাৰি নৰেশ]]
}}</text>
      <sha1>l4od9p9iejuq51ec3tnsop9y5uf0uua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>এ ডি লোগানাথন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137385</id>
    <revision>
      <id>611599</id>
      <timestamp>2026-06-09T18:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>611599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8292" sha1="chlwao4qdz1zvb42626ukczpyy149ic" xml:space="preserve">মেজৰ জেনেৰেল '''আৰ্কট ড’ৰাইস্বামী লোগানাদন''' (কিছুমান ঐতিহাসিক উল্লেখত 'লোগানাথন' বুলিও বানান কৰা হয়)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ndtv.com/article/india/forgotten-heroes-of-indias-first-army-44495|title=Forgotten heroes of India's first army}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Roll of the Indian Medical Service 1615-1930 by D. G. Crawford, p583.&lt;/ref&gt; (১২ এপ্ৰিল ১৮৮৮ – ৯ মাৰ্চ ১৯৪৯){{cn}} ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনীৰ এজন বিষয়া আছিল (যি সেনাবাহিনী দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে জাপানী সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা কৰিছিল), আৰু আজাদ হিন্দ চৰকাৰৰ মন্ত্ৰীও আছিল (আন এটা প্ৰভিজন দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত জাপানী সাম্ৰাজ্যৰ মিত্ৰ) হিচাপে তাত ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে কাম কৰিছিল। লোগানাথনে আন্দামান দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ হিচাপেও কিছুসময়ৰ বাবে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু যুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ জাপানীসকলে দখল কৰিছিল,&lt;ref&gt;Singh, N. Iqbal. The Andaman Story. Delhi, IN: Vikas Publishing, 1978. {{ISBN|9780706906325}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm|title=Provinces of British India}}&lt;/ref&gt; আৰু তাৰ পিছত যুদ্ধৰ সময়ছোৱাত বাৰ্মালৈ গুচি গৈছিল।&lt;ref&gt;Allen, Louis (1986). Burma: the Longest War 1941-45. J.M. Dent and Sons. {{ISBN|0-460-02474-4}}.&lt;/ref&gt;

লগানাদনে মাদ্ৰাজ মেডিকেল কলেজত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ছাত্ৰ হিচাপে নামভৰ্তি কৰাৰ পূৰ্বে বেংগালুৰুৰ চেণ্ট্ৰেল কলেজত পঢ়িছিল আৰু পিছলৈ লণ্ডনত ক্ৰান্তীয় ৰোগৰ চিকিৎসক হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লৈছিল। 

==ইতিহাস==
১৯১৭ চনৰ ২৭ আগষ্টত লগানাথনে ভাৰতীয় চিকিৎসা সেৱাত লেফটেনেণ্ট হিচাপে অস্থায়ী কমিচন লাভ কৰে, আৰু পিছলৈ তেওঁক অস্থায়ী কেপ্তেইন হিচাপে পদোন্নতি দিয়া হয়। 
১৯২২ চনৰ ১ মাৰ্চত ভাৰতীয় চিকিৎসা সেৱাৰ নিয়মীয়া আয়োগত নিযুক্তি লাভ কৰে। 
১৯২৯ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁক মেজৰ পদোন্নতি দিয়া হয়।[6] লগানাডানে প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত সেৱা আগবঢ়াইছিল। 

১৯৪০ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে তেওঁক ১৯৩৯ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল পদোন্নতি দিয়া হয়।[7]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত লগানাদনে ছিংগাপুৰৰ পতনৰ পিছত ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনীত যোগদান কৰি সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ অধীনত আজাদ হিন্দ চৰকাৰত যোগদান কৰি ভাৰতক ব্ৰিটিছ শাসনৰপৰা মুক্ত কৰে। 
দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ চমু দখলৰ সময়ত জাপানৰ নৌসেনাৰপৰা আজাদ হিন্দ কৰ্তৃত্বলৈ বদলি হোৱাৰ সময়তো তেওঁক গৱৰ্ণৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। 

বেয়া স্বাস্থ্য আৰু জাপানী দখল বাহিনীৰ সৈতে তীব্ৰ মতানৈক্যৰ বাবে অৱশেষত লগানাডানে কৰ্তৃত্ব ত্যাগ কৰি বাৰ্মালৈ উভতি যায়। 
পিছলৈ মিত্ৰশক্তিৰ সফল বাৰ্মা অভিযানৰ শেষৰফালে লগানাদনক ভাৰতীয় জাতীয় সেনাৰ বাৰ্মা কমাণ্ডৰ G.O.C(General officer commanding) হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, কাৰণ আজাদ হিন্দ চৰকাৰ ৰেংগুনৰপৰা আঁতৰি আহিছিল। 
নিয়মীয়া আৰক্ষী বাহিনী বা নিৰাপত্তা বাহিনী অবিহনে তেওঁৰ সৈন্য, আই এন এ কণ্টিংজেণ্ট ৬,০০০ শক্তিশালী, চহৰখনত থকা মুকলি কৰি দিয়া ব্ৰিটিছ প'ডব্লিউৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিকভাৱে আত্মসমৰ্পণ কৰে আৰু বাৰ্মিজ ৰাজধানীত মানুহ চলায়, ১৯৪৫ চনৰ ২৪ এপ্ৰিলৰপৰা ৪ মে'ৰ ভিতৰত সফলতাৰে আইন-শৃংখলা বজাই ৰাখে।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন]

পিছত লগানাদনক ভাৰতলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয় আৰু ভাৰতীয় জাতীয় সেনাৰ লোকসকলৰ বিৰুদ্ধে দেশদ্ৰোহৰ গোচৰত বিচাৰ কৰাৰ প্ৰস্তুতি চলি থকাৰ বাবে লালকিল্লাত ৰখা হয়। 
বিচাৰ সমাপ্ত হোৱাৰ পিছত আৰু দোষমুক্ত হোৱাৰ পিছত ১৯৪৬ চনত বাংগালুৰুত থকা পৰিয়াললৈ উভতি আহে। 
কিন্তু ১৯৪৬ চনৰ ২০ ছেপ্টেম্বৰত লণ্ডন গেজেটত আই এম এছৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল হিচাপে তেওঁক ভাৰতীয় সেনাৰপৰা অপসাৰণ কৰা হয়। 
স্বাস্থ্যৰ বিকলতাৰ বাবে তেওঁ নেহৰু চৰকাৰৰ অধীনত নিউজিলেণ্ডলৈ কূটনৈতিক নিযুক্তিৰ বাবে অস্বীকাৰ কৰিছিল।[citation needed]

পৰিয়াল
লগানাদনৰ বিবাহ সৰোজা লগানাদনৰ সৈতে হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰপৰা পাঁচটা সন্তান জন্ম হৈছিল - সম্পাথ লগানাদন, ললিতা লগানাদন, সুকুমাৰ লগানাদন, মেনাকা লগানদন আৰু কুমালাথা লগানাদন (ম. চি. ডি. গোপীনাথ)।</text>
      <sha1>chlwao4qdz1zvb42626ukczpyy149ic</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611601</id>
      <parentid>611599</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:05:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>611601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8276" sha1="fmx22jc6w2p7dqa0txmffens0aef1x0" xml:space="preserve">মেজৰ জেনেৰেল '''আৰ্কট ড’ৰাইস্বামী লোগানাদন''' (কিছুমান ঐতিহাসিক উল্লেখত 'লোগানাথন' বুলিও বানান কৰা হয়)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ndtv.com/article/india/forgotten-heroes-of-indias-first-army-44495|title=Forgotten heroes of India's first army}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Roll of the Indian Medical Service 1615-1930 by D. G. Crawford, p583.&lt;/ref&gt; (১২ এপ্ৰিল ১৮৮৮ – ৯ মাৰ্চ ১৯৪৯){{cn}} ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনীৰ এজন বিষয়া আছিল (যি সেনাবাহিনী দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে জাপানী সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা কৰিছিল), আৰু আজাদ হিন্দ চৰকাৰৰ মন্ত্ৰীও আছিল (আন এটা প্ৰভিজন দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত জাপানী সাম্ৰাজ্যৰ মিত্ৰ) হিচাপে তাত ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে কাম কৰিছিল। লোগানাথনে আন্দামান দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ হিচাপেও কিছুসময়ৰ বাবে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু যুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ জাপানীসকলে দখল কৰিছিল,&lt;ref&gt;Singh, N. Iqbal. The Andaman Story. Delhi, IN: Vikas Publishing, 1978. {{ISBN|9780706906325}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm|title=Provinces of British India}}&lt;/ref&gt; আৰু তাৰ পিছত যুদ্ধৰ সময়ছোৱাত বাৰ্মালৈ গুচি গৈছিল।&lt;ref&gt;Allen, Louis (1986). Burma: the Longest War 1941-45. J.M. Dent and Sons. {{ISBN|0-460-02474-4}}.&lt;/ref&gt;

লোগানাদনে মাদ্ৰাজ মেডিকেল কলেজত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ছাত্ৰ হিচাপে নামভৰ্তি কৰাৰ পূৰ্বে বেংগালুৰুৰ চেণ্ট্ৰেল কলেজত পঢ়িছিল আৰু পিছলৈ লণ্ডনত ক্ৰান্তীয় ৰোগৰ চিকিৎসক হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লৈছিল। 

==ইতিহাস==
১৯১৭ চনৰ ২৭ আগষ্টত লোগানাথনে ভাৰতীয় চিকিৎসা সেৱাত লেফটেনেণ্ট হিচাপে অস্থায়ী কমিচন লাভ কৰে, আৰু পিছলৈ তেওঁক অস্থায়ী কেপ্তেইন হিচাপে পদোন্নতি দিয়া হয়। ১৯২২ চনৰ ১ মাৰ্চত ভাৰতীয় চিকিৎসা সেৱাৰ নিয়মীয়া আয়োগত নিযুক্তি লাভ কৰে। 
১৯২৯ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁক মেজৰ পদোন্নতি দিয়া হয়।[6] লোগানাথনে [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত সেৱা আগবঢ়াইছিল। 

১৯৪০ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে তেওঁক ১৯৩৯ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল পদোন্নতি দিয়া হয়।[7]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত লোগানাথনে ছিংগাপুৰৰ পতনৰ পিছত ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনীত যোগদান কৰি [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ অধীনত আজাদ হিন্দ চৰকাৰত যোগদান কৰি ভাৰতক ব্ৰিটিছ শাসনৰপৰা মুক্ত কৰে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ চমু দখলৰ সময়ত জাপানৰ নৌসেনাৰপৰা আজাদ হিন্দ কৰ্তৃত্বলৈ বদলি হোৱাৰ সময়তো তেওঁক গৱৰ্ণৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। 

বেয়া স্বাস্থ্য আৰু জাপানী দখল বাহিনীৰ সৈতে তীব্ৰ মতানৈক্যৰ বাবে অৱশেষত লগানাডানে কৰ্তৃত্ব ত্যাগ কৰি বাৰ্মালৈ উভতি যায়। 
পিছলৈ মিত্ৰশক্তিৰ সফল বাৰ্মা অভিযানৰ শেষৰফালে লগানাদনক ভাৰতীয় জাতীয় সেনাৰ বাৰ্মা কমাণ্ডৰ G.O.C(General officer commanding) হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, কাৰণ আজাদ হিন্দ চৰকাৰ ৰেংগুনৰপৰা আঁতৰি আহিছিল। নিয়মীয়া আৰক্ষী বাহিনী বা নিৰাপত্তা বাহিনী অবিহনে তেওঁৰ সৈন্য, আই এন এ কণ্টিংজেণ্ট ৬,০০০ শক্তিশালী, চহৰখনত থকা মুকলি কৰি দিয়া ব্ৰিটিছ প'ডব্লিউৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিকভাৱে আত্মসমৰ্পণ কৰে আৰু বাৰ্মিজ ৰাজধানীত মানুহ চলায়, ১৯৪৫ চনৰ ২৪ এপ্ৰিলৰপৰা ৪ মে'ৰ ভিতৰত সফলতাৰে আইন-শৃংখলা বজাই ৰাখে।{{cn}}

পিছত লগানাদনক ভাৰতলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয় আৰু ভাৰতীয় জাতীয় সেনাৰ লোকসকলৰ বিৰুদ্ধে দেশদ্ৰোহৰ গোচৰত বিচাৰ কৰাৰ প্ৰস্তুতি চলি থকাৰ বাবে লালকিল্লাত ৰখা হয়। বিচাৰ সমাপ্ত হোৱাৰ পিছত আৰু দোষমুক্ত হোৱাৰ পিছত ১৯৪৬ চনত বাংগালুৰুত থকা পৰিয়াললৈ উভতি আহে। কিন্তু ১৯৪৬ চনৰ ২০ ছেপ্টেম্বৰত লণ্ডন গেজেটত আই এম এছৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল হিচাপে তেওঁক ভাৰতীয় সেনাৰপৰা অপসাৰণ কৰা হয়। স্বাস্থ্য পৰি অহাৰ বাবে তেওঁ নেহৰু চৰকাৰৰ অধীনত নিউজিলেণ্ডলৈ কূটনৈতিক নিযুক্তিৰ কথাটো অস্বীকাৰ কৰিছিল।{{cn}}

==পৰিয়াল==
লোগানাথনৰ বিবাহ সৰোজা লোগানাথনৰ সৈতে হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰপৰা পাঁচটা সন্তান জন্ম হৈছিল - সম্পাথ লোগানাদন, ললিতা লোগানাদন, সুকুমাৰ লোগানাদন, মেনাকা লোগানাদন আৰু কুমালাথা লোগানাদন (ম. চি. ডি. গোপীনাথ)।</text>
      <sha1>fmx22jc6w2p7dqa0txmffens0aef1x0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611602</id>
      <parentid>611601</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:07:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>611602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9771" sha1="f76nabbno0v5thy73u93qxa1je6yln2" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = আৰ্কট ড’ৰাইস্বামী লোগানাদন
| office              = [[আন্দামান আৰু নিকোবৰ]]ৰ গৱৰ্ণৰ
| prime_minister      = [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]] (''ৰাজ্যৰ মুৰব্বী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী'')
| term                = ৩০ ডিচেম্বৰ ১৯৪৩ - ১৮ আগষ্ট ১৯৪৫
| image               = Major General Arcot Doraiswamy Loganadan.jpg
| caption             = 
| birth_date          = {{Birth date|1888|04|12|df=yes}}
| death_date          = {{Death date and age|1949|03|09|1888|04|12|df=yes}}
| birth_place         = 
| death_place         = 
| placeofburial       = 
| placeofburial_label = 
| placeofburial_coordinates = &lt;!-- {{Coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --&gt;
| nickname            = 
| birth_name          = 
| allegiance          = {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom]]&lt;br&gt;{{flagicon|Azad Hind}} [[Azad Hind]]
| branch              = [[Indian National Army]] (World War II)
| service_years       = 
| rank                = [[Major General]] (World War II)
| servicenumber       = 
| unit                = 
| commands            = 
| battles             = [[World War I]]&lt;br&gt;[[World War II]]
| battles_label       = 
| awards              = 
| relations           = Saroja (m. 1919)
| laterwork           = 
| signature           = 
}}
মেজৰ জেনেৰেল '''আৰ্কট ড’ৰাইস্বামী লোগানাদন''' (কিছুমান ঐতিহাসিক উল্লেখত 'লোগানাথন' বুলিও বানান কৰা হয়)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ndtv.com/article/india/forgotten-heroes-of-indias-first-army-44495|title=Forgotten heroes of India's first army}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Roll of the Indian Medical Service 1615-1930 by D. G. Crawford, p583.&lt;/ref&gt; (১২ এপ্ৰিল ১৮৮৮ – ৯ মাৰ্চ ১৯৪৯){{cn}} ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনীৰ এজন বিষয়া আছিল (যি সেনাবাহিনী দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে জাপানী সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা কৰিছিল), আৰু আজাদ হিন্দ চৰকাৰৰ মন্ত্ৰীও আছিল (আন এটা প্ৰভিজন দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত জাপানী সাম্ৰাজ্যৰ মিত্ৰ) হিচাপে তাত ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে কাম কৰিছিল। লোগানাথনে আন্দামান দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ হিচাপেও কিছুসময়ৰ বাবে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু যুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ জাপানীসকলে দখল কৰিছিল,&lt;ref&gt;Singh, N. Iqbal. The Andaman Story. Delhi, IN: Vikas Publishing, 1978. {{ISBN|9780706906325}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm|title=Provinces of British India}}&lt;/ref&gt; আৰু তাৰ পিছত যুদ্ধৰ সময়ছোৱাত বাৰ্মালৈ গুচি গৈছিল।&lt;ref&gt;Allen, Louis (1986). Burma: the Longest War 1941-45. J.M. Dent and Sons. {{ISBN|0-460-02474-4}}.&lt;/ref&gt;

লোগানাদনে মাদ্ৰাজ মেডিকেল কলেজত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ছাত্ৰ হিচাপে নামভৰ্তি কৰাৰ পূৰ্বে বেংগালুৰুৰ চেণ্ট্ৰেল কলেজত পঢ়িছিল আৰু পিছলৈ লণ্ডনত ক্ৰান্তীয় ৰোগৰ চিকিৎসক হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লৈছিল। 

==ইতিহাস==
১৯১৭ চনৰ ২৭ আগষ্টত লোগানাথনে ভাৰতীয় চিকিৎসা সেৱাত লেফটেনেণ্ট হিচাপে অস্থায়ী কমিচন লাভ কৰে, আৰু পিছলৈ তেওঁক অস্থায়ী কেপ্তেইন হিচাপে পদোন্নতি দিয়া হয়। ১৯২২ চনৰ ১ মাৰ্চত ভাৰতীয় চিকিৎসা সেৱাৰ নিয়মীয়া আয়োগত নিযুক্তি লাভ কৰে। 
১৯২৯ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁক মেজৰ পদোন্নতি দিয়া হয়।[6] লোগানাথনে [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত সেৱা আগবঢ়াইছিল। 

১৯৪০ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে তেওঁক ১৯৩৯ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল পদোন্নতি দিয়া হয়।[7]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত লোগানাথনে ছিংগাপুৰৰ পতনৰ পিছত ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনীত যোগদান কৰি [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ অধীনত আজাদ হিন্দ চৰকাৰত যোগদান কৰি ভাৰতক ব্ৰিটিছ শাসনৰপৰা মুক্ত কৰে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ চমু দখলৰ সময়ত জাপানৰ নৌসেনাৰপৰা আজাদ হিন্দ কৰ্তৃত্বলৈ বদলি হোৱাৰ সময়তো তেওঁক গৱৰ্ণৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। 

বেয়া স্বাস্থ্য আৰু জাপানী দখল বাহিনীৰ সৈতে তীব্ৰ মতানৈক্যৰ বাবে অৱশেষত লগানাডানে কৰ্তৃত্ব ত্যাগ কৰি বাৰ্মালৈ উভতি যায়। 
পিছলৈ মিত্ৰশক্তিৰ সফল বাৰ্মা অভিযানৰ শেষৰফালে লগানাদনক ভাৰতীয় জাতীয় সেনাৰ বাৰ্মা কমাণ্ডৰ G.O.C(General officer commanding) হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, কাৰণ আজাদ হিন্দ চৰকাৰ ৰেংগুনৰপৰা আঁতৰি আহিছিল। নিয়মীয়া আৰক্ষী বাহিনী বা নিৰাপত্তা বাহিনী অবিহনে তেওঁৰ সৈন্য, আই এন এ কণ্টিংজেণ্ট ৬,০০০ শক্তিশালী, চহৰখনত থকা মুকলি কৰি দিয়া ব্ৰিটিছ প'ডব্লিউৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিকভাৱে আত্মসমৰ্পণ কৰে আৰু বাৰ্মিজ ৰাজধানীত মানুহ চলায়, ১৯৪৫ চনৰ ২৪ এপ্ৰিলৰপৰা ৪ মে'ৰ ভিতৰত সফলতাৰে আইন-শৃংখলা বজাই ৰাখে।{{cn}}

পিছত লগানাদনক ভাৰতলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয় আৰু ভাৰতীয় জাতীয় সেনাৰ লোকসকলৰ বিৰুদ্ধে দেশদ্ৰোহৰ গোচৰত বিচাৰ কৰাৰ প্ৰস্তুতি চলি থকাৰ বাবে লালকিল্লাত ৰখা হয়। বিচাৰ সমাপ্ত হোৱাৰ পিছত আৰু দোষমুক্ত হোৱাৰ পিছত ১৯৪৬ চনত বাংগালুৰুত থকা পৰিয়াললৈ উভতি আহে। কিন্তু ১৯৪৬ চনৰ ২০ ছেপ্টেম্বৰত লণ্ডন গেজেটত আই এম এছৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল হিচাপে তেওঁক ভাৰতীয় সেনাৰপৰা অপসাৰণ কৰা হয়। স্বাস্থ্য পৰি অহাৰ বাবে তেওঁ নেহৰু চৰকাৰৰ অধীনত নিউজিলেণ্ডলৈ কূটনৈতিক নিযুক্তিৰ কথাটো অস্বীকাৰ কৰিছিল।{{cn}}

==পৰিয়াল==
লোগানাথনৰ বিবাহ সৰোজা লোগানাথনৰ সৈতে হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰপৰা পাঁচটা সন্তান জন্ম হৈছিল - সম্পাথ লোগানাদন, ললিতা লোগানাদন, সুকুমাৰ লোগানাদন, মেনাকা লোগানাদন আৰু কুমালাথা লোগানাদন (ম. চি. ডি. গোপীনাথ)।</text>
      <sha1>f76nabbno0v5thy73u93qxa1je6yln2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611603</id>
      <parentid>611602</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:09:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ইতিহাস */</comment>
      <origin>611603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9883" sha1="7nxskigc4peftyfjs8vucccqy2lxdry" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = আৰ্কট ড’ৰাইস্বামী লোগানাদন
| office              = [[আন্দামান আৰু নিকোবৰ]]ৰ গৱৰ্ণৰ
| prime_minister      = [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]] (''ৰাজ্যৰ মুৰব্বী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী'')
| term                = ৩০ ডিচেম্বৰ ১৯৪৩ - ১৮ আগষ্ট ১৯৪৫
| image               = Major General Arcot Doraiswamy Loganadan.jpg
| caption             = 
| birth_date          = {{Birth date|1888|04|12|df=yes}}
| death_date          = {{Death date and age|1949|03|09|1888|04|12|df=yes}}
| birth_place         = 
| death_place         = 
| placeofburial       = 
| placeofburial_label = 
| placeofburial_coordinates = &lt;!-- {{Coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --&gt;
| nickname            = 
| birth_name          = 
| allegiance          = {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom]]&lt;br&gt;{{flagicon|Azad Hind}} [[Azad Hind]]
| branch              = [[Indian National Army]] (World War II)
| service_years       = 
| rank                = [[Major General]] (World War II)
| servicenumber       = 
| unit                = 
| commands            = 
| battles             = [[World War I]]&lt;br&gt;[[World War II]]
| battles_label       = 
| awards              = 
| relations           = Saroja (m. 1919)
| laterwork           = 
| signature           = 
}}
মেজৰ জেনেৰেল '''আৰ্কট ড’ৰাইস্বামী লোগানাদন''' (কিছুমান ঐতিহাসিক উল্লেখত 'লোগানাথন' বুলিও বানান কৰা হয়)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ndtv.com/article/india/forgotten-heroes-of-indias-first-army-44495|title=Forgotten heroes of India's first army}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Roll of the Indian Medical Service 1615-1930 by D. G. Crawford, p583.&lt;/ref&gt; (১২ এপ্ৰিল ১৮৮৮ – ৯ মাৰ্চ ১৯৪৯){{cn}} ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনীৰ এজন বিষয়া আছিল (যি সেনাবাহিনী দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে জাপানী সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা কৰিছিল), আৰু আজাদ হিন্দ চৰকাৰৰ মন্ত্ৰীও আছিল (আন এটা প্ৰভিজন দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত জাপানী সাম্ৰাজ্যৰ মিত্ৰ) হিচাপে তাত ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে কাম কৰিছিল। লোগানাথনে আন্দামান দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ হিচাপেও কিছুসময়ৰ বাবে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু যুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ জাপানীসকলে দখল কৰিছিল,&lt;ref&gt;Singh, N. Iqbal. The Andaman Story. Delhi, IN: Vikas Publishing, 1978. {{ISBN|9780706906325}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm|title=Provinces of British India}}&lt;/ref&gt; আৰু তাৰ পিছত যুদ্ধৰ সময়ছোৱাত বাৰ্মালৈ গুচি গৈছিল।&lt;ref&gt;Allen, Louis (1986). Burma: the Longest War 1941-45. J.M. Dent and Sons. {{ISBN|0-460-02474-4}}.&lt;/ref&gt;

লোগানাদনে মাদ্ৰাজ মেডিকেল কলেজত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ছাত্ৰ হিচাপে নামভৰ্তি কৰাৰ পূৰ্বে বেংগালুৰুৰ চেণ্ট্ৰেল কলেজত পঢ়িছিল আৰু পিছলৈ লণ্ডনত ক্ৰান্তীয় ৰোগৰ চিকিৎসক হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লৈছিল। 

==ইতিহাস==
১৯১৭ চনৰ ২৭ আগষ্টত লোগানাথনে ভাৰতীয় চিকিৎসা সেৱাত লেফটেনেণ্ট হিচাপে অস্থায়ী কমিচন লাভ কৰে, আৰু পিছলৈ তেওঁক অস্থায়ী কেপ্তেইন হিচাপে পদোন্নতি দিয়া হয়। ১৯২২ চনৰ ১ মাৰ্চত ভাৰতীয় চিকিৎসা সেৱাৰ নিয়মীয়া আয়োগত নিযুক্তি লাভ কৰে। 
১৯২৯ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁক মেজৰ পদোন্নতি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;Roll of the Indian Medical Service 1615-1930 by D. G. Crawford, p583.&lt;/ref&gt; লোগানাথনে [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত সেৱা আগবঢ়াইছিল। 

১৯৪০ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে তেওঁক ১৯৩৯ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল পদোন্নতি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;April 1940 Indian Army List&lt;/ref&gt;

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত লোগানাথনে ছিংগাপুৰৰ পতনৰ পিছত ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনীত যোগদান কৰি [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ অধীনত আজাদ হিন্দ চৰকাৰত যোগদান কৰি ভাৰতক ব্ৰিটিছ শাসনৰপৰা মুক্ত কৰে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ চমু দখলৰ সময়ত জাপানৰ নৌসেনাৰপৰা আজাদ হিন্দ কৰ্তৃত্বলৈ বদলি হোৱাৰ সময়তো তেওঁক গৱৰ্ণৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। 

বেয়া স্বাস্থ্য আৰু জাপানী দখল বাহিনীৰ সৈতে তীব্ৰ মতানৈক্যৰ বাবে অৱশেষত লগানাডানে কৰ্তৃত্ব ত্যাগ কৰি বাৰ্মালৈ উভতি যায়। 
পিছলৈ মিত্ৰশক্তিৰ সফল বাৰ্মা অভিযানৰ শেষৰফালে লগানাদনক ভাৰতীয় জাতীয় সেনাৰ বাৰ্মা কমাণ্ডৰ G.O.C(General officer commanding) হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, কাৰণ আজাদ হিন্দ চৰকাৰ ৰেংগুনৰপৰা আঁতৰি আহিছিল। নিয়মীয়া আৰক্ষী বাহিনী বা নিৰাপত্তা বাহিনী অবিহনে তেওঁৰ সৈন্য, আই এন এ কণ্টিংজেণ্ট ৬,০০০ শক্তিশালী, চহৰখনত থকা মুকলি কৰি দিয়া ব্ৰিটিছ প'ডব্লিউৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিকভাৱে আত্মসমৰ্পণ কৰে আৰু বাৰ্মিজ ৰাজধানীত মানুহ চলায়, ১৯৪৫ চনৰ ২৪ এপ্ৰিলৰপৰা ৪ মে'ৰ ভিতৰত সফলতাৰে আইন-শৃংখলা বজাই ৰাখে।{{cn}}

পিছত লগানাদনক ভাৰতলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয় আৰু ভাৰতীয় জাতীয় সেনাৰ লোকসকলৰ বিৰুদ্ধে দেশদ্ৰোহৰ গোচৰত বিচাৰ কৰাৰ প্ৰস্তুতি চলি থকাৰ বাবে লালকিল্লাত ৰখা হয়। বিচাৰ সমাপ্ত হোৱাৰ পিছত আৰু দোষমুক্ত হোৱাৰ পিছত ১৯৪৬ চনত বাংগালুৰুত থকা পৰিয়াললৈ উভতি আহে। কিন্তু ১৯৪৬ চনৰ ২০ ছেপ্টেম্বৰত লণ্ডন গেজেটত আই এম এছৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল হিচাপে তেওঁক ভাৰতীয় সেনাৰপৰা অপসাৰণ কৰা হয়। স্বাস্থ্য পৰি অহাৰ বাবে তেওঁ নেহৰু চৰকাৰৰ অধীনত নিউজিলেণ্ডলৈ কূটনৈতিক নিযুক্তিৰ কথাটো অস্বীকাৰ কৰিছিল।{{cn}}

==পৰিয়াল==
লোগানাথনৰ বিবাহ সৰোজা লোগানাথনৰ সৈতে হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰপৰা পাঁচটা সন্তান জন্ম হৈছিল - সম্পাথ লোগানাদন, ললিতা লোগানাদন, সুকুমাৰ লোগানাদন, মেনাকা লোগানাদন আৰু কুমালাথা লোগানাদন (ম. চি. ডি. গোপীনাথ)।</text>
      <sha1>7nxskigc4peftyfjs8vucccqy2lxdry</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611604</id>
      <parentid>611603</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:09:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* পৰিয়াল */</comment>
      <origin>611604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9915" sha1="clqdl6xtqo9d8yoomncqdy4nn1uoz2v" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = আৰ্কট ড’ৰাইস্বামী লোগানাদন
| office              = [[আন্দামান আৰু নিকোবৰ]]ৰ গৱৰ্ণৰ
| prime_minister      = [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]] (''ৰাজ্যৰ মুৰব্বী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী'')
| term                = ৩০ ডিচেম্বৰ ১৯৪৩ - ১৮ আগষ্ট ১৯৪৫
| image               = Major General Arcot Doraiswamy Loganadan.jpg
| caption             = 
| birth_date          = {{Birth date|1888|04|12|df=yes}}
| death_date          = {{Death date and age|1949|03|09|1888|04|12|df=yes}}
| birth_place         = 
| death_place         = 
| placeofburial       = 
| placeofburial_label = 
| placeofburial_coordinates = &lt;!-- {{Coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --&gt;
| nickname            = 
| birth_name          = 
| allegiance          = {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom]]&lt;br&gt;{{flagicon|Azad Hind}} [[Azad Hind]]
| branch              = [[Indian National Army]] (World War II)
| service_years       = 
| rank                = [[Major General]] (World War II)
| servicenumber       = 
| unit                = 
| commands            = 
| battles             = [[World War I]]&lt;br&gt;[[World War II]]
| battles_label       = 
| awards              = 
| relations           = Saroja (m. 1919)
| laterwork           = 
| signature           = 
}}
মেজৰ জেনেৰেল '''আৰ্কট ড’ৰাইস্বামী লোগানাদন''' (কিছুমান ঐতিহাসিক উল্লেখত 'লোগানাথন' বুলিও বানান কৰা হয়)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ndtv.com/article/india/forgotten-heroes-of-indias-first-army-44495|title=Forgotten heroes of India's first army}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Roll of the Indian Medical Service 1615-1930 by D. G. Crawford, p583.&lt;/ref&gt; (১২ এপ্ৰিল ১৮৮৮ – ৯ মাৰ্চ ১৯৪৯){{cn}} ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনীৰ এজন বিষয়া আছিল (যি সেনাবাহিনী দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে জাপানী সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা কৰিছিল), আৰু আজাদ হিন্দ চৰকাৰৰ মন্ত্ৰীও আছিল (আন এটা প্ৰভিজন দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত জাপানী সাম্ৰাজ্যৰ মিত্ৰ) হিচাপে তাত ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে কাম কৰিছিল। লোগানাথনে আন্দামান দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ হিচাপেও কিছুসময়ৰ বাবে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু যুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ জাপানীসকলে দখল কৰিছিল,&lt;ref&gt;Singh, N. Iqbal. The Andaman Story. Delhi, IN: Vikas Publishing, 1978. {{ISBN|9780706906325}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm|title=Provinces of British India}}&lt;/ref&gt; আৰু তাৰ পিছত যুদ্ধৰ সময়ছোৱাত বাৰ্মালৈ গুচি গৈছিল।&lt;ref&gt;Allen, Louis (1986). Burma: the Longest War 1941-45. J.M. Dent and Sons. {{ISBN|0-460-02474-4}}.&lt;/ref&gt;

লোগানাদনে মাদ্ৰাজ মেডিকেল কলেজত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ছাত্ৰ হিচাপে নামভৰ্তি কৰাৰ পূৰ্বে বেংগালুৰুৰ চেণ্ট্ৰেল কলেজত পঢ়িছিল আৰু পিছলৈ লণ্ডনত ক্ৰান্তীয় ৰোগৰ চিকিৎসক হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লৈছিল। 

==ইতিহাস==
১৯১৭ চনৰ ২৭ আগষ্টত লোগানাথনে ভাৰতীয় চিকিৎসা সেৱাত লেফটেনেণ্ট হিচাপে অস্থায়ী কমিচন লাভ কৰে, আৰু পিছলৈ তেওঁক অস্থায়ী কেপ্তেইন হিচাপে পদোন্নতি দিয়া হয়। ১৯২২ চনৰ ১ মাৰ্চত ভাৰতীয় চিকিৎসা সেৱাৰ নিয়মীয়া আয়োগত নিযুক্তি লাভ কৰে। 
১৯২৯ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁক মেজৰ পদোন্নতি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;Roll of the Indian Medical Service 1615-1930 by D. G. Crawford, p583.&lt;/ref&gt; লোগানাথনে [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত সেৱা আগবঢ়াইছিল। 

১৯৪০ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে তেওঁক ১৯৩৯ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল পদোন্নতি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;April 1940 Indian Army List&lt;/ref&gt;

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত লোগানাথনে ছিংগাপুৰৰ পতনৰ পিছত ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনীত যোগদান কৰি [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ অধীনত আজাদ হিন্দ চৰকাৰত যোগদান কৰি ভাৰতক ব্ৰিটিছ শাসনৰপৰা মুক্ত কৰে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ চমু দখলৰ সময়ত জাপানৰ নৌসেনাৰপৰা আজাদ হিন্দ কৰ্তৃত্বলৈ বদলি হোৱাৰ সময়তো তেওঁক গৱৰ্ণৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। 

বেয়া স্বাস্থ্য আৰু জাপানী দখল বাহিনীৰ সৈতে তীব্ৰ মতানৈক্যৰ বাবে অৱশেষত লগানাডানে কৰ্তৃত্ব ত্যাগ কৰি বাৰ্মালৈ উভতি যায়। 
পিছলৈ মিত্ৰশক্তিৰ সফল বাৰ্মা অভিযানৰ শেষৰফালে লগানাদনক ভাৰতীয় জাতীয় সেনাৰ বাৰ্মা কমাণ্ডৰ G.O.C(General officer commanding) হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, কাৰণ আজাদ হিন্দ চৰকাৰ ৰেংগুনৰপৰা আঁতৰি আহিছিল। নিয়মীয়া আৰক্ষী বাহিনী বা নিৰাপত্তা বাহিনী অবিহনে তেওঁৰ সৈন্য, আই এন এ কণ্টিংজেণ্ট ৬,০০০ শক্তিশালী, চহৰখনত থকা মুকলি কৰি দিয়া ব্ৰিটিছ প'ডব্লিউৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিকভাৱে আত্মসমৰ্পণ কৰে আৰু বাৰ্মিজ ৰাজধানীত মানুহ চলায়, ১৯৪৫ চনৰ ২৪ এপ্ৰিলৰপৰা ৪ মে'ৰ ভিতৰত সফলতাৰে আইন-শৃংখলা বজাই ৰাখে।{{cn}}

পিছত লগানাদনক ভাৰতলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয় আৰু ভাৰতীয় জাতীয় সেনাৰ লোকসকলৰ বিৰুদ্ধে দেশদ্ৰোহৰ গোচৰত বিচাৰ কৰাৰ প্ৰস্তুতি চলি থকাৰ বাবে লালকিল্লাত ৰখা হয়। বিচাৰ সমাপ্ত হোৱাৰ পিছত আৰু দোষমুক্ত হোৱাৰ পিছত ১৯৪৬ চনত বাংগালুৰুত থকা পৰিয়াললৈ উভতি আহে। কিন্তু ১৯৪৬ চনৰ ২০ ছেপ্টেম্বৰত লণ্ডন গেজেটত আই এম এছৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল হিচাপে তেওঁক ভাৰতীয় সেনাৰপৰা অপসাৰণ কৰা হয়। স্বাস্থ্য পৰি অহাৰ বাবে তেওঁ নেহৰু চৰকাৰৰ অধীনত নিউজিলেণ্ডলৈ কূটনৈতিক নিযুক্তিৰ কথাটো অস্বীকাৰ কৰিছিল।{{cn}}

==পৰিয়াল==
লোগানাথনৰ বিবাহ সৰোজা লোগানাথনৰ সৈতে হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰপৰা পাঁচটা সন্তান জন্ম হৈছিল - সম্পাথ লোগানাদন, ললিতা লোগানাদন, সুকুমাৰ লোগানাদন, মেনাকা লোগানাদন আৰু কুমালাথা লোগানাদন (ম. চি. ডি. গোপীনাথ)।
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>clqdl6xtqo9d8yoomncqdy4nn1uoz2v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611605</id>
      <parentid>611604</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:11:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>+[[শ্ৰেণী:সামৰিক বিষয়া]]; +[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]; +[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]]; +[[শ্ৰেণী:চিকিৎসাবিদ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>611605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10153" sha1="oqdkxsoel64ri3s4njgpnkrkiivlg2x" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = আৰ্কট ড’ৰাইস্বামী লোগানাদন
| office              = [[আন্দামান আৰু নিকোবৰ]]ৰ গৱৰ্ণৰ
| prime_minister      = [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]] (''ৰাজ্যৰ মুৰব্বী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী'')
| term                = ৩০ ডিচেম্বৰ ১৯৪৩ - ১৮ আগষ্ট ১৯৪৫
| image               = Major General Arcot Doraiswamy Loganadan.jpg
| caption             = 
| birth_date          = {{Birth date|1888|04|12|df=yes}}
| death_date          = {{Death date and age|1949|03|09|1888|04|12|df=yes}}
| birth_place         = 
| death_place         = 
| placeofburial       = 
| placeofburial_label = 
| placeofburial_coordinates = &lt;!-- {{Coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --&gt;
| nickname            = 
| birth_name          = 
| allegiance          = {{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom]]&lt;br&gt;{{flagicon|Azad Hind}} [[Azad Hind]]
| branch              = [[Indian National Army]] (World War II)
| service_years       = 
| rank                = [[Major General]] (World War II)
| servicenumber       = 
| unit                = 
| commands            = 
| battles             = [[World War I]]&lt;br&gt;[[World War II]]
| battles_label       = 
| awards              = 
| relations           = Saroja (m. 1919)
| laterwork           = 
| signature           = 
}}
মেজৰ জেনেৰেল '''আৰ্কট ড’ৰাইস্বামী লোগানাদন''' (কিছুমান ঐতিহাসিক উল্লেখত 'লোগানাথন' বুলিও বানান কৰা হয়)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ndtv.com/article/india/forgotten-heroes-of-indias-first-army-44495|title=Forgotten heroes of India's first army}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Roll of the Indian Medical Service 1615-1930 by D. G. Crawford, p583.&lt;/ref&gt; (১২ এপ্ৰিল ১৮৮৮ – ৯ মাৰ্চ ১৯৪৯){{cn}} ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনীৰ এজন বিষয়া আছিল (যি সেনাবাহিনী দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে জাপানী সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা কৰিছিল), আৰু আজাদ হিন্দ চৰকাৰৰ মন্ত্ৰীও আছিল (আন এটা প্ৰভিজন দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত জাপানী সাম্ৰাজ্যৰ মিত্ৰ) হিচাপে তাত ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে কাম কৰিছিল। লোগানাথনে আন্দামান দ্বীপপুঞ্জৰ গৱৰ্ণৰ হিচাপেও কিছুসময়ৰ বাবে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু যুদ্ধৰ সময়ত এই দ্বীপসমূহ জাপানীসকলে দখল কৰিছিল,&lt;ref&gt;Singh, N. Iqbal. The Andaman Story. Delhi, IN: Vikas Publishing, 1978. {{ISBN|9780706906325}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/India_BrProvinces.htm|title=Provinces of British India}}&lt;/ref&gt; আৰু তাৰ পিছত যুদ্ধৰ সময়ছোৱাত বাৰ্মালৈ গুচি গৈছিল।&lt;ref&gt;Allen, Louis (1986). Burma: the Longest War 1941-45. J.M. Dent and Sons. {{ISBN|0-460-02474-4}}.&lt;/ref&gt;

লোগানাদনে মাদ্ৰাজ মেডিকেল কলেজত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ছাত্ৰ হিচাপে নামভৰ্তি কৰাৰ পূৰ্বে বেংগালুৰুৰ চেণ্ট্ৰেল কলেজত পঢ়িছিল আৰু পিছলৈ লণ্ডনত ক্ৰান্তীয় ৰোগৰ চিকিৎসক হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লৈছিল। 

==ইতিহাস==
১৯১৭ চনৰ ২৭ আগষ্টত লোগানাথনে ভাৰতীয় চিকিৎসা সেৱাত লেফটেনেণ্ট হিচাপে অস্থায়ী কমিচন লাভ কৰে, আৰু পিছলৈ তেওঁক অস্থায়ী কেপ্তেইন হিচাপে পদোন্নতি দিয়া হয়। ১৯২২ চনৰ ১ মাৰ্চত ভাৰতীয় চিকিৎসা সেৱাৰ নিয়মীয়া আয়োগত নিযুক্তি লাভ কৰে। 
১৯২৯ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁক মেজৰ পদোন্নতি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;Roll of the Indian Medical Service 1615-1930 by D. G. Crawford, p583.&lt;/ref&gt; লোগানাথনে [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত সেৱা আগবঢ়াইছিল। 

১৯৪০ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে তেওঁক ১৯৩৯ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল পদোন্নতি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;April 1940 Indian Army List&lt;/ref&gt;

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত লোগানাথনে ছিংগাপুৰৰ পতনৰ পিছত ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনীত যোগদান কৰি [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ অধীনত আজাদ হিন্দ চৰকাৰত যোগদান কৰি ভাৰতক ব্ৰিটিছ শাসনৰপৰা মুক্ত কৰে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ চমু দখলৰ সময়ত জাপানৰ নৌসেনাৰপৰা আজাদ হিন্দ কৰ্তৃত্বলৈ বদলি হোৱাৰ সময়তো তেওঁক গৱৰ্ণৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। 

বেয়া স্বাস্থ্য আৰু জাপানী দখল বাহিনীৰ সৈতে তীব্ৰ মতানৈক্যৰ বাবে অৱশেষত লগানাডানে কৰ্তৃত্ব ত্যাগ কৰি বাৰ্মালৈ উভতি যায়। 
পিছলৈ মিত্ৰশক্তিৰ সফল বাৰ্মা অভিযানৰ শেষৰফালে লগানাদনক ভাৰতীয় জাতীয় সেনাৰ বাৰ্মা কমাণ্ডৰ G.O.C(General officer commanding) হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, কাৰণ আজাদ হিন্দ চৰকাৰ ৰেংগুনৰপৰা আঁতৰি আহিছিল। নিয়মীয়া আৰক্ষী বাহিনী বা নিৰাপত্তা বাহিনী অবিহনে তেওঁৰ সৈন্য, আই এন এ কণ্টিংজেণ্ট ৬,০০০ শক্তিশালী, চহৰখনত থকা মুকলি কৰি দিয়া ব্ৰিটিছ প'ডব্লিউৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিকভাৱে আত্মসমৰ্পণ কৰে আৰু বাৰ্মিজ ৰাজধানীত মানুহ চলায়, ১৯৪৫ চনৰ ২৪ এপ্ৰিলৰপৰা ৪ মে'ৰ ভিতৰত সফলতাৰে আইন-শৃংখলা বজাই ৰাখে।{{cn}}

পিছত লগানাদনক ভাৰতলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয় আৰু ভাৰতীয় জাতীয় সেনাৰ লোকসকলৰ বিৰুদ্ধে দেশদ্ৰোহৰ গোচৰত বিচাৰ কৰাৰ প্ৰস্তুতি চলি থকাৰ বাবে লালকিল্লাত ৰখা হয়। বিচাৰ সমাপ্ত হোৱাৰ পিছত আৰু দোষমুক্ত হোৱাৰ পিছত ১৯৪৬ চনত বাংগালুৰুত থকা পৰিয়াললৈ উভতি আহে। কিন্তু ১৯৪৬ চনৰ ২০ ছেপ্টেম্বৰত লণ্ডন গেজেটত আই এম এছৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল হিচাপে তেওঁক ভাৰতীয় সেনাৰপৰা অপসাৰণ কৰা হয়। স্বাস্থ্য পৰি অহাৰ বাবে তেওঁ নেহৰু চৰকাৰৰ অধীনত নিউজিলেণ্ডলৈ কূটনৈতিক নিযুক্তিৰ কথাটো অস্বীকাৰ কৰিছিল।{{cn}}

