অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 3115 613301 407103 2026-06-20T12:59:09Z Omarius257 49929 /* */ সৌৰজগতৰ চিত্ৰত লেবেল যোগ কৰা হ’ল 613301 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{Cleanup-translation}} {{Infobox planetary system | title = সৌৰজগত | image = Solar System True Color AS.png | caption = সৌৰজগতৰ [[গ্ৰহ]] আৰু [[বাওনা গ্ৰহ]]; আকাৰ স্কেলত আছে, কিন্তু সূৰ্যৰ পৰা দূৰত্ব স্কেলত নাই। | age = 4.568 billion years | location = [[Local Interstellar Cloud]], [[Local Bubble]], [[Orion–Cygnus Arm]], [[Milky Way]] | system_mass = 1.0014 [[solar mass]]es | neareststar = [[Proxima Centauri]] (4.22 ly), [[Alpha Centauri]] system (4.37 ly) | nearestplanetary = Alpha Centauri system (4.37 ly) | semimajoraxis = 4.503 billion km (30.10 [[Astronomical unit|AU]]) | Kuiper_cliff = 50 [[Astronomical unit|AU]] | stars = 1 {{ubl|[[Sun]]}} | planets = 8 {{ubl|[[Mercury (planet)|Mercury]]|[[Venus (planet)|Venus]]|[[Earth (planet)|Earth]]|[[Mars (planet)|Mars]]|[[Jupiter (planet)|Jupiter]]|[[Saturn (planet)|Saturn]]|[[Uranus (planet)|Uranus]]|[[Neptune (planet)|Neptune]]}} | dwarfplanets = 5 (dozens more awaiting confirmation, possibly hundreds) | satellites = 403 (176 of planets<ref name=JPLbodies>{{cite web |title=How Many Solar System Bodies |publisher=NASA/JPL Solar System Dynamics |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?body_count |accessdate=2012-10-03}}</ref> and 227 of minor planets<ref name=MPMJohnston>{{cite web | date=2012-08-13 | title=Asteroids with Satellites | publisher=Johnston's Archive | author=Wm. Robert Johnston | url=http://www.johnstonsarchive.net/astro/asteroidmoons.html | accessdate=2012-10-03}}</ref>) | minorplanets = 590,543<ref name=JPLbodies/> | comets = 3,162<ref name=JPLbodies/> | roundsat = 19 | inclination = 60.19° (ecliptic) <!-- If anyone can find a cited value for the inclination of the Solar System's invariable plane to the galactic plane, then please replace this value --> | galacticcenter = 27,000±1,000 ly | orbitalspeed = 220 km/s | orbitalperiod = 225–250 Myr | spectral = [[G-type main-sequence star|G2V]] | frostline = 2.7 [[Astronomical unit|AU]] | heliopause = ~120 [[Astronomical unit|AU]] | hillsphere = ~1–2 ly | noknown_stars = yes | noknown_planets = yes | outerplanetname = [[Neptune]] }} [[সূৰ্য]] আৰু তাক কেন্দ্ৰ কৰি চাৰিওফালে প্ৰদক্ষিণ কৰি থকা ৮টা [[গ্ৰহ]] ক্ৰমে [[বুধ গ্ৰহ|বুধ]], [[শুক্ৰ গ্ৰহ|শুক্ৰ]], [[পৃথিৱী]], [[মঙ্গল গ্ৰহ|মঙ্গল]], [[বৃহস্পতি গ্ৰহ|বৃহস্পতি]], [[শনি গ্ৰহ]], [[ইউৰেনাছ]], আৰু [[নেপচুন]] লগতে সিহঁতৰ [[উপগ্ৰহ|উপগ্ৰহসমূহ]], গ্ৰহবোৰৰ মাজত অৱস্থান কৰি থকা অসংখ্য [[গ্ৰহাণু]], লগতে সূৰ্য্যৰ লগত মহাকৰ্ষণ শক্তিৰ বলত বান্ধ খাই ইয়াক প্ৰদক্ষিণ কৰি থকা সকলো মহাজাগতিক পদাৰ্থক একেলগে '''সৌৰজগত''' ({{lang-en|Solar System}}) বোলে। আজিৰ পৰা প্ৰায় ৪.৬ বিলিয়ন [[বছৰ|বছৰৰ]] পূৰ্বে এক বৃহৎ [[আণৱিক ডাৱৰ]]ৰ খুন্দাৰ ফলত সৌৰজগতৰ সৃষ্টি হৈছিল। [[সূৰ্য]] ইয়াৰ সকলো সদস্যৰ সৈতে প্ৰায় কাঁহী আকাৰত আছে যাক “ইক্লিপ্টিক প্লে’ন” {{enwiki|ecliptic plane}} বুলি কোৱা হয়। ইক্লিপ্তিক প্লে’নৰ মূঠ ভৰৰ অধিকাংশ অধিকাৰ কৰি থকা গ্ৰহ কেইটাই প্ৰায় বৃত্তকাৰ কক্ষপথেৰে সূৰ্য্যক প্ৰদক্ষিণ কৰে। ইয়াৰে তুলনামূলক ভাৱে সৰু ৪টা গ্ৰহ ক্ৰমে বুধ, শুক্ৰ, পৃথিৱী আৰু মংগল বিশেষকৈ শিল আৰু ধাতুৰ দ্বাৰা গঠিত। এই গ্ৰহ কেইটাক অভ্যন্তৰীণ গ্ৰহ বোলে। বাকী চাৰিটা গ্ৰহক বাহ্যিক গ্ৰহ বোলে। এই গ্ৰহকেইটা প্ৰধানকৈ [[হাইড্ৰ’জেন]] আৰু [[হিলিয়াম]] গেছৰ দ্বাৰা গঠিত। <br /> সৌৰজগতত ৫টা গ্ৰহাণুপুঞ্জৰ পটি আছে – এটা মংগল আৰু বৃহস্পতিৰ মাজত যি শিল আৰু ধাতুৰে গঠিত আৰু আনটো পতি আছে নেপচুন গ্ৰহৰ পাছত যাক [[কুইপাৰ বেল্ট]] {{enwiki|Kuiper belt}} বোলা হয়, ই বৰফ, [[এম’নিয়া]] আৰু [[মিথেন|মিথেনৰ]] দ্বাৰা গঠিত। এই বেল্টৰ ৫টা মহাজাগতিক খণ্ড – [[প্লুট']], [[হাউনেয়া]], [[মাকেমাকে]] {{enwiki|makemake}} আৰু [[এৰিছ]] বৃহৎ আকাৰৰ বাবে নিজ মধ্যাকৰ্ষণ শক্তিৰ ফলত গোলাকাৰ হোৱা বাবে [[বাওনা গ্ৰহ]](dwarf planet) বুলিও কোৱা হয়। কাল্পনিক অ’ৰ্ট ক্লাওড (oort cloud) যি অতি দীৰ্ঘ সময়ৰ মূৰত দেখা দিয়া [[ধুমকেতু|ধুমকেতুৰ]] উৎস বুলি ভৱা হয়, এই ক্ষেত্ৰৰ পৰা প্ৰায় এহেজাৰ গুণ আঁতৰত। <br /> সৌৰজগতৰ অন্যান্য সদস্য সমূহ হ’ল -[[ধুমকেতু]], [[আন্তঃগ্ৰহীয় ধূলি]], আৰু [[উপগ্ৰহ]] সমূহ। উপগ্ৰহ হ’ল গ্ৰহৰ চাৰিওফালে প্ৰদক্ষিণ কৰা গ্ৰহ গুণ সম্পন্ন মহাকাশীয় অৱয়ব। == আৱিষ্কাৰ আৰু অনুসন্ধান == কেইবা হাজাৰ বছৰ ধৰি মানুহে, দুই এজন মনিষীৰ বাদে, সৌৰজগতৰ অস্তিত্ব স্বীকাৰ কৰা নাছিল। তেতিয়া বিশ্বাস আছিল যে পৃথিৱী বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ কেন্দ্ৰ আৰু সকলো গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ পৃথিৱীক কেন্দ্ৰ কৰি পৰিভ্ৰমণ কৰে। অৱশ্যে ভাৰতীয় গণিতজ্ঞ, জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী [[আৰ্য্যভট্ট]] আৰু গ্ৰীক দাৰ্শিনক [[এৰিষ্টাৰকাছে]] সূৰ্যক কেন্দ্ৰ কৰি পৰিভ্ৰমণ কৰা ব্ৰহ্মাণ্ডৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। [[নিক’লাছ ক’পাৰনিকাছ]]এ প্ৰথমে সূৰ্যক কেন্দ্ৰ কৰি ঘূৰা গ্ৰহৰ গাণিতিক ব্যাখ্যা আগবঢ়ায়। পাছত ১৭ শ শতাব্দীত [[গেলিলিও গেলিলি]], [[জ’হাঞ্চ কেপ্‌লাৰ]], আৰু [[আইজাক নিউটন]]ৰ দিনত পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ অগ্ৰগতি হোৱাত সূৰ্যক কেন্দ্ৰ কৰা সৌৰজগতৰ প্ৰমাণ হয় আৰু ইয়াক গ্ৰহণ কৰা হয়। == গাঁথনি == [[চিত্ৰ:Oort cloud Sedna orbit.svg|thumb|upright=1.5|সৌৰ সদস্যৰ [[কক্ষপথ]] স্কেলত (ঘড়ীৰ কাটাৰ দিশত ওপৰৰ বাঁও ফালৰ পৰা)]] <gallery perrow="2"> File:Sun vs planets en.svg| সূৰ্য আৰু বাকী সদস্যবোৰৰ ভৰৰ তুলনা। শনিতকৈ সৰু সদস্যবোৰৰ স্কেল চকুত ধৰা নপৰে। File:Masses of the planets en.svg| গ্ৰহবোৰৰ ভৰৰ তুলনা:<br>বৃহস্পতি ৭১%, শনি ২১% , মঙ্গল আৰু বুধ মিলি ০.১% তকৈ কম যি খালি চকুৰে দেখা পোৱা নাযায়। </gallery> মূল সূঁতি (main sequence) ৰ G2 নক্ষত্ৰ সূৰ্যৰ ভৰ সৌৰজগতৰ মুঠ ভৰৰ ৯৯.৮৬% আৰু সকলোতকৈ অধিক মধ্যাকৰ্ষণ শক্তিৰ অধিকাৰী। বাকী ভৰৰ ৯০% ভৰ বৃহস্পতি আৰু শনি গ্ৰহৰ। <br /> প্ৰায় সকলো গ্ৰহ আদিৰ কক্ষপথ পৃথিৱীৰ কক্ষপথ তলৰ লগত প্ৰায় সমান যাক এক্লিপ্তিক (ecliptic) বোলা হয়। গ্ৰহ বোৰৰ এক্লিপিকৰ লগত কোণৰ মান যথেষ্ট কম আনহাতে ধুমকেতু আৰু কুইপাৰ বেল্টৰ পদাৰ্থবোৰৰ কোণৰ মান যথেষ্ট বেছি। <br /> সকলো গ্ৰহ আৰু সৌৰ সদস্যই সূৰ্যৰ আৱৰ্তনৰ লগত নিজ কক্ষপথত গতি কৰে (সূৰ্যৰ উত্তৰ মেৰু ওপৰ ফালে ৰাখি ঘড়ীৰ কাঁটাৰ বিপৰীত দিশত ঘূৰ্ণন)। অৱশ্যে হেলিৰ ধুমকেতুৰ দৰে দুই এক ব্যতিক্ৰমো আছে। <br /> কেপ্লাৰৰ গ্ৰহগতি সূত্ৰই সৰ্যক প্ৰদক্ষিণ কৰা অৱয়ব সমূহৰ কক্ষপথ ব্যাখ্যা কৰে। এই সূত্ৰমেত সকলো অৱয়েব উপবৃত্তকাৰ (ellipse) পথেৰে সূৰ্যক ইয়াৰ এটা ফ’কাচ (focus)-ত ৰাখি গতি কৰে। উপবৃত্তকাৰ কক্ষপথটোত আৱয়বটোৰ দূৰত্ব মুঠ পৰিভ্ৰমণ কাল ভিন্ন সময়ত ভিন্ন হয়। সূৰ্যৰ আটাইতকৈ ওচৰত থকা বিন্দুটোক perihelion আৰু আটাইতকৈ আঁতৰত থকা বিন্দুটোক aphelion বোলে। Perihelion বিন্দুটোত অৱয়বটোৰ গতি সৰ্বোচ্ছ আৰু aphelion বিন্দুত গতি সৰ্বনিম্ন হয়। গ্ৰহবোৰৰ কক্ষপথ প্ৰায় বৃত্তকাৰ যদিও ধুমকেতু আৰু কুইপাৰ বেল্টৰ বস্তুবোৰৰ কক্ষপথ অতিকৈ ellipse আকাৰৰ। <br /> ৬টা গ্ৰহৰ নিজা উপগ্ৰহ আছে। কিছুমান উপগ্ৰহ কিছুমান গ্ৰহতকৈও ডাঙৰ। বেছিভাগ উপগ্ৰেহ নিজৰ এটা ফাল সদায়ে নিজ মূল গ্ৰহটোৰ দিশত ৰাখে। বাহ্যিক গ্ৰহ কেইটাৰ আঙঠি আছে। আঙঠিবোৰ হ’ল বহু সৰু শিলাখণ্ড, ধূলি আদিৰ সমষ্টি। === নামাৱলী === [[চিত্ৰ:Solarsys.svg|upright=1.5|thumb|left|সৌৰজগতৰ অঞ্চলসমূহ (চিত্ৰ স্কেলত নাই)]] অনানুষ্ঠানিকভাৱে কেতিয়াবা কেতিয়াবা সৌৰজগতক কেইবাটাও ভাগত ভাগ কৰা দেখা যায়। আন্তঃসৌৰজগত য’ত অভ্যন্তৰীণ গ্ৰহ চাৰিটা আৰু মূল গ্ৰহাণুপুঞ্জৰ পতিটো আন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। বৰ্হি-সৌৰজগতত বাহ্যিক গ্ৰহ চাৰিটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। কুইপাৰ বেল্টৰ আৱিষ্কাৰৰ পাছত নেপচুন গ্ৰহৰ পাছৰ অঞ্চলক এক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল বুলি গণ্য কৰা হয়। <br /> সূৰ্যক প্ৰদক্ষিণ কৰা অৱয়ব বোৰক তিনি ভাগত ভাগ কৰা হৈছে – [[গ্ৰহ]], [[বাওনা গ্ৰহ]] আৰু [[সূক্ষ্ম সৌৰজাগতিক অৱয়ব]]। গ্ৰহ হ’ল সূৰ্যৰ চাৰিওকাষে প্ৰদক্ষিণ কৰা এনে এটা অৱয়ব যাৰ নিজ গোলাকাৰ ৰূপ তাৰ নিজ ভৰৰ বাবে সৃষ্টি হৈছে আৰু নিজ দাতিকাষৰ সূক্ষ্ম মহাজাগতিক বস্তু বোৰ আঁতৰাই চৌপাশ নিকা কৰি লৈছে। বাওনা গ্ৰহ হ’ল যি গ্ৰহৰ উপৰোক্ত সংজ্ঞা নামানে অৰ্থাৎ এনে গ্ৰহ সদৃশ অৱয়ব যাৰ গতিপথ চৌপাশৰ সামগ্ৰীৰে ভিৰ থাকে। বাকী থকা সকলো সৌৰ সদস্যক সূক্ষ্ম সৌৰজাগিতক অৱয়বৰ ভিতৰত ধৰা হয়। ==দৰ্শনগত সাৰাংশ== <!-- A sampling of closely imaged Solar System bodies, selected for size and detail and sorted by volume. The Sun is approximately 10,000 times larger than, and 41 trillion times the volume of, the smallest object shown (Prometheus). Other lists include: [[List of Solar System objects by size]], [[List of natural satellites]], [[List of minor planets]], and [[Lists of comets]]. --> {{SolarSummary}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{কমন্স শ্ৰেণী|Solar System|সৌৰজগত }} * [http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=SolarSys&Display=Overview Solar System Profile] by [http://solarsystem.nasa.gov/index.cfm NASA's Solar System Exploration] * [http://space.jpl.nasa.gov NASA's Solar System Simulator] * [http://www.jpl.nasa.gov/solar_system NASA/JPL Solar System main page] {{সৌৰজগত}} [[শ্ৰেণী:সৌৰজগত| ]] 5cq1h46qip5hgq57qptuy8pl55xyibo 0 4308 613346 603815 2026-06-20T19:45:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613346 wikitext text/x-wiki '''কমিক্‌চ বা কমিক্‌ছ''' ({{lang-en|Comics}}; মূল [[গ্ৰীক ভাষা]] {{Polytonic|''κωμικός''}}, ''kōmikos'' "কমেডিৰ লগত জড়িত", মূল শব্দ ''κῶμος - kōmos'' "revel, [[komos]]",<ref>"comic adjective" The Oxford Dictionary of English (revised edition). Ed. Catherine Soanes and Angus Stevenson. Oxford University Press, 2005. Oxford Reference Online. Oxford University Press. Surrey Libraries. 21 April 2008 <http://www.oxfordreference.com/views/ENTRY.html?subview=Main&entry=t140.e15358></ref> via the [[Latin]] ''cōmicus'') মূলত: ছবি আৰু লেখাৰ এটা [[সংকৰ]] মাধ্যম। এই ছবিবোৰ এটা ক্ৰমত সজোৱা হয় যাতে ই ক'বলগীয়াখিনি পাঠকৰ আগত উপস্থাপন কৰিব পাৰে। ছবিয়েই কমিক্‌চৰ মূল উপাদান। লিখিত উপাদান অবিহনেও কমিক্‌চ হ'ব পাৰে। সাধাৰণতে লিখিত অংশই ছবিৰ কথাক প্ৰাঞ্জলকৈ ডাঙি ধৰে। কেতিয়াবা অৱশ্যে লিখিত অংশই নতুন মন্তব্যও দাঙি ধৰিব পাৰে। <ref>Teresa Grainger (2004). "Art, Narrative and Childhood" ''Literacy'' 38 (1), 66–67. doi:10.1111/j.0034-0472.2004.03801011_2.x</ref> <!--[[চিত্ৰ:Ellacinders12432.jpg|right|thumb|330px|উইলিয়াম এম. কনছেলমেন আৰু চাৰ্লছ প্লাম্বৰ ''এলা চিণ্ডাৰছ্‌'' আৰু ''ক্ৰিছ ক্ৰাষ্টি'' (জানুৱাৰী ২৪, ১৯৩২). ১৯৩০ আৰু ৪০-ৰ দশকত পশ্চিমীয়া দেওবৰীয়া বাতৰিকাকতৰ সম্পূৰ্ণ এটা পৃষ্ঠা কমিক্‌চৰ বাবে এৰি দিয়া হৈছিল। এনে পূৰ্ণ পৃষ্ঠাৰ কমিক্‌চ অঁকা হৈছিল সামূহিকভাৱে (syndicated)। মূল কমিক্‌চৰ লগত ওপৰত চুটি কমিক্‌চ দিয়াৰ নিয়ম আছিল। সেইবোৰক বোলা হৈছিল "toppers।" ]]--> প্ৰথম অৱস্থাত ঘাইকৈ এই মাধ্যমত ঘাইলৈ ধেমেলীয়া কথা উপস্থাপন কৰা হৈছিল বাবেই ইয়াক কমিক্‌চ বোলা হৈছিল। সেই সময়ত ইয়াৰ বাহিৰেও আন ধেমেলীয়া ক্ষেত্ৰতো কমিক্‌চ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কমিক্‌চ মূলত: ক্ৰমাগত ভাৱে সজ্জিত ছবি। ছবি আৰু লিখা দু্য়োটাই থাকিলেও ছবিৰ প্ৰাধান্য লিখা অংশতকৈ বেছি। [[ছবি থকা কিতাপ]] (Picture Book) আৰু কমিক্‌চৰ মাজত পাৰ্থক্য মূলত: ছবিৰ ক্ৰমৰ বিন্যাসত। কিছুমানৰ মতে কমিক্‌চৰ সংজ্ঞা তাৰ সামাজিক দৃষ্টিকোণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name="hicksville1">{{cite web|url=http://www.hicksville.co.nz/Inventing%20Comics%205.htm |title=Inventing Comics: Scott McCloud’s Definition of Comics (first published in the Comics Journal #234, June 2001) Chapter 5 |publisher=Hicksville.co.nz |date= |accessdate=2009-11-23}}</ref>. == ইতিহাস == === চালুকীয়া অৱস্থা === [[চিত্ৰ:Relief Kolumna Trajana.jpg|thumb|150px|left|[[ট্ৰাজান স্তম্ভ]]ত ক্ৰমত সজোৱা ছবি]] [[চিত্ৰ:Adam and Eve by Lucas Cranach (I).jpg|250px|thumb|In [[Lucas Cranach the Elder]]'s "[[Adam and Eve]]" একেখন ছবিতে বাইবেলৰ বিভিন্ন কাহিনীৰ প্ৰকাশ: সম্মুখত, প্ৰথম দম্পতীক পাপৰ বাবে ভগৱাবে তিৰস্কাৰ কৰিছে; পাছফালে, আডামৰ ৰাজহাড়ৰপৰা ঈভক সজা হৈছে আৰু তেওঁলোকক নিষিদ্ধ ফল খাবলৈ প্ৰৰোচিত কৰাৰ দৃশ্য; বাওঁফালে স্বৰ্গৰপৰা বহিষ্কাৰৰ দৃশ্য। ]] এটা কলা মাধ্যম হিচাবে কমিক্‌চে পৰিপূৰ্ণতা লাভ কৰে উনৈছ শতিকাৰ শেষ আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ সময়ছোৱাত। [[চলচ্চিত্ৰ]] আৰু [[এনিমেছন]]-ৰ লগত কমিক্‌চৰ বিকাশ হয়। এই তিনিওটা মাধ্যমেই দৃশ্য আৰু লেখন/শব্দ-ৰ সংকৰ। আৰু তিনিওটা মাধ্যমৰ বিকাশ প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ বিকাশৰ লগত জড়িত। [[বাতৰিকাকত]] আৰু [[আলোচনী]]-ৰ বহুল প্ৰচাৰ হোৱাৰ পাছতহে কমিক্‌চে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে যদিও ছবিক এটা ক্ৰমত সজ্জিত কৰি কাহিনী কোৱাৰ প্ৰচেষ্টা বহু আগৰপৰাই কৰি থকা হৈছে। ৰোমান আমোলৰ (১১৩ খ্ৰীষ্টাব্দ) [[ট্ৰাজান স্তম্ভ]]ত ক্ৰমাগত ছবি দেখা যায়। ইয়াৰ বাহিৰেই [[মিছৰীয় হিয়েৰ'গ্লিফ]], মধ্যযুগৰ দীঘল ছবি আৰু কিছুমান ছপা গ্ৰন্থতো এই প্ৰচেষ্টা লোৱা দেখা যায়। মধ্য যুগৰ কিছুমান ছবিটো একখন পটতে কেবাটাও ঘটনাৰ চিত্ৰণ দেখা যায়। (কাষৰ ছবি চাওক) অৱশ্যে এনে ছবি দৰ্শক বা পঢ়ুৱৈৰ হাতত গৈ পৰা নাছিল। [[ছপাশাল]] প্ৰযুক্তিৰ বিকাশৰ পাছতহে এই মাধ্যমৰ বহুল প্ৰচলন হোৱাটো সম্ভৱ হৈছিল৷<ref name="ref9">Perry & Aldridge, 1989. p.11</ref><ref name="ref10">McCloud, 1993. pp.11-14</ref> <ref name="ref25">Sabin, 1993. pp.13-14</ref> === ১৫-দশ শতিকা আৰু ১৮-দশ শতিকাৰ ছপা-প্ৰযুক্তিৰ বিকাশ === [[চিত্ৰ:The Rake's Progress 8.jpg|thumb|200px|right|Last image in [[উইলিয়াম হ'গাৰ্থ]] ৰ ''[[A Rake's Progress]]'']] ছপাশাল উদ্ভাৱনৰ পাছতো ছবি ছপা কৰা প্ৰযুক্তিৰ বিকাশ হ'বলৈ কিছু সময় লাগিছিল। কাৰণ আখৰ আৰু ছবি দুয়োটাক বেলেগ বেলেগ পদ্ধতিৰে ছপা কৰা হৈছিল। প্ৰথমৰ ছবিবোৰ ঘাইকৈ আছিল ধৰ্মৰ লগত জড়িত। পাছলৈ ১৭ আৰু ১৮ শতিকাত ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক অৱস্থাৰ কথা লৈ ছবি ছপা কৰা হৈছিল। বহুল প্ৰচাৰিত এই ছবিবোৰ আছিল হাস্য ৰস উদ্ৰককাৰী প্ৰহসনমূলক। এই সময়তে ছবিৰ লগত [[কথাৰ গোলক]] (speech bubble) দিয়াও আৰম্ভ হয়। [[উলিয়াম হ'গাৰ্থ]]ক কমিক্‌চ শিল্পৰ লগত জড়িত প্ৰথম ব্যক্তি বুলি জনা যায়। তেখেতে প্ৰনয়ন কৰা ''[[A Rake's Progress]]ত'', আঠখন কেনভাছৰ এটা ক্ৰমত এটা এটা কাহিনী কোৱা হৈছিল। প্ৰতিখন কেনভাছেই বেলেগে বেলেগে ছপা কৰি উলিওৱা হৈছিল। ছপা-প্ৰযুক্তিৰ বহুত বিকাশৰ ফলত বাতৰি-কাকত আৰু আলোচনীৰ প্ৰসাৰ বাঢ়ে। এই বিলাকত ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক অৱস্থা বৰ্ণনা কৰিবলৈ এনে ছবিৰ প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল। ১৮৪০ চনত এনে ছবিক [[কাৰ্টুন]] বুলি কোৱা হয়। পাছলৈ শিল্পীসকলে এটা ক্ৰমৰ কেইবাখনো ছবি আঁকি এটা কাহিনী ব্যক্ত কৰাৰ নতুন নতুন পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। [[চিত্ৰ:French-Liberty-British-Slavery-Gillray.jpeg|thumb|''French Liberty. British Slavery'', [[জেমছ গিলৰে]] প্ৰণিত ১৭৯২ চনৰ ফঁৰাছী বিপ্লৱক ভেঙুচালি কৰি অঁকা [[কেৰিকেঁচাৰ]], কথা গোলকৰ (speech balloon) প্ৰয়োগ লক্ষণীয়।]] [[কথা গোলক]]ৰ (Speech Balloon) ব্যৱহাৰো এই সময়ৰ পৰাই আৰম্ভ হয়। আগৰচোৱাত ছবিৰ তলত বা ওপৰত চৰিত্ৰৰ নাম বা উদ্দেশ্য লেবেল হিচাপে লিখি দিয়া হৈছিল। যাক phylacter বোলা হৈছিল। পাছলৈ কথা গোলক ব্যৱহাৰ কৰি ছবিৰ মাজলৈ অনা হ'ল। অৱশ্যে এতিয়াও ইয়াক কাহিনী বৰ্ণনা কৰাৰ বাবেই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সোনকালেই ছবিৰ মাজত কথা গোলক দিয়াটো বন্ধ কৰি শিল্পীয়ে কাহিনীটো এটা পেনেলৰ তলত বৰ্ণনা কৰাটোৱেই বেছি পছন্দ কৰা হ'ল। সংলাপৰ বাবে কথা-গোলকৰ ব্যৱহাৰ পুনৰাই আৰম্ভ কৰে [[ৰিচাৰ্ড এফ. আউটকাল্ট]]-এ। পিছে চৰিত্ৰটো চিনাকি কৰি দিয়াতকৈ চৰিত্ৰৰ মুখৰ সংলাপ দিয়া হৈছিল।<ref name="Speech">Smolderen, Thierry (Summer, 2006) "Of Labels, Loops, and Bubbles: Solving the Historical Puzzle of the Speech Balloon". ''Comic Art'' 8. pp.90-112</ref> === ১৯ শতিকা: এটা মাধ্যমৰ উপস্থাপন === [[চিত্ৰ:Toepffer Cryptogame 13.png|right|thumb|[[ৰুড'ল্ফ টফাৰ]],ৰদ্বাৰা অংকিত এটা পৃষ্ঠা। ]] [[ৰুড'ল্ফ টফাৰ]], ছুইজাৰলেণ্ডৰ এজন ফঁৰাছী শিল্পীয়ে ১৯ শতিকাত কমিক্‌চ শিল্পক এটা স্বকীয় ৰূপ দিয়ে। টফাৰৰ ছবিতো কথা-গোলক নাছিল যদিও তেখেতে কাহিনীটো কবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল ছবিৰ লানিৰ তলৰ ঠাইখিনি। টফাৰৰ ছবি সমগ্ৰ ইউৰোপ আৰু আমেৰিকাত প্ৰচাৰ হৈছিল। স্বত্ব আইনৰ অনুপস্থিতিৰ বাবে তেওঁৰ ছবিবোৰ বিভিন্ন দেশলৈ বিয়পি যোৱাৰ উপৰিও সেইবোৰৰ অনুবাদো কৰা হৈছিল। <ref name="ref17">Beerbohm, Robert (2003) {{cite web | title=The Adventures of Obadiah Oldbuck Part III | work=The Search For Töpffer In America | url=http://scoop.diamondgalleries.com/scoop_article.asp?ai=2808&si=124 | accessdate=May 30, 2005 | archivedate=March 14, 2007 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070314101239/http://scoop.diamondgalleries.com/scoop_article.asp?ai=2808&si=124 | deadurl=yes }}</ref> ১৮৪৩ চনত টফাৰৰ ৰচিত "চৰিত্ৰ বিচাৰৰ ৰচনা"(Essay on Physiognomics) গ্ৰন্থত প্ৰথম বাৰৰ বাবে "ছবি-কাহিনী"ৰ (picture story) সম্পৰ্কে কয় যে "ছবি-কাহিনী এখন ৰচনা কৰা মানে এইটো নুবুজায় যে আপুনি ছবি অঁকাৰ ক্ষেত্ৰত অতি পাৰ্গত হৈ প্ৰতিটো খুঁটি-নাটিকে বিতংকৈ আঁকিব পাৰিব লাগিব। এইটোও নহ'ব যে আপুনি খুব সুন্দৰকৈ এখন হাঁহি উঠা ছবি আঁকি থ'ব, বা এটা সৰু বাক্যাংশক হাঁহি উঠা ৰূপ দিলেও সি এটা ছবি-কাহিনী হৈ উঠে। ছবি-কাহিনীৰ বাবে আপোনাক লাগিব এখন নিটোল পূৰ্ণাংগ নাটক। সেইখন অদ্ভুত বা ধেমেলীয়া বা গহীন যিকোনো বিধৰ হ'ব পাৰে, কিন্তু মূলতে সি হ'ব লাগিব এখন সম্পূৰ্ণ কিতাপ। "<ref name="ref18">Translated by Weiss, E. in ''Enter: The Comics'', University of Nebraska Press, Lincoln, pp.4. (1969)</ref><ref name="ref18a">[http://www.amazon.fr/dp/2841620751 Original French, extract]</ref><ref name="ref18b">[http://www.lekti-ecriture.com/editeurs/Essai-de-physiognomonie.html Original French, extract]</ref> ১৮৪৫ চনত সম্পাদকীয় লেখাৰ লগত প্ৰকাশিত প্ৰহসনধৰ্মী ছবিবোৰক [[কাৰ্টুন]] নাম দিয়া হয়। ছবি অঁকাৰ প্ৰণালীত ৰঙ সনাৰ আগতে পেঞ্চিল বা এঙাৰেৰে আঁকি লোৱা চানেকী চিত্ৰক (sketch) কাৰ্টুন বোলা হয়। ১৮৪১ চনৰপৰা [[ব্ৰিটেইন]]ৰপৰা প্ৰকাশিত [[পাঞ্চ]] ([[Punch magazine|Punch]]) আলোচনীয়ে এই কাৰ্টুন শব্দটোৰ প্ৰচলন ঘটায়। <ref name="ref21">Varnum & Gibbons, 2001. pp.77-78</ref> একে ধৰণৰ আলোচনী আছিল [[ইউৰোপ]]ত প্ৰকাশিত ''[[Fliegende Blätter]]'' আৰু ''[[Le Charivari]]'', আৰু আমেৰিকাত প্ৰকাশিত ''[[Judge (magazine)|Judge]]'' আৰু ''[[Puck (magazine)|Puck]]''।<ref name="ref22">{{cite news | title=Comics | work=St James Encyclopedia of pop culture (2002) | url=http://www.findarticles.com/p/articles/mi_g1epc/is_tov/ai_2419100313 | accessdate=May 30, 2005 | first=Ian | last=Gordon | year=2002 | archivedate=April 29, 2005 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20050429165700/http://findarticles.com/p/articles/mi_g1epc/is_tov/ai_2419100313 | deadurl=yes }}</ref> ১৮৬৫ চনত জাৰ্মানীৰ এখন বাতৰিকাকতত প্ৰকাশিত হয় [[উইলহেল্ম বুশ্‌খ]]ৰ ([[Wilhelm Busch]]) [[মেক্স আৰু মৰিজ]] ([[Max and Moritz]]). এই কমিক্‌চতেই পএচলিত কেবাটাও আংগিকক প্ৰথম প্ৰয়োগ কৰা হয়। তেখেতৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণীত হৈ ১৮৯৭ চনত [[ৰুড'ল্ফ ডিৰ্কছ]]-এ ([[Rudolph Dirks]]) ৰচনা কৰে [[দ্যা কেটেনজেমাৰ কিড্‌ছ]] ([[The Katzenjammer Kids]])।<ref name="ref23">{{cite web | title=comic strip | work=The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001 | url=http://www.bartleby.com/65/co/comicstr.html | accessdate=June 22, 2005}}</ref> [[চিত্ৰ:YellowKid.jpeg|thumbnail|left|150px|''[[ইয়েল' কিড]] ([[Yellow Kid]])'', স্ৰষ্টা [[ৰিচাৰ্ড এফ. আউটকাল্ট]] ([[Richard F. Outcault]]).]] প্ৰায় একে সময়তে [[চীন]] দেশত চীনা কমিক্‌চ, যাক [[মানহুৱা]] ( [[Manhua]]) বুলি জনা যায়, সূত্ৰপাত ঘটে। বিভিন্ন পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ মাজেৰে মানহুৱাৰ আকাৰ-পকৃতি সলনি হৈ ১৯২৭ চনত পূৰ্ণাংগ ৰূপ পায়।<ref name="Wendy">{{cite book | author=Wong, Wendy Siuyi | title=Hong Kong Comics: A History of Manhua | publisher=Princeton Architectural Press | year=2002 | isbn=1-56898-269-0}}</ref> [[লিথুগ্ৰাফী]] ([[lithographic]]) পদ্ধতিৰ আৱিষ্কাৰে চীনা কমিক্‌চৰ বিকাশত নতুন ৰূপ দিয়ে। প্ৰথম অৱস্থাত ঘাইকৈ ৰাজনৈতিক প্ৰহসনচিত্ৰৰে আৰ্ভ হ'লেও ১৯২০ চনৰপৰা সৰু আকাৰৰ পুথিৰ ৰূপত চীনা কমিক্‌চ প্ৰকাশ হ'বলৈ ধৰে। <ref name="Lent">Lent, John A. [2001] (2001) Illustrating Asia: Comics, Humor Magazines, and Picture Books. University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-2471-7</ref> ১৮৮৪ চনত প্ৰকাশিত [[এলি শ্ল'পাৰৰ আধা বন্ধ]] ([[Ally Sloper's Half Holiday]]) আলোচনীত প্ৰথমে একেটা চৰিত্ৰৰ বিভিন্ন কাহিনীৰে কমিক্‌চ প্ৰকাশ পাবলৈ ধৰে। ১৮৯০ চনত ব্ৰিটেইনত প্ৰকাশ পায় দুখন কমিক্‌চ আলোচনী--[[কমিক কাট্‌ছ]] ([[Comic Cuts]]) আৰু [[চিপ্‌ছ]] ([[Chips (periodical)|Illustrated Chips]]), ইয়াতেই বিভিন্ন কমিক্‌চৰ সংগ্ৰহ একেলগে প্ৰকাশ পাবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="ref25">Sabin, 1993. pp.17-21</ref> আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত [[ৰিচাৰ্ড এফ. আউটকাল্ট]]-এ ([[Richard F. Outcault|R.F. Outcault's]]) ছবিৰ লগতে কথ-গোলক সংল্গন কৰি কমিক্‌চক বৰ্তমানৰ ৰূপ দিয়ে। তেখেতৰ [[ইয়েল' কিড|হোগান'ছ এলি]] (Hogan's Alley)-ত ভূমূকি মৰা [[দা ইয়েল' কিড]] ([[The Yellow Kid]]) আধুনিক কমিক্‌চৰ বাটকটীয়া বুলি কোৱা হয়।<ref name="ref27">Sabin, 1993. pp.133-134</ref> অৱশ্যে কমিক্‌চ ইতিহাস খোঁচৰা সকলে বৰ্তমান একে আংগিকৰ অন্যান্য কমিক্‌চ আৱিষ্কাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে, যি ইয়েল' কিডতকৈ আগতকৈ প্ৰকাশ হৈছিল। কিন্তু ইয়েল' কিডৰ সাফল্যই হে কমিক্‌চক সন্মানীয় ৰূপ দি এই মাধ্যমৰ বহুল প্ৰসাৰ সম্ভৱ কৰি তোলে।