==পৰিয়াল==
লোগানাথনৰ বিবাহ সৰোজা লোগানাথনৰ সৈতে হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰপৰা পাঁচটা সন্তান জন্ম হৈছিল - সম্পাথ লোগানাদন, ললিতা লোগানাদন, সুকুমাৰ লোগানাদন, মেনাকা লোগানাদন আৰু কুমালাথা লোগানাদন (ম. চি. ডি. গোপীনাথ)।
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:সামৰিক বিষয়া]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:চিকিৎসাবিদ]]</text>
      <sha1>oqdkxsoel64ri3s4njgpnkrkiivlg2x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মহীশূৰ প্ৰাসাদ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137386</id>
    <revision>
      <id>611613</id>
      <timestamp>2026-06-10T04:59:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox Historic building | name             = মহীশূৰ প্ৰাসাদ | alternate_name   = Amba Vilas Palace | image            = Mysore Palace Morning.jpg | image_size       = 300px | caption          = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য | location         = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001 | location_town    = [[Mysore]] | location_country = ভাৰ...</comment>
      <origin>611613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2113" sha1="akmed791hexpyasl32noci10iir8pkz" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name             = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name   = Amba Vilas Palace
| image            = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size       = 300px
| caption          = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location         = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town    = [[Mysore]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates      = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date       = ১৮৯৭
| completion_date  = ১৯১২
| renovation_date  = ১৯৩২
| architect        = হেনৰী ইৰউইন
| owner            = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website          = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers   = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height           = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count      = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status           = সংগ্ৰাহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ মহীশূৰত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল।</text>
      <sha1>akmed791hexpyasl32noci10iir8pkz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611614</id>
      <parentid>611613</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:03:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <origin>611614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3821" sha1="dip3i1jeuvkvu10q5gg67b3fykfp382" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name             = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name   = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image            = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size       = 300px
| caption          = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location         = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town    = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates      = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date       = ১৮৯৭
| completion_date  = ১৯১২
| renovation_date  = ১৯৩২
| architect        = হেনৰী ইৰউইন
| owner            = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website          = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers   = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height           = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count      = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status           = সংগ্ৰাহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ মহীশূৰত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতিবিদ হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court  |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>dip3i1jeuvkvu10q5gg67b3fykfp382</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611615</id>
      <parentid>611614</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <origin>611615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3931" sha1="t61a0m8sczdldxll2dtcyubgyz7s3gs" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name             = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name   = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image            = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size       = 300px
| caption          = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location         = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town    = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates      = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date       = ১৮৯৭
| completion_date  = ১৯১২
| renovation_date  = ১৯৩২
| architect        = হেনৰী ইৰউইন
| owner            = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website          = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers   = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height           = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count      = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status           = সংগ্ৰাহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ মহীশূৰত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতিবিদ হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court  |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>t61a0m8sczdldxll2dtcyubgyz7s3gs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611616</id>
      <parentid>611615</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:07:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <origin>611616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4435" sha1="2xg8eujzxc9xg0hkpbbbc747k66dwrg" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name             = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name   = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image            = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size       = 300px
| caption          = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location         = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town    = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates      = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date       = ১৮৯৭
| completion_date  = ১৯১২
| renovation_date  = ১৯৩২
| architect        = হেনৰী ইৰউইন
| owner            = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website          = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers   = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height           = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count      = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status           = সংগ্ৰাহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতিবিদ হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court  |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰ পৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>2xg8eujzxc9xg0hkpbbbc747k66dwrg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611617</id>
      <parentid>611616</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <origin>611617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5963" sha1="8q9y29z4w8uimin6x0mz9dbw6nlu9gf" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name             = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name   = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image            = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size       = 300px
| caption          = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location         = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town    = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates      = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date       = ১৮৯৭
| completion_date  = ১৯১২
| renovation_date  = ১৯৩২
| architect        = হেনৰী ইৰউইন
| owner            = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website          = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers   = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height           = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count      = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status           = সংগ্ৰাহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতিবিদ হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court  |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰ পৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ।
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>8q9y29z4w8uimin6x0mz9dbw6nlu9gf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611618</id>
      <parentid>611617</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:11:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>611618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6623" sha1="dc2piduhobg9hnybmjbeaz5o8ik7mgm" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>dc2piduhobg9hnybmjbeaz5o8ik7mgm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611619</id>
      <parentid>611618</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:18:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান */</comment>
      <origin>611619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6897" sha1="7kko8p7aucmquxjoxmj7ei62vgsr9z3" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>7kko8p7aucmquxjoxmj7ei62vgsr9z3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611622</id>
      <parentid>611619</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:25:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান */</comment>
      <origin>611622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8084" sha1="nj23y1ymlim5plndbdijxjxwrf0gplo" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো সংস্কৃতৰ পৰাই আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা মহিষাসুৰক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>nj23y1ymlim5plndbdijxjxwrf0gplo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611623</id>
      <parentid>611622</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান */</comment>
      <origin>611623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8862" sha1="s9fju7d1lhndfvuyb1kdny2uhay0qdk" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>s9fju7d1lhndfvuyb1kdny2uhay0qdk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611630</id>
      <parentid>611623</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:44:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান */</comment>
      <origin>611630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10155" sha1="c18o2kpfo0xo8timaolygw3ocegpccm" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>c18o2kpfo0xo8timaolygw3ocegpccm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611632</id>
      <parentid>611630</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:06:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* ইতিহাস */</comment>
      <origin>611632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11356" sha1="rp4re1shrnlj8h5ecugemz9p3ww8nmu" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 
এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ বিষয়ে প্ৰথম লিপিবদ্ধ উল্লেখ ১৬৩৮ চনত, যেতিয়া প্ৰথম কান্থিৰাৱ নৰসৰাজে বিজুলীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰাজপ্ৰসাদটো মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=King |first=Carol |date=2025-10-08 |title=Mysore Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Mysore-Palace |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online |publisher=Britannica |access-date=2026-05-12|quote=The first recorded mention of a palace on the current site was in 1638.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Aditi Shah|title=Mysuru Palace: Raising a Royal Residence|url=https://www.livehistoryindia.com/story/monuments/mysuru-palace|publisher=Live History India|date=2020-07-14|accessdate=2026-05-15|quote=In 1638, the wooden palace was struck by lightning and rebuilt by Kanthirava Narasaraja Wadiyar I (r. 1638 – 1659 CE), who expanded the structure and added new pavilions.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>rp4re1shrnlj8h5ecugemz9p3ww8nmu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611633</id>
      <parentid>611632</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* আৰম্ভণিৰ ইতিহাস */</comment>
      <origin>611633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12728" sha1="rbadllycacps28dwu5hgkqipbgddnry" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 
এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ বিষয়ে প্ৰথম লিপিবদ্ধ উল্লেখ ১৬৩৮ চনত, যেতিয়া প্ৰথম কান্থিৰাৱ নৰসৰাজে বিজুলীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰাজপ্ৰসাদটো মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=King |first=Carol |date=2025-10-08 |title=Mysore Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Mysore-Palace |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online |publisher=Britannica |access-date=2026-05-12|quote=The first recorded mention of a palace on the current site was in 1638.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Aditi Shah|title=Mysuru Palace: Raising a Royal Residence|url=https://www.livehistoryindia.com/story/monuments/mysuru-palace|publisher=Live History India|date=2020-07-14|accessdate=2026-05-15|quote=In 1638, the wooden palace was struck by lightning and rebuilt by Kanthirava Narasaraja Wadiyar I (r. 1638 – 1659 CE), who expanded the structure and added new pavilions.}}&lt;/ref&gt;
এই সময়ছোৱাত শ্ৰীৰংগপট্না মহীশূৰ ৰাজ্যৰ বাস্তৱিক ৰাজধানী আছিল,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Monuments of Srirangapatna Island Town|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5895/|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=2016-05-15|quote=In 1610 CE Raja Wodeyar captured the vice regal seat of Vijayanagara at Srirangapattana and started his rule as a subordinate king of the Vijayanagara kingdom... From then onwards, it continued as the capital of Mysore.}}&lt;/ref&gt; আৰু মহাৰাজৰ সৈতে তেওঁৰ সৈন্যই ওচৰৰ চামুণ্ডেশ্বৰী মন্দিৰলৈ পূজা কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদক প্ৰধানকৈ মহাৰাজৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Gouri Satya|title=The four-century legacy of Mysore Palace|url=https://starofmysore.com/the-four-century-legacy-of-mysore-palace/|publisher=Star of Mysore|year=2018a|accessdate=2026-05-15|quote=Raja Wadiyar... moved to Srirangapatna in 1610. He and other rulers visited Mysuru for worshipping Goddess Chamundeshwari often and stayed in the Palace in Mysuru.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>rbadllycacps28dwu5hgkqipbgddnry</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611634</id>
      <parentid>611633</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* আৰম্ভণিৰ ইতিহাস */</comment>
      <origin>611634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12732" sha1="p3zd3piun1mumn1b6t9uizgl4o9zshn" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 
এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ বিষয়ে প্ৰথম লিপিবদ্ধ উল্লেখ ১৬৩৮ চনত, যেতিয়া প্ৰথম কান্থিৰাৱ নৰসৰাজে বিজুলীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰাজপ্ৰসাদটো মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=King |first=Carol |date=2025-10-08 |title=Mysore Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Mysore-Palace |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online |publisher=Britannica |access-date=2026-05-12|quote=The first recorded mention of a palace on the current site was in 1638.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Aditi Shah|title=Mysuru Palace: Raising a Royal Residence|url=https://www.livehistoryindia.com/story/monuments/mysuru-palace|publisher=Live History India|date=2020-07-14|accessdate=2026-05-15|quote=In 1638, the wooden palace was struck by lightning and rebuilt by Kanthirava Narasaraja Wadiyar I (r. 1638 – 1659 CE), who expanded the structure and added new pavilions.}}&lt;/ref&gt;
এই সময়ছোৱাত শ্ৰীৰংগপট্না মহীশূৰ ৰাজ্যৰ বাস্তৱিক ৰাজধানী আছিল,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Monuments of Srirangapatna Island Town|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5895/|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=2016-05-15|quote=In 1610 CE Raja Wodeyar captured the vice regal seat of Vijayanagara at Srirangapattana and started his rule as a subordinate king of the Vijayanagara kingdom... From then onwards, it continued as the capital of Mysore.}}&lt;/ref&gt; আৰু মহাৰাজৰ সৈতে তেওঁৰ সৈন্যই ওচৰৰ [[চামুণ্ডেশ্বৰী মন্দিৰ]]লৈ পূজা কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদক প্ৰধানকৈ মহাৰাজৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Gouri Satya|title=The four-century legacy of Mysore Palace|url=https://starofmysore.com/the-four-century-legacy-of-mysore-palace/|publisher=Star of Mysore|year=2018a|accessdate=2026-05-15|quote=Raja Wadiyar... moved to Srirangapatna in 1610. He and other rulers visited Mysuru for worshipping Goddess Chamundeshwari often and stayed in the Palace in Mysuru.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>p3zd3piun1mumn1b6t9uizgl4o9zshn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611636</id>
      <parentid>611634</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:17:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* ইতিহাস */</comment>
      <origin>611636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13576" sha1="4h789pexk2rbjixkytnuqfmw6ttcr27" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 
এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ বিষয়ে প্ৰথম লিপিবদ্ধ উল্লেখ ১৬৩৮ চনত, যেতিয়া প্ৰথম কান্থিৰাৱ নৰসৰাজে বিজুলীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰাজপ্ৰসাদটো মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=King |first=Carol |date=2025-10-08 |title=Mysore Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Mysore-Palace |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online |publisher=Britannica |access-date=2026-05-12|quote=The first recorded mention of a palace on the current site was in 1638.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Aditi Shah|title=Mysuru Palace: Raising a Royal Residence|url=https://www.livehistoryindia.com/story/monuments/mysuru-palace|publisher=Live History India|date=2020-07-14|accessdate=2026-05-15|quote=In 1638, the wooden palace was struck by lightning and rebuilt by Kanthirava Narasaraja Wadiyar I (r. 1638 – 1659 CE), who expanded the structure and added new pavilions.}}&lt;/ref&gt;
এই সময়ছোৱাত শ্ৰীৰংগপট্না মহীশূৰ ৰাজ্যৰ বাস্তৱিক ৰাজধানী আছিল,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Monuments of Srirangapatna Island Town|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5895/|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=2016-05-15|quote=In 1610 CE Raja Wodeyar captured the vice regal seat of Vijayanagara at Srirangapattana and started his rule as a subordinate king of the Vijayanagara kingdom... From then onwards, it continued as the capital of Mysore.}}&lt;/ref&gt; আৰু মহাৰাজৰ সৈতে তেওঁৰ সৈন্যই ওচৰৰ [[চামুণ্ডেশ্বৰী মন্দিৰ]]লৈ পূজা কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদক প্ৰধানকৈ মহাৰাজৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Gouri Satya|title=The four-century legacy of Mysore Palace|url=https://starofmysore.com/the-four-century-legacy-of-mysore-palace/|publisher=Star of Mysore|year=2018a|accessdate=2026-05-15|quote=Raja Wadiyar... moved to Srirangapatna in 1610. He and other rulers visited Mysuru for worshipping Goddess Chamundeshwari often and stayed in the Palace in Mysuru.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

==চিত্ৰ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
File:Mysore Palace (8113480008).jpg|Lighting of the palace during [[Mysore Dasara|Dasara]]
File:Stucco Ceiling Darbar Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08280.jpg|Roof artwork
File:Chandelier Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08290.jpg|Private ''durbar'' hall
File:Mysuru Palace - North Gates - 1.jpg|Northern entrance gate
File:IvoryKrishnaMysore Palace.jpg|Ivory inlay of [[Bala Krishna]]
File:Carvings Inner Courtyard Mysore Palace Dec23 A7C 08263.jpg|Decorative carvings
File:Gandaberunda_depicted_on_the_roof_of_Mysuru_Palace.jpg|Interior depiction of [[Gandaberunda]]
File:Krishnaraja Wadiyar IV Statue in Mysore Palace.jpg|Statue of [[Krishnaraja Wadiyar IV]]
File:Mysore Palace 3739.jpg|Grand staircase
File:Leopard sculpture of the Mysore Palace.jpg|Exterior leopard sculpture
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>4h789pexk2rbjixkytnuqfmw6ttcr27</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611638</id>
      <parentid>611636</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:22:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* চিত্ৰ */</comment>
      <origin>611638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13740" sha1="sa47ga85mpt4hxzav8t90kjgfz5tqct" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 
এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ বিষয়ে প্ৰথম লিপিবদ্ধ উল্লেখ ১৬৩৮ চনত, যেতিয়া প্ৰথম কান্থিৰাৱ নৰসৰাজে বিজুলীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰাজপ্ৰসাদটো মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=King |first=Carol |date=2025-10-08 |title=Mysore Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Mysore-Palace |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online |publisher=Britannica |access-date=2026-05-12|quote=The first recorded mention of a palace on the current site was in 1638.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Aditi Shah|title=Mysuru Palace: Raising a Royal Residence|url=https://www.livehistoryindia.com/story/monuments/mysuru-palace|publisher=Live History India|date=2020-07-14|accessdate=2026-05-15|quote=In 1638, the wooden palace was struck by lightning and rebuilt by Kanthirava Narasaraja Wadiyar I (r. 1638 – 1659 CE), who expanded the structure and added new pavilions.}}&lt;/ref&gt;
এই সময়ছোৱাত শ্ৰীৰংগপট্না মহীশূৰ ৰাজ্যৰ বাস্তৱিক ৰাজধানী আছিল,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Monuments of Srirangapatna Island Town|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5895/|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=2016-05-15|quote=In 1610 CE Raja Wodeyar captured the vice regal seat of Vijayanagara at Srirangapattana and started his rule as a subordinate king of the Vijayanagara kingdom... From then onwards, it continued as the capital of Mysore.}}&lt;/ref&gt; আৰু মহাৰাজৰ সৈতে তেওঁৰ সৈন্যই ওচৰৰ [[চামুণ্ডেশ্বৰী মন্দিৰ]]লৈ পূজা কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদক প্ৰধানকৈ মহাৰাজৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Gouri Satya|title=The four-century legacy of Mysore Palace|url=https://starofmysore.com/the-four-century-legacy-of-mysore-palace/|publisher=Star of Mysore|year=2018a|accessdate=2026-05-15|quote=Raja Wadiyar... moved to Srirangapatna in 1610. He and other rulers visited Mysuru for worshipping Goddess Chamundeshwari often and stayed in the Palace in Mysuru.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

==চিত্ৰ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
File:Mysore Palace (8113480008).jpg|Lighting of the palace during [[Mysore Dasara|Dasara]]
File:Stucco Ceiling Darbar Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08280.jpg|ছাদৰ কলাকৰ্ম
File:Chandelier Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08290.jpg|Private ''durbar'' hall
File:Mysuru Palace - North Gates - 1.jpg|Northern entrance gate
File:IvoryKrishnaMysore Palace.jpg|Ivory inlay of [[Bala Krishna]]
File:Carvings Inner Courtyard Mysore Palace Dec23 A7C 08263.jpg|সজ্জাগত খোদিত
File:Gandaberunda_depicted_on_the_roof_of_Mysuru_Palace.jpg|Interior depiction of [[Gandaberunda]]
File:Krishnaraja Wadiyar IV Statue in Mysore Palace.jpg|কৃষ্ণৰাজ ৱাডিয়াৰ চতুৰ্থৰ মূৰ্তি
File:Mysore Palace 3739.jpg|বিশাল চিৰি
File:Leopard sculpture of the Mysore Palace.jpg|বাহিৰৰ নাহৰফুটুকীৰ ভাস্কৰ্য্য
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>sa47ga85mpt4hxzav8t90kjgfz5tqct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611639</id>
      <parentid>611638</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:27:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* চিত্ৰ */</comment>
      <origin>611639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13901" sha1="joixfkjeqzv2uwqij3ge8iehy9lb8xc" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 
এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ বিষয়ে প্ৰথম লিপিবদ্ধ উল্লেখ ১৬৩৮ চনত, যেতিয়া প্ৰথম কান্থিৰাৱ নৰসৰাজে বিজুলীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰাজপ্ৰসাদটো মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=King |first=Carol |date=2025-10-08 |title=Mysore Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Mysore-Palace |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online |publisher=Britannica |access-date=2026-05-12|quote=The first recorded mention of a palace on the current site was in 1638.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Aditi Shah|title=Mysuru Palace: Raising a Royal Residence|url=https://www.livehistoryindia.com/story/monuments/mysuru-palace|publisher=Live History India|date=2020-07-14|accessdate=2026-05-15|quote=In 1638, the wooden palace was struck by lightning and rebuilt by Kanthirava Narasaraja Wadiyar I (r. 1638 – 1659 CE), who expanded the structure and added new pavilions.}}&lt;/ref&gt;
এই সময়ছোৱাত শ্ৰীৰংগপট্না মহীশূৰ ৰাজ্যৰ বাস্তৱিক ৰাজধানী আছিল,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Monuments of Srirangapatna Island Town|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5895/|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=2016-05-15|quote=In 1610 CE Raja Wodeyar captured the vice regal seat of Vijayanagara at Srirangapattana and started his rule as a subordinate king of the Vijayanagara kingdom... From then onwards, it continued as the capital of Mysore.}}&lt;/ref&gt; আৰু মহাৰাজৰ সৈতে তেওঁৰ সৈন্যই ওচৰৰ [[চামুণ্ডেশ্বৰী মন্দিৰ]]লৈ পূজা কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদক প্ৰধানকৈ মহাৰাজৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Gouri Satya|title=The four-century legacy of Mysore Palace|url=https://starofmysore.com/the-four-century-legacy-of-mysore-palace/|publisher=Star of Mysore|year=2018a|accessdate=2026-05-15|quote=Raja Wadiyar... moved to Srirangapatna in 1610. He and other rulers visited Mysuru for worshipping Goddess Chamundeshwari often and stayed in the Palace in Mysuru.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

==চিত্ৰ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
File:Mysore Palace (8113480008).jpg|দশৰাৰ সময়ত ৰাজপ্ৰসাদৰ পোহৰ
File:Stucco Ceiling Darbar Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08280.jpg|ছাদৰ কলাকৰ্ম
File:Chandelier Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08290.jpg|ব্যক্তিগত দৰবাৰ হল
File:Mysuru Palace - North Gates - 1.jpg|উত্তৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:IvoryKrishnaMysore Palace.jpg|বাল কৃষ্ণৰ হাতীদাঁতৰ জড়
File:Carvings Inner Courtyard Mysore Palace Dec23 A7C 08263.jpg|সজ্জাগত খোদিত
File:Gandaberunda_depicted_on_the_roof_of_Mysuru_Palace.jpg|গণ্ডবেৰুণ্ডাৰ অভ্যন্তৰীণ চিত্ৰণ
File:Krishnaraja Wadiyar IV Statue in Mysore Palace.jpg|কৃষ্ণৰাজ ৱাডিয়াৰ চতুৰ্থৰ মূৰ্তি
File:Mysore Palace 3739.jpg|বিশাল চিৰি
File:Leopard sculpture of the Mysore Palace.jpg|বাহিৰৰ নাহৰফুটুকীৰ ভাস্কৰ্য্য
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>joixfkjeqzv2uwqij3ge8iehy9lb8xc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611640</id>
      <parentid>611639</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:29:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* আৰম্ভণিৰ ইতিহাস */</comment>
      <origin>611640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14010" sha1="gl7xxiw1k082xaymlfyp94cahhi5owo" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 
এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ বিষয়ে প্ৰথম লিপিবদ্ধ উল্লেখ ১৬৩৮ চনত, যেতিয়া প্ৰথম কান্থিৰাৱ নৰসৰাজে বিজুলীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰাজপ্ৰসাদটো মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=King |first=Carol |date=2025-10-08 |title=Mysore Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Mysore-Palace |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online |publisher=Britannica |access-date=2026-05-12|quote=The first recorded mention of a palace on the current site was in 1638.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Aditi Shah|title=Mysuru Palace: Raising a Royal Residence|url=https://www.livehistoryindia.com/story/monuments/mysuru-palace|publisher=Live History India|date=2020-07-14|accessdate=2026-05-15|quote=In 1638, the wooden palace was struck by lightning and rebuilt by Kanthirava Narasaraja Wadiyar I (r. 1638 – 1659 CE), who expanded the structure and added new pavilions.}}&lt;/ref&gt;
এই সময়ছোৱাত শ্ৰীৰংগপট্না মহীশূৰ ৰাজ্যৰ বাস্তৱিক ৰাজধানী আছিল,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Monuments of Srirangapatna Island Town|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5895/|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=2016-05-15|quote=In 1610 CE Raja Wodeyar captured the vice regal seat of Vijayanagara at Srirangapattana and started his rule as a subordinate king of the Vijayanagara kingdom... From then onwards, it continued as the capital of Mysore.}}&lt;/ref&gt; আৰু মহাৰাজৰ সৈতে তেওঁৰ সৈন্যই ওচৰৰ [[চামুণ্ডেশ্বৰী মন্দিৰ]]লৈ পূজা কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদক প্ৰধানকৈ মহাৰাজৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Gouri Satya|title=The four-century legacy of Mysore Palace|url=https://starofmysore.com/the-four-century-legacy-of-mysore-palace/|publisher=Star of Mysore|year=2018a|accessdate=2026-05-15|quote=Raja Wadiyar... moved to Srirangapatna in 1610. He and other rulers visited Mysuru for worshipping Goddess Chamundeshwari often and stayed in the Palace in Mysuru.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

===ধ্বংস আৰু পুনৰ্গঠন===

===স্বাধীনতাৰ পিছত===

==চিত্ৰ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
File:Mysore Palace (8113480008).jpg|দশৰাৰ সময়ত ৰাজপ্ৰসাদৰ পোহৰ
File:Stucco Ceiling Darbar Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08280.jpg|ছাদৰ কলাকৰ্ম
File:Chandelier Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08290.jpg|ব্যক্তিগত দৰবাৰ হল
File:Mysuru Palace - North Gates - 1.jpg|উত্তৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:IvoryKrishnaMysore Palace.jpg|বাল কৃষ্ণৰ হাতীদাঁতৰ জড়
File:Carvings Inner Courtyard Mysore Palace Dec23 A7C 08263.jpg|সজ্জাগত খোদিত
File:Gandaberunda_depicted_on_the_roof_of_Mysuru_Palace.jpg|গণ্ডবেৰুণ্ডাৰ অভ্যন্তৰীণ চিত্ৰণ
File:Krishnaraja Wadiyar IV Statue in Mysore Palace.jpg|কৃষ্ণৰাজ ৱাডিয়াৰ চতুৰ্থৰ মূৰ্তি
File:Mysore Palace 3739.jpg|বিশাল চিৰি
File:Leopard sculpture of the Mysore Palace.jpg|বাহিৰৰ নাহৰফুটুকীৰ ভাস্কৰ্য্য
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>gl7xxiw1k082xaymlfyp94cahhi5owo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611641</id>
      <parentid>611640</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* স্বাধীনতাৰ পিছত */</comment>
      <origin>611641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14040" sha1="m17fuwdgdp4p17onf92eyl0op4bsof4" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 
এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ বিষয়ে প্ৰথম লিপিবদ্ধ উল্লেখ ১৬৩৮ চনত, যেতিয়া প্ৰথম কান্থিৰাৱ নৰসৰাজে বিজুলীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰাজপ্ৰসাদটো মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=King |first=Carol |date=2025-10-08 |title=Mysore Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Mysore-Palace |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online |publisher=Britannica |access-date=2026-05-12|quote=The first recorded mention of a palace on the current site was in 1638.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Aditi Shah|title=Mysuru Palace: Raising a Royal Residence|url=https://www.livehistoryindia.com/story/monuments/mysuru-palace|publisher=Live History India|date=2020-07-14|accessdate=2026-05-15|quote=In 1638, the wooden palace was struck by lightning and rebuilt by Kanthirava Narasaraja Wadiyar I (r. 1638 – 1659 CE), who expanded the structure and added new pavilions.}}&lt;/ref&gt;
এই সময়ছোৱাত শ্ৰীৰংগপট্না মহীশূৰ ৰাজ্যৰ বাস্তৱিক ৰাজধানী আছিল,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Monuments of Srirangapatna Island Town|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5895/|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=2016-05-15|quote=In 1610 CE Raja Wodeyar captured the vice regal seat of Vijayanagara at Srirangapattana and started his rule as a subordinate king of the Vijayanagara kingdom... From then onwards, it continued as the capital of Mysore.}}&lt;/ref&gt; আৰু মহাৰাজৰ সৈতে তেওঁৰ সৈন্যই ওচৰৰ [[চামুণ্ডেশ্বৰী মন্দিৰ]]লৈ পূজা কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদক প্ৰধানকৈ মহাৰাজৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Gouri Satya|title=The four-century legacy of Mysore Palace|url=https://starofmysore.com/the-four-century-legacy-of-mysore-palace/|publisher=Star of Mysore|year=2018a|accessdate=2026-05-15|quote=Raja Wadiyar... moved to Srirangapatna in 1610. He and other rulers visited Mysuru for worshipping Goddess Chamundeshwari often and stayed in the Palace in Mysuru.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

===ধ্বংস আৰু পুনৰ্গঠন===

===স্বাধীনতাৰ পিছত===

==স্থাপত্য==

==চিত্ৰ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
File:Mysore Palace (8113480008).jpg|দশৰাৰ সময়ত ৰাজপ্ৰসাদৰ পোহৰ
File:Stucco Ceiling Darbar Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08280.jpg|ছাদৰ কলাকৰ্ম
File:Chandelier Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08290.jpg|ব্যক্তিগত দৰবাৰ হল
File:Mysuru Palace - North Gates - 1.jpg|উত্তৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:IvoryKrishnaMysore Palace.jpg|বাল কৃষ্ণৰ হাতীদাঁতৰ জড়
File:Carvings Inner Courtyard Mysore Palace Dec23 A7C 08263.jpg|সজ্জাগত খোদিত
File:Gandaberunda_depicted_on_the_roof_of_Mysuru_Palace.jpg|গণ্ডবেৰুণ্ডাৰ অভ্যন্তৰীণ চিত্ৰণ
File:Krishnaraja Wadiyar IV Statue in Mysore Palace.jpg|কৃষ্ণৰাজ ৱাডিয়াৰ চতুৰ্থৰ মূৰ্তি
File:Mysore Palace 3739.jpg|বিশাল চিৰি
File:Leopard sculpture of the Mysore Palace.jpg|বাহিৰৰ নাহৰফুটুকীৰ ভাস্কৰ্য্য
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>m17fuwdgdp4p17onf92eyl0op4bsof4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611642</id>
      <parentid>611641</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:33:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* স্থাপত্য */</comment>
      <origin>611642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15236" sha1="rqv6n42tcnufcq8a1xw7d5drqnqvp24" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 
এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ বিষয়ে প্ৰথম লিপিবদ্ধ উল্লেখ ১৬৩৮ চনত, যেতিয়া প্ৰথম কান্থিৰাৱ নৰসৰাজে বিজুলীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰাজপ্ৰসাদটো মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=King |first=Carol |date=2025-10-08 |title=Mysore Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Mysore-Palace |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online |publisher=Britannica |access-date=2026-05-12|quote=The first recorded mention of a palace on the current site was in 1638.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Aditi Shah|title=Mysuru Palace: Raising a Royal Residence|url=https://www.livehistoryindia.com/story/monuments/mysuru-palace|publisher=Live History India|date=2020-07-14|accessdate=2026-05-15|quote=In 1638, the wooden palace was struck by lightning and rebuilt by Kanthirava Narasaraja Wadiyar I (r. 1638 – 1659 CE), who expanded the structure and added new pavilions.}}&lt;/ref&gt;
এই সময়ছোৱাত শ্ৰীৰংগপট্না মহীশূৰ ৰাজ্যৰ বাস্তৱিক ৰাজধানী আছিল,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Monuments of Srirangapatna Island Town|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5895/|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=2016-05-15|quote=In 1610 CE Raja Wodeyar captured the vice regal seat of Vijayanagara at Srirangapattana and started his rule as a subordinate king of the Vijayanagara kingdom... From then onwards, it continued as the capital of Mysore.}}&lt;/ref&gt; আৰু মহাৰাজৰ সৈতে তেওঁৰ সৈন্যই ওচৰৰ [[চামুণ্ডেশ্বৰী মন্দিৰ]]লৈ পূজা কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদক প্ৰধানকৈ মহাৰাজৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Gouri Satya|title=The four-century legacy of Mysore Palace|url=https://starofmysore.com/the-four-century-legacy-of-mysore-palace/|publisher=Star of Mysore|year=2018a|accessdate=2026-05-15|quote=Raja Wadiyar... moved to Srirangapatna in 1610. He and other rulers visited Mysuru for worshipping Goddess Chamundeshwari often and stayed in the Palace in Mysuru.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

===ধ্বংস আৰু পুনৰ্গঠন===

===স্বাধীনতাৰ পিছত===

==স্থাপত্য==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Mysore Palace gate.jpg|পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:Mysore Palace 3784.jpg|মুখাৱয়বৰ দক্ষিণ-পূব দৃশ্য
File:Mysore_palace_June2025_02.jpg|কেন্দ্ৰীয় তোৰণ
File:A very well lit Durbar Hall (ceremonial meeting hall of the royal court) of Amba Vilas Palace (Mysuru Palace), during day.jpg|বিবাহ হল
File:Mysore palace June2025 18.jpg|''দৰবাৰ'' হল
File:A Courtyard of Amba Vilas Palace (Mysuru Palace), during day.jpg|মল্লযুঁজৰ চোতাল
&lt;/gallery&gt;

{{Quote box
 |quote  = &quot;The new palace; the modern sight of southern India. It is brimming with life; it looks like a Gothic cathedral in course of construction... I believe it is intended to be the finest palace in the world, and if a great many exquisite fancies put together, will form one great conception, then certainly this expression in architecture must be a magnificent work of art.&quot;
 |source = — [[William Gordon Burn Murdoch]], ''From Edinburgh to India &amp; Burmah'' (1908){{sfn|W.G. Burn Murdoch|1908|p=176}}
 |align  = right
 |bgcolor=#FFE0BB
 |width = 36%
 }}

==চিত্ৰ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
File:Mysore Palace (8113480008).jpg|দশৰাৰ সময়ত ৰাজপ্ৰসাদৰ পোহৰ
File:Stucco Ceiling Darbar Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08280.jpg|ছাদৰ কলাকৰ্ম
File:Chandelier Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08290.jpg|ব্যক্তিগত দৰবাৰ হল
File:Mysuru Palace - North Gates - 1.jpg|উত্তৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:IvoryKrishnaMysore Palace.jpg|বাল কৃষ্ণৰ হাতীদাঁতৰ জড়
File:Carvings Inner Courtyard Mysore Palace Dec23 A7C 08263.jpg|সজ্জাগত খোদিত
File:Gandaberunda_depicted_on_the_roof_of_Mysuru_Palace.jpg|গণ্ডবেৰুণ্ডাৰ অভ্যন্তৰীণ চিত্ৰণ
File:Krishnaraja Wadiyar IV Statue in Mysore Palace.jpg|কৃষ্ণৰাজ ৱাডিয়াৰ চতুৰ্থৰ মূৰ্তি
File:Mysore Palace 3739.jpg|বিশাল চিৰি
File:Leopard sculpture of the Mysore Palace.jpg|বাহিৰৰ নাহৰফুটুকীৰ ভাস্কৰ্য্য
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>rqv6n42tcnufcq8a1xw7d5drqnqvp24</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611647</id>
      <parentid>611642</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T07:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* স্বাধীনতাৰ পিছত */</comment>
      <origin>611647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15984" sha1="86dlx15t3r344e31zzh9ourkz502v9j" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 
এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ বিষয়ে প্ৰথম লিপিবদ্ধ উল্লেখ ১৬৩৮ চনত, যেতিয়া প্ৰথম কান্থিৰাৱ নৰসৰাজে বিজুলীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰাজপ্ৰসাদটো মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=King |first=Carol |date=2025-10-08 |title=Mysore Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Mysore-Palace |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online |publisher=Britannica |access-date=2026-05-12|quote=The first recorded mention of a palace on the current site was in 1638.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Aditi Shah|title=Mysuru Palace: Raising a Royal Residence|url=https://www.livehistoryindia.com/story/monuments/mysuru-palace|publisher=Live History India|date=2020-07-14|accessdate=2026-05-15|quote=In 1638, the wooden palace was struck by lightning and rebuilt by Kanthirava Narasaraja Wadiyar I (r. 1638 – 1659 CE), who expanded the structure and added new pavilions.}}&lt;/ref&gt;
এই সময়ছোৱাত শ্ৰীৰংগপট্না মহীশূৰ ৰাজ্যৰ বাস্তৱিক ৰাজধানী আছিল,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Monuments of Srirangapatna Island Town|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5895/|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=2016-05-15|quote=In 1610 CE Raja Wodeyar captured the vice regal seat of Vijayanagara at Srirangapattana and started his rule as a subordinate king of the Vijayanagara kingdom... From then onwards, it continued as the capital of Mysore.}}&lt;/ref&gt; আৰু মহাৰাজৰ সৈতে তেওঁৰ সৈন্যই ওচৰৰ [[চামুণ্ডেশ্বৰী মন্দিৰ]]লৈ পূজা কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদক প্ৰধানকৈ মহাৰাজৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Gouri Satya|title=The four-century legacy of Mysore Palace|url=https://starofmysore.com/the-four-century-legacy-of-mysore-palace/|publisher=Star of Mysore|year=2018a|accessdate=2026-05-15|quote=Raja Wadiyar... moved to Srirangapatna in 1610. He and other rulers visited Mysuru for worshipping Goddess Chamundeshwari often and stayed in the Palace in Mysuru.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

===ধ্বংস আৰু পুনৰ্গঠন===

===স্বাধীনতাৰ পিছত===
১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত 'ডমিনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া'ৰ পৰা [[গণৰাজ্য]]লৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাৰ পিছত আৰু [[ভাৰতৰ সংবিধান]] গ্ৰহণৰ পিছত জয়চমৰাজেন্দ্ৰই ৱাডিয়াৰে ৰাজপ্ৰসাদৰ দৰবাৰ হলত এখন ঘোষণা পাঠ কৰে, য'ত তেওঁ মহীশূৰ ৰাজ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণ আনুষ্ঠানিকভাৱে নৱগঠিত [[ভাৰত|ভাৰতীয় গণৰাজ্য]]লৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।

==স্থাপত্য==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Mysore Palace gate.jpg|পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:Mysore Palace 3784.jpg|মুখাৱয়বৰ দক্ষিণ-পূব দৃশ্য
File:Mysore_palace_June2025_02.jpg|কেন্দ্ৰীয় তোৰণ
File:A very well lit Durbar Hall (ceremonial meeting hall of the royal court) of Amba Vilas Palace (Mysuru Palace), during day.jpg|বিবাহ হল
File:Mysore palace June2025 18.jpg|''দৰবাৰ'' হল
File:A Courtyard of Amba Vilas Palace (Mysuru Palace), during day.jpg|মল্লযুঁজৰ চোতাল
&lt;/gallery&gt;

{{Quote box
 |quote  = &quot;The new palace; the modern sight of southern India. It is brimming with life; it looks like a Gothic cathedral in course of construction... I believe it is intended to be the finest palace in the world, and if a great many exquisite fancies put together, will form one great conception, then certainly this expression in architecture must be a magnificent work of art.&quot;
 |source = — [[William Gordon Burn Murdoch]], ''From Edinburgh to India &amp; Burmah'' (1908){{sfn|W.G. Burn Murdoch|1908|p=176}}
 |align  = right
 |bgcolor=#FFE0BB
 |width = 36%
 }}

==চিত্ৰ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
File:Mysore Palace (8113480008).jpg|দশৰাৰ সময়ত ৰাজপ্ৰসাদৰ পোহৰ
File:Stucco Ceiling Darbar Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08280.jpg|ছাদৰ কলাকৰ্ম
File:Chandelier Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08290.jpg|ব্যক্তিগত দৰবাৰ হল
File:Mysuru Palace - North Gates - 1.jpg|উত্তৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:IvoryKrishnaMysore Palace.jpg|বাল কৃষ্ণৰ হাতীদাঁতৰ জড়
File:Carvings Inner Courtyard Mysore Palace Dec23 A7C 08263.jpg|সজ্জাগত খোদিত
File:Gandaberunda_depicted_on_the_roof_of_Mysuru_Palace.jpg|গণ্ডবেৰুণ্ডাৰ অভ্যন্তৰীণ চিত্ৰণ
File:Krishnaraja Wadiyar IV Statue in Mysore Palace.jpg|কৃষ্ণৰাজ ৱাডিয়াৰ চতুৰ্থৰ মূৰ্তি
File:Mysore Palace 3739.jpg|বিশাল চিৰি
File:Leopard sculpture of the Mysore Palace.jpg|বাহিৰৰ নাহৰফুটুকীৰ ভাস্কৰ্য্য
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>86dlx15t3r344e31zzh9ourkz502v9j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611648</id>
      <parentid>611647</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T07:38:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* স্বাধীনতাৰ পিছত */</comment>
      <origin>611648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16321" sha1="osdb5ehtlx7km1a8n69ae5his9bunro" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 
এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ বিষয়ে প্ৰথম লিপিবদ্ধ উল্লেখ ১৬৩৮ চনত, যেতিয়া প্ৰথম কান্থিৰাৱ নৰসৰাজে বিজুলীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰাজপ্ৰসাদটো মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=King |first=Carol |date=2025-10-08 |title=Mysore Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Mysore-Palace |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online |publisher=Britannica |access-date=2026-05-12|quote=The first recorded mention of a palace on the current site was in 1638.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Aditi Shah|title=Mysuru Palace: Raising a Royal Residence|url=https://www.livehistoryindia.com/story/monuments/mysuru-palace|publisher=Live History India|date=2020-07-14|accessdate=2026-05-15|quote=In 1638, the wooden palace was struck by lightning and rebuilt by Kanthirava Narasaraja Wadiyar I (r. 1638 – 1659 CE), who expanded the structure and added new pavilions.}}&lt;/ref&gt;
এই সময়ছোৱাত শ্ৰীৰংগপট্না মহীশূৰ ৰাজ্যৰ বাস্তৱিক ৰাজধানী আছিল,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Monuments of Srirangapatna Island Town|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5895/|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=2016-05-15|quote=In 1610 CE Raja Wodeyar captured the vice regal seat of Vijayanagara at Srirangapattana and started his rule as a subordinate king of the Vijayanagara kingdom... From then onwards, it continued as the capital of Mysore.}}&lt;/ref&gt; আৰু মহাৰাজৰ সৈতে তেওঁৰ সৈন্যই ওচৰৰ [[চামুণ্ডেশ্বৰী মন্দিৰ]]লৈ পূজা কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদক প্ৰধানকৈ মহাৰাজৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Gouri Satya|title=The four-century legacy of Mysore Palace|url=https://starofmysore.com/the-four-century-legacy-of-mysore-palace/|publisher=Star of Mysore|year=2018a|accessdate=2026-05-15|quote=Raja Wadiyar... moved to Srirangapatna in 1610. He and other rulers visited Mysuru for worshipping Goddess Chamundeshwari often and stayed in the Palace in Mysuru.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

===ধ্বংস আৰু পুনৰ্গঠন===

===স্বাধীনতাৰ পিছত===
১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত 'ডমিনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া'ৰ পৰা [[গণৰাজ্য]]লৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাৰ পিছত আৰু [[ভাৰতৰ সংবিধান]] গ্ৰহণৰ পিছত জয়চমৰাজেন্দ্ৰই ৱাডিয়াৰে ৰাজপ্ৰসাদৰ দৰবাৰ হলত এখন ঘোষণা পাঠ কৰে, য'ত তেওঁ মহীশূৰ ৰাজ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণ আনুষ্ঠানিকভাৱে নৱগঠিত [[ভাৰত|ভাৰতীয় গণৰাজ্য]]লৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Srinivasan|first=K|date=February 1950 |title=Order No.C.B 10632 LEGIS 244-49-3 |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNDIxMDg0-RGVlcGFrMw |work=The Mysore Gazette |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-14}}&lt;/ref&gt;

==স্থাপত্য==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Mysore Palace gate.jpg|পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:Mysore Palace 3784.jpg|মুখাৱয়বৰ দক্ষিণ-পূব দৃশ্য
File:Mysore_palace_June2025_02.jpg|কেন্দ্ৰীয় তোৰণ
File:A very well lit Durbar Hall (ceremonial meeting hall of the royal court) of Amba Vilas Palace (Mysuru Palace), during day.jpg|বিবাহ হল
File:Mysore palace June2025 18.jpg|''দৰবাৰ'' হল
File:A Courtyard of Amba Vilas Palace (Mysuru Palace), during day.jpg|মল্লযুঁজৰ চোতাল
&lt;/gallery&gt;

{{Quote box
 |quote  = &quot;The new palace; the modern sight of southern India. It is brimming with life; it looks like a Gothic cathedral in course of construction... I believe it is intended to be the finest palace in the world, and if a great many exquisite fancies put together, will form one great conception, then certainly this expression in architecture must be a magnificent work of art.&quot;
 |source = — [[William Gordon Burn Murdoch]], ''From Edinburgh to India &amp; Burmah'' (1908){{sfn|W.G. Burn Murdoch|1908|p=176}}
 |align  = right
 |bgcolor=#FFE0BB
 |width = 36%
 }}

==চিত্ৰ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
File:Mysore Palace (8113480008).jpg|দশৰাৰ সময়ত ৰাজপ্ৰসাদৰ পোহৰ
File:Stucco Ceiling Darbar Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08280.jpg|ছাদৰ কলাকৰ্ম
File:Chandelier Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08290.jpg|ব্যক্তিগত দৰবাৰ হল
File:Mysuru Palace - North Gates - 1.jpg|উত্তৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:IvoryKrishnaMysore Palace.jpg|বাল কৃষ্ণৰ হাতীদাঁতৰ জড়
File:Carvings Inner Courtyard Mysore Palace Dec23 A7C 08263.jpg|সজ্জাগত খোদিত
File:Gandaberunda_depicted_on_the_roof_of_Mysuru_Palace.jpg|গণ্ডবেৰুণ্ডাৰ অভ্যন্তৰীণ চিত্ৰণ
File:Krishnaraja Wadiyar IV Statue in Mysore Palace.jpg|কৃষ্ণৰাজ ৱাডিয়াৰ চতুৰ্থৰ মূৰ্তি
File:Mysore Palace 3739.jpg|বিশাল চিৰি
File:Leopard sculpture of the Mysore Palace.jpg|বাহিৰৰ নাহৰফুটুকীৰ ভাস্কৰ্য্য
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>osdb5ehtlx7km1a8n69ae5his9bunro</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611649</id>
      <parentid>611648</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T07:43:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* স্বাধীনতাৰ পিছত */</comment>
      <origin>611649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17471" sha1="e639c5exbup9fryiq5dz13e6003rqi7" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 
এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ বিষয়ে প্ৰথম লিপিবদ্ধ উল্লেখ ১৬৩৮ চনত, যেতিয়া প্ৰথম কান্থিৰাৱ নৰসৰাজে বিজুলীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰাজপ্ৰসাদটো মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=King |first=Carol |date=2025-10-08 |title=Mysore Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Mysore-Palace |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online |publisher=Britannica |access-date=2026-05-12|quote=The first recorded mention of a palace on the current site was in 1638.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Aditi Shah|title=Mysuru Palace: Raising a Royal Residence|url=https://www.livehistoryindia.com/story/monuments/mysuru-palace|publisher=Live History India|date=2020-07-14|accessdate=2026-05-15|quote=In 1638, the wooden palace was struck by lightning and rebuilt by Kanthirava Narasaraja Wadiyar I (r. 1638 – 1659 CE), who expanded the structure and added new pavilions.}}&lt;/ref&gt;
এই সময়ছোৱাত শ্ৰীৰংগপট্না মহীশূৰ ৰাজ্যৰ বাস্তৱিক ৰাজধানী আছিল,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Monuments of Srirangapatna Island Town|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5895/|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=2016-05-15|quote=In 1610 CE Raja Wodeyar captured the vice regal seat of Vijayanagara at Srirangapattana and started his rule as a subordinate king of the Vijayanagara kingdom... From then onwards, it continued as the capital of Mysore.}}&lt;/ref&gt; আৰু মহাৰাজৰ সৈতে তেওঁৰ সৈন্যই ওচৰৰ [[চামুণ্ডেশ্বৰী মন্দিৰ]]লৈ পূজা কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদক প্ৰধানকৈ মহাৰাজৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Gouri Satya|title=The four-century legacy of Mysore Palace|url=https://starofmysore.com/the-four-century-legacy-of-mysore-palace/|publisher=Star of Mysore|year=2018a|accessdate=2026-05-15|quote=Raja Wadiyar... moved to Srirangapatna in 1610. He and other rulers visited Mysuru for worshipping Goddess Chamundeshwari often and stayed in the Palace in Mysuru.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

===ধ্বংস আৰু পুনৰ্গঠন===

===স্বাধীনতাৰ পিছত===
১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত 'ডমিনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া'ৰ পৰা [[গণৰাজ্য]]লৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাৰ পিছত আৰু [[ভাৰতৰ সংবিধান]] গ্ৰহণৰ পিছত জয়চমৰাজেন্দ্ৰই ৱাডিয়াৰে ৰাজপ্ৰসাদৰ দৰবাৰ হলত এখন ঘোষণা পাঠ কৰে, য'ত তেওঁ মহীশূৰ ৰাজ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণ আনুষ্ঠানিকভাৱে নৱগঠিত [[ভাৰত|ভাৰতীয় গণৰাজ্য]]লৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Srinivasan|first=K|date=February 1950 |title=Order No.C.B 10632 LEGIS 244-49-3 |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNDIxMDg0-RGVlcGFrMw |work=The Mysore Gazette |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-14}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত জয়চামৰাজক মহীশূৰ ৰাজ্যৰ প্ৰথম ৰাজ্যপাল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯৫১ আৰু ১৯৫৩ চনত তেওঁ ৰাজপ্ৰসাদৰ চৌহদত ভূৱনেশ্বৰী মন্দিৰ আৰু গায়ত্ৰী মন্দিৰ দুটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;rule&quot;&gt;{{Cite web|author=|title=Mysore Palace|url=http://www.mysorepalace.gov.in/Mysore_Palace_History.htm|publisher=Mysore Palace Board, Karnataka, India|work=Deputy Directors Office|accessdate=2014-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220002243/http://www.mysorepalace.gov.in/mysore_palace_history.htm|archive-date=20 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wadiyar&quot;&gt;{{Cite web |author=|title=Silver Kavacha to adorn Goddess Bhuvaneshwari at Palace temple|url=https://starofmysore.com/silver-kavacha-to-adorn-goddess-bhuvaneshwari-at-palace-temple/|publisher=Star of Mysore|work=|accessdate=2026-05-14}}&lt;/ref&gt;