<ref name="ref26">Marschall, Richard (February, 1989). "Oh You Kid". ''The Comics Journal'' 127, p. 72-7</ref><ref name="Walker">Walker, Brian (2004) ''the comics: Before 1945''. [[Harry N. Abrams, Inc.]] (United States). ISBN 978-0-8109-4970-6</ref> === বিংশ শতাব্দী আৰু কমিক্‌চৰ জয়যাত্ৰা === [[চিত্ৰ:Petit Sammy éternue.jpg|thumb|300px|right|''কণমানি ছেমী স্নিজ (Little Sammy Sneeze)'' (১৯০৪–০৬) স্ৰষ্টা [[ৱিনছ'ৰ মেক্‌কে]] ([[Winsor McCay]])]] ১৯২০ আৰু ৩০-ৰ দশকত কমিক্‌চ উদ্যোগ বহুল ভাৱে গঢ় লৈ উঠে। হাত-পুঠিৰ আকৃতিৰ প্ৰথম কমিক্‌চ কিতাপ 'লিয়ানহুৱানহুৱা' (Lianhuanhua) ৰ প্ৰচলন হয় চীনত।<ref name="Lent"/> আনহাতে ব্ৰিটেইনতো কমিক্‌চ সংগ্ৰহ প্ৰকাশ হ'বলৈ ধৰে। ব্ৰিটেইনৰ কমিক্‌ছ সম্ভাৰ মূলত: শিশুৰ বাবে প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। ''[[The Dandy]]'' আৰু ''[[The Beano]]'' প্ৰথমে প্ৰচলিত দুখন কমিক্‌চ সংগ্ৰহ। বেলজিয়ামত [[হাৰ্জ]]-এ (Remi George-ৰ ছদ্মনাম Herge) সৃষ্টি কৰে এতিয়ালৈ জনপ্ৰিয় '[[টিনটিন]]ৰ অভিযান' (The Adventures of Tintin)। টিনটিন প্ৰথমে বাতৰিকাকতত এপাত এপাতকৈ প্ৰকাশিত হৈছিল আৰু পাছলৈ গোটেইখিনি এখন কিতাপ আকাৰে প্ৰকাশিত হয়। একেদৰেই আমেৰিকাতো বাতৰিকাকতত প্ৰকাশিত কমিক্‌ছ পৃষ্ঠাবোৰক সংযুক্ত ৰূপ দি কিতাপ আকাৰে প্ৰকাশৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। ধেমেলীয়া গল্পৰে আৰম্ভ হ'লেও তেতিয়ালৈ ধেমালীৰ বাহিৰেও বীৰত্ব, ৰহস্য আদি বিভিন্ন ৰসৰ কমিক্‌ছ প্ৰকাশ কৰা হয়। ধীৰে ধীৰে বাতৰি কাকতত প্ৰকাশ নোহোৱাকৈয়ে কিছুমান নতুন কমিক্‌ছ কিতাপ আকাৰে প্ৰকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯৩৮ চনত আমেৰিকাত স্থাপন হয় 'ডিটেক্টিভ কমিক্‌ছ' (Detective Comics, চমুকৈ DC Comics)। এই [[কোম্পানী]]ৰ প্ৰকাশিত 'একছন কমিক্‌ছ'-ৰ (Action Comics) প্ৰথম সংখ্যাত প্ৰকাশ পায় সৰ্বকালৰ জনপ্ৰিয় এটা কমিক্‌ছ চৰিত্ৰ--'[[ছুপাৰমেন]]' (Superman)। শিল্পী জো ছাচ্‌টাৰ (Joe Shuster) আৰু লেখক জেৰী ছিগেল-ৰ (Jerry Siegel) যুটীয়া সৃষ্টি আছিল এই ছুপাৰমেন। তেওঁলোকে ১৯৩২ চনতে এই চৰিত্ৰৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ছুপাৰমেনৰ প্ৰগাঢ় জনপ্ৰিয়তাই আন বহুতো ছুপাৰহিৰো-ৰ (Superhero) জন্ম দিয়ে। এটা সময়ত ছুপাৰহিৰো কমিক্‌ছৰেই আন এটা নামৰ দৰেই হৈ উঠে। ছুপাৰহিৰো কমিক্‌ছৰ জনপ্ৰিয়তা কমি আহে ১৯৫০ৰ দশকত। কিন্তু সোনকালেই নতুন ধৰণৰ ছুপাৰহিৰো আহি নতুন জনপ্ৰিয়তা পাবলৈ সক্ষম হয়। === মাংগা === বিশ্বযুদ্ধৰ পাছত জাপানত কমিক্‌ছৰ প্ৰসাৰ বৃদ্ধি পায়। জাপানৰ পাৰম্পৰিক চিত্ৰকলাৰ লগত নতুনত্বৰ সংমিশ্ৰণ কৰি নতুন বিধৰ কমিক্‌ছৰ জন্ম দিয়া হয় আৰু বৰ্তমান বিশ্বব্যাপী জনপ্ৰিয়তাৰ ক্ষেত্ৰত জাপানৰ কমিক্‌ছৰ নিজস্ব স্থান বিদ্যমান। 'অ'ছামু টেজুকা'-ই (Osamu Tezuka) প্ৰথমতে দীঘল কমিক্‌চৰ প্ৰবৰ্তন কৰি মহাকাব্যিক ধাৰাৰ কমিক্‌ছৰ প্ৰচলন কৰে। তদুপৰি তেওঁ কমিক্‌ছত চলচ্চিত্ৰৰ নিচিনা দৃশ্যাংশ, গতিৰ অনূভূতি, জটিল কাহিনী আৰু চৰিত্ৰ নিৰ্মাণত গুৰুত্ব দি কমিক্‌ছক শিশু-উপযোগী এক চালুকীয়া কলাৰ সলনি এক নিসজস্ব শিল্পৰ মান দিবলৈ সক্ষম হয়। তেওঁৰ কমিক্‌ছ সমসাময়িক [[ডিজনী]] ছবি-ৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱান্বিত আছিল। জাপানৰ কমিক্‌ছক '[[মাংগা]]' বোলা হয়। 'মাংগা'-ই শিশুৰপৰা আৰম্ভ কৰি পূৰ্ণ বয়স্ক আনকি অকল প্ৰাপ্তবয়স্কৰ উপযোগী কাহিনীকো সামৰি লয়। কেইবা প্ৰকাৰৰ মাংগাৰ প্ৰচলন আছে। মাগা সাধাৰণতে কেবাখনো কমিক্‌ছৰ সংগ্ৰহ হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়। 'মাংগা'ৰপৰাই উদ্ভূত জাপানী এনিমেছন ছবি 'এনিম'-তো (Anime) 'মাংগা'সদৃশ গাঁথনি আৰু ছবি লক্ষ্য কৰা যায়। এই বিশেষ ৰূপে 'এনিম' ছবিসমূহকো এক বিশেষ ৰূপ দি জাপানী এনিমেছন ছবিক এক বিশেষ মৰ্য্যদা প্ৰাদান কৰিছে। [[চিত্ৰ:Alan Moore.jpg|thumb|left|[[এলান মূৰ (Alan Moore)]], কমিক্‌ছক জনপ্ৰিয়তা প্ৰদান কৰাত এখেতে বিশেষ ভূমিকা লৈছিল। ]] == 'কমিক্‌ছ' নে 'চিত্ৰ উপন্যাস' == কমিক্‌ছ (Comics) শব্দটোৱে কমিক্‌ছৰ শিল্পৰ পূৰ্ণ ৰূপক লঘু কৰে বুলি আপত্তি কৰি, ১৯৭০ চনৰপৰা 'চিত্ৰ উপন্যাস' (Graphic Novel) শব্দৰ প্ৰচলন কৰা হয়। কিছুমান আকৌ ইংৰাজী বানান comix ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="ref38">''Var.'' (2003-4) {{cite web | title=The history of the term 'graphic novel' ... | work=As Archived At http://www.geocities.com/rucervine/ | url=http://www.geocities.com/rucervine/ | accessdate=June 26, 2005 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080323155517/http://www.geocities.com/rucervine/ | archivedate=2008-03-23 | deadurl=no }}</ref> {{Empty section}} == কিছুমান জনপ্ৰিয় কমিক্‌ছ চৰিত্ৰ == '''বিদেশী কমিক্ছ চৰিত্ৰ''' <nowiki>*</nowiki>চুপাৰমেন <nowiki>*</nowiki>বেটমেন <nowiki>*</nowiki>স্পাইডাৰমেন <nowiki>*</nowiki>ৱণ্ডাৰ ৱমেন <nowiki>*</nowiki>মিকি মাউচ <nowiki>*</nowiki>ডনাল্ড ডাক <nowiki>*</nowiki>লেডী ডেথ্ <nowiki>*</nowiki>ট্ৰান্সফৰ্মাছ <nowiki>*</nowiki>টাৰ্জান <nowiki>*</nowiki>ফেন্টম <nowiki>*</nowiki> হি-মেন <nowiki>*</nowiki>কেপ্তেইন আমেৰিকা <nowiki>*</nowiki> আইৰন মেন <nowiki>*</nowiki> ৰ'ব' কপ্ <nowiki>*</nowiki> অ'লভাৰিন <nowiki>*</nowiki> হাক্ '''ভাৰতীয় কমিক্ছ চৰিত্ৰ''' <nowiki>*</nowiki>চাচা চৌধৰী‌ ( ডায়মণ্ড কমিক্ছ) <nowiki>*</nowiki>চাবু ( ডায়মণ্ড কমিক্ছ) <nowiki>*</nowiki>মহাৱলী সাকা ( ডায়মণ্ড কমিক্ছ) <nowiki>*</nowiki>ডিনামাইট ( ডায়মণ্ড কমিক্ছ) <nowiki>*</nowiki>নাগৰাজ (ৰাজ কমিক্ছ) <nowiki>*</nowiki>চুপৰ কমাণ্ডু ধ্ৰুৱ (ৰাজ কমিক্ছ) <nowiki>*</nowiki>ড'গা (ৰাজ কমিক্ছ) <nowiki>*</nowiki>কৌবি আৰু ভেড়ীয়া (ৰাজ কমিক্ছ) <nowiki>*</nowiki>পৰমানু (ৰাজ কমিক্ছ) <nowiki>*</nowiki>ইন্সপেক্টৰ ষ্টিল (ৰাজ কমিক্ছ) <nowiki>*</nowiki>শক্তি (ৰাজ কমিক্ছ) <nowiki>*</nowiki>গমৰাজ (ৰাজ কমিক্ছ) <nowiki>*</nowiki>বাংকেলাল (ৰাজ কমিক্ছ) <nowiki>*</nowiki>সুপন্দী (অমৰ চিত্ৰ কথা) <nowiki>*</nowiki>সম্ভু নামৰ চিকাৰী (অমৰ চিত্ৰ কথা) <nowiki>*</nowiki>ৰঘু (অমৰ চিত্ৰ কথা) <nowiki>*</nowiki>কালীয়া নামৰ কাউৰী (অমৰ চিত্ৰ কথা) <nowiki>*</nowiki>তন্ত্ৰী নামৰ মন্ত্ৰী (অমৰ চিত্ৰ কথা) == ভাৰতীয় কমিক্‌ছ == {{Empty section}} ===অমৰ চিত্ৰ কথা=== ===ডায়মণ্ড কমিক্‌ছ === ===ৰাজ কমিক্‌ছ=== ===মনোজ কমিক্‌ছ=== ===তুলসী কমিক্‌ছ=== ===টিংকল=== ===গ্ৰাফিক্ছ ইণ্ডিয়া=== ===চান্দামামা=== ===ইন্দ্ৰজাল=== == অসমীয়া কমিক্‌চ == অসমীয়া কমিক্‌চৰ ইতিহাস বিশেষ দীঘল নহয়। 'ইণ্ডিয়া বুক হাউচ'ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত আৰু '[[আংকল পেই]]'ৰ দ্বাৰা সম্পদিত '[[অমৰ চিত্ৰ কথা]]'ই কেবাখনো কমিক্‌চৰ অসমীয়া সংস্কৰণ উলিয়াইছিল। ১৯৮০-ৰ দশকত প্ৰকাশিত এই কমিক্‌চবোৰ ইংৰাজী আৰু কেবাটাও ভাৰতীয় ভাষাত প্ৰকাশিত হৈছিল। একে প্ৰকাশনৰে প্ৰথমে মাহেকীয়া আৰু পাছলৈ পষেকীয়া '[[টিংকল]]' নামৰ কমিক্‌চ আলোচনীখনো অসমীয়াত প্ৰকাশ পাইছিল। (সংগতি দিয়া হোৱা নাই) অমৰ চিত্ৰ কথাই এতিয়া আকৌ প্ৰকাশন আৰম্ভ কৰিছে যদিও, বৰ্তমান অসমীয়া ভাষাত তেওঁলোকে কমিক্‌চ প্ৰকাশ কৰা নাই। ৮০-ৰ দশকতে কেইটামান অসমীয়া প্ৰকাশন গোষ্ঠীয়ে অসমীয়া কমিক্‌চ প্ৰকাশ কৰিবলৈ লয়। তেওঁলোকৰ ভিতৰত 'মনু চিত্ৰ কথা'ই পৌৰাণিক কাহিনীভিত্তিক কেইবাখনো কমিক্‌চ প্ৰকাশ কৰে। মনুু চিত্ৰ কথাৰ প্ৰকাশক আছিল 'পকেট বুক চেণ্টাৰ, পল্টন বজাৰ' । মূল প্ৰকাশকৰ দায়িত্বত আছিল শ্ৰী ৰনবীৰ ভাটিয়া দেৱ আৰু সম্পাদনাৰ দ্বায়িত্বত আছিল শ্ৰী ৰঞ্জু হাজৰিকা দেৱ। একে সময়তে অসমীয়া ভাষাৰ মাহেকীয়া কমিক্‌চ আলোচনী কেইখন ওলায়। কিন্তু প্ৰায়খিনিয়েই কেইদিনমান চলিয়েই বন্ধ হৈ যায়। বৰ্তমান প্ৰকাশিত হৈ থকা 'ৰংমন' এখন অসমীয়া কমিক্‌চ আলোচনী। ২০০৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰপৰা শিশু উপযোগী এই ৰঙীন কমিক্‌চ আলোচনীখন প্ৰকাশিত হৈ আহিছে। 'প্ৰণয় মামা' ৰংমনৰ সম্পাদক। ইয়াৰ বাহিৰেও কেবাখনো শিশু আলোচনীৰ পাতত কমিক্‌চ প্ৰকাশ কৰা হৈছে। '[[সঁফুৰা (আলোচনী)|সঁফুৰা]]', '[[মৌচাক (আলোচনী)|মৌচাক]]', 'কিশোৰ' আদিত বিভিন্ন কমিক্‌চ প্ৰকাশ কৰা হৈ আহিছে। 'বিস্ময়'ৰ পাতত বহুত আগৰেপৰাই 'ফেণ্টম' কমিক্‌চৰ অসমীয়া ৰূপ প্ৰকাশ কৰা হৈ আহিছে। ইয়াৰ বাহিৰেও বাতৰিকাকতৰ শিশু শিতানত 'স্পাইডাৰমেন', 'ফেণ্টম'ৰ অসমীয়া অনুবাদ প্ৰকাশ কৰা হৈছে। জনপ্ৰিয় আলোচনী '[[প্ৰান্তিক]]'ৰ পাতত ভাৰতীয় কমিক্‌চ 'বিক্ৰম'ৰ অসমীয়া ৰূপ প্ৰকাশ হৈ আহিছে। অৱশ্যে সমগ্ৰ বিশ্বতে কমিক্‌চক লৈ চলা পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা অসমীয়া কমিক্‌চত এতিয়ালৈকে পৰিলক্ষিত হোৱা নাই। এতিয়ালৈকে অসমীয়াত গধূৰ বিষয়ৰ 'চিত্ৰ উপন্যাস' প্ৰকাশিত হোৱা নাই। == তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} == গ্ৰন্থপঞ্জী== * Fiore. R (2005). {{cite web | title=Adventures in Nomenclature: Literal, Liberal and Freestyle | work=The Comics Journal Message Board | url=http://www.tcj.com/messboard/ubb/Forum2/HTML/003611.html | accessdate=June 14, 2005}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}} * {{cite book | author=Kunzle, David | title=The Early Comic Strip; Narrative Strips and Picture Stories in the European Broadsheet from c.1450 to 1825 | publisher=University of California Press | year=1973}} * {{cite book | author=McCloud, Scott | title=Understanding Comics: The Invisible Art | publisher=Kitchen Sink Press | year=1993 | isbn=0-87816-243-7}} * {{cite book | author=Perry, George; Aldridge, Alan | title=The Penguin Book Of Comics | publisher=Penguin | year=1989 reprint with introduction | isbn=0-14-002802-1}} * {{cite book | author=Sabin, Roger | title=Adult Comics An Introduction | publisher=Routledge | year=1993 | isbn=0-415-04419-7}} * Santos, Derek (1998) {{cite web | title=Comic History | work=The Comic Page | url=http://www.dereksantos.com/comicpage/index.html | accessdate=June 26, 2005 | archivedate=September 30, 2005 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20050930225206/http://www.dereksantos.com/comicpage/index.html | deadurl=yes }} * {{cite book | author=Varnum, Robin & Gibbons, Christina T. editors | title=The Language of Comics: Word and Image | publisher=University Press Mississippi | year=2001 | isbn=1-57806-414-7}} * Williams, Jeff. [http://www.albany.edu/scj/jcjpc/vol2is6/comics.html "Comics: A tool of subversion?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100904141128/http://www.albany.edu/scj/jcjpc/vol2is6/comics.html |date=2010-09-04 }} Journal of Criminal Justice and Popular Culture, 2(6) (1994) 129-146 ==আৰু পঢ়িব পাৰে == * [[David Carrier]], ''[http://www.psupress.psu.edu/books/titles/0-271-01962-X.html The Aesthetics of Comics]'', Penn State Press, 2002 ISBN 0-271-02188-8 * [[Will Eisner]] ''Comics and Sequential Art'' Poorhouse Press 1985 ISBN 0-9614728-0-4 * Will Eisner ''Graphic Storytelling'' Poorhouse Press 1995 ISBN 0-9614728-3-9 * [[Gary Groth]] & R. Fiore ''The New Comics'' Berkley Books 1988 ISBN 0-425-11366-3 * [[Maurice Horn]] ed. ''The World Encyclopedia of Comics'' Avon 1977 ISBN 0-87754-323-2 * [[Scott McCloud]] ''Understanding Comics - the Invisible Art'' HarperCollins 1994 ISBN 0-613-02782-5 * [[Roger Sabin]] ''Comics, Comix and Graphic Novels: a History of Comic Art'' Phaidon 1996 ISBN 0-7148-3993-0 * [[Coulton Waugh]] ''The Comics'' The Macmillan Company 1947 ISBN 0-87805-499-5 * Richard O'Brien ''The Golden Age of Comics'', Ballantine Books, 1977. ISBN 0-345-25535-6 ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commonscat|Comics|কমিক্‌চ}} *[http://www.rongmoncomics.com/ ৰংমন কমিক্‌চৰ ৱেব পৃষ্ঠা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120515233259/http://www.rongmoncomics.com/ |date=2012-05-15 }} * [http://cartoons.osu.edu/index.php Billy Ireland Cartoon Library & Museum] * [http://www.lib.msu.edu/comics/ Michigan State University Comic Art Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090503162847/http://www.lib.msu.edu/comics/ |date=2009-05-03 }} * [http://mulibraries.missouri.edu/specialcollections/comic.htm Comic Art Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719050622/http://mulibraries.missouri.edu/specialcollections/comic.htm |date=2011-07-19 }} at the [[University of Missouri]] * [http://www.comicbookdb.com/ Comic Book Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191217051102/http://comicbookdb.com/ |date=2019-12-17 }} * [http://comics.org/ Grand Comics Database] * [http://www.gocomics.com/ Comics Archives and Editorial Cartoons] * [http://www.cartoonart.org/ Cartoon Art Museum of San Francisco] * [https://web.archive.org/web/20121215055912/http://www.time.com/time/archive/collections/0,21428,c_comics,00.shtml ''Time'' Archives' Collection of Comics] * [http://getslabbed.com/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=29&Itemid=62 GetSlabbed Collector Guide: Information on collecting comics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110711090939/http://getslabbed.com/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=29&Itemid=62 |date=2011-07-11 }} * [http://historietayanimacion.com Historieta y Animación] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111115121126/http://historietayanimacion.com/ |date=2011-11-15 }} * [https://web.archive.org/web/20110825095751/http://pustaka-komik.blogspot.com/ Download Comics for Free] * {{cite web |publisher= [[Victoria and Albert Museum]] |url= http://www.vam.ac.uk/collections/prints_books/features/comics/index.html |title= Comics in the National Art Library |work= Prints & Books |accessdate= 2011-03-15 |archivedate= 2009-11-04 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20091104235741/http://www.vam.ac.uk/collections/prints_books/features/comics/index.html |deadurl= yes }} <!-- {{Comics region}} {{Comicnav}}--> 4xu3t4l4xy0aa7jr9vg199444i3qxgk 0 4327 613330 545596 2026-06-20T17:17:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613330 wikitext text/x-wiki {{ভাল প্ৰবন্ধ}} <div class="thumb tright"> <div class="thumbinner" style="width: 262px;"> [[File:Animexample3edit.png]] <div class="thumbcaption">জঁপিয়াই থকা বলৰ এনিমেছন (তলৰ চিত্ৰ), এই এনিমেছনটো ওপৰৰ ছয়খন বেলেগ বেলেগ ফ্ৰেম সংযোগ কৰি সৃষ্টি কৰা হৈছে। </div> [[File:Animexample.gif]] <div class="thumbcaption">এই এনিমেছনত প্ৰতি ছেকেণ্ডত দহখন ফ্ৰেম দেখুওৱা হৈছে। </div> </div> </div> '''এনিমেছন''' ({{lang-en|Animation}}) বা এনিমেশ্যন হৈছে স্থিৰ চিত্ৰৰ এটা ক্ৰম, যাক বিশেষ প্ৰক্ৰিয়াৰে লক্ষ্য কৰিলে গতিৰ ভ্ৰম সৃষ্টি হয়। সহজ অৰ্থক ইয়াক "চলন্ত চিত্ৰ" বুলিও ক'ব পাৰি। [[চলচ্চিত্ৰ]]ৰ আৰু এনিমেছনৰ সংজ্ঞা আৰু মূল কাৰিকৰী নীতি একেই। চলচ্চিত্ৰৰ সংজ্ঞাই এনিমেছনকো সাঙুৰি লয়। নিৰ্মাণ প্ৰক্ৰিয়াৰ ভিন্নতা অনুসৰি চলচ্চিত্ৰক ''জীৱম্ত গতি'' (live action), বা ''এনিমেছন'' এই দুটা বহল ভাগত ভগাব পাৰি। জীৱন্ত গতি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰোঁতে চলন্ত বস্তু এটাক কেমেৰাৰ সহায়েৰে সময়ৰ ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ অন্তৰালত (পাৰম্পৰিক ভাৱে ছেকেণ্ডত ২৪ টা) ফটো তোলা হয়। এই ছবিবোৰত চলন্ত বস্তুটোৰ বিভিন্ন মুহূৰ্তক স্থিৰ চিত্ৰ কৰি পেলোৱা হয়। প্ৰতিখন ছবিকে একোখন 'ফ্ৰেম' বোলা হয়। পাছত প্ৰজেক্টৰৰ সহায়েৰে এই 'ফ্ৰেম'বোৰক ক্ৰম অনুসৰি পৰ্দাত প্ৰক্ষেপণ কৰা হয়। [[দৃষ্টিৰ জড়তা]] (Persistence of vision) পৰিঘটনাৰ বাবে আমাৰ চকুৱে সিখনৰ পাছত সিখনকৈ প্ৰক্ষেপিত স্থিৰ চিত্ৰৰ ক্ৰমক গতিৰ ভ্ৰমলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আৰু আমি ছবিখন চলি থকা দেখোঁ। পিছলৈ অৱশ্যে এই মতক নাকচ কৰা হয়। লক্ষণীয় যে এই পদ্ধতিত এটা বিশেষ যন্ত্ৰ (চলচ্চিত্ৰ কেমেৰা)ৰ দ্বাৰা, চলনশীল বস্তু এটাৰ চলনক 'ফ্ৰেম'ৰ ৰূপ দিয়া হয়। এনিমেছন প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰতিখন ফ্ৰেম বেলেগে বেলেগে সৃষ্টি কৰা হয়। পাছত প্ৰতিটো ফ্ৰেমকে ক্ৰম অনুসৰি পৰ্দাত নিক্ষেপন কৰি গতিৰ আভাস দিয়া হয়। এনিমেছন নিৰ্মাণ কৰোঁতে প্ৰতিখন ফ্ৰেমেই এখন এখনকৈ সৃষ্টি কৰা হয়। ফ্ৰেম নিৰ্মাণ বিভিন্ন পদ্ধতিৰে কৰিব পাৰি। হাতে অঁকা আৰু একেটা বস্তুৰ অৱস্থানৰ সামান্য পৰিবৰ্তন কৰি তাৰ ছবি লোৱাটো সাধাৰণতে ব্যৱহৃত দুটা প্ৰক্ৰিয়া। বৰ্তমান গাণনিক যন্ত্ৰৰ ([[কম্পিউটাৰ]]) সহায়ত এনিমেছন নিৰ্মাণ কৰাটো জনপ্ৰিয় উপায়। এনিমেছন [[দ্বিবিমীয়]] (2D) বা [[ত্ৰিবিমীয়]] (3D) হ'ব পাৰে। ==এনিমেছন শব্দৰ উৎপত্তি== লাটিন ভাষাৰ শব্দ anima (আত্মা/soul), ইয়াৰে ক্ৰিয়াবাচক শব্দ হৈছে Animate। Animate শব্দৰ অৰ্থ আত্মা দান কৰা, বা প্ৰাণ দিয়া।<ref>[http://www.thefreedictionary.com/anima , আহৰণ কৰা তাৰিখ জুলাই ২৮, ২০১১]</ref> অৰ্থাৎ জড় বস্তু এটাত প্ৰাণ প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এনিমেছনতো জড়/স্থিৰ চিত্ৰক গতিশীল কৰি ''"প্ৰাণ দিয়া"'' হয় বাবেই ইয়াক এনিমেছন বোলা হয়। ==এনিমেছনৰ ইতিহাস== [[File:Vase animation.svg|thumb|300px|[[ইৰাণ]]ত পোৱা এটা ফুলদানিত অঁকা পাঁচখন ছবিৰ ক্ৰম]] [[File:Egyptmotionseries.jpg|thumb|300px|এটা ইজিপ্টীয় সমাধি-কোঠাত পোৱা প্ৰায় ৪০০০ বছৰ পুৰণা ম্যুৰেল। ইয়াত কুস্তিযুঁজৰ ছবি অংকন কৰা হৈছে। এইবোৰ এনিমেছন ছবিৰ শৃংখল যেন লাগিলেও সেয়া গতিময় অৱস্থাত চোৱাৰ কোনো উপায় নাছিল। তথাপিও ইয়াত গতি প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ চিত্ৰকৰৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ পাইছে। ]] স্থিৰ চিত্ৰক গতিশীল কৰাৰ প্ৰচেষ্টা প্ৰাগৈতিহাসিক কালৰেপৰা কৰা হৈছে। ৩৫,০০০ বছৰ আগৰ গুহা চিত্ৰত অঁকা জন্তুত চাৰিখনৰ ঠাইত আঠখন ঠেঙ আঁকি গতিশীল ৰূপত প্ৰকাশ কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল।<ref>Williams 2009, পৃ. ১১.</ref> খ্ৰী.পূ ১৬০০ শতিকাত [[ইজিপ্ত]]ৰ [[ফাৰাও]] [[দ্বিতীয় ৰামছেছ]]-এ নিৰ্মাণ কৰা দেৱী [[আইছিছ]]ৰ মন্দিৰত ১১০-টা স্তম্ভ আছিল। প্ৰতিটো খুঁটাতো দেৱীৰ এটা ভংগিমাক সময়ৰ হিচাপত পৰিৱৰ্তন কৰি অঁকা ছবি আছিল। কোৱা হ'ব যে বেগেৰে যোৱা ঘোঁৰাচালকে দেৱীৰ ভংগিমা সলনি হৈ যোৱা দেখিবলৈ পাইছিল।<ref>Williams 2009, পৃ. ১২.</ref> অতীজৰ গ্ৰীকসকলে মাটিৰ গোল পাত্ৰৰ চাৰিওফালে ক্ৰমান্বয়ে সলনি হোৱা ভংগিমাৰ মানুহৰ ছবি আঁকিছিল। পাত্ৰটো জোৰেৰে ঘূৰালে মানুহজনে লৰচৰ কৰা দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>Williams 2009, পৃ. ১২.</ref> অৱশ্যে এনিমেছনক বৰ্তমানৰ ৰূপ দিয়াৰ আগতে চলচ্চিত্ৰৰ কলা-কৌশল পূৰ্ণাংগ ৰূপে বিকশিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন আছিল। চলচ্চিত্ৰৰ আগতে আৱিষ্কৃত হৈছিল পৰ্দাত ডাঙৰকৈ ছবি প্ৰক্ষেপ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়া। ১৬৪০ চনত [[এথ'নেছিয়াছ কাৰ্চাৰ]]-এ (Athonasius Kircher) '[[মেজিক চাকি]]' (Magic Lantern) নামৰ এটা যন্ত্ৰ সাজি উলিয়ায়। তেৱেই কাঁচত ছবি আঁকি সেই ছবি মেজিক চাকিৰ জৰিয়তে পৰ্দাত প্ৰক্ষেপ কৰি দেখুৱাইছিল। এনিমেছনৰ এটা ৰুক্ষ ৰূপো তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। তেখেতে একেখন কাঁচতে মেল খাই থকা মানুহৰ মুখ আৰু নিগনি এটা ছবি আঁকিছিল। এডাল ৰছীৰ সহায়ত এই ছবি থকা কাঁচখন জোৰেৰে অনা-নিয়া কৰি থাকিলে নিগনিটো মানুহজনৰ খোলা মুখেৰে সোমাই যোৱা যেন লাগিছিল।<ref>Williams 2009, পৃ. ১২.</ref> ১৮২৪ চনত [[পিটাৰ মাৰ্ক ৰ'জেট]]-এ (Peter Mark Roget) প্ৰথমবাৰৰ ভাৱে "দৃষ্টি জড়তা" পৰিঘটনা লক্ষ্য কৰে। এই পৰিঘটনা মতে আমাৰ চকুৰ [[সদস্য:Pranjal Das Balipara/ৰেটিনা]]ত (Retina) পৰা যিকোনো দৃশ্য কিছু সময়ৰ বাবে চকুতে ৰৈ থাকে।<ref>Williams 2009, পৃ. ১৩.</ref> সেই সময়কণৰ পাছতহে মানুহে আকৌ দেখা পায়। যদি মাজৰ এই নেদেখা সময়খিনিত দৃশ্যৰ পৰিৱৰ্তন কৰা হয়, মানুহজনে পৰিবৰ্তন হোৱাৰ কথাটো ধৰিব নোৱাৰিব। দৃশ্যমান সময়ত যদি একেটা গতিৰ ক্ৰমাগতভাৱে পৰিৱৰ্তিত ছবি দেখুৱাই থকা হয় আৰু মাজৰ নেদেখা সময়খিনিত দৃশ্যাৱলীৰ পৰিবৰ্তন ঘটোৱা হয়, তেতিয়া মানুহজনে চকুৰ সম্মুখত চলন্ত দৃশ্যাৱলী দেখিবলৈ পাব, যদিও প্ৰতিটো দৃশ্য আচলতে চলন্ত হয়। এই 'দৃষ্টি জড়তা'ৰ অবিহনে চলচ্চিত্ৰ বা এনিমেছন সম্ভৱেই নহ'লহেঁতেন। ৰ'জেটৰ আৱিষ্কাৰে কেবাটাও নতুন নতুন খেলনাৰ জন্ম দিলে, য'ত 'দৃষ্টি জড়তা'ৰ সহায় লৈ কিছুমান দৃষ্টিভ্ৰম কৰোৱা হৈছিল। এই খেলনাসমূহেই আছিল এনিমেছনৰ আদি ৰূপ। এনে এটা খেলনা আছিল [[থ'মাট্ৰ'প]] (Thaumatrope)। এখন ডাঠ কাগজৰ কাঁহীৰ দুটা মূৰে দুডাল সূতা বন্ধা থাকিছিল আৰু কাগজখনৰ দুয়োফালে দুটা বেলেগ বেলগ ছবি আঁকি ৰখা হৈছিল। যেনে এফালে এটা পিঞ্জৰা, আনফালে এটা চৰাই। ৰছীডাল পকাই পকাই টানি দিলে কাঁহীখন ঘূৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু দেখা গৈছিল যে চৰাইটো পিঞ্জৰাৰ ভিতৰত সোমাই পৰিছে। আচলতে দৃষ্টি জড়তাৰ বাবে অলপ বেছি সময়ৰ বাবে ছবি দুখন চকুত ৰৈ গৈছিল আৰু ছবি দুখন ইফাল-সিফাল হোৱা সময়খিনি নিচেই কম হোৱা বাবে দেখা নগৈছিল।<ref>Williams 2009, পৃ. ১৩.</ref> [[ফেনাকিষ্ট'স্কোপ]] (Phenakistoscope) একে নীতিৰে তৈয়াৰী আন এবিধ খেলৰ সামগ্ৰী। ইয়াত এডাল ধুৰাৰ দুইমূৰে দুখন কাঁহী লগোৱা আছিল। সম্মুখৰ কাঁহীখনৰ পৰিধিয়েদি দীঘলীয়া ফুটা আছিল আৰু সেই ফুটাৰে চালে দেখা পোৱাকৈ পাছফালৰ খনত আছিল একোখন ছবি। ছবিকেইখন একেটা গতিশীল বস্তুৰ ক্ৰমিক স্থিৰ ছবি আছিল। কাঁহী দুখন জোৰেৰে ঘূৰাই ফুটাৰে চাই পঠিয়ালে পাছফালৰ ছবিখনে লৰচৰ কৰা দেখা গৈছিল।<ref>Williams 2009, পৃ. ১৩.</ref> আন এবিধ উল্লেখনীয় সঁজুলি আছিল [[জুট্ৰ'প]] (Zoetrope), ইয়াক 'জীৱনৰ চকৰী' বুলিও কোৱা হৈছিল। ১৮৬৭ চনত আমেৰিকাত এইবিধ খেলনাৰ প্ৰচলন হয়। দীঘল কাগজৰ টুকুৰাত এটা গতিৰ ক্ৰমৰ ছবি আঁকি এটা চুঙাৰ ভিতৰত লগোৱা হৈছিল। সেই চুঙাতে আছিল দীঘলীয়া কিছুমান ফুটা। চুঙাটো জোৰেৰে ঘূৰাই সেই ফুটাৰে চালে ভিতৰৰ ছবিখনে গতি লৈছিল।<ref>Williams 2009, পৃ. ১৪.</ref> [[প্ৰাক্সিন'স্কোপ]] (Praxinoscope) আৱিষ্কাৰ কৰিছিল [[এমিল ৰেন'ড]]-এ (Emile Reynaud)। এই যন্ত্ৰটো প্ৰায় জুট্ৰ'পৰ নিচিনাই আছিল, কিন্তু চুঙাটোৰ অক্ষত আন এটা সৰু চুঙা বহুৱাই তাত আইনা লগাই দিয়া হৈছিল। তদুপৰি ইয়াৰ চুঙাৰ পৰিধি আছিল বহল। সেয়ে ইয়াৰ ভিতৰত ৩০ ফুট দীঘল কাগজৰ টুকুৰা লগাই তাত ছবি অঁকা হৈছিল। অৱশ্যে এই যন্ত্ৰ কাগজ ব্যৱহাৰ নকৰি এবিধ পাৰদৰ্শী কাগজত ছবিখিন অঁকা হৈছিল। এই কাগজখনক বোলা হৈছিল "ক্ৰিষ্টেলইড্‌" (Crystaloid)। ছবি আঁকিবলৈ বেছি ঠাই থকা হেতুকে ইয়াত অকল একেবাৰে চুটি গতিৰ ছবি নেআঁকি একোটা সম্পূৰ্ণ নাটকীয়া ঘটনা আঁকিব পৰা হৈছিল। এনিমেছনৰ জৰিয়তে কাহিনী কোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া দৰাচলতে এই যন্ত্ৰৰপৰাই আৰম্ভ হৈছিল।<ref>Williams 2009, পৃ. ১৪.</ref> ১৮৬৮ চনত বজাৰলৈ আহে আন এবিধ নতুন খেলনা, [[ফ্লিপাৰ বুক]] (Flipper Book)। আটাইবোৰ যন্ত্ৰৰ ভিতৰত ইয়েই আছিল আটাইতকৈ সৰল আৰু জনপ্ৰিয়। এটা ক্ৰমৰ কেইবাখনো ছবি ক্ৰম অনুসাৰে এফালে বান্ধি থোৱা থাকিছিল। আনটো ফালে ছবিৰ দমটোৰ কাষত ধৰি বেগেৰে এখন এখনকৈ লুটিয়ালে ছবিখনে গতি কৰা দেখা গৈছিল।<ref>Williams 2009, পৃ. ১৪.</ref> এই ফ্লিপাৰ বুক আজিকালিও বজাৰত পোৱা যায়। আজি কালি অৱশ্যে অঁকা ছবিৰ সলনি এটা ক্ৰমত থকা তোলা ছবিহে দিয়া দেখা যায়। 'ফ্লিপাৰ বুক' বা 'ফ্লিপ বুক' পাৰম্পৰিক 'এনিমেটৰ'সকলে এতিয়াও প্ৰাৰম্ভিক পৰীক্ষৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰে। লক্ষণীয় যে এই সময়লৈকে সদায় হাতে অঁকা ছবিহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কেমেৰাৰ আৱিষ্কাৰ হৈছিল যদিও এনেবোৰ খেলনাৰ বাবে কেমেৰাৰে তোলা ছবি ব্যৱহাৰ কৰা নহৈছিল। আৱিষ্কাৰক [[থমাছ আলভা এডিচন]]-এ (Thomas Alva Edison) জুট্ৰ'প যন্ত্ৰৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণীত হৈ এটা গতিশীল বস্তুৰ ক্ৰমিক ছবি তুলিব পৰা যন্ত্ৰ এটাৰ আৱিষ্কাৰত মনোনিবেশ কৰে। এইকামৰ বাবে ১৮৮৮ চনত তেওঁ সহযোগী [[উইলিয়াম ডিক্‌ছন]]-ক (William K.L. Dickson) দায়িত্ব দিয়ে। দুয়োজনে ক্ৰমিক ছবি তোলাৰ বাবে [[কাইনেট'গ্ৰাফ] (Kinetograph) আৰু সেই ছবি চলন্ত অৱস্থাত চোৱাৰ বাবে [[কাইনেট'স্কোপ]] (Kinetoscope) নামৰ এবিধ যন্ত্ৰ উদ্ভাৱন কৰে। ১৮৯৪ চনত 'কাইনেট'স্কোপ' যন্ত্ৰ বজাৰত মুকলি কৰা হয়। এই যন্ত্ৰত এটা ফুটাৰে চলন্ত ছবি ছোৱাৰ ব্যৱস্থা আছিল। সেয়ে এবাৰত এজন ব্যক্তিয়ে ছবি দৰ্শন কৰিব পাৰিছিল। এই অসুবিধা আঁতৰ কৰিবলৈ প্ৰতিদ্বন্দ্ব্বী আৱিষ্কাৰকে সেই ছবি পৰ্দাত ডাঙৰকৈ প্ৰক্ষেপ কৰিব পৰা ব্যৱস্থা সাজি উলিয়ায়। [[থমাছ এৰ্মাট]] (Thomas Armat) নিৰ্মিত এনে এটা যন্ত্ৰৰ আধাৰত এডিছনে নিজাকৈ এটা [[প্ৰজেক্টৰ]] (Projector) নিৰ্মাণ কৰে আৰু নাম দিয়ে [[ভিটাস্কোপ]] (Vitascope)।<ref name="edison"> [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/179233/Thomas-Alva-Edison britannica.com] আহৰণ কৰা তাৰিখ জুলাই ২৮, ২০১১ </ref> ১৮৯৬ চনত, [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ]]ৰ এখন বাতৰি-কাকতৰ [[কাৰ্টুনিষ্ট]] [[জেম্‌ছ ষ্টুৱাৰ্ট ব্লেকটন]]-এ (James Stuart Blackton) এটা সাক্ষাৎকাৰৰ বাবে এডিছনৰ ওচৰলৈ যায়। তাতেই ছবি অঁকাত ব্লেকটনৰ ক্ষিপ্ৰতা দেখি তেখেতক এটা ক্ৰমৰ এলানি ছবি আঁকিবলৈ অনুৰোধ কৰে। সেই ছবিলানিক এডিছনে ফটো তুলি ৰাখে। সেয়েই আছিল [[ফটোগ্ৰাফি]] আৰু ছবিৰ প্ৰথম সংযোগ। ১৯০৫ তেওঁলোক দুয়ো "অঁভজা মুখৰ ধেমেলীয়া মুহূৰ্ত" (Humorous Phases of Funny Faces) নামেৰে এখন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ বাবে প্ৰায় ৩০০০খন ছবি অঁকা হৈছিল। ৰাইজে এই নতুন পৰীক্ষা দেখি অভিভূত হৈ পৰিছিল।<ref>Williams 2009, পৃ. ১৫.</ref> এয়েই আছিল আধুনিক এনিমেছনৰ পূৰ্বপুৰুষ। এবছৰ পাছত [[এমিল ক'ল]]-এ (Emile Cohl) নিৰ্মাণ কৰি উলিয়ায় আন এখন এনিমেছন ছবি। এইখন পেৰিছত প্ৰথম দেখুওৱা হৈছিল। কলা পৃষ্ঠাত বগা ছবিৰে ইয়াত এটা সম্পূৰ্ণ কাহিনী দেখুওৱা হৈছিল। চৰিত্ৰসমূহৰ বাহিৰেও বিজুলী খুঁটা, ঘৰ আদিয়েও ইয়াত লৰচৰ কৰিছিল, সুখী বা দুখীও হৈছিল। এই ছবিখনতে এনিমেছনৰ সফল প্ৰয়োগৰ আৰম্ভণি হৈছিল। পাছলৈ এনিমেছনৰ ক্ষেত্ৰত মানি চলা এটা নীতি ইয়াতেই প্ৰথম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল--'কেমেৰাও যি কৰিব পাৰি সেইটো নকৰিবা, কেমেৰাই নোৱাৰাটোহে কৰা। '<ref>Williams 2009, পৃ. ১৬.</ref> ===[[ৱিনছৰ মেক্‌কে]] (Winsor McCay)=== ৱিনছৰ মেক্‌কে-ই প্ৰথমে এনিমেছনক এটা কলা হিচাপে জন্ম দিয়াৰ প্ৰয়াস কৰে।<ref>Williams 2009, পৃ. ১৬.</ref> মেক্‌কে আছিল এজন [[কমিক্‌ছ]] শিল্পী। তেখেতৰ 'অজান দেশত অকণমানি নিমো' (Little Nemo in Wonderland) আছিল এখন জনপ্ৰিয় কমিক্‌চ। নিজৰ ল'ৰাৰ বাবে তেওঁ প্ৰায় ৪০০০ ছবিৰে<ref>Williams 2009, পৃ. ১৬.</ref> 'অকণমানি নিমো'-ক Little Nemo (১৯১১) নামেৰে এনিমেছন ছবিৰ ৰূপ দিয়ে। তেখেতৰ এই চলচ্চিত্ৰ অতি জনপ্ৰিয় হৈছিল। ১৯১২ চনত তেখেতে নিৰ্মাণ কৰে আন এখন এনিমেছন ছবি How a Mosquito Operates। ১৯১৪ চনত তেখেতই Gertie the Dinosaur নামেৰে আন এখন এনিমেছন ছবি নিৰ্মাণ কৰি উলিয়ায়।<ref>Beck 2004, পৃ. ১৪.</ref> এই ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনৰ সময়ত 'গাৰ্টি' নামে ডাইন'ছৰটোৰ চলচ্চিত্ৰ পৰ্দাত প্ৰক্ষেপ কৰা হৈছিল আৰু মেক্‌কেই নিজে পৰ্দাৰ আগত থিয় হৈ 'গাৰ্টি'ক আপেল খুৱাইছিল। 'গাৰ্টি দা ডাইন'ছৰ' ছবিখনক এনিমেছন শিল্পৰ এটা মাইলৰ খুঁটি বুলি মনা হয়। প্ৰথমবাৰৰ বাবে সুনিপুণ ছবিৰে 'গাৰ্টি'ক অঁকা হৈছিল, 'গাৰ্টি'ৰ হাত-ভৰিৰ চলনো আছিল একেবাৰে জীৱন্ত আৰু 'গাৰ্টি'ৰ ভাল লগা, বেয়া লগা আদিৰো সুন্দৰ ৰূপ দিয়া হৈছিল। ছবিখন অতি জনপ্ৰিয় হৈছিল। এই ছবিখনেই এনিমেছনক এটা বিশিষ্ট শিল্পৰ ৰূপলৈ তুলি ধৰে। ১৯১৮ চনত ২৫,০০০ ছবিৰে সেই সময়লৈ দীৰ্ঘতম এনিমেছন ছবি 'The Sinking of the Lusitania' খনো নিৰ্মাণ কৰে মেক্‌কে-ই।<ref>Williams 2009, পৃ. ১৭.</ref> ইয়াৰ পাছতো মেক্‌কেয়ে আৰু তিনিখন এনিমেছন ছবি নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Beck 2004, পৃ. ১৫.</ref> মেক্‌কেৰ এনিমেছন ছবি কেইখন লোকপ্ৰিয় হোৱাৰ উপৰিও কলাত্মক দিশতো উল্লেখযোগ্য আছিল। এনিমেছনক এটা শিল্প হিচাপে গঢ় দিয়াত মেক্‌কেৰ অৱদান আটায়ে মানি লয়।<ref>Beck 2004, পৃ. ১৫.</ref><ref>Williams2009, পৃ. ১6.</ref> এনিমেছন ছবিৰ নিৰ্মাণৰ উপৰিও দক্ষ চিত্ৰকৰ আৰু শিল্পী হিচাপেও মেক্‌কে আছিল অসাধাৰণ। তেখেতক 'কাৰ্টুন জগতৰ [[মোজাৰ্ট]]' বুলি সম্বোধন কৰা হয়। International Animated Film Society (ASIFA - Hollywood)-এ তেখেতৰ নামৰ বঁটাৰে জীৱন-যোৰা সাধনাৰ বঁটাৰ নামকৰণ কৰিছে।<ref>Beck 2004, পৃ. ১৪.</ref> মেক্‌কেৰ এনিমেছন অতি জনপ্ৰিয় আৰু কলাত্মক দিশতো উন্নত হোৱাৰ পাছতো কিন্তু সাধাৰণভাৱে এনিমেছন ছবিৰ মান উন্নত হোৱা নাছিল। মেক্‌কেই নিজেই ছবি আঁকিছিল আৰু তেখেতৰ কোনো সহকাৰীও নাছিল। সেয়ে তেখেতৰ পদ্ধতি আছিল যথেষ্ট সময়বহুল আৰু কষ্ট সাপেক্ষ। সেয়ে সেই ধৰণে বাণিজ্যিকভাৱে এনিমেছন ছবি নিৰ্মাণৰ কাম কৰাটো সম্ভৱ নাছিল।<ref>Beck 2004, পৃ. ১৫.</ref> বাণিজ্যিক এনিমেছন শিল্পীয়ে পতা এখন সভাত তেখেতে নতুন এনিমেটৰসকলে টকাৰ নামত এটা শিল্পক ধূলিস্যাত কৰা বুলি ককৰ্থনা কৰিছিল।<ref>Williams 2009, পৃ. ১৭.</ref> ===বাণিজ্যিক ষ্টুডিঅ'ত এনিমেছন আৰু বিকাশ=== এনিমেছন ছবিৰ বাবে প্ৰয়োজন বহুত সংখ্যক হাতে অঁকা ছবি। সেয়ে এজন মানুহৰ বাবে দীঘল এনিমেছন ছবি নিৰ্মাণ কৰাটো সম্ভৱ নহয়। সেয়ে এনিমেছন ছবি নিৰ্মাণৰ বাবে ষ্টুডিঅ' গঢ়ি উঠে। কেবা জনো শিল্পীয়ে লগ লাগি ছবি আঁকে আৰু তাৰপৰা কেমেৰাৰে ফটো তুলি এনিমেছন ছবি তৈয়াৰ কৰা হয়। এনিমেছন ছবিবিলাকক [[কাৰ্টুন]] (Cartoon) বোলা হৈছিল। এনিমেছনৰ বাবে প্ৰথম ষ্টুডিঅ' খুলিছিল [[ৰাওল বাৰ]] (Raoul Barre) নামৰ মানুহ এজনে ১৯১৪ চনত। ১৯১৫ চনত পট্টন হয় 'ব্ৰে-হাৰ্ড প্ৰচেছ কোম্পানী' (The Bray-Hurd Process Company)। এই ষ্টুডিঅ'ই পাছৰ ১৭ বছৰ কাৰ্টুন ছবি নিৰ্মাণ কৰে। আন আন ষ্টুডিঅ' এই সময় ছোৱাতে ঠন ধৰি উঠে। এই ষ্টুডিঅ' বিলাকত এনিমেছন ছবিবিলাক মসৃণ আৰু নিৰ্মাণ কাৰ্য্যক সহজ কৰি তুলিবৰ বাবে ন ন উদ্ভাৱন কৰি থকা হৈছিল।<ref>Beck 2004, পৃ. ১৭.</ref> [[মেক্স ফ্লেইছাৰ]]-এ (Max Fleischer) আৱিষ্কাৰ কৰিছিল [[ৰট'স্কোপ]] পদ্ধতি। এই পদ্ধতিত 'জীৱন্ত ছবি'ৰ (live action) ফ্ৰেমক পৰিবৰ্ধিত কৰি সেই ছবিৰ ওপৰত বুলাই বুলাই এনিমেছন ছবিৰ ফ্ৰেম অঁকা হৈছিল। জীৱন্ত মানুহৰ ছবিৰপৰা অঁকা হৈছিল বাবে তাত হাত-ভৰি সঞ্চালনৰ শুদ্ধ ৰূপ ফুটি উঠিছিল।<ref>Beck 2004, পৃ. ১৭.</ref> আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্ভাৱন আছিল '[[চে'ল]]'-ৰ (Cel) ব্যৱহাৰ। 'চে'ল' এবিধ পাৰদৰ্শী কাগজৰ নিচিনা পাত। '[[চেলুল্ইড]]'ৰদ্বাৰা নিৰ্মাণ হোৱা বাবেই ইয়াক চুটিকৈ ''চে'ল'' বোলা হৈছিল। প্ৰকৃত চে'ল চেলুলইড [[চেলুল'জ নাইট্ৰেট]] আৰু [[কৰ্পূৰ]]ৰ মিশ্ৰণ। কিন্তু ই অতিমাত্ৰাই জ্বলনশীল আৰু সহজে শোঁতোৰা পৰি যায় বাবে পাছলৈ চেলুলইডৰ সলনি [[চেলুলজ এচিটেট]]ৰদ্বাৰা নিৰ্মিত চে'ল ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ১৯৯০-ৰ দশকৰপৰা চে'লৰ ব্যৱহাৰ সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰি ষ্টুডিঅ'বিলাকে [[কম্পিউটাৰ প্ৰ'গ্ৰাম]]ৰ সহায় লবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৯২০-৩০-ৰ সময়ছোৱাত কেবাটাও এনিমেছন ষ্টুডিঅ' গঢ়ি উঠে। এই ষ্টুডিঅ' সমূহে নিজৰ ছবিৰ প্ৰতি দৰ্শক আকৃষ্ট কৰিবলৈ অহৰহ চেষ্টা কৰি থাকিছিল। সেই সময়ত ষ্টুডিঅ'ত নিৰ্মিত কাৰ্টুন ছবিবোৰ দেখুওৱা হৈছিল ছবিঘৰত মূল ছবি প্ৰদৰ্শনৰ আগে আগে। ষ্টুডিঅ' বিলাকে জনপ্ৰিয়তা বজাই ৰাখিবলৈ কিছুমান জনপ্ৰিয় হৈ পৰা চৰিত্ৰক বাৰে বাৰে ব্যৱহা কৰিছিল। বিংশ শতাব্দীৰ দ্বিতীয় দশকত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত গঢ়ি উঠা এনিমেছন ষ্টুডিঅ' বোৰে মূলতঃ কিছুমান জনপ্ৰিয় কাৰ্টুন চৰিত্ৰ গঢ়ি তোলাত গুৰুত্ব দিছিল। আৰু সেই চৰিত্ৰৰ বিভিন্ন কাণ্ড-কাৰখানাৰে চুটি এনিমেছন ছবি তৈয়াৰ কৰি দৰ্শকলৈ আগবঢ়াইছিল। বহুতো এনে চৰিত্ৰৰ মাজত বিশেষ স্থান লভ কৰা এটা চৰিত্ৰ আছিল '[[ফেলিক্স|ফেলিক্স-দা কেট]]' (Felix the Cat)। পাৰামাউণ্ট (Paramount) ষ্টুডিঅ'ৰ বেনাৰত [[অটো মেছমাৰ]]-এ সৃষ্টি কৰিছিল এই কাৰ্টুন মেকুৰীটোৰ। ফেলাইন ফ'লিছ (Feline Follies) নামৰ ছবিত এই চৰিত্ৰৰ প্ৰথম অভিষেক ঘটিছিল।<ref>Beck 2004, পৃ. ১৮.</ref> মেক্স ফ্লেইছাৰৰ ইঙ্কৱেল ষ্টুডিঅ'ৰপৰা (Inkwell Studios) ওলাইছিল আন এটা জনপ্ৰিয় চৰিত্ৰ 'ইঙ্কৱেলৰ বহুৱা' (The Inkwell Clown)। প্ৰথম অৱস্থাত এই 'বহুৱা'ৰ চৰিত্ৰটোৰ কোনো নাম দিয়া হোৱা নাছিল বাবে ৰাইজে নিজেই 'ইঙ্কৱেলৰ বহুৱা' নাম দি লৈছিল। পাছলৈ অৱশ্যে 'কোকো' (Koko) নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। এই বহুৱাৰ চৰিত্ৰটো আঁকোতে [[ৰ'ট'স্কোপ]] পদ্ধতিৰ সহায় লোৱা হৈছিল। ছবিৰ আৰম্ভণিতে চৰিত্ৰটো এটা চিঞাহীৰ দোৱাতৰপৰা ওলাই আহিছিল। এইদৰেই বাস্তৱ বস্তুৰ লগত যোগাযোগ কৰা প্ৰথম কাৰ্টুন চৰিত্ৰ হোৱাৰ গৌৰৱো 'ইঙ্কৱেল বহুৱা'ৰ প্ৰাপ্য।<ref>Beck 2004, পৃ. ১৯.</ref> সেই সময়ৰ আন এটা জনপ্ৰিয় কাৰ্টুন চৰিত্ৰ হ'ল 'বঞ্জো' (Bonjo the Dog, স্ৰষ্টা: জৰ্জ ষ্টাডি (George Studdy))।<ref>Beck 2004, পৃ. ২৪.</ref> ১৯২১ চনত [[ৱাল্ট ডিজনী]]য়ে (Walt Disney) নিজাকৈ [[লাফ-অ'-গ্ৰাম]] (Laugh-O-Gram) নামে এটা ষ্টুডিঅ' খোলে আৰু ১৯২২ চনলৈ ছখন কাৰ্টুন ছবি নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Beck 2004, পৃ. ২০.</ref> এনিমেছন ছবিক বিকশিত কৰি এটা সম্পূৰ্ণ নতুন মাত্ৰা দিয়া ৱাল্ট ডিজনী আৰু [[ৱাল্ট ডিজনী ষ্টুডিঅ']]ৰ (Walt Disney Studio) বিষয়ে আন এটা শিতানত আলোচনা কৰা হৈছে। ১৯২৪ চনৰপৰা চলচ্চিত্ৰত শব্দৰ প্ৰয়োগ আৰম্ভ হয়। ১৯২৭ চনত নিৰ্মিত '[[দা জেজ ছিংগাৰ]]' (The Jazz Singer) নামৰ ছবিখনক প্ৰথম সবাক ছবি বোলা হয় যদিও তাৰ আগতেও চলচ্চিত্ৰত শব্দৰ প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল পৰীক্ষনীয় হিচাপে। কাৰ্টুন ছবিত শব্দৰ প্ৰথম প্ৰয়োগ হয় ১৯২৪ চনত মেক্স ফ্লেইছাৰৰ ষ্টুডিঅ'ৰপৰা নিৰ্মিত 'কোকো ছং কাৰ টিউনছ' (Ko-ko Song Car-Tunes) নামৰ ছবিখনৰপৰা আৰু আন কেবাখনো ছবিত ফ্লেইছাৰে শব্দৰ প্ৰয়োগ কৰে। পূৰ্ণাংগ ভাৱে শব্দ সম্বলিত প্ৰথম কাৰ্টুন ছবি আছিল '[[ষ্টীমবোট উইলি]]' (Steamboat Willie)। ষ্টীমবোট উইলি ৱাল্ট ডিজনীৰ নিৰ্মিত আৰু [[মিকি মাউছ]] (Mickey Mouse) চৰিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত ছবি।<ref>Beck 2004, পৃ. ৩৮.</ref> ১৯৩০-ৰ দশকত কেবাটাও জনপ্ৰিয় কাৰ্টুন চৰিত্ৰই গঢ় লৈ উঠে। ইয়াৰে কেইটামান হ'ল, বেটি বুপ (Betty Boop, স্ৰষ্টা: মেক্স ফ্লেইছাৰ (Max Fleischer))<ref>Beck 2004, পৃ. ৩৮.</ref>, পপাই (Popeye, স্ৰষ্টা: মেক্স ফ্লেইছাৰ (Max Fleischer))<ref>Beck 2004, পৃ. ৩৮.</ref>, 'ক্ৰেজী কেট' (Crazy Cat, স্ৰষ্টা: চাৰ্লছ মিন্‌জ (Charles Mintz))<ref>Beck 2004, পৃ. ৪৫.</ref>, 'স্ক্ৰেপি' (Scrappy, স্ৰষ্টা: ডিক হিউমাৰ, ছিড মাৰ্কাছ আৰু আৰ্ট ডেভিছ (Dick Heumer, Sid Marcus, Art Davis))<ref>Beck 2004, পৃ. ৪৫.</ref>, 'ফ্লিপ নামে ভোকোলা' (Flip the Frog, সৃষ্টা: ইউব ৱেৰ্কছ (Ub Werks))<ref>Beck 2004, পৃ. ৪৬.</ref> ইত্যাদি। উল্লেখযোগ্য এই তালিকাত ৱাল্ট ডিজনী ষ্টুডিঅ'ৰ চৰিত্ৰবোৰ সংকলিত কৰা হোৱা নাই। এই বিষয়ে ৱাল্ট ডিজনী শিতানত আলোচনা কৰা হৈছে। ১৯২৭ চনত ৱাল্ট ডিজনী ষ্টুডিঅ'ৰপৰা নিৰ্মাণ হয় মিকি মাউছৰ প্ৰথমখন কাৰ্টুন ছবি<ref>Beck 2004, পৃ. ৩৪.</ref> আৰু তেতিয়াৰেপৰা [[হলিউদ]]ৰ (Hollywood) এনিমেছন ছবিৰ ইতিহাস ৱাল্ট ডিজনী ষ্টুডিঅ'ৰ ইতিহাসৰ লগত সাঙোৰ খাই পৰে। <div class="thumb tright"> <div class="thumbinner" style="width: 262px;"> ====মিকি মাউছ==== এটা বুধিয়ক নিগনি মিকি মাউছৰ প্ৰথম ছবি আছিল 'প্লেন ক্ৰেজী' (Plane Crazy) (১৯২৮), দ্বিতীয় ছবি আছিল 'দা গেলোপিং গছো' (The Galloping Gaucho) (১৯২৮)। অৱশ্যে এই দুয়োখন ছবিয়েই পৰিবেশকৰ অভাৱৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়া নহ'ল।<ref>Beck 2004, পৃ. ৩৪.</ref> ১৯২৮ চনতে ৱাল্ট ডিজনীয়ে সবাক কৰি নিৰ্মাণ কৰে আন এখন মিকি মাউছৰ ছবি, '[[ষ্টীমবোট উইলি]]' (Steamboat Willie)। এই ছবিখন মুক্তি দিছিল চেলিব্ৰিটি পিকচাৰ্চ-এ (Celibrity Pictures)। ১৯২৮ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰ তাৰিখে মুক্তি পোৱা এই ছবিখনে অভূতপূৰ্ব সঁহাৰি লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত কেবাখনো মিকি মাউছৰ ছবি নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Beck 2004, পৃ. ৩৪.</ref> </div></div> ===ৱাল্ট ডিজনী ষ্টুডিঅ'=== [[ৱাল্ট ডিজনী]]য়ে ১৯২১ চনত গৃহ চহৰ [[কানছাছ]]ত (Kansas) প্ৰথম 'লাফ-ও-গ্ৰাম' ষ্টুডিঅ' খুলি এনিমেছন ছবি নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰে। ২ বছৰ পাছত এই ষ্টুডিঅ' বন্ধ কৰি ৱাল্ট ডিজনী হলিউদলৈ আহে আৰু তাতেই ৱাল্ট ডিজনী ষ্টুডিঅ' খোলে। এই ষ্টুডিঅ'ৰপৰাই ১৯২৪ চনত প্ৰথমে নিৰ্মাণ কৰে 'এলিচৰ ৱাণ্ডাৰলেণ্ড' (Alice's Wonderland) নামে এলানি এনিমেছন আৰু 'জীৱন্ত গতি'ৰ (Live Action) মিশ্ৰিত ছবি। এই ছবিসমূহত এলিছৰ অভিনয় কৰিছিল এগৰাকী সঁচা ছোৱালীয়ে আৰু এলিছৰ লগত অভিনয় কৰা কাৰ্টুন চৰিত্ৰবোৰ আছিল হাতে অঁকা।<ref>Beck 2004, পৃ. ২০.</ref> ১৯২৭ চনত ৱাল্ট ডিজনী ষ্টুডিঅ'ৰপৰা আন এটা কাৰ্টুন চৰিত্ৰৰ জন্ম দিয়া হয়। সেয়া আছিল '[[ওছৱাল্ড, দা লাকী ৰেবিট]]' (Oswald the Lucky Rabbit)। 'ওছৱাল্ড'ৰ ছবিসমূহ প্ৰভুত ভাৱে জনপ্ৰিয় হৈছিল। ১৯২৮ চনত ৱাল্ট ডিজনীৰ ছবি পৰিবেশক '[[ইউনিভাৰ্ছেল ষ্টুডিঅ']]'ই ৱাল্টে বিচৰা পৰিমাণৰ ধন দিবলৈ অমান্তি হৈ নিজাকৈ এটা ষ্টুডিঅ' খুলি ওছৱাল্ডৰ ছবি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>Beck 2004, পৃ. ২১.</ref> ৱাল্ট ডিজনীয়ে নিজাকৈ এটা কাৰ্টুন চৰিত্ৰ গঢ় দিয়াৰ চেষ্টা কৰি সৃষ্টি কৰে '[[মিকি মাউছ]]' (Mickey Mouse)। মিকি মাউছ কাৰ্টুন জগতৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চৰিত্ৰ আৰু এই মিকি মাউছৰ ছবিসমূহে ৱাল্ট ডিজনী ষ্টুডিঅ'ক এটা লেখত লবলগীয়া ষ্টুডিঅ' হিচাপে চিনাকি দিয়ে।<ref>Beck 2004, পৃ. ৩৪.</ref> ৱাল্ট ডিজনীয়ে নতুন নতুন প্ৰক্ৰিয়া, পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰে এনিমেছন ছবিৰ বিকাশ সাধনাৰ চেষ্টা কৰিছিল। ৱাল্ট ডিজনী ষ্টুডিঅ'ৰ এনিমেটৰ [[উইব ৱেৰ্কছ]] (Ub Iwerks) আছিল এই ক্ষেত্ৰত ৱাল্টৰ সহযোগী। দুয়োজনৰ প্ৰচেষ্টাত ৱাল্ট ডিজনী ষ্টুডিঅ'ৰপৰা কেবাটাও পদ্ধতিৰ সূচনা কৰা হয় যিয়ে এনিমেছন নিৰ্মাণৰ বিকাশ সাধন সম্ভৱ কৰি তুলিছিল। সেই সময়ত প্ৰচলিত এনিমেছন আছিল ৰুক্ষ। চৰিত্ৰসমূহক চলা-ফিৰা কৰাই মানুহক হঁহুৱাব পাৰিলেই হ'ল বুলি ভবা হৈছিল। তদুপৰি কম সময়তে অধিক সংখ্যক ছবি নিৰ্মাণৰ হেঁচা আহিছিল মালিক কৰ্তৃপক্ষৰপৰা। যিমান পাৰি কম কষ্ট আৰু কম সময়ত ছবিসমূহ অঁকাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল। সেয়ে এনিমেছন ছবি সমূহত সুকুমাৰ শিল্পৰ গাম্ভীৰ্য্য দেখা নগৈছিল। ৱাল্ট ডিজনীয়ে এনিমেছন ছবিৰ এই বিশেষ আসোঁৱাহ দূৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰি এনিমেছন ছবি নিৰ্মাণৰ সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোকে পুনৰ্নিমাণ কৰে। ৱাল্ট ডিজনীয়ে সংগীতৰ গতিৰ লগত চৰিত্ৰৰ গতিৰ সংগতি ৰখাৰ চেষ্টা কৰে যাতে চৰিত্ৰৰ গতিত সুষমতাৰ অনুভৱ হয়। এই উদ্দেশ্যৰে ষ্টুডিঅ'ৰ সংগীতজ্ঞ কাৰ্ল ষ্টালিং-এ (Carl Stalling) ছবিৰ সংগীত আগতেই বাণীবদ্ধ কৰিবলৈ লয়। পাছত এনিমেটৰে সেই সংগীতৰ লগত সামঞ্জস্য ৰাখি চৰিত্ৰৰ গতিৰ ছবি আঁকে। এই পদ্ধতিৰে নিৰ্মাণ কৰা 'ছিলি ছিম্ফ'নি' (Silly Symphonies) এলানি ছবিয়ে ডিজনীৰ এনিমেছনক আন ষ্টুডিঅ'ৰ এনিমেছনতকৈ পৃথক আৰু সুসংহত ৰূপ দিয়ে। ছবিৰ সংলাপো আগতীয়াকৈ বাণীবদ্ধ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়।<ref>Beck 2004, পৃ. ৩৬.</ref> ডিজনী ষ্টুডিঅ'ত প্ৰথমে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বৰ্তমান এনিমেছন ছবি নিৰ্মাণৰ এটা অতি জৰুৰী পৰ্ব--'ষ্ট'ৰী বো্ৰ্ড' (Story Board) অংকন। গল্প এটা ছবি হিচাপে কেনেকুৱা লাগিব তাৰ এটা আভাস পাবলৈ কমিক্‌ছৰ নিচিনাকৈ গল্পটোৰ এলানি ছবি অঁকা হৈছিল, আৰু সেই ছবিৰ লানি চাই আলোচনা কৰি ঠিক কৰা হৈছিল কোনখিনি আৰু ভালকৈ পৰিবেশন কৰাৰ থল আছে। সেয়ে ষ্টুডিঅ'ৰ ছবিৰ গল্পৰ মান আগতকৈ উন্নত হ'বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>Beck 2004, পৃ. ৩৭.</ref> এইবাৰ ৱাল্টে 'ব্যক্তিত্ব সম্পন্ন এনিমেছন' (Personality Animation) গঢ়াত জোৰ দিয়ে। সেই সময়ৰ কাৰ্টুনত চৰিত্ৰবিলাকে খঙ, দুখ, আনন্দ আদি প্ৰকাশ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল যদিও একোটা বিশেষ ব্যক্তিত্ব আহৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল। উদাহৰণ স্বৰূপে নায়ক আৰু খলনায়কে হাঁহি, কান্দোন ইত্যাদিত একেই ধৰণে হাত-ভৰি-মুখ জোকাৰিছিল। ৱাল্ট ডিজনী ষ্টুডিঅ'ত এই আঁসোৱাহ দূৰ কৰিবলৈ এনিমেটৰ সকলক ছবি অংকনৰ বিশেষ প্ৰশিক্ষণ দিয়া আৰম্ভ কৰে। গাইগুটীয়া ব্যক্তিত্ন লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা প্ৰথম এনিমেছন ছবি হৈছে 'থ্ৰী লিট্‌ল পিগ্‌ছ' (১৯৩৩, Three Little pigs)।<ref>Beck 2004, পৃ. ৩৭.</ref> ১৯৩৪ চনত ৱাল্ট ডিজনীয়ে প্ৰথম পূৰ্ণ দৈৰ্ঘ্যৰ এনিমেছন ছবি '[[স্ন' হোৱাইট এণ্ড ছেভেন ড'ৱাৰ্ফছ]]'ৰ (Snow White and Seven Dwarfs)<ref>Thomas 1984, পৃ. ২৪.</ref> নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। প্ৰথমে ষ্টুডিঅ'ৰ আৰ্টিষ্টসকলক প্ৰশিক্ষণ দি সাজু কৰি লৈহে ৱাল্ট ডিজনীয়ে এই কামত হাত দিছিল। ১৯৩৭ চনত এই ছবিখন নিৰ্মাণ হৈ ওলায় আৰু অভূতপূৰ্ব জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে।<ref>Beck 2004, পৃ. ৫৯.</ref> ইয়াৰ পাছত ডিজনী ষ্টুডিঅ'ই কেবাখনো পূৰ্ণ দৈৰ্ঘ্যৰ ছবি নিৰ্মাণ কৰে আৰু তাৰে কেবাখনত ন ন আংগিক প্ৰয়োগ কৰি এনিমেছন ছবিক এক স্বয়ং সম্পূৰ্ণ ৰূপ দিয়ে। ===ৱাল্ট ডিজনী ষ্টুডিঅ'ৰ সমসাময়িক অন্যান্য ষ্টুডিঅ'=== ৱাল্ট ডিজনী ষ্টুডিঅ'-ৰ সমসাময়িক আন কাৰ্টুন ছবি নিৰ্মাতা ষ্টুডিঅ' সমূহে ডিজনীৰ 'জীৱিত-যেন' (Life Like) এনিমেছনৰ সলনি গতিক অন্য মাত্ৰ দিয়া বা গল্পৰ প্ৰতি অধিক গুৰুত্ব দি বনোৱা এনিমেছন ছবি নিৰ্মাণত মনোনিবেশ কৰে। ইয়াৰে কেইবাজনে উল্লেখযোগ্য বৰঙনি আগবছাই থৈ গৈছে। এই ষ্টুডিঅ'সমূহৰ ভিতৰত 'স্ক্ৰীন জেম্‌ছ' (Screen Gems), 'ইউনিভাৰ্ছেল'(Universal), 'টেৰীটুন্‌ছ'(Terrytoons), 'ৱাৰ্নাৰ ব্ৰাদাৰ্ছ' (Warner Bros.) আদি প্ৰধান।<ref>Beck 2004, পৃ. ৬৭.</ref> ১৯৩৬ চনত 'ৱাৰ্নাৰ ব্ৰদাৰ্ছ' ষ্টুডিঅ'ত যোগদান কৰে তিনিজন এনিমেটৰ ক্ৰমে 'টেক্স এভেৰী' (Tex Avery), 'চাক্‌ জোন্‌ছ'(Chuck Jones) আৰু 'বব ক্লেম্পেট' (Bob Clampett), আৰু এই ত্ৰিমূৰ্তিয়ে 'ৱাৰ্নাৰ ব্ৰাদাৰ্ছ' ষ্টুডিঅ'ক নতুন প্ৰাণ দিবলৈ সক্ষম হয়। 'পৰ্কী পিগ' (Porky Pig) আৰু 'দেফী ডাক' (Daffy Duck) চৰিত্ৰ দুটাই ৱাৰ্নাৰ ব্ৰাদাৰ্ছৰ এনিমেছন ছিৰিজ 'লুনী টিউন্‌ছ'-ক (Looney Tunes) নতুন ৰূপ দি জনপ্ৰিয়তা আহৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>Beck 2004, পৃ. 67.</ref> টেক্স এভেৰীয়ে ১৯৪০ খ্ৰীষ্টাব্দত সৃষ্টি কৰা 'বাগ্‌ছ বাণী' (Bugs Bunny) এটা অতি জনপ্ৰিয় চৰিত্ৰ। টেক্স এভেৰীয়ে ডিজনীয়ে প্ৰৱৰ্তন কৰা বাস্তৱানুগ এনিমেছনৰ বিপৰীতে অতি নাটকীয় আৰু বন্য চাল-চলনেৰে ভৰা অথচ হাস্যৰসেৰে ভৰপূৰ এনিমেছন সৃষ্টি কৰাত গুৰুত্ব দিয়ে।<ref>Beck 2004, পৃ. ৮৪.</ref> দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পাছৰ কালছোৱাত ডিজনীৰ এনিমেছন আৰু টেক্স এভেৰীৰ এনিমেছন দুটা বিশেষ ফৈদৰ সৃষ্টি হয়। ১৯৪০ চনত আন দুটা অতি জনপ্ৰিয় কাৰ্টুন চৰিত্ৰৰ জন্ম হয়। '[[টম আৰু জেৰী]]' (Tom and Jerry), এহাল মেকুৰী আৰু নিগনি। জেৰীক ধৰিবলৈ গৈ প্ৰতিবাৰেই নাকনি-কাননি খোৱা টম-ৰ স্ৰষ্টা আছিল 'উইলিয়াম হানা' (William Hanna) আৰু 'জোছেফ বাৰবাৰা' (Joseph Barbara)।<ref>Beck 2004, পৃ. ৯৪.</ref> ==এনিমেছনৰ প্ৰকাৰ== ===পাৰম্পৰিক এনিমেছন === {{Main|পাৰম্পৰিক এনিমেছন}} [[File:Animhorse.gif|thumb|left|250px|পাৰম্পৰিক এনিমেছনৰ উদাহৰণ, ঘোঁৰাটোৰ দৌৰি থকা মুহূৰ্তৰ কেবাখনো ছবি ক্ৰমত সজাই এই এনিমেছন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। স্থিৰ চিত্ৰ কেইখন 'ৰট'স্কোপ' পদ্ধতিৰে ঘোঁৰাৰ ছবিৰপৰা অঁকা হৈছে। ]] '''পাৰম্পৰিক এনিমেছন''' (ইয়াক চে'ল (Cel) এনিমেছন বা হাতে অঁকা (Hand drawn) এনিমেছন বুলিও কোৱা হয়): বিংশ শতিকাৰ এনিমেছন ছবি এই পদ্ধতিৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। গতিশীল চৰিত্ৰ বা বস্তু এটাৰ ক্ৰমিক চিত্ৰ কাগজত হাতেৰে আঁকি লোৱা হয়। এনিমেছনৰ বাবে ছবি অঁকা মানুহকে '[[এনিমেটৰ]]' (Animator) বোলে। প্ৰতিখন ছবি একোটা গতিৰ ক্ৰমান্বয়ে সলনি হোৱা স্থানৰ ছবি। কাগজৰ পৰা পাৰদৰ্শী 'চে'ল'ত ছবিখিনি 'ট্ৰেচিং' কৰি লোৱা হয়। এই চে'লৰ ওপৰত ৰঙ সনা হয়। প্ৰয়োজন অনুসৰি এখনতকৈ বেছি 'চে'ল' ইখনৰ ওপৰত সিখনকৈ দি বহু কেইটা চৰিত্ৰ একেলগে ৰাখিব পাৰি। 'বেকগ্ৰাউণ্ড'ৰ ছবিও বেলেগে আঁকি চে'লৰ তলত ৰখা হয়। পাছত সেই ছবি কেমেৰাৰে এখন এখনকৈ চলচ্চিত্ৰৰ 'ফিল্ম'ত (Film) এলানি ফটো তোলা হয়।<ref>White 1988</ref> আজিকালি অৱশ্যে 'চে'ল'ত আকৌ এবাৰ 'ট্ৰেচ' কৰাৰ সলনি 'গাণনিক যন্ত্ৰ'ৰ সহায়ত 'ডিজিটেল' পদ্ধতিৰ ছবি তৈয়াৰ কৰি লৈ তাত ৰঙ বোলোৱা আদি কাম কৰা হয়। পিন'ক্কিঅ' (Pinocchio, ১৯৪০, আমেৰিকা), আকিৰা (Akira, ১৯৮৮, জাপান), লায়ন কিং (The Lion King, ১৯৯৪, আমেৰিকা), স্পিৰিটেড এৱে (Spirited Away, ২০০১, জাপান) আদি এই পদ্ধতিৰে নিৰ্মিত এনিমেছন ছবি। পৰম্পৰাগত এনিমেছনৰ ছবি বাস্তৱানুগ বা কেৰিকেঁচাৰ ধৰ্মী হ'ব পাৰে। * '''সম্পূৰ্ণ এনিমেছন (Full Animation)''': পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰে উচ্চ মানৰ ছবি আৰু মসৃণ চলা-ফিৰা গতিৰে নিৰ্মাণ কৰা এনিমেছন। এই ধৰণৰ এনিমেছনত চলন মসৃণ ৰাখিবলৈ নিৰ্মাতাই অধিক কষ্ট কৰিবলগীয়া হয়। * '''সীমিত এনিমেছন (Limited animation)''': পৰম্পৰাগত পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিয়েই নিৰ্মাণ কৰিলেও ইয়াত কম মানসম্পন্ন ছবি আৰু গতিৰ মসৃণতা বজাই ৰখাত বেছি গুৰুত্ব দিয়া নহয়। সাধাৰণতে দূৰদৰ্শনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা এনিমেছন ছবিত ব্যৱহাৰ হয়। এই পদ্ধতিত নিৰ্মাণ কৰিলে কষ্ট আৰু সময় দুয়োটাই লাঘৱ হয়, সেয়ে দ্ৰুত গতিত ছবি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ এই পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''ৰট'স্কোপিং (Rotoscoping)''' মেক্স ফ্লেইছাৰ-এ (Max Fleischer) ১৯১৭ চনত উদ্ভাৱন কৰা এটা পদ্ধতি। এই পদ্ধতিত প্ৰথমে সঁচা অভিনেতাৰদ্বাৰা এনিমেছন কৰিবলগীয়া অংশৰ চলচ্চিত্ৰ বনাই লোৱা হয়। পাছত সেই ছবি এখন এখনকৈ কাগজত পৰিবৰ্ধন কৰি 'ট্ৰেচিং' কৰি ছবি অঁকা হয়। এই পদ্ধতিৰে বাস্তৱ চলাচলৰ নকল তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। অৱশ্যে বাস্তৱ চলাচল ট্ৰেচিং কৰিলে চলাচলৰ বিশ্বাসযোগ্যতা কমি যোৱা দেখা যায়। সাম্প্ৰতিক কালৰ 'ৱাল্ট্‌জ উইথ বছিৰ' (Waltz with Bashir, ২০০৮, ইজৰাইল) এই পদ্ধতিৰে নিৰ্মিত ছবি। * '''জীৱন্ত ছবি আৰু এনিমেছনৰ সমাহাৰ (Live-action/animation)''': এই পদ্ধতিত একেটা ফ্ৰেমতে অঁকা ছবি আৰু চিনেমাৰ কেমেৰাৰে তোলা ছবি থাকে। 