==স্থাপত্য==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Mysore Palace gate.jpg|পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:Mysore Palace 3784.jpg|মুখাৱয়বৰ দক্ষিণ-পূব দৃশ্য
File:Mysore_palace_June2025_02.jpg|কেন্দ্ৰীয় তোৰণ
File:A very well lit Durbar Hall (ceremonial meeting hall of the royal court) of Amba Vilas Palace (Mysuru Palace), during day.jpg|বিবাহ হল
File:Mysore palace June2025 18.jpg|''দৰবাৰ'' হল
File:A Courtyard of Amba Vilas Palace (Mysuru Palace), during day.jpg|মল্লযুঁজৰ চোতাল
&lt;/gallery&gt;

{{Quote box
 |quote  = &quot;The new palace; the modern sight of southern India. It is brimming with life; it looks like a Gothic cathedral in course of construction... I believe it is intended to be the finest palace in the world, and if a great many exquisite fancies put together, will form one great conception, then certainly this expression in architecture must be a magnificent work of art.&quot;
 |source = — [[William Gordon Burn Murdoch]], ''From Edinburgh to India &amp; Burmah'' (1908){{sfn|W.G. Burn Murdoch|1908|p=176}}
 |align  = right
 |bgcolor=#FFE0BB
 |width = 36%
 }}

==চিত্ৰ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
File:Mysore Palace (8113480008).jpg|দশৰাৰ সময়ত ৰাজপ্ৰসাদৰ পোহৰ
File:Stucco Ceiling Darbar Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08280.jpg|ছাদৰ কলাকৰ্ম
File:Chandelier Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08290.jpg|ব্যক্তিগত দৰবাৰ হল
File:Mysuru Palace - North Gates - 1.jpg|উত্তৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:IvoryKrishnaMysore Palace.jpg|বাল কৃষ্ণৰ হাতীদাঁতৰ জড়
File:Carvings Inner Courtyard Mysore Palace Dec23 A7C 08263.jpg|সজ্জাগত খোদিত
File:Gandaberunda_depicted_on_the_roof_of_Mysuru_Palace.jpg|গণ্ডবেৰুণ্ডাৰ অভ্যন্তৰীণ চিত্ৰণ
File:Krishnaraja Wadiyar IV Statue in Mysore Palace.jpg|কৃষ্ণৰাজ ৱাডিয়াৰ চতুৰ্থৰ মূৰ্তি
File:Mysore Palace 3739.jpg|বিশাল চিৰি
File:Leopard sculpture of the Mysore Palace.jpg|বাহিৰৰ নাহৰফুটুকীৰ ভাস্কৰ্য্য
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>e639c5exbup9fryiq5dz13e6003rqi7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611650</id>
      <parentid>611649</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T08:05:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* স্থাপত্য */</comment>
      <origin>611650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18245" sha1="6moixsvr0w8od2je1is8tpsuj45r6rx" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 
এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ বিষয়ে প্ৰথম লিপিবদ্ধ উল্লেখ ১৬৩৮ চনত, যেতিয়া প্ৰথম কান্থিৰাৱ নৰসৰাজে বিজুলীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰাজপ্ৰসাদটো মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=King |first=Carol |date=2025-10-08 |title=Mysore Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Mysore-Palace |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online |publisher=Britannica |access-date=2026-05-12|quote=The first recorded mention of a palace on the current site was in 1638.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Aditi Shah|title=Mysuru Palace: Raising a Royal Residence|url=https://www.livehistoryindia.com/story/monuments/mysuru-palace|publisher=Live History India|date=2020-07-14|accessdate=2026-05-15|quote=In 1638, the wooden palace was struck by lightning and rebuilt by Kanthirava Narasaraja Wadiyar I (r. 1638 – 1659 CE), who expanded the structure and added new pavilions.}}&lt;/ref&gt;
এই সময়ছোৱাত শ্ৰীৰংগপট্না মহীশূৰ ৰাজ্যৰ বাস্তৱিক ৰাজধানী আছিল,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Monuments of Srirangapatna Island Town|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5895/|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=2016-05-15|quote=In 1610 CE Raja Wodeyar captured the vice regal seat of Vijayanagara at Srirangapattana and started his rule as a subordinate king of the Vijayanagara kingdom... From then onwards, it continued as the capital of Mysore.}}&lt;/ref&gt; আৰু মহাৰাজৰ সৈতে তেওঁৰ সৈন্যই ওচৰৰ [[চামুণ্ডেশ্বৰী মন্দিৰ]]লৈ পূজা কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদক প্ৰধানকৈ মহাৰাজৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Gouri Satya|title=The four-century legacy of Mysore Palace|url=https://starofmysore.com/the-four-century-legacy-of-mysore-palace/|publisher=Star of Mysore|year=2018a|accessdate=2026-05-15|quote=Raja Wadiyar... moved to Srirangapatna in 1610. He and other rulers visited Mysuru for worshipping Goddess Chamundeshwari often and stayed in the Palace in Mysuru.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

===ধ্বংস আৰু পুনৰ্গঠন===

===স্বাধীনতাৰ পিছত===
১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত 'ডমিনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া'ৰ পৰা [[গণৰাজ্য]]লৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাৰ পিছত আৰু [[ভাৰতৰ সংবিধান]] গ্ৰহণৰ পিছত জয়চমৰাজেন্দ্ৰই ৱাডিয়াৰে ৰাজপ্ৰসাদৰ দৰবাৰ হলত এখন ঘোষণা পাঠ কৰে, য'ত তেওঁ মহীশূৰ ৰাজ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণ আনুষ্ঠানিকভাৱে নৱগঠিত [[ভাৰত|ভাৰতীয় গণৰাজ্য]]লৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Srinivasan|first=K|date=February 1950 |title=Order No.C.B 10632 LEGIS 244-49-3 |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNDIxMDg0-RGVlcGFrMw |work=The Mysore Gazette |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-14}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত জয়চামৰাজক মহীশূৰ ৰাজ্যৰ প্ৰথম ৰাজ্যপাল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯৫১ আৰু ১৯৫৩ চনত তেওঁ ৰাজপ্ৰসাদৰ চৌহদত ভূৱনেশ্বৰী মন্দিৰ আৰু গায়ত্ৰী মন্দিৰ দুটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;rule&quot;&gt;{{Cite web|author=|title=Mysore Palace|url=http://www.mysorepalace.gov.in/Mysore_Palace_History.htm|publisher=Mysore Palace Board, Karnataka, India|work=Deputy Directors Office|accessdate=2014-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220002243/http://www.mysorepalace.gov.in/mysore_palace_history.htm|archive-date=20 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wadiyar&quot;&gt;{{Cite web |author=|title=Silver Kavacha to adorn Goddess Bhuvaneshwari at Palace temple|url=https://starofmysore.com/silver-kavacha-to-adorn-goddess-bhuvaneshwari-at-palace-temple/|publisher=Star of Mysore|work=|accessdate=2026-05-14}}&lt;/ref&gt;

==স্থাপত্য==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Mysore Palace gate.jpg|পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:Mysore Palace 3784.jpg|মুখাৱয়বৰ দক্ষিণ-পূব দৃশ্য
File:Mysore_palace_June2025_02.jpg|কেন্দ্ৰীয় তোৰণ
File:A very well lit Durbar Hall (ceremonial meeting hall of the royal court) of Amba Vilas Palace (Mysuru Palace), during day.jpg|বিবাহ হল
File:Mysore palace June2025 18.jpg|''দৰবাৰ'' হল
File:A Courtyard of Amba Vilas Palace (Mysuru Palace), during day.jpg|মল্লযুঁজৰ চোতাল
&lt;/gallery&gt;

{{Quote box
 |quote  = &quot;The new palace; the modern sight of southern India. It is brimming with life; it looks like a Gothic cathedral in course of construction... I believe it is intended to be the finest palace in the world, and if a great many exquisite fancies put together, will form one great conception, then certainly this expression in architecture must be a magnificent work of art.&quot;
 |source = — [[William Gordon Burn Murdoch]], ''From Edinburgh to India &amp; Burmah'' (1908){{sfn|W.G. Burn Murdoch|1908|p=176}}
 |align  = right
 |bgcolor=#FFE0BB
 |width = 36%
 }}

এই ৰাজপ্ৰসাদটো তিনিমহলীয়া অট্টালিকা, প্ৰায় ৭৫ মিটাৰ (২৪৫ ফুট) দীঘল আৰু ৪৮ মিটাৰ (১৫৬ ফুট) বহল,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Mysuru Palace |url=https://mysorepalace.karnataka.gov.in/architecture.html |access-date=2023-12-01 |website=mysorepalace.karnataka.gov.in}}&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াক প্ৰধানকৈ ধূসৰ-সেউজীয়া গ্ৰেনাইটৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Architecture of Mysore Palace |url=https://mysore.ind.in/architecture-of-mysore-palace |access-date=2023-12-01 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==চিত্ৰ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
File:Mysore Palace (8113480008).jpg|দশৰাৰ সময়ত ৰাজপ্ৰসাদৰ পোহৰ
File:Stucco Ceiling Darbar Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08280.jpg|ছাদৰ কলাকৰ্ম
File:Chandelier Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08290.jpg|ব্যক্তিগত দৰবাৰ হল
File:Mysuru Palace - North Gates - 1.jpg|উত্তৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:IvoryKrishnaMysore Palace.jpg|বাল কৃষ্ণৰ হাতীদাঁতৰ জড়
File:Carvings Inner Courtyard Mysore Palace Dec23 A7C 08263.jpg|সজ্জাগত খোদিত
File:Gandaberunda_depicted_on_the_roof_of_Mysuru_Palace.jpg|গণ্ডবেৰুণ্ডাৰ অভ্যন্তৰীণ চিত্ৰণ
File:Krishnaraja Wadiyar IV Statue in Mysore Palace.jpg|কৃষ্ণৰাজ ৱাডিয়াৰ চতুৰ্থৰ মূৰ্তি
File:Mysore Palace 3739.jpg|বিশাল চিৰি
File:Leopard sculpture of the Mysore Palace.jpg|বাহিৰৰ নাহৰফুটুকীৰ ভাস্কৰ্য্য
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>6moixsvr0w8od2je1is8tpsuj45r6rx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611652</id>
      <parentid>611650</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T08:08:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* স্থাপত্য */</comment>
      <origin>611652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19012" sha1="plhhcl6g7ah3qnhxg0ayxa0qkgim6m5" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 
এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ বিষয়ে প্ৰথম লিপিবদ্ধ উল্লেখ ১৬৩৮ চনত, যেতিয়া প্ৰথম কান্থিৰাৱ নৰসৰাজে বিজুলীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰাজপ্ৰসাদটো মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=King |first=Carol |date=2025-10-08 |title=Mysore Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Mysore-Palace |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online |publisher=Britannica |access-date=2026-05-12|quote=The first recorded mention of a palace on the current site was in 1638.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Aditi Shah|title=Mysuru Palace: Raising a Royal Residence|url=https://www.livehistoryindia.com/story/monuments/mysuru-palace|publisher=Live History India|date=2020-07-14|accessdate=2026-05-15|quote=In 1638, the wooden palace was struck by lightning and rebuilt by Kanthirava Narasaraja Wadiyar I (r. 1638 – 1659 CE), who expanded the structure and added new pavilions.}}&lt;/ref&gt;
এই সময়ছোৱাত শ্ৰীৰংগপট্না মহীশূৰ ৰাজ্যৰ বাস্তৱিক ৰাজধানী আছিল,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Monuments of Srirangapatna Island Town|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5895/|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=2016-05-15|quote=In 1610 CE Raja Wodeyar captured the vice regal seat of Vijayanagara at Srirangapattana and started his rule as a subordinate king of the Vijayanagara kingdom... From then onwards, it continued as the capital of Mysore.}}&lt;/ref&gt; আৰু মহাৰাজৰ সৈতে তেওঁৰ সৈন্যই ওচৰৰ [[চামুণ্ডেশ্বৰী মন্দিৰ]]লৈ পূজা কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদক প্ৰধানকৈ মহাৰাজৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Gouri Satya|title=The four-century legacy of Mysore Palace|url=https://starofmysore.com/the-four-century-legacy-of-mysore-palace/|publisher=Star of Mysore|year=2018a|accessdate=2026-05-15|quote=Raja Wadiyar... moved to Srirangapatna in 1610. He and other rulers visited Mysuru for worshipping Goddess Chamundeshwari often and stayed in the Palace in Mysuru.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

===ধ্বংস আৰু পুনৰ্গঠন===

===স্বাধীনতাৰ পিছত===
১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত 'ডমিনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া'ৰ পৰা [[গণৰাজ্য]]লৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাৰ পিছত আৰু [[ভাৰতৰ সংবিধান]] গ্ৰহণৰ পিছত জয়চমৰাজেন্দ্ৰই ৱাডিয়াৰে ৰাজপ্ৰসাদৰ দৰবাৰ হলত এখন ঘোষণা পাঠ কৰে, য'ত তেওঁ মহীশূৰ ৰাজ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণ আনুষ্ঠানিকভাৱে নৱগঠিত [[ভাৰত|ভাৰতীয় গণৰাজ্য]]লৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Srinivasan|first=K|date=February 1950 |title=Order No.C.B 10632 LEGIS 244-49-3 |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNDIxMDg0-RGVlcGFrMw |work=The Mysore Gazette |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-14}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত জয়চামৰাজক মহীশূৰ ৰাজ্যৰ প্ৰথম ৰাজ্যপাল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯৫১ আৰু ১৯৫৩ চনত তেওঁ ৰাজপ্ৰসাদৰ চৌহদত ভূৱনেশ্বৰী মন্দিৰ আৰু গায়ত্ৰী মন্দিৰ দুটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;rule&quot;&gt;{{Cite web|author=|title=Mysore Palace|url=http://www.mysorepalace.gov.in/Mysore_Palace_History.htm|publisher=Mysore Palace Board, Karnataka, India|work=Deputy Directors Office|accessdate=2014-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220002243/http://www.mysorepalace.gov.in/mysore_palace_history.htm|archive-date=20 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wadiyar&quot;&gt;{{Cite web |author=|title=Silver Kavacha to adorn Goddess Bhuvaneshwari at Palace temple|url=https://starofmysore.com/silver-kavacha-to-adorn-goddess-bhuvaneshwari-at-palace-temple/|publisher=Star of Mysore|work=|accessdate=2026-05-14}}&lt;/ref&gt;

==স্থাপত্য==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Mysore Palace gate.jpg|পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:Mysore Palace 3784.jpg|মুখাৱয়বৰ দক্ষিণ-পূব দৃশ্য
File:Mysore_palace_June2025_02.jpg|কেন্দ্ৰীয় তোৰণ
File:A very well lit Durbar Hall (ceremonial meeting hall of the royal court) of Amba Vilas Palace (Mysuru Palace), during day.jpg|বিবাহ হল
File:Mysore palace June2025 18.jpg|''দৰবাৰ'' হল
File:A Courtyard of Amba Vilas Palace (Mysuru Palace), during day.jpg|মল্লযুঁজৰ চোতাল
&lt;/gallery&gt;

{{Quote box
 |quote  = &quot;The new palace; the modern sight of southern India. It is brimming with life; it looks like a Gothic cathedral in course of construction... I believe it is intended to be the finest palace in the world, and if a great many exquisite fancies put together, will form one great conception, then certainly this expression in architecture must be a magnificent work of art.&quot;
 |source = — [[William Gordon Burn Murdoch]], ''From Edinburgh to India &amp; Burmah'' (1908){{sfn|W.G. Burn Murdoch|1908|p=176}}
 |align  = right
 |bgcolor=#FFE0BB
 |width = 36%
 }}

এই ৰাজপ্ৰসাদটো তিনিমহলীয়া অট্টালিকা, প্ৰায় ৭৫ মিটাৰ (২৪৫ ফুট) দীঘল আৰু ৪৮ মিটাৰ (১৫৬ ফুট) বহল,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Mysuru Palace |url=https://mysorepalace.karnataka.gov.in/architecture.html |access-date=2023-12-01 |website=mysorepalace.karnataka.gov.in}}&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াক প্ৰধানকৈ ধূসৰ-সেউজীয়া গ্ৰেনাইটৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Architecture of Mysore Palace |url=https://mysore.ind.in/architecture-of-mysore-palace |access-date=2023-12-01 |language=en}}&lt;/ref&gt;
ৰাজপ্ৰসাদৰ মূল গঠন হৈছে ইয়াৰ পাঁচ মহলীয়া কেন্দ্ৰীয় টাৱাৰ, ইয়াৰ শিখৰত মোগল স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ সোণালী প্ৰলেপযুক্ত  পিঁয়াজ আকৃতিৰ এটা গম্বুজ আছে।
সাধাৰণ শিখৰৰ পৰিৱৰ্তে মূল গম্বুজটোৰ ওপৰত এটা সৰু 'ছাত্ৰী'(Chhatri) আছে,  যিটো বৈশিষ্ট্য সাধাৰণতে ৰাজস্থানীয় ৰাজপ্ৰসাদত  দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==চিত্ৰ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
File:Mysore Palace (8113480008).jpg|দশৰাৰ সময়ত ৰাজপ্ৰসাদৰ পোহৰ
File:Stucco Ceiling Darbar Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08280.jpg|ছাদৰ কলাকৰ্ম
File:Chandelier Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08290.jpg|ব্যক্তিগত দৰবাৰ হল
File:Mysuru Palace - North Gates - 1.jpg|উত্তৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:IvoryKrishnaMysore Palace.jpg|বাল কৃষ্ণৰ হাতীদাঁতৰ জড়
File:Carvings Inner Courtyard Mysore Palace Dec23 A7C 08263.jpg|সজ্জাগত খোদিত
File:Gandaberunda_depicted_on_the_roof_of_Mysuru_Palace.jpg|গণ্ডবেৰুণ্ডাৰ অভ্যন্তৰীণ চিত্ৰণ
File:Krishnaraja Wadiyar IV Statue in Mysore Palace.jpg|কৃষ্ণৰাজ ৱাডিয়াৰ চতুৰ্থৰ মূৰ্তি
File:Mysore Palace 3739.jpg|বিশাল চিৰি
File:Leopard sculpture of the Mysore Palace.jpg|বাহিৰৰ নাহৰফুটুকীৰ ভাস্কৰ্য্য
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>plhhcl6g7ah3qnhxg0ayxa0qkgim6m5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611654</id>
      <parentid>611652</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T08:09:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>611654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19010" sha1="r66fbsw4asko5kmpa17oqia6vw2m1k6" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 
এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ বিষয়ে প্ৰথম লিপিবদ্ধ উল্লেখ ১৬৩৮ চনত, যেতিয়া প্ৰথম কান্থিৰাৱ নৰসৰাজে বিজুলীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰাজপ্ৰসাদটো মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=King |first=Carol |date=2025-10-08 |title=Mysore Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Mysore-Palace |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online |publisher=Britannica |access-date=2026-05-12|quote=The first recorded mention of a palace on the current site was in 1638.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Aditi Shah|title=Mysuru Palace: Raising a Royal Residence|url=https://www.livehistoryindia.com/story/monuments/mysuru-palace|publisher=Live History India|date=2020-07-14|accessdate=2026-05-15|quote=In 1638, the wooden palace was struck by lightning and rebuilt by Kanthirava Narasaraja Wadiyar I (r. 1638 – 1659 CE), who expanded the structure and added new pavilions.}}&lt;/ref&gt;
এই সময়ছোৱাত শ্ৰীৰংগপট্না মহীশূৰ ৰাজ্যৰ বাস্তৱিক ৰাজধানী আছিল,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Monuments of Srirangapatna Island Town|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5895/|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=2016-05-15|quote=In 1610 CE Raja Wodeyar captured the vice regal seat of Vijayanagara at Srirangapattana and started his rule as a subordinate king of the Vijayanagara kingdom... From then onwards, it continued as the capital of Mysore.}}&lt;/ref&gt; আৰু মহাৰাজৰ সৈতে তেওঁৰ সৈন্যই ওচৰৰ [[চামুণ্ডেশ্বৰী মন্দিৰ]]লৈ পূজা কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদক প্ৰধানকৈ মহাৰাজৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Gouri Satya|title=The four-century legacy of Mysore Palace|url=https://starofmysore.com/the-four-century-legacy-of-mysore-palace/|publisher=Star of Mysore|year=2018a|accessdate=2026-05-15|quote=Raja Wadiyar... moved to Srirangapatna in 1610. He and other rulers visited Mysuru for worshipping Goddess Chamundeshwari often and stayed in the Palace in Mysuru.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

===ধ্বংস আৰু পুনৰ্গঠন===

===স্বাধীনতাৰ পিছত===
১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত 'ডমিনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া'ৰ পৰা [[গণৰাজ্য]]লৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাৰ পিছত আৰু [[ভাৰতৰ সংবিধান]] গ্ৰহণৰ পিছত জয়চমৰাজেন্দ্ৰই ৱাডিয়াৰে ৰাজপ্ৰসাদৰ দৰবাৰ হলত এখন ঘোষণা পাঠ কৰে, য'ত তেওঁ মহীশূৰ ৰাজ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণ আনুষ্ঠানিকভাৱে নৱগঠিত [[ভাৰত|ভাৰতীয় গণৰাজ্য]]লৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Srinivasan|first=K|date=February 1950 |title=Order No.C.B 10632 LEGIS 244-49-3 |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNDIxMDg0-RGVlcGFrMw |work=The Mysore Gazette |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-14}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত জয়চামৰাজক মহীশূৰ ৰাজ্যৰ প্ৰথম ৰাজ্যপাল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯৫১ আৰু ১৯৫৩ চনত তেওঁ ৰাজপ্ৰসাদৰ চৌহদত ভূৱনেশ্বৰী মন্দিৰ আৰু গায়ত্ৰী মন্দিৰ দুটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;rule&quot;&gt;{{Cite web|author=|title=Mysore Palace|url=http://www.mysorepalace.gov.in/Mysore_Palace_History.htm|publisher=Mysore Palace Board, Karnataka, India|work=Deputy Directors Office|accessdate=2014-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220002243/http://www.mysorepalace.gov.in/mysore_palace_history.htm|archive-date=20 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wadiyar&quot;&gt;{{Cite web |author=|title=Silver Kavacha to adorn Goddess Bhuvaneshwari at Palace temple|url=https://starofmysore.com/silver-kavacha-to-adorn-goddess-bhuvaneshwari-at-palace-temple/|publisher=Star of Mysore|work=|accessdate=2026-05-14}}&lt;/ref&gt;

==স্থাপত্য==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Mysore Palace gate.jpg|পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:Mysore Palace 3784.jpg|মুখাৱয়বৰ দক্ষিণ-পূব দৃশ্য
File:Mysore_palace_June2025_02.jpg|কেন্দ্ৰীয় তোৰণ
File:A very well lit Durbar Hall (ceremonial meeting hall of the royal court) of Amba Vilas Palace (Mysuru Palace), during day.jpg|বিবাহ হল
File:Mysore palace June2025 18.jpg|''দৰবাৰ'' হল
File:A Courtyard of Amba Vilas Palace (Mysuru Palace), during day.jpg|মল্লযুঁজৰ চোতাল
&lt;/gallery&gt;

{{Quote box
 |quote = &quot;The new palace; the modern sight of southern India. It is brimming with life; it looks like a Gothic cathedral in course of construction... I believe it is intended to be the finest palace in the world, and if a great many exquisite fancies put together, will form one great conception, then certainly this expression in architecture must be a magnificent work of art.&quot;
 |source = — [[William Gordon Burn Murdoch]], ''From Edinburgh to India &amp; Burmah'' (1908){{sfn|W.G. Burn Murdoch|1908|p=176}}
 |align = right
 |bgcolor=#FFE0BB
 |width = 36%
 }}

এই ৰাজপ্ৰাসাদটো তিনিমহলীয়া অট্টালিকা, প্ৰায় ৭৫ মিটাৰ (২৪৫ ফুট) দীঘল আৰু ৪৮ মিটাৰ (১৫৬ ফুট) বহল,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Mysuru Palace |url=https://mysorepalace.karnataka.gov.in/architecture.html |access-date=2023-12-01 |website=mysorepalace.karnataka.gov.in}}&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াক প্ৰধানকৈ ধূসৰ-সেউজীয়া গ্ৰেনাইটৰদ্বাৰা নিৰ্মিত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Architecture of Mysore Palace |url=https://mysore.ind.in/architecture-of-mysore-palace |access-date=2023-12-01 |language=en}}&lt;/ref&gt;
ৰাজপ্ৰাসাদৰ মূল গঠন হৈছে ইয়াৰ পাঁচ মহলীয়া কেন্দ্ৰীয় টাৱাৰ, ইয়াৰ শিখৰত মোগল স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ সোণালী প্ৰলেপযুক্ত পিঁয়াজ আকৃতিৰ এটা গম্বুজ আছে। 
সাধাৰণ শিখৰৰ পৰিৱৰ্তে মূল গম্বুজটোৰ ওপৰত এটা সৰু 'ছাত্ৰী'(Chhatri) আছে, যিটো বৈশিষ্ট্য সাধাৰণতে ৰাজস্থানী ৰাজপ্ৰাসাদত দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==চিত্ৰ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
File:Mysore Palace (8113480008).jpg|দশৰাৰ সময়ত ৰাজপ্ৰসাদৰ পোহৰ
File:Stucco Ceiling Darbar Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08280.jpg|ছাদৰ কলাকৰ্ম
File:Chandelier Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08290.jpg|ব্যক্তিগত দৰবাৰ হল
File:Mysuru Palace - North Gates - 1.jpg|উত্তৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:IvoryKrishnaMysore Palace.jpg|বাল কৃষ্ণৰ হাতীদাঁতৰ জড়
File:Carvings Inner Courtyard Mysore Palace Dec23 A7C 08263.jpg|সজ্জাগত খোদিত
File:Gandaberunda_depicted_on_the_roof_of_Mysuru_Palace.jpg|গণ্ডবেৰুণ্ডাৰ অভ্যন্তৰীণ চিত্ৰণ
File:Krishnaraja Wadiyar IV Statue in Mysore Palace.jpg|কৃষ্ণৰাজ ৱাডিয়াৰ চতুৰ্থৰ মূৰ্তি
File:Mysore Palace 3739.jpg|বিশাল চিৰি
File:Leopard sculpture of the Mysore Palace.jpg|বাহিৰৰ নাহৰফুটুকীৰ ভাস্কৰ্য্য
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>r66fbsw4asko5kmpa17oqia6vw2m1k6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611659</id>
      <parentid>611654</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T08:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* স্থাপত্য */</comment>
      <origin>611659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19058" sha1="7lr2hzgdjs8wpnsyd6vfojt05kuedx7" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
| name = মহীশূৰ প্ৰাসাদ
| alternate_name = আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ
| image = Mysore Palace Morning.jpg
| image_size = 300px
| caption = মহীশূৰ প্ৰাসাদৰ পেনোৰামিক দৃশ্য
| location = Sayyaji Rao Rd, Agrahara, Chamrajpura, Mysuru, Karnataka 570001
| location_town = [[মহীশূৰ]]
| location_country = [[ভাৰত]]
| coordinates = {{coord|12.3039|N|76.6547|E|region:IN-KA|display=inline}}
| construction_start_date = ১৮৯৭
| completion_date = ১৯১২
| renovation_date = ১৯৩২
| architect = হেনৰী ইৰউইন
| owner = ৱাদিয়াৰ বংশ আৰু কৰ্ণাটক চৰকাৰ
| website = https://mysorepalace.gov.in
| other_designers = এডউইন ৱলেষ্টন ফ্ৰিচলি
| architectural_style = [[Indo-Saracenic]]
| height = {{cvt|44|m|ft}}
| floor_count = ৩
| other_dimensions = {{convert|75|m|ft}} across x {{convert|48|m|ft}} deep
| status = সংগ্ৰহালয়
}}
'''মহীশূৰ প্ৰাসাদ''', ({{Lang-en| Mysore Palace}} যাক '''আম্বা বিলাস প্ৰাসাদ''' বুলিও কোৱা হয়, [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[মহীশূৰ]]ত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ আৰু ৰাজবাসগৃহ। এইটো ৱাডিয়াৰ বংশৰ চৰকাৰী বাসগৃহ আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে কাম কৰিছিল। পূৰ্বৰ অট্টালিকাটো অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১৮৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত কৃষ্ণৰাজ চতুৰ্থ ৱাডিয়াৰে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ স্থপতি হেনৰী ইৰউইন আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলীয়ে এই ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন কৰিছিল। হেনৰী ইৰউইনে ইয়াৰ পূৰ্বে মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিজাইন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{cite web |author=Deepa Alexander|date=2019-01-30 |title= History lessons about Madras High Court |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/history-lessons-about-madras-high-court/article26120968.ece |website=TheHindu.com |location=India |publisher=The Hindu |access-date=2026-05-13|quote=Construction began in 1888 under JW Brassington and the buildings were completed in 1892 when famed architect, Henry Irwin was at the helm.}}&lt;/ref&gt; আৰু এডউইন ৱলাষ্টন ফ্ৰিচলিয়ে পিছলৈ [[ললিতা মহল]]ৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meera Iyer |date=2021-12-11 |title=Lalitha Mahal: an architectural fantasy come to life |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/lalitha-mahal-an-architectural-fantasy-come-to-life-1059709.html |website=DeccanHerald.com |location=India |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-05-13|quote=The building [Lalitha Mahal] was designed by Edwin Wolleston Fritchley who was already intimately familiar with Mysore, having worked with Henry Irwin in the design and construction of the Amba Vilas Palace a few years earlier.}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ গঠনটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৮৯৭ চনৰপৰা ১৯১২ চনলৈকে চলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Akki |first=Basavaraj |date=October 1995 |title=The Story of Mysore Palace |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNzM0OA-RGVlcGFrMg |work=March of Karnataka |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt; 
[[মহীশূৰ|মহীশূৰ চহৰ]]ৰ সাতটা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত ই আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ভাৰত-ইছলামিক, ৰাজপুত, হয়ছালা আৰু গথিক স্থাপত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণেৰে ভাৰত-ছাৰাচেনিক স্থাপত্যৰ এক বিশিষ্ট উদাহৰণ। 
&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ishika Jain |date=2025-05-21 |title=Mysuru Dasara Festival |url=https://travel.india.com/guide/destination/how-mughal-rajput-architecture-blend-in-mysore-citys-monuments-7834369/ |website=Travel.India.com |location=India |publisher=Travel India |access-date=2026-05-12|quote=During a 15-year construction period supervised by British architect Henry Irwin (1897-1912) the palace achieved its mystic appearance through merging Islamic, Christian, and Hindu/Rajput architectural designs. The palace structure maintains similarity to Indo-Saracenic architecture while borrowing its design elements from both Mughal and Rajput architectural traditions.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=DHNS|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysore-palace-will-complete-100-years-next-year-190563.html |title=Mysore palace will complete 100 years next year |work=[[Deccan Herald]]|year=2011a|accessdate=2026-06-01|quote=A mix of designs has been used, from Indo-Saracenic to Hoysala influences to designs reminiscent of Greek architecture.}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ অনুসৰি মহীশূৰ প্ৰাসাদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী, ইয়াত বছৰি ৪০ লাখতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহে।&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 April 2025 |title=Mysuru Palace sees 2nd highest footfall in a decade in 2024 with 44,788 foreigners |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/mysuru-palace-sees-2nd-highest-footfall-in-a-decade-in-2024-with-44788-foreigners-3490398|quote=During the last financial year, April 2023-March 2024, there were 40,56,975 visitors including 34,604 foreigners, which were highest in the past one decade.}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
'অম্বা বিলাস' নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা আহিছে। 'আম্বা' (অৰ্থাৎ &quot;মাতৃ&quot;) [[হিন্দু]] দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ নাম,&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Apte |first=Vaman Shivaram |date=1959 |title=अम्बा (ambā) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE&amp;searchhws=yes&amp;matchtype=exact |encyclopedia=The Practical Sanskrit-English Dictionary |publisher=Prasad Prakashan |location=Poona|access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; 
যিয়ে স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি ওচৰৰ চামুণ্ডী পাহাৰৰ শিখৰত দানৱ ৰজা [[মহিষাসুৰ]]ক হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Chamundeshwari Temple|url=https://chamundeshwaritemple.in/|website=ChamundeshwariTemple.in|access-date=2026-05-13|quote=‘Chamundi’ or ‘Durga’ is the fierce form of ‘Shakti’. She is the slayer of demons, ‘Chanda’ and ‘Munda’, as well as ‘Mahishasura’, the buffalo-headed monster.}}&lt;/ref&gt;
'বিলাস' শব্দটোৱে (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;সুখ&quot;) আনন্দ বা বিলাসীতাৰ স্থানক বুজায় &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |date=1929 |title=विलास (vilāsa) |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/macdonell_query.py?qs=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;searchhws=yes |encyclopedia=A Practical Sanskrit Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=2026-05-13}}&lt;/ref&gt; আৰু ইংৰাজ শাসনৰ সময়ত ভাৰতৰ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ নামকৰণৰ বাবে ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==ইতিহাস==
===আৰম্ভণিৰ ইতিহাস===
১৫২৪ চনত তেতিয়াৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ চমৰাজ ৱোদেয়াৰ তৃতীয়‌ই  পুৰাগেৰে গাঁৱত মাটিৰ দেৱালযুক্ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Anita Rao Kashi|title=The Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/mysore/the-fort/ps51010590.cms|publisher=Times of India|accessdate=2016-05-15|quote=Faced with the grandeur of Amba Vilas Palace, it is easy to miss the historic fort that surrounds it. The original walls were built under the Wadiyars in 1524.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rice1876&quot;&gt;{{cite book|last= Rice|first= B.L.|author-link= Benjamin L. Rice|title= Mysore and Coorg: Mysore, by districts|year= 1876|publisher= Mysore Government Press|location= Mysore|url= https://archive.org/details/mysoreandcoorgm00ricegoog|access-date= 29 February 2012|quote=To Cháma Rája, surnamed Bóle or 'the bald', he gave Puragere. Here a fort was either constructed or repaired in the year 1524, to which... the name of Mahishūr (buffalo-town), now contracted into Mysore, was given.}}&lt;/ref&gt; 
এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ বিষয়ে প্ৰথম লিপিবদ্ধ উল্লেখ ১৬৩৮ চনত, যেতিয়া প্ৰথম কান্থিৰাৱ নৰসৰাজে বিজুলীৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত দুৰ্গৰ ভিতৰত ৰাজপ্ৰসাদটো মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=King |first=Carol |date=2025-10-08 |title=Mysore Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Mysore-Palace |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online |publisher=Britannica |access-date=2026-05-12|quote=The first recorded mention of a palace on the current site was in 1638.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Aditi Shah|title=Mysuru Palace: Raising a Royal Residence|url=https://www.livehistoryindia.com/story/monuments/mysuru-palace|publisher=Live History India|date=2020-07-14|accessdate=2026-05-15|quote=In 1638, the wooden palace was struck by lightning and rebuilt by Kanthirava Narasaraja Wadiyar I (r. 1638 – 1659 CE), who expanded the structure and added new pavilions.}}&lt;/ref&gt;
এই সময়ছোৱাত শ্ৰীৰংগপট্না মহীশূৰ ৰাজ্যৰ বাস্তৱিক ৰাজধানী আছিল,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Monuments of Srirangapatna Island Town|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5895/|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=2016-05-15|quote=In 1610 CE Raja Wodeyar captured the vice regal seat of Vijayanagara at Srirangapattana and started his rule as a subordinate king of the Vijayanagara kingdom... From then onwards, it continued as the capital of Mysore.}}&lt;/ref&gt; আৰু মহাৰাজৰ সৈতে তেওঁৰ সৈন্যই ওচৰৰ [[চামুণ্ডেশ্বৰী মন্দিৰ]]লৈ পূজা কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদক প্ৰধানকৈ মহাৰাজৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Gouri Satya|title=The four-century legacy of Mysore Palace|url=https://starofmysore.com/the-four-century-legacy-of-mysore-palace/|publisher=Star of Mysore|year=2018a|accessdate=2026-05-15|quote=Raja Wadiyar... moved to Srirangapatna in 1610. He and other rulers visited Mysuru for worshipping Goddess Chamundeshwari often and stayed in the Palace in Mysuru.}}&lt;/ref&gt;

[[File:KITLV_92039_-_Unknown_-_Palace_of_the_Rajah_at_Mysore_in_India_-_Around_1870.tif|right|thumb|অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা আগৰ পুৰণি মহীশূৰ প্ৰাসাদ (প্ৰায় ১৮৭০ চন)]]

===ধ্বংস আৰু পুনৰ্গঠন===

===স্বাধীনতাৰ পিছত===
১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত 'ডমিনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া'ৰ পৰা [[গণৰাজ্য]]লৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাৰ পিছত আৰু [[ভাৰতৰ সংবিধান]] গ্ৰহণৰ পিছত জয়চমৰাজেন্দ্ৰই ৱাডিয়াৰে ৰাজপ্ৰসাদৰ দৰবাৰ হলত এখন ঘোষণা পাঠ কৰে, য'ত তেওঁ মহীশূৰ ৰাজ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণ আনুষ্ঠানিকভাৱে নৱগঠিত [[ভাৰত|ভাৰতীয় গণৰাজ্য]]লৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Srinivasan|first=K|date=February 1950 |title=Order No.C.B 10632 LEGIS 244-49-3 |url=https://archive.org/details/karnataka-state-archives-RGVlcGFrNDIxMDg0-RGVlcGFrMw |work=The Mysore Gazette |location=Mysore |publisher=Director of Information and Publicity, Government of Karnataka |access-date=2026-05-14}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত জয়চামৰাজক মহীশূৰ ৰাজ্যৰ প্ৰথম ৰাজ্যপাল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯৫১ আৰু ১৯৫৩ চনত তেওঁ ৰাজপ্ৰসাদৰ চৌহদত ভূৱনেশ্বৰী মন্দিৰ আৰু গায়ত্ৰী মন্দিৰ দুটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;rule&quot;&gt;{{Cite web|author=|title=Mysore Palace|url=http://www.mysorepalace.gov.in/Mysore_Palace_History.htm|publisher=Mysore Palace Board, Karnataka, India|work=Deputy Directors Office|accessdate=2014-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220002243/http://www.mysorepalace.gov.in/mysore_palace_history.htm|archive-date=20 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wadiyar&quot;&gt;{{Cite web |author=|title=Silver Kavacha to adorn Goddess Bhuvaneshwari at Palace temple|url=https://starofmysore.com/silver-kavacha-to-adorn-goddess-bhuvaneshwari-at-palace-temple/|publisher=Star of Mysore|work=|accessdate=2026-05-14}}&lt;/ref&gt;

==স্থাপত্য==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Mysore Palace gate.jpg|পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:Mysore Palace 3784.jpg|মুখাৱয়বৰ দক্ষিণ-পূব দৃশ্য
File:Mysore_palace_June2025_02.jpg|কেন্দ্ৰীয় তোৰণ
File:A very well lit Durbar Hall (ceremonial meeting hall of the royal court) of Amba Vilas Palace (Mysuru Palace), during day.jpg|বিবাহ হল
File:Mysore palace June2025 18.jpg|''দৰবাৰ'' হল
File:A Courtyard of Amba Vilas Palace (Mysuru Palace), during day.jpg|মল্লযুঁজৰ চোতাল
&lt;/gallery&gt;

{{Quote box
 |quote = &quot;The new palace; the modern sight of southern India. It is brimming with life; it looks like a Gothic cathedral in course of construction... I believe it is intended to be the finest palace in the world, and if a great many exquisite fancies put together, will form one great conception, then certainly this expression in architecture must be a magnificent work of art.&quot;
 |source = — [[উইলিয়াম গৰ্ডন বাৰ্ন মাৰ্ডক]], ''From Edinburgh to India &amp; Burmah'' (1908){{sfn|W.G. Burn Murdoch|1908|p=176}}
 |align = right
 |bgcolor=#FFE0BB
 |width = 36%
 }}

এই ৰাজপ্ৰাসাদটো তিনিমহলীয়া অট্টালিকা, প্ৰায় ৭৫ মিটাৰ (২৪৫ ফুট) দীঘল আৰু ৪৮ মিটাৰ (১৫৬ ফুট) বহল,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Mysuru Palace |url=https://mysorepalace.karnataka.gov.in/architecture.html |access-date=2023-12-01 |website=mysorepalace.karnataka.gov.in}}&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াক প্ৰধানকৈ ধূসৰ-সেউজীয়া গ্ৰেনাইটৰদ্বাৰা নিৰ্মিত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Architecture of Mysore Palace |url=https://mysore.ind.in/architecture-of-mysore-palace |access-date=2023-12-01 |language=en}}&lt;/ref&gt;
ৰাজপ্ৰাসাদৰ মূল গঠন হৈছে ইয়াৰ পাঁচ মহলীয়া কেন্দ্ৰীয় টাৱাৰ, ইয়াৰ শিখৰত মোগল স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ সোণালী প্ৰলেপযুক্ত পিঁয়াজ আকৃতিৰ এটা গম্বুজ আছে। 
সাধাৰণ শিখৰৰ পৰিৱৰ্তে মূল গম্বুজটোৰ ওপৰত এটা সৰু 'ছাত্ৰী'(Chhatri) আছে, যিটো বৈশিষ্ট্য সাধাৰণতে ৰাজস্থানী ৰাজপ্ৰাসাদত দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==চিত্ৰ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
File:Mysore Palace (8113480008).jpg|দশৰাৰ সময়ত ৰাজপ্ৰসাদৰ পোহৰ
File:Stucco Ceiling Darbar Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08280.jpg|ছাদৰ কলাকৰ্ম
File:Chandelier Hall Mysore Palace Dec23 A7C 08290.jpg|ব্যক্তিগত দৰবাৰ হল
File:Mysuru Palace - North Gates - 1.jpg|উত্তৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:IvoryKrishnaMysore Palace.jpg|বাল কৃষ্ণৰ হাতীদাঁতৰ জড়
File:Carvings Inner Courtyard Mysore Palace Dec23 A7C 08263.jpg|সজ্জাগত খোদিত
File:Gandaberunda_depicted_on_the_roof_of_Mysuru_Palace.jpg|গণ্ডবেৰুণ্ডাৰ অভ্যন্তৰীণ চিত্ৰণ
File:Krishnaraja Wadiyar IV Statue in Mysore Palace.jpg|কৃষ্ণৰাজ ৱাডিয়াৰ চতুৰ্থৰ মূৰ্তি
File:Mysore Palace 3739.jpg|বিশাল চিৰি
File:Leopard sculpture of the Mysore Palace.jpg|বাহিৰৰ নাহৰফুটুকীৰ ভাস্কৰ্য্য
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]</text>
      <sha1>7lr2hzgdjs8wpnsyd6vfojt05kuedx7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>উইলিয়াম পেন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137387</id>
    <revision>
      <id>611620</id>
      <timestamp>2026-06-10T05:19:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|English writer and religious thinker (1644–1718)}} {{Infobox person | name               = উইলিয়াম পেন | image              = William Penn.png  | caption            = ১৮ শতিকাৰ পেনৰ প্ৰতিকৃতি | birth_date         = ১৪ অক্টোবৰ ১৬৪৪ চন | birth_place        = টাৱাৰ হিল, [[লণ্ডন]], [[ইংলেণ্ড]] | death_date...</comment>
      <origin>611620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1549" sha1="dprt5334lkqbkgcplaep7y1lh70ert6" xml:space="preserve">{{Short description|English writer and religious thinker (1644–1718)}}
{{Infobox person
| name               = উইলিয়াম পেন
| image              = William Penn.png 
| caption            = ১৮ শতিকাৰ পেনৰ প্ৰতিকৃতি
| birth_date         = ১৪ অক্টোবৰ ১৬৪৪ চন
| birth_place        = টাৱাৰ হিল, [[লণ্ডন]], [[ইংলেণ্ড]]
| death_date         = ১০ আগষ্ট ১৭১৮ (বয়স ৭৩)
| death_place        =ৰাস্কমব , বাৰ্কশ্বাৰ, ইংলেণ্ড
| occupation         =নোবেলমেন, লেখক, পেনচিলভেনিয়াৰ ঔপনিৱেশিক মালিক, ফিলাডেলফিয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক  
| alma_mater         =ক্ৰাইষ্ট চাৰ্চ, অক্সফৰ্ড
| spouse             =  গুলিয়েলমা পেন &lt;br /&gt;হান্না কেল'হিল পেন
| parents            = এডমিৰেল চাৰ উইলিয়াম পেন &lt;br /&gt;মাৰ্গাৰেট জেছপাৰ
| children           = ১৭ জন, উইলিয়াম জুনিয়ৰ, জন, থমাছ, আৰু ৰিচাৰ্ডকে ধৰি 
| signature          = William Penn signature.svg
}}

উইলিয়াম পেন


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}


==বাহ্যিক সংযোগ==</text>
      <sha1>dprt5334lkqbkgcplaep7y1lh70ert6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611621</id>
      <parentid>611620</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:24:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>611621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1658" sha1="k4vp0neqkafb37t61r29ulya0o3bddm" xml:space="preserve">{{Short description|English writer and religious thinker (1644–1718)}}
{{Infobox person
| name               = উইলিয়াম পেন
| image              = William Penn.png 
| caption            = ১৮ শতিকাৰ পেনৰ প্ৰতিকৃতি
| birth_date         = ১৪ অক্টোবৰ ১৬৪৪ চন
| birth_place        = টাৱাৰ হিল, [[লণ্ডন]], [[ইংলেণ্ড]]
| death_date         = ১০ আগষ্ট ১৭১৮ (বয়স ৭৩)
| death_place        =ৰাস্কমব , বাৰ্কশ্বাৰ, ইংলেণ্ড
| occupation         =নোবেলমেন, লেখক, পেনচিলভেনিয়াৰ ঔপনিৱেশিক মালিক, ফিলাডেলফিয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক  
| alma_mater         =ক্ৰাইষ্ট চাৰ্চ, অক্সফৰ্ড
| spouse             =  গুলিয়েলমা পেন &lt;br /&gt;হান্না কেল'হিল পেন
| parents            = এডমিৰেল চাৰ উইলিয়াম পেন &lt;br /&gt;মাৰ্গাৰেট জেছপাৰ
| children           = ১৭ জন, উইলিয়াম জুনিয়ৰ, জন, থমাছ, আৰু ৰিচাৰ্ডকে ধৰি 
| signature          = William Penn signature.svg
}}

'''উইলিয়াম পেন'''


==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==

==শিক্ষা==

==কৰ্মজীৱন==


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}


==বাহ্যিক সংযোগ==</text>
      <sha1>k4vp0neqkafb37t61r29ulya0o3bddm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611624</id>
      <parentid>611621</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:30:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>611624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5742" sha1="iluj0bv0qfnbx748tih3lgjayl0unmx" xml:space="preserve">{{Short description|English writer and religious thinker (1644–1718)}}
{{Infobox person
| name = উইলিয়াম পেন
| image = William Penn.png 
| caption = ১৮ শতিকাৰ পেনৰ প্ৰতিকৃতি
| birth_date = ১৪ অক্টোবৰ ১৬৪৪ চন
| birth_place = টাৱাৰ হিল, [[লণ্ডন]], [[ইংলেণ্ড]]
| death_date = ১০ আগষ্ট ১৭১৮ (বয়স ৭৩)
| death_place =ৰাস্কমব, বাৰ্কশ্বাৰ, ইংলেণ্ড
| occupation =নোবেলমেন, লেখক, পেনচিলভেনিয়াৰ ঔপনিৱেশিক মালিক, ফিলাডেলফিয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক 
| alma_mater =ক্ৰাইষ্ট চাৰ্চ, অক্সফৰ্ড
| spouse = গুলিয়েলমা পেন &lt;br /&gt;হান্না কেল'হিল পেন
| parents = এডমিৰেল চাৰ উইলিয়াম পেন &lt;br /&gt;মাৰ্গাৰেট জেছপাৰ
| children = ১৭ জন, উইলিয়াম জুনিয়ৰ, জন, থমাছ, আৰু ৰিচাৰ্ডকে ধৰি 
| signature = William Penn signature.svg
}}