'হু ফ্ৰেম্‌ড্‌ ৰোজাৰ ৰেবিট' ('Who Framed Roger Rabbit?' ১৯৮৮, আমেৰিকা) এই পদ্ধতিৰে নিৰ্মিত এখন বিখ্যাত ছবি। ===ষ্টপ মোছন (Stop Motion)=== [[File:Moving Penny.gif|thumb|225px|right|ষ্টপ মোছন পদ্ধতিৰে নিজে নিজে গৈ থকা মুদ্ৰাৰ এনিমেছন তৈয়াৰ কৰা হৈছে। ]] {{Main|ষ্টপ মোছন}} বাস্তৱ জগতৰ বস্তু বা পুতলা-মডেলৰ স্থান অলপ অলপকৈ সলনি কৰি এটা ক্ৰমত ফটো তুলি নিৰ্মাণ কৰা এনিমেছন। ইয়াত পাৰম্পৰিক এনিমেছনৰ দৰে ছবি অঁকা নহয়। বহুতো পদ্ধতিৰে ষ্টপ মোছন ছবি নিৰ্মাণ কৰিব পাৰি। * '''পুতলা এনিমেছন (Puppet animation)''': হাত-ভৰি বিভিন্ন জোৰাত লৰচৰ কৰিব পৰা পুতলাৰ ব্যৱহাৰ কৰি এই এনিমেছন ছবি নিৰ্মাণ কৰা হয়। 'দা নাইটমেয়াৰ বিফ'ৰ খ্ৰীষ্টমাছ' (The Nightmare Before Christmas, ১৯৯৩, আমেৰিকা), 'কৰ্পছ ব্ৰাইড' (Corpse Bride, ২০০৫, আমেৰিকা) এই পদ্ধতিৰে নিৰ্মিত ছবি। ** '''পাপেটুন (Puppetoon)''', জৰ্জ পল-এ (George Pal) ব্যৱহাৰ কৰা এটা পদ্ধতি। একেটা চৰিত্ৰৰ বিভিন্ন ভংগীমাৰ বহুকেইটা পুতলা সাজি লোৱা হয়। পাছত ইটোৰ পাছত সিটোকৈ যথাস্থানত ৰাখি ফটো তুলি চলচ্চিত্ৰৰ ৰূপ দিয়া হয়। [[File:Animacion-con-plastilina-y-clay-animation-pelicula-Kuzmich-153.jpg|thumb|250px|Clay animation]] * '''ক্লে' এনিমেছন (Clay animation)''', বা প্লাষ্টিচিন (Plasticine) এনিমেছন: চুটিকৈ '[[ক্লেমেছন]]' বুলিও কোৱা হয়। আকাৰ দিব পৰা আঠালতীয়া মাটি বা প্লাষ্টিচিনৰ পুতলা সাজি সেই পুতলাক বিভিন্ন ভংগীমাত ৰাখি এখন এখন ফ্ৰেম সজোৱা হয় আৰু তাৰ ছবি তোলা হয়। '[[ৱালেছ এণ্ড গ্ৰ'মিট]]' ('Wallace and Gromit') ছিৰিজৰ আটাই কেইখন ছবিয়েই এই পদ্ধতিৰে নিৰ্মিত। * '''কাট-আউট (Cutout animation)''' কাপোৰ বা কাগজৰ টুকুৰা কাটি কাটি সঠিক ঠাইত ৰাখি ফটো উঠাই এই এনিমেছন ছবি নিৰ্মাণ কৰা হয়। 'গল্পৰ গল্প' (Tale of Tales, ১৯৭৯, ৰাছিয়া) এই পদ্ধতিৰে নিৰ্মিত। [[File:Claychick.jpg|thumb|225px|left|[[ফিনলেণ্ড]]ৰ এটা টিভি বিজ্ঞাপনত ব্যৱহৃত ক্লে'মেছন। ]] ** '''ছাঁ এনিমেছন (Silhouette animation)''' কাট-আউট এনিমেছনৰে প্ৰকাৰভেদ। ইয়াত কাটি লোৱা টুকুৰাবোৰ আইনাৰ ওপৰত ৰাখি পাছফালৰপৰা পোহৰ দি ফটো তুলি বনোৱা হয়। 'এডভেন্সাৰ্‌ছ অৱ প্ৰিন্স আক্‌মেদ' ('The Adventures of Prince Achmed' ১৯২৬, জাৰ্মানী) এই পদ্ধতিত নিৰ্মিত। * '''ম'ডেল এনিমেছন (Model animation)''' 'জীৱন্ত গতি' ছবিত ব্যৱহাৰ কৰা এই পদ্ধতিত ডাঙৰ আকাৰৰ মডেল সাজি লোৱা হয়। এই মডেলক দৰকাৰ অনুসৰি লৰচৰ কৰি এনিমেছন সৃষ্টি কৰা হয়। ৰে হেৰীহ'ছেন-এ এই পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি চমকপ্ৰদ কিছুমান প্ৰাগৈঐতিহাসিক জীৱ-জন্তু জীৱন্ত ৰূপত দেখুৱায় 'দা ল'ষ্ট ৱৰ্ল্ড' (The Lost World) চলচ্চিত্ৰত। 'কিং কং' ('King Kong', ১৯৩৩) ছবিতো কিং কং এটা মডেল এনিমেছন আছিল। ** '''গ' মোছন (Go motion)''' 'ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল লাইট এণ্ড মেজিক' নামৰ প্ৰতিষ্ঠানটোৱে 'ফিলি টিপেট'ৰ সহায়ত এই পদ্ধতিৰ সূত্ৰপাত কৰে। ই মূলতঃ মডেল এনিমেছনৰ এটা প্ৰকাৰ। এই পদ্ধতিত মডেল এনিমেছনৰ সময়ত দুখন ফ্ৰেমৰ মাজত সামান্য অস্পষ্টতা যোগ কৰিব পাৰি। এই অস্পষ্টতাই মডেল এনিমেছনক 'জীৱন্ত গতি'ৰ দৰে একে দেখাত কৰি তোলে। 'ড্ৰেগন স্লেয়াৰ' (Dragonslayer, ১৯৮১) আৰু 'ষ্টাৰ ৱাৰ্ছ: এম্পায়াৰ ষ্ট্ৰাইক্‌ছ বেক' ('Star Wars: Empire Strikes Back', 1980) ছবিত এই পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। * '''অৱজেক্ট এনিমেছন (Object animation)''' ষ্টপ মোছন এনিমেছনত ব্যৱহৃত ৰৈ থকা বস্তুবিলাক অগা-পিছা কৰাৰ পদ্ধতি। ** '''গ্ৰাফিক এনিমেছন (Graphic animation)''' আগতে অঁকা ফটো, বাতৰি-কাগজৰ টুকুৰা আদিক ইফাল-সিফাল কৰি নিৰ্মাণ কৰা এনিমেছন। * '''পিক্সিলেছন (Pixilation)''' জীৱন্ত মানুহক এটা এটা ভংগীমাত ৰখাই এখন এখনকৈ ফটো তুলি তৈয়াৰ কৰা এনিমেছন। === কম্পিউটাৰ এনিমেছন === [[File:Rotating earth (large).gif|thumb|300px|ঘূৰ্ণনৰত [[পৃথিৱী]]ৰ [[gif]] এনিমেছন]] [[কম্পিউটাৰ]]ৰ সহায়ত নিৰ্মাণ কৰা এনিমেছনকেই কম্পিউটাৰ এনিমেছন বুলিব পাৰি। কম্পইউটাৰ এনিমেছনৰ কেইবাটাও প্ৰকাৰ আছে আৰু বহুততে আকৌ কম্পিউটাৰক বিভিন্ন ধৰণে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==== দ্বিমাত্ৰিক এনিমেছন (2D animation) ==== [[দ্বিমাত্ৰিক ছবি]] সংযোগ আৰু সম্পাদনা কৰি 'দ্বিমাত্ৰিক এনিমেছন' নিৰ্মাণ কৰা হয়। দ্বিমাত্ৰিক ছবিখন কম্পিউটাৰৰ ছফ্টৱেৰ ব্যৱহাৰ কৰি অঁকা হ'ব পাৰে বা হাতে আঁকি স্কেন কৰি লোৱাও হ'ব পাৰে। অৱশ্যে প্ৰয়োজনীয় আটাইখিনি ফ্ৰেমেই হাতে আঁকি স্কেন কৰিলে সেইটো সঠিক অৰ্থত কম্পিউটাৰ এনিমেছন নহয়। সাধাৰণতে মূল ফ্ৰেম কেইখন হাতে আঁকি মাজৰ ফ্ৰেমখিনি কম্পিউটাৰৰ সহায়ত আঁকি লোৱা (inbetweening, morphing) অথবা কম্পিউটাৰৰ দ্বাৰা 'ৰট'স্কোপ' কৰি লোৱা আদিকহে কম্পিউটাৰ এনিমেছন বোলা হয়। কম্পিউটাৰত দ্বিমাত্ৰিক এনিমেছন সৃষ্টিৰ বাবে বহুতো ছফ্টৱেৰ পোৱা যায়। '[[ফ্লেছ]]' (Flash) এটা বহুল ব্যৱহৃত তেনে ছফ্টৱেৰ। ==== ত্ৰিমাত্ৰিক এনিমেছন (3D animation) ==== [[ত্ৰিমাত্ৰিক এনিমেছন]] আগতে উল্লেখ কৰা 'মডেল এনিমেছন'ৰ কম্পিউটাৰ ৰূপ বুলিব পাৰি। ত্ৰিমাত্ৰিক এনিমেছন নিৰ্মাণ কৰিবলৈ কম্পিউটাৰ ছফ্টৱেৰত [[ত্ৰিমাত্ৰিক মডেল]] (3D Model) সাজি লোৱা হয়। সেই মডেলক ছফ্টৱেৰতে সময়ৰ হিচাপত গতি দি এই এনিমেছন তৈয়াৰ কৰা হয়। অতি ভালকৈ বনোৱা ত্ৰিমাত্ৰিক এনিমেছনে '[[জীৱন্ত গতি]]'ৰ লগতো ফেৰ মাৰিব পাৰে। আজি কালি বহুতো চলচ্চিত্ৰত 'জীৱন্ত গতি'ৰ লগত স্পেচিয়েল এফেক্ট হিচাবে ত্ৰিমাত্ৰিক এনিমেছন প্ৰয়োগ কৰা হয়। ত্ৰিমাত্ৰিক এনিমেছন চলচ্চিত্ৰত ১৯৮০-ৰ দশকৰ প্ৰথম ভাগৰপৰাই ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে যদিও '[[টয় ষ্ট'ৰী]]' (Toy Story, ১৯৯৫, আমেৰিকা) সম্পূৰ্ণৰূপে কম্পিউটাৰত নিৰ্মিত প্ৰথমখন পূৰ্ণ দৈৰ্ঘ্যৰ চলচ্চিত্ৰ। ===== কম্পিউটাৰ এনিমেছন সম্পৰ্কীয় কিছুমান পৰিভাষা ===== * [[জীৱন্ত ছবিৰ দৰে এনিমেছন]] (Photo realistic animation): সাধাৰণতে কম্পিউটাৰত নিৰ্মিত ত্ৰিমাত্ৰিক এনিমেছনৰ গতি আৰু দৃশ্যত এটা কৃত্ৰিমতা দেখা যায়, যাৰ বাবে তাক এনিমেছন ছবি বুলি সহজতে জানিব পাৰি। এই কৃত্ৰিমতা দূৰ কৰিবলৈ বিভিন্ন চেষ্টা চলাই থকা হৈছে যদিও সম্পূৰ্ণ সফলতা লাভ কৰা সম্ভৱ হোৱা নাই। [[Final fanatsy: the spirits within]] নামৰ ছবিখনত প্ৰথমে এনিমেছনক সম্পূৰ্ণ জীৱন্ত ৰূপ দিয়াৰ প্ৰয়াস কৰা হয়। যথেষ্ট ফলপ্ৰসূ হ'লেও এই প্ৰচেষ্টা সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হোৱা নাছিল। ২০০৯ চনত নিৰ্মিত [[হলিউড]]ৰ ছবি [[:en:Avatar (2009 film)|Avatar]]-ত এই ক্ষেত্ৰত বহুত অগ্ৰগতি হোৱা দেখা গৈছে। * [[মোছন কেপচাৰ]] (Motion capture): জীৱন্ত অভিনেতাক বিশেষ পোছাক পিন্ধাই তেখেতৰ গতি আৰু মুখমণ্ডলৰ অংগী-ভংগীক কম্পিউটাৰৰ সহায়ত ত্ৰিমাত্ৰিক মডেলৰ ওপৰত আৰোপ কৰা হয়। ইয়াৰদ্বাৰা ত্ৰিমাত্ৰিক মডেলটোৱে বাস্তৱ অভিনেতাজনৰ দৰেই অভিনয় কৰাৰ আভাস পোৱা যায়। এই পদ্ধতিৰে নিৰ্মিত '[[লৰ্ড অৱ দা ৰিংছ]]' (Lord of the Rings) চলচ্চিত্ৰ ছিৰিজৰ '[[গ'ল্লাম]]' (Gollum) নামৰ চৰিত্ৰটোক এই পদ্ধতিৰ এক উল্লেখনীয় অৱদান বোলা হয়। === এনিমেছনৰ কিছুমান অন্য পদ্ধতি === * '''[[ফিল্মৰ ওপৰত অংকন]] (Drawn on film animation)''': এই পদ্ধতিত চলচ্চিত্ৰৰ ৰীলৰ প্ৰতিখন ফ্ৰেমত ছবি আঁকি এনিমেছন তৈয়াৰ কৰা হয়। এই পদ্ধতিত এনিমেছন নিৰ্মাণ কৰা কিছুমান ব্যক্তিৰ নাম: [[Norman McLaren]], [[Len Lye]] and [[Stan Brakhage]]. * '''[[কাঁচৰ ওপৰত পেইণ্ট এনিমেছন]] (Paint-on-glass animation)''': কাঁচৰ ওপৰত ধীৰে শুকোৱা ৰঙ (সাধাৰণতে [[তেল ৰঙ]]) ব্যৱহাৰ কৰি অঁকাখিনি শুকোৱাৰ আগতেই ৰঙখিনি সঠিক ভাৱে ইফাল-সিফাল কৰি প্ৰতিখন ফ্ৰেমৰ ছবি লোৱা হয়। অস্কাৰ পুৰস্কাৰ বিজয়ী ৰুছীয় এনিমেটৰ [[আলেকছেন্দ্ৰ পেট্ৰভ]]-এ (Alexandr Petrov) এই পদ্ধতিৰে কেবাখনো এনিমেছন ছবি নিৰ্মাণ কৰিছে। * '''[[মচি মচি নিৰ্মাণ কৰা এনিমেছন]] (Erasure animation)''': শিল্পীয়ে আঁকি থাকোঁতেই ফটো তুলি ফ্ৰেম সাজি তৈয়াৰ কৰা এনিমেছন। * '''[[পিনৰ পৰ্দা এনিমেছন]] (Pinscreen animation)''': এখন পৰ্দাৰ ওপৰত 'পিন' বিন্ধাই লৈ পিনবিলাক সময়ৰ হিচাপত ওলোৱা সোমোৱা কৰি নিৰ্মাণ কৰা এনিমেছন। এই পদ্ধতিত পোহৰ হেলনীয়াকৈ পৰ্দাখনৰ ওপৰত পেলোৱা হয় যাতে উঠি থকা পিনৰ ছাঁ বাকী অংশত পৰি এটা দৃশ্যৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। * '''[[বালি এনিমেছন]] (Sand animation)''': তলফালৰপৰা বা ওপৰৰপৰা পোহৰ পৰি থকা কাঁচৰ ওপৰৰ বালিৰ তৰপক হাতেৰে ইফাল-সিফাল কৰি নিৰ্মাণ কৰা এনিমেছন। উল্লেখযোগ্য ইয়াৰ বাহিৰেও আন বহুতো উপায়েৰে এনিমেছন নিৰ্মাণ কৰিব পাৰি। উদাহৰণ স্বৰূপে ১৯৯২ চনত [[পিঅ'টৰ ডুমালা]]ৰ (Piotr Dumala) নিৰ্মিত [[ফ্ৰাঞ্জ কাফকা]]ত (Franz Kafka) প্লাষ্টাৰেৰে নিৰ্মিত ফলকৰ ওপৰত ক'লা ৰঙ দি পাছত সেই ৰঙ অলপ অলপকৈ ৰুকি এৰুৱাই এনিমেছন নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0432858/ আহৰণ কৰা তাৰিখ ২ জুলাই, ২০১১]</ref> === এনিমেছনৰ আৰু কিছুমান পদ্ধতি === *[[কেৰেক্টাৰ এনিমেছন]] *[[এনিমেট্ৰ'নিক্স]] *[[মেচিনিমা]] *[[এনিমেক্স]] ==এনিমেছন ছবিৰ নিৰ্মাণ পদ্ধতি== এনিমেছন ছবি এখনৰ নিৰ্মাণ প্ৰক্ৰিয়া 'জীৱন্ত গতি' চলচ্চিত্ৰ এখনৰ নিৰ্মাণ প্ৰক্ৰিয়াতকৈ বেলেগ হয়। সাধাৰণ ভাৱে মানি চলা প্ৰক্ৰিয়াটো তলত লিখা ধৰণৰ। ‌<ref>White 1988</ref> ১. কাহিনী আৰু [[চিত্ৰনাট্য]]: যিকোনো কাহিনী ভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ প্ৰথম ধাপ হৈছে এটা কাহিনী আৰু সেই কাহিনীৰ ভিত্তিত এখন চিত্ৰনাট্য। এনিমেছন ছবিৰ চিত্ৰনাট্যত সংলাপতকৈ বেছি প্ৰাধান্য দিয়া হয় দৃশ্যমান কাৰ্য্য ভিত্তিক (visual action) প্ৰকাশভংগীক। প্ৰায়েই চিত্ৰনাট্য এখন মূল ছবিৰ কাঠামোহৈ হৈ থাকে, নিৰ্মাণৰ পাছৰ পৰ্য্যায়ত চিত্ৰনাট্য সালসলনি হোৱা দেখা যায়। ২. ষ্ট'ৰীব'ৰ্ড (Storyboard): চিত্ৰনাট্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ছবিৰ পৰিচালকে ষ্ট'ৰীব'ৰ্ড শিল্পীৰ হতুৱাই চিত্ৰনাট্যখনৰ দৃশ্যাৱলীৰ ছবি আঁকি [[কমিক্‌ছ]]ৰ নিচিনাকৈ সজাই লয়। ডিজনী ষ্টুডিঅ'ত ষ্ট'ৰীব'ৰ্ডৰ একোটা দৃশ্যাংশৰ ওপৰত ব্যাপক আলোচনা হয় আৰু সেই দৃশ্যাৱলীক আৰু প্ৰায়েই নতুন দৃশ্যাংশৰ সংযোগ, বা থকা দৃশ্যাংশ আঁতৰাই পেলোৱা বা বেলেগ ধৰণেৰে দৰ্শোৱাৰ বাবে সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। এই আলোচনাৰ সময়তে ছবিখনৰ চূড়ান্ত পৰ্য্যায়ৰ ৰূপ দিয়াৰ প্ৰয়াস কৰা হয়। ৩. সংলাপ বাণীবন্ধন (Soundtrack): 'জীৱন্ত ছবি' চলচ্চিত্ৰত সংলাপসমূহ ছুটিং-ৰ সময়তে বাণীবন্ধ কৰা হয় আৰু পাছত ডাবিং কৰি অধিক উন্নত কৰা হয়। কিন্তু এনিমেছন এই কামটো আগতে কৰা হয়। কাৰণ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীয়ে সংলাপ নিক্ষেপনৰ সময়ত যি আবেগ জড়িত কৰে, সেই আবেগ অনূ্ভূতিক শুদ্ধকৈ প্ৰকাশ কৰিবলৈ ছবি আঁকিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ আগেয়েই বিতংকৈ জনাটো প্ৰয়োজনীয়। কিন্তু বাণীবদ্ধ সংলাপ নহ'লে সেইটো আগতেই নিশ্চিত কৰাটো সম্ভৱ নহয়। আগতীয়াকৈ সংলাপ বাণীবদ্ধ কৰিলে ছবিৰ ফ্ৰেম আঁকোতাসকলে সংলাপৰ বাবে লগা সঠিক সময়ৰো আভাস পায়। ৪. ট্ৰেক ব্ৰেকডাউন (Track Breakdown): সকলোখিনি সংলাপ বাণীবদ্ধ হোৱাৰ পাছত সম্পাদন এজনে সেই সংলাপসমূহক চলচ্চিত্ৰৰ ফ্ৰেম সংখ্যাৰ লগত মিলাই এখন টোকাবহী বনাই লয়। উদাহৰণ স্বৰূপে ধৰা হ'ল এজন অভিনেতাই সংলাপ হিচাপে এটা কাঁহ মাৰিছে। সম্পাদকে সেই কাঁহটো কিমান নম্বৰ ফ্ৰেমত আৰম্ভ হৈ কিমানত শেষ হৈছে তাৰ তালিকা এখন প্ৰস্তুত কৰে। ৫. ডিজাইন (Design): ছবিৰ সংগীত আৰু সংলাপ বাণীবদ্ধ কৰাৰ সময়তে ডিজাইনাৰে ছবিখনৰ ছবিসমূহ কেনে ধৰণৰ ৰখা হ'ব, কেনেকুৱা হ'লে ছবিৰ কাহিনীৰ বাবে অনুকূল আৰু দৰ্শকৰ বাবে উপভোগ্য হ'ব সেইটো ঠিক কৰে পৰিচালকৰ লগত কথা পাতি। ডিজাইনবোৰ পৰিচালকৰ মনঃপূত হ'ল সেই ডিজাইন সমূহ [[এনিমেটৰ]], [[বেকগ্ৰাউণ্ড আৰ্টিষ্ট]]সকলৰ ওচৰলৈ পঠিওৱা হয়। ৬. লাইকা ৰীল (Leica Reel): ষ্ট'ৰীব'ৰ্ডৰ ছবি আৰু সংলাপ একেলগ কৰি ফটো তুলি এখন চিনেমাৰ নিচিনাকৈ সাজি লোৱা হয়। লাইকা ৰীলৰ বাবে ষ্ট'ৰীব'ৰ্ডৰ ছবিসমূহ ভালকৈ আঁকি লোৱা হয় আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি 'বেকগ্ৰাউণ্ড' ছবিও সংযোগ কৰা হয়। ছবি আঁকোতে ডিজাইনৰ ডীজাইন, ফ্ৰেমিং আদি কথাত গুৰুত্ব দিয়া হয়। লাইকা ৰীল পৰিচালকৰ মনঃপূত হোৱাৰ পাছত প্ৰকৃত ছবি অঁকাৰ কাম আৰম্ভ কৰা হয়। ৭. লাইন টেষ্ট (Line Test): লাইকা ৰীল পৰিচালকৰ মনঃপূত হ'লে ষ্ট'ৰীব'ৰ্ডৰ ৰূপ এনিমেটৰসকললৈ পঠিওৱা হয়। এনিমেটৰ এজনে ফ্ৰেম-ফ্ৰেমকৈ চৰিত্ৰ বা বস্তু এটাৰ গতিৰ ছবি আঁকে। ডাঙৰ ছবিবোৰত একো একো চৰিত্ৰৰ ওপৰত একো একোজন এনিমেটৰে কাম কৰে। কোনটো চৰিত্ৰ কোনজন এনিমেটৰক দিয়া হ'ব সেইটো মূল (Lead Animator) এনিমেটৰজনৰ বিশেষ দক্ষতা আৰু সামৰ্থ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ঠিক কৰা হয়। ষ্ট'ৰীব'ৰ্ডৰ মতে এনিমেটৰজনে নিজৰ নিজৰ চৰিত্ৰৰ ছবি আঁকি যায়। দৃশ্য এটাত গতিৰ গুৰুত্ব অনুসৰি ছেকেণ্ডত ১২ বা ২৪-টা ফ্ৰেমৰ হিচাপত ছবি আঁকিবলগীয়া হয়। সাধাৰণতে মূল এনিমেটৰে গতি এটাৰ নিৰ্ণায়ক ফ্ৰেম, যাক ইংৰাজীত Key Frame বোলে, সেইকেইটা ছবিহে আঁকে। সেই ছবিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি মাজৰ ছবিবিলাক আঁকে কনিষ্ঠ এনিমেটৰ সকলে, তেওঁলোকক "ইন্‌বিট্‌ৱিনাৰ" (Inbetweener) বুলিও কোৱা হয়। অৱশ্যে মাজৰ এই ছবিবিলাক (Inbetweens) কেনেকুৱা হ'ব, গতিৰ কিমান পাৰ্থক্য থাকিব কথাবোৰ মূল এনিমেটৰজনেই নিৰ্ধাৰণ কৰি দিয়ে। কিছুমান মূল এনিমেটৰে অৱশ্যে 'কোবাল গতি' (fast action) থকা অংশবোৰৰ inbetweens নিজেই আঁকি লোৱাটো পছন্দ কৰে।<ref>Williams, 2009</ref> একাধিক চৰিত্ৰই যোগাযোগ কৰা দৃশ্যবোৰ দুজন মূল এনিমেটৰে একেলগে বহি আলোচনা কৰি আঁকে। এনেদৰে হৈ উঠা একোটা দৃশ্যাংশ পৰিচালকে 'লাইকা ৰীল'ত যোগ্য স্থানত সংযোজন কৰি চাই লৈ মনঃপূত হ'লে সেইখিনি 'ক্লীন-আপ' শিল্পীলৈ (Cleanup Artist) লৈ পঠিওৱা হয়। ৮. ক্লীন-আপ (Cleanup): মূল এনিমেটৰে আঁকি দিয়া চৰিত্ৰৰ গতিৰ ফ্ৰেমবোৰ সাধাৰণতে '[[স্কেচ্ছ]]'ৰ নিচিনা হয়, আৰু সময়ৰ অপচয় নকৰিবলৈ তাক নিয়াৰিকৈ অঁকাৰ যত্ন কৰা নহয়। আচলতে মূল এনিমেটৰৰ কাম হৈছে চৰিত্ৰৰ গতিৰ ৰূপৰেখা তৈয়াৰ কৰি দিয়াটোহে, সেইবাবে হাত-ভৰি, চকু-মুখৰ স্থান আদি শুদ্ধকৈ আৰু সঠিক অনু্ভূতি প্ৰকাশ কৰিবপৰাকৈ আঁকি দিয়াটোহে তেওঁৰ মূল কাম, দেখাত সুন্দৰ ছবি তেওঁ নেআঁকিলেইও চলে। মূল এনিমেটৰে আঁকি দিয়া ছবিখিনিৰপৰা কনিষ্ঠ শিল্পীয়ে মূল ছবিত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নিয়াৰি ছবি আঁকি লয়। এইখিনি কনিষ্ঠ শিল্পীৰ ডাঙৰ গোট এটা ষ্টুডিঅ'ত থাকে। তেওঁলোকেই মূল এনিমেটৰৰ নিৰ্ণায়ক ফ্ৰেমৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি inbetweens আঁকে আৰু মূল এনিমেটৰৰ ছবিখিনি নিয়াৰিকৈ আঁকি মূল ছবিত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এইখিনি শিল্পীৰপৰাই বিশেষ দক্ষতা দেখুওৱাসকলে পাছলৈ মূল এনিমেটৰৰ স্থান লাভ কৰে। ৯. ট্ৰে'চ আৰু পেইণ্ট (Trace and Paint): ক্লীন-আপ কৰাৰ পাছত পৰিচালকে ছবিখিনি আকৌ লাইকা ৰীলত সংযোগ কৰি প্ৰত্যক্ষ কৰে আৰু সকলো ঠিকে থাকিলে সেইখিনি 'ট্ৰেচ এণ্ড পেইণ্ট' বিভাগলৈ পঠিওৱা হয়। মন কৰিব যে ক্লীন-আপ পৰ্য্যায়লৈ ছবিখিনিৰ অকল ৰূপৰেখা (Outline) থাকে বা সেইখিন স্কেচ্ছ ছবিৰ নিচিনা হৈ থাকে আৰু তাক কাগজত অঁকা হয়। 'ট্ৰেচ এণ্ড পেইণ্ট' বিভাগতে ছবিখিনি চে'লত (cel - পাৰদৰ্শী চেলুল'জৰ পাত) ট্ৰেচিং কৰি লোৱা হয় আৰু তাত ৰঙ দিয়া হয়। যিফালে ট্ৰেচ কৰা হৈছে তাৰ ওলোটা ফালে ৰঙ ঘঁহা হয়। প্ৰথমে এই কামৰ বাবে শিল্পী আছিল, আজিকালি পিছে এইখিনি কাম কম্পিউটাৰত 'স্কেন' কৰি লৈ ডিজিটেল ছবিত ডিজিটেল পদ্ধতিৰে ৰঙ কৰা হয়। ১০. পৃষ্ঠপট অংকন (Background): মূল এনিমেটৰে চৰিত্ৰ অংকন কৰি থকাৰ সময়তে অন্য এটা শিল্পী গোটে পৃষ্ঠপট (Background: দৃশ্যাংশ যি স্থানত বৰ্ণিত হৈছে তাৰ ছবি) অংকন কৰে। এই কামৰ বাবে বিশেষ পাৰদৰ্শিতা থকা শিল্পী থাকে। তেওঁলোকে দৃশ্য এটাৰ লৰচৰ নথকা সকলোখিনি অংশৰে ছবি আঁকে। অৱশ্যে পৃষ্ঠপটৰ সলনি তেওঁলোকে সম্মুখ পটো অংকন কৰে। কিছুমান দৃশ্যাংশত চৰিত্ৰৰ সন্মুখতো লৰচৰ নকৰা অংশ থাকে, তাকে সম্মুখপট (Foreground) বোলা হৈছে। পৰিচালকে ষ্ট'ৰীব'ৰ্ডৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি পৃষ্ঠপট বা সম্মুখপট কেনে হ'ব সেয়া ঠিক কৰে। ১১. পৰীক্ষণ (Checking): সম্পূৰ্ণ হোৱা 'চে'ল' আৰু 'পৃষ্ঠপট' পৰীক্ষণৰ বাবে পঠিওৱা হোৱা। 'পৰীক্ষক'সকলে (Checker) প্ৰতিখন 'পৃষ্ঠপট', প্ৰতিখন 'চে'ল' পুংখানুপুংখভাৱে পৰীক্ষা কৰে যাতে সকলোখিনি ঠিকেই আছে আৰু অন্তিম পৰ্য্যায়ৰ চিত্ৰগ্ৰহণৰ বাবে সাজু হৈ আছেনে নাই। পৰীক্ষকসকলে সন্তুষ্ট হ'লে তেওঁলোকে দৃশ্যাংশ অনুসৰি 'চে'ল' আৰু পৃষ্ঠপট বিলাক ক্ৰমাগতভাৱে সজায় আৰু চিত্ৰগ্ৰহণৰ বাবে পঠিয়াই দিয়ে। ক'ৰবাত কিবা অসুবিধা ধৰা পৰিলে তাক ঠিক কৰিবৰ বাবে ওভোতাই পঠিওৱা হয়। ১২. চিত্ৰগ্ৰহণ (Final Shoot): এই পৰ্য্যায়ত পৰীক্ষিত চে'ল আৰু পৃ্ষ্ঠপটসমূহ চিত্ৰগ্ৰহণকাৰীৰ ওচৰলৈ পঠিওৱা হয়। 'বিশেষ কেমেৰা'ৰ (Rostrum Camera) তলত একাদিক্ৰমে পৃষ্ঠপট, চৰিত্ৰ আৰু সম্মুখপট আদি তলৰপৰা ওপৰলৈ সজোৱা হয় আৰু সেই কেমেৰাৰে তাৰ ছবি তোলা হয়। এখন ছবিৰ পাছত তাৰ পাছৰ গতিৰ ছবিখন তোলা হয়, এনেদৰে এখন এখন কৈ ফ্ৰেমৰ ফটো তোলা হয়। ১৩. ৰাছ্‌ (Rushes): দৃশ্যাংশ এটাৰ চিত্ৰগ্ৰহণ হোৱাৰ পাছত সেই ৰীল পৰীক্ষাগাৰলৈ পঠিওৱা হয়। য'ত ফিল্ম [[প্ৰস্ফূটন]] কৰি আকৌ ষ্টুডিঅ'লৈ পঠিওৱা হয়। দৃশ্যাংশৰ এনে ফিল্মকে ৰাছ্‌ বোলা হয়। পৰিচালকে সেই ৰাছ চাই সন্তুষ্ট হ'লে তাক গ্ৰহণ কৰে, কিবা অসুবিধা ওলালে যিটো পৰ্য্যায়ত সেই অসুবিধা সৃষ্টি হৈছে তাতেই আকৌ ঠিক কৰাৰ প্ৰয়োজন আহি পৰে। গ্ৰহণযোগ্য ৰাছ্‌বোৰৰপৰা সম্পাদকে সঠিক দৈৰ্ঘ্যৰ ফিল্ম কাটি উলিয়ায় আৰু পাছৰ দৃশ্যাংশৰ লগত জোৰা দিয়ে। এনেদৰে গোটেই দৃশ্যাংশৰ সম্পাদনা হৈ যোৱাৰ পাছত নিৰ্মীয়মান ছবিখন সম্পূৰ্ণ ৰূপত পোৱা যায়। ১৪, ডাবিং (Dubbing): সম্পূৰ্ণ হোৱা ছবিখনত পৰিচালক, সম্পাদকে মিলি শব্দযন্ত্ৰীৰ সহায়ত উচিত স্থানত সংগীতৰ বিশেষ ব্যঞ্জনা, আবহ-সংগীত আদি সংযোগ কৰে। 'জীৱন্ত ছবি'ত ডাবিং প্ৰক্ৰিয়াত অভিনেতা অভিনেত্ৰীয়ে পুনৰাই কণ্ঠ সংযোজিত কৰে, এনিমেছনত কিন্তু সংলাপ আগেয়ে বাণীবদ্ধ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা ছবিত ব্যৱহৃত শব্দ, সংলাপ, সংগীতৰে সম্পূৰ্ণ শব্দট্ৰেক (Soundtrack) সাজু কৰা হয়। ১৫. এন্‌ছাৰ প্ৰিণ্ট (Answer Print): এইবাৰ সম্পূৰ্ণ হোৱা ছবি আৰু শব্দ গোটেইখিনি আকৌ পৰীক্ষাগাৰলৈ পঠিওৱা হয়। পৰীক্ষাগাৰত শব্দ আৰু ছবি একেখন ফিল্মতে সংযোগ কৰা হয় আৰু দৰ্শকে চাব পৰা বাকছবি এখন হৈ উঠে। এই ছবিৰ ৰীলটোকে ছবিঘৰত প্ৰজেক্টৰৰ জৰিয়তে পৰ্দাত প্ৰেক্ষিত কৰি ডাঙৰ আকাৰৰ কৰি তোলা হয়। ওপৰত উল্লিখিত বৰ্ণনা পাৰম্পৰিক পদ্ধতিৰ এনিমেছন ছবি নিৰ্মাণৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। কম্পিউটাৰ এনিমেছনৰ বাবে ষ্টোৰীবোৰ্ড, সংলাপ আৰু ডিজাইন সাজু হোৱাৰ পাছত চৰিত্ৰ আৰু পৰিবেশৰ ত্ৰিবিমীয় মডেল নিৰ্মাণ কৰা হয়, চৰিত্ৰৰ মডেলৰ হাত-ভৰি, চকু-মুখত এনিমেটৰে গতি সংযোগ কৰে, পোহৰ বিশেষজ্ঞই দৃশ্যাংশত সঠিক 'পোহৰ নিৰ্মাণ' কৰে; কাপোৰ, পানী, ধোঁৱা আদিৰ বাবে বিশেষ ডিজিটেল প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰা হয়; লগতে সাজু হৈ থকা সংগীত আৰু সকলোখিনি মিলাই কম্পিউটাৰৰ সহায়ত এখন এখনকৈ ফ্ৰেম '[[ৰেণ্ডাৰিং]]' (Rendering) কৰা হয়। নিৰ্মিত প্ৰতিখন ফ্ৰেমক আকৌ চলচ্চিত্ৰলৈ ফিল্মলৈ অনা হয়। এনেদৰেই কম্পিউটাৰ ত্ৰিবিমীয় এনিমেছন ছবি এখন তৈয়াৰ কৰা হয়। == তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * [http://www.uca.edu/org/ccsmi/ccsmi/classicwork/Myth%20Revisited.htm Anderson, Joseph and Barbara, "The Myth of Persistence of Vision Revisited", ''Journal of Film and Video''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091124182503/http://www.uca.edu/org/ccsmi/ccsmi/classicwork/Myth%20Revisited.htm |date=2009-11-24 }}, Vol. 45, No. 1 (Spring 1993): 3-12 * Culhane, Shamus, ''Animation Script to Screen'' * Laybourne, Kit, ''The Animation Book'' * Ledoux, Trish, Ranney, Doug, & Patten, Fred (Ed.), ''Complete Anime Guide: Japanese Animation Film Directory and Resource Guide'', Tiger Mountain Press 1997 * Lowe, Richard & Schnotz, Wolfgang (Eds) ''Learning with Animation. Research implications for design'' Cambridge University Press, 2008 * [[Terrence Masson|Masson, Terrence]], [http://www.cg101.com/ ''CG101: A Computer Graphics Industry Reference''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201024171825/http://www.cg101.com/ |date=2020-10-24 }} Unique and personal histories of early computer animation production, plus a comprehensive foundation of the industry for all reading levels. ISBN 978-0-9778710-0-1 * Serenko, Alexander, [http://foba.lakeheadu.ca/serenko/papers/Serenko_Animation_Scale.pdf The development of an instrument to measure the degree of animation predisposition of agent users], Computers in Human Behavior Vol. 23, No. 1 (2007): 478-495. * [[Frank Thomas (animator)|Thomas, Frank]] and [[Ollie Johnston|Johnston, Ollie]], ''[[Disney Animation: The Illusion of Life]]'', Abbeville 1981 * Walters, Faber and Helen (Ed.), ''Animation Unlimited: Innovative Short Films Since 1940'', HarperCollins Publishers, 2004 * [[Richard Williams (animator)|Williams, Richard]], ''[[The Animator's Survival Kit]]'' ISBN 978-0-571-20228-7 * Bob Godfrey and Anna Jackson, 'The Do-It-Yourself Film Animation Book' BBC Publications 1974 ISBN 978-0-563-10829-0 Now out of print but available s/hand through a range of sources such as Amazon Uk. * Lawson, Tim and Alisa Persons. ''[[The Magic Behind the Voices]]'': A Who's Who of Cartoon Voice Actors. University Press of Mississippi. 2004. (A history of cartoon voice-overs and biographies and photographs of many prominent animation voice actors.) * Ball, R., Beck, J., DeMott R., Deneroff, H., Gerstein, D., Gladstone, F., Knott, T., Leal, A., Maestri, G., Mallory, M., Mayerson, M., McCracken, H., McGuire, D., Nagel, J., Pattern, F., Pointer, R., Webb, P., Robinson, C., Ryan, W., Scott, K., Snyder, A. & Webb, G. (2004) ''Animation Art: From Pencil to Pixel, the History of Cartoon, Anime & CGI''. Fulhamm London.: Flame Tree Publishing. ISBN 978-1-84451-140-2 * Crafton, Donald (1982). ''Before Mickey''. Cambridge, Massachusetts.: The MIT Press. ISBN 978-0-262-03083-0 * Solomon, Charles (1989). ''Enchanted Drawings: The History of Animation''. New York.: Random House, Inc. ISBN 978-0-394-54684-1 ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.thefreedictionary.com/anima thefreedictionary.com] * [http://www.nfb.ca/film/animando_english/ এনিমেছনৰ ১০টা প্ৰকাৰ দৰ্শোৱা এখন চুটি তথ্যচিত্ৰ। ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001071111/http://www.nfb.ca/film/animando_english/ |date=2009-10-01 }} আহৰণ কৰা তাৰিখ: ২ জুলাই, ২০১১ * [https://web.archive.org/web/20080307025951/http://academic.evergreen.edu/curricular/eat/handouts/Pictures/CutSandPaintRules.pdf বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ এনিমেছনৰ বৰ্ণনাৰ হাতপুথি] আহৰণ কৰা তাৰিখ: ২ জুলাই, ২০১১ * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/179233/Thomas-Alva-Edison britannica.com]আহৰণ কৰা তাৰিখ জুলাই ২৮, ২০১১ </ref> [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান]] [[শ্ৰেণী:এনিমেছন|*]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ আৰু ভিডিও প্ৰযুক্তি]] jzrku8wy5s0iyix6vzxr799wbgrcecx 4 4514 613339 613168 2026-06-20T18:43:09Z Pranamikaadhikary 27435 /* বৰ্হিসংযোগ */ 613339 wikitext text/x-wiki {{ৱিকিপিডিয়া অনুবাদ}} {{ambox|text='''বিষয়টোৰ গুৰুত্বৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এই পৃষ্ঠাটো অনুবাদৰ বাবে ৰখা হৈছে। লাহে লাহে কামটো কৰা হ'ব, আন সদস্যসকলৰ সময় থাকিলে মাজে মাজে কৰিব পাৰে'''}} {{policy|WP:!|WP:NOT|WP:WWIN}} {{nutshell|ৱিকিপিডিয়াত থাকিব পৰা তথ্যৰ কোনো সীমা নাই। কিন্তু ৱিকিপিডিয়া এখন বিশ্বকোষহে, আৰু সেইবাবে ইণ্টাৰনেটত আন ঠাইত উপলব্ধ সকলো তথ্য ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব নোৱাৰি। যদিও যিকোনো ব্যক্তিয়েই ইয়াত সম্পাদকৰ ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে, পালন কৰিবলগীয়া কিছুমান প্ৰক্ৰিয়া আৰু মানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়া নৈৰাজ্য, গণতন্ত্ৰ, বা আমোলাতন্ত্ৰত পৰিগণিত হোৱা নাই। }} {{Content policy list}} '''ৱিকিপিডিয়া''' এখন ইণ্টাৰনেট বিশ্বকোষ। ইয়াত ব্যৱহাৰকৰ্তাসকলৰ মাজত [[সহযোগিতামূলক সংকলন]]ৰ দ্বাৰা এখন উচ্চ মানদণ্ডৰ বিশ্বকোষ সংকলন কৰাৰ কাৰণে প্ৰযত্ন কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়া আচলতে কি, ইয়াত কেনে ধৰণৰ সমল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় বা কেনে পদ্ধতিৰ মাজেৰে ইয়াত কাম কৰা হয় এই সকলো কথা জানিবলৈ '''ৱিকিপিডিয়া কি নহয়''' সেইটোও জানিলোৱাতো বাঞ্ছনীয়॥ {{TOC right}} == লিখনশৈলী আৰু সজ্জা == === {{anchor|PAPER}}ৱিকিপিডিয়া কাগজত ছপা কৰা বিশ্বকোষ নহয় === {{policy shortcut|WP:NOTPAPER|WP:PAPER}} '''ৱিকিপিডিয়া ছপা কৰা বিশ্বকোষ নহয়''', ই হৈছে ডিজিটেল পদ্ধতিৰে নিৰ্মাণ কৰা বিশ্বকোষ। ইয়াৰ পৃষ্ঠাত প্ৰকাশ কৰা তথ্য আৰু প্ৰকাশযোগ্য প্ৰবন্ধৰ কোনো সীমাবদ্ধতা নাই। ৱিকিপিডিয়াৰ পাতত বিশ্বকোষ এখনৰ উপযোগী সকলো ধৰণৰ প্ৰবন্ধ থাকিব পাৰে। ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ [[ৱিকিপিডিয়া:5P|ৱিকিপিডিয়াৰ পাঁচটা স্তম্ভ বা ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]ৰ আধাৰত ব্যৱস্থিত। এটা প্ৰবন্ধৰ যুক্তিসংগত আকাৰ থকাটো ৱিকিপিডিয়াৰ অধিগম্যতাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়; বিশেষকৈ [[ডায়েল-আপ ইণ্টাৰনেট সংযোগ|ডায়েল আপ]] আৰু [[ম’বাইল ব্ৰাউজাৰ]] ব্যৱহাৰ কৰা পাঠকসকলে দীঘলীয়া প্ৰবন্ধ হ’লে পৃষ্ঠা ডাউনল’ডত অসুবিধা পাব পাৰে ([[ৱিকিপিডিয়া:প্ৰবন্ধৰ আকাৰ]] চাওক। ) দীঘল প্ৰবন্ধ সৰু সৰু অংশত ভাগ কৰা আৰু যথাস্থানত সাৰাংশ লিখাটো প্ৰয়োজনীয় ([[ৱিকিপিডিয়া:সাৰাংশ শৈলী]] চাওক। ) ছপা বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধসমূহ সহজে সালসলনি কৰিব নোৱাৰি, কিন্তু ৱিকিপিডিয়াত অধিক তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি, অধিক বৰ্হিসংযোগ দিব পাৰোঁ, আৰু সোনকালে নবীকৰণ কৰিব পাৰি। ৱিকিপিডিয়া আৰু কাগজৰ প্ৰকাশৰ ভিন্নতাৰ বিষয়ে অধিক জানিবলৈ [[ৱিকিপিডিয়া:ৰচনাশৈলীৰ হাতপুথি]] চাওক। == সমল == কেৱল শুদ্ধ আৰু কামত অহাৰ গুণতে বিশ্বকোষ এখনত যিকোনো বিষয় সন্নিৱিষ্ট কৰিব নোৱাৰি। কোনো কোনো বিষয়ৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ ওপৰত মাজে-সময়ে প্ৰশ্ন উঠিলেও ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ববীয়াসকল এই কথাত ঐকমত্য যে তলৰ অনুচ্ছেদসমূহ "ৱিকিপিডিয়া কি নহয়" বা "ৱিকিপিডিয়াত কি কৰিব নোৱাৰে" তাৰ ভাল উদাহৰণ। === {{anchor|DIC|DICDEF|DICT|DICTIONARY}}ৱিকিপিডিয়া এখন অভিধান নহয় === {{policy shortcut|WP:NOT#DICDEF|WP:NOT#DICT|WP:NOT#DICTIONARY}} {{main|ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এখন অভিধান নহয়}} ৱিকিপিডিয়া কোনো অভিধান নহয়, কাৰিকৰী কথা বা অৰ্থহীন শব্দৰ ব্যৱহাৰিক সহায়িকা নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ তলৰ উদাহৰণবোৰো নহয়: # '''সংজ্ঞা।''' যদিও প্ৰবন্ধসমূহ এটা [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এখন অভিধান নহয়#ভাল সংজ্ঞা|ভাল সংজ্ঞাৰে]] আৰু ''এটা'' বিষয়ৰ বিৱৰণৰে ''আৰম্ভ'' হ’ব লাগে, সেইবোৰে বিশেষ বিষয়টোৰ ওপৰত আন আন তথ্যও আগবঢ়োৱা উচিত। সম্ভৱপৰ হ’লে কেৱল সংজ্ঞাহে থকা প্ৰবন্ধবোৰত আন বিষয়বস্তু সন্নিৱিষ্ট কৰি '''বিস্তাৰ''' কৰা উচিত। # '''অভিধান অন্তৰ্ভুক্তি।''' বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ বিষয় হৈছে কোনো ব্যক্তি, গোট, ধাৰণা, ঠাই, বস্তু, এটা ঘটনা আদি। কোনো ক্ষেত্ৰত এটা শব্দ বা বাক্যাংশই বিশ্বকোষৰ বিষয় হ’ব পাৰে, যেনে [http://en.wikipedia.org/wiki/Macedonia_(terminology) মেচিডনিয়া(পৰিভাষা)]। কাচিত্হে কোনো প্ৰবন্ধৰ এটাতকৈ অধিক ''সুস্পষ্ট'' সংজ্ঞা বা শিৰোনামৰ ব্যৱহাৰ থাকিব পাৰে। [[সংখ্যাৰ তালিকা|সংখ্যাৰ]]ৰ সাংস্কৃতিক বা গাণিতিক বিশেষত্বৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধও গ্ৰহণযোগ্য। <br />আভিধানিক ৱিকি বিচাৰিছে যদি আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[wikt:Main Page|Wiktionary]] চাওক। # '''ব্যৱহাৰ, অপশব্দ, আৰু/বা জতুৱা ঠাঁচ পথনিৰ্দেশিকা।''' ভাষা, দোৱান বা অপশব্দৰ প্ৰকাৰৰ বৰ্ণনামূলক প্ৰবন্ধ গ্ৰহণীয়। তেনে ভাষাৰ কথকৰ বাবে সহায় প্ৰবন্ধ গ্ৰহণযোগ্য নহয়। অধিক তথ্যৰ বাবে তলৰ [[ৱিকিপিডিয়া:NOTGUIDE|"ৱিকিপিডিয়া কোনো হাতপুথি, প্ৰসংগপুথি, পাঠ্যপুথি বা বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ নহয়"]] চাওক। <br />সহায়িকাপুথিৰ সংগ্ৰহ বিচাৰিছে যদি আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[b:Main Page|Wikibooks]] চাওক। === {{anchor|COOL|FANSITE|OR|OTHOUGHT|PUBLISHER}}ৱিকিপিডিয়া কোনো মৌলিক চিন্তাৰ প্ৰকাশস্থল নহয় === {{policy shortcut|WP:FORUM|WP:NOT#CHAT|WP:NOTESSAY|WP:NOT#ESSAY|WP:NOT#FANSITE|WP:NOT#FORUM|WP:NOT#OR}} {{dablink|"WP:FORUM" redirects here; you may be looking for [[ৱিকিপিডিয়া:Forum shopping]] or [[ৱিকিপিডিয়া:Village pump]].}} ৱিকিপিডিয়া আপোনাৰ নিজৰ চিন্তা আৰু বিশ্লেষণ বা নতুন তথ্য প্ৰকাশৰ স্থল নহয়। [[ৱিকিপিডিয়া:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা|মৌলিক গৱেষণাৰ নীতি]] মানি চলি অনুগ্ৰহ কৰি '''তলৰ কাৰণসমূহৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক ব্যৱহাৰ নকৰিব: # '''প্ৰাথমিক (মৌলিক) গৱেষণা।''', যেনে প্ৰস্তাৱিত তত্ত্ব আৰু সমাধান, মৌলিক চিন্তা, শব্দৰ সংজ্ঞা, নতুন শব্দৰ উদ্ভাৱন আদি। আপুনি যদি কোনো বিষয়ত প্ৰাথমিক গৱেষণা সম্পূৰ্ণ কৰিছে, তেন্তে তাৰ ফলাফল আন ঠাইত যেনে সহকৰ্মীয়ে পৰ্যালোচনা কৰা পত্ৰিকা, আন ছপা মাধ্যম বা সন্মানীয় অনলাইন পত্ৰিকাত প্ৰকাশ কৰক। তাৰ পিছত ই গ্ৰহণীয় জ্ঞানৰ অংশ হৈ পৰিলে ৱিকিপিডিয়াই ইয়াক বিবেচনা কৰিব; কিন্তু বিষয়বস্তুৰ[[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা|বিশ্বাসযোগ্যতা]] প্ৰমাণ কৰাৰ বাবে আৰু সেয়া যে মাথোঁ সম্পাদকৰ [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|মতামত]] নহয় তাক দেখুৱাবলৈ তেনে সঠিক [[ৱিকিপিডিয়া:উৎসৰ উল্লেখ|উৎসৰ উল্লেখ]] আৱশ্যক। # '''ব্যক্তিগত উদ্ভাৱন।''' যদি আপুনি বা আপোনাৰ কোনো বন্ধুৱে এটা নতুন শব্দ, এটা সুৰাপানৰ খেল, বা এটা নতুন ধৰণৰ নৃত্যশৈলীৰ উদ্ভাৱন কৰিছে, তেন্তে একাধিক, স্বাধীন আৰু দ্বিতীয় উৎসই তাৰ প্ৰতিবেদন নিদিয়ালৈকে সেয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ বিষয় হ’বলৈ [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা|উল্লেখযোগ্য]] নহয়। [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এদিনতে গঢ়া বস্তুৰ বাবে নহয়|ৱিকিপিডিয়া এদিনতে গঢ়া বস্তুৰ বাবে নহয়]]। # '''ব্যক্তিগত ৰচনা।''' {{anchor|ESSAY}} য’ত বিশেষজ্ঞৰ মতামতৰ সলনি আপোনাৰ নিজা অনুভৱ প্ৰকাশ পায়। যদিও ৱিকিপিডিয়াত মানুহৰ জ্ঞান সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, ই তেনে জ্ঞানৰ অংশ হ’বলৈ যোৱা ব্যক্তিগত মতৰ বাহন নহয়। কোনো ক্ষেত্ৰত এজন ব্যক্তিৰ মতামত আলোচনা কৰাটো অতি প্ৰযোজনীয় হ’লে আন সদস্যসকলক তাৰ বিষয়ে লিখিবলৈ দিয়া উচিত। ৱিকিপিডিয়াৰ লগত সংগতি থকা ব্যক্তিগত ৰচনা আপোনাৰ সদস্য নামস্থানত বা [[meta:Meta-wiki|মেটা ৱিকিত]] গ্ৰহণীয়। [http://www.wikinfo.org/index.php/Main_Page ৱিকিইন্&zwnj; ফ' (Wikinfo)]ত থকা [[ফৰ্ক (ছফ্টৱেৰ বিকাশ)|ফৰ্কে]] প্ৰবন্ধত ব্যক্তিগত মতামত দিবলৈ উত্‍সাহ যোগায়। # <span id="not_a_forum">'''আলোচনা সভা।'''</span>{{anchor|FORUM|CHAT}} অনুগ্ৰহ কৰি এখন বিশ্বকোষ সৃষ্টিৰ কামতহে মনোযোগ দিয়ক। আপুনি ৱিকিপিডিয়াৰ লগত সংগতি থকা বিষয়ৰ ওপৰত কথা-বতৰা পৃষ্ঠাত আন সদস্যৰ লগত আলোচনা কৰিব পাৰে আৰু সংশ্লিষ্ট [[ৱিকিপিডিয়া:আলোচনা পৃষ্ঠা|আলোচনা পৃষ্ঠা]]ত কোনো সমস্যাৰ সমাধান কৰিব পাৰে, কিন্তু অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰবন্ধত সেই আলোচনা অন্তৰ্ভুক্ত নকৰিব। মনত ৰাখিব যে আলোচনা পৃষ্ঠাৰ উদ্দেশ্য হৈছে কোনো প্ৰবন্ধৰ উন্নতি ঘটোৱা। সেইখন প্ৰবন্ধটোৰ বিষয়বস্তুৰ ওপৰত সাধাৰণ আলোচনা কৰাৰ বাবে নহয়, বা উপদেশ আৰু কাৰিকৰী সহায়ৰ বাবেও নহয়। আপুনি যদি কোনো বিষয়ৰ ওপৰত নিৰ্দিষ্ট প্ৰশ্ন সুধিব বিচাৰিছে তেন্তে [[ৱিকিপিডিয়া:সাহায্য কেন্দ্ৰ|প্ৰসংগ মেজত]] সেইটো উত্থাপন কৰক। আন ৱিকিপিডিয়ানৰ লগত পাতলীয়া ধৰণৰ আলোচনা কৰিব বিচাৰিলে [http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IRC আই.আৰ.চি. চেনেল] যেনে [irc://chat.freenode.net:8001/wikipedia #wikipedia] ব্যৱহাৰ কৰক। মন কৰক যে ই এটা আই.আৰ.চি. চেনেলহে, কোনো বাৰ্তা দেৱাল নহয়। আলোচনা আৰু তৰ্কৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ আন কেইবাটাও ৱিকিপ্ৰকল্পৰ কাম চলি আছে। আলোচনা পৃষ্ঠাত অগ্ৰহণযোগ্য বিষয়বস্তু [[ৱিকিপিডিয়া:TPG|আলোচনা পৃষ্ঠা পথনিৰ্দেশিকা]] অনুসৰি আঁতৰাই পেলোৱা হ’ব পাৰে। === {{anchor|ADVERTISING|ADVOCATE|OPINION|PROMO|SCANDAL|SOAP|SOAPBOX|ৱিকিপিডিয়া কোনো প্ৰচাৰযন্ত্ৰ নহয়}}ৱিকিপিডিয়া কোনো প্ৰচাৰযন্ত্ৰ নহয় === {{policy shortcut|ৱিকিপিডিয়া:প্ৰচাৰ|WP:NOTADVERTISING|WP:NOTADVOCATE|WP:NOTGOSSIP|WP:NOTOPINION|WP:NOTSCANDAL|WP:NOTSOAPBOX|WP:NOTPROMOTION|WP:PROMOTION|WP:SOAP|WP:SOAPBOX}} ৱিকিপিডিয়া কোনো [[প্ৰচাৰযন্ত্ৰ]], যুদ্ধক্ষেত্ৰ, বা অপপ্ৰচাৰ, বিজ্ঞাপন আৰু প্ৰদৰ্শনীৰ বাহন নহয়। এই নীতিটো প্ৰবন্ধ, শ্ৰেণী, সাঁচ, আলোচনা আৰু সদস্য পৃষ্ঠাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য। সেইকাৰণে তলৰ বিষয়বোৰ ৱিকিপিডিয়াত সন্নিৱিষ্ট কৰা উচিত নহয়। # '''কোনোধৰণৰ ওকালতি, [[অপপ্ৰচাৰ]] বা [[নিযুক্তি]]''': বাণিজ্যিক, ৰাজনৈতিক, ধাৰ্মিক, ক্ৰীড়া-সম্পৰ্কীয় বা তেনে আন কিবা। ৱিকিপিডিয়াত অৱশ্যেই [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী]]ৰ নীতি মানি চলি তেনেধৰণৰ কামৰ বিষয়ে বস্তুনিষ্ঠভাৱে উল্লেখ কৰিব পাৰি। আপোনাৰ চিন্তা-ধাৰণাৰ সুফলসমূহ ৰাইজক জনাব বিচাৰিলে আপুনি এটা [[ব্ল’গ]] আৰম্ভ কৰিব পাৰে বা [[ইণ্টাৰনেট ফ’ৰাম]]ত যোগদান কৰিব পাৰে।<ref>ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ ৱিকিপিডিয়াৰ লগত সম্পৰ্ক নথকা বিষয়ৰ ওকালতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি। কিন্তু ''ৱিকিপিডিয়া নামস্থানত থকা'' পৃষ্ঠাসমূহ ৱিকিপিডিয়াৰ উন্নতিসাধনৰ বিচৰা নিৰ্দিষ্ট দৃষ্টিকোণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। সেইবাবে ৱিকিপিডিয়া সম্পৰ্কীয় লিখনী, প্ৰকল্প পৃষ্ঠা, প’ৰ্টেল আদি ৱিকিপিডিয়াৰ অংশ বুলি গণ্য কৰা হ’ব। </ref> [[ৱিকিপিডিয়া:ওকালতি]] চাওক। # '''অভিমতৰ অংশ ''': যদিও কিছুমান বিষয় যেনে সাম্প্ৰতিক বা ৰাজনৈতিক ঘটনাৱলীৱে কোনো ব্যক্তিক প্ৰচাৰ চলাবলৈ (উদাহৰণস্বৰূপে তেওঁৰ প্ৰিয় দৃষ্টিভংগীৰে আবেগিকভাৱে ওকালতি কৰা) প্ৰলোভিত কৰিব পাৰে, ৱিকিপিডিয়া তেনে কামৰ মাধ্যম নহয়। প্ৰবন্ধসমূহে যুক্তিপূৰ্ণ তথ্য আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী]] ডাঙি ধৰি ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব লাগিব। ৱিকিপিডিয়াৰ লেখকসকলে সোনকালে অপ্ৰচলিত হৈ নোযোৱা প্ৰবন্ধ লিখিবলৈ অহৰহ চেষ্টা কৰা উচিত। কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[n:|ৱিকিবাতৰিয়ে]] ইয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ওপৰত মন্তব্যক আদৰণি জনায়। # '''কেলেংকাৰীৰ প্ৰচাৰ''': পাতলীয়া আলোচনাৰ জৰিয়তে বা কাৰোবাৰ মুখেৰে শুনা। [[ৱিকিপিডিয়া:BLP|জীৱিত ব্যক্তিৰ বিষয়ে]] লিখা প্ৰবন্ধ সেইজনৰ [[ৱিকিপিডিয়া:LIBEL|মানহানি]] নোহোৱাকৈ আৰু ব্যক্তিগত জীৱনত আঘাত নজনোৱাকৈ উচ্চ মানদণ্ডৰ হ’ব লাগে। কেৱল আন এজনৰ সন্মানক [[ৱিকিপিডিয়া:ATP|আক্ৰমণ]] কৰিবলৈকে প্ৰবন্ধ লিখিব নালাগে। # '''আত্মপ্ৰচাৰ''' : আপোনাৰ নিজৰ বিষয়ে বা আপুনি জড়িত থকা প্ৰকল্পৰ বিষয়ে লিখিবলৈ মন যোৱাটো স্বাভাৱিক। কিন্তু মনত ৰাখিব যে ৱিকিপিডিয়া প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডসমূহ সেইবোৰ পৃষ্ঠাৰ বাবেও সমানে প্ৰযোজ্য। তাৰ ভিতৰত আছে [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী]] যিটো নিজৰ বিষয়ে লিখোঁতে বজাই ৰখাটো টান হ’ব পাৰে। আত্মজীৱনীৰ উত্‍সলৈ পোনাই দিয়া সংযোগ বা প্ৰসংগৰ পয়োভৰ গ্ৰহণযোগ্য নহয়। অধিক তথ্যৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা]], [[ৱিকিপিডিয়া:আত্মজীৱনী]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰ্শৰ বিবাদ]] চাওক। # '''বিজ্ঞাপন''': প্ৰতিষ্ঠান আৰু সামগ্ৰীৰ তথ্যসমূহ [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|বস্তুনিষ্ঠ আৰু পক্ষপাতশূন্য শৈলী]]ৰে লিখা হয়। সকলো প্ৰবন্ধৰ বিষয়বস্তুৰ [[ৱিকিপিডিয়া:স্বাধীন উৎস|স্বাধীন]], [[ৱিকিপিডিয়া:তৃতীয় পক্ষ উৎস|তৃতীয় পক্ষ উৎস]]ৰ দ্বাৰা সত্যাসত্য নিৰূপণ হোৱা উচিত। সেইবাবে কোনো সৰু গেৰেজ বা স্থানীয় কোম্পানীৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধ গ্ৰহণীয় নহয়। বৃহত্‍ প্ৰতিষ্ঠানৰ লগত জড়িত হ’লেহে বাণিজ্যিক গোটৰ [[ৱিকিপিডিয়া:বহিঃ সংযোগ|বহিঃ সংযোগ]] গ্ৰহণযোগ্য হ’ব। ৱিকিপিডিয়াই কোনো প্ৰতিষ্ঠানৰ অনুমোদন নকৰে বা জড়িত প্ৰকল্প নচলায়। ক’ৰ্প’ৰেট উল্লেখযোগ্যতাৰ সহায়ৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা (সন্থা আৰু প্ৰতিষ্ঠান)]] চাওক। বাণিজ্যিক নহ’লেও কোনো ঘটনাৰ প্ৰচাৰ বা ৰাজহুৱা জাননীৰ বাবে আন ফ’ৰাম ব্যৱহাৰ কৰক, ৱিকিপিডিয়া নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ ভিতৰুৱা নীতি আৰু পথনিৰ্দেশিকাবোৰৰ ওপৰত শৃংখলাপূৰ্ণ মতামত সদস্য পৃষ্ঠাত কৰিব পাৰি, কাৰণ সেইবোৰ এই প্ৰকল্পৰ সাম্প্ৰতিক আৰু ভৱিষ্যতৰ কৰ্মৰাজীৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়। === {{anchor|LINK|LINKS|MIRROR|REPOSITORY}}ৱিকিপিডিয়া কোনো সংযোগ,চিত্ৰ বা মিডিয়া ফাইল ৰখা ভঁৰাল নহয় === {{policy shortcut|WP:LINKFARM|WP:NOTLINK|WP:NOTMIRROR|WP:NOTREPOSITORY|WP:NOTIMAGE|WP:NOTGALLERY}} ৱিকিপিডিয়া মাত্ৰ সংযোগ, চিত্ৰ, বা মিডিয়া ফাইল ৰখা [[মিৰ’ৰ (কম্পিউটাৰ)|মিৰ’ৰ]] বা [[ডিজিটেল ভঁৰাল|ভঁৰাল]] নহয়। ৱিকিপিডিয়া প্ৰবন্ধ তলত দিয়া ধৰণৰ হ’ব নালাগে : # মাথোঁ '''বহিঃ সংযোগৰ সংগ্ৰহ''' বা '''ইণ্টাৰনেট নিৰ্দেশিকা।''' প্ৰবন্ধত এটা বা অধিক বিষয়বস্তু-সম্বন্ধীয় সংযোদ দিয়াত একো বাধা নাই; কিন্তু অতিমাত্ৰা তালিকাই প্ৰবন্ধটোক গৌণ কৰি ৱিকিপিডিয়াৰ উদ্দেশ্যৰ পৰা আঁতৰি যাব পাৰে। বহু "অনুৰাগী স্থান" বা "ফেনচাইট" থকা থকা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধত এটা মুখ্য অনুৰাগী স্থানৰ সংযোগ দিয়াই উচিত। সহায়ৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:বহিঃ সংযোগ]] চাওক। # '''ভিতৰুৱা সংযোগৰ সংগ্ৰহ,''' মাত্ৰ [[ৱিকিপিডিয়া:দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ|দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ]] পৃষ্ঠাৰ বাহিৰে যেতিয়া কোনো প্ৰবন্ধৰ শিৰোনাম দ্ব্যৰ্থক হয়, আৰু প্ৰবন্ধ সজ্জা তথা দিক্‌দৰ্শনত সহায় হোৱাকৈ [[ৱিকিপিডিয়া:তালিকা#দিক্‌দৰ্শন|তালিকা]] পৃষ্ঠাৰ বাহিৰে। ইয়াৰ বাবে অনুগ্ৰহ কৰি [[ৱিকিপিডিয়া:মূল তালিকাসমূহ#নিৰ্বাচনৰ মাপকাঠী]] চাওক। # মাথোঁ '''[[ৰাজহুৱা প্ৰান্ত]](পাব্লিক ডমেইন) বা আন উত্‍স তথ্য''' যেনে সমগ্ৰ কিতাপ বা উত্‍স সংকেত, মূল ঐতিহাসিক নথি, আইন, ঘোষণা, আৰু আন আন উত্‍স তথ্য যিবোৰ মৌলিক ৰূপতহে উপস্থাপন কৰিলে কামত আহে। প্ৰাথমিক উত্‍সৰ সম্পূৰ্ণ নকল [[ৱিকিউত্‍স]]তহে অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি, ৱিকিপিডিয়াত নহয়। [[ৰজহুৱা প্ৰান্ত|ৰাজহুৱা প্ৰান্তৰ সম্পদ]] যেনে [[এনচাইক্ল’পেডিয়া ব্ৰিটানিকা]]ৰ তথ্য প্ৰবন্ধত বিষয়বস্তু যোগ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি (তেনে কাৰ্যৰ পথনিৰ্দেশিকাৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:কুম্ভীলক বৃত্তি#ৰাজহুৱা প্ৰান্তৰ উত্‍স|কুম্ভীলক বৃত্তি পথনিৰ্দেশিকা:ৰাজহুৱা প্ৰান্তৰ উত্‍স]] চাওক)। অধিক তথ্যৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:দীঘলীয়া মূল উৎসৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ সন্নিৱিষ্ট নকৰিব]] আৰু [[s:WS:WWI|ৱিকিউত্‍সৰ অন্তৰ্ভুক্তিকৰণ নীতি]] চাওক। # '''মাথোঁ চিত্ৰ বা মিডিয়া ফাইলৰ সংগ্ৰহ''' য’ত প্ৰবন্ধৰ নাম-গোন্ধ নাই। আপুনি মাত্ৰ ছবি দান কৰিব খুজিলে তাক বিশ্বকোষীয় লেখাৰে সজাই তোলক, বা '''[[ৱিকিপিডিয়া সাধাৰণ]]'''ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰক। যদি ছবিখন কোনো ৱেবচাইটৰ ৰাজহুৱা প্ৰান্তৰ উত্‍সৰ পৰা লোৱা হৈছে, তেন্তে তাক [[ৱিকিপিডিয়া:প্ৰবন্ধ নোহোৱা চিত্ৰ]] বা [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাজহুৱা প্ৰান্ত চিত্ৰ উত্‍স]]ত সন্নিৱিষ্ট কৰক। === ৱিকিপিডিয়া গীতৰ কথাৰ তথ্যকোষ নহয় === ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত স্বত্বাধিকাৰ থকা গীতৰ কথা সন্নিৱিষ্ট কৰাটো অনুমোদিত নহয়। [[ৰাজহুৱা প্ৰান্ত]]ত থকা গীতৰ কথা অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি, কিন্তু তাৰ লগত গীতটোৰ লেখক, শিল্পী, শ্ৰব্যসঁফুৰাৰ নাম, বাণীবন্ধনৰ বছৰৰ লগতে ইতিহাস, আঁৰৰ কথা, বিষয়বস্তু আৰু [[সংগীত]]ৰ বিশ্লেষণৰ বিষয়ে [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|পক্ষপাতশূন্যভাৱে]] লিখিব লাগিব। === {{anchor|BLOG|DATINGSERVICE|FACEBOOK|MEMORIAL|MYSPACE|SOCIAL|SOCIALNET|storage|WEBHOST|WEBSPACE}}ৱিকিপিডিয়া কোনো ব্ল'গ,সামাজিক যোগাযোগমূলক বা স্মৃতিচিহ্ন ৰক্ষাৰ স্থান নহয় === {{policy shortcut |WP:NOTSOCIALNETWORK |WP:NOTWEBHOST |WP:NOTBLOG|WP:NOTCLOUD |WP:NOTDATINGSERVICE |WP:NOTFACEBOOK |WP:NOTGAMEHOST |WP:NOTTWITTER |WP:NOTLINKEDIN |WP:NOTMEMORIAL |Wikipedia:MEMORIAL |WP:NOTRESUME |WP:RESUME |WP:NORESUMES}} {{see|ৱিকিপিডিয়া:সদস্য পৃষ্ঠা}} ৱিকিপিডিয়া [[টুইটাৰ]] বা [[ফে’চবুকৰ]] দৰে সামাজিক যোগাযোগৰ মাধ্যম নহয়। আপুনি ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ [[ৱেবচাইট]], [[ব্ল’গ]], [[ৱিকি]], বা [[ক্লাউড সংগ্ৰহ|ক্লাউড]] তুলি দিব নোৱাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা তলত দিয়া উদাহৰণবোৰৰ দৰে হ’ব নালাগে : # '''ব্যক্তিগত ৱেব পৃষ্ঠা।''' [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ানসকলৰ]] নিজৰ [[ৱিকিপিডিয়া:সদস্য পৃষ্ঠা|সদস্য পৃষ্ঠা]] থাকে, কিন্তু সেয়া বিশ্বকোষত কাম কৰাৰ বিষয়ে তথ্য প্ৰদানৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত। আপুনি যদি ব্যক্তিগত ৱেবপৃষ্ঠা বা ব্ল’গ এটা সৃষ্টি কৰিব খুজিছে, তেন্তে ইণ্টাৰনেটত তেনে বিনামূলীয়া সুবিধা দিয়া অজস্ৰ চাইটৰ পৰা কোনো এটা বাচি লওক। সদস্য পৃষ্ঠাত [[সামাজিক নেটৱৰ্ক সেৱা]] বা ধেমালিৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ সলনি তাক সঠিক [[সহযোগ]]ৰ ভেঁটি হিছাপে গঢ়ি তোলক। ৱিকিপিডিয়াৰ লগত সংগতি থকা উপযুক্ত [[ৱিকিপিডিয়া:নামস্থান|নামস্থান]]ত সৃষ্টি কৰিব পাৰি। # '''[[ফাইল প্ৰণালী|ফাইল ভঁৰাল]] স্থান।''' অনুগ্ৰহ কৰি কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বা প্ৰকল্প পৃষ্ঠাত ব্যৱহাৰ হোৱা (বা ব্যৱহাৰ হ’বলগীয়া) ফাইলহে আপল’ড কৰক। আপোনাৰ হাতত যদি আন প্ৰাসংগিক ছবি আছে, সেয়া [[ৱিকিমিডিয়া কমন্‌ছ]]ত আপল’ড কৰক য’ৰ পৰা তাক ৱিকিপিডিয়াৰ লগত সংযোগ কৰিব পৰা যাব। # '''ডেটিং সেৱা।''' সম্বন্ধ গঢ়াৰ বাবে বা যৌনতাৰ সংঘাতৰ বাবে ৱিকিপিডিয়া উপযুক্ত স্থান নহয়। অতিমাত্ৰা এনে বাহিৰা কথাক স্থান দিয়া সদস্য পৃষ্ঠা গ্ৰহণযোগ্য নহয়। # '''স্মৃতিচিহ্ন।''' বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধ‍ৰ বিষয়বস্তুৱে [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা (ব্যক্তি)|ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখযোগ্যতাৰ প্ৰয়োজনীয়তা]] পূৰণ কৰিব‍ই লাগিব। এই প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ নকৰা মৃত বন্ধু, আত্মীয়, চিনাকি মানুহ বা আন কাৰোবাৰ স্মৃতিচাৰণৰ বাবে ৱিকিপিডিয়া উপযুক্ত স্থান নহয়। মন কৰক যে এই নীতিটো মূল '''প্ৰবন্ধ''' স্থানৰ বাহিৰত প্ৰযোজ্য নহয় আৰু প্ৰতিষ্ঠিত ৱিকিপিডিয়াৰ মৃত্যু হ’লে তেওঁৰ সদস্য পৃষ্ঠাক ইয়াৰ পৰা সীমিত অব্যাহতি দিয়া হয়। যদি আপুনি [[ৱিকি]] প্ৰযুক্তিক আন কোনো প্ৰকল্পত সহযোগিতাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব খোজে (লাগিলে সি মাত্ৰ এখন পৃষ্ঠাই হওক), তাৰ কাৰণে আন বহুতো ৱিকি হ’ষ্টিঙৰ সুবিধা থকা বিনামূলীয়া আৰু ব্যৱসায়িক চাইট আছে। আপুনি আপোনাৰ চাৰ্ভাৰত [[ৱিকি]] ছফ্টৱেৰ ইনষ্টলো কৰিও ল’ব পাৰে। এই বিষয়ক তথ্যৰ বাবে [https://Mediawiki.org MediaWiki.org]ত [[mw:হাতপুথি:ইনষ্টল প্ৰক্ৰিয়াত সহায়|ইনষ্টল প্ৰক্ৰিয়াত সহায়]] চাওক। ওপৰত উল্লেখ কৰা বিষয়বস্তুৰ সীমাবদ্ধতা আপোনাৰ সদস্য পৃষ্ঠা আৰু আলোচনা পৃষ্ঠাতো প্ৰযোজ্য। আপোনাৰ সদস্য পৃষ্ঠা এটা [[ব্ল’গ]] নহয়। তাৰ উপৰি আপোনাৰ সদস্য পৃষ্ঠাখন '''আপোনাৰ নহয়'''। ই ৱিকিপিডিয়াৰ অংশ, আৰু আত্মপ্ৰচাৰৰ সলনি ৱিকিপিডিয়ানৰ মাজত সহযোগিতা বঢ়োৱাৰ বাবেহে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ হোৱা উচিত। সদস্য পৃষ্ঠাৰ বিষয়ে বৰ্তমানৰ ঐকমত্য পথনিৰ্দেশিকাৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:সদস্য পৃষ্ঠা|সদস্য পৃষ্ঠা সহায়]] চাওক। === {{anchor|Complete|Cross|DIR|DIRECTORY|Directories|Genealogical|Sales}} ৱিকিপিডিয়া কোনো ডিৰেক্টৰি নহয় === {{policy shortcut|WP:NOPRICES|WP:NOTCATALOG|WP:NOTCV|WP:NOTDIR|WP:NOTDIRECTORY|WP:NOTTVGUIDE|WP:NOTRADIOGUIDE|WP:NOTYELLOW|WP:NOTEVERYTHING}} ৱিকিপিডিয়া সকলো অস্বিত্ব থকা বস্তুৰে ডিৰেক্টৰি বা নিৰ্দেশিকা নহয়।<ref>এই বিধি আভ্যন্তৰীন সংগঠনৰ কামত ব্যৱহাৰ হোৱা বা উল্লেখযোগ্য বিষয় বৰ্ণনা কৰা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত থকা সংযোগৰ তালিকাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য নহয় </ref>। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ তলত দিয়াৰ দৰে নহয় : # '''মিল নথকা বিষয়ৰ তালিকা বা ভঁৰাল''' যেনে উক্তি, বা ব্যক্তি (সঁচা বা কাল্পনিক)আদি। আপুনি উক্তিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব বিচাৰিলে সেয়া আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[ৱিকিউক্তি]]ত কৰক। তালিকাৰ ভুক্তি বিখ্যাত হ'লে বা বিষয়ৰ লগত সম্বন্ধ থাকিলে [[ৱিকিপিডিয়া:LIST|তালিকা]] দিয়াত বাধা নাই। ক্ষিপ্ৰ প্ৰসংগৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰসংগ তালিকা বা সাৰণীও অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি। # '''বংশানুক্ৰমিক ভুক্তি''' জীৱনী প্ৰবন্ধ কেৱল বিখ্যাত, কুখ্যাত, বা কোনো সফল ব্যক্তিৰ বিষয়েহে হোৱা উচিত। ইয়াৰ বাবে তেওঁৰ নাম বহু বাহ্যিক উত্‍সত আছে নেকি চালেই গম পোৱা যায় | কম জনাজাত ব্যক্তিৰ বিষয়ে আন প্ৰবন্ধৰ মাজতে উল্লেখ কৰিব পাৰি। প্ৰস্তাৱিত জীৱনী অভিধান প্ৰকল্পৰ বাবে [[m:Wikipeople]] চাওক। # '''[[টেলিফোন ডিৰেক্টৰি]] বা [[য়েল্ল' পেজেজ]]।''' ফোন নাম্বাৰ, ফেক্স নাম্বাৰ আৰু ই-মেইল ঠিকনাৰ দৰে যোগাযোগৰ তথ্য বিশ্বকোষত থাকিব নালাগে। # '''[[ডিৰেক্টৰি (তথ্যকোষ)|ডিৰেক্টৰি]], ডিৰেক্টৰি ভুক্তি, [[ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰ'গ্ৰেম নিৰ্দেশিকা]],''' বা '''ব্যৱসায়ৰ সমল'''। উদাহৰণস্বৰূপে, ৰেডিঅ' ষ্টেচনৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধত প্ৰচাৰ হ'বলগীয়া কাৰ্যসূচী, বিজ্ঞাপন আদিৰ বিষয়ে থাকিব নালাগে, মাত্ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা বা ঐতিহাসিক কাৰ্যসূচীৰ উল্লেখ কৰিলেই হ'ল। তেনেধৰণে ব্যৱসায় সম্বন্ধীয় পৃষ্ঠাত প্ৰতিষ্ঠানটোৰ সকলো পেটেণ্টৰ তালিকা থাকিব নালাগে। # '''বিক্ৰী তালিকা।''' [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্য উত্স |উত্সৰ উল্লেখ]] ''আৰু'' বৈধ কাৰণ নাথাকিলে সামগ্ৰীৰ দাম লিখিব নালাগে। আন সামগ্ৰীৰ লগত বা বিভিন্ন বিক্ৰেতাৰ মাজত দামৰ পাৰ্থক্য চাবলৈ ৱিকিপিডিয়া কোনো [[মূল্য তুলনা সেৱা]] নহয়। # '''সালসলনি সূচী বা মুক্তি টোকা'''। কোনো সামগ্ৰীৰ বিষয়ে এটা প্ৰবন্ধত ইয়াৰ বিকাশৰ ইতিহাস আৰু প্ৰধান উন্নীতকৰণৰ তথ্য থাকিব লাগে। কিন্তু প্ৰতিটো মুক্তি বা নৱীকৰণৰ উল্লেখ এৰাই চলক। # {{anchor|Non-encyclopedic cross-categorizations}}'''অনা-বিশ্বকোষীয় শ্ৰেণীকৰণ,''' যেনে "X প্ৰতিষ্ঠানে মৰকল কৰা Y ধৰ্মীয়/সাংস্কৃতিক গোটৰ মানুহ। " সাংস্কৃতিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিঘটনা নোহোৱালৈকে এনে ধৰণৰ প্ৰস্থ-শ্ৰেণীক নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টিৰ বাবে উল্লেখযোগ্য বুলি গণ্য কৰা নহয়। অধিক তথ্যৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:অতি-শ্ৰেণীকৰণ]] চাওক। # '''সকলো সম্ভাব্য তথ্যৰ বিশদ বিৱৰণ।''' প্ৰবন্ধ এটা ইয়াৰ বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গ্ৰহণীয় জ্ঞানৰ সাৰাংশ হোৱা উচিত<ref> [[ৱিকিপিডিয়া:Requests for arbitration/Rex071404]] চাওক</ref>। === {{anchor|GUIDE|HOWTO|INTERNET|JARGON|NOTCASE|NOTHOWTO|NOT#JARGON|notjarg|NOTMANUAL}} ৱিকিপিডিয়া কোনো হাতপুথি, প্ৰসংগপুথি, পাঠ্যপুথি বা বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ নহয় === {{anchor|NOT PAPER|NOT PAPERS|NOTTEXTBOOK|NOTTRAVEL|FAQ}} {{policy shortcut|WP:GAMEGUIDE|WP:NOTCASE|WP:NOTGUIDE|WP:NOTHOW|WP:NOTHOWTO|WP:NOT#JARGON|WP:NOTMANUAL|WP:NOT PAPERS|WP:NOTRECIPE|WP:NOTTEXTBOOK|WP:NOTTRAVEL|WP:NOT#FAQ}} ৱিকিপিডিয়া এক বিশ্বকোষীয় প্ৰসংগ কৰ্ম, কোনো পৰামৰ্শ হাতপুথি, পথনিৰ্দেশিকা পুথি বা পাঠ্যপুথি নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ তলত দিয়া বিষয়বোৰৰ দৰে হ'ব নালাগে: # '''নিৰ্দেশ পুথি।''' যদিও ৱিকিপিডিয়াত ব্যক্তি, ঠাই আৰু আন আন বস্তুৰ বিৱৰণ আছে, এটা [[ৱিকিপিডিয়া:প্ৰবন্ধ কি|প্ৰবন্ধ]] "কেনেকৈ কৰিব" তথ্য সম্বলিত ব্যৱহাৰকাৰীৰ হাতপুথি, উপদেশ স্তম্ভ ([[ৱিকিপিডিয়া:আইনী দায়লুপ্তি|আইনী]], [[ৱিকিপিডিয়া:চিকিৎসা দায়লুপ্তি|চিকিৎসা সংক্ৰান্তিয়]] আৰু অন্যান্য) আৰু পৰামৰ্শ পেৰাৰ দৰে হ'ব নালাগে। টিউটৰিয়েল, আদেশ পুথি, খেলৰ নিৰ্দেশিকা, ব্যঞ্জন প্ৰকৰণ আদিও ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত<ref>The how-to restriction does not apply to the [[ৱিকিপিডিয়া:Project namespace|project namespace]], where [[:Category:Wikipedia how-to|"how-to"s relevant to editing Wikipedia itself]] are appropriate, such as [[ৱিকিপিডিয়া:How to draw a diagram with Dia]]. Also, in the [[ৱিকিপিডিয়া:মূল নামস্থান|মূল নামস্থান]], describing to the reader how other people or things use something is encyclopedic; instructing the reader in the [[imperative mood]] about how to use something is not.</ref>। যদি আপুনি "কেনেকৈ কৰিব" জাতীয় হাতপুথিৰ প্ৰতি আগ্ৰহী, তেন্তে আপুনি [[ৱিকিহাউ]], [http://how-to.wikia.com/wiki/How_To How to Wiki] বা আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[ৱিকিগ্ৰন্থ]] চাব পাৰে। # '''ভ্ৰমণ সহায়িকা।''' আপুনি [[গুৱাহাটী]]ৰ বিষয়ে কোনো প্ৰবন্ধ লিখোঁতে [[কামাখ্যা]] মন্দিৰৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰিব। কিন্তু [[কামাখ্যা]] মন্দিৰলৈ কেনেকৈ যাব পাৰিব, গুৱাহাটীৰ কোন হোটেলত থাকিলে সুবিধা হ'ব, বা সেই স্থানৰ ফোন নম্বৰ আদি তথ্য ইয়াত উল্লেখ কৰাটো উচিত নহয়। এইবোৰ বিশ্বকোষীয় নিবন্ধৰ বাবে উপযুক্ত তথ্য নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত হোটেল, বাছসেৱা বা পৰ্যটনৰ বাবে আকৰ্ষণীয় ৰেষ্টেৰেণ্ট আদিৰ বৰ্ণনা দিয়াটো উচিত নহয়। আপুনি এনে ধৰণৰ বৰ্ণনা [http://travel.wikia.com/wiki/Wikia_Travel ৱিকি ভ্ৰমণ]]ত দিব পাৰে। # '''ভিডিঅ' গেম হাতপুথি।''' [[কম্পিউটাৰ গেইম]] বা [[ভিডিঅ' গেইম]]ৰ বিষয়ে লিখা কোনো প্ৰবন্ধত খেলবিধৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰাটোহে মূল উদ্দেশ্য হ'ব লাগে। কেনেকৈ খেলবিধত জিকিব পাৰি সেই কথা উল্লেখ কৰাটো বিশ্বকোষীয় প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত নপৰে। # '''ইণ্টাৰনেটৰ হাতপুথি।''' কোনো ৱেবচাইটৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধত ৱেবচাইটটোৰ প্ৰকৃতি, দেখিবলৈ কেনে, কেনে ধৰণৰ সেৱা প্ৰদান কৰে তাৰ বৰ্ণনা দিয়াটো উচিত নহয়। বিশ্বকোষৰ বৰ্ণনা বিশ্বকোষৰ নীতি মতেই দিব লাগিব। ইয়াত মাথোঁ ৱেবচাইটটোৰ ইতিহাস, নিৰ্মাণৰ আঁৰৰ কথা, আদি উল্লেখ কৰা উচিত। উদাহৰণৰ কাৰণে [[শেহতীয়া ইভেণ্ট প্ৰ'ট'ল]] চাওক। # '''প্ৰশ্নোত্তৰ।''' ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ [[প্ৰশ্নোত্তৰ|সঘনাই উঠা প্ৰশ্ন]] (FAQs)-ৰ ভিতৰত সূচীভুক্ত কৰিব নোৱাৰি। ইয়াক সঠিক সজ্জাত তথ্যসমৃদ্ধভাৱেহে লিখা হয়। # '''পাঠ্যপুথি বা টীকাযুক্ত পাঠ।''' ৱিকিপিডিয়া এক বিশ্বকোষীয় প্ৰসংগ কৰ্ম, পাঠ্যপুথি নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে তথ্যৰ উপস্থাপন কৰা, বিষয়বস্তুৰ শিক্ষা নহয়। প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমস্যা সমাধানৰ উদাহৰণ থকা পাঠ্যপুথিৰ নিচিনা প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা উচিত নহয়। সেয়া আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[ৱিকিগ্ৰন্থ]], [[ৱিকিউৎস]] বা [[ৱিকিভাৰ্চিটি]]তহে থাকিব লাগে। # '''বৈজ্ঞানিক আলোচনী বা গৱেষণা পত্ৰ।''' পঢ়ুৱৈজন বিষয়বস্তু সম্পৰ্কে ভালদৰে জ্ঞাত বুলি ভাবি প্ৰবন্ধ প্ৰস্তুত কৰা উচিত নহয়। প্ৰবন্ধৰ আৰম্ভণিৰ ভাষা সাধাৰণ পঢ়ুৱৈয়ে বুজি পোৱাকৈ সহজ-সৰল ভাষাত লিখা উচিত আৰু তাৰ পিছত বিতং বিৱৰণৰ ফালে অগ্ৰসৰ হোৱা উচিত। উচ্চস্তৰৰ পৰিভাষা আৰু তথ্য [[ৱিকিপিডিয়া:LINK|ৱিকিসংযোগ]] হিছপে দিব লাগে। # '''বিদ্যায়তনিক ভাষা।''' পাঠসমূহ সাধাৰণ পঢ়ুৱৈৰ বাবে লিখা উচিত, উচ্চ শিক্ষিতৰ বাবে নহয়। প্ৰবন্ধৰ শিৰোনাম যিমান পাৰি বিদ্যায়তনিক পৰিভাষা পৰিহাৰ কৰি [[ৱিকিপিডিয়া:নামকৰণ ৰীতি (সাধাৰণ নাম)|সাধাৰণ ব্যৱহাৰ]] অনুসৰি হোৱা উচিত। # '''পৰিঘটনা/বিষয় অধ্যয়ন (case study)।''' অনেক ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন কাৰক বা অন্য বিষয়ৰ লগত বিষয়বস্তুৰ সম্পৰ্ক দৰ্শাই প্ৰবন্ধ লিখা দেখা যায়। প্ৰসংগ অনুসৰি অনেক ক্ষেত্ৰত ই উপযোগী হ'ব পাৰে, যেনে "[[:en:Slate industry in Wales]]" আৰু "[[:en:Island Fox]]", কিন্তু '''"অসমৰ ৰয়েল বেংগল টাইগাৰ"''' বা '''"যোৰহাটৰ বিহু"''' -ৰ বিষয়ে প্ৰবন্ধ প্ৰাসংগিক নহবও পাৰে। তদুপৰি এনে প্ৰবন্ধ [[ৱিকিপিডিয়া:POVFORK|POV fork]] বা [[ৱিকিপিডিয়া:OR|মৌলিক গৱেষণা]] হোৱাৰহে সম্ভাবনা অধিক আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ উপযুক্ত হ'ব নোৱাৰে। <!-- # '''Case studies.''' Many topics are based on the relationship of ''factor X'' to ''factor Y'', resulting in one or more full articles. For example, this could refer to ''situation X'' in ''location Y'', or ''version X'' of ''item Y''. This is perfectly acceptable when the two variables put together represent some culturally significant phenomenon or some otherwise notable interest. Often, separate articles are needed for a subject within a range of different countries, due to substantial differences across international borders; articles such as "[[Slate industry in Wales]]" and "[[Island Fox]]" are fitting examples. Writing about "'''Oak trees in North Carolina'''" or a "'''Blue truck'''", however, would likely constitute a [[WP:POVFORK|POV fork]] or [[WP:OR|মৌলিক গৱেষণা]], and would certainly not result in an encyclopedic article. --> === {{anchor|CBALL|CRYSTAL|CRYSTALBALL}}ৱিকিপিডিয়া ভৱিষ্যতবাণী কৰা যাদুৰ গোলক নহয় === {{policy shortcut|WP:BALL|WP:CBALL|WP:CRYSTAL|WP:FUTURE|WP:NOTCRYSTAL|WP:NOTCRYSTALBALL|WP:SPECULATION}} ৱিকিপিডিয়া [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা|অপ্ৰমাণিত]] তথ্য বা ভৱিষ্যতবাণীৰ সংকলন নহয়। ভৱিষ্যতে ঘটিব বুলি ভবা সকলো ঘটনা সম্বলিত প্ৰবন্ধবোৰৰ তথ্যসমূহ পৰীক্ষাযোগ্য হ'ব লাগিব। বিষয়টোও বৃহৎসংখ্যক পাঠকৰ বাবে আকৰ্ষণীয় হ'ব লাগিব। ই এনে হোৱা উচিৎ যাতে ভৱিষ্যতবাণী কৰা ঘটনাটো/বিলাক ঘটিলে ই প্ৰাসংগিক হয়। কোনো প্ৰস্তাব, আঁচনী আদি ভৱিষ্যতে সফল বা অসফল হ'লে কি হ'ব সেই সম্পৰ্কীয় আলোচনাৰ উল্লেখ উপযোগী হ'ব পাৰে যদিহে এনে আলোচনা প্ৰকৃত তথ্যৰ ওপৰত আধাৰিত হয়। সংকলকে [[ৱিকিপিডিয়া:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা|নিজা মতামত আৰু বিশ্লেষণ]] প্ৰদান কৰাৰ পৰা বিৰত থাকিব লাগে। ভৱিষ্যৎবাণী, পূৰ্বানুমান বা ধাৰণা (theory) উপযুক্ত মান্য উৎসৰ পৰা দিব পৰা যায়, কিন্তু সংকলকে কোনো বিশেষ দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰতি পাঠকৰ মনত [[ৱিকিপিডিয়া:UNDUE|অনুচিত পূৰ্বধাৰণা (bias)]] যাতে সৃষ্টি নহয় তাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখিব লাগিব। ভৱিষ্য-প্ৰসংগ সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহ(forward looking articles) যেনে অ-উন্মোচিত পণ্য যেনে চিনেমা বা ক্ৰীড়ানুষ্ঠান আদিৰ ক্ষেত্ৰত [[ৱিকিপিডিয়া:Spam|স্পাম বা ব্যৱসায়িক প্ৰচাৰ]] বা অপ্ৰামাণিক দাবী (চিনেমাৰ ক্ষেত্ৰত [[ৱিকিপিডিয়া:NFF]] চাওক) এৰাই চলা উচিত। বিশেষকৈ: # ব্যক্তিগত '''ভৱিষ্যতে হ'বলগীয়া অনুষ্ঠান'''বোৰ উল্লেখনীয় আৰু প্ৰায় থিৰাং হ'লেহে সংকলিত কৰা উচিত। সংশ্লিষ্ট তাৰিখবিলাক অনুষ্ঠানটো প্ৰকৃততে সংঘটন নোহোৱালৈকে '''অনিশ্চিত।''' এনেধৰণৰ ঘটনাৰ পূৰ্বানুমান আদি দিলেও উপযুক্ত প্ৰসংগ সূত্ৰ আদি উল্লেখ কৰা বাঞ্ছনীয়। এনে প্ৰবন্ধৰ উদাহৰণ হিচাবে [[:en:United States presidential election, 2012|2012 U.S. presidential election]], [[:en:2020 Summer Olympics|2020 Summer Olympics]] আদি লক্ষণীয়। ইয়াৰ বিপৰীতে [[:en:United States presidential election, 2020|2020 U.S. presidential election]], [[:en:2036 Summer Olympics|2036 Summer Olympics]] আদি তেনে প্ৰবন্ধ নহবও পাৰে যদিহে ইয়াত উল্লিখিত ঘটনাসমূহৰ বিষয়ে থিৰাংকৈ ক'ব পৰা নাযায়। # Individual items from a '''predetermined list or a systematic pattern of names,''' pre-assigned to future events or discoveries, are not suitable article topics, if only generic information is known about the item. [[Lists of tropical cyclone names]] is encyclopedic; "Tropical Storm Alberto (2012)" is not, even though it is virtually certain that a storm of that name will occur in the North Atlantic and will turn counterclockwise. Similarly, articles about '''words formed on a predictable numeric system''' (such as "septenquinquagintillion") are not encyclopedic unless they are defined on good authority, or genuinely in use. Certain scientific extrapolations are considered to be encyclopedic, such as chemical elements documented by [[International Union of Pure and Applied Chemistry|IUPAC]] before isolation in the laboratory. # Articles that present original research in the form of '''extrapolation, speculation, and "future history"''' are inappropriate. While scientific and cultural norms continually evolve, we must wait for this evolution to happen, rather than try to predict it. Of course, we do and should have articles ''about'' '''notable''' ''artistic works, essays, or credible research'' that embody predictions. An article on ''[[List of weapons in Star Trek|Weapons of Star Trek]]'' is appropriate; an article on "Weapons to be used in World War III" is not. # While currently accepted scientific paradigms may later be rejected, and hypotheses previously held to be controversial or incorrect sometimes become accepted by the scientific community, it is not the place of Wikipedia to venture such projections. # '''Wikipedia is not a collection of product announcements and rumors.''' While Wikipedia includes up-to-date knowledge about newly revealed products, short articles that consist only of product announcement information are not appropriate. Until such time that more encyclopedic knowledge about the product can be verified, product announcements should be merged to a larger topic (such as an article about the creator(s), a series of products, or a previous product) if applicable. Speculation and rumor, even from reliable sources, are not appropriate encyclopedic content. === {{anchor|NEWSPAPER}}ৱিকিপিডিয়া কোনো বাতৰিকাকত নহয় === {{policy shortcut|WP:NOT#JOURNALISM|WP:NOT#NEWS|WP:NOTNEWS|WP:NOTWHOSWHO}} {{seealso|Wikipedia:Notability (events)}} সকলো পৰীক্ষাযোগ্য পৰিঘটনা ৱিকিপিডিয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে উপযোগী নহয়। নিশ্চিত কৰক যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ নহয়: # '''সাংবাদিকতা''' ৱিকিপিডিয়াই ব্ৰেকিং ষ্ট’ৰী সম্পৰ্কে প্ৰত্যক্ষ বাতৰিৰ প্ৰতিবেদন দিব নালাগে। ৱিকিপিডিয়া কোনো প্ৰাথমিক উৎস নহয়। কিন্তু আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প ৱিকিউৎস আৰু ৱিকিনিউজে ঠিক তেনেকুৱাই কৰে, আৰু ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে লোৱাৰ উদ্দেশ্যেৰে কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত ঐতিহাসিক তাৎপৰ্য্যপূৰ্ণ বিষয়ৰ বহুতো বিশ্বকোষ প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ বৰ্তমান বাতৰিৰ শিৰোনামত আছে, আৰু শেহতীয়াকৈ পৰীক্ষা কৰা তথ্যৰে আপডেট কৰিব পাৰি। # '''বাতৰিৰ খবৰ''' ৱিকিপিডিয়াই ব্যক্তি আৰু পৰিঘটনাৰ চিৰস্থায়ী ক্ষতিতা বুলি বিবেচনা কৰে। বাতৰিৰ কভাৰেজ বিশ্বকোষীয় বিষয়ৰ বাবে উপযোগী উৎস সামগ্ৰী হ’ব পাৰে যদিও বেছিভাগ বাতৰিৰ যোগ্য অনুষ্ঠানেই অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন নকৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, ঘোষণা, ক্ৰীড়া বা চেলিব্ৰিটিৰ দৰে কথাৰ ওপৰত নিয়মিত বাতৰি প্ৰকাশ কৰাটো বিশ্বকোষত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত ভিত্তি নহয়। শেহতীয়া পৰিঘটনাৰ তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰাটো কেতিয়াবা উপযুক্ত হ’লেও ব্ৰেকিং নিউজৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া উচিত নহয় বা অন্য তথ্যৰ পৰা বেলেগ ধৰণে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে উপযোগী নহোৱা সময়োপযোগী বাতৰি বিষয়সমূহ আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প ৱিকিনিউজৰ বাবে উপযোগী হ'ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও চাওক: ৱিক্ষিতা:উদ্দীপক (উপযোগীতা) # '''কোন কিয় বিখ্যাত''' আনকি যেতিয়া কোনো এটা পৰিঘটনা উল্লেখযোগ্য হয়, তেতিয়াও ইয়াৰ লগত জড়িত ব্যক্তিসকলে নহ’বও পাৰে। কোনো ব্যক্তিৰ বাতৰিৰ কভাৰেজ যদিহে কোনো এটা অনুষ্ঠানৰ প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ নাযায়, তেন্তে সেই ব্যক্তিজনৰ বিষয়ে আমাৰ কভাৰেজ সেই পৰিঘটনাৰ বিষয়ে লিখা লেখাটোত সীমাবদ্ধ থাকিব লাগে, সামগ্ৰিক বিষয়টোৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ গুৰুত্বৰ অনুপাতে। (অধিক বিৱৰণৰ বাবে ৱিকিপিডিয়া:জীৱিত ব্যক্তিৰ জীৱনী চাওক।) === {{anchor|ALSONOT|ENC|IINFO|INDISCRIMINATE|INFO|LYRICS|PLOT|STATS}}ৱিকিপিডিয়া কোনো বাচ-বিচাৰহীন তথ্যৰ সংগ্ৰহ নহয় === {{policy shortcut|WP:IINFO|WP:INDISCRIMINATE|WP:NOTLYRICS|WP:NOT#LYRICS|WP:NOT#STATS|WP:PLOT}} {{seealso|Wikipedia:Notability}} নীতিৰ আৰম্ভণিতে কোৱাৰ দৰে সঁচা বা [[ৱিকিপিডিয়া:V|বিশ্বাসযোগ্য]] হোৱা মানেই কোৱা বিষয় ৱিকিপিডিয়াত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ বাবে উপযুক্ত নহ'বও পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ এনেকুৱা হ'ব নালাগে: # '''সাৰাংশ-কেৱল কামৰ বিৱৰণ।''' কাল্পনিক বিষয়কো ৱিকিপিডিয়াত গ্ৰহণযোগ্যতা, উল্লেখযোগ্যতা আদি তথ্যসহিতে বিশ্বকোষীয় শৈলীৰে লিখা হয়। তেনেদৰে তথ্যচিত্ৰকে ধৰি অকাল্পনিক কৰ্ম, গৱেষণা পত্ৰ আৰু পুথি, ধাৰ্মিক পুথিৰ আদিত বিষয়ে প্ৰবন্ধত কেৱল সাৰাংশ থকা উচিত নহয়। # '''গীতৰ কথাৰ ভঁৰাল।''' কপিৰাইট থকা গীতৰ কথাৰ ব্যৱহাৰ ন্যূনতম হ'ব লাগে (উৰ্ধকমাৰ ব্যৱহাৰ আদৰণীয়) আৰু প্ৰবন্ধৰ বিষয়ৰ লগত ইয়াৰ প্ৰত্যক্ষ সামজঞ্জ্য থাকিব লাগে। প্ৰবন্ধ এটা কেৱল ৰাজহুৱা ড'মেইনত থকা গীতৰ কথাৰেই সৃষ্ট হ'ব নালাগে (তাৰ বাবে [[ৱিকিউৎস]] আছেই), কিন্তু লগতে গীতিকাৰৰ তথ্য, মুক্তিৰ তাৰিখ, সামাজিক প্ৰভাৱ আদি কথা থাকিব লাগে। কপিৰাইটবিহীন গীতৰ উক্তিও প্ৰবন্ধটোৰ প্ৰয়োজনতকৈ দীঘল হ'ব নালাগে। ইয়াক আলোচনা বা শৈলীৰ বৰ্ণনাৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত। সম্পূৰ্ণ গীতৰ কথা ৱিকিউৎসত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি প্ৰবন্ধটোৰ পৰা সংযোগ দিয়া উচিত। ''বিতৰণ কৰিবলৈ কোনো ৱেবছাইটৰ অধিকাৰ নাথাকিলে কপিৰাইট থকা গীতৰ কথাৰ বাবে সেই ৱেবছাইটলৈ লিংক নিদিব। '' # '''পৰিসংখ্যাৰ অত্যধিক তালিকা।''' দীঘল আৰু প্ৰয়োজনকৈ বেছি পৰিসংখ্যাৰ তালিকাই পঢ়ুৱৈক বিবুধিত পেলাব পাৰে আৰু প্ৰবন্ধৰ পঠনযোগ্যতা হ্ৰাস কৰে। তাৰ উপৰি প্ৰবন্ধত সাধাৰণ পঢ়ুৱৈৰ বাবে পৰিসংখ্যাৰ লগত বৰ্ণামূলক পাঠ্যও থাকিব লাগে। পৰিসংখ্যা এৰাব নোৱৰা হ'লে তথ্যৰ দীঘল তালিকাৰ পঠনযোগ্যতা বৃদ্ধিৰ বাবে টেবল্‌ ব্যৱহাৰ কৰা উচিত। === {{anchor|CENSOR|CENSORED}}ৱিকিপিডিয়া চেন্সৰকৃত নহয় === {{policy shortcut|WP:CENSOR|WP:CENSORED|WP:NOTCENSORED}} {{seealso|Wikipedia:Profanity|Wikipedia:Sexual content|Wikipedia:No disclaimers in articles|Wikipedia:Preserve|l4=Editing policy: Preserve information|Wikipedia:Options to not see an image|Wikipedia:Wikipedia is comprehensive}} ৱিকিপিডিয়াত থকা কিছুমান সমল কিছুসংখ্যক পঢ়ুৱৈৰ বাবে আপত্তিজনক হ'ব পাৰে ([[ৱিকিপিডিয়া:Content disclaimer]] চাওক)। আটাইবোৰ প্ৰবন্ধ আৰু ছবি সকলো পঢ়ুৱৈৰ বাবে গ্ৰহণযোগ্য হ'ব বুলি ৱিকিপিডিয়াই নিশ্চয়তা দিব নোৱাৰে। যিকোনো লোকেই সম্পাদনা কৰিব পাৰে বাবে আৰু সালসলনিবোৰ লগে লগেই মুকলি হোৱা বাবে কিছুমান আপত্তিজনক কথা আঁতৰোৱাৰ আগতেই দৃশ্যমান হ'ব পাৰে। দেখদেখকৈ অগ্ৰহণযোগ্য সমল (যেনে- ভুৱা ৱেবছাইটলৈ লিংক, বা ধ্বংসপ্ৰৱণতা) সাধাৰণতে লগে লগে আঁতৰ কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ [[ৱিকিপিডিয়া:জীৱিত ব্যক্তিৰ জীৱনী|জীৱিত ব্যক্তিৰ জীৱনী]] নীতি, বা [[ৱিকিপিডিয়া:নীতি আৰু পথনিৰ্দেশিকাসমূহ|আন ৱিকিপিডিয়া নীতিসমূহ]] ভংগ কৰা সমল (বিশেষকৈ [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী]]) বা ৱিকিপিডিয়াৰ চাৰ্ভাৰ অৱস্থিত থকা আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্ল'ৰিডা ৰাজ্যৰ আইন ভংগ কৰা সমলো আঁতৰ কৰা হয়। আনহাতে কিছুমান প্ৰবন্ধত থকা পাঠ্য, ছবি বা লিংক কোনো লোকৰ বাবে আপত্তিজনক হ'লেও সেইবোৰ প্ৰবন্ধটোৰ বিষয়বস্তুৰ বাবে প্ৰাসংগিক হ'ব পাৰে। সম্ভাব্য আপত্তিজনক সমলৰ আলোচনাত এই প্ৰাসংগিকতাই স্থান পাব লাগে। কেৱল "আপত্তিজনক" হোৱাটোৱেই সমল আঁতৰ কৰা বাবে উপযুক্ত যুক্তি নহয়। কোনো সংগঠনৰ অভ্যন্তৰীণ নিয়মাৱলীয়ে কোনো তথ্য মুকলি কৰাত বাধা দিলেও ৱিকিপিডিয়াই তেনে নকৰে। কোনো সংস্থা, গোট বা ধৰ্মৰ সদস্যৰ বাবে কোনো নাম বা ছবি দেখুওৱাত মানা থাকিলেও সেই নিয়ম ৱিকিপিডিয়াত নাখাটে কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সেই সংস্থাৰ সদস্য নহয়। == {{anchor|COMM|COMMUNITY}}ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায় == ওপৰৰ নীতিসমূহ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়বস্তুৰ বিষয়ে। ৱিকিপিডিয়াৰ শাসন আৰু প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত তলত দিয়া নীতিসমূহ প্ৰযোজ্য === {{anchor|ANARCHY}}ৱিকিপিডিয়া কোনো নৈৰাজ্য নহয় === {{policy shortcut|WP:NOTANARCHY|WP:NOTFREESPEECH}} {{see also|m:Power structure}} ৱিকিপিডিয়া মুক্ত আৰু মুকলি, কিন্তু স্বাধীনতা আৰু মুকলিতা দুয়োটাকে বাধা দিয়ে য'ত ই বিশ্বকোষ সৃষ্টিত বাধা দিয়ে। সেই অনুসৰি ৱিকিপিডিয়া অনিয়ন্ত্ৰিত মুক্ত বাক্যৰ মঞ্চ নহয়। ৱিকিপিডিয়া যে এটা মুকলি, স্ব-শাসিত প্ৰকল্প, তাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ইয়াৰ উদ্দেশ্যৰ কোনো অংশই হৈছে নৈৰাজ্যবাদী সম্প্ৰদায়ৰ জীৱনমুখীতাক অন্বেষণ কৰা। আমাৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিশ্বকোষ গঢ়ি তোলা, নৈৰাজ্যবাদৰ সীমা পৰীক্ষা কৰা নহয়৷ === {{anchor|DEM|DEMOCRACY}}ৱিকিপিডিয়া কোনো গণতন্ত্ৰ নহয় === {{policy shortcut|WP:DEMOCRACY|WP:NOT#DEM|WP:NOTDEMOCRACY}} {{seealso|Wikipedia:Polling is not a substitute for discussion}} ৱিকিপিডিয়া গণতন্ত্ৰ বা আন কোনো ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাৰ পৰীক্ষা নহয়। ইয়াৰ প্ৰাথমিক কিন্তু একচেটিয়া নিৰ্ধাৰণৰ একচেটিয়া পদ্ধতি নহয় সম্পাদনা আৰু আলোচনাৰ জৰিয়তে, ভোটদানৰ জৰিয়তে নহয়। যদিও সম্পাদকসকলে মাজে মাজে ষ্ট্ৰ’ প’ল ব্যৱহাৰ কৰি সহমত পৰীক্ষা কৰাৰ প্ৰয়াস কৰে, প’ল বা জৰীপে কেতিয়াবা আলোচনাত সহায় কৰাৰ পৰিৱৰ্তে বাধাৰ সৃষ্টি কৰে। ষ্ট্ৰ’ ভোট সাৱধানেৰে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত, আৰু ই আন কোনো সহমতৰ সিদ্ধান্ততকৈ বেছি বাধ্যতামূলক নহয়। নিৰ্বাচন আৰু ভোট কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিক বাহিৰত হোৱা কামৰ বাবেহে সমৰ্থন কৰা হয়, যেনে সালিসী সমিতি নিৰ্বাচন কৰাৰ সময়ত। === {{anchor|BUREAUCRACY}}ৱিকিপিডিয়া কোনো আমোলাতন্ত্ৰ নহয় === {{policy shortcut|WP:BURO|WP:NOTBUREAUCRACY|WP:NOTBUREAU|WP:NOTLAW|WP:NOTSTATUTE}} {{redirect|WP:BURO|the "bureaucrat" user access level|WP:CRAT}} ৱিকিপিডিয়াত আমোলাতন্ত্ৰৰ বহুতো উপাদান আছে যদিও[5] ই বিধি-বিধিৰ দ্বাৰা পৰিচালিত নহয়: ই কোনো বিতৰ্কিত আদালত নহয়, আৰু নিয়মসমূহ সম্প্ৰদায়ৰ উদ্দেশ্য নহয়। লিখিত নিয়মে নিজেই গ্ৰহণযোগ্য অভ্যাস নিৰ্ধাৰণ নকৰে। বৰঞ্চ, কি গ্ৰহণ কৰিব লাগে আৰু কি নাকচ কৰিব লাগে সেই সম্পৰ্কে ইতিমধ্যে বিদ্যমান সম্প্ৰদায়ৰ সহমতৰ নথিভুক্ত কৰে। যেতিয়া নিৰ্দেশনা ক্ৰিপ হোৱা দেখা যায়, তেতিয়া ইয়াক আঁতৰাই পেলাব লাগে। য'ত ৱিকিপিডিয়াৰ লিখিত লেখা মেলি নিবেদনকাৰীক গুৰুত্বসহকাৰে ল'ব লাগে, কিন্তু ইয়াৰ অপব্যৱহাৰ হ'ব পাৰে। নীতিৰ নীতি বিবেচনা নকৰাকৈ নীতিৰ আখৰৰ অত্যধিক কঠোৰ ব্যাখ্যা অনুসৰণ নকৰিব। যদি নিয়মসমূহে আপোনাক সঁচাকৈয়ে এনচাইক্লোপিডিয়াক উন্নত কৰাত বাধা দিয়ে, তেন্তে সাধনা কৰা। নিয়ম আৰু পদ্ধতিত কঠোৰভাৱে আঁঠু লৈ মতানৈক্যৰ সমাধান কৰা হয়। তদুপৰি, নীতি আৰু নিৰ্দেশনাসমূহ নিজেই সলনি কৰি বিকশিত ঐকমত্যক প্ৰতিফলিত কৰিব পাৰি। কোনো প্ৰস্তাৱ বা অনুৰোধত কৰা পদ্ধতিগত ভুল সেই প্ৰস্তাৱ বা অনুৰোধ নাকচ কৰাৰ ভিত্তি নহয়। === {{anchor|BATTLE|BATTLEGROUND}}ৱিকিপিডিয়া কোনো ৰণভূমি নহয় === {{policy shortcut|WP:BATTLEGROUND|WP:NOTBATTLE|WP:NOTBATTLEGROUND|WP:NOTFACTIONS|WP:BATTLE}} {{seealso|Wikipedia:Wikipedia is not about winning}} ৱিকিপিডিয়া ভয়, ঘৃণা, ব্যক্তিগত ওখনা-ওখনি বা ৰণৰ থলী নহয়। আলোচনা পৃষ্ঠাত ৰণৰ শিঙা বজোৱাটো ৱিকিপিডিয়াৰ নীতিৰ পৰিপন্থী। ইয়াৰ লগতে [[ৱিকিপিডিয়া:Do not disrupt Wikipedia to illustrate a point|নিজৰ যুক্তি সাব্যস্ত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বা আন পৃষ্ঠাৰ সালসলনি নকৰিব]]। প্ৰতিজন ব্যৱহাৰকাৰীয়ে আনৰ সৈতে আগুৱাই, শান্তভাৱে, আৰু সহযোগিতাৰ মনোভাৱেৰে মত বিনিময় কৰাটো আশা কৰা হয়। যিসকলৰ লগত আপোনাৰ মতানৈক্য আছে তেওঁলোকক অপমান, হাৰাশাস্তি বা ভয় খুৱাব নালাগে। বৰঞ্চ বিষয়টোৰ প্ৰতি বুদ্ধিমানৰূপে দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰক আৰু ভদ্ৰ আলোচনাত লিপ্ত হওক। যদি আন এজন ব্যৱহাৰকাৰীয়ে অচিভিল, অসহযোগী বা অপমানজনক আচৰণ কৰে, বা আনকি আপোনাক হাৰাশাস্তি বা ভয় খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰে, তেন্তে ই আপোনাক কোনো ধৰণৰ সঁহাৰি জনোৱাৰ অজুহাত নিদিয়ে। অনুপযুক্ত মন্তব্যক আওকাণ কৰি, বা সেই ব্যৱহাৰকাৰীক সম্পূৰ্ণৰূপে অৱজ্ঞা কৰি কেৱল আগবঢ়াই অনা বাস্তৱিক কথাবোৰহে সম্বোধন কৰক। প্ৰয়োজন হ'লে লাহে লাহে আঙুলিয়াই দিয়ক যে আপুনি ভাবিছে যে মন্তব্যসমূহক অচিভিল বুলি গণ্য কৰা হ'ব পাৰে, আৰু স্পষ্ট কৰক যে আপুনি আগবাঢ়ি যাব বিচাৰে আৰু বিষয়বস্তুৰ বিষয়টোৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব বিচাৰে। যদি কোনো সংঘাতই আপোনাক আমনি কৰি থাকে, তেন্তে ৱিকিপিডিয়াৰ মাল-বিভাং প্ৰক্ৰিয়াৰ সুবিধা লওক। আনৰ মাজত হোৱা বিবাদৰ মধ্যস্থতা আৰু মধ্যস্থতা কৰিবলৈ সদায় ইচ্ছুক ব্যৱহাৰকাৰী থাকে। বৃহৎ বিবাদত ৱিকিপিডিয়াক ফৈদৰ মাজত যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ হেঁপাহক প্ৰতিহত কৰক। ভাল ভাল পাকক যে প্ৰতিজন সম্পাদক আৰু গোটে ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ উন্নতি সাধন কৰিবলৈ আহিছে—বিশেষকৈ যদি তেওঁলোকে এনে এটা দৃষ্টিভংগী ৰাখে যাৰ সৈতে আপুনি একমত নহয়। যাৰ লগত কাম কৰক, কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ মৌলিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়াত ব্যাঘাত জন্মাবলৈ মূল লক্ষ্যৰে এটা দল সংগঠিত নকৰিব, যিটো এটা আইকমিয়াছ গঢ়ি তোলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠে। বৃহৎ বিবাদৰ সম্পাদকসকলে বিভিন্ন দৃষ্টিভংগীৰ মাজত সহমতৰ বহল নীতি বিচাৰি উলিয়াবলৈ সদিচ্ছাৰে কাম কৰা উচিত। ৱিকিপিডিয়া, ৱিকিপিডিয়ান বা ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যনৰ বিৰুদ্ধে কন্যা বা অন্যান্য ভাবুকি দিবলৈ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰিব—আইনী সমস্যাৰ যোগাযোগৰ বাবে অন্যান্য উপায় ইতিমধ্যে আছে।