'''উইলিয়াম পেন''' ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ পূৰ্বে বৰ্তমানৰ পেনচিলভেনিয়াত বাস কৰা লেনাপে খিলঞ্জীয়া লোকসকলৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আৰু সফল চুক্তিৰ বাবে পৰিচিত আছিল। তেওঁ গণতন্ত্ৰ আৰু ধৰ্মীয় স্বাধীনতাৰ পোষকতা কৰিছিল। 

১৬৮১ চনত দ্বিতীয় চাৰ্লছ ৰজাই পেনৰ পিতৃ নৌসেনাৰ এডমিৰেল আৰু ৰাজনীতিবিদ ছাৰ উইলিয়াম পেনৰ ওচৰত থকা ঋণ পৰিশোধৰ বাবে বৰ্তমানৰ আমেৰিকাৰ ৰাজ্য পেনচিলভেনিয়া আৰু ডেলাৱেৰৰ সমতুল্য ভূমি অনুদান প্ৰদান কৰে। পিছৰ বছৰত পেনে ইংলেণ্ড এৰি ডেলাৱেৰ উপসাগৰ আৰু ডেলাৱেৰ নদীৰ ওপৰেৰে জাহাজেৰে উঠি যায় আৰু তাৰপৰাই নদীখনৰ পশ্চিম পাৰত ফিলাডেলফিয়া প্ৰতিষ্ঠা কৰে। পেনৰ কোৱাকাৰ চৰকাৰক বৰ্তমানৰ ডেলাৱেৰৰ ডাচ, ছুইডিছ আৰু ইংৰাজ বসতিপ্ৰধান লোকসকলে ভালদৰে গ্ৰহণ কৰা নাছিল আৰু চুবুৰীয়া মেৰিলেণ্ড প্ৰদেশৰ মালিক কেলভাৰ্টসকলেও এই মাটিখিনি দাবী কৰিছিল। ১৭০৪ চনত পেনচিলভেনিয়া প্ৰদেশৰ দক্ষিণৰ তিনিখন কাউণ্টিত নতুন, অৰ্ধস্বায়ত্তশাসিত ডেলাৱেৰ কলনী গঠনৰ অনুমতি দিয়া হয়। 

ঔপনিৱেশিক একত্ৰীকৰণৰ অন্যতম প্ৰাচীন সমৰ্থক হিচাপে পেনে লিখিছিল আৰু সকলো ব্ৰিটিছ উপনিৱেশক একত্ৰিত কৰি পিছলৈ আমেৰিকালৈ পৰিণত হোৱা দেশ গঠনৰ আহ্বান জনাইছিল। তেওঁ পশ্চিম জাৰ্চি ৰেহাইত সন্নিৱিষ্ট কৰা আৰু পেনচিলভেনিয়া চৰকাৰৰ ফ্ৰেমত উল্লেখ কৰা গণতান্ত্ৰিক নীতিসমূহে ১৭৮৭ চনত ফিলাডেলফিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা সাংবিধানিক সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধিসকলক আমেৰিকাৰ সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। 

গভীৰভাৱে ধৰ্মীয় ব্যক্তি পেনে বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল য'ত তেওঁ বিশ্বাসীসকলক আদিম খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ আত্মাক মানি চলিবলৈ উপদেশ দিছিল। তেওঁৰ বিশ্বাসৰ বাবে পেনক কেইবাবাৰো টাৱাৰ অৱ লণ্ডনত বন্দী কৰা হৈছিল। কাৰাগাৰত থকা অৱস্থাত ১৬৬৯ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ ন’ ক্ৰছ, ন’ ক্ৰাউন নামৰ গ্ৰন্থখন খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ সাহিত্যৰ এক ক্লাছিকত পৰিণত হৈছে। 


==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==

==শিক্ষা==

==কৰ্মজীৱন==


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}


==বাহ্যিক সংযোগ==</text>
      <sha1>iluj0bv0qfnbx748tih3lgjayl0unmx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611625</id>
      <parentid>611624</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>611625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5740" sha1="9zo681p3navc1bxjdr90xc3ilnnuugm" xml:space="preserve">{{Short description|English writer and religious thinker (1644–1718)}}
{{Infobox person
| name = উইলিয়াম পেন
| image = William Penn.png 
| caption = ১৮ শতিকাৰ পেনৰ প্ৰতিকৃতি
| birth_date = ১৪ অক্টোবৰ ১৬৪৪ চন
| birth_place = টাৱাৰ হিল, [[লণ্ডন]], [[ইংলেণ্ড]]
| death_date = ১০ আগষ্ট ১৭১৮ (বয়স ৭৩)
| death_place =ৰাস্কমব, বাৰ্কশ্বাৰ, ইংলেণ্ড
| occupation =নোবেলমেন, লেখক, পেনচিলভেনিয়াৰ ঔপনিৱেশিক মালিক, ফিলাডেলফিয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক 
| alma_mater =ক্ৰাইষ্ট চাৰ্চ, অক্সফৰ্ড
| spouse = গুলিয়েলমা পেন &lt;br /&gt;হান্না কেল'হিল পেন
| parents = এডমিৰেল চাৰ উইলিয়াম পেন &lt;br /&gt;মাৰ্গাৰেট জেছপাৰ
| children = ১৭ জন, উইলিয়াম জুনিয়ৰ, জন, থমাছ, আৰু ৰিচাৰ্ডকে ধৰি 
| signature = William Penn signature.svg
}}

'''উইলিয়াম পেন''' ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ পূৰ্বে বৰ্তমানৰ পেনচিলভেনিয়াত বাস কৰা লেনাপে খিলঞ্জীয়া লোকসকলৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আৰু সফল চুক্তিৰ বাবে পৰিচিত আছিল। তেওঁ গণতন্ত্ৰ আৰু ধৰ্মীয় স্বাধীনতাৰ পোষকতা কৰিছিল। 

১৬৮১ চনত দ্বিতীয় চাৰ্লছ ৰজাই পেনৰ পিতৃ নৌসেনাৰ এডমিৰেল আৰু ৰাজনীতিবিদ ছাৰ উইলিয়াম পেনৰ ওচৰত থকা ঋণ পৰিশোধৰ বাবে বৰ্তমানৰ আমেৰিকাৰ ৰাজ্য পেনচিলভেনিয়া আৰু ডেলাৱেৰৰ সমতুল্য ভূমি অনুদান প্ৰদান কৰে। পিছৰ বছৰত পেনে [[ইংলেণ্ড]] এৰি ডেলাৱেৰ উপসাগৰ আৰু ডেলাৱেৰ নদীৰ ওপৰেৰে জাহাজেৰে যায় আৰু তাৰপৰাই নদীখনৰ পশ্চিম পাৰত ফিলাডেলফিয়া প্ৰতিষ্ঠা কৰে। পেনৰ কোৱাকাৰ চৰকাৰক বৰ্তমানৰ ডেলাৱেৰৰ ডাচ, ছুইডিছ আৰু ইংৰাজ বসতিপ্ৰধান লোকসকলে ভালদৰে গ্ৰহণ কৰা নাছিল আৰু চুবুৰীয়া মেৰিলেণ্ড প্ৰদেশৰ মালিক কেলভাৰ্টসকলেও এই মাটিখিনি দাবী কৰিছিল। ১৭০৪ চনত পেনচিলভেনিয়া প্ৰদেশৰ দক্ষিণৰ তিনিখন কাউণ্টিত নতুন, অৰ্ধস্বায়ত্তশাসিত ডেলাৱেৰ কলনী গঠনৰ অনুমতি দিয়া হয়। 

ঔপনিৱেশিক একত্ৰীকৰণৰ অন্যতম প্ৰাচীন সমৰ্থক হিচাপে পেনে লিখিছিল আৰু সকলো ব্ৰিটিছ উপনিৱেশক একত্ৰিত কৰি পিছলৈ আমেৰিকালৈ পৰিণত হোৱা দেশ গঠনৰ আহ্বান জনাইছিল। তেওঁ পশ্চিম জাৰ্চি ৰেহাইত সন্নিৱিষ্ট কৰা আৰু পেনচিলভেনিয়া চৰকাৰৰ ফ্ৰেমত উল্লেখ কৰা গণতান্ত্ৰিক নীতিসমূহে ১৭৮৭ চনত ফিলাডেলফিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা সাংবিধানিক সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধিসকলক [[আমেৰিকা]]ৰ সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। 

গভীৰভাৱে ধৰ্মীয় ব্যক্তি পেনে বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল য'ত তেওঁ বিশ্বাসীসকলক আদিম খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ আত্মাক মানি চলিবলৈ উপদেশ দিছিল। তেওঁৰ বিশ্বাসৰ বাবে পেনক কেইবাবাৰো টাৱাৰ অৱ লণ্ডনত বন্দী কৰা হৈছিল। কাৰাগাৰত থকা অৱস্থাত ১৬৬৯ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ ন’ ক্ৰছ, ন’ ক্ৰাউন নামৰ গ্ৰন্থখন খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ সাহিত্যৰ এক ক্লাছিকত পৰিণত হৈছে। 


==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==

==শিক্ষা==

==কৰ্মজীৱন==


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}


==বাহ্যিক সংযোগ==</text>
      <sha1>9zo681p3navc1bxjdr90xc3ilnnuugm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611626</id>
      <parentid>611625</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:32:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>611626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5893" sha1="baa0qwiscrfbdvfzj80vs3oa9fzcptv" xml:space="preserve">{{Short description|English writer and religious thinker (1644–1718)}}
{{Infobox person
| name = উইলিয়াম পেন
| image = William Penn.png 
| caption = ১৮ শতিকাৰ পেনৰ প্ৰতিকৃতি
| birth_date = ১৪ অক্টোবৰ ১৬৪৪ চন
| birth_place = টাৱাৰ হিল, [[লণ্ডন]], [[ইংলেণ্ড]]
| death_date = ১০ আগষ্ট ১৭১৮ (বয়স ৭৩)
| death_place =ৰাস্কমব, বাৰ্কশ্বাৰ, ইংলেণ্ড
| occupation =নোবেলমেন, লেখক, পেনচিলভেনিয়াৰ ঔপনিৱেশিক মালিক, ফিলাডেলফিয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক 
| alma_mater =ক্ৰাইষ্ট চাৰ্চ, অক্সফৰ্ড
| spouse = গুলিয়েলমা পেন &lt;br /&gt;হান্না কেল'হিল পেন
| parents = এডমিৰেল চাৰ উইলিয়াম পেন &lt;br /&gt;মাৰ্গাৰেট জেছপাৰ
| children = ১৭ জন, উইলিয়াম জুনিয়ৰ, জন, থমাছ, আৰু ৰিচাৰ্ডকে ধৰি 
| signature = William Penn signature.svg
}}

'''উইলিয়াম পেন''' ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ পূৰ্বে বৰ্তমানৰ পেনচিলভেনিয়াত বাস কৰা লেনাপে খিলঞ্জীয়া লোকসকলৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আৰু সফল চুক্তিৰ বাবে পৰিচিত আছিল। তেওঁ গণতন্ত্ৰ আৰু ধৰ্মীয় স্বাধীনতাৰ পোষকতা কৰিছিল। 

১৬৮১ চনত দ্বিতীয় চাৰ্লছ ৰজাই পেনৰ পিতৃ নৌসেনাৰ এডমিৰেল আৰু ৰাজনীতিবিদ ছাৰ উইলিয়াম পেনৰ ওচৰত থকা ঋণ পৰিশোধৰ বাবে বৰ্তমানৰ আমেৰিকাৰ ৰাজ্য পেনচিলভেনিয়া আৰু ডেলাৱেৰৰ সমতুল্য ভূমি অনুদান প্ৰদান কৰে। পিছৰ বছৰত পেনে [[ইংলেণ্ড]] এৰি ডেলাৱেৰ উপসাগৰ আৰু ডেলাৱেৰ নদীৰ ওপৰেৰে জাহাজেৰে যায় আৰু তাৰপৰাই নদীখনৰ পশ্চিম পাৰত ফিলাডেলফিয়া প্ৰতিষ্ঠা কৰে। পেনৰ কোৱাকাৰ চৰকাৰক বৰ্তমানৰ ডেলাৱেৰৰ ডাচ, ছুইডিছ আৰু ইংৰাজ বসতিপ্ৰধান লোকসকলে ভালদৰে গ্ৰহণ কৰা নাছিল আৰু চুবুৰীয়া মেৰিলেণ্ড প্ৰদেশৰ মালিক কেলভাৰ্টসকলেও এই মাটিখিনি দাবী কৰিছিল। ১৭০৪ চনত পেনচিলভেনিয়া প্ৰদেশৰ দক্ষিণৰ তিনিখন কাউণ্টিত নতুন, অৰ্ধস্বায়ত্তশাসিত ডেলাৱেৰ কলনী গঠনৰ অনুমতি দিয়া হয়। 

ঔপনিৱেশিক একত্ৰীকৰণৰ অন্যতম প্ৰাচীন সমৰ্থক হিচাপে পেনে লিখিছিল আৰু সকলো ব্ৰিটিছ উপনিৱেশক একত্ৰিত কৰি পিছলৈ আমেৰিকালৈ পৰিণত হোৱা দেশ গঠনৰ আহ্বান জনাইছিল। তেওঁ পশ্চিম জাৰ্চি ৰেহাইত সন্নিৱিষ্ট কৰা আৰু পেনচিলভেনিয়া চৰকাৰৰ ফ্ৰেমত উল্লেখ কৰা গণতান্ত্ৰিক নীতিসমূহে ১৭৮৭ চনত ফিলাডেলফিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা সাংবিধানিক সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধিসকলক [[আমেৰিকা]]ৰ সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Murphy |first1=Andrew R. |title=William Penn : a life |date=2019 |location=New York |isbn=978-0190234249 |pages=117–118}}&lt;/ref&gt;

গভীৰভাৱে ধৰ্মীয় ব্যক্তি পেনে বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল য'ত তেওঁ বিশ্বাসীসকলক আদিম খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ আত্মাক মানি চলিবলৈ উপদেশ দিছিল। তেওঁৰ বিশ্বাসৰ বাবে পেনক কেইবাবাৰো টাৱাৰ অৱ লণ্ডনত বন্দী কৰা হৈছিল। কাৰাগাৰত থকা অৱস্থাত ১৬৬৯ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ ন’ ক্ৰছ, ন’ ক্ৰাউন নামৰ গ্ৰন্থখন খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ সাহিত্যৰ এক ক্লাছিকত পৰিণত হৈছে। 


==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==

==শিক্ষা==

==কৰ্মজীৱন==


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}


==বাহ্যিক সংযোগ==</text>
      <sha1>baa0qwiscrfbdvfzj80vs3oa9fzcptv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611627</id>
      <parentid>611626</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:33:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>611627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5986" sha1="o81jxf63sc8hmyr5mvg97vr0pk2xapn" xml:space="preserve">{{Short description|English writer and religious thinker (1644–1718)}}
{{Infobox person
| name = উইলিয়াম পেন
| image = William Penn.png 
| caption = ১৮ শতিকাৰ পেনৰ প্ৰতিকৃতি
| birth_date = ১৪ অক্টোবৰ ১৬৪৪ চন
| birth_place = টাৱাৰ হিল, [[লণ্ডন]], [[ইংলেণ্ড]]
| death_date = ১০ আগষ্ট ১৭১৮ (বয়স ৭৩)
| death_place =ৰাস্কমব, বাৰ্কশ্বাৰ, ইংলেণ্ড
| occupation =নোবেলমেন, লেখক, পেনচিলভেনিয়াৰ ঔপনিৱেশিক মালিক, ফিলাডেলফিয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক 
| alma_mater =ক্ৰাইষ্ট চাৰ্চ, অক্সফৰ্ড
| spouse = গুলিয়েলমা পেন &lt;br /&gt;হান্না কেল'হিল পেন
| parents = এডমিৰেল চাৰ উইলিয়াম পেন &lt;br /&gt;মাৰ্গাৰেট জেছপাৰ
| children = ১৭ জন, উইলিয়াম জুনিয়ৰ, জন, থমাছ, আৰু ৰিচাৰ্ডকে ধৰি 
| signature = William Penn signature.svg
}}

'''উইলিয়াম পেন''' ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ পূৰ্বে বৰ্তমানৰ পেনচিলভেনিয়াত বাস কৰা লেনাপে খিলঞ্জীয়া লোকসকলৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আৰু সফল চুক্তিৰ বাবে পৰিচিত আছিল। তেওঁ গণতন্ত্ৰ আৰু ধৰ্মীয় স্বাধীনতাৰ পোষকতা কৰিছিল। 

১৬৮১ চনত দ্বিতীয় চাৰ্লছ ৰজাই পেনৰ পিতৃ নৌসেনাৰ এডমিৰেল আৰু ৰাজনীতিবিদ ছাৰ উইলিয়াম পেনৰ ওচৰত থকা ঋণ পৰিশোধৰ বাবে বৰ্তমানৰ আমেৰিকাৰ ৰাজ্য পেনচিলভেনিয়া আৰু ডেলাৱেৰৰ সমতুল্য ভূমি অনুদান প্ৰদান কৰে। পিছৰ বছৰত পেনে [[ইংলেণ্ড]] এৰি ডেলাৱেৰ উপসাগৰ আৰু ডেলাৱেৰ নদীৰ ওপৰেৰে জাহাজেৰে যায় আৰু তাৰপৰাই নদীখনৰ পশ্চিম পাৰত ফিলাডেলফিয়া প্ৰতিষ্ঠা কৰে। পেনৰ কোৱাকাৰ চৰকাৰক বৰ্তমানৰ ডেলাৱেৰৰ ডাচ, ছুইডিছ আৰু ইংৰাজ বসতিপ্ৰধান লোকসকলে ভালদৰে গ্ৰহণ কৰা নাছিল আৰু চুবুৰীয়া মেৰিলেণ্ড প্ৰদেশৰ মালিক কেলভাৰ্টসকলেও এই মাটিখিনি দাবী কৰিছিল। ১৭০৪ চনত পেনচিলভেনিয়া প্ৰদেশৰ দক্ষিণৰ তিনিখন কাউণ্টিত নতুন, অৰ্ধস্বায়ত্তশাসিত ডেলাৱেৰ কলনী গঠনৰ অনুমতি দিয়া হয়। 

ঔপনিৱেশিক একত্ৰীকৰণৰ অন্যতম প্ৰাচীন সমৰ্থক হিচাপে পেনে লিখিছিল আৰু সকলো ব্ৰিটিছ উপনিৱেশক একত্ৰিত কৰি পিছলৈ আমেৰিকালৈ পৰিণত হোৱা দেশ গঠনৰ আহ্বান জনাইছিল। তেওঁ পশ্চিম জাৰ্চি ৰেহাইত সন্নিৱিষ্ট কৰা আৰু পেনচিলভেনিয়া চৰকাৰৰ ফ্ৰেমত উল্লেখ কৰা গণতান্ত্ৰিক নীতিসমূহে ১৭৮৭ চনত ফিলাডেলফিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা সাংবিধানিক সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধিসকলক [[আমেৰিকা]]ৰ সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Murphy |first1=Andrew R. |title=William Penn : a life |date=2019 |location=New York |isbn=978-0190234249 |pages=117–118}}&lt;/ref&gt;

গভীৰভাৱে ধৰ্মীয় ব্যক্তি পেনে বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল য'ত তেওঁ বিশ্বাসীসকলক আদিম খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ আত্মাক মানি চলিবলৈ উপদেশ দিছিল। তেওঁৰ বিশ্বাসৰ বাবে পেনক কেইবাবাৰো টাৱাৰ অৱ লণ্ডনত বন্দী কৰা হৈছিল। কাৰাগাৰত থকা অৱস্থাত ১৬৬৯ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ ন’ ক্ৰছ, ন’ ক্ৰাউন নামৰ গ্ৰন্থখন খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ সাহিত্যৰ এক ক্লাছিকত পৰিণত হৈছে। &lt;ref&gt;Thomas Nelson (2009). &quot;NKJV American Patriot's Bible.&quot; Thomas Nelson Inc. p. 1358.&lt;/ref&gt;


==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==

==শিক্ষা==

==কৰ্মজীৱন==


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}


==বাহ্যিক সংযোগ==</text>
      <sha1>o81jxf63sc8hmyr5mvg97vr0pk2xapn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611628</id>
      <parentid>611627</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:35:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>+[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]; +[[শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্যৰ ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>611628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6121" sha1="pdsfaw9zl95pgq8bbrxswlb1u6l1d3w" xml:space="preserve">{{Short description|English writer and religious thinker (1644–1718)}}
{{Infobox person
| name = উইলিয়াম পেন
| image = William Penn.png 
| caption = ১৮ শতিকাৰ পেনৰ প্ৰতিকৃতি
| birth_date = ১৪ অক্টোবৰ ১৬৪৪ চন
| birth_place = টাৱাৰ হিল, [[লণ্ডন]], [[ইংলেণ্ড]]
| death_date = ১০ আগষ্ট ১৭১৮ (বয়স ৭৩)
| death_place =ৰাস্কমব, বাৰ্কশ্বাৰ, ইংলেণ্ড
| occupation =নোবেলমেন, লেখক, পেনচিলভেনিয়াৰ ঔপনিৱেশিক মালিক, ফিলাডেলফিয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক 
| alma_mater =ক্ৰাইষ্ট চাৰ্চ, অক্সফৰ্ড
| spouse = গুলিয়েলমা পেন &lt;br /&gt;হান্না কেল'হিল পেন
| parents = এডমিৰেল চাৰ উইলিয়াম পেন &lt;br /&gt;মাৰ্গাৰেট জেছপাৰ
| children = ১৭ জন, উইলিয়াম জুনিয়ৰ, জন, থমাছ, আৰু ৰিচাৰ্ডকে ধৰি 
| signature = William Penn signature.svg
}}

'''উইলিয়াম পেন''' ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ পূৰ্বে বৰ্তমানৰ পেনচিলভেনিয়াত বাস কৰা লেনাপে খিলঞ্জীয়া লোকসকলৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আৰু সফল চুক্তিৰ বাবে পৰিচিত আছিল। তেওঁ গণতন্ত্ৰ আৰু ধৰ্মীয় স্বাধীনতাৰ পোষকতা কৰিছিল। 

১৬৮১ চনত দ্বিতীয় চাৰ্লছ ৰজাই পেনৰ পিতৃ নৌসেনাৰ এডমিৰেল আৰু ৰাজনীতিবিদ ছাৰ উইলিয়াম পেনৰ ওচৰত থকা ঋণ পৰিশোধৰ বাবে বৰ্তমানৰ আমেৰিকাৰ ৰাজ্য পেনচিলভেনিয়া আৰু ডেলাৱেৰৰ সমতুল্য ভূমি অনুদান প্ৰদান কৰে। পিছৰ বছৰত পেনে [[ইংলেণ্ড]] এৰি ডেলাৱেৰ উপসাগৰ আৰু ডেলাৱেৰ নদীৰ ওপৰেৰে জাহাজেৰে যায় আৰু তাৰপৰাই নদীখনৰ পশ্চিম পাৰত ফিলাডেলফিয়া প্ৰতিষ্ঠা কৰে। পেনৰ কোৱাকাৰ চৰকাৰক বৰ্তমানৰ ডেলাৱেৰৰ ডাচ, ছুইডিছ আৰু ইংৰাজ বসতিপ্ৰধান লোকসকলে ভালদৰে গ্ৰহণ কৰা নাছিল আৰু চুবুৰীয়া মেৰিলেণ্ড প্ৰদেশৰ মালিক কেলভাৰ্টসকলেও এই মাটিখিনি দাবী কৰিছিল। ১৭০৪ চনত পেনচিলভেনিয়া প্ৰদেশৰ দক্ষিণৰ তিনিখন কাউণ্টিত নতুন, অৰ্ধস্বায়ত্তশাসিত ডেলাৱেৰ কলনী গঠনৰ অনুমতি দিয়া হয়। 

ঔপনিৱেশিক একত্ৰীকৰণৰ অন্যতম প্ৰাচীন সমৰ্থক হিচাপে পেনে লিখিছিল আৰু সকলো ব্ৰিটিছ উপনিৱেশক একত্ৰিত কৰি পিছলৈ আমেৰিকালৈ পৰিণত হোৱা দেশ গঠনৰ আহ্বান জনাইছিল। তেওঁ পশ্চিম জাৰ্চি ৰেহাইত সন্নিৱিষ্ট কৰা আৰু পেনচিলভেনিয়া চৰকাৰৰ ফ্ৰেমত উল্লেখ কৰা গণতান্ত্ৰিক নীতিসমূহে ১৭৮৭ চনত ফিলাডেলফিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা সাংবিধানিক সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধিসকলক [[আমেৰিকা]]ৰ সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Murphy |first1=Andrew R. |title=William Penn : a life |date=2019 |location=New York |isbn=978-0190234249 |pages=117–118}}&lt;/ref&gt;

গভীৰভাৱে ধৰ্মীয় ব্যক্তি পেনে বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল য'ত তেওঁ বিশ্বাসীসকলক আদিম খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ আত্মাক মানি চলিবলৈ উপদেশ দিছিল। তেওঁৰ বিশ্বাসৰ বাবে পেনক কেইবাবাৰো টাৱাৰ অৱ লণ্ডনত বন্দী কৰা হৈছিল। কাৰাগাৰত থকা অৱস্থাত ১৬৬৯ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ ন’ ক্ৰছ, ন’ ক্ৰাউন নামৰ গ্ৰন্থখন খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ সাহিত্যৰ এক ক্লাছিকত পৰিণত হৈছে। &lt;ref&gt;Thomas Nelson (2009). &quot;NKJV American Patriot's Bible.&quot; Thomas Nelson Inc. p. 1358.&lt;/ref&gt;


==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==

==শিক্ষা==

==কৰ্মজীৱন==


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}


==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্যৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>pdsfaw9zl95pgq8bbrxswlb1u6l1d3w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611637</id>
      <parentid>611628</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:19:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>611637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7209" sha1="45jgr1n89xfj2aho12gj93cwcnt3vwg" xml:space="preserve">{{Short description|English writer and religious thinker (1644–1718)}}
{{Infobox person
| name = উইলিয়াম পেন
| image = William Penn.png 
| caption = ১৮ শতিকাৰ পেনৰ প্ৰতিকৃতি
| birth_date = ১৪ অক্টোবৰ ১৬৪৪ চন
| birth_place = টাৱাৰ হিল, [[লণ্ডন]], [[ইংলেণ্ড]]
| death_date = ১০ আগষ্ট ১৭১৮ (বয়স ৭৩)
| death_place =ৰাস্কমব, বাৰ্কশ্বাৰ, ইংলেণ্ড
| occupation =নোবেলমেন, লেখক, পেনচিলভেনিয়াৰ ঔপনিৱেশিক মালিক, ফিলাডেলফিয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক 
| alma_mater =ক্ৰাইষ্ট চাৰ্চ, অক্সফৰ্ড
| spouse = গুলিয়েলমা পেন &lt;br /&gt;হান্না কেল'হিল পেন
| parents = এডমিৰেল চাৰ উইলিয়াম পেন &lt;br /&gt;মাৰ্গাৰেট জেছপাৰ
| children = ১৭ জন, উইলিয়াম জুনিয়ৰ, জন, থমাছ, আৰু ৰিচাৰ্ডকে ধৰি 
| signature = William Penn signature.svg
}}

'''উইলিয়াম পেন''' ইউৰোপীয় উপনিৱেশিকৰণৰ পূৰ্বে বৰ্তমানৰ পেনচিলভেনিয়াত বাস কৰা লেনাপে খিলঞ্জীয়া লোকসকলৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আৰু সফল চুক্তিৰ বাবে পৰিচিত আছিল। তেওঁ গণতন্ত্ৰ আৰু ধৰ্মীয় স্বাধীনতাৰ পোষকতা কৰিছিল। 

১৬৮১ চনত দ্বিতীয় চাৰ্লছ ৰজাই পেনৰ পিতৃ নৌসেনাৰ এডমিৰেল আৰু ৰাজনীতিবিদ ছাৰ উইলিয়াম পেনৰ ওচৰত থকা ঋণ পৰিশোধৰ বাবে বৰ্তমানৰ আমেৰিকাৰ ৰাজ্য পেনচিলভেনিয়া আৰু ডেলাৱেৰৰ সমতুল্য ভূমি অনুদান প্ৰদান কৰে। পিছৰ বছৰত পেনে [[ইংলেণ্ড]] এৰি ডেলাৱেৰ উপসাগৰ আৰু ডেলাৱেৰ নদীৰ ওপৰেৰে জাহাজেৰে যায় আৰু তাৰপৰাই নদীখনৰ পশ্চিম পাৰত ফিলাডেলফিয়া প্ৰতিষ্ঠা কৰে। পেনৰ কোৱাকাৰ চৰকাৰক বৰ্তমানৰ ডেলাৱেৰৰ ডাচ, ছুইডিছ আৰু ইংৰাজ বসতিপ্ৰধান লোকসকলে ভালদৰে গ্ৰহণ কৰা নাছিল আৰু চুবুৰীয়া মেৰিলেণ্ড প্ৰদেশৰ মালিক কেলভাৰ্টসকলেও এই মাটিখিনি দাবী কৰিছিল। ১৭০৪ চনত পেনচিলভেনিয়া প্ৰদেশৰ দক্ষিণৰ তিনিখন কাউণ্টিত নতুন, অৰ্ধস্বায়ত্তশাসিত ডেলাৱেৰ কলনী গঠনৰ অনুমতি দিয়া হয়। 

ঔপনিৱেশিক একত্ৰীকৰণৰ অন্যতম প্ৰাচীন সমৰ্থক হিচাপে পেনে লিখিছিল আৰু সকলো ব্ৰিটিছ উপনিৱেশক একত্ৰিত কৰি পিছলৈ আমেৰিকালৈ পৰিণত হোৱা দেশ গঠনৰ আহ্বান জনাইছিল। তেওঁ পশ্চিম জাৰ্চি ৰেহাইত সন্নিৱিষ্ট কৰা আৰু পেনচিলভেনিয়া চৰকাৰৰ ফ্ৰেমত উল্লেখ কৰা গণতান্ত্ৰিক নীতিসমূহে ১৭৮৭ চনত ফিলাডেলফিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা সাংবিধানিক সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধিসকলক [[আমেৰিকা]]ৰ সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Murphy |first1=Andrew R. |title=William Penn : a life |date=2019 |location=New York |isbn=978-0190234249 |pages=117–118}}&lt;/ref&gt;

গভীৰভাৱে ধৰ্মীয় ব্যক্তি পেনে বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল য'ত তেওঁ বিশ্বাসীসকলক আদিম খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ আত্মাক মানি চলিবলৈ উপদেশ দিছিল। তেওঁৰ বিশ্বাসৰ বাবে পেনক কেইবাবাৰো টাৱাৰ অৱ লণ্ডনত বন্দী কৰা হৈছিল। কাৰাগাৰত থকা অৱস্থাত ১৬৬৯ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ ন’ ক্ৰছ, ন’ ক্ৰাউন নামৰ গ্ৰন্থখন খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ সাহিত্যৰ এক ক্লাছিকত পৰিণত হৈছে। &lt;ref&gt;Thomas Nelson (2009). &quot;NKJV American Patriot's Bible.&quot; Thomas Nelson Inc. p. 1358.&lt;/ref&gt;


==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
[[File:William Penn memorial.jpg|thumb|লণ্ডনৰ অল হেল’ছ-বাই-দ্য টাৱাৰ চাৰ্চ, য’ত পেনে ১৬৪৪ চনত বাপ্তিস্ম বা খ্ৰীষ্ট্ৰান ধমত দীক্ষিত হৈছিল]] 
[[File:Coat of Arms of William Penn.svg|thumb|পেনৰ কোট অৱ আৰ্মছ, য'ত লিখা আছে, আৰ্মছ: আৰ্জেণ্ট, অন এ ফেছ চেবল থ্ৰী বেজেণ্ট অৱ দ্য ফিল্ড; ক্ৰেষ্ট: এটা অৰ্ধ-সিংহ প্ৰচণ্ড, বাহুৰ মুখৰ সৈতে কলাৰযুক্ত; মূলমন্ত্ৰ: ডাম ক্লেভাম ৰেক্টাম টেনেম &lt;ref&gt;{{cite book|title=A Genealogical and Heraldic History of the Commoners of Great Britain, Volume 3|chapter=Penn, of Stoke Park|first=John|last=Burke |date=1836|page=491|chapter-url=https://archive.org/details/genealogicalhera03burk/page/490/mode/2up}}&lt;/ref&gt; ]]

==শিক্ষা==

==কৰ্মজীৱন==


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}


==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্যৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>45jgr1n89xfj2aho12gj93cwcnt3vwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>আব্ৰাহাম মাছলো</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137388</id>
    <revision>
      <id>611651</id>
      <timestamp>2026-06-10T08:06:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ৰঞ্জন ভূঞা</username>
        <id>9637</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1353669769|Abraham Maslow]]&quot; পৃষ্ঠাৰ অনুবাদেৰে সৃষ্টি কৰা হৈছে</comment>
      <origin>611651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53752" sha1="4ar21uresbj9qy11olj1dsksb68qteb" xml:space="preserve">
{{Infobox scientist|name=আব্ৰাহাম মাছলো|image=Photo of Abraham Harold Maslow by William Carter (cropped).jpg|birth_name=আব্ৰাহাম হেৰল্ড মাছলো&lt;!-- only use if different from name --&gt;|birth_date={{birth date|1908|04|01}}|birth_place=[[ব্ৰুকলিন, নিউয়ৰ্ক]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ.|death_date={{death date and age|mf=yes|1970|06|08|1908|04|01}}|death_place=[[মেনলো পাৰ্ক, কেলিফ'ৰ্নিয়া]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ,.|spouse={{marriage|Bertha Goodman Maslow|December 31, 1928}}|children=2|field=[[মনোবিজ্ঞান]]|work_institution={{unbulleted list | [[Cornell University]] | [[Brooklyn College]] | [[Brandeis University]] | [[The New School for Social Research]] | [[Columbia University]]}}|doctoral_advisor=[[Harry Harlow]]|known_for=[[Maslow's hierarchy of needs]]}}

'''আব্ৰাহাম হেৰল্ড মাছলো''' (ইংৰাজীঃAbraham Harold {{Respell|MAZ|loh}}; 1 এপ্ৰিল 1908-8 জুন 1970) এগৰাকী আমেৰিকান [[মনোবিজ্ঞানী]] আছিল। তেওঁ প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰ বিভাজন মতবাদ আগবঢ়াইছিল, যিটো আছিল এটা মানসিক স্বাস্থ্যৰ তত্ত্ব, যি মানৱৰ সহজাত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাত অগ্ৰাধিকাৰ দিছিল, যাৰ জৰিয়তে মানুহৰ আত্ম-উপলব্ধি প্ৰাপ্ত হয়।&lt;ref name=&quot;obit&quot;&gt;{{Cite news|title=Dr. Abraham Maslow, Founder Of Humanistic Psychology, Dies|url=https://www.nytimes.com/1970/06/10/archives/dr-abraham-maslow-founder-of-humanistic-psychology-dies.html|quote=Dr. Abraham Maslow, professor of psychology at Brandeis University in Waltham, Mass., and founder of what has come to be known as humanistic psychology, died  of a heart attack. He was 62 years old.|work=[[The New York Times]]|date=June 10, 1970|access-date=September 26, 2010|archivedate=September 3, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160903190052/http://www.nytimes.com/1970/06/10/archives/dr-abraham-maslow-founder-of-humanistic-psychology-dies.html?}}&lt;/ref&gt;

মাছলো কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়, ব্ৰকলিন কলেজ, ব্ৰেণ্ডেইছ বিশ্ববিদ্যালয়, দ্য নিউ স্কুল ফৰ ছ'চিয়েল ৰিচাৰ্চ আৰু কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয় [[মনোবিজ্ঞান]]ৰ অধ্যাপক আছিল। তেওঁ মানুহৰ ইতিবাচক গুণসমূহৰ ওপৰত প্ৰাধান্য দিয়াৰ ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল, এইবোৰক &quot;লক্ষণৰ ভঁৰাল&quot; হিচাপে চিকিৎসা কৰাৰ বিপৰীতে। 2002 চনত প্ৰকাশিত ৰিভিউ অৱ জেনেৰেল চাইকালজি জৰীপে মাছলোক বিংশ শতিকাৰ দশম সৰ্বাধিক উদ্ধৃত মনোবিজ্ঞানী হিচাপে স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Haggbloom|first1=Steven J.|title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century|journal=Review of General Psychology|volume=6|issue=2|year=2002|pages=139–152|doi=10.1037/1089-2680.6.2.139|url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx|last2=Warnick|first2=Renee|last3=Warnick|first3=Jason E.|last4=Jones|first4=Vinessa K.|last5=Yarbrough|first5=Gary L.|last6=Russell|first6=Tenea M.|last7=Borecky|first7=Chris M.|last8=McGahhey|first8=Reagan|last9=Powell|first9=John L. III|display-authors=8|access-date=June 9, 2015|archivedate=October 3, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181003220828/https://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx}}&lt;/ref&gt;

== মাছলোৰ অৱদানসমূহ ==

=== মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞান ===
তেওঁৰ আগৰ বেছিভাগ মনোবিজ্ঞানীয়েই অস্বাভাৱিক আৰু অসুস্থ লোকসকলক লৈহে ব্যস্ত আছিল। তেওঁ মানুহক উচ্চস্তৰৰ প্ৰয়োজনসমূহ আৰু অৱশেষত আত্ম-উপলব্ধিৰ (self-actualization) দিশলৈ অগ্ৰসৰ হোৱাৰ আগতে নিজৰ মৌলিক প্ৰয়োজনসমূহক স্বীকৃতি দিবলৈ আহ্বান জনাইছিল। ইতিবাচক মানসিক স্বাস্থ্য প্ৰকৃততে কিহেৰে গঠিত হয়, সেয়া তেওঁ জানিব বিচাৰিছিল। মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানে (Humanistic psychology) কেইবাটাও ভিন্ন চিকিৎসা পদ্ধতি বা থেৰাপীৰ জন্ম দিছিল, যিবোৰৰ সকলোৱেই এই ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল যে মানুহৰ বিকাশ আৰু নিৰাময়ৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় অন্তৰ্নিহিত সমলসমূহ তেওঁলোকৰ মাজতেই থাকে, আৰু থেৰাপীৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে ব্যক্তিসকলে সেইবোৰ লাভ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত থকা বাধাসমূহ দূৰ কৰাত সহায় কৰা। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত আছিল কাৰ্ল ৰজাৰ্ছে (Carl Rogers) উদ্ভাৱন কৰা 'ক্লায়েণ্ট-কেন্দ্ৰিক থেৰাপী' (client-centered therapy)।

মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানৰ মূল নীতিসমূহ অতি সৰলঃ

* কোনো ব্যক্তিৰ বৰ্তমানৰ কাৰ্যকলাপেই হৈছে তেওঁৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ। ফলস্বৰূপে, মানৱতাবাদীসকলে অতীত বিশ্লেষণ কৰা বা ভৱিষ্যতৰ অনুমান কৰাৰ প্ৰয়াস কৰাৰ পৰিৱৰ্তে বৰ্তমানৰ মুহূৰ্তটোৰ ওপৰতহে অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।
* মানসিকভাৱে সুস্থ হ'বলৈ হ'লে, কাৰ্যসমূহ ইতিবাচক হওক বা নেতিবাচক, ব্যক্তিসকলে নিজৰ কাৰ্যৰ বাবে ব্যক্তিগত দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিব লাগিব।
* প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তি, কেৱল নিজৰ অস্তিত্বৰ বাবেই, অন্তৰ্নিহিতভাৱে মূল্যৱান। যদিও কোনো নিৰ্দিষ্ট কাৰ্য নেতিবাচক হ'ব পাৰে, তথাপিও এই কাৰ্যসমূহে এজন ব্যক্তিৰ প্ৰকৃত মূল্য কেতিয়াও ম্লান বা নিশ্চিহ্ন কৰিব নোৱাৰে।
* জীৱনৰ চূড়ান্ত লক্ষ্য হৈছে ব্যক্তিগত বিকাশ আৰু উপলব্ধি অৰ্জন কৰা। কেৱল নিৰন্তৰ আত্ম-উন্নতি আৰু আত্ম-উপলব্ধিৰ জৰিয়তেহে এজন ব্যক্তি প্ৰকৃত অৰ্থত সুখী হ'ব পাৰে।&lt;ref name=&quot;Humanistic Psychology&quot;&gt;{{Cite web|title=Humanistic Psychology|url=http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Humanistic_Psychology.asp|accessdate=August 21, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120824115841/http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Humanistic_Psychology.asp|archivedate=August 24, 2012}}&lt;/ref&gt;

মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানৰ তত্ত্ব সেইসকল লোকৰ বাবে উপযুক্ত যিসকলে মানৱতাৰ ইতিবাচক দিশটো দেখে আৰু স্বাধীন ইচ্ছাত (free will) বিশ্বাস কৰে। এই তত্ত্বটো ফ্ৰয়েডৰ 'জৈৱিক নিৰ্ধাৰণবাদ'ৰ (biological determinism) তত্ত্বৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। ইয়াৰ আন এটা উল্লেখযোগ্য শক্তি হৈছে যে মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানৰ তত্ত্ব চিন্তাৰ অন্যান্য ধাৰাৰ (schools of thought) লগতো খাপ খায়। মাশ্লোৰ স্তৰবিন্যাস (Maslow's hierarchy) অন্যান্য বিষয়সমূহতো প্ৰযোজ্য, যেনে- বিত্ত, অৰ্থনীতি, আনকি ইতিহাস বা অপৰাধ বিজ্ঞানতো (criminology)। মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানক, যাক 'ইতিবাচক মনোবিজ্ঞান' বুলিও আখ্যা দিয়া হয়, ইয়াৰ প্ৰমাণভিত্তিক বৈধতাৰ (empirical validation) অভাৱ আৰু সেয়েহে নিৰ্দিষ্ট সমস্যাসমূহৰ চিকিৎসাত উপযোগিতাৰ অভাৱৰ বাবে সমালোচনা কৰা হয়। গুৰুতৰ মানসিক বিকাৰ থকা লোকসকলক সহায় কৰাত বা তেওঁলোকৰ ৰোগ নিৰ্ণয় কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো ই ব্যৰ্থ হ'ব পাৰে।&lt;ref name=&quot;Humanistic Psychology&quot;&gt;{{Cite web|title=Humanistic Psychology|url=http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Humanistic_Psychology.asp|accessdate=August 21, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120824115841/http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Humanistic_Psychology.asp|archivedate=August 24, 2012}}&lt;/ref&gt; মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানীসকলে বিশ্বাস কৰে যে প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তিৰেই নিজৰ পূৰ্ণ সম্ভাৱনাক বাস্তৱায়িত কৰাৰ, অৰ্থাৎ &quot;আত্ম-উপলব্ধি&quot;ৰ (self-actualization) এক স্তৰত উপনীত হোৱাৰ এক তীব্ৰ আকাংক্ষা থাকে। ১৯৬০-ৰ দশকত শিখৰত উপনীত হোৱা সেই নতুন আন্দোলনটোৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল মানুহৰ ইতিবাচক সম্ভাৱনাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা। মাশ্লোৱে তেওঁৰ কৰ্মৰাজিক ফ্ৰয়েডৰ কৰ্মৰাজিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিপূৰক হিচাপে উপস্থাপন কৰিছিল:

কিন্তু, মেছলোৱে ফ্ৰয়েডক কঠোৰ সমালোচনা কৰিছিল, যিহেতু মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানীসকলে আধ্যাত্মিকতাক আমাৰ আচৰণৰ পথপ্ৰদৰ্শক হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া নাছিল&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Morgan|first1=John H.|title=The Personal Meaning of Social Values in the Work of Abraham Maslow|journal=Interpersona|date=June 30, 2012|volume=6|issue=1|pages=75–93|doi=10.5964/ijpr.v6i1.91}}&lt;/ref&gt;

মানুহে পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি কেৱল অন্ধভাৱে প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ নকৰে, বৰঞ্চ তাতকৈ মহান কিবা এটা অৰ্জন কৰিবলৈহে চেষ্টা কৰে— এই কথা প্ৰমাণ কৰিবলৈ মেছলোৱে গুৰুতৰ মানসিক সমস্যা থকা লোকৰ পৰিৱৰ্তে মানসিকভাৱে সুস্থ লোকসকলক অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ 'আত্ম-উপলব্ধি' (self-actualizing) অৰ্জন কৰা লোকসকলৰ ওপৰত অধিক মনোনিৱেশ কৰিছিল। আত্ম-উপলব্ধি কৰা লোকসকলে এক সুসংহত ব্যক্তিত্বৰ লক্ষণ সূচায় আৰু সৰ্বোত্তম মানসিক স্বাস্থ্য তথা কাৰ্যক্ষমতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Daniels|first1=Michael|title=The development of the concept of self-actualization in the writings of abraham Maslow|journal=Current Psychological Reviews|date=January 1982|volume=2|issue=1|pages=61–75|doi=10.1007/bf02684455}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁৰ তত্ত্বৰ বিষয়ে অৱগত হৈছিল যে এজন ব্যক্তিয়ে &quot; শিখৰ অভিজ্ঞতা &quot; উপভোগ কৰে, জীৱনৰ উচ্চ বিন্দু যেতিয়া ব্যক্তিজন নিজৰ আৰু নিজৰ চৌপাশৰ সৈতে সামঞ্জস্যত থাকে। মাছল’ৰ মতে আত্ম-বাস্তৱায়িত মানুহে গোটেই দিনটোত বহুতো শিখৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰিব পাৰে আনহাতে আন কিছুমানৰ সেই অভিজ্ঞতা কমকৈ হয়।  তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে এল.এছ.ডি. (LSD) আৰু চিল'চাইবিনৰ (psilocybin) দৰে ছাইকেডেলিক (psychedelic) ড্ৰাগছে উপযুক্ত পৰিৱেশত সঠিক মানুহৰ মাজত 'শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা' সৃষ্টি কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Religions, Values, and Peak Experiences|last=Maslow|first1=Abraham H.|publisher=Ohio State University Press|year=1964}}&lt;/ref&gt;