[5] ভাবুকি সহ্য কৰা নহয় আৰু ইয়াৰ ফলত নিষেধাজ্ঞাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। === {{anchor|COMPULSORY}}ৱিকিপিডিয়া বাধ্যতামূলক নহয় === {{policy shortcut|WP:NOTCOMPULSORY}} ৱিকিপিডিয়া এখন স্বেচ্ছাসেৱকৰ সমাজ | ইয়াত ৱিকিপিডিয়ানে ইচ্ছা কৰাতকৈ অধিক সময় আৰু প্ৰচেষ্টা খৰচ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই | আন ৱিকিপিডিয়ানৰ পৰা অধিক দাবী কৰাতকৈ ৱিকিপিডিয়াৰ উন্নিতকৰণতহে গুৰুত্ব দিয়া উচিত | বিশেষকৈ ব্যৱহাৰ বা আচৰণৰ ক্ষেত্ৰত সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ নীতিসমূহ মানি চলা উচিত | কিন্তু যিকোনো সময়ত সম্পাদকে বিৰতি ল’ব পাৰে বা ৱিকিপিডিয়া এৰি যাব পাৰে | == {{anchor|NOTSTUPID|STUPID}}আৰু শেষত... == {{policy shortcut|WP:BADIDEA|WP:NOTSTUPID}} ৱিকিপিডিয়া কিছুমান ভয়ানক চিন্তাৰ তালিকা নহয়। আমাৰ কাৰোবাৰ বেয়া চিন্তা আমি পূৰ্বানুমান কৰিব নোৱাৰোঁ! এই পৃষ্ঠাৰ প্ৰায় সকলোবোৰ কথা থকাৰ কাৰণ হ'ল কোনোবাই আগতে পূৰ্বানুমান নকৰা কিছু নতুন চিন্তা কৰিছে! সাধাৰণভাৱে ক'বলৈ গ'লে "সেইটো বেয়া চিন্তা" বুলি ভাবিলে তেনে কাম নকৰাই শ্ৰেয় যদিহে চিন্তাটো বেয়া বুলি সবল যুক্তি থাকে। == আপুনি যদি বিবুধিত পৰিছে == এটা প্ৰবন্ধত কি থাকিব বা নাথাকিব লাগে তাক লৈ যদি চিন্তাত পৰিছে, তেন্তে নিজকে প্ৰশ্ন কৰক যে এজন সাধাৰণ পঢ়ুৱৈয়ে '''''এখন বিশ্বকোষত''''' সেই শিৰোনামৰে কি বিচাৰিব। [[ৱিকিপিডিয়া:বিলোপনযোগী প্ৰবন্ধ/সাধাৰণ ফলাফল]] আনুষ্ঠানিক নীতি নহয়, কিন্তু অতীতত কি ধৰণৰ প্ৰবন্ধ বিশ্বকোষৰ উপযোগী বুলি বিবেচিত হৈছে বা নাইহোৱা সেইটো থিৰাং কৰাত সহায় কৰিব। আপুনি যদি ওপৰত দিয়া কোনো নিয়ম উলঙ্ঘা কৰা হৈছে বুলি ভাবিছে, তেন্তে: * প্ৰবন্ধটোৰ বিষয়বস্তু সলনি কৰক (সাধাৰণ সম্পাদনা)। * ইতিহাস সংৰক্ষণ কৰি পৃষ্ঠাখন পুনৰ্নিৰ্দেশ হিছাপে ৰাখক। * যদি পৃষ্ঠাখনে [[ৱিকিপিডিয়া:বিলোপন নীতি|বিলোপন নীতি]]ৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ কৰিছে, সেইখনক [[ৱিকিপিডিয়া:বিলোপনযোগী প্ৰবন্ধ|বিলোপন]]ৰ বাবে প্ৰস্তাৱ কৰক। কি ধৰণৰ অৱদান বিলোপ কৰা হ’ব পাৰে সেয়া জানিবলৈ আপুনি তাৰ আলোচনাত নিয়মীয়াকৈ ভাগ ল’ব লাগিব। * আন আন ৱিকিপিডিয়ানৰ সৈতে [[ৱিকিপিডিয়া কথা-বতৰা:ৱিকিপিডিয়া নহয় কি|কথা-বতৰা]] পৃষ্ঠাৰ জৰিয়তে আলোচনা কৰি ঐকমত্যত উপনীত হ’লে এই পৃষ্ঠাখনৰ নিয়মাৱলী সলনি কৰক। নতুন বিকল্প যোগ দিওঁতে অনুগ্ৰহ কৰি যিমান পাৰি খোলোচা হওক আৰু একেধৰণৰ, অনুমোদিত বিষয়ৰ প্ৰতি-উদাহৰণ দিয়ক। == অতিৰিক্ত তথ্য == * [[বিশেষ:Prefixindex/Wikipedia:Wikipedia is|ৱিকিপিডিয়া কি নহয় তাৰ বিষয়ে অন্যান্য পাঠ]] * [[:en:Wikipedia:Alternative outlets|বিকল্প দ্বাৰ]] * [[:en:Wikipedia:Articles for deletion/Common outcomes|সাধাৰণ ফলাফলসমূহ]] * [[:en:Wikipedia:Avoiding common mistakes|সাধাৰণ ত্ৰুটি এৰাই চলা]] * [[:en:Wikipedia:Here to build an encyclopedia|এখন বিশ্বকোষ কিদৰে গঢ়িব পাৰি]] * [[:en:Wikipedia:Template messages/Cleanup#Style of writing|সংশোধন#লিখনশৈলী]] – অনুপযুক্ত পাঠ চিহ্নিত কৰিবৰ বাবে সাঁচৰ তালিকা * [[:en:Wikipedia:What the GFDL is not|জি.এফ.ডি.এল. কি নহয়]] * [[:en:Wikipedia:What Wikipedia is not/Outtakes|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়/আন চিন্তা]] * [[:en:Wikipedia:Why was my page deleted?|মোৰ পৃষ্ঠাখন কিয় বিলোপ কৰা হ'ল?]] * [[:en:Wikipedia:Wikipedia is an encyclopedia|ৱিকিপিডিয়া এখন বিশ্বকোষ]] * [[:en:Wikipedia:Wikipedia is not a newspaper|ৱিকিপিডিয়া কোনো বাতৰি কাকত নহয়]] == টোকা == {{reflist}} == বাহ্যিকসংযোগ == ; ভগ্নী প্ৰকল্পসমূহৰ একেধৰণৰ আনুষ্ঠানিক নীতি: * [[b:Wikibooks:What is Wikibooks|Wikibooks:What is Wikibooks]] * [[commons:Commons:What Commons is not|Wikimedia Commons: What Commons is not]] * [[n:Wikinews:What Wikinews is not|Wikinews:What Wikinews is not]] * [[s:Wikisource:What is Wikisource?|Wikisource:What is Wikisource?]] * [[species:Wikispecies:What Wikispecies is not|Wikispecies: What Wikispecies is not]] * [[wikt:Wiktionary:What Wiktionary is not|Wiktionary:What Wiktionary is not]] * [[q:Wikiquote:What Wikiquote is not|Wikiquote:What Wikiquote is not]] * [[v:Wikiversity:What Wikiversity is not|Wikiversity:What Wikiversity is not]] * [[meta:Meta:What Meta is not|Meta-Wiki:What Meta is not]] ==সহায়ক তথ্য==<!--per [[WP:NAVHEAD]]--> {{Wikipedia principles}} {{Wikipedia policies and guidelines}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া নীতি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সমল নীতি]] j1tc20e808sskhfd3v4i5hpno7xf6x9 613340 613339 2026-06-20T18:45:07Z Pranamikaadhikary 27435 /* {{anchor|ALSONOT|ENC|IINFO|INDISCRIMINATE|INFO|LYRICS|PLOT|STATS}}ৱিকিপিডিয়া কোনো বাচ-বিচাৰহীন তথ্যৰ সংগ্ৰহ নহয় */ 613340 wikitext text/x-wiki {{ৱিকিপিডিয়া অনুবাদ}} {{ambox|text='''বিষয়টোৰ গুৰুত্বৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এই পৃষ্ঠাটো অনুবাদৰ বাবে ৰখা হৈছে। লাহে লাহে কামটো কৰা হ'ব, আন সদস্যসকলৰ সময় থাকিলে মাজে মাজে কৰিব পাৰে'''}} {{policy|WP:!|WP:NOT|WP:WWIN}} {{nutshell|ৱিকিপিডিয়াত থাকিব পৰা তথ্যৰ কোনো সীমা নাই। কিন্তু ৱিকিপিডিয়া এখন বিশ্বকোষহে, আৰু সেইবাবে ইণ্টাৰনেটত আন ঠাইত উপলব্ধ সকলো তথ্য ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব নোৱাৰি। যদিও যিকোনো ব্যক্তিয়েই ইয়াত সম্পাদকৰ ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে, পালন কৰিবলগীয়া কিছুমান প্ৰক্ৰিয়া আৰু মানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়া নৈৰাজ্য, গণতন্ত্ৰ, বা আমোলাতন্ত্ৰত পৰিগণিত হোৱা নাই। }} {{Content policy list}} '''ৱিকিপিডিয়া''' এখন ইণ্টাৰনেট বিশ্বকোষ। ইয়াত ব্যৱহাৰকৰ্তাসকলৰ মাজত [[সহযোগিতামূলক সংকলন]]ৰ দ্বাৰা এখন উচ্চ মানদণ্ডৰ বিশ্বকোষ সংকলন কৰাৰ কাৰণে প্ৰযত্ন কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়া আচলতে কি, ইয়াত কেনে ধৰণৰ সমল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় বা কেনে পদ্ধতিৰ মাজেৰে ইয়াত কাম কৰা হয় এই সকলো কথা জানিবলৈ '''ৱিকিপিডিয়া কি নহয়''' সেইটোও জানিলোৱাতো বাঞ্ছনীয়॥ {{TOC right}} == লিখনশৈলী আৰু সজ্জা == === {{anchor|PAPER}}ৱিকিপিডিয়া কাগজত ছপা কৰা বিশ্বকোষ নহয় === {{policy shortcut|WP:NOTPAPER|WP:PAPER}} '''ৱিকিপিডিয়া ছপা কৰা বিশ্বকোষ নহয়''', ই হৈছে ডিজিটেল পদ্ধতিৰে নিৰ্মাণ কৰা বিশ্বকোষ। ইয়াৰ পৃষ্ঠাত প্ৰকাশ কৰা তথ্য আৰু প্ৰকাশযোগ্য প্ৰবন্ধৰ কোনো সীমাবদ্ধতা নাই। ৱিকিপিডিয়াৰ পাতত বিশ্বকোষ এখনৰ উপযোগী সকলো ধৰণৰ প্ৰবন্ধ থাকিব পাৰে। ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ [[ৱিকিপিডিয়া:5P|ৱিকিপিডিয়াৰ পাঁচটা স্তম্ভ বা ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]ৰ আধাৰত ব্যৱস্থিত। এটা প্ৰবন্ধৰ যুক্তিসংগত আকাৰ থকাটো ৱিকিপিডিয়াৰ অধিগম্যতাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়; বিশেষকৈ [[ডায়েল-আপ ইণ্টাৰনেট সংযোগ|ডায়েল আপ]] আৰু [[ম’বাইল ব্ৰাউজাৰ]] ব্যৱহাৰ কৰা পাঠকসকলে দীঘলীয়া প্ৰবন্ধ হ’লে পৃষ্ঠা ডাউনল’ডত অসুবিধা পাব পাৰে ([[ৱিকিপিডিয়া:প্ৰবন্ধৰ আকাৰ]] চাওক। ) দীঘল প্ৰবন্ধ সৰু সৰু অংশত ভাগ কৰা আৰু যথাস্থানত সাৰাংশ লিখাটো প্ৰয়োজনীয় ([[ৱিকিপিডিয়া:সাৰাংশ শৈলী]] চাওক। ) ছপা বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধসমূহ সহজে সালসলনি কৰিব নোৱাৰি, কিন্তু ৱিকিপিডিয়াত অধিক তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি, অধিক বৰ্হিসংযোগ দিব পাৰোঁ, আৰু সোনকালে নবীকৰণ কৰিব পাৰি। ৱিকিপিডিয়া আৰু কাগজৰ প্ৰকাশৰ ভিন্নতাৰ বিষয়ে অধিক জানিবলৈ [[ৱিকিপিডিয়া:ৰচনাশৈলীৰ হাতপুথি]] চাওক। == সমল == কেৱল শুদ্ধ আৰু কামত অহাৰ গুণতে বিশ্বকোষ এখনত যিকোনো বিষয় সন্নিৱিষ্ট কৰিব নোৱাৰি। কোনো কোনো বিষয়ৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ ওপৰত মাজে-সময়ে প্ৰশ্ন উঠিলেও ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ববীয়াসকল এই কথাত ঐকমত্য যে তলৰ অনুচ্ছেদসমূহ "ৱিকিপিডিয়া কি নহয়" বা "ৱিকিপিডিয়াত কি কৰিব নোৱাৰে" তাৰ ভাল উদাহৰণ। === {{anchor|DIC|DICDEF|DICT|DICTIONARY}}ৱিকিপিডিয়া এখন অভিধান নহয় === {{policy shortcut|WP:NOT#DICDEF|WP:NOT#DICT|WP:NOT#DICTIONARY}} {{main|ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এখন অভিধান নহয়}} ৱিকিপিডিয়া কোনো অভিধান নহয়, কাৰিকৰী কথা বা অৰ্থহীন শব্দৰ ব্যৱহাৰিক সহায়িকা নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ তলৰ উদাহৰণবোৰো নহয়: # '''সংজ্ঞা।''' যদিও প্ৰবন্ধসমূহ এটা [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এখন অভিধান নহয়#ভাল সংজ্ঞা|ভাল সংজ্ঞাৰে]] আৰু ''এটা'' বিষয়ৰ বিৱৰণৰে ''আৰম্ভ'' হ’ব লাগে, সেইবোৰে বিশেষ বিষয়টোৰ ওপৰত আন আন তথ্যও আগবঢ়োৱা উচিত। সম্ভৱপৰ হ’লে কেৱল সংজ্ঞাহে থকা প্ৰবন্ধবোৰত আন বিষয়বস্তু সন্নিৱিষ্ট কৰি '''বিস্তাৰ''' কৰা উচিত। # '''অভিধান অন্তৰ্ভুক্তি।''' বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ বিষয় হৈছে কোনো ব্যক্তি, গোট, ধাৰণা, ঠাই, বস্তু, এটা ঘটনা আদি। কোনো ক্ষেত্ৰত এটা শব্দ বা বাক্যাংশই বিশ্বকোষৰ বিষয় হ’ব পাৰে, যেনে [http://en.wikipedia.org/wiki/Macedonia_(terminology) মেচিডনিয়া(পৰিভাষা)]। কাচিত্হে কোনো প্ৰবন্ধৰ এটাতকৈ অধিক ''সুস্পষ্ট'' সংজ্ঞা বা শিৰোনামৰ ব্যৱহাৰ থাকিব পাৰে। [[সংখ্যাৰ তালিকা|সংখ্যাৰ]]ৰ সাংস্কৃতিক বা গাণিতিক বিশেষত্বৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধও গ্ৰহণযোগ্য। <br />আভিধানিক ৱিকি বিচাৰিছে যদি আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[wikt:Main Page|Wiktionary]] চাওক। # '''ব্যৱহাৰ, অপশব্দ, আৰু/বা জতুৱা ঠাঁচ পথনিৰ্দেশিকা।''' ভাষা, দোৱান বা অপশব্দৰ প্ৰকাৰৰ বৰ্ণনামূলক প্ৰবন্ধ গ্ৰহণীয়। তেনে ভাষাৰ কথকৰ বাবে সহায় প্ৰবন্ধ গ্ৰহণযোগ্য নহয়। অধিক তথ্যৰ বাবে তলৰ [[ৱিকিপিডিয়া:NOTGUIDE|"ৱিকিপিডিয়া কোনো হাতপুথি, প্ৰসংগপুথি, পাঠ্যপুথি বা বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ নহয়"]] চাওক। <br />সহায়িকাপুথিৰ সংগ্ৰহ বিচাৰিছে যদি আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[b:Main Page|Wikibooks]] চাওক। === {{anchor|COOL|FANSITE|OR|OTHOUGHT|PUBLISHER}}ৱিকিপিডিয়া কোনো মৌলিক চিন্তাৰ প্ৰকাশস্থল নহয় === {{policy shortcut|WP:FORUM|WP:NOT#CHAT|WP:NOTESSAY|WP:NOT#ESSAY|WP:NOT#FANSITE|WP:NOT#FORUM|WP:NOT#OR}} {{dablink|"WP:FORUM" redirects here; you may be looking for [[ৱিকিপিডিয়া:Forum shopping]] or [[ৱিকিপিডিয়া:Village pump]].}} ৱিকিপিডিয়া আপোনাৰ নিজৰ চিন্তা আৰু বিশ্লেষণ বা নতুন তথ্য প্ৰকাশৰ স্থল নহয়। [[ৱিকিপিডিয়া:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা|মৌলিক গৱেষণাৰ নীতি]] মানি চলি অনুগ্ৰহ কৰি '''তলৰ কাৰণসমূহৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক ব্যৱহাৰ নকৰিব: # '''প্ৰাথমিক (মৌলিক) গৱেষণা।''', যেনে প্ৰস্তাৱিত তত্ত্ব আৰু সমাধান, মৌলিক চিন্তা, শব্দৰ সংজ্ঞা, নতুন শব্দৰ উদ্ভাৱন আদি। আপুনি যদি কোনো বিষয়ত প্ৰাথমিক গৱেষণা সম্পূৰ্ণ কৰিছে, তেন্তে তাৰ ফলাফল আন ঠাইত যেনে সহকৰ্মীয়ে পৰ্যালোচনা কৰা পত্ৰিকা, আন ছপা মাধ্যম বা সন্মানীয় অনলাইন পত্ৰিকাত প্ৰকাশ কৰক। তাৰ পিছত ই গ্ৰহণীয় জ্ঞানৰ অংশ হৈ পৰিলে ৱিকিপিডিয়াই ইয়াক বিবেচনা কৰিব; কিন্তু বিষয়বস্তুৰ[[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা|বিশ্বাসযোগ্যতা]] প্ৰমাণ কৰাৰ বাবে আৰু সেয়া যে মাথোঁ সম্পাদকৰ [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|মতামত]] নহয় তাক দেখুৱাবলৈ তেনে সঠিক [[ৱিকিপিডিয়া:উৎসৰ উল্লেখ|উৎসৰ উল্লেখ]] আৱশ্যক। # '''ব্যক্তিগত উদ্ভাৱন।''' যদি আপুনি বা আপোনাৰ কোনো বন্ধুৱে এটা নতুন শব্দ, এটা সুৰাপানৰ খেল, বা এটা নতুন ধৰণৰ নৃত্যশৈলীৰ উদ্ভাৱন কৰিছে, তেন্তে একাধিক, স্বাধীন আৰু দ্বিতীয় উৎসই তাৰ প্ৰতিবেদন নিদিয়ালৈকে সেয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ বিষয় হ’বলৈ [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা|উল্লেখযোগ্য]] নহয়। [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এদিনতে গঢ়া বস্তুৰ বাবে নহয়|ৱিকিপিডিয়া এদিনতে গঢ়া বস্তুৰ বাবে নহয়]]। # '''ব্যক্তিগত ৰচনা।''' {{anchor|ESSAY}} য’ত বিশেষজ্ঞৰ মতামতৰ সলনি আপোনাৰ নিজা অনুভৱ প্ৰকাশ পায়। যদিও ৱিকিপিডিয়াত মানুহৰ জ্ঞান সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, ই তেনে জ্ঞানৰ অংশ হ’বলৈ যোৱা ব্যক্তিগত মতৰ বাহন নহয়। কোনো ক্ষেত্ৰত এজন ব্যক্তিৰ মতামত আলোচনা কৰাটো অতি প্ৰযোজনীয় হ’লে আন সদস্যসকলক তাৰ বিষয়ে লিখিবলৈ দিয়া উচিত। ৱিকিপিডিয়াৰ লগত সংগতি থকা ব্যক্তিগত ৰচনা আপোনাৰ সদস্য নামস্থানত বা [[meta:Meta-wiki|মেটা ৱিকিত]] গ্ৰহণীয়। [http://www.wikinfo.org/index.php/Main_Page ৱিকিইন্&zwnj; ফ' (Wikinfo)]ত থকা [[ফৰ্ক (ছফ্টৱেৰ বিকাশ)|ফৰ্কে]] প্ৰবন্ধত ব্যক্তিগত মতামত দিবলৈ উত্‍সাহ যোগায়। # <span id="not_a_forum">'''আলোচনা সভা।'''</span>{{anchor|FORUM|CHAT}} অনুগ্ৰহ কৰি এখন বিশ্বকোষ সৃষ্টিৰ কামতহে মনোযোগ দিয়ক। আপুনি ৱিকিপিডিয়াৰ লগত সংগতি থকা বিষয়ৰ ওপৰত কথা-বতৰা পৃষ্ঠাত আন সদস্যৰ লগত আলোচনা কৰিব পাৰে আৰু সংশ্লিষ্ট [[ৱিকিপিডিয়া:আলোচনা পৃষ্ঠা|আলোচনা পৃষ্ঠা]]ত কোনো সমস্যাৰ সমাধান কৰিব পাৰে, কিন্তু অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰবন্ধত সেই আলোচনা অন্তৰ্ভুক্ত নকৰিব। মনত ৰাখিব যে আলোচনা পৃষ্ঠাৰ উদ্দেশ্য হৈছে কোনো প্ৰবন্ধৰ উন্নতি ঘটোৱা। সেইখন প্ৰবন্ধটোৰ বিষয়বস্তুৰ ওপৰত সাধাৰণ আলোচনা কৰাৰ বাবে নহয়, বা উপদেশ আৰু কাৰিকৰী সহায়ৰ বাবেও নহয়। আপুনি যদি কোনো বিষয়ৰ ওপৰত নিৰ্দিষ্ট প্ৰশ্ন সুধিব বিচাৰিছে তেন্তে [[ৱিকিপিডিয়া:সাহায্য কেন্দ্ৰ|প্ৰসংগ মেজত]] সেইটো উত্থাপন কৰক। আন ৱিকিপিডিয়ানৰ লগত পাতলীয়া ধৰণৰ আলোচনা কৰিব বিচাৰিলে [http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IRC আই.আৰ.চি. চেনেল] যেনে [irc://chat.freenode.net:8001/wikipedia #wikipedia] ব্যৱহাৰ কৰক। মন কৰক যে ই এটা আই.আৰ.চি. চেনেলহে, কোনো বাৰ্তা দেৱাল নহয়। আলোচনা আৰু তৰ্কৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ আন কেইবাটাও ৱিকিপ্ৰকল্পৰ কাম চলি আছে। আলোচনা পৃষ্ঠাত অগ্ৰহণযোগ্য বিষয়বস্তু [[ৱিকিপিডিয়া:TPG|আলোচনা পৃষ্ঠা পথনিৰ্দেশিকা]] অনুসৰি আঁতৰাই পেলোৱা হ’ব পাৰে। === {{anchor|ADVERTISING|ADVOCATE|OPINION|PROMO|SCANDAL|SOAP|SOAPBOX|ৱিকিপিডিয়া কোনো প্ৰচাৰযন্ত্ৰ নহয়}}ৱিকিপিডিয়া কোনো প্ৰচাৰযন্ত্ৰ নহয় === {{policy shortcut|ৱিকিপিডিয়া:প্ৰচাৰ|WP:NOTADVERTISING|WP:NOTADVOCATE|WP:NOTGOSSIP|WP:NOTOPINION|WP:NOTSCANDAL|WP:NOTSOAPBOX|WP:NOTPROMOTION|WP:PROMOTION|WP:SOAP|WP:SOAPBOX}} ৱিকিপিডিয়া কোনো [[প্ৰচাৰযন্ত্ৰ]], যুদ্ধক্ষেত্ৰ, বা অপপ্ৰচাৰ, বিজ্ঞাপন আৰু প্ৰদৰ্শনীৰ বাহন নহয়। এই নীতিটো প্ৰবন্ধ, শ্ৰেণী, সাঁচ, আলোচনা আৰু সদস্য পৃষ্ঠাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য। সেইকাৰণে তলৰ বিষয়বোৰ ৱিকিপিডিয়াত সন্নিৱিষ্ট কৰা উচিত নহয়। # '''কোনোধৰণৰ ওকালতি, [[অপপ্ৰচাৰ]] বা [[নিযুক্তি]]''': বাণিজ্যিক, ৰাজনৈতিক, ধাৰ্মিক, ক্ৰীড়া-সম্পৰ্কীয় বা তেনে আন কিবা। ৱিকিপিডিয়াত অৱশ্যেই [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী]]ৰ নীতি মানি চলি তেনেধৰণৰ কামৰ বিষয়ে বস্তুনিষ্ঠভাৱে উল্লেখ কৰিব পাৰি। আপোনাৰ চিন্তা-ধাৰণাৰ সুফলসমূহ ৰাইজক জনাব বিচাৰিলে আপুনি এটা [[ব্ল’গ]] আৰম্ভ কৰিব পাৰে বা [[ইণ্টাৰনেট ফ’ৰাম]]ত যোগদান কৰিব পাৰে।<ref>ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ ৱিকিপিডিয়াৰ লগত সম্পৰ্ক নথকা বিষয়ৰ ওকালতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি। কিন্তু ''ৱিকিপিডিয়া নামস্থানত থকা'' পৃষ্ঠাসমূহ ৱিকিপিডিয়াৰ উন্নতিসাধনৰ বিচৰা নিৰ্দিষ্ট দৃষ্টিকোণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। সেইবাবে ৱিকিপিডিয়া সম্পৰ্কীয় লিখনী, প্ৰকল্প পৃষ্ঠা, প’ৰ্টেল আদি ৱিকিপিডিয়াৰ অংশ বুলি গণ্য কৰা হ’ব। </ref> [[ৱিকিপিডিয়া:ওকালতি]] চাওক। # '''অভিমতৰ অংশ ''': যদিও কিছুমান বিষয় যেনে সাম্প্ৰতিক বা ৰাজনৈতিক ঘটনাৱলীৱে কোনো ব্যক্তিক প্ৰচাৰ চলাবলৈ (উদাহৰণস্বৰূপে তেওঁৰ প্ৰিয় দৃষ্টিভংগীৰে আবেগিকভাৱে ওকালতি কৰা) প্ৰলোভিত কৰিব পাৰে, ৱিকিপিডিয়া তেনে কামৰ মাধ্যম নহয়। প্ৰবন্ধসমূহে যুক্তিপূৰ্ণ তথ্য আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী]] ডাঙি ধৰি ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব লাগিব। ৱিকিপিডিয়াৰ লেখকসকলে সোনকালে অপ্ৰচলিত হৈ নোযোৱা প্ৰবন্ধ লিখিবলৈ অহৰহ চেষ্টা কৰা উচিত। কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[n:|ৱিকিবাতৰিয়ে]] ইয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ওপৰত মন্তব্যক আদৰণি জনায়। # '''কেলেংকাৰীৰ প্ৰচাৰ''': পাতলীয়া আলোচনাৰ জৰিয়তে বা কাৰোবাৰ মুখেৰে শুনা। [[ৱিকিপিডিয়া:BLP|জীৱিত ব্যক্তিৰ বিষয়ে]] লিখা প্ৰবন্ধ সেইজনৰ [[ৱিকিপিডিয়া:LIBEL|মানহানি]] নোহোৱাকৈ আৰু ব্যক্তিগত জীৱনত আঘাত নজনোৱাকৈ উচ্চ মানদণ্ডৰ হ’ব লাগে। কেৱল আন এজনৰ সন্মানক [[ৱিকিপিডিয়া:ATP|আক্ৰমণ]] কৰিবলৈকে প্ৰবন্ধ লিখিব নালাগে। # '''আত্মপ্ৰচাৰ''' : আপোনাৰ নিজৰ বিষয়ে বা আপুনি জড়িত থকা প্ৰকল্পৰ বিষয়ে লিখিবলৈ মন যোৱাটো স্বাভাৱিক। কিন্তু মনত ৰাখিব যে ৱিকিপিডিয়া প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডসমূহ সেইবোৰ পৃষ্ঠাৰ বাবেও সমানে প্ৰযোজ্য। তাৰ ভিতৰত আছে [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী]] যিটো নিজৰ বিষয়ে লিখোঁতে বজাই ৰখাটো টান হ’ব পাৰে। আত্মজীৱনীৰ উত্‍সলৈ পোনাই দিয়া সংযোগ বা প্ৰসংগৰ পয়োভৰ গ্ৰহণযোগ্য নহয়। অধিক তথ্যৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা]], [[ৱিকিপিডিয়া:আত্মজীৱনী]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰ্শৰ বিবাদ]] চাওক। # '''বিজ্ঞাপন''': প্ৰতিষ্ঠান আৰু সামগ্ৰীৰ তথ্যসমূহ [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|বস্তুনিষ্ঠ আৰু পক্ষপাতশূন্য শৈলী]]ৰে লিখা হয়। সকলো প্ৰবন্ধৰ বিষয়বস্তুৰ [[ৱিকিপিডিয়া:স্বাধীন উৎস|স্বাধীন]], [[ৱিকিপিডিয়া:তৃতীয় পক্ষ উৎস|তৃতীয় পক্ষ উৎস]]ৰ দ্বাৰা সত্যাসত্য নিৰূপণ হোৱা উচিত। সেইবাবে কোনো সৰু গেৰেজ বা স্থানীয় কোম্পানীৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধ গ্ৰহণীয় নহয়। বৃহত্‍ প্ৰতিষ্ঠানৰ লগত জড়িত হ’লেহে বাণিজ্যিক গোটৰ [[ৱিকিপিডিয়া:বহিঃ সংযোগ|বহিঃ সংযোগ]] গ্ৰহণযোগ্য হ’ব। ৱিকিপিডিয়াই কোনো প্ৰতিষ্ঠানৰ অনুমোদন নকৰে বা জড়িত প্ৰকল্প নচলায়। ক’ৰ্প’ৰেট উল্লেখযোগ্যতাৰ সহায়ৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা (সন্থা আৰু প্ৰতিষ্ঠান)]] চাওক। বাণিজ্যিক নহ’লেও কোনো ঘটনাৰ প্ৰচাৰ বা ৰাজহুৱা জাননীৰ বাবে আন ফ’ৰাম ব্যৱহাৰ কৰক, ৱিকিপিডিয়া নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ ভিতৰুৱা নীতি আৰু পথনিৰ্দেশিকাবোৰৰ ওপৰত শৃংখলাপূৰ্ণ মতামত সদস্য পৃষ্ঠাত কৰিব পাৰি, কাৰণ সেইবোৰ এই প্ৰকল্পৰ সাম্প্ৰতিক আৰু ভৱিষ্যতৰ কৰ্মৰাজীৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়। === {{anchor|LINK|LINKS|MIRROR|REPOSITORY}}ৱিকিপিডিয়া কোনো সংযোগ,চিত্ৰ বা মিডিয়া ফাইল ৰখা ভঁৰাল নহয় === {{policy shortcut|WP:LINKFARM|WP:NOTLINK|WP:NOTMIRROR|WP:NOTREPOSITORY|WP:NOTIMAGE|WP:NOTGALLERY}} ৱিকিপিডিয়া মাত্ৰ সংযোগ, চিত্ৰ, বা মিডিয়া ফাইল ৰখা [[মিৰ’ৰ (কম্পিউটাৰ)|মিৰ’ৰ]] বা [[ডিজিটেল ভঁৰাল|ভঁৰাল]] নহয়। ৱিকিপিডিয়া প্ৰবন্ধ তলত দিয়া ধৰণৰ হ’ব নালাগে : # মাথোঁ '''বহিঃ সংযোগৰ সংগ্ৰহ''' বা '''ইণ্টাৰনেট নিৰ্দেশিকা।''' প্ৰবন্ধত এটা বা অধিক বিষয়বস্তু-সম্বন্ধীয় সংযোদ দিয়াত একো বাধা নাই; কিন্তু অতিমাত্ৰা তালিকাই প্ৰবন্ধটোক গৌণ কৰি ৱিকিপিডিয়াৰ উদ্দেশ্যৰ পৰা আঁতৰি যাব পাৰে। বহু "অনুৰাগী স্থান" বা "ফেনচাইট" থকা থকা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধত এটা মুখ্য অনুৰাগী স্থানৰ সংযোগ দিয়াই উচিত। সহায়ৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:বহিঃ সংযোগ]] চাওক। # '''ভিতৰুৱা সংযোগৰ সংগ্ৰহ,''' মাত্ৰ [[ৱিকিপিডিয়া:দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ|দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ]] পৃষ্ঠাৰ বাহিৰে যেতিয়া কোনো প্ৰবন্ধৰ শিৰোনাম দ্ব্যৰ্থক হয়, আৰু প্ৰবন্ধ সজ্জা তথা দিক্‌দৰ্শনত সহায় হোৱাকৈ [[ৱিকিপিডিয়া:তালিকা#দিক্‌দৰ্শন|তালিকা]] পৃষ্ঠাৰ বাহিৰে। ইয়াৰ বাবে অনুগ্ৰহ কৰি [[ৱিকিপিডিয়া:মূল তালিকাসমূহ#নিৰ্বাচনৰ মাপকাঠী]] চাওক। # মাথোঁ '''[[ৰাজহুৱা প্ৰান্ত]](পাব্লিক ডমেইন) বা আন উত্‍স তথ্য''' যেনে সমগ্ৰ কিতাপ বা উত্‍স সংকেত, মূল ঐতিহাসিক নথি, আইন, ঘোষণা, আৰু আন আন উত্‍স