=== শীৰ্খ আৰু প্লেট্যু অভিজ্ঞতা ===
প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ গতানুগতিক প্ৰক্ৰিয়াৰ বাহিৰেও মেছলোৱে কিছুমান অসাধাৰণ অভিজ্ঞতাৰ মুহূৰ্তৰ কল্পনা কৰিছিল, যাক &quot;শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা&quot; (peak experiences) বুলি জনা যায়। এইবোৰ হৈছে প্ৰেম, উপলব্ধি, সুখ বা পৰমানন্দৰ এনে কিছুমান গভীৰ মুহূৰ্ত, যি সময়ত এজন ব্যক্তিয়ে নিজকে অধিক পূৰ্ণ, জীৱন্ত, আত্মনিৰ্ভৰশীল আৰু লগতে সমগ্ৰ পৃথিৱীখনৰে এক অবিচ্ছেদ্য অংশ বুলি অনুভৱ কৰে, আৰু সত্য, ন্যায়, সম্প্ৰীতি, সজগুণ আদিৰ বিষয়ে অধিক সচেতন হয়। আত্ম-উপলব্ধি (self-actualizing) অৰ্জন কৰা লোকসকলে এনে শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা লাভ কৰাৰ সম্ভাৱনা অধিক থাকে। আন কথাত ক'বলৈ গ'লে, এই &quot;শীৰ্ষ অভিজ্ঞতাসমূহ&quot; বা প্ৰৱাহৰ অৱস্থা (states of flow) হৈছে মানৱীয় সম্ভাৱনাক উপলব্ধি কৰাৰ এক প্ৰতিফলন আৰু ই ব্যক্তিত্ব বিকাশৰ সৰ্বোচ্চ স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Schacter|first1=Daniel|title=Psychology Second Edition|year=2009|page=487}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী লেখাসমূহত, মেছলো এক অধিক সৰ্বগ্ৰাহী আৰ্হিলৈ অগ্ৰসৰ হৈছিল যিয়ে তীব্ৰ 'শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা'ৰ (peak experiences) লগতে দীৰ্ঘম্যাদী শান্তিপূৰ্ণ সত্তা-উপলব্ধিৰ (serene being-cognition) সময়ছোৱাকো সামৰি লৈছিল, যাক তেওঁ 'প্লেট্যু অভিজ্ঞতা' (plateau experiences) বুলি আখ্যা দিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Krippner|first1=Stanley|year=1972|title=The plateau experience: A. H. Maslow and others|url=https://www.academia.edu/27103672|journal=The Journal of Transpersonal Psychology|volume=4|issue=2|pages=107–120|access-date=October 5, 2018|archivedate=March 9, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220309035111/https://www.academia.edu/27103672}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Gruel-2015-44-63&quot;&gt;{{Cite journal|id={{ProQuest|1712319567}}|last=Gruel|first1=Nicole|year=2015|title=The plateau experience: an exploration of its origins, characteristics, and potential|url=https://www.atpweb.org/jtparchive/trps-47-15-01-44.pdf|journal=The Journal of Transpersonal Psychology|volume=47|issue=1|pages=44–63|access-date=November 13, 2022|archivedate=November 13, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221113123101/https://www.atpweb.org/jtparchive/trps-47-15-01-44.pdf}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt; তেওঁ এই শব্দটো ভাৰতীয় বিজ্ঞানী আৰু যোগ সাধক ইউ এ আছৰানীৰ পৰা ধাৰলৈ লৈছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ চিঠিৰে যোগাযোগ ৰাখিছিল।  মেছলোৱে উল্লেখ কৰিছিল যে 'শীৰ্ষ' (peak) অভিজ্ঞতাৰ পৰা 'প্লেট্যু' (plateau) অভিজ্ঞতালৈ হোৱা এই পৰিৱৰ্তন স্বাভাৱিক বাৰ্ধক্য প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত, য'ত এজন ব্যক্তিৰ জীৱনত প্ৰকৃততে কি গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু কি গুৰুত্বপূৰ্ণ নহয় সেই সম্পৰ্কে জীৱনৰ মূল্যবোধৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে। প্লেট্যু অভিজ্ঞতাৰ ব্যক্তিগত গুৰুত্ব থকাৰ পিছতো, জীৱনৰ অন্তিম সময়ছোৱাত দেখা দিয়া স্বাস্থ্যজনিত সমস্যাৰ বাবে মেছলোৱে এই পৰিঘটনাটোৰ ওপৰত এক বিস্তৃত অধ্যয়ন চলাবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল।&lt;ref name=&quot;Gruel-2015-44-63&quot; /&gt;

=== বি-মানবোৰ ===
'শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা'ৰ (peak experiences) বিৱৰণসমূহ অধ্যয়ন কৰোঁতে মেছলোৱে চিন্তাৰ এক বিশেষ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল যাক তেওঁ &quot;সত্তা-উপলব্ধি&quot; (being-cognition বা B-cognition) বুলি অভিহিত কৰিছিল, যিটো মূল্যায়নমূলক &quot;অভাৱ-উপলব্ধি&quot; (deficiency-cognition বা D-cognition)-ৰ বিপৰীতে সামগ্ৰিক আৰু গ্ৰহণশীল প্ৰকৃতিৰ। ইয়াৰ লগতে তেওঁ কিছুমান মূল্যবোধকো চিনাক্ত কৰিছিল যাক তেওঁ &quot;সত্তা-মূল্যবোধ&quot; (Being-values) বুলি আখ্যা দিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Maslow|first1=Abraham|title=The Farther Reaches of Human Nature|year=1993|publisher=Arkana|isbn=978-0-14-019470-8|page=128}}&lt;/ref&gt; তেওঁ B-মানসমূহ এনেদৰে তালিকাভুক্ত কৰিছিল:

* '''সত্য (Truth):''' সততা; বাস্তৱতা; সৰলতা; সমৃদ্ধি; ঔচিত্য (oughtness); সৌন্দৰ্য; বিশুদ্ধ, পৰিষ্কাৰ আৰু ভেজালহীন; পূৰ্ণতা; অপৰিহাৰ্যতা।
* '''কল্যাণ বা সৎগুণ (Goodness):''' সঠিকতা; বাঞ্ছনীয়তা; ঔচিত্য; ন্যায়; পৰোপকাৰ; সততা।
* '''সৌন্দৰ্য (Beauty):''' সঠিকতা; ৰূপ বা আংগিক; প্ৰাণৱন্ততা; সৰলতা; সমৃদ্ধি; সামগ্ৰিকতা; নিখুঁততা; সমাপ্তি বা পূৰ্ণতা; অনন্যতা; সততা।
* '''অখণ্ডতা বা সামগ্ৰিকতা (Wholeness):''' একতা; সংহতি; একত্বৰ প্ৰতি প্ৰৱণতা; পাৰস্পৰিক সংযোগ বা আন্তঃসংযোগ; সৰলতা; সংগঠন; গাঁথনি; দ্বৈত-অতিক্ৰমণ (dichotomy-transcendence); শৃংখলা।
* '''প্ৰাণৱন্ততা (Aliveness):''' প্ৰক্ৰিয়া; নিৰ্জীৱতাৰ অভাৱ (non-deadness); স্বতঃস্ফূৰ্ততা; স্ব-নিয়ন্ত্ৰণ; পূৰ্ণ-কাৰ্যক্ষমতা।
* '''অনন্যতা (Uniqueness):''' স্বকীয়তা; স্বাতন্ত্ৰ্য বা ব্যক্তিসত্তা; তুলনাহীনতা; অভিনৱত্ব বা নতুনত্ব।
* '''নিখুঁততা বা পৰিপূৰ্ণতা (Perfection):''' প্ৰয়োজনীয়তা; একেবাৰে-সঠিক-অৱস্থা (just-right-ness); যেনেকুৱা-হ'ব-লাগে-তেনেকুৱা-অৱস্থা (just-so-ness); অনিবাৰ্যতা; উপযুক্ততা; ন্যায়; পূৰ্ণতা; &quot;ঔচিত্য&quot;।
* '''সমাপ্তি বা সম্পূৰ্ণতা (Completion):''' অন্ত বা শেষ; চূড়ান্ত অৱস্থা; ন্যায়; &quot;ই সমাপ্ত&quot; (&quot;it's finished&quot;); পৰিপূৰ্ণতা বা পূৰণ; সমাপ্তি আৰু চূড়ান্ত লক্ষ্য (finis and telos); নিয়তি; ভাগ্য।
* '''ন্যায় (Justice):''' নিৰপেক্ষতা বা নায্যতা; শৃংখলাৱদ্ধতা; বৈধতা বা আইনসন্মত অৱস্থা; &quot;ঔচিত্য&quot;।
* '''সৰলতা (Simplicity):''' সততা; অপৰিহাৰ্যতা; বিমূৰ্ত, অপৰিহাৰ্য আৰু জঁকাৰ দৰে মূল গাঁথনি।
* '''সমৃদ্ধি (Richness):''' পাৰ্থক্যকৰণ বা বৈচিত্ৰ্য, জটিলতা; সূক্ষ্মতা বা নিপুণতা।
* '''আয়াসহীনতা বা প্ৰয়াসহীনতা (Effortlessness):''' সহজসাধ্যতা বা স্বাচ্ছন্দ্য; মানসিক চাপ, সংগ্ৰাম বা অসুবিধাৰ অভাৱ; মাধুৰ্য; নিখুঁত, সুন্দৰ কাৰ্যক্ষমতা।
* '''কৌতুকপ্ৰিয়তা বা ধেমেলীয়া স্বভাৱ (Playfulness):''' আমোদ বা ধেমালি; আনন্দ; মনোৰঞ্জন; উল্লাস; হাস্যৰস; উচ্ছ্বাস; আয়াসহীনতা।
* '''আত্মনিৰ্ভৰশীলতা বা স্বাৱলম্বন (Self-sufficiency):''' স্বায়ত্তশাসন বা স্বতন্ত্ৰতা; স্বাধীনতা; নিজৰ-অস্তিত্বৰ-বাবে-আন-কাৰো-প্ৰয়োজন-নোহোৱা-অৱস্থা; আত্ম-নিৰ্ধাৰক; পৰিৱেশ-অতিক্ৰমণ; পৃথক্কৰণ বা বিচ্ছিন্নতা; নিজা নীতিৰে জীৱন নিৰ্বাহ কৰা।

=== প্ৰয়োজনৰ স্তৰবিন্যাস ===
[[চিত্ৰ:Maslow's_Hierarchy_of_Needs.svg|thumb|450x450px|মাছলোৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰবিন্যাসৰ এক ব্যাখ্যা, যাক এটা পিৰামিডৰ ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে, যাৰ একেবাৰে তলত আটাইতকৈ মৌলিক আৰু সাধাৰণ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ থাকে আৰু একেবাৰে শিখৰত অধিক উন্নত আৰু নৈতিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ থাকে।&lt;ref name=&quot;abraham-maslow&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Hierarchy_of_Needs.asp|title=Maslow's Hierarchy of Needs|accessdate=September 18, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907194523/http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Hierarchy_of_Needs.asp|archivedate=September 7, 2011}}&lt;/ref&gt;]]
মেছলোৱে মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহক এক অগ্ৰাধিকাৰভিত্তিক স্তৰবিন্যাস (prepotent hierarchy) হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল— য'ত এজন ব্যক্তিয়ে পৰৱৰ্তী উচ্চতম প্ৰয়োজনটোৰ প্ৰতি মনোযোগ দিয়াৰ আগতে তেওঁৰ কোনো এক জৰুৰী প্ৰয়োজন বেছিভাগেই পূৰণ হ'ব লাগিব। তেওঁৰ কোনো এখন প্ৰকাশিত ৰচনাতেই এই স্তৰবিন্যাসৰ কোনো দৃশ্যমান চিত্ৰণ বা আৰ্হি সন্নিৱিষ্ট কৰা হোৱা নাছিল। মেছলোৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰবিন্যাসক চিত্ৰিত কৰা পিৰামিড আকৃতিৰ নক্সাটো সম্ভৱতঃ মনোবিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ কোনো প্ৰকাশকে ইয়াক সহজে বুজাবৰ বাবে এক দৃষ্টান্তমূলক সঁজুলি হিচাপেহে সৃষ্টি কৰিছিল। বৰ্তমান জনপ্ৰিয় হৈ পৰা এই পিৰামিডটোৱে সঘনাই মেছলোৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ তত্ত্বক বৰ্ণনা কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ সৈতে মানুহৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক দুয়োবিধ প্ৰয়োজনৰ বৰ্ণালীক চিত্ৰিত কৰে, আৰু ই এনে এক ধাৰণা দিব পাৰে যে প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰবিন্যাস হৈছে অগ্ৰগতিৰ এক নিৰ্দিষ্ট আৰু অপৰিৱৰ্তনীয় ক্ৰম। তথাপিও, ১৯৪৩ চনত তেওঁৰ তত্ত্বৰ প্ৰথম প্ৰকাশৰ পৰাই, মেছলোৱে মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহক তুলনামূলকভাৱে পৰিৱৰ্তনশীল (fluid) হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল— য'ত এজন ব্যক্তিৰ মাজত একে সময়তে বহুতো প্ৰয়োজনীয়তা বৰ্তি থাকিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Maslow|first1=A. H.|title=A theory of human motivation|doi=10.1037/h0054346|journal=Psychological Review|volume=50|issue=4|pages=370–396|year=1943}}&lt;/ref&gt;

মানৱ প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰবিন্যাসৰ আৰ্হিটোৱে এইটো সূচায় যে মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ একে সময়ত কেৱল একোটা স্তৰতহে পূৰণ হয়।

মাছলোৰ তত্ত্ব অনুসৰি, যেতিয়া এজন ব্যক্তিয়ে স্তৰবিন্যাসৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ কৰি ইয়াৰ স্তৰসমূহত ক্ৰমান্বয়ে ওপৰলৈ উঠে, তেতিয়া তেওঁ অৱশেষত আত্ম-উপলব্ধি (self-actualization) অৰ্জন কৰিব পাৰে। অৱশ্যে, জীৱনৰ শেষৰ ফালে মাছলো এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে আত্ম-উপলব্ধি আন মানৱীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ কৰাৰ এক স্বয়ংক্ৰিয় পৰিণাম নহয়।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Maslow|first1=A. H.|title=A Theory of Metamotivation: The Biological Rooting of the Value-Life|doi=10.1177/002216786700700201|journal=Journal of Humanistic Psychology|volume=7|issue=2|pages=93–126|year=1967}}&lt;/ref&gt;

মাছলোৰ দ্বাৰা চিনাক্ত কৰা মানৱ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহঃ

* স্তৰবিন্যাসৰ একেবাৰে তলত মানুহৰ &quot;মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তা বা শাৰীৰিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ&quot; থাকে: আহাৰ, পানী, টোপনি, যৌনতা, সমস্থিতি (homeostasis) আৰু ৰেচন (excretion)।
* পৰৱৰ্তী স্তৰটো হৈছে &quot;নিৰাপত্তাৰ প্ৰয়োজনীয়তা: সুৰক্ষা, শৃংখলা আৰু সুস্থিৰতা&quot;। ব্যক্তিৰ শাৰীৰিকভাৱে জীয়াই থকাৰ বাবে এই দুটা পদক্ষেপ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। এবাৰ ব্যক্তিয়ে প্ৰাথমিক পুষ্টি, আশ্ৰয় আৰু নিৰাপত্তা লাভ কৰাৰ পিছত, তেওঁলোকে তাতকৈ অধিক কিবা অৰ্জন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।
* প্ৰয়োজনীয়তাৰ তৃতীয় স্তৰটো হৈছে &quot;প্ৰেম আৰু সম্পৰ্ক&quot; (love and belonging), যিবোৰ হৈছে মানসিক প্ৰয়োজনীয়তা; যেতিয়া ব্যক্তিয়ে নিজকে শাৰীৰিকভাৱে সুৰক্ষিত কৰি লয়, তেতিয়া তেওঁলোকে পৰিয়াল আৰু বন্ধুবৰ্গৰ দৰে আনৰ সৈতে নিজৰ অনুভৱ ভগাই ল'বলৈ সাজু হয়।
* চতুৰ্থ স্তৰটো তেতিয়াহে অৰ্জন কৰা হয় যেতিয়া ব্যক্তিয়ে নিজৰ কৃতিত্বক লৈ সন্তুষ্টি বা স্বাচ্ছন্দ্য অনুভৱ কৰে। এইটো হৈছে &quot;মৰ্যাদা বা সন্মান&quot; (esteem) স্তৰ, পাৰদৰ্শী হোৱাৰ আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা, যাক প্ৰায়ে সামাজিক স্থিতি আৰু সফলতাৰ জৰিয়তে লাভ কৰা হয়।
* তাৰ পিছত আহে &quot;জ্ঞানমূলক&quot; (cognitive) স্তৰ, য'ত ব্যক্তিয়ে নিজকে বৌদ্ধিকভাৱে উদ্দীপিত কৰে আৰু নতুন জ্ঞানৰ অন্বেষণ কৰে।
* ইয়াৰ পিছত আছে &quot;নান্দনিক&quot; (aesthetic) স্তৰ, যিটো হৈছে সম্প্ৰীতি, শৃংখলা আৰু সৌন্দৰ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা।
* পিৰামিডৰ একেবাৰে শিখৰত, &quot;আত্ম-উপলব্ধিৰ প্ৰয়োজনীয়তা&quot; (need for self-actualization) তেতিয়া আহে যেতিয়া ব্যক্তিয়ে সম্প্ৰীতি আৰু সামগ্ৰিক উপলব্ধিৰ স্তৰত উপনীত হয়, কাৰণ তেওঁলোকে নিজৰ পূৰ্ণ সম্ভাৱনা অৰ্জন কৰাত মগ্ন থাকে। এবাৰ এজন ব্যক্তিয়ে আত্ম-উপলব্ধিৰ স্তৰত উপনীত হোৱাৰ পিছত, তেওঁলোকে নিজৰ ওপৰত মনোনিৱেশ কৰে আৰু নিজৰ এক পৰিচয় বা ভাবমূৰ্তি গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰে। তেওঁলোকে ইয়াক আত্মবিশ্বাসৰ দৰে অনুভৱৰ মাজেৰে বা কোনো নিৰ্ধাৰিত লক্ষ্য অৰ্জনৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;Boeree&quot;&gt;{{Cite web|last=Boeree, C.|year=2006|url=http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html/|title=Abraham Maslow|publisher=Webspace.ship.edu|accessdate=October 21, 2012|archivedate=April 30, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160430023433/http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html}}&lt;/ref&gt;

প্ৰথম চাৰিটা স্তৰক অভাৱজনিত প্ৰয়োজনীয়তা বা 'ডি-প্ৰয়োজনীয়তা' (D-needs) বুলি জনা যায়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে যে যদি এই চাৰিটা প্ৰয়োজনৰ কোনো এটাৰ পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে অভাৱ ঘটে, তেন্তে ইয়াক আহৰণ কৰাৰ এক তাগিদা বা প্ৰয়োজন আহি পৰে। এইবোৰ লাভ কৰিলে এক সন্তুষ্টিৰ অনুভূতি পোৱা যায়। কেৱল এই প্ৰয়োজনীয়তাসমূহেই অনুপ্ৰেৰণাদায়ক নহয়।&lt;ref name=&quot;Boeree&quot;&gt;{{Cite web|last=Boeree, C.|year=2006|url=http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html/|title=Abraham Maslow|publisher=Webspace.ship.edu|accessdate=October 21, 2012|archivedate=April 30, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160430023433/http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html}}&lt;/ref&gt;

মেছলোৱে লিখিছিল যে মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ হ'বলৈ হ'লে কিছুমান নিৰ্দিষ্ট চৰ্ত পূৰণ হোৱাটো আৱশ্যক। উদাহৰণস্বৰূপে, বাক স্বাধীনতা, আত্মপ্ৰকাশৰ স্বাধীনতা, আৰু নতুন তথ্য অনুসন্ধান কৰাৰ স্বাধীনতা হৈছে ইয়াৰ কেইটামান পূৰ্বচৰ্ত। এই স্বাধীনতাসমূহৰ ক্ষেত্ৰত অহা যিকোনো প্ৰতিবন্ধকতাই মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ হোৱাত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।

=== আত্ম-উপলব্ধি ===
মেছলোৱে আত্ম-উপলব্ধিক নিজৰ প্ৰতিভা আৰু আগ্ৰহৰ পূৰ্ণ ব্যৱহাৰ কৰা কাৰ্য হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰিছিল— অৰ্থাৎ &quot;এজন ব্যক্তি যি হোৱাৰ সামৰ্থ্য ৰাখে, সেয়া সকলো হৈ উঠাৰ&quot; প্ৰয়োজনীয়তা। নামটোৱে সূচোৱাৰ দৰেই, আত্ম-উপলব্ধি অতিশয় ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক আৰু ই মেছলোৰ এই ধাৰণাক প্ৰতিফলিত কৰে যে স্ব-সত্তা (self) হৈছে &quot;সাৰ্বভৌম আৰু অলংঘনীয়&quot; আৰু প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তিয়েই &quot;নিজৰ ৰুচি, মতামত, মূল্যবোধ আদিৰ&quot; অধিকাৰী। দৰাচলতে, একাংশই আত্ম-উপলব্ধিক &quot;সুস্থ আত্মৰতি&quot; (healthy narcissism) বুলিও অভিহিত কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Aron|first1=Adrianne|year=1977|title=Maslow's Other Child|journal=Journal of Humanistic Psychology|volume=17|issue=2|page=13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Pauchant|first1=Thierry|last2=Dumas|first2=Collette A.|year=1991|title=Abraham Maslow and Heinz Kohut: A Comparison|journal=Journal of Humanistic Psychology|volume=31|issue=2|page=58|doi=10.1177/0022167891312005}}&lt;/ref&gt;

=== আত্ম-উপলব্ধিশীল মানুহৰ গুণাগুণ ===
মেছলোৱে উপলব্ধি কৰিছিল যে তেওঁ অধ্যয়ন কৰা আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা ব্যক্তিসকলৰ ব্যক্তিত্বৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ একে ধৰণৰ আছিল। মেছলোৱে এই ব্যক্তিসকলক আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা লোক হিচাপে গণ্য কৰা তেওঁৰ নিজস্ব দৃষ্টিভংগীৰ (subjective view) ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্বাচন কৰিছিল। তেওঁ অধ্যয়ন কৰা লোকসকলৰ ভিতৰত থমাছ জেফাৰছন, আব্ৰাহাম লিংকন আৰু এলিনোৰ ৰুজভেল্ট আদি অন্যতম আছিল।&lt;ref name=&quot;socialpsych&quot;&gt;{{Cite book|last=Myers|first1=D. G.|title=Social psychology|publisher=McGraw-Hill|place=New York|pages=11–12|edition=11th}}&lt;/ref&gt; নিজৰ দিনপঞ্জীত (১৯৬১–৬৩) মেছলোৱে লিখিছিল: &quot;ইউচাইকিয়া ক্লাব, যিসকল নায়কৰ বাবে মই লিখোঁ, মোৰ বিচাৰকসকল, যিসকলক মই সন্তুষ্ট কৰিব বিচাৰোঁ: জেফাৰছন, স্পিনোজা, চক্ৰেটিছ, এৰিষ্ট'টল, জেমছ, বাৰ্গছন, নৰ্মান থমাছ, আপটন ছিংক্লেয়াৰ (দুয়োজনেই মোৰ যৌৱনৰ নায়ক)।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Lowry|first1=Richard H.|title=The Journals of A.H. Maslow Vol. 1|publisher=Brooks/Cole Publishing Co.|year=1979|place=Monterey, CA|page=232}}&lt;/ref&gt; তেওঁলোক সকলোৱেই &quot;বাস্তৱকেন্দ্ৰিক&quot; (reality centered) আছিল, যিসকলে প্ৰতাৰণামূলক বা ভুৱা আৰু প্ৰকৃত বস্তুৰ মাজৰ পাৰ্থক্য বুজিব পাৰিছিল। তেওঁলোক লগতে &quot;সমস্যাকেন্দ্ৰিক&quot; (problem centered) আছিল, যাৰ অৰ্থ হ'ল তেওঁলোকে জীৱনৰ অসুবিধাসমূহক সমাধানৰ প্ৰয়োজন থকা সমস্যা হিচাপে গণ্য কৰিছিল। এই ব্যক্তিসকলে অকলশৰে থকাৰ ক্ষেত্ৰতো স্বাচ্ছন্দ্যবোধ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত সম্পৰ্কসমূহো সুস্থ আছিল। বৃহৎ সংখ্যক অসাৰ বা অগভীৰ সম্পৰ্ক ৰখাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁলোকৰ কেৱল কেইজনমান ঘনিষ্ঠ বন্ধু আৰু পৰিয়ালৰ লোকহে আছিল।&lt;ref name=&quot;ship&quot;&gt;{{Cite web|url=http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html|title=Abraham Maslow|last=C. George Boeree|accessdate=October 8, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091024142938/http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html|archivedate=October 24, 2009}}&lt;/ref&gt;

আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা লোকসকলে সাধাৰণতে নিজৰ বাহিৰৰ সমস্যাসমূহৰ ওপৰত মনোনিৱেশ কৰে; কি সঁচা আৰু কি মিছা সেই সম্পৰ্কে তেওঁলোকৰ স্পষ্ট ধাৰণা থাকে; তেওঁলোক স্বতঃস্ফূৰ্ত আৰু সৃজনশীল হয়; লগতে তেওঁলোক সামাজিক ৰীতি-নীতিৰ দ্বাৰা অতি কঠোৰভাৱে আৱদ্ধ নাথাকে।

মেছলোৱে লক্ষ্য কৰিছিল যে আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা ব্যক্তিসকলৰ বাস্তৱৰ প্ৰতি অধিক উন্নত অন্তৰ্দৃষ্টি আছিল, তেওঁলোকে নিজকে, আনক আৰু সমগ্ৰ পৃথিৱীখনক গভীৰভাৱে গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু লগতে তেওঁলোকে বহুতো সমস্যাৰো সন্মুখীন হৈছিল আৰু আৱেগপ্ৰৱণ লোক হিচাপে পৰিচিত আছিল। এই আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা ব্যক্তিসকল তেওঁলোকৰ পৰিৱেশ আৰু সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰত অত্যন্ত স্বাধীন আৰু নিভৃতপ্ৰিয় আছিল, বিশেষকৈ &quot;সম্ভাৱনাসমূহ আৰু অভ্যন্তৰীণ সমলসমূহ&quot;ৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ একেবাৰে নিজস্ব ব্যক্তিগত বিকাশৰ দিশত।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Richard L. Schott|year=1992|title=Abraham Maslow, humanistic psychology, and organization leadership: a Jungian perspective|journal=[[Journal of Humanistic Psychology]]|volume=32|pages=106–120|doi=10.1177/0022167892321008}}&lt;/ref&gt;

মেছলোৰ মতে, আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা লোকসকলৰ মাজত নিম্নলিখিত গুণসমূহ দেখা যায়:

** '''সত্য (Truth):''' সততা, বাস্তৱতা, সৌন্দৰ্য, বিশুদ্ধ, পৰিষ্কাৰ আৰু ভেজালহীন পূৰ্ণতা।
** '''কল্যাণ বা সৎগুণ (Goodness):''' সঠিকতা, বাঞ্ছনীয়তা, ন্যায়পৰায়ণতা, পৰোপকাৰ, সততা।
** '''সৌন্দৰ্য (Beauty):''' সঠিকতা, ৰূপ বা আংগিক, প্ৰাণৱন্ততা, সৰলতা, সমৃদ্ধি, সামগ্ৰিকতা, নিখুঁততা, পূৰ্ণতা।
** '''অখণ্ডতা বা সামগ্ৰিকতা (Wholeness):''' একতা, সংহতি, একত্বৰ প্ৰতি প্ৰৱণতা, পাৰস্পৰিক সংযোগ, সৰলতা, সংগঠন, গাঁথনি, শৃংখলা, অবিচ্ছিন্নতা, সমন্বয়।
** '''দ্বৈত-অতিক্ৰমণ (Dichotomy-transcendence):''' গ্ৰহণ, সমাধান, সংহতি, মেৰুকৰণ, বিপৰীতমুখীতা, বিৰোধাভাস।
** '''প্ৰাণৱন্ততা (Aliveness):''' প্ৰক্ৰিয়া, নিৰ্জীৱতাৰ অভাৱ, স্বতঃস্ফূৰ্ততা, স্ব-নিয়ন্ত্ৰণ, পূৰ্ণ-কাৰ্যক্ষমতা।
** '''অনন্যতা (Uniqueness):''' স্বকীয়তা, ব্যক্তিসত্তা, তুলনাহীনতা, অভিনৱত্ব।
** '''নিখুঁততা বা পৰিপূৰ্ণতা (Perfection):''' অতিৰিক্ত একো নথকা অৱস্থা, কোনো অভাৱ নথকা, সকলো বস্তু নিজৰ সঠিক স্থানত থকা, একেবাৰে-সঠিক-অৱস্থা, উপযুক্ততা, ন্যায়।
** '''প্ৰয়োজনীয়তা বা অপৰিহাৰ্যতা (Necessity):''' অনিবাৰ্যতা: ই ঠিক তেনেকুৱাই হ'ব লাগিব, সামান্যতমো পৰিৱৰ্তন নোহোৱা।
** '''সমাপ্তি বা সম্পূৰ্ণতা (Completion):''' অন্ত বা শেষ, ন্যায়, পৰিপূৰ্ণতা।
** '''ন্যায় (Justice):''' নায্যতা, উপযুক্ততা, স্বাৰ্থহীনতা, পক্ষপাতহীনতা।
** '''শৃংখলা (Order):''' বৈধতা, সঠিকতা, নিখুঁতভাৱে সজোৱা।
** '''সৰলতা (Simplicity):''' বিমূৰ্ত, অপৰিহাৰ্য মূল গাঁথনি, স্পষ্টতা।
** '''সমৃদ্ধি (Richness):''' পাৰ্থক্যকৰণ, জটিলতা, সূক্ষ্মতা, সামগ্ৰিকতা।
** '''আয়াসহীনতা বা প্ৰয়াসহীনতা (Effortlessness):''' সহজসাধ্যতা; মানসিক চাপ, সংগ্ৰাম বা অসুবিধাৰ অভাৱ।
** '''কৌতুকপ্ৰিয়তা বা ধেমেলীয়া স্বভাৱ (Playfulness):''' আমোদ বা ধেমালি, আনন্দ, মনোৰঞ্জন।
** '''আত্মনিৰ্ভৰশীলতা বা স্বাৱলম্বন (Self-sufficiency):''' স্বায়ত্তশাসন বা স্বতন্ত্ৰতা, স্বাধীনতা, আত্ম-নিৰ্ধাৰক।&lt;ref name=&quot;Metaneeds&quot;&gt;{{Cite web|url=http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html|title=Metaneeds and metapathologies|accessdate=April 12, 2010|archivedate=April 30, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160430023433/http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html}}&lt;/ref&gt;

মেছলোৱে তেওঁৰ তত্ত্বটো আংশিকভাৱে মানৱীয় সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে তেওঁৰ নিজৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত আৰু আংশিকভাৱে ঐতিহাসিক ব্যক্তিসকলৰ ওপৰত কৰা তেওঁৰ অধ্যয়নৰ ওপৰত আধাৰিত কৰিছিল যিসকলক তেওঁ আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা বুলি বিশ্বাস কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত এলবাৰ্ট আইনষ্টাইন আৰু হেনৰী ডেভিদ থ'ৰো অন্যতম আছিল। ফলস্বৰূপে, মেছলোৱে যুক্তি দিছিল যে অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ যি ধৰণে পূৰণ কৰা হয়, সেয়া প্ৰয়োজনীয়তাসমূহৰ সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই সকলোবোৰে একেলগে মানৱীয় অভিজ্ঞতাক সংজ্ঞায়িত কৰে। যিমান দূৰলৈকে এজন ব্যক্তিয়ে সহযোগিতামূলক সামাজিক পৰিপূৰ্ণতা লাভ কৰে, সিমানেই তেওঁ আন মানুহ আৰু বহল পৃথিৱীখনৰ সৈতে অৰ্থপূৰ্ণ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে। অন্য কথাত ক'বলৈ গ'লে, তেওঁ এক বাহ্যিক বাস্তৱতাৰ সৈতে অৰ্থপূৰ্ণ সংযোগ স্থাপন কৰে— যিটো আত্ম-উপলব্ধিৰ এক অত্যাৱশ্যকীয় উপাদান। ইয়াৰ বিপৰীতে, যিমান দূৰলৈকে গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ স্বাৰ্থপৰ আৰু প্ৰতিযোগিতামূলকভাৱে পূৰণ কৰা হয়, সিমানেই এজন ব্যক্তিয়ে শত্ৰুভাবাপন্ন আৱেগ আৰু সীমিত বাহ্যিক সম্পৰ্ক গঢ়ি তোলে— তেওঁৰ সজাগতা কেৱল আভ্যন্তৰীণ আৰু সীমিত হৈ ৰয়।


== লেখাসমূহ ==

* {{Cite journal|last=Maslow|first1=A. H.|title=A theory of human motivation.|journal=Psychological Review|date=July 1943|volume=50|issue=4|pages=370–396|doi=10.1037/h0054346}}
* ''Motivation and Personality'' (1st edition: 1954, 2nd edition: 1970, 3rd edition 1987)
* ''Religions, Values, and Peak Experiences'', Columbus, Ohio: Ohio State University Press, 1964.
* ''Eupsychian Management'', 1965; republished as ''Maslow on Management'', 1998
* ''The Psychology of Science: A Reconnaissance'', New York: Harper &amp;amp;amp; Row, 1966; Chapel Hill: Maurice Bassett, 2002.
* ''Toward a Psychology of Being'', (1st edition, 1962; 2nd edition, 1968; 3rd edition, 1999)
* ''The Farther Reaches of Human Nature'', 1971
* ''Future Visions: The Unpublished Papers of Abraham Maslow'' by E. L. Hoffman (editor) 1996
* ''Personality and Growth: A Humanistic Psychologist in the Classroom'', Anna Maria, FL: Maurice Bassett, 2019.
[[শ্ৰেণী:Articles with hCards]]
[[শ্ৰেণী:অপৰ্যালোচিত অনুবাদসহ পৃষ্ঠা]]</text>
      <sha1>4ar21uresbj9qy11olj1dsksb68qteb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611653</id>
      <parentid>611651</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T08:08:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ৰঞ্জন ভূঞা</username>
        <id>9637</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>611653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53787" sha1="d4ugq5b65f55z0zk2fzjr04lwesckax" xml:space="preserve">
{{Infobox scientist|name=আব্ৰাহাম মাছলো|image=Photo of Abraham Harold Maslow by William Carter (cropped).jpg|birth_name=আব্ৰাহাম হেৰল্ড মাছলো&lt;!-- only use if different from name --&gt;|birth_date={{birth date|1908|04|01}}|birth_place=[[ব্ৰুকলিন, নিউয়ৰ্ক]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ.|death_date={{death date and age|mf=yes|1970|06|08|1908|04|01}}|death_place=[[মেনলো পাৰ্ক, কেলিফ'ৰ্নিয়া]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ,.|spouse={{marriage|Bertha Goodman Maslow|December 31, 1928}}|children=2|field=[[মনোবিজ্ঞান]]|work_institution={{unbulleted list | [[Cornell University]] | [[Brooklyn College]] | [[Brandeis University]] | [[The New School for Social Research]] | [[Columbia University]]}}|doctoral_advisor=[[Harry Harlow]]|known_for=[[Maslow's hierarchy of needs]]}}

'''আব্ৰাহাম হেৰল্ড মাছলো''' (ইংৰাজীঃAbraham Harold {{Respell|MAZ|loh}}; 1 এপ্ৰিল 1908-8 জুন 1970) এগৰাকী আমেৰিকান [[মনোবিজ্ঞানী]] আছিল। তেওঁ প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰ বিভাজন মতবাদ আগবঢ়াইছিল, যিটো আছিল এটা মানসিক স্বাস্থ্যৰ তত্ত্ব, যি মানৱৰ সহজাত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাত অগ্ৰাধিকাৰ দিছিল, যাৰ জৰিয়তে মানুহৰ আত্ম-উপলব্ধি প্ৰাপ্ত হয়।&lt;ref name=&quot;obit&quot;&gt;{{Cite news|title=Dr. Abraham Maslow, Founder Of Humanistic Psychology, Dies|url=https://www.nytimes.com/1970/06/10/archives/dr-abraham-maslow-founder-of-humanistic-psychology-dies.html|quote=Dr. Abraham Maslow, professor of psychology at Brandeis University in Waltham, Mass., and founder of what has come to be known as humanistic psychology, died  of a heart attack. He was 62 years old.|work=[[The New York Times]]|date=June 10, 1970|access-date=September 26, 2010|archivedate=September 3, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160903190052/http://www.nytimes.com/1970/06/10/archives/dr-abraham-maslow-founder-of-humanistic-psychology-dies.html?}}&lt;/ref&gt;

মাছলো কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়, ব্ৰকলিন কলেজ, ব্ৰেণ্ডেইছ বিশ্ববিদ্যালয়, দ্য নিউ স্কুল ফৰ ছ'চিয়েল ৰিচাৰ্চ আৰু কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয় [[মনোবিজ্ঞান]]ৰ অধ্যাপক আছিল। তেওঁ মানুহৰ ইতিবাচক গুণসমূহৰ ওপৰত প্ৰাধান্য দিয়াৰ ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল, এইবোৰক &quot;লক্ষণৰ ভঁৰাল&quot; হিচাপে চিকিৎসা কৰাৰ বিপৰীতে। 2002 চনত প্ৰকাশিত ৰিভিউ অৱ জেনেৰেল চাইকালজি জৰীপে মাছলোক বিংশ শতিকাৰ দশম সৰ্বাধিক উদ্ধৃত মনোবিজ্ঞানী হিচাপে স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Haggbloom|first1=Steven J.|title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century|journal=Review of General Psychology|volume=6|issue=2|year=2002|pages=139–152|doi=10.1037/1089-2680.6.2.139|url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx|last2=Warnick|first2=Renee|last3=Warnick|first3=Jason E.|last4=Jones|first4=Vinessa K.|last5=Yarbrough|first5=Gary L.|last6=Russell|first6=Tenea M.|last7=Borecky|first7=Chris M.|last8=McGahhey|first8=Reagan|last9=Powell|first9=John L. III|display-authors=8|access-date=June 9, 2015|archivedate=October 3, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181003220828/https://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx}}&lt;/ref&gt;

== মাছলোৰ অৱদানসমূহ ==

=== মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞান ===
তেওঁৰ আগৰ বেছিভাগ মনোবিজ্ঞানীয়েই অস্বাভাৱিক আৰু অসুস্থ লোকসকলক লৈহে ব্যস্ত আছিল। তেওঁ মানুহক উচ্চস্তৰৰ প্ৰয়োজনসমূহ আৰু অৱশেষত আত্ম-উপলব্ধিৰ (self-actualization) দিশলৈ অগ্ৰসৰ হোৱাৰ আগতে নিজৰ মৌলিক প্ৰয়োজনসমূহক স্বীকৃতি দিবলৈ আহ্বান জনাইছিল। ইতিবাচক মানসিক স্বাস্থ্য প্ৰকৃততে কিহেৰে গঠিত হয়, সেয়া তেওঁ জানিব বিচাৰিছিল। মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানে (Humanistic psychology) কেইবাটাও ভিন্ন চিকিৎসা পদ্ধতি বা থেৰাপীৰ জন্ম দিছিল, যিবোৰৰ সকলোৱেই এই ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল যে মানুহৰ বিকাশ আৰু নিৰাময়ৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় অন্তৰ্নিহিত সমলসমূহ তেওঁলোকৰ মাজতেই থাকে, আৰু থেৰাপীৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে ব্যক্তিসকলে সেইবোৰ লাভ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত থকা বাধাসমূহ দূৰ কৰাত সহায় কৰা। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত আছিল কাৰ্ল ৰজাৰ্ছে (Carl Rogers) উদ্ভাৱন কৰা 'ক্লায়েণ্ট-কেন্দ্ৰিক থেৰাপী' (client-centered therapy)।

মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানৰ মূল নীতিসমূহ অতি সৰলঃ

* কোনো ব্যক্তিৰ বৰ্তমানৰ কাৰ্যকলাপেই হৈছে তেওঁৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ। ফলস্বৰূপে, মানৱতাবাদীসকলে অতীত বিশ্লেষণ কৰা বা ভৱিষ্যতৰ অনুমান কৰাৰ প্ৰয়াস কৰাৰ পৰিৱৰ্তে বৰ্তমানৰ মুহূৰ্তটোৰ ওপৰতহে অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।
* মানসিকভাৱে সুস্থ হ'বলৈ হ'লে, কাৰ্যসমূহ ইতিবাচক হওক বা নেতিবাচক, ব্যক্তিসকলে নিজৰ কাৰ্যৰ বাবে ব্যক্তিগত দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিব লাগিব।
* প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তি, কেৱল নিজৰ অস্তিত্বৰ বাবেই, অন্তৰ্নিহিতভাৱে মূল্যৱান। যদিও কোনো নিৰ্দিষ্ট কাৰ্য নেতিবাচক হ'ব পাৰে, তথাপিও এই কাৰ্যসমূহে এজন ব্যক্তিৰ প্ৰকৃত মূল্য কেতিয়াও ম্লান বা নিশ্চিহ্ন কৰিব নোৱাৰে।
* জীৱনৰ চূড়ান্ত লক্ষ্য হৈছে ব্যক্তিগত বিকাশ আৰু উপলব্ধি অৰ্জন কৰা। কেৱল নিৰন্তৰ আত্ম-উন্নতি আৰু আত্ম-উপলব্ধিৰ জৰিয়তেহে এজন ব্যক্তি প্ৰকৃত অৰ্থত সুখী হ'ব পাৰে।&lt;ref name=&quot;Humanistic Psychology&quot;&gt;{{Cite web|title=Humanistic Psychology|url=http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Humanistic_Psychology.asp|accessdate=August 21, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120824115841/http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Humanistic_Psychology.asp|archivedate=August 24, 2012}}&lt;/ref&gt;

মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানৰ তত্ত্ব সেইসকল লোকৰ বাবে উপযুক্ত যিসকলে মানৱতাৰ ইতিবাচক দিশটো দেখে আৰু স্বাধীন ইচ্ছাত (free will) বিশ্বাস কৰে। এই তত্ত্বটো ফ্ৰয়েডৰ 'জৈৱিক নিৰ্ধাৰণবাদ'ৰ (biological determinism) তত্ত্বৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। ইয়াৰ আন এটা উল্লেখযোগ্য শক্তি হৈছে যে মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানৰ তত্ত্ব চিন্তাৰ অন্যান্য ধাৰাৰ (schools of thought) লগতো খাপ খায়। মাশ্লোৰ স্তৰবিন্যাস (Maslow's hierarchy) অন্যান্য বিষয়সমূহতো প্ৰযোজ্য, যেনে- বিত্ত, অৰ্থনীতি, আনকি ইতিহাস বা অপৰাধ বিজ্ঞানতো (criminology)। মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানক, যাক 'ইতিবাচক মনোবিজ্ঞান' বুলিও আখ্যা দিয়া হয়, ইয়াৰ প্ৰমাণভিত্তিক বৈধতাৰ (empirical validation) অভাৱ আৰু সেয়েহে নিৰ্দিষ্ট সমস্যাসমূহৰ চিকিৎসাত উপযোগিতাৰ অভাৱৰ বাবে সমালোচনা কৰা হয়। গুৰুতৰ মানসিক বিকাৰ থকা লোকসকলক সহায় কৰাত বা তেওঁলোকৰ ৰোগ নিৰ্ণয় কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো ই ব্যৰ্থ হ'ব পাৰে।&lt;ref name=&quot;Humanistic Psychology&quot;&gt;{{Cite web|title=Humanistic Psychology|url=http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Humanistic_Psychology.asp|accessdate=August 21, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120824115841/http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Humanistic_Psychology.asp|archivedate=August 24, 2012}}&lt;/ref&gt; মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানীসকলে বিশ্বাস কৰে যে প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তিৰেই নিজৰ পূৰ্ণ সম্ভাৱনাক বাস্তৱায়িত কৰাৰ, অৰ্থাৎ &quot;আত্ম-উপলব্ধি&quot;ৰ (self-actualization) এক স্তৰত উপনীত হোৱাৰ এক তীব্ৰ আকাংক্ষা থাকে। ১৯৬০-ৰ দশকত শিখৰত উপনীত হোৱা সেই নতুন আন্দোলনটোৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল মানুহৰ ইতিবাচক সম্ভাৱনাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা। মাশ্লোৱে তেওঁৰ কৰ্মৰাজিক ফ্ৰয়েডৰ কৰ্মৰাজিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিপূৰক হিচাপে উপস্থাপন কৰিছিল:

কিন্তু, মেছলোৱে ফ্ৰয়েডক কঠোৰ সমালোচনা কৰিছিল, যিহেতু মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানীসকলে আধ্যাত্মিকতাক আমাৰ আচৰণৰ পথপ্ৰদৰ্শক হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া নাছিল&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Morgan|first1=John H.|title=The Personal Meaning of Social Values in the Work of Abraham Maslow|journal=Interpersona|date=June 30, 2012|volume=6|issue=1|pages=75–93|doi=10.5964/ijpr.v6i1.91}}&lt;/ref&gt;

মানুহে পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি কেৱল অন্ধভাৱে প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ নকৰে, বৰঞ্চ তাতকৈ মহান কিবা এটা অৰ্জন কৰিবলৈহে চেষ্টা কৰে— এই কথা প্ৰমাণ কৰিবলৈ মেছলোৱে গুৰুতৰ মানসিক সমস্যা থকা লোকৰ পৰিৱৰ্তে মানসিকভাৱে সুস্থ লোকসকলক অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ 'আত্ম-উপলব্ধি' (self-actualizing) অৰ্জন কৰা লোকসকলৰ ওপৰত অধিক মনোনিৱেশ কৰিছিল। আত্ম-উপলব্ধি কৰা লোকসকলে এক সুসংহত ব্যক্তিত্বৰ লক্ষণ সূচায় আৰু সৰ্বোত্তম মানসিক স্বাস্থ্য তথা কাৰ্যক্ষমতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Daniels|first1=Michael|title=The development of the concept of self-actualization in the writings of abraham Maslow|journal=Current Psychological Reviews|date=January 1982|volume=2|issue=1|pages=61–75|doi=10.1007/bf02684455}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁৰ তত্ত্বৰ বিষয়ে অৱগত হৈছিল যে এজন ব্যক্তিয়ে &quot; শিখৰ অভিজ্ঞতা &quot; উপভোগ কৰে, জীৱনৰ উচ্চ বিন্দু যেতিয়া ব্যক্তিজন নিজৰ আৰু নিজৰ চৌপাশৰ সৈতে সামঞ্জস্যত থাকে। মাছল’ৰ মতে আত্ম-বাস্তৱায়িত মানুহে গোটেই দিনটোত বহুতো শিখৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰিব পাৰে আনহাতে আন কিছুমানৰ সেই অভিজ্ঞতা কমকৈ হয়।  তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে এল.এছ.ডি. (LSD) আৰু চিল'চাইবিনৰ (psilocybin) দৰে ছাইকেডেলিক (psychedelic) ড্ৰাগছে উপযুক্ত পৰিৱেশত সঠিক মানুহৰ মাজত 'শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা' সৃষ্টি কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Religions, Values, and Peak Experiences|last=Maslow|first1=Abraham H.|publisher=Ohio State University Press|year=1964}}&lt;/ref&gt;

=== শীৰ্খ আৰু প্লেট্যু অভিজ্ঞতা ===
প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ গতানুগতিক প্ৰক্ৰিয়াৰ বাহিৰেও মেছলোৱে কিছুমান অসাধাৰণ অভিজ্ঞতাৰ মুহূৰ্তৰ কল্পনা কৰিছিল, যাক &quot;শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা&quot; (peak experiences) বুলি জনা যায়। এইবোৰ হৈছে প্ৰেম, উপলব্ধি, সুখ বা পৰমানন্দৰ এনে কিছুমান গভীৰ মুহূৰ্ত, যি সময়ত এজন ব্যক্তিয়ে নিজকে অধিক পূৰ্ণ, জীৱন্ত, আত্মনিৰ্ভৰশীল আৰু লগতে সমগ্ৰ পৃথিৱীখনৰে এক অবিচ্ছেদ্য অংশ বুলি অনুভৱ কৰে, আৰু সত্য, ন্যায়, সম্প্ৰীতি, সজগুণ আদিৰ বিষয়ে অধিক সচেতন হয়। আত্ম-উপলব্ধি (self-actualizing) অৰ্জন কৰা লোকসকলে এনে শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা লাভ কৰাৰ সম্ভাৱনা অধিক থাকে। আন কথাত ক'বলৈ গ'লে, এই &quot;শীৰ্ষ অভিজ্ঞতাসমূহ&quot; বা প্ৰৱাহৰ অৱস্থা (states of flow) হৈছে মানৱীয় সম্ভাৱনাক উপলব্ধি কৰাৰ এক প্ৰতিফলন আৰু ই ব্যক্তিত্ব বিকাশৰ সৰ্বোচ্চ স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Schacter|first1=Daniel|title=Psychology Second Edition|year=2009|page=487}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী লেখাসমূহত, মেছলো এক অধিক সৰ্বগ্ৰাহী আৰ্হিলৈ অগ্ৰসৰ হৈছিল যিয়ে তীব্ৰ 'শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা'ৰ (peak experiences) লগতে দীৰ্ঘম্যাদী শান্তিপূৰ্ণ সত্তা-উপলব্ধিৰ (serene being-cognition) সময়ছোৱাকো সামৰি লৈছিল, যাক তেওঁ 'প্লেট্যু অভিজ্ঞতা' (plateau experiences) বুলি আখ্যা দিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Krippner|first1=Stanley|year=1972|title=The plateau experience: A. H. Maslow and others|url=https://www.academia.edu/27103672|journal=The Journal of Transpersonal Psychology|volume=4|issue=2|pages=107–120|access-date=October 5, 2018|archivedate=March 9, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220309035111/https://www.academia.edu/27103672}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Gruel-2015-44-63&quot;&gt;{{Cite journal|id={{ProQuest|1712319567}}|last=Gruel|first1=Nicole|year=2015|title=The plateau experience: an exploration of its origins, characteristics, and potential|url=https://www.atpweb.org/jtparchive/trps-47-15-01-44.pdf|journal=The Journal of Transpersonal Psychology|volume=47|issue=1|pages=44–63|access-date=November 13, 2022|archivedate=November 13, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221113123101/https://www.atpweb.org/jtparchive/trps-47-15-01-44.pdf}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt; তেওঁ এই শব্দটো ভাৰতীয় বিজ্ঞানী আৰু যোগ সাধক ইউ এ আছৰানীৰ পৰা ধাৰলৈ লৈছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ চিঠিৰে যোগাযোগ ৰাখিছিল।  মেছলোৱে উল্লেখ কৰিছিল যে 'শীৰ্ষ' (peak) অভিজ্ঞতাৰ পৰা 'প্লেট্যু' (plateau) অভিজ্ঞতালৈ হোৱা এই পৰিৱৰ্তন স্বাভাৱিক বাৰ্ধক্য প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত, য'ত এজন ব্যক্তিৰ জীৱনত প্ৰকৃততে কি গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু কি গুৰুত্বপূৰ্ণ নহয় সেই সম্পৰ্কে জীৱনৰ মূল্যবোধৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে। প্লেট্যু অভিজ্ঞতাৰ ব্যক্তিগত গুৰুত্ব থকাৰ পিছতো, জীৱনৰ অন্তিম সময়ছোৱাত দেখা দিয়া স্বাস্থ্যজনিত সমস্যাৰ বাবে মেছলোৱে এই পৰিঘটনাটোৰ ওপৰত এক বিস্তৃত অধ্যয়ন চলাবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল।&lt;ref name=&quot;Gruel-2015-44-63&quot; /&gt;

=== বি-মানবোৰ ===
'শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা'ৰ (peak experiences) বিৱৰণসমূহ অধ্যয়ন কৰোঁতে মেছলোৱে চিন্তাৰ এক বিশেষ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল যাক তেওঁ &quot;সত্তা-উপলব্ধি&quot; (being-cognition বা B-cognition) বুলি অভিহিত কৰিছিল, যিটো মূল্যায়নমূলক &quot;অভাৱ-উপলব্ধি&quot; (deficiency-cognition বা D-cognition)-ৰ বিপৰীতে সামগ্ৰিক আৰু গ্ৰহণশীল প্ৰকৃতিৰ। ইয়াৰ লগতে তেওঁ কিছুমান মূল্যবোধকো চিনাক্ত কৰিছিল যাক তেওঁ &quot;সত্তা-মূল্যবোধ&quot; (Being-values) বুলি আখ্যা দিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Maslow|first1=Abraham|title=The Farther Reaches of Human Nature|year=1993|publisher=Arkana|isbn=978-0-14-019470-8|page=128}}&lt;/ref&gt; তেওঁ B-মানসমূহ এনেদৰে তালিকাভুক্ত কৰিছিল:

* '''সত্য (Truth):''' সততা; বাস্তৱতা; সৰলতা; সমৃদ্ধি; ঔচিত্য (oughtness); সৌন্দৰ্য; বিশুদ্ধ, পৰিষ্কাৰ আৰু ভেজালহীন; পূৰ্ণতা; অপৰিহাৰ্যতা।
* '''কল্যাণ বা সৎগুণ (Goodness):''' সঠিকতা; বাঞ্ছনীয়তা; ঔচিত্য; ন্যায়; পৰোপকাৰ; সততা।
* '''সৌন্দৰ্য (Beauty):''' সঠিকতা; ৰূপ বা আংগিক; প্ৰাণৱন্ততা; সৰলতা; সমৃদ্ধি; সামগ্ৰিকতা; নিখুঁততা; সমাপ্তি বা পূৰ্ণতা; অনন্যতা; সততা।
* '''অখণ্ডতা বা সামগ্ৰিকতা (Wholeness):''' একতা; সংহতি; একত্বৰ প্ৰতি প্ৰৱণতা; পাৰস্পৰিক সংযোগ বা আন্তঃসংযোগ; সৰলতা; সংগঠন; গাঁথনি; দ্বৈত-অতিক্ৰমণ (dichotomy-transcendence); শৃংখলা।
* '''প্ৰাণৱন্ততা (Aliveness):''' প্ৰক্ৰিয়া; নিৰ্জীৱতাৰ অভাৱ (non-deadness); স্বতঃস্ফূৰ্ততা; স্ব-নিয়ন্ত্ৰণ; পূৰ্ণ-কাৰ্যক্ষমতা।
* '''অনন্যতা (Uniqueness):''' স্বকীয়তা; স্বাতন্ত্ৰ্য বা ব্যক্তিসত্তা; তুলনাহীনতা; অভিনৱত্ব বা নতুনত্ব।
* '''নিখুঁততা বা পৰিপূৰ্ণতা (Perfection):''' প্ৰয়োজনীয়তা; একেবাৰে-সঠিক-অৱস্থা (just-right-ness); যেনেকুৱা-হ'ব-লাগে-তেনেকুৱা-অৱস্থা (just-so-ness); অনিবাৰ্যতা; উপযুক্ততা; ন্যায়; পূৰ্ণতা; &quot;ঔচিত্য&quot;।
* '''সমাপ্তি বা সম্পূৰ্ণতা (Completion):''' অন্ত বা শেষ; চূড়ান্ত অৱস্থা; ন্যায়; &quot;ই সমাপ্ত&quot; (&quot;it's finished&quot;); পৰিপূৰ্ণতা বা পূৰণ; সমাপ্তি আৰু চূড়ান্ত লক্ষ্য (finis and telos); নিয়তি; ভাগ্য।
* '''ন্যায় (Justice):''' নিৰপেক্ষতা বা নায্যতা; শৃংখলাৱদ্ধতা; বৈধতা বা আইনসন্মত অৱস্থা; &quot;ঔচিত্য&quot;।
* '''সৰলতা (Simplicity):''' সততা; অপৰিহাৰ্যতা; বিমূৰ্ত, অপৰিহাৰ্য আৰু জঁকাৰ দৰে মূল গাঁথনি।
* '''সমৃদ্ধি (Richness):''' পাৰ্থক্যকৰণ বা বৈচিত্ৰ্য, জটিলতা; সূক্ষ্মতা বা নিপুণতা।
* '''আয়াসহীনতা বা প্ৰয়াসহীনতা (Effortlessness):''' সহজসাধ্যতা বা স্বাচ্ছন্দ্য; মানসিক চাপ, সংগ্ৰাম বা অসুবিধাৰ অভাৱ; মাধুৰ্য; নিখুঁত, সুন্দৰ কাৰ্যক্ষমতা।
* '''কৌতুকপ্ৰিয়তা বা ধেমেলীয়া স্বভাৱ (Playfulness):''' আমোদ বা ধেমালি; আনন্দ; মনোৰঞ্জন; উল্লাস; হাস্যৰস; উচ্ছ্বাস; আয়াসহীনতা।
* '''আত্মনিৰ্ভৰশীলতা বা স্বাৱলম্বন (Self-sufficiency):''' স্বায়ত্তশাসন বা স্বতন্ত্ৰতা; স্বাধীনতা; নিজৰ-অস্তিত্বৰ-বাবে-আন-কাৰো-প্ৰয়োজন-নোহোৱা-অৱস্থা; আত্ম-নিৰ্ধাৰক; পৰিৱেশ-অতিক্ৰমণ; পৃথক্কৰণ বা বিচ্ছিন্নতা; নিজা নীতিৰে জীৱন নিৰ্বাহ কৰা।

=== প্ৰয়োজনৰ স্তৰবিন্যাস ===
[[চিত্ৰ:Maslow's_Hierarchy_of_Needs.svg|thumb|450x450px|মাছলোৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰবিন্যাসৰ এক ব্যাখ্যা, যাক এটা পিৰামিডৰ ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে, যাৰ একেবাৰে তলত আটাইতকৈ মৌলিক আৰু সাধাৰণ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ থাকে আৰু একেবাৰে শিখৰত অধিক উন্নত আৰু নৈতিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ থাকে।&lt;ref name=&quot;abraham-maslow&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Hierarchy_of_Needs.asp|title=Maslow's Hierarchy of Needs|accessdate=September 18, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907194523/http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Hierarchy_of_Needs.asp|archivedate=September 7, 2011}}&lt;/ref&gt;]]
মেছলোৱে মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহক এক অগ্ৰাধিকাৰভিত্তিক স্তৰবিন্যাস (prepotent hierarchy) হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল— য'ত এজন ব্যক্তিয়ে পৰৱৰ্তী উচ্চতম প্ৰয়োজনটোৰ প্ৰতি মনোযোগ দিয়াৰ আগতে তেওঁৰ কোনো এক জৰুৰী প্ৰয়োজন বেছিভাগেই পূৰণ হ'ব লাগিব। তেওঁৰ কোনো এখন প্ৰকাশিত ৰচনাতেই এই স্তৰবিন্যাসৰ কোনো দৃশ্যমান চিত্ৰণ বা আৰ্হি সন্নিৱিষ্ট কৰা হোৱা নাছিল। মেছলোৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰবিন্যাসক চিত্ৰিত কৰা পিৰামিড আকৃতিৰ নক্সাটো সম্ভৱতঃ মনোবিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ কোনো প্ৰকাশকে ইয়াক সহজে বুজাবৰ বাবে এক দৃষ্টান্তমূলক সঁজুলি হিচাপেহে সৃষ্টি কৰিছিল। বৰ্তমান জনপ্ৰিয় হৈ পৰা এই পিৰামিডটোৱে সঘনাই মেছলোৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ তত্ত্বক বৰ্ণনা কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ সৈতে মানুহৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক দুয়োবিধ প্ৰয়োজনৰ বৰ্ণালীক চিত্ৰিত কৰে, আৰু ই এনে এক ধাৰণা দিব পাৰে যে প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰবিন্যাস হৈছে অগ্ৰগতিৰ এক নিৰ্দিষ্ট আৰু অপৰিৱৰ্তনীয় ক্ৰম। তথাপিও, ১৯৪৩ চনত তেওঁৰ তত্ত্বৰ প্ৰথম প্ৰকাশৰ পৰাই, মেছলোৱে মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহক তুলনামূলকভাৱে পৰিৱৰ্তনশীল (fluid) হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল— য'ত এজন ব্যক্তিৰ মাজত একে সময়তে বহুতো প্ৰয়োজনীয়তা বৰ্তি থাকিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Maslow|first1=A. H.|title=A theory of human motivation|doi=10.1037/h0054346|journal=Psychological Review|volume=50|issue=4|pages=370–396|year=1943}}&lt;/ref&gt;

মানৱ প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰবিন্যাসৰ আৰ্হিটোৱে এইটো সূচায় যে মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ একে সময়ত কেৱল একোটা স্তৰতহে পূৰণ হয়।

মাছলোৰ তত্ত্ব অনুসৰি, যেতিয়া এজন ব্যক্তিয়ে স্তৰবিন্যাসৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ কৰি ইয়াৰ স্তৰসমূহত ক্ৰমান্বয়ে ওপৰলৈ উঠে, তেতিয়া তেওঁ অৱশেষত আত্ম-উপলব্ধি (self-actualization) অৰ্জন কৰিব পাৰে। অৱশ্যে, জীৱনৰ শেষৰ ফালে মাছলো এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে আত্ম-উপলব্ধি আন মানৱীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ কৰাৰ এক স্বয়ংক্ৰিয় পৰিণাম নহয়।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Maslow|first1=A. H.|title=A Theory of Metamotivation: The Biological Rooting of the Value-Life|doi=10.1177/002216786700700201|journal=Journal of Humanistic Psychology|volume=7|issue=2|pages=93–126|year=1967}}&lt;/ref&gt;

মাছলোৰ দ্বাৰা চিনাক্ত কৰা মানৱ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহঃ

* স্তৰবিন্যাসৰ একেবাৰে তলত মানুহৰ &quot;মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তা বা শাৰীৰিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ&quot; থাকে: আহাৰ, পানী, টোপনি, যৌনতা, সমস্থিতি (homeostasis) আৰু ৰেচন (excretion)।
* পৰৱৰ্তী স্তৰটো হৈছে &quot;নিৰাপত্তাৰ প্ৰয়োজনীয়তা: সুৰক্ষা, শৃংখলা আৰু সুস্থিৰতা&quot;। ব্যক্তিৰ শাৰীৰিকভাৱে জীয়াই থকাৰ বাবে এই দুটা পদক্ষেপ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। এবাৰ ব্যক্তিয়ে প্ৰাথমিক পুষ্টি, আশ্ৰয় আৰু নিৰাপত্তা লাভ কৰাৰ পিছত, তেওঁলোকে তাতকৈ অধিক কিবা অৰ্জন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।
* প্ৰয়োজনীয়তাৰ তৃতীয় স্তৰটো হৈছে &quot;প্ৰেম আৰু সম্পৰ্ক&quot; (love and belonging), যিবোৰ হৈছে মানসিক প্ৰয়োজনীয়তা; যেতিয়া ব্যক্তিয়ে নিজকে শাৰীৰিকভাৱে সুৰক্ষিত কৰি লয়, তেতিয়া তেওঁলোকে পৰিয়াল আৰু বন্ধুবৰ্গৰ দৰে আনৰ সৈতে নিজৰ অনুভৱ ভগাই ল'বলৈ সাজু হয়।
* চতুৰ্থ স্তৰটো তেতিয়াহে অৰ্জন কৰা হয় যেতিয়া ব্যক্তিয়ে নিজৰ কৃতিত্বক লৈ সন্তুষ্টি বা স্বাচ্ছন্দ্য অনুভৱ কৰে। এইটো হৈছে &quot;মৰ্যাদা বা সন্মান&quot; (esteem) স্তৰ, পাৰদৰ্শী হোৱাৰ আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা, যাক প্ৰায়ে সামাজিক স্থিতি আৰু সফলতাৰ জৰিয়তে লাভ কৰা হয়।
* তাৰ পিছত আহে &quot;জ্ঞানমূলক&quot; (cognitive) স্তৰ, য'ত ব্যক্তিয়ে নিজকে বৌদ্ধিকভাৱে উদ্দীপিত কৰে আৰু নতুন জ্ঞানৰ অন্বেষণ কৰে।
* ইয়াৰ পিছত আছে &quot;নান্দনিক&quot; (aesthetic) স্তৰ, যিটো হৈছে সম্প্ৰীতি, শৃংখলা আৰু সৌন্দৰ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা।
* পিৰামিডৰ একেবাৰে শিখৰত, &quot;আত্ম-উপলব্ধিৰ প্ৰয়োজনীয়তা&quot; (need for self-actualization) তেতিয়া আহে যেতিয়া ব্যক্তিয়ে সম্প্ৰীতি আৰু সামগ্ৰিক উপলব্ধিৰ স্তৰত উপনীত হয়, কাৰণ তেওঁলোকে নিজৰ পূৰ্ণ সম্ভাৱনা অৰ্জন কৰাত মগ্ন থাকে। এবাৰ এজন ব্যক্তিয়ে আত্ম-উপলব্ধিৰ স্তৰত উপনীত হোৱাৰ পিছত, তেওঁলোকে নিজৰ ওপৰত মনোনিৱেশ কৰে আৰু নিজৰ এক পৰিচয় বা ভাবমূৰ্তি গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰে। তেওঁলোকে ইয়াক আত্মবিশ্বাসৰ দৰে অনুভৱৰ মাজেৰে বা কোনো নিৰ্ধাৰিত লক্ষ্য অৰ্জনৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;Boeree&quot;&gt;{{Cite web|last=Boeree, C.|year=2006|url=http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html/|title=Abraham Maslow|publisher=Webspace.ship.edu|accessdate=October 21, 2012|archivedate=April 30, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160430023433/http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html}}&lt;/ref&gt;

প্ৰথম চাৰিটা স্তৰক অভাৱজনিত প্ৰয়োজনীয়তা বা 'ডি-প্ৰয়োজনীয়তা' (D-needs) বুলি জনা যায়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে যে যদি এই চাৰিটা প্ৰয়োজনৰ কোনো এটাৰ পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে অভাৱ ঘটে, তেন্তে ইয়াক আহৰণ কৰাৰ এক তাগিদা বা প্ৰয়োজন আহি পৰে। এইবোৰ লাভ কৰিলে এক সন্তুষ্টিৰ অনুভূতি পোৱা যায়। কেৱল এই প্ৰয়োজনীয়তাসমূহেই অনুপ্ৰেৰণাদায়ক নহয়।&lt;ref name=&quot;Boeree&quot;&gt;{{Cite web|last=Boeree, C.|year=2006|url=http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html/|title=Abraham Maslow|publisher=Webspace.ship.edu|accessdate=October 21, 2012|archivedate=April 30, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160430023433/http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html}}&lt;/ref&gt;

মেছলোৱে লিখিছিল যে মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ হ'বলৈ হ'লে কিছুমান নিৰ্দিষ্ট চৰ্ত পূৰণ হোৱাটো আৱশ্যক। উদাহৰণস্বৰূপে, বাক স্বাধীনতা, আত্মপ্ৰকাশৰ স্বাধীনতা, আৰু নতুন তথ্য অনুসন্ধান কৰাৰ স্বাধীনতা হৈছে ইয়াৰ কেইটামান পূৰ্বচৰ্ত। এই স্বাধীনতাসমূহৰ ক্ষেত্ৰত অহা যিকোনো প্ৰতিবন্ধকতাই মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ হোৱাত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।

=== আত্ম-উপলব্ধি ===
মেছলোৱে আত্ম-উপলব্ধিক নিজৰ প্ৰতিভা আৰু আগ্ৰহৰ পূৰ্ণ ব্যৱহাৰ কৰা কাৰ্য হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰিছিল— অৰ্থাৎ &quot;এজন ব্যক্তি যি হোৱাৰ সামৰ্থ্য ৰাখে, সেয়া সকলো হৈ উঠাৰ&quot; প্ৰয়োজনীয়তা। নামটোৱে সূচোৱাৰ দৰেই, আত্ম-উপলব্ধি অতিশয় ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক আৰু ই মেছলোৰ এই ধাৰণাক প্ৰতিফলিত কৰে যে স্ব-সত্তা (self) হৈছে &quot;সাৰ্বভৌম আৰু অলংঘনীয়&quot; আৰু প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তিয়েই &quot;নিজৰ ৰুচি, মতামত, মূল্যবোধ আদিৰ&quot; অধিকাৰী। দৰাচলতে, একাংশই আত্ম-উপলব্ধিক &quot;সুস্থ আত্মৰতি&quot; (healthy narcissism) বুলিও অভিহিত কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Aron|first1=Adrianne|year=1977|title=Maslow's Other Child|journal=Journal of Humanistic Psychology|volume=17|issue=2|page=13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Pauchant|first1=Thierry|last2=Dumas|first2=Collette A.|year=1991|title=Abraham Maslow and Heinz Kohut: A Comparison|journal=Journal of Humanistic Psychology|volume=31|issue=2|page=58|doi=10.1177/0022167891312005}}&lt;/ref&gt;

=== আত্ম-উপলব্ধিশীল মানুহৰ গুণাগুণ ===
মেছলোৱে উপলব্ধি কৰিছিল যে তেওঁ অধ্যয়ন কৰা আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা ব্যক্তিসকলৰ ব্যক্তিত্বৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ একে ধৰণৰ আছিল। মেছলোৱে এই ব্যক্তিসকলক আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা লোক হিচাপে গণ্য কৰা তেওঁৰ নিজস্ব দৃষ্টিভংগীৰ (subjective view) ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্বাচন কৰিছিল। তেওঁ অধ্যয়ন কৰা লোকসকলৰ ভিতৰত থমাছ জেফাৰছন, আব্ৰাহাম লিংকন আৰু এলিনোৰ ৰুজভেল্ট আদি অন্যতম আছিল।&lt;ref name=&quot;socialpsych&quot;&gt;{{Cite book|last=Myers|first1=D. G.|title=Social psychology|publisher=McGraw-Hill|place=New York|pages=11–12|edition=11th}}&lt;/ref&gt; নিজৰ দিনপঞ্জীত (১৯৬১–৬৩) মেছলোৱে লিখিছিল: &quot;ইউচাইকিয়া ক্লাব, যিসকল নায়কৰ বাবে মই লিখোঁ, মোৰ বিচাৰকসকল, যিসকলক মই সন্তুষ্ট কৰিব বিচাৰোঁ: জেফাৰছন, স্পিনোজা, চক্ৰেটিছ, এৰিষ্ট'টল, জেমছ, বাৰ্গছন, নৰ্মান থমাছ, আপটন ছিংক্লেয়াৰ (দুয়োজনেই মোৰ যৌৱনৰ নায়ক)।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Lowry|first1=Richard H.|title=The Journals of A.H. Maslow Vol. 1|publisher=Brooks/Cole Publishing Co.|year=1979|place=Monterey, CA|page=232}}&lt;/ref&gt; তেওঁলোক সকলোৱেই &quot;বাস্তৱকেন্দ্ৰিক&quot; (reality centered) আছিল, যিসকলে প্ৰতাৰণামূলক বা ভুৱা আৰু প্ৰকৃত বস্তুৰ মাজৰ পাৰ্থক্য বুজিব পাৰিছিল। তেওঁলোক লগতে &quot;সমস্যাকেন্দ্ৰিক&quot; (problem centered) আছিল, যাৰ অৰ্থ হ'ল তেওঁলোকে জীৱনৰ অসুবিধাসমূহক সমাধানৰ প্ৰয়োজন থকা সমস্যা হিচাপে গণ্য কৰিছিল। এই ব্যক্তিসকলে অকলশৰে থকাৰ ক্ষেত্ৰতো স্বাচ্ছন্দ্যবোধ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত সম্পৰ্কসমূহো সুস্থ আছিল। বৃহৎ সংখ্যক অসাৰ বা অগভীৰ সম্পৰ্ক ৰখাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁলোকৰ কেৱল কেইজনমান ঘনিষ্ঠ বন্ধু আৰু পৰিয়ালৰ লোকহে আছিল।&lt;ref name=&quot;ship&quot;&gt;{{Cite web|url=http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html|title=Abraham Maslow|last=C. George Boeree|accessdate=October 8, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091024142938/http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html|archivedate=October 24, 2009}}&lt;/ref&gt;

আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা লোকসকলে সাধাৰণতে নিজৰ বাহিৰৰ সমস্যাসমূহৰ ওপৰত মনোনিৱেশ কৰে; কি সঁচা আৰু কি মিছা সেই সম্পৰ্কে তেওঁলোকৰ স্পষ্ট ধাৰণা থাকে; তেওঁলোক স্বতঃস্ফূৰ্ত আৰু সৃজনশীল হয়; লগতে তেওঁলোক সামাজিক ৰীতি-নীতিৰ দ্বাৰা অতি কঠোৰভাৱে আৱদ্ধ নাথাকে।

মেছলোৱে লক্ষ্য কৰিছিল যে আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা ব্যক্তিসকলৰ বাস্তৱৰ প্ৰতি অধিক উন্নত অন্তৰ্দৃষ্টি আছিল, তেওঁলোকে নিজকে, আনক আৰু সমগ্ৰ পৃথিৱীখনক গভীৰভাৱে গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু লগতে তেওঁলোকে বহুতো সমস্যাৰো সন্মুখীন হৈছিল আৰু আৱেগপ্ৰৱণ লোক হিচাপে পৰিচিত আছিল। এই আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা ব্যক্তিসকল তেওঁলোকৰ পৰিৱেশ আৰু সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰত অত্যন্ত স্বাধীন আৰু নিভৃতপ্ৰিয় আছিল, বিশেষকৈ &quot;সম্ভাৱনাসমূহ আৰু অভ্যন্তৰীণ সমলসমূহ&quot;ৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ একেবাৰে নিজস্ব ব্যক্তিগত বিকাশৰ দিশত।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Richard L. Schott|year=1992|title=Abraham Maslow, humanistic psychology, and organization leadership: a Jungian perspective|journal=[[Journal of Humanistic Psychology]]|volume=32|pages=106–120|doi=10.1177/0022167892321008}}&lt;/ref&gt;

মেছলোৰ মতে, আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা লোকসকলৰ মাজত নিম্নলিখিত গুণসমূহ দেখা যায়:

** '''সত্য (Truth):''' সততা, বাস্তৱতা, সৌন্দৰ্য, বিশুদ্ধ, পৰিষ্কাৰ আৰু ভেজালহীন পূৰ্ণতা।
** '''কল্যাণ বা সৎগুণ (Goodness):''' সঠিকতা, বাঞ্ছনীয়তা, ন্যায়পৰায়ণতা, পৰোপকাৰ, সততা।
** '''সৌন্দৰ্য (Beauty):''' সঠিকতা, ৰূপ বা আংগিক, প্ৰাণৱন্ততা, সৰলতা, সমৃদ্ধি, সামগ্ৰিকতা, নিখুঁততা, পূৰ্ণতা।
** '''অখণ্ডতা বা সামগ্ৰিকতা (Wholeness):''' একতা, সংহতি, একত্বৰ প্ৰতি প্ৰৱণতা, পাৰস্পৰিক সংযোগ, সৰলতা, সংগঠন, গাঁথনি, শৃংখলা, অবিচ্ছিন্নতা, সমন্বয়।
** '''দ্বৈত-অতিক্ৰমণ (Dichotomy-transcendence):''' গ্ৰহণ, সমাধান, সংহতি, মেৰুকৰণ, বিপৰীতমুখীতা, বিৰোধাভাস।
** '''প্ৰাণৱন্ততা (Aliveness):''' প্ৰক্ৰিয়া, নিৰ্জীৱতাৰ অভাৱ, স্বতঃস্ফূৰ্ততা, স্ব-নিয়ন্ত্ৰণ, পূৰ্ণ-কাৰ্যক্ষমতা।
** '''অনন্যতা (Uniqueness):''' স্বকীয়তা, ব্যক্তিসত্তা, তুলনাহীনতা, অভিনৱত্ব।
** '''নিখুঁততা বা পৰিপূৰ্ণতা (Perfection):''' অতিৰিক্ত একো নথকা অৱস্থা, কোনো অভাৱ নথকা, সকলো বস্তু নিজৰ সঠিক স্থানত থকা, একেবাৰে-সঠিক-অৱস্থা, উপযুক্ততা, ন্যায়।
** '''প্ৰয়োজনীয়তা বা অপৰিহাৰ্যতা (Necessity):''' অনিবাৰ্যতা: ই ঠিক তেনেকুৱাই হ'ব লাগিব, সামান্যতমো পৰিৱৰ্তন নোহোৱা।
** '''সমাপ্তি বা সম্পূৰ্ণতা (Completion):''' অন্ত বা শেষ, ন্যায়, পৰিপূৰ্ণতা।
** '''ন্যায় (Justice):''' নায্যতা, উপযুক্ততা, স্বাৰ্থহীনতা, পক্ষপাতহীনতা।
** '''শৃংখলা (Order):''' বৈধতা, সঠিকতা, নিখুঁতভাৱে সজোৱা।
** '''সৰলতা (Simplicity):''' বিমূৰ্ত, অপৰিহাৰ্য মূল গাঁথনি, স্পষ্টতা।
** '''সমৃদ্ধি (Richness):''' পাৰ্থক্যকৰণ, জটিলতা, সূক্ষ্মতা, সামগ্ৰিকতা।
** '''আয়াসহীনতা বা প্ৰয়াসহীনতা (Effortlessness):''' সহজসাধ্যতা; মানসিক চাপ, সংগ্ৰাম বা অসুবিধাৰ অভাৱ।
** '''কৌতুকপ্ৰিয়তা বা ধেমেলীয়া স্বভাৱ (Playfulness):''' আমোদ বা ধেমালি, আনন্দ, মনোৰঞ্জন।
** '''আত্মনিৰ্ভৰশীলতা বা স্বাৱলম্বন (Self-sufficiency):''' স্বায়ত্তশাসন বা স্বতন্ত্ৰতা, স্বাধীনতা, আত্ম-নিৰ্ধাৰক।&lt;ref name=&quot;Metaneeds&quot;&gt;{{Cite web|url=http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html|title=Metaneeds and metapathologies|accessdate=April 12, 2010|archivedate=April 30, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160430023433/http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html}}&lt;/ref&gt;

মেছলোৱে তেওঁৰ তত্ত্বটো আংশিকভাৱে মানৱীয় সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে তেওঁৰ নিজৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত আৰু আংশিকভাৱে ঐতিহাসিক ব্যক্তিসকলৰ ওপৰত কৰা তেওঁৰ অধ্যয়নৰ ওপৰত আধাৰিত কৰিছিল যিসকলক তেওঁ আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা বুলি বিশ্বাস কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত এলবাৰ্ট আইনষ্টাইন আৰু হেনৰী ডেভিদ থ'ৰো অন্যতম আছিল। ফলস্বৰূপে, মেছলোৱে যুক্তি দিছিল যে অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ যি ধৰণে পূৰণ কৰা হয়, সেয়া প্ৰয়োজনীয়তাসমূহৰ সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই সকলোবোৰে একেলগে মানৱীয় অভিজ্ঞতাক সংজ্ঞায়িত কৰে। যিমান দূৰলৈকে এজন ব্যক্তিয়ে সহযোগিতামূলক সামাজিক পৰিপূৰ্ণতা লাভ কৰে, সিমানেই তেওঁ আন মানুহ আৰু বহল পৃথিৱীখনৰ সৈতে অৰ্থপূৰ্ণ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে। অন্য কথাত ক'বলৈ গ'লে, তেওঁ এক বাহ্যিক বাস্তৱতাৰ সৈতে অৰ্থপূৰ্ণ সংযোগ স্থাপন কৰে— যিটো আত্ম-উপলব্ধিৰ এক অত্যাৱশ্যকীয় উপাদান। ইয়াৰ বিপৰীতে, যিমান দূৰলৈকে গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ স্বাৰ্থপৰ আৰু প্ৰতিযোগিতামূলকভাৱে পূৰণ কৰা হয়, সিমানেই এজন ব্যক্তিয়ে শত্ৰুভাবাপন্ন আৱেগ আৰু সীমিত বাহ্যিক সম্পৰ্ক গঢ়ি তোলে— তেওঁৰ সজাগতা কেৱল আভ্যন্তৰীণ আৰু সীমিত হৈ ৰয়।


== লেখাসমূহ ==

* {{Cite journal|last=Maslow|first1=A. H.|title=A theory of human motivation.|journal=Psychological Review|date=July 1943|volume=50|issue=4|pages=370–396|doi=10.1037/h0054346}}
* ''Motivation and Personality'' (1st edition: 1954, 2nd edition: 1970, 3rd edition 1987)
* ''Religions, Values, and Peak Experiences'', Columbus, Ohio: Ohio State University Press, 1964.
* ''Eupsychian Management'', 1965; republished as ''Maslow on Management'', 1998
* ''The Psychology of Science: A Reconnaissance'', New York: Harper &amp;amp;amp; Row, 1966; Chapel Hill: Maurice Bassett, 2002.
* ''Toward a Psychology of Being'', (1st edition, 1962; 2nd edition, 1968; 3rd edition, 1999)
* ''The Farther Reaches of Human Nature'', 1971
* ''Future Visions: The Unpublished Papers of Abraham Maslow'' by E. L. Hoffman (editor) 1996
* ''Personality and Growth: A Humanistic Psychologist in the Classroom'', Anna Maria, FL: Maurice Bassett, 2019.

== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:Articles with hCards]]
[[শ্ৰেণী:অপৰ্যালোচিত অনুবাদসহ পৃষ্ঠা]]</text>
      <sha1>d4ugq5b65f55z0zk2fzjr04lwesckax</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611701</id>
      <parentid>611653</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:56:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:মৃত ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>611701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53842" sha1="0lcplnozh911rv1uvcglucyfruw0fiy" xml:space="preserve">
{{Infobox scientist|name=আব্ৰাহাম মাছলো|image=Photo of Abraham Harold Maslow by William Carter (cropped).jpg|birth_name=আব্ৰাহাম হেৰল্ড মাছলো&lt;!-- only use if different from name --&gt;|birth_date={{birth date|1908|04|01}}|birth_place=[[ব্ৰুকলিন, নিউয়ৰ্ক]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ.|death_date={{death date and age|mf=yes|1970|06|08|1908|04|01}}|death_place=[[মেনলো পাৰ্ক, কেলিফ'ৰ্নিয়া]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ,.|spouse={{marriage|Bertha Goodman Maslow|December 31, 1928}}|children=2|field=[[মনোবিজ্ঞান]]|work_institution={{unbulleted list | [[Cornell University]] | [[Brooklyn College]] | [[Brandeis University]] | [[The New School for Social Research]] | [[Columbia University]]}}|doctoral_advisor=[[Harry Harlow]]|known_for=[[Maslow's hierarchy of needs]]}}

'''আব্ৰাহাম হেৰল্ড মাছলো''' (ইংৰাজীঃAbraham Harold {{Respell|MAZ|loh}}; 1 এপ্ৰিল 1908-8 জুন 1970) এগৰাকী আমেৰিকান [[মনোবিজ্ঞানী]] আছিল। তেওঁ প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰ বিভাজন মতবাদ আগবঢ়াইছিল, যিটো আছিল এটা মানসিক স্বাস্থ্যৰ তত্ত্ব, যি মানৱৰ সহজাত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাত অগ্ৰাধিকাৰ দিছিল, যাৰ জৰিয়তে মানুহৰ আত্ম-উপলব্ধি প্ৰাপ্ত হয়।&lt;ref name=&quot;obit&quot;&gt;{{Cite news|title=Dr. Abraham Maslow, Founder Of Humanistic Psychology, Dies|url=https://www.nytimes.com/1970/06/10/archives/dr-abraham-maslow-founder-of-humanistic-psychology-dies.html|quote=Dr. Abraham Maslow, professor of psychology at Brandeis University in Waltham, Mass., and founder of what has come to be known as humanistic psychology, died  of a heart attack. He was 62 years old.|work=[[The New York Times]]|date=June 10, 1970|access-date=September 26, 2010|archivedate=September 3, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160903190052/http://www.nytimes.com/1970/06/10/archives/dr-abraham-maslow-founder-of-humanistic-psychology-dies.html?}}&lt;/ref&gt;

মাছলো কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়, ব্ৰকলিন কলেজ, ব্ৰেণ্ডেইছ বিশ্ববিদ্যালয়, দ্য নিউ স্কুল ফৰ ছ'চিয়েল ৰিচাৰ্চ আৰু কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয় [[মনোবিজ্ঞান]]ৰ অধ্যাপক আছিল। তেওঁ মানুহৰ ইতিবাচক গুণসমূহৰ ওপৰত প্ৰাধান্য দিয়াৰ ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল, এইবোৰক &quot;লক্ষণৰ ভঁৰাল&quot; হিচাপে চিকিৎসা কৰাৰ বিপৰীতে। 2002 চনত প্ৰকাশিত ৰিভিউ অৱ জেনেৰেল চাইকালজি জৰীপে মাছলোক বিংশ শতিকাৰ দশম সৰ্বাধিক উদ্ধৃত মনোবিজ্ঞানী হিচাপে স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Haggbloom|first1=Steven J.|title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century|journal=Review of General Psychology|volume=6|issue=2|year=2002|pages=139–152|doi=10.1037/1089-2680.6.2.139|url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx|last2=Warnick|first2=Renee|last3=Warnick|first3=Jason E.|last4=Jones|first4=Vinessa K.|last5=Yarbrough|first5=Gary L.|last6=Russell|first6=Tenea M.|last7=Borecky|first7=Chris M.|last8=McGahhey|first8=Reagan|last9=Powell|first9=John L. III|display-authors=8|access-date=June 9, 2015|archivedate=October 3, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181003220828/https://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx}}&lt;/ref&gt;

== মাছলোৰ অৱদানসমূহ ==

=== মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞান ===
তেওঁৰ আগৰ বেছিভাগ মনোবিজ্ঞানীয়েই অস্বাভাৱিক আৰু অসুস্থ লোকসকলক লৈহে ব্যস্ত আছিল। তেওঁ মানুহক উচ্চস্তৰৰ প্ৰয়োজনসমূহ আৰু অৱশেষত আত্ম-উপলব্ধিৰ (self-actualization) দিশলৈ অগ্ৰসৰ হোৱাৰ আগতে নিজৰ মৌলিক প্ৰয়োজনসমূহক স্বীকৃতি দিবলৈ আহ্বান জনাইছিল। ইতিবাচক মানসিক স্বাস্থ্য প্ৰকৃততে কিহেৰে গঠিত হয়, সেয়া তেওঁ জানিব বিচাৰিছিল। মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানে (Humanistic psychology) কেইবাটাও ভিন্ন চিকিৎসা পদ্ধতি বা থেৰাপীৰ জন্ম দিছিল, যিবোৰৰ সকলোৱেই এই ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল যে মানুহৰ বিকাশ আৰু নিৰাময়ৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় অন্তৰ্নিহিত সমলসমূহ তেওঁলোকৰ মাজতেই থাকে, আৰু থেৰাপীৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে ব্যক্তিসকলে সেইবোৰ লাভ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত থকা বাধাসমূহ দূৰ কৰাত সহায় কৰা। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত আছিল কাৰ্ল ৰজাৰ্ছে (Carl Rogers) উদ্ভাৱন কৰা 'ক্লায়েণ্ট-কেন্দ্ৰিক থেৰাপী' (client-centered therapy)।

মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানৰ মূল নীতিসমূহ অতি সৰলঃ

* কোনো ব্যক্তিৰ বৰ্তমানৰ কাৰ্যকলাপেই হৈছে তেওঁৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ। ফলস্বৰূপে, মানৱতাবাদীসকলে অতীত বিশ্লেষণ কৰা বা ভৱিষ্যতৰ অনুমান কৰাৰ প্ৰয়াস কৰাৰ পৰিৱৰ্তে বৰ্তমানৰ মুহূৰ্তটোৰ ওপৰতহে অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।
* মানসিকভাৱে সুস্থ হ'বলৈ হ'লে, কাৰ্যসমূহ ইতিবাচক হওক বা নেতিবাচক, ব্যক্তিসকলে নিজৰ কাৰ্যৰ বাবে ব্যক্তিগত দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিব লাগিব।
* প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তি, কেৱল নিজৰ অস্তিত্বৰ বাবেই, অন্তৰ্নিহিতভাৱে মূল্যৱান। যদিও কোনো নিৰ্দিষ্ট কাৰ্য নেতিবাচক হ'ব পাৰে, তথাপিও এই কাৰ্যসমূহে এজন ব্যক্তিৰ প্ৰকৃত মূল্য কেতিয়াও ম্লান বা নিশ্চিহ্ন কৰিব নোৱাৰে।
* জীৱনৰ চূড়ান্ত লক্ষ্য হৈছে ব্যক্তিগত বিকাশ আৰু উপলব্ধি অৰ্জন কৰা। কেৱল নিৰন্তৰ আত্ম-উন্নতি আৰু আত্ম-উপলব্ধিৰ জৰিয়তেহে এজন ব্যক্তি প্ৰকৃত অৰ্থত সুখী হ'ব পাৰে।&lt;ref name=&quot;Humanistic Psychology&quot;&gt;{{Cite web|title=Humanistic Psychology|url=http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Humanistic_Psychology.asp|accessdate=August 21, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120824115841/http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Humanistic_Psychology.asp|archivedate=August 24, 2012}}&lt;/ref&gt;

মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানৰ তত্ত্ব সেইসকল লোকৰ বাবে উপযুক্ত যিসকলে মানৱতাৰ ইতিবাচক দিশটো দেখে আৰু স্বাধীন ইচ্ছাত (free will) বিশ্বাস কৰে। এই তত্ত্বটো ফ্ৰয়েডৰ 'জৈৱিক নিৰ্ধাৰণবাদ'ৰ (biological determinism) তত্ত্বৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। ইয়াৰ আন এটা উল্লেখযোগ্য শক্তি হৈছে যে মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানৰ তত্ত্ব চিন্তাৰ অন্যান্য ধাৰাৰ (schools of thought) লগতো খাপ খায়। মাশ্লোৰ স্তৰবিন্যাস (Maslow's hierarchy) অন্যান্য বিষয়সমূহতো প্ৰযোজ্য, যেনে- বিত্ত, অৰ্থনীতি, আনকি ইতিহাস বা অপৰাধ বিজ্ঞানতো (criminology)। মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানক, যাক 'ইতিবাচক মনোবিজ্ঞান' বুলিও আখ্যা দিয়া হয়, ইয়াৰ প্ৰমাণভিত্তিক বৈধতাৰ (empirical validation) অভাৱ আৰু সেয়েহে নিৰ্দিষ্ট সমস্যাসমূহৰ চিকিৎসাত উপযোগিতাৰ অভাৱৰ বাবে সমালোচনা কৰা হয়। গুৰুতৰ মানসিক বিকাৰ থকা লোকসকলক সহায় কৰাত বা তেওঁলোকৰ ৰোগ নিৰ্ণয় কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো ই ব্যৰ্থ হ'ব পাৰে।&lt;ref name=&quot;Humanistic Psychology&quot;&gt;{{Cite web|title=Humanistic Psychology|url=http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Humanistic_Psychology.asp|accessdate=August 21, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120824115841/http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Humanistic_Psychology.asp|archivedate=August 24, 2012}}&lt;/ref&gt; মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানীসকলে বিশ্বাস কৰে যে প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তিৰেই নিজৰ পূৰ্ণ সম্ভাৱনাক বাস্তৱায়িত কৰাৰ, অৰ্থাৎ &quot;আত্ম-উপলব্ধি&quot;ৰ (self-actualization) এক স্তৰত উপনীত হোৱাৰ এক তীব্ৰ আকাংক্ষা থাকে। ১৯৬০-ৰ দশকত শিখৰত উপনীত হোৱা সেই নতুন আন্দোলনটোৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল মানুহৰ ইতিবাচক সম্ভাৱনাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা। মাশ্লোৱে তেওঁৰ কৰ্মৰাজিক ফ্ৰয়েডৰ কৰ্মৰাজিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিপূৰক হিচাপে উপস্থাপন কৰিছিল:

কিন্তু, মেছলোৱে ফ্ৰয়েডক কঠোৰ সমালোচনা কৰিছিল, যিহেতু মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানীসকলে আধ্যাত্মিকতাক আমাৰ আচৰণৰ পথপ্ৰদৰ্শক হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া নাছিল&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Morgan|first1=John H.|title=The Personal Meaning of Social Values in the Work of Abraham Maslow|journal=Interpersona|date=June 30, 2012|volume=6|issue=1|pages=75–93|doi=10.5964/ijpr.v6i1.91}}&lt;/ref&gt;

মানুহে পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি কেৱল অন্ধভাৱে প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ নকৰে, বৰঞ্চ তাতকৈ মহান কিবা এটা অৰ্জন কৰিবলৈহে চেষ্টা কৰে— এই কথা প্ৰমাণ কৰিবলৈ মেছলোৱে গুৰুতৰ মানসিক সমস্যা থকা লোকৰ পৰিৱৰ্তে মানসিকভাৱে সুস্থ লোকসকলক অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ 'আত্ম-উপলব্ধি' (self-actualizing) অৰ্জন কৰা লোকসকলৰ ওপৰত অধিক মনোনিৱেশ কৰিছিল। আত্ম-উপলব্ধি কৰা লোকসকলে এক সুসংহত ব্যক্তিত্বৰ লক্ষণ সূচায় আৰু সৰ্বোত্তম মানসিক স্বাস্থ্য তথা কাৰ্যক্ষমতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Daniels|first1=Michael|title=The development of the concept of self-actualization in the writings of abraham Maslow|journal=Current Psychological Reviews|date=January 1982|volume=2|issue=1|pages=61–75|doi=10.1007/bf02684455}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁৰ তত্ত্বৰ বিষয়ে অৱগত হৈছিল যে এজন ব্যক্তিয়ে &quot; শিখৰ অভিজ্ঞতা &quot; উপভোগ কৰে, জীৱনৰ উচ্চ বিন্দু যেতিয়া ব্যক্তিজন নিজৰ আৰু নিজৰ চৌপাশৰ সৈতে সামঞ্জস্যত থাকে। মাছল’ৰ মতে আত্ম-বাস্তৱায়িত মানুহে গোটেই দিনটোত বহুতো শিখৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰিব পাৰে আনহাতে আন কিছুমানৰ সেই অভিজ্ঞতা কমকৈ হয়।  তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে এল.এছ.ডি. (LSD) আৰু চিল'চাইবিনৰ (psilocybin) দৰে ছাইকেডেলিক (psychedelic) ড্ৰাগছে উপযুক্ত পৰিৱেশত সঠিক মানুহৰ মাজত 'শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা' সৃষ্টি কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Religions, Values, and Peak Experiences|last=Maslow|first1=Abraham H.|publisher=Ohio State University Press|year=1964}}&lt;/ref&gt;

=== শীৰ্খ আৰু প্লেট্যু অভিজ্ঞতা ===
প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ গতানুগতিক প্ৰক্ৰিয়াৰ বাহিৰেও মেছলোৱে কিছুমান অসাধাৰণ অভিজ্ঞতাৰ মুহূৰ্তৰ কল্পনা কৰিছিল, যাক &quot;শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা&quot; (peak experiences) বুলি জনা যায়। এইবোৰ হৈছে প্ৰেম, উপলব্ধি, সুখ বা পৰমানন্দৰ এনে কিছুমান গভীৰ মুহূৰ্ত, যি সময়ত এজন ব্যক্তিয়ে নিজকে অধিক পূৰ্ণ, জীৱন্ত, আত্মনিৰ্ভৰশীল আৰু লগতে সমগ্ৰ পৃথিৱীখনৰে এক অবিচ্ছেদ্য অংশ বুলি অনুভৱ কৰে, আৰু সত্য, ন্যায়, সম্প্ৰীতি, সজগুণ আদিৰ বিষয়ে অধিক সচেতন হয়। আত্ম-উপলব্ধি (self-actualizing) অৰ্জন কৰা লোকসকলে এনে শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা লাভ কৰাৰ সম্ভাৱনা অধিক থাকে। আন কথাত ক'বলৈ গ'লে, এই &quot;শীৰ্ষ অভিজ্ঞতাসমূহ&quot; বা প্ৰৱাহৰ অৱস্থা (states of flow) হৈছে মানৱীয় সম্ভাৱনাক উপলব্ধি কৰাৰ এক প্ৰতিফলন আৰু ই ব্যক্তিত্ব বিকাশৰ সৰ্বোচ্চ স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Schacter|first1=Daniel|title=Psychology Second Edition|year=2009|page=487}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী লেখাসমূহত, মেছলো এক অধিক সৰ্বগ্ৰাহী আৰ্হিলৈ অগ্ৰসৰ হৈছিল যিয়ে তীব্ৰ 'শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা'ৰ (peak experiences) লগতে দীৰ্ঘম্যাদী শান্তিপূৰ্ণ সত্তা-উপলব্ধিৰ (serene being-cognition) সময়ছোৱাকো সামৰি লৈছিল, যাক তেওঁ 'প্লেট্যু অভিজ্ঞতা' (plateau experiences) বুলি আখ্যা দিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Krippner|first1=Stanley|year=1972|title=The plateau experience: A. H. Maslow and others|url=https://www.academia.edu/27103672|journal=The Journal of Transpersonal Psychology|volume=4|issue=2|pages=107–120|access-date=October 5, 2018|archivedate=March 9, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220309035111/https://www.academia.edu/27103672}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Gruel-2015-44-63&quot;&gt;{{Cite journal|id={{ProQuest|1712319567}}|last=Gruel|first1=Nicole|year=2015|title=The plateau experience: an exploration of its origins, characteristics, and potential|url=https://www.atpweb.org/jtparchive/trps-47-15-01-44.pdf|journal=The Journal of Transpersonal Psychology|volume=47|issue=1|pages=44–63|access-date=November 13, 2022|archivedate=November 13, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221113123101/https://www.atpweb.org/jtparchive/trps-47-15-01-44.pdf}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt; তেওঁ এই শব্দটো ভাৰতীয় বিজ্ঞানী আৰু যোগ সাধক ইউ এ আছৰানীৰ পৰা ধাৰলৈ লৈছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ চিঠিৰে যোগাযোগ ৰাখিছিল।  মেছলোৱে উল্লেখ কৰিছিল যে 'শীৰ্ষ' (peak) অভিজ্ঞতাৰ পৰা 'প্লেট্যু' (plateau) অভিজ্ঞতালৈ হোৱা এই পৰিৱৰ্তন স্বাভাৱিক বাৰ্ধক্য প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত, য'ত এজন ব্যক্তিৰ জীৱনত প্ৰকৃততে কি গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু কি গুৰুত্বপূৰ্ণ নহয় সেই সম্পৰ্কে জীৱনৰ মূল্যবোধৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে। প্লেট্যু অভিজ্ঞতাৰ ব্যক্তিগত গুৰুত্ব থকাৰ পিছতো, জীৱনৰ অন্তিম সময়ছোৱাত দেখা দিয়া স্বাস্থ্যজনিত সমস্যাৰ বাবে মেছলোৱে এই পৰিঘটনাটোৰ ওপৰত এক বিস্তৃত অধ্যয়ন চলাবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল।&lt;ref name=&quot;Gruel-2015-44-63&quot; /&gt;

=== বি-মানবোৰ ===
'শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা'ৰ (peak experiences) বিৱৰণসমূহ অধ্যয়ন কৰোঁতে মেছলোৱে চিন্তাৰ এক বিশেষ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল যাক তেওঁ &quot;সত্তা-উপলব্ধি&quot; (being-cognition বা B-cognition) বুলি অভিহিত কৰিছিল, যিটো মূল্যায়নমূলক &quot;অভাৱ-উপলব্ধি&quot; (deficiency-cognition বা D-cognition)-ৰ বিপৰীতে সামগ্ৰিক আৰু গ্ৰহণশীল প্ৰকৃতিৰ। ইয়াৰ লগতে তেওঁ কিছুমান মূল্যবোধকো চিনাক্ত কৰিছিল যাক তেওঁ &quot;সত্তা-মূল্যবোধ&quot; (Being-values) বুলি আখ্যা দিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Maslow|first1=Abraham|title=The Farther Reaches of Human Nature|year=1993|publisher=Arkana|isbn=978-0-14-019470-8|page=128}}&lt;/ref&gt; তেওঁ B-মানসমূহ এনেদৰে তালিকাভুক্ত কৰিছিল:

* '''সত্য (Truth):''' সততা; বাস্তৱতা; সৰলতা; সমৃদ্ধি; ঔচিত্য (oughtness); সৌন্দৰ্য; বিশুদ্ধ, পৰিষ্কাৰ আৰু ভেজালহীন; পূৰ্ণতা; অপৰিহাৰ্যতা।
* '''কল্যাণ বা সৎগুণ (Goodness):''' সঠিকতা; বাঞ্ছনীয়তা; ঔচিত্য; ন্যায়; পৰোপকাৰ; সততা।
* '''সৌন্দৰ্য (Beauty):''' সঠিকতা; ৰূপ বা আংগিক; প্ৰাণৱন্ততা; সৰলতা; সমৃদ্ধি; সামগ্ৰিকতা; নিখুঁততা; সমাপ্তি বা পূৰ্ণতা; অনন্যতা; সততা।
* '''অখণ্ডতা বা সামগ্ৰিকতা (Wholeness):''' একতা; সংহতি; একত্বৰ প্ৰতি প্ৰৱণতা; পাৰস্পৰিক সংযোগ বা আন্তঃসংযোগ; সৰলতা; সংগঠন; গাঁথনি; দ্বৈত-অতিক্ৰমণ (dichotomy-transcendence); শৃংখলা।
* '''প্ৰাণৱন্ততা (Aliveness):''' প্ৰক্ৰিয়া; নিৰ্জীৱতাৰ অভাৱ (non-deadness); স্বতঃস্ফূৰ্ততা; স্ব-নিয়ন্ত্ৰণ; পূৰ্ণ-কাৰ্যক্ষমতা।
* '''অনন্যতা (Uniqueness):''' স্বকীয়তা; স্বাতন্ত্ৰ্য বা ব্যক্তিসত্তা; তুলনাহীনতা; অভিনৱত্ব বা নতুনত্ব।
* '''নিখুঁততা বা পৰিপূৰ্ণতা (Perfection):''' প্ৰয়োজনীয়তা; একেবাৰে-সঠিক-অৱস্থা (just-right-ness); যেনেকুৱা-হ'ব-লাগে-তেনেকুৱা-অৱস্থা (just-so-ness); অনিবাৰ্যতা; উপযুক্ততা; ন্যায়; পূৰ্ণতা; &quot;ঔচিত্য&quot;।
* '''সমাপ্তি বা সম্পূৰ্ণতা (Completion):''' অন্ত বা শেষ; চূড়ান্ত অৱস্থা; ন্যায়; &quot;ই সমাপ্ত&quot; (&quot;it's finished&quot;); পৰিপূৰ্ণতা বা পূৰণ; সমাপ্তি আৰু চূড়ান্ত লক্ষ্য (finis and telos); নিয়তি; ভাগ্য।
* '''ন্যায় (Justice):''' নিৰপেক্ষতা বা নায্যতা; শৃংখলাৱদ্ধতা; বৈধতা বা আইনসন্মত অৱস্থা; &quot;ঔচিত্য&quot;।
* '''সৰলতা (Simplicity):''' সততা; অপৰিহাৰ্যতা; বিমূৰ্ত, অপৰিহাৰ্য আৰু জঁকাৰ দৰে মূল গাঁথনি।
* '''সমৃদ্ধি (Richness):''' পাৰ্থক্যকৰণ বা বৈচিত্ৰ্য, জটিলতা; সূক্ষ্মতা বা নিপুণতা।
* '''আয়াসহীনতা বা প্ৰয়াসহীনতা (Effortlessness):''' সহজসাধ্যতা বা স্বাচ্ছন্দ্য; মানসিক চাপ, সংগ্ৰাম বা অসুবিধাৰ অভাৱ; মাধুৰ্য; নিখুঁত, সুন্দৰ কাৰ্যক্ষমতা।
* '''কৌতুকপ্ৰিয়তা বা ধেমেলীয়া স্বভাৱ (Playfulness):''' আমোদ বা ধেমালি; আনন্দ; মনোৰঞ্জন; উল্লাস; হাস্যৰস; উচ্ছ্বাস; আয়াসহীনতা।
* '''আত্মনিৰ্ভৰশীলতা বা স্বাৱলম্বন (Self-sufficiency):''' স্বায়ত্তশাসন বা স্বতন্ত্ৰতা; স্বাধীনতা; নিজৰ-অস্তিত্বৰ-বাবে-আন-কাৰো-প্ৰয়োজন-নোহোৱা-অৱস্থা; আত্ম-নিৰ্ধাৰক; পৰিৱেশ-অতিক্ৰমণ; পৃথক্কৰণ বা বিচ্ছিন্নতা; নিজা নীতিৰে জীৱন নিৰ্বাহ কৰা।

=== প্ৰয়োজনৰ স্তৰবিন্যাস ===
[[চিত্ৰ:Maslow's_Hierarchy_of_Needs.svg|thumb|450x450px|মাছলোৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰবিন্যাসৰ এক ব্যাখ্যা, যাক এটা পিৰামিডৰ ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে, যাৰ একেবাৰে তলত আটাইতকৈ মৌলিক আৰু সাধাৰণ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ থাকে আৰু একেবাৰে শিখৰত অধিক উন্নত আৰু নৈতিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ থাকে।&lt;ref name=&quot;abraham-maslow&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Hierarchy_of_Needs.asp|title=Maslow's Hierarchy of Needs|accessdate=September 18, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907194523/http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Hierarchy_of_Needs.asp|archivedate=September 7, 2011}}&lt;/ref&gt;]]
মেছলোৱে মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহক এক অগ্ৰাধিকাৰভিত্তিক স্তৰবিন্যাস (prepotent hierarchy) হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল— য'ত এজন ব্যক্তিয়ে পৰৱৰ্তী উচ্চতম প্ৰয়োজনটোৰ প্ৰতি মনোযোগ দিয়াৰ আগতে তেওঁৰ কোনো এক জৰুৰী প্ৰয়োজন বেছিভাগেই পূৰণ হ'ব লাগিব। তেওঁৰ কোনো এখন প্ৰকাশিত ৰচনাতেই এই স্তৰবিন্যাসৰ কোনো দৃশ্যমান চিত্ৰণ বা আৰ্হি সন্নিৱিষ্ট কৰা হোৱা নাছিল। মেছলোৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰবিন্যাসক চিত্ৰিত কৰা পিৰামিড আকৃতিৰ নক্সাটো সম্ভৱতঃ মনোবিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ কোনো প্ৰকাশকে ইয়াক সহজে বুজাবৰ বাবে এক দৃষ্টান্তমূলক সঁজুলি হিচাপেহে সৃষ্টি কৰিছিল। বৰ্তমান জনপ্ৰিয় হৈ পৰা এই পিৰামিডটোৱে সঘনাই মেছলোৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ তত্ত্বক বৰ্ণনা কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ সৈতে মানুহৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক দুয়োবিধ প্ৰয়োজনৰ বৰ্ণালীক চিত্ৰিত কৰে, আৰু ই এনে এক ধাৰণা দিব পাৰে যে প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰবিন্যাস হৈছে অগ্ৰগতিৰ এক নিৰ্দিষ্ট আৰু অপৰিৱৰ্তনীয় ক্ৰম। তথাপিও, ১৯৪৩ চনত তেওঁৰ তত্ত্বৰ প্ৰথম প্ৰকাশৰ পৰাই, মেছলোৱে মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহক তুলনামূলকভাৱে পৰিৱৰ্তনশীল (fluid) হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল— য'ত এজন ব্যক্তিৰ মাজত একে সময়তে বহুতো প্ৰয়োজনীয়তা বৰ্তি থাকিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Maslow|first1=A. H.|title=A theory of human motivation|doi=10.1037/h0054346|journal=Psychological Review|volume=50|issue=4|pages=370–396|year=1943}}&lt;/ref&gt;

মানৱ প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰবিন্যাসৰ আৰ্হিটোৱে এইটো সূচায় যে মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ একে সময়ত কেৱল একোটা স্তৰতহে পূৰণ হয়।

মাছলোৰ তত্ত্ব অনুসৰি, যেতিয়া এজন ব্যক্তিয়ে স্তৰবিন্যাসৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ কৰি ইয়াৰ স্তৰসমূহত ক্ৰমান্বয়ে ওপৰলৈ উঠে, তেতিয়া তেওঁ অৱশেষত আত্ম-উপলব্ধি (self-actualization) অৰ্জন কৰিব পাৰে। অৱশ্যে, জীৱনৰ শেষৰ ফালে মাছলো এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে আত্ম-উপলব্ধি আন মানৱীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ কৰাৰ এক স্বয়ংক্ৰিয় পৰিণাম নহয়।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Maslow|first1=A. H.|title=A Theory of Metamotivation: The Biological Rooting of the Value-Life|doi=10.1177/002216786700700201|journal=Journal of Humanistic Psychology|volume=7|issue=2|pages=93–126|year=1967}}&lt;/ref&gt;

মাছলোৰ দ্বাৰা চিনাক্ত কৰা মানৱ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহঃ

* স্তৰবিন্যাসৰ একেবাৰে তলত মানুহৰ &quot;মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তা বা শাৰীৰিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ&quot; থাকে: আহাৰ, পানী, টোপনি, যৌনতা, সমস্থিতি (homeostasis) আৰু ৰেচন (excretion)।
* পৰৱৰ্তী স্তৰটো হৈছে &quot;নিৰাপত্তাৰ প্ৰয়োজনীয়তা: সুৰক্ষা, শৃংখলা আৰু সুস্থিৰতা&quot;। ব্যক্তিৰ শাৰীৰিকভাৱে জীয়াই থকাৰ বাবে এই দুটা পদক্ষেপ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। এবাৰ ব্যক্তিয়ে প্ৰাথমিক পুষ্টি, আশ্ৰয় আৰু নিৰাপত্তা লাভ কৰাৰ পিছত, তেওঁলোকে তাতকৈ অধিক কিবা অৰ্জন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।
* প্ৰয়োজনীয়তাৰ তৃতীয় স্তৰটো হৈছে &quot;প্ৰেম আৰু সম্পৰ্ক&quot; (love and belonging), যিবোৰ হৈছে মানসিক প্ৰয়োজনীয়তা; যেতিয়া ব্যক্তিয়ে নিজকে শাৰীৰিকভাৱে সুৰক্ষিত কৰি লয়, তেতিয়া তেওঁলোকে পৰিয়াল আৰু বন্ধুবৰ্গৰ দৰে আনৰ সৈতে নিজৰ অনুভৱ ভগাই ল'বলৈ সাজু হয়।
* চতুৰ্থ স্তৰটো তেতিয়াহে অৰ্জন কৰা হয় যেতিয়া ব্যক্তিয়ে নিজৰ কৃতিত্বক লৈ সন্তুষ্টি বা স্বাচ্ছন্দ্য অনুভৱ কৰে। এইটো হৈছে &quot;মৰ্যাদা বা সন্মান&quot; (esteem) স্তৰ, পাৰদৰ্শী হোৱাৰ আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা, যাক প্ৰায়ে সামাজিক স্থিতি আৰু সফলতাৰ জৰিয়তে লাভ কৰা হয়।
* তাৰ পিছত আহে &quot;জ্ঞানমূলক&quot; (cognitive) স্তৰ, য'ত ব্যক্তিয়ে নিজকে বৌদ্ধিকভাৱে উদ্দীপিত কৰে আৰু নতুন জ্ঞানৰ অন্বেষণ কৰে।
* ইয়াৰ পিছত আছে &quot;নান্দনিক&quot; (aesthetic) স্তৰ, যিটো হৈছে সম্প্ৰীতি, শৃংখলা আৰু সৌন্দৰ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা।
* পিৰামিডৰ একেবাৰে শিখৰত, &quot;আত্ম-উপলব্ধিৰ প্ৰয়োজনীয়তা&quot; (need for self-actualization) তেতিয়া আহে যেতিয়া ব্যক্তিয়ে সম্প্ৰীতি আৰু সামগ্ৰিক উপলব্ধিৰ স্তৰত উপনীত হয়, কাৰণ তেওঁলোকে নিজৰ পূৰ্ণ সম্ভাৱনা অৰ্জন কৰাত মগ্ন থাকে। এবাৰ এজন ব্যক্তিয়ে আত্ম-উপলব্ধিৰ স্তৰত উপনীত হোৱাৰ পিছত, তেওঁলোকে নিজৰ ওপৰত মনোনিৱেশ কৰে আৰু নিজৰ এক পৰিচয় বা ভাবমূৰ্তি গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰে। তেওঁলোকে ইয়াক আত্মবিশ্বাসৰ দৰে অনুভৱৰ মাজেৰে বা কোনো নিৰ্ধাৰিত লক্ষ্য অৰ্জনৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;Boeree&quot;&gt;{{Cite web|last=Boeree, C.|year=2006|url=http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html/|title=Abraham Maslow|publisher=Webspace.ship.edu|accessdate=October 21, 2012|archivedate=April 30, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160430023433/http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html}}&lt;/ref&gt;

প্ৰথম চাৰিটা স্তৰক অভাৱজনিত প্ৰয়োজনীয়তা বা 'ডি-প্ৰয়োজনীয়তা' (D-needs) বুলি জনা যায়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে যে যদি এই চাৰিটা প্ৰয়োজনৰ কোনো এটাৰ পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে অভাৱ ঘটে, তেন্তে ইয়াক আহৰণ কৰাৰ এক তাগিদা বা প্ৰয়োজন আহি পৰে। এইবোৰ লাভ কৰিলে এক সন্তুষ্টিৰ অনুভূতি পোৱা যায়। কেৱল এই প্ৰয়োজনীয়তাসমূহেই অনুপ্ৰেৰণাদায়ক নহয়।&lt;ref name=&quot;Boeree&quot;&gt;{{Cite web|last=Boeree, C.|year=2006|url=http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html/|title=Abraham Maslow|publisher=Webspace.ship.edu|accessdate=October 21, 2012|archivedate=April 30, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160430023433/http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html}}&lt;/ref&gt;

মেছলোৱে লিখিছিল যে মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ হ'বলৈ হ'লে কিছুমান নিৰ্দিষ্ট চৰ্ত পূৰণ হোৱাটো আৱশ্যক। উদাহৰণস্বৰূপে, বাক স্বাধীনতা, আত্মপ্ৰকাশৰ স্বাধীনতা, আৰু নতুন তথ্য অনুসন্ধান কৰাৰ স্বাধীনতা হৈছে ইয়াৰ কেইটামান পূৰ্বচৰ্ত। এই স্বাধীনতাসমূহৰ ক্ষেত্ৰত অহা যিকোনো প্ৰতিবন্ধকতাই মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ হোৱাত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।

=== আত্ম-উপলব্ধি ===
মেছলোৱে আত্ম-উপলব্ধিক নিজৰ প্ৰতিভা আৰু আগ্ৰহৰ পূৰ্ণ ব্যৱহাৰ কৰা কাৰ্য হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰিছিল— অৰ্থাৎ &quot;এজন ব্যক্তি যি হোৱাৰ সামৰ্থ্য ৰাখে, সেয়া সকলো হৈ উঠাৰ&quot; প্ৰয়োজনীয়তা। নামটোৱে সূচোৱাৰ দৰেই, আত্ম-উপলব্ধি অতিশয় ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক আৰু ই মেছলোৰ এই ধাৰণাক প্ৰতিফলিত কৰে যে স্ব-সত্তা (self) হৈছে &quot;সাৰ্বভৌম আৰু অলংঘনীয়&quot; আৰু প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তিয়েই &quot;নিজৰ ৰুচি, মতামত, মূল্যবোধ আদিৰ&quot; অধিকাৰী। দৰাচলতে, একাংশই আত্ম-উপলব্ধিক &quot;সুস্থ আত্মৰতি&quot; (healthy narcissism) বুলিও অভিহিত কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Aron|first1=Adrianne|year=1977|title=Maslow's Other Child|journal=Journal of Humanistic Psychology|volume=17|issue=2|page=13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Pauchant|first1=Thierry|last2=Dumas|first2=Collette A.|year=1991|title=Abraham Maslow and Heinz Kohut: A Comparison|journal=Journal of Humanistic Psychology|volume=31|issue=2|page=58|doi=10.1177/0022167891312005}}&lt;/ref&gt;

=== আত্ম-উপলব্ধিশীল মানুহৰ গুণাগুণ ===
মেছলোৱে উপলব্ধি কৰিছিল যে তেওঁ অধ্যয়ন কৰা আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা ব্যক্তিসকলৰ ব্যক্তিত্বৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ একে ধৰণৰ আছিল। মেছলোৱে এই ব্যক্তিসকলক আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা লোক হিচাপে গণ্য কৰা তেওঁৰ নিজস্ব দৃষ্টিভংগীৰ (subjective view) ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্বাচন কৰিছিল। তেওঁ অধ্যয়ন কৰা লোকসকলৰ ভিতৰত থমাছ জেফাৰছন, আব্ৰাহাম লিংকন আৰু এলিনোৰ ৰুজভেল্ট আদি অন্যতম আছিল।&lt;ref name=&quot;socialpsych&quot;&gt;{{Cite book|last=Myers|first1=D. G.|title=Social psychology|publisher=McGraw-Hill|place=New York|pages=11–12|edition=11th}}&lt;/ref&gt; নিজৰ দিনপঞ্জীত (১৯৬১–৬৩) মেছলোৱে লিখিছিল: &quot;ইউচাইকিয়া ক্লাব, যিসকল নায়কৰ বাবে মই লিখোঁ, মোৰ বিচাৰকসকল, যিসকলক মই সন্তুষ্ট কৰিব বিচাৰোঁ: জেফাৰছন, স্পিনোজা, চক্ৰেটিছ, এৰিষ্ট'টল, জেমছ, বাৰ্গছন, নৰ্মান থমাছ, আপটন ছিংক্লেয়াৰ (দুয়োজনেই মোৰ যৌৱনৰ নায়ক)।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Lowry|first1=Richard H.|title=The Journals of A.H. Maslow Vol. 1|publisher=Brooks/Cole Publishing Co.|year=1979|place=Monterey, CA|page=232}}&lt;/ref&gt; তেওঁলোক সকলোৱেই &quot;বাস্তৱকেন্দ্ৰিক&quot; (reality centered) আছিল, যিসকলে প্ৰতাৰণামূলক বা ভুৱা আৰু প্ৰকৃত বস্তুৰ মাজৰ পাৰ্থক্য বুজিব পাৰিছিল। তেওঁলোক লগতে &quot;সমস্যাকেন্দ্ৰিক&quot; (problem centered) আছিল, যাৰ অৰ্থ হ'ল তেওঁলোকে জীৱনৰ অসুবিধাসমূহক সমাধানৰ প্ৰয়োজন থকা সমস্যা হিচাপে গণ্য কৰিছিল। এই ব্যক্তিসকলে অকলশৰে থকাৰ ক্ষেত্ৰতো স্বাচ্ছন্দ্যবোধ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত সম্পৰ্কসমূহো সুস্থ আছিল। বৃহৎ সংখ্যক অসাৰ বা অগভীৰ সম্পৰ্ক ৰখাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁলোকৰ কেৱল কেইজনমান ঘনিষ্ঠ বন্ধু আৰু পৰিয়ালৰ লোকহে আছিল।&lt;ref name=&quot;ship&quot;&gt;{{Cite web|url=http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html|title=Abraham Maslow|last=C. George Boeree|accessdate=October 8, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091024142938/http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html|archivedate=October 24, 2009}}&lt;/ref&gt;

আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা লোকসকলে সাধাৰণতে নিজৰ বাহিৰৰ সমস্যাসমূহৰ ওপৰত মনোনিৱেশ কৰে; কি সঁচা আৰু কি মিছা সেই সম্পৰ্কে তেওঁলোকৰ স্পষ্ট ধাৰণা থাকে; তেওঁলোক স্বতঃস্ফূৰ্ত আৰু সৃজনশীল হয়; লগতে তেওঁলোক সামাজিক ৰীতি-নীতিৰ দ্বাৰা অতি কঠোৰভাৱে আৱদ্ধ নাথাকে।

মেছলোৱে লক্ষ্য কৰিছিল যে আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা ব্যক্তিসকলৰ বাস্তৱৰ প্ৰতি অধিক উন্নত অন্তৰ্দৃষ্টি আছিল, তেওঁলোকে নিজকে, আনক আৰু সমগ্ৰ পৃথিৱীখনক গভীৰভাৱে গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু লগতে তেওঁলোকে বহুতো সমস্যাৰো সন্মুখীন হৈছিল আৰু আৱেগপ্ৰৱণ লোক হিচাপে পৰিচিত আছিল। এই আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা ব্যক্তিসকল তেওঁলোকৰ পৰিৱেশ আৰু সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰত অত্যন্ত স্বাধীন আৰু নিভৃতপ্ৰিয় আছিল, বিশেষকৈ &quot;সম্ভাৱনাসমূহ আৰু অভ্যন্তৰীণ সমলসমূহ&quot;ৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ একেবাৰে নিজস্ব ব্যক্তিগত বিকাশৰ দিশত।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Richard L. Schott|year=1992|title=Abraham Maslow, humanistic psychology, and organization leadership: a Jungian perspective|journal=[[Journal of Humanistic Psychology]]|volume=32|pages=106–120|doi=10.1177/0022167892321008}}&lt;/ref&gt;

মেছলোৰ মতে, আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা লোকসকলৰ মাজত নিম্নলিখিত গুণসমূহ দেখা যায়:

** '''সত্য (Truth):''' সততা, বাস্তৱতা, সৌন্দৰ্য, বিশুদ্ধ, পৰিষ্কাৰ আৰু ভেজালহীন পূৰ্ণতা।
** '''কল্যাণ বা সৎগুণ (Goodness):''' সঠিকতা, বাঞ্ছনীয়তা, ন্যায়পৰায়ণতা, পৰোপকাৰ, সততা।
** '''সৌন্দৰ্য (Beauty):''' সঠিকতা, ৰূপ বা আংগিক, প্ৰাণৱন্ততা, সৰলতা, সমৃদ্ধি, সামগ্ৰিকতা, নিখুঁততা, পূৰ্ণতা।
** '''অখণ্ডতা বা সামগ্ৰিকতা (Wholeness):''' একতা, সংহতি, একত্বৰ প্ৰতি প্ৰৱণতা, পাৰস্পৰিক সংযোগ, সৰলতা, সংগঠন, গাঁথনি, শৃংখলা, অবিচ্ছিন্নতা, সমন্বয়।
** '''দ্বৈত-অতিক্ৰমণ (Dichotomy-transcendence):''' গ্ৰহণ, সমাধান, সংহতি, মেৰুকৰণ, বিপৰীতমুখীতা, বিৰোধাভাস।
** '''প্ৰাণৱন্ততা (Aliveness):''' প্ৰক্ৰিয়া, নিৰ্জীৱতাৰ অভাৱ, স্বতঃস্ফূৰ্ততা, স্ব-নিয়ন্ত্ৰণ, পূৰ্ণ-কাৰ্যক্ষমতা।
** '''অনন্যতা (Uniqueness):''' স্বকীয়তা, ব্যক্তিসত্তা, তুলনাহীনতা, অভিনৱত্ব।
** '''নিখুঁততা বা পৰিপূৰ্ণতা (Perfection):''' অতিৰিক্ত একো নথকা অৱস্থা, কোনো অভাৱ নথকা, সকলো বস্তু নিজৰ সঠিক স্থানত থকা, একেবাৰে-সঠিক-অৱস্থা, উপযুক্ততা, ন্যায়।
** '''প্ৰয়োজনীয়তা বা অপৰিহাৰ্যতা (Necessity):''' অনিবাৰ্যতা: ই ঠিক তেনেকুৱাই হ'ব লাগিব, সামান্যতমো পৰিৱৰ্তন নোহোৱা।
** '''সমাপ্তি বা সম্পূৰ্ণতা (Completion):''' অন্ত বা শেষ, ন্যায়, পৰিপূৰ্ণতা।
** '''ন্যায় (Justice):''' নায্যতা, উপযুক্ততা, স্বাৰ্থহীনতা, পক্ষপাতহীনতা।
** '''শৃংখলা (Order):''' বৈধতা, সঠিকতা, নিখুঁতভাৱে সজোৱা।
** '''সৰলতা (Simplicity):''' বিমূৰ্ত, অপৰিহাৰ্য মূল গাঁথনি, স্পষ্টতা।
** '''সমৃদ্ধি (Richness):''' পাৰ্থক্যকৰণ, জটিলতা, সূক্ষ্মতা, সামগ্ৰিকতা।
** '''আয়াসহীনতা বা প্ৰয়াসহীনতা (Effortlessness):''' সহজসাধ্যতা; মানসিক চাপ, সংগ্ৰাম বা অসুবিধাৰ অভাৱ।
** '''কৌতুকপ্ৰিয়তা বা ধেমেলীয়া স্বভাৱ (Playfulness):''' আমোদ বা ধেমালি, আনন্দ, মনোৰঞ্জন।
** '''আত্মনিৰ্ভৰশীলতা বা স্বাৱলম্বন (Self-sufficiency):''' স্বায়ত্তশাসন বা স্বতন্ত্ৰতা, স্বাধীনতা, আত্ম-নিৰ্ধাৰক।&lt;ref name=&quot;Metaneeds&quot;&gt;{{Cite web|url=http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html|title=Metaneeds and metapathologies|accessdate=April 12, 2010|archivedate=April 30, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160430023433/http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html}}&lt;/ref&gt;

মেছলোৱে তেওঁৰ তত্ত্বটো আংশিকভাৱে মানৱীয় সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে তেওঁৰ নিজৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত আৰু আংশিকভাৱে ঐতিহাসিক ব্যক্তিসকলৰ ওপৰত কৰা তেওঁৰ অধ্যয়নৰ ওপৰত আধাৰিত কৰিছিল যিসকলক তেওঁ আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা বুলি বিশ্বাস কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত এলবাৰ্ট আইনষ্টাইন আৰু হেনৰী ডেভিদ থ'ৰো অন্যতম আছিল। ফলস্বৰূপে, মেছলোৱে যুক্তি দিছিল যে অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ যি ধৰণে পূৰণ কৰা হয়, সেয়া প্ৰয়োজনীয়তাসমূহৰ সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই সকলোবোৰে একেলগে মানৱীয় অভিজ্ঞতাক সংজ্ঞায়িত কৰে। যিমান দূৰলৈকে এজন ব্যক্তিয়ে সহযোগিতামূলক সামাজিক পৰিপূৰ্ণতা লাভ কৰে, সিমানেই তেওঁ আন মানুহ আৰু বহল পৃথিৱীখনৰ সৈতে অৰ্থপূৰ্ণ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে। অন্য কথাত ক'বলৈ গ'লে, তেওঁ এক বাহ্যিক বাস্তৱতাৰ সৈতে অৰ্থপূৰ্ণ সংযোগ স্থাপন কৰে— যিটো আত্ম-উপলব্ধিৰ এক অত্যাৱশ্যকীয় উপাদান। ইয়াৰ বিপৰীতে, যিমান দূৰলৈকে গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ স্বাৰ্থপৰ আৰু প্ৰতিযোগিতামূলকভাৱে পূৰণ কৰা হয়, সিমানেই এজন ব্যক্তিয়ে শত্ৰুভাবাপন্ন আৱেগ আৰু সীমিত বাহ্যিক সম্পৰ্ক গঢ়ি তোলে— তেওঁৰ সজাগতা কেৱল আভ্যন্তৰীণ আৰু সীমিত হৈ ৰয়।


== লেখাসমূহ ==

* {{Cite journal|last=Maslow|first1=A. H.|title=A theory of human motivation.|journal=Psychological Review|date=July 1943|volume=50|issue=4|pages=370–396|doi=10.1037/h0054346}}
* ''Motivation and Personality'' (1st edition: 1954, 2nd edition: 1970, 3rd edition 1987)
* ''Religions, Values, and Peak Experiences'', Columbus, Ohio: Ohio State University Press, 1964.
* ''Eupsychian Management'', 1965; republished as ''Maslow on Management'', 1998
* ''The Psychology of Science: A Reconnaissance'', New York: Harper &amp;amp;amp; Row, 1966; Chapel Hill: Maurice Bassett, 2002.
* ''Toward a Psychology of Being'', (1st edition, 1962; 2nd edition, 1968; 3rd edition, 1999)
* ''The Farther Reaches of Human Nature'', 1971
* ''Future Visions: The Unpublished Papers of Abraham Maslow'' by E. L. Hoffman (editor) 1996
* ''Personality and Growth: A Humanistic Psychologist in the Classroom'', Anna Maria, FL: Maurice Bassett, 2019.

== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:Articles with hCards]]
[[শ্ৰেণী:অপৰ্যালোচিত অনুবাদসহ পৃষ্ঠা]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>0lcplnozh911rv1uvcglucyfruw0fiy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611702</id>
      <parentid>611701</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:57:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>+[[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]]; +[[শ্ৰেণী:মনোবিজ্ঞানী]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>611702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54006" sha1="8rfnrxpd8lxue72nrqr68t9b3y6w8e4" xml:space="preserve">
{{Infobox scientist|name=আব্ৰাহাম মাছলো|image=Photo of Abraham Harold Maslow by William Carter (cropped).jpg|birth_name=আব্ৰাহাম হেৰল্ড মাছলো&lt;!-- only use if different from name --&gt;|birth_date={{birth date|1908|04|01}}|birth_place=[[ব্ৰুকলিন, নিউয়ৰ্ক]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ.|death_date={{death date and age|mf=yes|1970|06|08|1908|04|01}}|death_place=[[মেনলো পাৰ্ক, কেলিফ'ৰ্নিয়া]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ,.|spouse={{marriage|Bertha Goodman Maslow|December 31, 1928}}|children=2|field=[[মনোবিজ্ঞান]]|work_institution={{unbulleted list | [[Cornell University]] | [[Brooklyn College]] | [[Brandeis University]] | [[The New School for Social Research]] | [[Columbia University]]}}|doctoral_advisor=[[Harry Harlow]]|known_for=[[Maslow's hierarchy of needs]]}}

'''আব্ৰাহাম হেৰল্ড মাছলো''' (ইংৰাজীঃAbraham Harold {{Respell|MAZ|loh}}; 1 এপ্ৰিল 1908-8 জুন 1970) এগৰাকী আমেৰিকান [[মনোবিজ্ঞানী]] আছিল। তেওঁ প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰ বিভাজন মতবাদ আগবঢ়াইছিল, যিটো আছিল এটা মানসিক স্বাস্থ্যৰ তত্ত্ব, যি মানৱৰ সহজাত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাত অগ্ৰাধিকাৰ দিছিল, যাৰ জৰিয়তে মানুহৰ আত্ম-উপলব্ধি প্ৰাপ্ত হয়।&lt;ref name=&quot;obit&quot;&gt;{{Cite news|title=Dr. Abraham Maslow, Founder Of Humanistic Psychology, Dies|url=https://www.nytimes.com/1970/06/10/archives/dr-abraham-maslow-founder-of-humanistic-psychology-dies.html|quote=Dr. Abraham Maslow, professor of psychology at Brandeis University in Waltham, Mass., and founder of what has come to be known as humanistic psychology, died  of a heart attack. He was 62 years old.|work=[[The New York Times]]|date=June 10, 1970|access-date=September 26, 2010|archivedate=September 3, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160903190052/http://www.nytimes.com/1970/06/10/archives/dr-abraham-maslow-founder-of-humanistic-psychology-dies.html?}}&lt;/ref&gt;

মাছলো কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়, ব্ৰকলিন কলেজ, ব্ৰেণ্ডেইছ বিশ্ববিদ্যালয়, দ্য নিউ স্কুল ফৰ ছ'চিয়েল ৰিচাৰ্চ আৰু কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয় [[মনোবিজ্ঞান]]ৰ অধ্যাপক আছিল। তেওঁ মানুহৰ ইতিবাচক গুণসমূহৰ ওপৰত প্ৰাধান্য দিয়াৰ ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল, এইবোৰক &quot;লক্ষণৰ ভঁৰাল&quot; হিচাপে চিকিৎসা কৰাৰ বিপৰীতে। 2002 চনত প্ৰকাশিত ৰিভিউ অৱ জেনেৰেল চাইকালজি জৰীপে মাছলোক বিংশ শতিকাৰ দশম সৰ্বাধিক উদ্ধৃত মনোবিজ্ঞানী হিচাপে স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Haggbloom|first1=Steven J.|title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century|journal=Review of General Psychology|volume=6|issue=2|year=2002|pages=139–152|doi=10.1037/1089-2680.6.2.139|url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx|last2=Warnick|first2=Renee|last3=Warnick|first3=Jason E.|last4=Jones|first4=Vinessa K.|last5=Yarbrough|first5=Gary L.|last6=Russell|first6=Tenea M.|last7=Borecky|first7=Chris M.|last8=McGahhey|first8=Reagan|last9=Powell|first9=John L. III|display-authors=8|access-date=June 9, 2015|archivedate=October 3, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181003220828/https://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx}}&lt;/ref&gt;

== মাছলোৰ অৱদানসমূহ ==

=== মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞান ===
তেওঁৰ আগৰ বেছিভাগ মনোবিজ্ঞানীয়েই অস্বাভাৱিক আৰু অসুস্থ লোকসকলক লৈহে ব্যস্ত আছিল। তেওঁ মানুহক উচ্চস্তৰৰ প্ৰয়োজনসমূহ আৰু অৱশেষত আত্ম-উপলব্ধিৰ (self-actualization) দিশলৈ অগ্ৰসৰ হোৱাৰ আগতে নিজৰ মৌলিক প্ৰয়োজনসমূহক স্বীকৃতি দিবলৈ আহ্বান জনাইছিল। ইতিবাচক মানসিক স্বাস্থ্য প্ৰকৃততে কিহেৰে গঠিত হয়, সেয়া তেওঁ জানিব বিচাৰিছিল। মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানে (Humanistic psychology) কেইবাটাও ভিন্ন চিকিৎসা পদ্ধতি বা থেৰাপীৰ জন্ম দিছিল, যিবোৰৰ সকলোৱেই এই ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল যে মানুহৰ বিকাশ আৰু নিৰাময়ৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় অন্তৰ্নিহিত সমলসমূহ তেওঁলোকৰ মাজতেই থাকে, আৰু থেৰাপীৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে ব্যক্তিসকলে সেইবোৰ লাভ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত থকা বাধাসমূহ দূৰ কৰাত সহায় কৰা। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত আছিল কাৰ্ল ৰজাৰ্ছে (Carl Rogers) উদ্ভাৱন কৰা 'ক্লায়েণ্ট-কেন্দ্ৰিক থেৰাপী' (client-centered therapy)।

মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানৰ মূল নীতিসমূহ অতি সৰলঃ

* কোনো ব্যক্তিৰ বৰ্তমানৰ কাৰ্যকলাপেই হৈছে তেওঁৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ। ফলস্বৰূপে, মানৱতাবাদীসকলে অতীত বিশ্লেষণ কৰা বা ভৱিষ্যতৰ অনুমান কৰাৰ প্ৰয়াস কৰাৰ পৰিৱৰ্তে বৰ্তমানৰ মুহূৰ্তটোৰ ওপৰতহে অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।
* মানসিকভাৱে সুস্থ হ'বলৈ হ'লে, কাৰ্যসমূহ ইতিবাচক হওক বা নেতিবাচক, ব্যক্তিসকলে নিজৰ কাৰ্যৰ বাবে ব্যক্তিগত দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিব লাগিব।
* প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তি, কেৱল নিজৰ অস্তিত্বৰ বাবেই, অন্তৰ্নিহিতভাৱে মূল্যৱান। যদিও কোনো নিৰ্দিষ্ট কাৰ্য নেতিবাচক হ'ব পাৰে, তথাপিও এই কাৰ্যসমূহে এজন ব্যক্তিৰ প্ৰকৃত মূল্য কেতিয়াও ম্লান বা নিশ্চিহ্ন কৰিব নোৱাৰে।
* জীৱনৰ চূড়ান্ত লক্ষ্য হৈছে ব্যক্তিগত বিকাশ আৰু উপলব্ধি অৰ্জন কৰা। কেৱল নিৰন্তৰ আত্ম-উন্নতি আৰু আত্ম-উপলব্ধিৰ জৰিয়তেহে এজন ব্যক্তি প্ৰকৃত অৰ্থত সুখী হ'ব পাৰে।&lt;ref name=&quot;Humanistic Psychology&quot;&gt;{{Cite web|title=Humanistic Psychology|url=http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Humanistic_Psychology.asp|accessdate=August 21, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120824115841/http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Humanistic_Psychology.asp|archivedate=August 24, 2012}}&lt;/ref&gt;

মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানৰ তত্ত্ব সেইসকল লোকৰ বাবে উপযুক্ত যিসকলে মানৱতাৰ ইতিবাচক দিশটো দেখে আৰু স্বাধীন ইচ্ছাত (free will) বিশ্বাস কৰে। এই তত্ত্বটো ফ্ৰয়েডৰ 'জৈৱিক নিৰ্ধাৰণবাদ'ৰ (biological determinism) তত্ত্বৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। ইয়াৰ আন এটা উল্লেখযোগ্য শক্তি হৈছে যে মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানৰ তত্ত্ব চিন্তাৰ অন্যান্য ধাৰাৰ (schools of thought) লগতো খাপ খায়। মাশ্লোৰ স্তৰবিন্যাস (Maslow's hierarchy) অন্যান্য বিষয়সমূহতো প্ৰযোজ্য, যেনে- বিত্ত, অৰ্থনীতি, আনকি ইতিহাস বা অপৰাধ বিজ্ঞানতো (criminology)। মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানক, যাক 'ইতিবাচক মনোবিজ্ঞান' বুলিও আখ্যা দিয়া হয়, ইয়াৰ প্ৰমাণভিত্তিক বৈধতাৰ (empirical validation) অভাৱ আৰু সেয়েহে নিৰ্দিষ্ট সমস্যাসমূহৰ চিকিৎসাত উপযোগিতাৰ অভাৱৰ বাবে সমালোচনা কৰা হয়। গুৰুতৰ মানসিক বিকাৰ থকা লোকসকলক সহায় কৰাত বা তেওঁলোকৰ ৰোগ নিৰ্ণয় কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো ই ব্যৰ্থ হ'ব পাৰে।&lt;ref name=&quot;Humanistic Psychology&quot;&gt;{{Cite web|title=Humanistic Psychology|url=http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Humanistic_Psychology.asp|accessdate=August 21, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120824115841/http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Humanistic_Psychology.asp|archivedate=August 24, 2012}}&lt;/ref&gt; মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানীসকলে বিশ্বাস কৰে যে প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তিৰেই নিজৰ পূৰ্ণ সম্ভাৱনাক বাস্তৱায়িত কৰাৰ, অৰ্থাৎ &quot;আত্ম-উপলব্ধি&quot;ৰ (self-actualization) এক স্তৰত উপনীত হোৱাৰ এক তীব্ৰ আকাংক্ষা থাকে। ১৯৬০-ৰ দশকত শিখৰত উপনীত হোৱা সেই নতুন আন্দোলনটোৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল মানুহৰ ইতিবাচক সম্ভাৱনাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা। মাশ্লোৱে তেওঁৰ কৰ্মৰাজিক ফ্ৰয়েডৰ কৰ্মৰাজিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিপূৰক হিচাপে উপস্থাপন কৰিছিল:

কিন্তু, মেছলোৱে ফ্ৰয়েডক কঠোৰ সমালোচনা কৰিছিল, যিহেতু মানৱতাবাদী মনোবিজ্ঞানীসকলে আধ্যাত্মিকতাক আমাৰ আচৰণৰ পথপ্ৰদৰ্শক হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া নাছিল&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Morgan|first1=John H.|title=The Personal Meaning of Social Values in the Work of Abraham Maslow|journal=Interpersona|date=June 30, 2012|volume=6|issue=1|pages=75–93|doi=10.5964/ijpr.v6i1.91}}&lt;/ref&gt;

মানুহে পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি কেৱল অন্ধভাৱে প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ নকৰে, বৰঞ্চ তাতকৈ মহান কিবা এটা অৰ্জন কৰিবলৈহে চেষ্টা কৰে— এই কথা প্ৰমাণ কৰিবলৈ মেছলোৱে গুৰুতৰ মানসিক সমস্যা থকা লোকৰ পৰিৱৰ্তে মানসিকভাৱে সুস্থ লোকসকলক অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ 'আত্ম-উপলব্ধি' (self-actualizing) অৰ্জন কৰা লোকসকলৰ ওপৰত অধিক মনোনিৱেশ কৰিছিল। আত্ম-উপলব্ধি কৰা লোকসকলে এক সুসংহত ব্যক্তিত্বৰ লক্ষণ সূচায় আৰু সৰ্বোত্তম মানসিক স্বাস্থ্য তথা কাৰ্যক্ষমতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Daniels|first1=Michael|title=The development of the concept of self-actualization in the writings of abraham Maslow|journal=Current Psychological Reviews|date=January 1982|volume=2|issue=1|pages=61–75|doi=10.1007/bf02684455}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁৰ তত্ত্বৰ বিষয়ে অৱগত হৈছিল যে এজন ব্যক্তিয়ে &quot; শিখৰ অভিজ্ঞতা &quot; উপভোগ কৰে, জীৱনৰ উচ্চ বিন্দু যেতিয়া ব্যক্তিজন নিজৰ আৰু নিজৰ চৌপাশৰ সৈতে সামঞ্জস্যত থাকে। মাছল’ৰ মতে আত্ম-বাস্তৱায়িত মানুহে গোটেই দিনটোত বহুতো শিখৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰিব পাৰে আনহাতে আন কিছুমানৰ সেই অভিজ্ঞতা কমকৈ হয়।  তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে এল.এছ.ডি. (LSD) আৰু চিল'চাইবিনৰ (psilocybin) দৰে ছাইকেডেলিক (psychedelic) ড্ৰাগছে উপযুক্ত পৰিৱেশত সঠিক মানুহৰ মাজত 'শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা' সৃষ্টি কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Religions, Values, and Peak Experiences|last=Maslow|first1=Abraham H.|publisher=Ohio State University Press|year=1964}}&lt;/ref&gt;

=== শীৰ্খ আৰু প্লেট্যু অভিজ্ঞতা ===
প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ গতানুগতিক প্ৰক্ৰিয়াৰ বাহিৰেও মেছলোৱে কিছুমান অসাধাৰণ অভিজ্ঞতাৰ মুহূৰ্তৰ কল্পনা কৰিছিল, যাক &quot;শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা&quot; (peak experiences) বুলি জনা যায়। এইবোৰ হৈছে প্ৰেম, উপলব্ধি, সুখ বা পৰমানন্দৰ এনে কিছুমান গভীৰ মুহূৰ্ত, যি সময়ত এজন ব্যক্তিয়ে নিজকে অধিক পূৰ্ণ, জীৱন্ত, আত্মনিৰ্ভৰশীল আৰু লগতে সমগ্ৰ পৃথিৱীখনৰে এক অবিচ্ছেদ্য অংশ বুলি অনুভৱ কৰে, আৰু সত্য, ন্যায়, সম্প্ৰীতি, সজগুণ আদিৰ বিষয়ে অধিক সচেতন হয়। আত্ম-উপলব্ধি (self-actualizing) অৰ্জন কৰা লোকসকলে এনে শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা লাভ কৰাৰ সম্ভাৱনা অধিক থাকে। আন কথাত ক'বলৈ গ'লে, এই &quot;শীৰ্ষ অভিজ্ঞতাসমূহ&quot; বা প্ৰৱাহৰ অৱস্থা (states of flow) হৈছে মানৱীয় সম্ভাৱনাক উপলব্ধি কৰাৰ এক প্ৰতিফলন আৰু ই ব্যক্তিত্ব বিকাশৰ সৰ্বোচ্চ স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Schacter|first1=Daniel|title=Psychology Second Edition|year=2009|page=487}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী লেখাসমূহত, মেছলো এক অধিক সৰ্বগ্ৰাহী আৰ্হিলৈ অগ্ৰসৰ হৈছিল যিয়ে তীব্ৰ 'শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা'ৰ (peak experiences) লগতে দীৰ্ঘম্যাদী শান্তিপূৰ্ণ সত্তা-উপলব্ধিৰ (serene being-cognition) সময়ছোৱাকো সামৰি লৈছিল, যাক তেওঁ 'প্লেট্যু অভিজ্ঞতা' (plateau experiences) বুলি আখ্যা দিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Krippner|first1=Stanley|year=1972|title=The plateau experience: A. H. Maslow and others|url=https://www.academia.edu/27103672|journal=The Journal of Transpersonal Psychology|volume=4|issue=2|pages=107–120|access-date=October 5, 2018|archivedate=March 9, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220309035111/https://www.academia.edu/27103672}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Gruel-2015-44-63&quot;&gt;{{Cite journal|id={{ProQuest|1712319567}}|last=Gruel|first1=Nicole|year=2015|title=The plateau experience: an exploration of its origins, characteristics, and potential|url=https://www.atpweb.org/jtparchive/trps-47-15-01-44.pdf|journal=The Journal of Transpersonal Psychology|volume=47|issue=1|pages=44–63|access-date=November 13, 2022|archivedate=November 13, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221113123101/https://www.atpweb.org/jtparchive/trps-47-15-01-44.pdf}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt; তেওঁ এই শব্দটো ভাৰতীয় বিজ্ঞানী আৰু যোগ সাধক ইউ এ আছৰানীৰ পৰা ধাৰলৈ লৈছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ চিঠিৰে যোগাযোগ ৰাখিছিল।  মেছলোৱে উল্লেখ কৰিছিল যে 'শীৰ্ষ' (peak) অভিজ্ঞতাৰ পৰা 'প্লেট্যু' (plateau) অভিজ্ঞতালৈ হোৱা এই পৰিৱৰ্তন স্বাভাৱিক বাৰ্ধক্য প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত, য'ত এজন ব্যক্তিৰ জীৱনত প্ৰকৃততে কি গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু কি গুৰুত্বপূৰ্ণ নহয় সেই সম্পৰ্কে জীৱনৰ মূল্যবোধৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে। প্লেট্যু অভিজ্ঞতাৰ ব্যক্তিগত গুৰুত্ব থকাৰ পিছতো, জীৱনৰ অন্তিম সময়ছোৱাত দেখা দিয়া স্বাস্থ্যজনিত সমস্যাৰ বাবে মেছলোৱে এই পৰিঘটনাটোৰ ওপৰত এক বিস্তৃত অধ্যয়ন চলাবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল।&lt;ref name=&quot;Gruel-2015-44-63&quot; /&gt;

=== বি-মানবোৰ ===
'শীৰ্ষ অভিজ্ঞতা'ৰ (peak experiences) বিৱৰণসমূহ অধ্যয়ন কৰোঁতে মেছলোৱে চিন্তাৰ এক বিশেষ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল যাক তেওঁ &quot;সত্তা-উপলব্ধি&quot; (being-cognition বা B-cognition) বুলি অভিহিত কৰিছিল, যিটো মূল্যায়নমূলক &quot;অভাৱ-উপলব্ধি&quot; (deficiency-cognition বা D-cognition)-ৰ বিপৰীতে সামগ্ৰিক আৰু গ্ৰহণশীল প্ৰকৃতিৰ। ইয়াৰ লগতে তেওঁ কিছুমান মূল্যবোধকো চিনাক্ত কৰিছিল যাক তেওঁ &quot;সত্তা-মূল্যবোধ&quot; (Being-values) বুলি আখ্যা দিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Maslow|first1=Abraham|title=The Farther Reaches of Human Nature|year=1993|publisher=Arkana|isbn=978-0-14-019470-8|page=128}}&lt;/ref&gt; তেওঁ B-মানসমূহ এনেদৰে তালিকাভুক্ত কৰিছিল:

* '''সত্য (Truth):''' সততা; বাস্তৱতা; সৰলতা; সমৃদ্ধি; ঔচিত্য (oughtness); সৌন্দৰ্য; বিশুদ্ধ, পৰিষ্কাৰ আৰু ভেজালহীন; পূৰ্ণতা; অপৰিহাৰ্যতা।
* '''কল্যাণ বা সৎগুণ (Goodness):''' সঠিকতা; বাঞ্ছনীয়তা; ঔচিত্য; ন্যায়; পৰোপকাৰ; সততা।
* '''সৌন্দৰ্য (Beauty):''' সঠিকতা; ৰূপ বা আংগিক; প্ৰাণৱন্ততা; সৰলতা; সমৃদ্ধি; সামগ্ৰিকতা; নিখুঁততা; সমাপ্তি বা পূৰ্ণতা; অনন্যতা; সততা।
* '''অখণ্ডতা বা সামগ্ৰিকতা (Wholeness):''' একতা; সংহতি; একত্বৰ প্ৰতি প্ৰৱণতা; পাৰস্পৰিক সংযোগ বা আন্তঃসংযোগ; সৰলতা; সংগঠন; গাঁথনি; দ্বৈত-অতিক্ৰমণ (dichotomy-transcendence); শৃংখলা।
* '''প্ৰাণৱন্ততা (Aliveness):''' প্ৰক্ৰিয়া; নিৰ্জীৱতাৰ অভাৱ (non-deadness); স্বতঃস্ফূৰ্ততা; স্ব-নিয়ন্ত্ৰণ; পূৰ্ণ-কাৰ্যক্ষমতা।
* '''অনন্যতা (Uniqueness):''' স্বকীয়তা; স্বাতন্ত্ৰ্য বা ব্যক্তিসত্তা; তুলনাহীনতা; অভিনৱত্ব বা নতুনত্ব।
* '''নিখুঁততা বা পৰিপূৰ্ণতা (Perfection):''' প্ৰয়োজনীয়তা; একেবাৰে-সঠিক-অৱস্থা (just-right-ness); যেনেকুৱা-হ'ব-লাগে-তেনেকুৱা-অৱস্থা (just-so-ness); অনিবাৰ্যতা; উপযুক্ততা; ন্যায়; পূৰ্ণতা; &quot;ঔচিত্য&quot;।
* '''সমাপ্তি বা সম্পূৰ্ণতা (Completion):''' অন্ত বা শেষ; চূড়ান্ত অৱস্থা; ন্যায়; &quot;ই সমাপ্ত&quot; (&quot;it's finished&quot;); পৰিপূৰ্ণতা বা পূৰণ; সমাপ্তি আৰু চূড়ান্ত লক্ষ্য (finis and telos); নিয়তি; ভাগ্য।
* '''ন্যায় (Justice):''' নিৰপেক্ষতা বা নায্যতা; শৃংখলাৱদ্ধতা; বৈধতা বা আইনসন্মত অৱস্থা; &quot;ঔচিত্য&quot;।
* '''সৰলতা (Simplicity):''' সততা; অপৰিহাৰ্যতা; বিমূৰ্ত, অপৰিহাৰ্য আৰু জঁকাৰ দৰে মূল গাঁথনি।
* '''সমৃদ্ধি (Richness):''' পাৰ্থক্যকৰণ বা বৈচিত্ৰ্য, জটিলতা; সূক্ষ্মতা বা নিপুণতা।
* '''আয়াসহীনতা বা প্ৰয়াসহীনতা (Effortlessness):''' সহজসাধ্যতা বা স্বাচ্ছন্দ্য; মানসিক চাপ, সংগ্ৰাম বা অসুবিধাৰ অভাৱ; মাধুৰ্য; নিখুঁত, সুন্দৰ কাৰ্যক্ষমতা।
* '''কৌতুকপ্ৰিয়তা বা ধেমেলীয়া স্বভাৱ (Playfulness):''' আমোদ বা ধেমালি; আনন্দ; মনোৰঞ্জন; উল্লাস; হাস্যৰস; উচ্ছ্বাস; আয়াসহীনতা।
* '''আত্মনিৰ্ভৰশীলতা বা স্বাৱলম্বন (Self-sufficiency):''' স্বায়ত্তশাসন বা স্বতন্ত্ৰতা; স্বাধীনতা; নিজৰ-অস্তিত্বৰ-বাবে-আন-কাৰো-প্ৰয়োজন-নোহোৱা-অৱস্থা; আত্ম-নিৰ্ধাৰক; পৰিৱেশ-অতিক্ৰমণ; পৃথক্কৰণ বা বিচ্ছিন্নতা; নিজা নীতিৰে জীৱন নিৰ্বাহ কৰা।

=== প্ৰয়োজনৰ স্তৰবিন্যাস ===
[[চিত্ৰ:Maslow's_Hierarchy_of_Needs.svg|thumb|450x450px|মাছলোৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰবিন্যাসৰ এক ব্যাখ্যা, যাক এটা পিৰামিডৰ ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে, যাৰ একেবাৰে তলত আটাইতকৈ মৌলিক আৰু সাধাৰণ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ থাকে আৰু একেবাৰে শিখৰত অধিক উন্নত আৰু নৈতিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ থাকে।&lt;ref name=&quot;abraham-maslow&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Hierarchy_of_Needs.asp|title=Maslow's Hierarchy of Needs|accessdate=September 18, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907194523/http://www.abraham-maslow.com/m_motivation/Hierarchy_of_Needs.asp|archivedate=September 7, 2011}}&lt;/ref&gt;]]
মেছলোৱে মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহক এক অগ্ৰাধিকাৰভিত্তিক স্তৰবিন্যাস (prepotent hierarchy) হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল— য'ত এজন ব্যক্তিয়ে পৰৱৰ্তী উচ্চতম প্ৰয়োজনটোৰ প্ৰতি মনোযোগ দিয়াৰ আগতে তেওঁৰ কোনো এক জৰুৰী প্ৰয়োজন বেছিভাগেই পূৰণ হ'ব লাগিব। তেওঁৰ কোনো এখন প্ৰকাশিত ৰচনাতেই এই স্তৰবিন্যাসৰ কোনো দৃশ্যমান চিত্ৰণ বা আৰ্হি সন্নিৱিষ্ট কৰা হোৱা নাছিল। মেছলোৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰবিন্যাসক চিত্ৰিত কৰা পিৰামিড আকৃতিৰ নক্সাটো সম্ভৱতঃ মনোবিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ কোনো প্ৰকাশকে ইয়াক সহজে বুজাবৰ বাবে এক দৃষ্টান্তমূলক সঁজুলি হিচাপেহে সৃষ্টি কৰিছিল। বৰ্তমান জনপ্ৰিয় হৈ পৰা এই পিৰামিডটোৱে সঘনাই মেছলোৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ তত্ত্বক বৰ্ণনা কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ সৈতে মানুহৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক দুয়োবিধ প্ৰয়োজনৰ বৰ্ণালীক চিত্ৰিত কৰে, আৰু ই এনে এক ধাৰণা দিব পাৰে যে প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰবিন্যাস হৈছে অগ্ৰগতিৰ এক নিৰ্দিষ্ট আৰু অপৰিৱৰ্তনীয় ক্ৰম। তথাপিও, ১৯৪৩ চনত তেওঁৰ তত্ত্বৰ প্ৰথম প্ৰকাশৰ পৰাই, মেছলোৱে মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহক তুলনামূলকভাৱে পৰিৱৰ্তনশীল (fluid) হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল— য'ত এজন ব্যক্তিৰ মাজত একে সময়তে বহুতো প্ৰয়োজনীয়তা বৰ্তি থাকিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Maslow|first1=A. H.|title=A theory of human motivation|doi=10.1037/h0054346|journal=Psychological Review|volume=50|issue=4|pages=370–396|year=1943}}&lt;/ref&gt;

মানৱ প্ৰয়োজনীয়তাৰ স্তৰবিন্যাসৰ আৰ্হিটোৱে এইটো সূচায় যে মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ একে সময়ত কেৱল একোটা স্তৰতহে পূৰণ হয়।

মাছলোৰ তত্ত্ব অনুসৰি, যেতিয়া এজন ব্যক্তিয়ে স্তৰবিন্যাসৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ কৰি ইয়াৰ স্তৰসমূহত ক্ৰমান্বয়ে ওপৰলৈ উঠে, তেতিয়া তেওঁ অৱশেষত আত্ম-উপলব্ধি (self-actualization) অৰ্জন কৰিব পাৰে। অৱশ্যে, জীৱনৰ শেষৰ ফালে মাছলো এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে আত্ম-উপলব্ধি আন মানৱীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ কৰাৰ এক স্বয়ংক্ৰিয় পৰিণাম নহয়।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Maslow|first1=A. H.|title=A Theory of Metamotivation: The Biological Rooting of the Value-Life|doi=10.1177/002216786700700201|journal=Journal of Humanistic Psychology|volume=7|issue=2|pages=93–126|year=1967}}&lt;/ref&gt;

মাছলোৰ দ্বাৰা চিনাক্ত কৰা মানৱ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহঃ

* স্তৰবিন্যাসৰ একেবাৰে তলত মানুহৰ &quot;মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তা বা শাৰীৰিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ&quot; থাকে: আহাৰ, পানী, টোপনি, যৌনতা, সমস্থিতি (homeostasis) আৰু ৰেচন (excretion)।
* পৰৱৰ্তী স্তৰটো হৈছে &quot;নিৰাপত্তাৰ প্ৰয়োজনীয়তা: সুৰক্ষা, শৃংখলা আৰু সুস্থিৰতা&quot;। ব্যক্তিৰ শাৰীৰিকভাৱে জীয়াই থকাৰ বাবে এই দুটা পদক্ষেপ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। এবাৰ ব্যক্তিয়ে প্ৰাথমিক পুষ্টি, আশ্ৰয় আৰু নিৰাপত্তা লাভ কৰাৰ পিছত, তেওঁলোকে তাতকৈ অধিক কিবা অৰ্জন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।
* প্ৰয়োজনীয়তাৰ তৃতীয় স্তৰটো হৈছে &quot;প্ৰেম আৰু সম্পৰ্ক&quot; (love and belonging), যিবোৰ হৈছে মানসিক প্ৰয়োজনীয়তা; যেতিয়া ব্যক্তিয়ে নিজকে শাৰীৰিকভাৱে সুৰক্ষিত কৰি লয়, তেতিয়া তেওঁলোকে পৰিয়াল আৰু বন্ধুবৰ্গৰ দৰে আনৰ সৈতে নিজৰ অনুভৱ ভগাই ল'বলৈ সাজু হয়।
* চতুৰ্থ স্তৰটো তেতিয়াহে অৰ্জন কৰা হয় যেতিয়া ব্যক্তিয়ে নিজৰ কৃতিত্বক লৈ সন্তুষ্টি বা স্বাচ্ছন্দ্য অনুভৱ কৰে। এইটো হৈছে &quot;মৰ্যাদা বা সন্মান&quot; (esteem) স্তৰ, পাৰদৰ্শী হোৱাৰ আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা, যাক প্ৰায়ে সামাজিক স্থিতি আৰু সফলতাৰ জৰিয়তে লাভ কৰা হয়।
* তাৰ পিছত আহে &quot;জ্ঞানমূলক&quot; (cognitive) স্তৰ, য'ত ব্যক্তিয়ে নিজকে বৌদ্ধিকভাৱে উদ্দীপিত কৰে আৰু নতুন জ্ঞানৰ অন্বেষণ কৰে।
* ইয়াৰ পিছত আছে &quot;নান্দনিক&quot; (aesthetic) স্তৰ, যিটো হৈছে সম্প্ৰীতি, শৃংখলা আৰু সৌন্দৰ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা।
* পিৰামিডৰ একেবাৰে শিখৰত, &quot;আত্ম-উপলব্ধিৰ প্ৰয়োজনীয়তা&quot; (need for self-actualization) তেতিয়া আহে যেতিয়া ব্যক্তিয়ে সম্প্ৰীতি আৰু সামগ্ৰিক উপলব্ধিৰ স্তৰত উপনীত হয়, কাৰণ তেওঁলোকে নিজৰ পূৰ্ণ সম্ভাৱনা অৰ্জন কৰাত মগ্ন থাকে। এবাৰ এজন ব্যক্তিয়ে আত্ম-উপলব্ধিৰ স্তৰত উপনীত হোৱাৰ পিছত, তেওঁলোকে নিজৰ ওপৰত মনোনিৱেশ কৰে আৰু নিজৰ এক পৰিচয় বা ভাবমূৰ্তি গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰে। তেওঁলোকে ইয়াক আত্মবিশ্বাসৰ দৰে অনুভৱৰ মাজেৰে বা কোনো নিৰ্ধাৰিত লক্ষ্য অৰ্জনৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;Boeree&quot;&gt;{{Cite web|last=Boeree, C.|year=2006|url=http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html/|title=Abraham Maslow|publisher=Webspace.ship.edu|accessdate=October 21, 2012|archivedate=April 30, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160430023433/http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html}}&lt;/ref&gt;

প্ৰথম চাৰিটা স্তৰক অভাৱজনিত প্ৰয়োজনীয়তা বা 'ডি-প্ৰয়োজনীয়তা' (D-needs) বুলি জনা যায়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে যে যদি এই চাৰিটা প্ৰয়োজনৰ কোনো এটাৰ পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে অভাৱ ঘটে, তেন্তে ইয়াক আহৰণ কৰাৰ এক তাগিদা বা প্ৰয়োজন আহি পৰে। এইবোৰ লাভ কৰিলে এক সন্তুষ্টিৰ অনুভূতি পোৱা যায়। কেৱল এই প্ৰয়োজনীয়তাসমূহেই অনুপ্ৰেৰণাদায়ক নহয়।&lt;ref name=&quot;Boeree&quot;&gt;{{Cite web|last=Boeree, C.|year=2006|url=http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html/|title=Abraham Maslow|publisher=Webspace.ship.edu|accessdate=October 21, 2012|archivedate=April 30, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160430023433/http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html}}&lt;/ref&gt;

মেছলোৱে লিখিছিল যে মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ হ'বলৈ হ'লে কিছুমান নিৰ্দিষ্ট চৰ্ত পূৰণ হোৱাটো আৱশ্যক। উদাহৰণস্বৰূপে, বাক স্বাধীনতা, আত্মপ্ৰকাশৰ স্বাধীনতা, আৰু নতুন তথ্য অনুসন্ধান কৰাৰ স্বাধীনতা হৈছে ইয়াৰ কেইটামান পূৰ্বচৰ্ত। এই স্বাধীনতাসমূহৰ ক্ষেত্ৰত অহা যিকোনো প্ৰতিবন্ধকতাই মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ হোৱাত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।

=== আত্ম-উপলব্ধি ===
মেছলোৱে আত্ম-উপলব্ধিক নিজৰ প্ৰতিভা আৰু আগ্ৰহৰ পূৰ্ণ ব্যৱহাৰ কৰা কাৰ্য হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰিছিল— অৰ্থাৎ &quot;এজন ব্যক্তি যি হোৱাৰ সামৰ্থ্য ৰাখে, সেয়া সকলো হৈ উঠাৰ&quot; প্ৰয়োজনীয়তা। নামটোৱে সূচোৱাৰ দৰেই, আত্ম-উপলব্ধি অতিশয় ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক আৰু ই মেছলোৰ এই ধাৰণাক প্ৰতিফলিত কৰে যে স্ব-সত্তা (self) হৈছে &quot;সাৰ্বভৌম আৰু অলংঘনীয়&quot; আৰু প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তিয়েই &quot;নিজৰ ৰুচি, মতামত, মূল্যবোধ আদিৰ&quot; অধিকাৰী। দৰাচলতে, একাংশই আত্ম-উপলব্ধিক &quot;সুস্থ আত্মৰতি&quot; (healthy narcissism) বুলিও অভিহিত কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Aron|first1=Adrianne|year=1977|title=Maslow's Other Child|journal=Journal of Humanistic Psychology|volume=17|issue=2|page=13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Pauchant|first1=Thierry|last2=Dumas|first2=Collette A.|year=1991|title=Abraham Maslow and Heinz Kohut: A Comparison|journal=Journal of Humanistic Psychology|volume=31|issue=2|page=58|doi=10.1177/0022167891312005}}&lt;/ref&gt;

=== আত্ম-উপলব্ধিশীল মানুহৰ গুণাগুণ ===
মেছলোৱে উপলব্ধি কৰিছিল যে তেওঁ অধ্যয়ন কৰা আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা ব্যক্তিসকলৰ ব্যক্তিত্বৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ একে ধৰণৰ আছিল। মেছলোৱে এই ব্যক্তিসকলক আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা লোক হিচাপে গণ্য কৰা তেওঁৰ নিজস্ব দৃষ্টিভংগীৰ (subjective view) ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্বাচন কৰিছিল। তেওঁ অধ্যয়ন কৰা লোকসকলৰ ভিতৰত থমাছ জেফাৰছন, আব্ৰাহাম লিংকন আৰু এলিনোৰ ৰুজভেল্ট আদি অন্যতম আছিল।&lt;ref name=&quot;socialpsych&quot;&gt;{{Cite book|last=Myers|first1=D. G.|title=Social psychology|publisher=McGraw-Hill|place=New York|pages=11–12|edition=11th}}&lt;/ref&gt; নিজৰ দিনপঞ্জীত (১৯৬১–৬৩) মেছলোৱে লিখিছিল: &quot;ইউচাইকিয়া ক্লাব, যিসকল নায়কৰ বাবে মই লিখোঁ, মোৰ বিচাৰকসকল, যিসকলক মই সন্তুষ্ট কৰিব বিচাৰোঁ: জেফাৰছন, স্পিনোজা, চক্ৰেটিছ, এৰিষ্ট'টল, জেমছ, বাৰ্গছন, নৰ্মান থমাছ, আপটন ছিংক্লেয়াৰ (দুয়োজনেই মোৰ যৌৱনৰ নায়ক)।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Lowry|first1=Richard H.|title=The Journals of A.H. Maslow Vol. 1|publisher=Brooks/Cole Publishing Co.|year=1979|place=Monterey, CA|page=232}}&lt;/ref&gt; তেওঁলোক সকলোৱেই &quot;বাস্তৱকেন্দ্ৰিক&quot; (reality centered) আছিল, যিসকলে প্ৰতাৰণামূলক বা ভুৱা আৰু প্ৰকৃত বস্তুৰ মাজৰ পাৰ্থক্য বুজিব পাৰিছিল। তেওঁলোক লগতে &quot;সমস্যাকেন্দ্ৰিক&quot; (problem centered) আছিল, যাৰ অৰ্থ হ'ল তেওঁলোকে জীৱনৰ অসুবিধাসমূহক সমাধানৰ প্ৰয়োজন থকা সমস্যা হিচাপে গণ্য কৰিছিল। এই ব্যক্তিসকলে অকলশৰে থকাৰ ক্ষেত্ৰতো স্বাচ্ছন্দ্যবোধ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত সম্পৰ্কসমূহো সুস্থ আছিল। বৃহৎ সংখ্যক অসাৰ বা অগভীৰ সম্পৰ্ক ৰখাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁলোকৰ কেৱল কেইজনমান ঘনিষ্ঠ বন্ধু আৰু পৰিয়ালৰ লোকহে আছিল।&lt;ref name=&quot;ship&quot;&gt;{{Cite web|url=http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html|title=Abraham Maslow|last=C. George Boeree|accessdate=October 8, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091024142938/http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html|archivedate=October 24, 2009}}&lt;/ref&gt;

আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা লোকসকলে সাধাৰণতে নিজৰ বাহিৰৰ সমস্যাসমূহৰ ওপৰত মনোনিৱেশ কৰে; কি সঁচা আৰু কি মিছা সেই সম্পৰ্কে তেওঁলোকৰ স্পষ্ট ধাৰণা থাকে; তেওঁলোক স্বতঃস্ফূৰ্ত আৰু সৃজনশীল হয়; লগতে তেওঁলোক সামাজিক ৰীতি-নীতিৰ দ্বাৰা অতি কঠোৰভাৱে আৱদ্ধ নাথাকে।

মেছলোৱে লক্ষ্য কৰিছিল যে আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা ব্যক্তিসকলৰ বাস্তৱৰ প্ৰতি অধিক উন্নত অন্তৰ্দৃষ্টি আছিল, তেওঁলোকে নিজকে, আনক আৰু সমগ্ৰ পৃথিৱীখনক গভীৰভাৱে গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু লগতে তেওঁলোকে বহুতো সমস্যাৰো সন্মুখীন হৈছিল আৰু আৱেগপ্ৰৱণ লোক হিচাপে পৰিচিত আছিল। এই আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা ব্যক্তিসকল তেওঁলোকৰ পৰিৱেশ আৰু সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰত অত্যন্ত স্বাধীন আৰু নিভৃতপ্ৰিয় আছিল, বিশেষকৈ &quot;সম্ভাৱনাসমূহ আৰু অভ্যন্তৰীণ সমলসমূহ&quot;ৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ একেবাৰে নিজস্ব ব্যক্তিগত বিকাশৰ দিশত।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Richard L. Schott|year=1992|title=Abraham Maslow, humanistic psychology, and organization leadership: a Jungian perspective|journal=[[Journal of Humanistic Psychology]]|volume=32|pages=106–120|doi=10.1177/0022167892321008}}&lt;/ref&gt;

মেছলোৰ মতে, আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা লোকসকলৰ মাজত নিম্নলিখিত গুণসমূহ দেখা যায়:

** '''সত্য (Truth):''' সততা, বাস্তৱতা, সৌন্দৰ্য, বিশুদ্ধ, পৰিষ্কাৰ আৰু ভেজালহীন পূৰ্ণতা।
** '''কল্যাণ বা সৎগুণ (Goodness):''' সঠিকতা, বাঞ্ছনীয়তা, ন্যায়পৰায়ণতা, পৰোপকাৰ, সততা।
** '''সৌন্দৰ্য (Beauty):''' সঠিকতা, ৰূপ বা আংগিক, প্ৰাণৱন্ততা, সৰলতা, সমৃদ্ধি, সামগ্ৰিকতা, নিখুঁততা, পূৰ্ণতা।
** '''অখণ্ডতা বা সামগ্ৰিকতা (Wholeness):''' একতা, সংহতি, একত্বৰ প্ৰতি প্ৰৱণতা, পাৰস্পৰিক সংযোগ, সৰলতা, সংগঠন, গাঁথনি, শৃংখলা, অবিচ্ছিন্নতা, সমন্বয়।
** '''দ্বৈত-অতিক্ৰমণ (Dichotomy-transcendence):''' গ্ৰহণ, সমাধান, সংহতি, মেৰুকৰণ, বিপৰীতমুখীতা, বিৰোধাভাস।
** '''প্ৰাণৱন্ততা (Aliveness):''' প্ৰক্ৰিয়া, নিৰ্জীৱতাৰ অভাৱ, স্বতঃস্ফূৰ্ততা, স্ব-নিয়ন্ত্ৰণ, পূৰ্ণ-কাৰ্যক্ষমতা।
** '''অনন্যতা (Uniqueness):''' স্বকীয়তা, ব্যক্তিসত্তা, তুলনাহীনতা, অভিনৱত্ব।
** '''নিখুঁততা বা পৰিপূৰ্ণতা (Perfection):''' অতিৰিক্ত একো নথকা অৱস্থা, কোনো অভাৱ নথকা, সকলো বস্তু নিজৰ সঠিক স্থানত থকা, একেবাৰে-সঠিক-অৱস্থা, উপযুক্ততা, ন্যায়।
** '''প্ৰয়োজনীয়তা বা অপৰিহাৰ্যতা (Necessity):''' অনিবাৰ্যতা: ই ঠিক তেনেকুৱাই হ'ব লাগিব, সামান্যতমো পৰিৱৰ্তন নোহোৱা।
** '''সমাপ্তি বা সম্পূৰ্ণতা (Completion):''' অন্ত বা শেষ, ন্যায়, পৰিপূৰ্ণতা।
** '''ন্যায় (Justice):''' নায্যতা, উপযুক্ততা, স্বাৰ্থহীনতা, পক্ষপাতহীনতা।
** '''শৃংখলা (Order):''' বৈধতা, সঠিকতা, নিখুঁতভাৱে সজোৱা।
** '''সৰলতা (Simplicity):''' বিমূৰ্ত, অপৰিহাৰ্য মূল গাঁথনি, স্পষ্টতা।
** '''সমৃদ্ধি (Richness):''' পাৰ্থক্যকৰণ, জটিলতা, সূক্ষ্মতা, সামগ্ৰিকতা।
** '''আয়াসহীনতা বা প্ৰয়াসহীনতা (Effortlessness):''' সহজসাধ্যতা; মানসিক চাপ, সংগ্ৰাম বা অসুবিধাৰ অভাৱ।
** '''কৌতুকপ্ৰিয়তা বা ধেমেলীয়া স্বভাৱ (Playfulness):''' আমোদ বা ধেমালি, আনন্দ, মনোৰঞ্জন।
** '''আত্মনিৰ্ভৰশীলতা বা স্বাৱলম্বন (Self-sufficiency):''' স্বায়ত্তশাসন বা স্বতন্ত্ৰতা, স্বাধীনতা, আত্ম-নিৰ্ধাৰক।&lt;ref name=&quot;Metaneeds&quot;&gt;{{Cite web|url=http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html|title=Metaneeds and metapathologies|accessdate=April 12, 2010|archivedate=April 30, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160430023433/http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html}}&lt;/ref&gt;

মেছলোৱে তেওঁৰ তত্ত্বটো আংশিকভাৱে মানৱীয় সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে তেওঁৰ নিজৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত আৰু আংশিকভাৱে ঐতিহাসিক ব্যক্তিসকলৰ ওপৰত কৰা তেওঁৰ অধ্যয়নৰ ওপৰত আধাৰিত কৰিছিল যিসকলক তেওঁ আত্ম-উপলব্ধি অৰ্জন কৰা বুলি বিশ্বাস কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত এলবাৰ্ট আইনষ্টাইন আৰু হেনৰী ডেভিদ থ'ৰো অন্যতম আছিল। ফলস্বৰূপে, মেছলোৱে যুক্তি দিছিল যে অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ যি ধৰণে পূৰণ কৰা হয়, সেয়া প্ৰয়োজনীয়তাসমূহৰ সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই সকলোবোৰে একেলগে মানৱীয় অভিজ্ঞতাক সংজ্ঞায়িত কৰে। যিমান দূৰলৈকে এজন ব্যক্তিয়ে সহযোগিতামূলক সামাজিক পৰিপূৰ্ণতা লাভ কৰে, সিমানেই তেওঁ আন মানুহ আৰু বহল পৃথিৱীখনৰ সৈতে অৰ্থপূৰ্ণ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে। অন্য কথাত ক'বলৈ গ'লে, তেওঁ এক বাহ্যিক বাস্তৱতাৰ সৈতে অৰ্থপূৰ্ণ সংযোগ স্থাপন কৰে— যিটো আত্ম-উপলব্ধিৰ এক অত্যাৱশ্যকীয় উপাদান। ইয়াৰ বিপৰীতে, যিমান দূৰলৈকে গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ স্বাৰ্থপৰ আৰু প্ৰতিযোগিতামূলকভাৱে পূৰণ কৰা হয়, সিমানেই এজন ব্যক্তিয়ে শত্ৰুভাবাপন্ন আৱেগ আৰু সীমিত বাহ্যিক সম্পৰ্ক গঢ়ি তোলে— তেওঁৰ সজাগতা কেৱল আভ্যন্তৰীণ আৰু সীমিত হৈ ৰয়।


== লেখাসমূহ ==

* {{Cite journal|last=Maslow|first1=A. H.|title=A theory of human motivation.|journal=Psychological Review|date=July 1943|volume=50|issue=4|pages=370–396|doi=10.1037/h0054346}}
* ''Motivation and Personality'' (1st edition: 1954, 2nd edition: 1970, 3rd edition 1987)
* ''Religions, Values, and Peak Experiences'', Columbus, Ohio: Ohio State University Press, 1964.
* ''Eupsychian Management'', 1965; republished as ''Maslow on Management'', 1998
* ''The Psychology of Science: A Reconnaissance'', New York: Harper &amp;amp;amp; Row, 1966; Chapel Hill: Maurice Bassett, 2002.
* ''Toward a Psychology of Being'', (1st edition, 1962; 2nd edition, 1968; 3rd edition, 1999)
* ''The Farther Reaches of Human Nature'', 1971
* ''Future Visions: The Unpublished Papers of Abraham Maslow'' by E. L. Hoffman (editor) 1996
* ''Personality and Growth: A Humanistic Psychologist in the Classroom'', Anna Maria, FL: Maurice Bassett, 2019.

== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:Articles with hCards]]
[[শ্ৰেণী:অপৰ্যালোচিত অনুবাদসহ পৃষ্ঠা]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মনোবিজ্ঞানী]]</text>
      <sha1>8rfnrxpd8lxue72nrqr68t9b3y6w8e4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>১৯৪৬ চনৰ ভাৰতীয় নৌসেনা বিদ্ৰোহ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137389</id>
    <revision>
      <id>611697</id>
      <timestamp>2026-06-10T11:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ৰঞ্জন ভূঞা</username>
        <id>9637</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1344912166|Royal Indian Navy mutiny]]&quot; পৃষ্ঠাৰ অনুবাদেৰে সৃষ্টি কৰা হৈছে</comment>
      <origin>611697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13590" sha1="9p32pspv3j7pkijnipcmarny85vufas" xml:space="preserve">
{{Infobox military conflict|conflict=Royal Indian Navy rebellion|place=[[British Raj]], [[Colony of Aden|Aden]], [[Bahrain]] and [[British Hong Kong|Hong Kong]]|image_size=350px|caption=[[HMIS Hindustan|HMIS ''Hindustan'']] near the shore.|date=18–25 February 1946|result=[[List of bloodless wars|Bloodless Conflict]]
*Mutineers surrender to British authorities
*Failed Indian attempt to achieve independence peacefully|combatant1={{flagicon image|Red flag.svg}} [[Royal Indian Navy]] mutineers&lt;br&gt;{{flagicon image|CPI-M-flag.svg}} [[Communist Party of India]]&lt;br&gt;{{flagicon image|Red flag.svg}} [[Royal Indian Air Force]] mutineers&lt;br&gt;{{flagicon image|Red flag.svg}} [[Indian Imperial Police|Police]] mutineers&lt;br&gt;Civilian agitators&lt;br&gt;'''Supported by:'''&lt;br&gt;{{flagicon image|1931_Flag_of_India.svg}} [[Congress Socialist Party]]&lt;br&gt;[[File:Indian Army-Service Corps.png|20px]] [[Royal Indian Army Service Corps]] interlopers|combatant2={{Tree list}}
*{{flagicon image|Flag_of_the_United_Kingdom.svg}} [[British Empire]]
** [[File:Flag of the British Army.svg|20px]] [[British Army]]
** [[British Indian Army]]
** [[Royal Navy]]
** [[Royal Air Force]]{{Tree list/end}}&lt;hr /&gt;{{flagicon image|1931_Flag_of_India.svg}} [[Indian National Congress]]&lt;br&gt;{{flagicon image|Flag_of_Muslim_League.svg}} [[All-India Muslim League]]|strength1=|strength2=|commander1=''No centralised command''|commander2={{flagicon image|Flag_of_the_United_Kingdom.svg}} [[King George VI]]&lt;br&gt;{{flagicon image|Flag_of_the_United_Kingdom.svg}} [[Clement Attlee]]&lt;br&gt;{{flagicon image|British_Raj_Red_Ensign.svg}} [[Archibald Wavell]]&lt;br&gt;{{flagicon image|Flag_of_Imperial_India.svg}} [[Claude Auchinleck]]&lt;br&gt;{{flagicon image|Flag_of_Imperial_India.svg}} [[Rob Lockhart]]&lt;br&gt;{{flagicon image|Naval_Ensign_of_the_United_Kingdom.svg}} [[John Henry Godfrey]]&lt;br&gt;{{flagicon image|Naval_Ensign_of_the_United_Kingdom.svg}} [[Arthur Rullion Rattray]]&lt;hr /&gt;{{flagicon image|1931_Flag_of_India.svg}} [[Vallabhbhai Patel]]&lt;br /&gt;{{flagicon image|Flag_of_Muslim_League.svg}} [[Muhammad Ali Jinnah]]|image=}}

১৯৪৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ভাৰতত ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতীয় নৌসেনাৰ নাৱিক, সৈন্য, আৰক্ষী কৰ্মী আৰু সাধাৰণ নাগৰিকৰ এক ব্যৰ্থ বিদ্ৰোহ আছিল ৰয়েল ইণ্ডিয়ান নেভীৰ বিদ্ৰোহ। বোম্বাইৰ (বৰ্তমানৰ মুম্বাই) প্ৰাৰম্ভিক সূত্ৰপাতৰ পৰা এই বিদ্ৰোহ বিয়পি পৰিছিল আৰু কৰাচীৰ পৰা কলিকতালৈকে (বৰ্তমানৰ কলকাতা) সমগ্ৰ ব্ৰিটিছ ভাৰততে সমৰ্থন লাভ কৰিছিল, আৰু অৱশেষত ৫৬ খন জাহাজ আৰু উপকূলীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ ১০,০০০ ৰো অধিক নাৱিক ইয়াৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰিছিল। এই বিদ্ৰোহ এক বিপ্লৱলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱাত ব্যৰ্থ হৈছিল কাৰণ ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ অধিক শক্তিশালী বাহিনী গোটোৱাৰ পিছত নাৱিকসকলক আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Bell&quot;&gt;{{Cite book|last=Bell|first1=C.M.|last2=Elleman|first2=B.A.|title=Naval Mutinies of the Twentieth Century: An International Perspective|publisher=Frank Cass|series=Cass series|year=2003|isbn=978-0-7146-5460-7|url=https://books.google.com/books?id=dtU3JW7WVWwC&amp;pg=PA6|page=6}}&lt;/ref&gt; {{Sfn|Mohanan|2019}}

বিদ্ৰোহী আৰ. আই. এন. (RIN) নাৱিকসকলে ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰাৰ লগে লগে বিদ্ৰোহৰ সমাপ্তি ঘটে। স্বাধীনতাৰ প্ৰাকক্ষণত এই ধৰণৰ অস্থিৰতাৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামৰিক বিপদ উপলব্ধি কৰি, ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ আৰু মুছলিম লীগে ভাৰতীয় নাৱিকসকলক আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ সৈমান কৰাইছিল আৰু এই বিদ্ৰোহক গৰিহণা দিছিল। কংগ্ৰেছৰ নেতাসকলৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যে যদিহে অনাকাংক্ষিত পৰিণতিৰ সৈতে এক সশস্ত্ৰ বিদ্ৰোহ সফল হয়, তেন্তে স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ শান্তিপূৰ্ণ সমাপ্তি আৰু নিৰ্বিঘ্নে ক্ষমতা হস্তান্তৰৰ তেওঁলোকৰ যি ধাৰণা আছিল, সেয়া ব্যৰ্থ হৈ পৰিব। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/books/books-reviews/1946-last-war-of-independence-royal-indian-navy-mutiny-review-the-1946-naval-uprising/article65375043.ece|title=1946 Last War of Independence Royal Indian Navy Mutiny review: The 1946 naval uprising|newspaper=The Hindu|date=7 May 2022|last1=Narasiah|first1=K. R. A.|archivedate=16 November 2022|access-date=16 November 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221116131224/https://www.thehindu.com/books/books-reviews/1946-last-war-of-independence-royal-indian-navy-mutiny-review-the-1946-naval-uprising/article65375043.ece}}&lt;/ref&gt; ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি আছিল একমাত্ৰ সৰ্বভাৰতীয় ৰাজনৈতিক সংগঠন যিয়ে এই বিদ্ৰোহক সমৰ্থন জনাইছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই নৌ বিদ্ৰোহক &quot;ব্ৰিটিছ ৰাজমুকুটৰ বিৰুদ্ধে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ পৰা দূৰ-প্ৰাচ্যলৈকে বিয়পি পৰা এক বৃহৎ কমিউনিষ্ট ষড়যন্ত্ৰ&quot; বুলি আখ্যা দিছিল।

১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত সাধাৰণ সা-সুবিধাসমূহৰ প্ৰতিবাদত ৰাজকীয় ভাৰতীয় নৌসেনাৰ (Royal Indian Navy) নাৱিকসকলৰ এক ধৰ্মঘট হিচাপে আৰ. আই. এন. (RIN) বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হৈছিল। বিদ্ৰোহৰ তৎকালীন মূল বিষয়সমূহ আছিল জীৱন ধাৰণৰ পৰিৱেশ আৰু খাদ্য। ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সন্ধিয়া পৰলৈ এখন নৌসেনা কেন্দ্ৰীয় ধৰ্মঘট কমিটী (Naval Central Strike committee) নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। এই ধৰ্মঘটে ভাৰতীয় জনসাধাৰণৰ মাজত কিছু পৰিমাণে সমৰ্থন লাভ কৰিছিল, যদিও তেওঁলোকৰ ৰাজনৈতিক নেতৃত্বই ইয়াক সমৰ্থন কৰা নাছিল, কাৰণ তেওঁলোকে স্বাধীনতাৰ প্ৰাকক্ষণত এনে সামৰিক বিদ্ৰোহৰ বিপদবোৰ দেখা পাইছিল। বিদ্ৰোহীসকলৰ কাৰ্যকলাপক বিভিন্ন প্ৰতিবাদী প্ৰদৰ্শনৰ জৰিয়তে সমৰ্থন কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত বোম্বাইত অনুষ্ঠিত একদিনীয়া সাধাৰণ ধৰ্মঘটো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই ধৰ্মঘট অন্যান্য চহৰসমূহলৈকো বিয়পি পৰিছিল আৰু ইয়াত ৰাজকীয় ভাৰতীয় বায়ু সেনা (Royal Indian Air Force) আৰু স্থানীয় আৰক্ষী বাহিনীৰ একাংশয়ো যোগদান কৰিছিল।

ভাৰতীয় নৌসেনাৰ কৰ্মীসকলে নিজকে &quot;ইণ্ডিয়ান নেচনেল নেভী&quot; (ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় নৌসেনা) বুলি মাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলক বাওঁহাতেৰে চেল্যুট জনাবলৈ লৈছিল। কিছুমান ঠাইত, ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ নন-কমিছণ্ড অফিচাৰসকলে (NCO) ব্ৰিটিছ ঊৰ্ধ্বতন কৰ্তৃপক্ষৰ নিৰ্দেশ আওকাণ আৰু অমান্য কৰিছিল। মাদ্ৰাজ (বৰ্তমানৰ চেন্নাই) আৰু পুনাত (বৰ্তমানৰ পুনে), ব্ৰিটিছ সেনাছাউনিসমূহে ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ জোৱানসকলৰ মাজত হোৱা কিছু অস্থিৰতাৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হৈছিল। কৰাচীৰ পৰা কলিকতালৈকে ব্যাপক সংঘৰ্ষ বা দাঙ্গা সংঘটিত হৈছিল। লক্ষণীয়ভাৱে, বিদ্ৰোহী জাহাজসমূহত কংগ্ৰেছ, মুছলিম লীগ আৰু ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ (CPI) ৰঙা পতাকা - এই তিনিখন পতাকা একেলগে বান্ধি উত্তোলন কৰা হৈছিল, যিয়ে বিদ্ৰোহীসকলৰ মাজৰ একতা প্ৰতিপন্ন কৰিছিল আৰু সাম্প্ৰদায়িক বিষয়সমূহক গুৰুত্বহীন কৰি তুলিছিল।

নৌসেনা কেন্দ্ৰীয় ধৰ্মঘট কমিটীৰ (NCSC) সভাপতি এম. এছ. খান আৰু কংগ্ৰেছৰ বল্লভ ভাই পেটেলৰ মাজত হোৱা এখন বৈঠকৰ পিছত, কাকো নিৰ্যাতিত কৰা নহ'ব বুলি দিয়া এক আশ্বাসৰ ভিত্তিত এই বিদ্ৰোহ প্ৰত্যাহাৰ কৰা হৈছিল। {{Sfn|Spector|1981|p=274}} পৰৱৰ্তী মাহবোৰত নৌসেনাৰ নাৱিকসকলৰ একাংশ দলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল আৰু অত্যন্ত কষ্টকৰ পৰিৱেশ থকা শিবিৰসমূহত বন্দী কৰি ৰখা হৈছিল, আৰু লগতে আত্মসমৰ্পণৰ সেই চৰ্তটোও আছিল, যিয়ে তেওঁলোকক নিৰ্যাতনৰ পৰা সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিছিল। এই সংকটটো সমাধান কৰিবলৈ বোম্বাইলৈ প্ৰেৰণ কৰা পেটেলে ধৰ্মঘটকাৰীসকলক তেওঁলোকৰ কাৰ্যসূচী সামৰিবলৈ আহ্বান জনাই এক বিবৃতি জাৰি কৰিছিল, যাক পিছলৈ মুছলিম লীগৰ হৈ মহম্মদ আলী জিন্নাই কলিকতাত জাৰি কৰা আন এক বিবৃতিৰ জৰিয়তেও সমৰ্থন জনোৱা হৈছিল। এই প্ৰবল চাপৰ ফলত ধৰ্মঘটকাৰীসকলে সেও মানিছিল। তাৰ পিছতেই গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল, আৰু তাৰ পিছত কোৰ্ট মাৰ্শ্বাল কৰা হৈছিল আৰু ৰাজকীয় ভাৰতীয় নৌসেনাৰ পৰা ৪৭৬ জন নাৱিকক বৰ্খাস্ত কৰা হৈছিল। স্বাধীনতাৰ পিছত এই বৰ্খাস্ত হোৱা লোকসকলৰ কাকোৱেই ভাৰতীয় বা পাকিস্তানী নৌসেনাত পুনৰ নিযুক্তি দিয়া হোৱা নাছিল।

 
== টোকা আৰু উল্লেখ ==

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]</text>
      <sha1>9p32pspv3j7pkijnipcmarny85vufas</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>