তথ্য যিবোৰ মৌলিক ৰূপতহে উপস্থাপন কৰিলে কামত আহে। প্ৰাথমিক উত্‍সৰ সম্পূৰ্ণ নকল [[ৱিকিউত্‍স]]তহে অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি, ৱিকিপিডিয়াত নহয়। [[ৰজহুৱা প্ৰান্ত|ৰাজহুৱা প্ৰান্তৰ সম্পদ]] যেনে [[এনচাইক্ল’পেডিয়া ব্ৰিটানিকা]]ৰ তথ্য প্ৰবন্ধত বিষয়বস্তু যোগ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি (তেনে কাৰ্যৰ পথনিৰ্দেশিকাৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:কুম্ভীলক বৃত্তি#ৰাজহুৱা প্ৰান্তৰ উত্‍স|কুম্ভীলক বৃত্তি পথনিৰ্দেশিকা:ৰাজহুৱা প্ৰান্তৰ উত্‍স]] চাওক)। অধিক তথ্যৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:দীঘলীয়া মূল উৎসৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ সন্নিৱিষ্ট নকৰিব]] আৰু [[s:WS:WWI|ৱিকিউত্‍সৰ অন্তৰ্ভুক্তিকৰণ নীতি]] চাওক। # '''মাথোঁ চিত্ৰ বা মিডিয়া ফাইলৰ সংগ্ৰহ''' য’ত প্ৰবন্ধৰ নাম-গোন্ধ নাই। আপুনি মাত্ৰ ছবি দান কৰিব খুজিলে তাক বিশ্বকোষীয় লেখাৰে সজাই তোলক, বা '''[[ৱিকিপিডিয়া সাধাৰণ]]'''ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰক। যদি ছবিখন কোনো ৱেবচাইটৰ ৰাজহুৱা প্ৰান্তৰ উত্‍সৰ পৰা লোৱা হৈছে, তেন্তে তাক [[ৱিকিপিডিয়া:প্ৰবন্ধ নোহোৱা চিত্ৰ]] বা [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাজহুৱা প্ৰান্ত চিত্ৰ উত্‍স]]ত সন্নিৱিষ্ট কৰক। === ৱিকিপিডিয়া গীতৰ কথাৰ তথ্যকোষ নহয় === ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত স্বত্বাধিকাৰ থকা গীতৰ কথা সন্নিৱিষ্ট কৰাটো অনুমোদিত নহয়। [[ৰাজহুৱা প্ৰান্ত]]ত থকা গীতৰ কথা অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি, কিন্তু তাৰ লগত গীতটোৰ লেখক, শিল্পী, শ্ৰব্যসঁফুৰাৰ নাম, বাণীবন্ধনৰ বছৰৰ লগতে ইতিহাস, আঁৰৰ কথা, বিষয়বস্তু আৰু [[সংগীত]]ৰ বিশ্লেষণৰ বিষয়ে [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|পক্ষপাতশূন্যভাৱে]] লিখিব লাগিব। === {{anchor|BLOG|DATINGSERVICE|FACEBOOK|MEMORIAL|MYSPACE|SOCIAL|SOCIALNET|storage|WEBHOST|WEBSPACE}}ৱিকিপিডিয়া কোনো ব্ল'গ,সামাজিক যোগাযোগমূলক বা স্মৃতিচিহ্ন ৰক্ষাৰ স্থান নহয় === {{policy shortcut |WP:NOTSOCIALNETWORK |WP:NOTWEBHOST |WP:NOTBLOG|WP:NOTCLOUD |WP:NOTDATINGSERVICE |WP:NOTFACEBOOK |WP:NOTGAMEHOST |WP:NOTTWITTER |WP:NOTLINKEDIN |WP:NOTMEMORIAL |Wikipedia:MEMORIAL |WP:NOTRESUME |WP:RESUME |WP:NORESUMES}} {{see|ৱিকিপিডিয়া:সদস্য পৃষ্ঠা}} ৱিকিপিডিয়া [[টুইটাৰ]] বা [[ফে’চবুকৰ]] দৰে সামাজিক যোগাযোগৰ মাধ্যম নহয়। আপুনি ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ [[ৱেবচাইট]], [[ব্ল’গ]], [[ৱিকি]], বা [[ক্লাউড সংগ্ৰহ|ক্লাউড]] তুলি দিব নোৱাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা তলত দিয়া উদাহৰণবোৰৰ দৰে হ’ব নালাগে : # '''ব্যক্তিগত ৱেব পৃষ্ঠা।''' [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ানসকলৰ]] নিজৰ [[ৱিকিপিডিয়া:সদস্য পৃষ্ঠা|সদস্য পৃষ্ঠা]] থাকে, কিন্তু সেয়া বিশ্বকোষত কাম কৰাৰ বিষয়ে তথ্য প্ৰদানৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত। আপুনি যদি ব্যক্তিগত ৱেবপৃষ্ঠা বা ব্ল’গ এটা সৃষ্টি কৰিব খুজিছে, তেন্তে ইণ্টাৰনেটত তেনে বিনামূলীয়া সুবিধা দিয়া অজস্ৰ চাইটৰ পৰা কোনো এটা বাচি লওক। সদস্য পৃষ্ঠাত [[সামাজিক নেটৱৰ্ক সেৱা]] বা ধেমালিৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ সলনি তাক সঠিক [[সহযোগ]]ৰ ভেঁটি হিছাপে গঢ়ি তোলক। ৱিকিপিডিয়াৰ লগত সংগতি থকা উপযুক্ত [[ৱিকিপিডিয়া:নামস্থান|নামস্থান]]ত সৃষ্টি কৰিব পাৰি। # '''[[ফাইল প্ৰণালী|ফাইল ভঁৰাল]] স্থান।''' অনুগ্ৰহ কৰি কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বা প্ৰকল্প পৃষ্ঠাত ব্যৱহাৰ হোৱা (বা ব্যৱহাৰ হ’বলগীয়া) ফাইলহে আপল’ড কৰক। আপোনাৰ হাতত যদি আন প্ৰাসংগিক ছবি আছে, সেয়া [[ৱিকিমিডিয়া কমন্‌ছ]]ত আপল’ড কৰক য’ৰ পৰা তাক ৱিকিপিডিয়াৰ লগত সংযোগ কৰিব পৰা যাব। # '''ডেটিং সেৱা।''' সম্বন্ধ গঢ়াৰ বাবে বা যৌনতাৰ সংঘাতৰ বাবে ৱিকিপিডিয়া উপযুক্ত স্থান নহয়। অতিমাত্ৰা এনে বাহিৰা কথাক স্থান দিয়া সদস্য পৃষ্ঠা গ্ৰহণযোগ্য নহয়। # '''স্মৃতিচিহ্ন।''' বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধ‍ৰ বিষয়বস্তুৱে [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা (ব্যক্তি)|ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখযোগ্যতাৰ প্ৰয়োজনীয়তা]] পূৰণ কৰিব‍ই লাগিব। এই প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ নকৰা মৃত বন্ধু, আত্মীয়, চিনাকি মানুহ বা আন কাৰোবাৰ স্মৃতিচাৰণৰ বাবে ৱিকিপিডিয়া উপযুক্ত স্থান নহয়। মন কৰক যে এই নীতিটো মূল '''প্ৰবন্ধ''' স্থানৰ বাহিৰত প্ৰযোজ্য নহয় আৰু প্ৰতিষ্ঠিত ৱিকিপিডিয়াৰ মৃত্যু হ’লে তেওঁৰ সদস্য পৃষ্ঠাক ইয়াৰ পৰা সীমিত অব্যাহতি দিয়া হয়। যদি আপুনি [[ৱিকি]] প্ৰযুক্তিক আন কোনো প্ৰকল্পত সহযোগিতাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব খোজে (লাগিলে সি মাত্ৰ এখন পৃষ্ঠাই হওক), তাৰ কাৰণে আন বহুতো ৱিকি হ’ষ্টিঙৰ সুবিধা থকা বিনামূলীয়া আৰু ব্যৱসায়িক চাইট আছে। আপুনি আপোনাৰ চাৰ্ভাৰত [[ৱিকি]] ছফ্টৱেৰ ইনষ্টলো কৰিও ল’ব পাৰে। এই বিষয়ক তথ্যৰ বাবে [https://Mediawiki.org MediaWiki.org]ত [[mw:হাতপুথি:ইনষ্টল প্ৰক্ৰিয়াত সহায়|ইনষ্টল প্ৰক্ৰিয়াত সহায়]] চাওক। ওপৰত উল্লেখ কৰা বিষয়বস্তুৰ সীমাবদ্ধতা আপোনাৰ সদস্য পৃষ্ঠা আৰু আলোচনা পৃষ্ঠাতো প্ৰযোজ্য। আপোনাৰ সদস্য পৃষ্ঠা এটা [[ব্ল’গ]] নহয়। তাৰ উপৰি আপোনাৰ সদস্য পৃষ্ঠাখন '''আপোনাৰ নহয়'''। ই ৱিকিপিডিয়াৰ অংশ, আৰু আত্মপ্ৰচাৰৰ সলনি ৱিকিপিডিয়ানৰ মাজত সহযোগিতা বঢ়োৱাৰ বাবেহে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ হোৱা উচিত। সদস্য পৃষ্ঠাৰ বিষয়ে বৰ্তমানৰ ঐকমত্য পথনিৰ্দেশিকাৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:সদস্য পৃষ্ঠা|সদস্য পৃষ্ঠা সহায়]] চাওক। === {{anchor|Complete|Cross|DIR|DIRECTORY|Directories|Genealogical|Sales}} ৱিকিপিডিয়া কোনো ডিৰেক্টৰি নহয় === {{policy shortcut|WP:NOPRICES|WP:NOTCATALOG|WP:NOTCV|WP:NOTDIR|WP:NOTDIRECTORY|WP:NOTTVGUIDE|WP:NOTRADIOGUIDE|WP:NOTYELLOW|WP:NOTEVERYTHING}} ৱিকিপিডিয়া সকলো অস্বিত্ব থকা বস্তুৰে ডিৰেক্টৰি বা নিৰ্দেশিকা নহয়।<ref>এই বিধি আভ্যন্তৰীন সংগঠনৰ কামত ব্যৱহাৰ হোৱা বা উল্লেখযোগ্য বিষয় বৰ্ণনা কৰা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত থকা সংযোগৰ তালিকাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য নহয় </ref>। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ তলত দিয়াৰ দৰে নহয় : # '''মিল নথকা বিষয়ৰ তালিকা বা ভঁৰাল''' যেনে উক্তি, বা ব্যক্তি (সঁচা বা কাল্পনিক)আদি। আপুনি উক্তিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব বিচাৰিলে সেয়া আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[ৱিকিউক্তি]]ত কৰক। তালিকাৰ ভুক্তি বিখ্যাত হ'লে বা বিষয়ৰ লগত সম্বন্ধ থাকিলে [[ৱিকিপিডিয়া:LIST|তালিকা]] দিয়াত বাধা নাই। ক্ষিপ্ৰ প্ৰসংগৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰসংগ তালিকা বা সাৰণীও অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি। # '''বংশানুক্ৰমিক ভুক্তি''' জীৱনী প্ৰবন্ধ কেৱল বিখ্যাত, কুখ্যাত, বা কোনো সফল ব্যক্তিৰ বিষয়েহে হোৱা উচিত। ইয়াৰ বাবে তেওঁৰ নাম বহু বাহ্যিক উত্‍সত আছে নেকি চালেই গম পোৱা যায় | কম জনাজাত ব্যক্তিৰ বিষয়ে আন প্ৰবন্ধৰ মাজতে উল্লেখ কৰিব পাৰি। প্ৰস্তাৱিত জীৱনী অভিধান প্ৰকল্পৰ বাবে [[m:Wikipeople]] চাওক। # '''[[টেলিফোন ডিৰেক্টৰি]] বা [[য়েল্ল' পেজেজ]]।''' ফোন নাম্বাৰ, ফেক্স নাম্বাৰ আৰু ই-মেইল ঠিকনাৰ দৰে যোগাযোগৰ তথ্য বিশ্বকোষত থাকিব নালাগে। # '''[[ডিৰেক্টৰি (তথ্যকোষ)|ডিৰেক্টৰি]], ডিৰেক্টৰি ভুক্তি, [[ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰ'গ্ৰেম নিৰ্দেশিকা]],''' বা '''ব্যৱসায়ৰ সমল'''। উদাহৰণস্বৰূপে, ৰেডিঅ' ষ্টেচনৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধত প্ৰচাৰ হ'বলগীয়া কাৰ্যসূচী, বিজ্ঞাপন আদিৰ বিষয়ে থাকিব নালাগে, মাত্ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা বা ঐতিহাসিক কাৰ্যসূচীৰ উল্লেখ কৰিলেই হ'ল। তেনেধৰণে ব্যৱসায় সম্বন্ধীয় পৃষ্ঠাত প্ৰতিষ্ঠানটোৰ সকলো পেটেণ্টৰ তালিকা থাকিব নালাগে। # '''বিক্ৰী তালিকা।''' [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্য উত্স |উত্সৰ উল্লেখ]] ''আৰু'' বৈধ কাৰণ নাথাকিলে সামগ্ৰীৰ দাম লিখিব নালাগে। আন সামগ্ৰীৰ লগত বা বিভিন্ন বিক্ৰেতাৰ মাজত দামৰ পাৰ্থক্য চাবলৈ ৱিকিপিডিয়া কোনো [[মূল্য তুলনা সেৱা]] নহয়। # '''সালসলনি সূচী বা মুক্তি টোকা'''। কোনো সামগ্ৰীৰ বিষয়ে এটা প্ৰবন্ধত ইয়াৰ বিকাশৰ ইতিহাস আৰু প্ৰধান উন্নীতকৰণৰ তথ্য থাকিব লাগে। কিন্তু প্ৰতিটো মুক্তি বা নৱীকৰণৰ উল্লেখ এৰাই চলক। # {{anchor|Non-encyclopedic cross-categorizations}}'''অনা-বিশ্বকোষীয় শ্ৰেণীকৰণ,''' যেনে "X প্ৰতিষ্ঠানে মৰকল কৰা Y ধৰ্মীয়/সাংস্কৃতিক গোটৰ মানুহ। " সাংস্কৃতিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিঘটনা নোহোৱালৈকে এনে ধৰণৰ প্ৰস্থ-শ্ৰেণীক নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টিৰ বাবে উল্লেখযোগ্য বুলি গণ্য কৰা নহয়। অধিক তথ্যৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:অতি-শ্ৰেণীকৰণ]] চাওক। # '''সকলো সম্ভাব্য তথ্যৰ বিশদ বিৱৰণ।''' প্ৰবন্ধ এটা ইয়াৰ বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গ্ৰহণীয় জ্ঞানৰ সাৰাংশ হোৱা উচিত<ref> [[ৱিকিপিডিয়া:Requests for arbitration/Rex071404]] চাওক</ref>। === {{anchor|GUIDE|HOWTO|INTERNET|JARGON|NOTCASE|NOTHOWTO|NOT#JARGON|notjarg|NOTMANUAL}} ৱিকিপিডিয়া কোনো হাতপুথি, প্ৰসংগপুথি, পাঠ্যপুথি বা বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ নহয় === {{anchor|NOT PAPER|NOT PAPERS|NOTTEXTBOOK|NOTTRAVEL|FAQ}} {{policy shortcut|WP:GAMEGUIDE|WP:NOTCASE|WP:NOTGUIDE|WP:NOTHOW|WP:NOTHOWTO|WP:NOT#JARGON|WP:NOTMANUAL|WP:NOT PAPERS|WP:NOTRECIPE|WP:NOTTEXTBOOK|WP:NOTTRAVEL|WP:NOT#FAQ}} ৱিকিপিডিয়া এক বিশ্বকোষীয় প্ৰসংগ কৰ্ম, কোনো পৰামৰ্শ হাতপুথি, পথনিৰ্দেশিকা পুথি বা পাঠ্যপুথি নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ তলত দিয়া বিষয়বোৰৰ দৰে হ'ব নালাগে: # '''নিৰ্দেশ পুথি।''' যদিও ৱিকিপিডিয়াত ব্যক্তি, ঠাই আৰু আন আন বস্তুৰ বিৱৰণ আছে, এটা [[ৱিকিপিডিয়া:প্ৰবন্ধ কি|প্ৰবন্ধ]] "কেনেকৈ কৰিব" তথ্য সম্বলিত ব্যৱহাৰকাৰীৰ হাতপুথি, উপদেশ স্তম্ভ ([[ৱিকিপিডিয়া:আইনী দায়লুপ্তি|আইনী]], [[ৱিকিপিডিয়া:চিকিৎসা দায়লুপ্তি|চিকিৎসা সংক্ৰান্তিয়]] আৰু অন্যান্য) আৰু পৰামৰ্শ পেৰাৰ দৰে হ'ব নালাগে। টিউটৰিয়েল, আদেশ পুথি, খেলৰ নিৰ্দেশিকা, ব্যঞ্জন প্ৰকৰণ আদিও ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত<ref>The how-to restriction does not apply to the [[ৱিকিপিডিয়া:Project namespace|project namespace]], where [[:Category:Wikipedia how-to|"how-to"s relevant to editing Wikipedia itself]] are appropriate, such as [[ৱিকিপিডিয়া:How to draw a diagram with Dia]]. Also, in the [[ৱিকিপিডিয়া:মূল নামস্থান|মূল নামস্থান]], describing to the reader how other people or things use something is encyclopedic; instructing the reader in the [[imperative mood]] about how to use something is not.</ref>। যদি আপুনি "কেনেকৈ কৰিব" জাতীয় হাতপুথিৰ প্ৰতি আগ্ৰহী, তেন্তে আপুনি [[ৱিকিহাউ]], [http://how-to.wikia.com/wiki/How_To How to Wiki] বা আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[ৱিকিগ্ৰন্থ]] চাব পাৰে। # '''ভ্ৰমণ সহায়িকা।''' আপুনি [[গুৱাহাটী]]ৰ বিষয়ে কোনো প্ৰবন্ধ লিখোঁতে [[কামাখ্যা]] মন্দিৰৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰিব। কিন্তু [[কামাখ্যা]] মন্দিৰলৈ কেনেকৈ যাব পাৰিব, গুৱাহাটীৰ কোন হোটেলত থাকিলে সুবিধা হ'ব, বা সেই স্থানৰ ফোন নম্বৰ আদি তথ্য ইয়াত উল্লেখ কৰাটো উচিত নহয়। এইবোৰ বিশ্বকোষীয় নিবন্ধৰ বাবে উপযুক্ত তথ্য নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত হোটেল, বাছসেৱা বা পৰ্যটনৰ বাবে আকৰ্ষণীয় ৰেষ্টেৰেণ্ট আদিৰ বৰ্ণনা দিয়াটো উচিত নহয়। আপুনি এনে ধৰণৰ বৰ্ণনা [http://travel.wikia.com/wiki/Wikia_Travel ৱিকি ভ্ৰমণ]]ত দিব পাৰে। # '''ভিডিঅ' গেম হাতপুথি।''' [[কম্পিউটাৰ গেইম]] বা [[ভিডিঅ' গেইম]]ৰ বিষয়ে লিখা কোনো প্ৰবন্ধত খেলবিধৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰাটোহে মূল উদ্দেশ্য হ'ব লাগে। কেনেকৈ খেলবিধত জিকিব পাৰি সেই কথা উল্লেখ কৰাটো বিশ্বকোষীয় প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত নপৰে। # '''ইণ্টাৰনেটৰ হাতপুথি।''' কোনো ৱেবচাইটৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধত ৱেবচাইটটোৰ প্ৰকৃতি, দেখিবলৈ কেনে, কেনে ধৰণৰ সেৱা প্ৰদান কৰে তাৰ বৰ্ণনা দিয়াটো উচিত নহয়। বিশ্বকোষৰ বৰ্ণনা বিশ্বকোষৰ নীতি মতেই দিব লাগিব। ইয়াত মাথোঁ ৱেবচাইটটোৰ ইতিহাস, নিৰ্মাণৰ আঁৰৰ কথা, আদি উল্লেখ কৰা উচিত। উদাহৰণৰ কাৰণে [[শেহতীয়া ইভেণ্ট প্ৰ'ট'ল]] চাওক। # '''প্ৰশ্নোত্তৰ।''' ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ [[প্ৰশ্নোত্তৰ|সঘনাই উঠা প্ৰশ্ন]] (FAQs)-ৰ ভিতৰত সূচীভুক্ত কৰিব নোৱাৰি। ইয়াক সঠিক সজ্জাত তথ্যসমৃদ্ধভাৱেহে লিখা হয়। # '''পাঠ্যপুথি বা টীকাযুক্ত পাঠ।''' ৱিকিপিডিয়া এক বিশ্বকোষীয় প্ৰসংগ কৰ্ম, পাঠ্যপুথি নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে তথ্যৰ উপস্থাপন কৰা, বিষয়বস্তুৰ শিক্ষা নহয়। প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমস্যা সমাধানৰ উদাহৰণ থকা পাঠ্যপুথিৰ নিচিনা প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা উচিত নহয়। সেয়া আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[ৱিকিগ্ৰন্থ]], [[ৱিকিউৎস]] বা [[ৱিকিভাৰ্চিটি]]তহে থাকিব লাগে। # '''বৈজ্ঞানিক আলোচনী বা গৱেষণা পত্ৰ।''' পঢ়ুৱৈজন বিষয়বস্তু সম্পৰ্কে ভালদৰে জ্ঞাত বুলি ভাবি প্ৰবন্ধ প্ৰস্তুত কৰা উচিত নহয়। প্ৰবন্ধৰ আৰম্ভণিৰ ভাষা সাধাৰণ পঢ়ুৱৈয়ে বুজি পোৱাকৈ সহজ-সৰল ভাষাত লিখা উচিত আৰু তাৰ পিছত বিতং বিৱৰণৰ ফালে অগ্ৰসৰ হোৱা উচিত। উচ্চস্তৰৰ পৰিভাষা আৰু তথ্য [[ৱিকিপিডিয়া:LINK|ৱিকিসংযোগ]] হিছপে দিব লাগে। # '''বিদ্যায়তনিক ভাষা।''' পাঠসমূহ সাধাৰণ পঢ়ুৱৈৰ বাবে লিখা উচিত, উচ্চ শিক্ষিতৰ বাবে নহয়। প্ৰবন্ধৰ শিৰোনাম যিমান পাৰি বিদ্যায়তনিক পৰিভাষা পৰিহাৰ কৰি [[ৱিকিপিডিয়া:নামকৰণ ৰীতি (সাধাৰণ নাম)|সাধাৰণ ব্যৱহাৰ]] অনুসৰি হোৱা উচিত। # '''পৰিঘটনা/বিষয় অধ্যয়ন (case study)।''' অনেক ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন কাৰক বা অন্য বিষয়ৰ লগত বিষয়বস্তুৰ সম্পৰ্ক দৰ্শাই প্ৰবন্ধ লিখা দেখা যায়। প্ৰসংগ অনুসৰি অনেক ক্ষেত্ৰত ই উপযোগী হ'ব পাৰে, যেনে "[[:en:Slate industry in Wales]]" আৰু "[[:en:Island Fox]]", কিন্তু '''"অসমৰ ৰয়েল বেংগল টাইগাৰ"''' বা '''"যোৰহাটৰ বিহু"''' -ৰ বিষয়ে প্ৰবন্ধ প্ৰাসংগিক নহবও পাৰে। তদুপৰি এনে প্ৰবন্ধ [[ৱিকিপিডিয়া:POVFORK|POV fork]] বা [[ৱিকিপিডিয়া:OR|মৌলিক গৱেষণা]] হোৱাৰহে সম্ভাবনা অধিক আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ উপযুক্ত হ'ব নোৱাৰে। <!-- # '''Case studies.''' Many topics are based on the relationship of ''factor X'' to ''factor Y'', resulting in one or more full articles. For example, this could refer to ''situation X'' in ''location Y'', or ''version X'' of ''item Y''. This is perfectly acceptable when the two variables put together represent some culturally significant phenomenon or some otherwise notable interest. Often, separate articles are needed for a subject within a range of different countries, due to substantial differences across international borders; articles such as "[[Slate industry in Wales]]" and "[[Island Fox]]" are fitting examples. Writing about "'''Oak trees in North Carolina'''" or a "'''Blue truck'''", however, would likely constitute a [[WP:POVFORK|POV fork]] or [[WP:OR|মৌলিক গৱেষণা]], and would certainly not result in an encyclopedic article. --> === {{anchor|CBALL|CRYSTAL|CRYSTALBALL}}ৱিকিপিডিয়া ভৱিষ্যতবাণী কৰা যাদুৰ গোলক নহয় === {{policy shortcut|WP:BALL|WP:CBALL|WP:CRYSTAL|WP:FUTURE|WP:NOTCRYSTAL|WP:NOTCRYSTALBALL|WP:SPECULATION}} ৱিকিপিডিয়া [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা|অপ্ৰমাণিত]] তথ্য বা ভৱিষ্যতবাণীৰ সংকলন নহয়। ভৱিষ্যতে ঘটিব বুলি ভবা সকলো ঘটনা সম্বলিত প্ৰবন্ধবোৰৰ তথ্যসমূহ পৰীক্ষাযোগ্য হ'ব লাগিব। বিষয়টোও বৃহৎসংখ্যক পাঠকৰ বাবে আকৰ্ষণীয় হ'ব লাগিব। ই এনে হোৱা উচিৎ যাতে ভৱিষ্যতবাণী কৰা ঘটনাটো/বিলাক ঘটিলে ই প্ৰাসংগিক হয়। কোনো প্ৰস্তাব, আঁচনী আদি ভৱিষ্যতে সফল বা অসফল হ'লে কি হ'ব সেই সম্পৰ্কীয় আলোচনাৰ উল্লেখ উপযোগী হ'ব পাৰে যদিহে এনে আলোচনা প্ৰকৃত তথ্যৰ ওপৰত আধাৰিত হয়। সংকলকে [[ৱিকিপিডিয়া:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা|নিজা মতামত আৰু বিশ্লেষণ]] প্ৰদান কৰাৰ পৰা বিৰত থাকিব লাগে। ভৱিষ্যৎবাণী, পূৰ্বানুমান বা ধাৰণা (theory) উপযুক্ত মান্য উৎসৰ পৰা দিব পৰা যায়, কিন্তু সংকলকে কোনো বিশেষ দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰতি পাঠকৰ মনত [[ৱিকিপিডিয়া:UNDUE|অনুচিত পূৰ্বধাৰণা (bias)]] যাতে সৃষ্টি নহয় তাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখিব লাগিব। ভৱিষ্য-প্ৰসংগ সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহ(forward looking articles) যেনে অ-উন্মোচিত পণ্য যেনে চিনেমা বা ক্ৰীড়ানুষ্ঠান আদিৰ ক্ষেত্ৰত [[ৱিকিপিডিয়া:Spam|স্পাম বা ব্যৱসায়িক প্ৰচাৰ]] বা অপ্ৰামাণিক দাবী (চিনেমাৰ ক্ষেত্ৰত [[ৱিকিপিডিয়া:NFF]] চাওক) এৰাই চলা উচিত। বিশেষকৈ: # ব্যক্তিগত '''ভৱিষ্যতে হ'বলগীয়া অনুষ্ঠান'''বোৰ উল্লেখনীয় আৰু প্ৰায় থিৰাং হ'লেহে সংকলিত কৰা উচিত। সংশ্লিষ্ট তাৰিখবিলাক অনুষ্ঠানটো প্ৰকৃততে সংঘটন নোহোৱালৈকে '''অনিশ্চিত।''' এনেধৰণৰ ঘটনাৰ পূৰ্বানুমান আদি দিলেও উপযুক্ত প্ৰসংগ সূত্ৰ আদি উল্লেখ কৰা বাঞ্ছনীয়। এনে প্ৰবন্ধৰ উদাহৰণ হিচাবে [[:en:United States presidential election, 2012|2012 U.S. presidential election]], [[:en:2020 Summer Olympics|2020 Summer Olympics]] আদি লক্ষণীয়। ইয়াৰ বিপৰীতে [[:en:United States presidential election, 2020|2020 U.S. presidential election]], [[:en:2036 Summer Olympics|2036 Summer Olympics]] আদি তেনে প্ৰবন্ধ নহবও পাৰে যদিহে ইয়াত উল্লিখিত ঘটনাসমূহৰ বিষয়ে থিৰাংকৈ ক'ব পৰা নাযায়। # Individual items from a '''predetermined list or a systematic pattern of names,''' pre-assigned to future events or discoveries, are not suitable article topics, if only generic information is known about the item. [[Lists of tropical cyclone names]] is encyclopedic; "Tropical Storm Alberto (2012)" is not, even though it is virtually certain that a storm of that name will occur in the North Atlantic and will turn counterclockwise. Similarly, articles about '''words formed on a predictable numeric system''' (such as "septenquinquagintillion") are not encyclopedic unless they are defined on good authority, or genuinely in use. Certain scientific extrapolations are considered to be encyclopedic, such as chemical elements documented by [[International Union of Pure and Applied Chemistry|IUPAC]] before isolation in the laboratory. # Articles that present original research in the form of '''extrapolation, speculation, and "future history"''' are inappropriate. While scientific and cultural norms continually evolve, we must wait for this evolution to happen, rather than try to predict it. Of course, we do and should have articles ''about'' '''notable''' ''artistic works, essays, or credible research'' that embody predictions. An article on ''[[List of weapons in Star Trek|Weapons of Star Trek]]'' is appropriate; an article on "Weapons to be used in World War III" is not. # While currently accepted scientific paradigms may later be rejected, and hypotheses previously held to be controversial or incorrect sometimes become accepted by the scientific community, it is not the place of Wikipedia to venture such projections. # '''Wikipedia is not a collection of product announcements and rumors.''' While Wikipedia includes up-to-date knowledge about newly revealed products, short articles that consist only of product announcement information are not appropriate. Until such time that more encyclopedic knowledge about the product can be verified, product announcements should be merged to a larger topic (such as an article about the creator(s), a series of products, or a previous product) if applicable. Speculation and rumor, even from reliable sources, are not appropriate encyclopedic content. === {{anchor|NEWSPAPER}}ৱিকিপিডিয়া কোনো বাতৰিকাকত নহয় === {{policy shortcut|WP:NOT#JOURNALISM|WP:NOT#NEWS|WP:NOTNEWS|WP:NOTWHOSWHO}} {{seealso|Wikipedia:Notability (events)}} সকলো পৰীক্ষাযোগ্য পৰিঘটনা ৱিকিপিডিয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে উপযোগী নহয়। নিশ্চিত কৰক যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ নহয়: # '''সাংবাদিকতা''' ৱিকিপিডিয়াই ব্ৰেকিং ষ্ট’ৰী সম্পৰ্কে প্ৰত্যক্ষ বাতৰিৰ প্ৰতিবেদন দিব নালাগে। ৱিকিপিডিয়া কোনো প্ৰাথমিক উৎস নহয়। কিন্তু আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প ৱিকিউৎস আৰু ৱিকিনিউজে ঠিক তেনেকুৱাই কৰে, আৰু ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে লোৱাৰ উদ্দেশ্যেৰে কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত ঐতিহাসিক তাৎপৰ্য্যপূৰ্ণ বিষয়ৰ বহুতো বিশ্বকোষ প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ বৰ্তমান বাতৰিৰ শিৰোনামত আছে, আৰু শেহতীয়াকৈ পৰীক্ষা কৰা তথ্যৰে আপডেট কৰিব পাৰি। # '''বাতৰিৰ খবৰ''' ৱিকিপিডিয়াই ব্যক্তি আৰু পৰিঘটনাৰ চিৰস্থায়ী ক্ষতিতা বুলি বিবেচনা কৰে। বাতৰিৰ কভাৰেজ বিশ্বকোষীয় বিষয়ৰ বাবে উপযোগী উৎস সামগ্ৰী হ’ব পাৰে যদিও বেছিভাগ বাতৰিৰ যোগ্য অনুষ্ঠানেই অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন নকৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, ঘোষণা, ক্ৰীড়া বা চেলিব্ৰিটিৰ দৰে কথাৰ ওপৰত নিয়মিত বাতৰি প্ৰকাশ কৰাটো বিশ্বকোষত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত ভিত্তি নহয়। শেহতীয়া পৰিঘটনাৰ তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰাটো কেতিয়াবা উপযুক্ত হ’লেও ব্ৰেকিং নিউজৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া উচিত নহয় বা অন্য তথ্যৰ পৰা বেলেগ ধৰণে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে উপযোগী নহোৱা সময়োপযোগী বাতৰি বিষয়সমূহ আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প ৱিকিনিউজৰ বাবে উপযোগী হ'ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও চাওক: ৱিক্ষিতা:উদ্দীপক (উপযোগীতা) # '''কোন কিয় বিখ্যাত''' আনকি যেতিয়া কোনো এটা পৰিঘটনা উল্লেখযোগ্য হয়, তেতিয়াও ইয়াৰ লগত জড়িত ব্যক্তিসকলে নহ’বও পাৰে। কোনো ব্যক্তিৰ বাতৰিৰ কভাৰেজ যদিহে কোনো এটা অনুষ্ঠানৰ প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ নাযায়, তেন্তে সেই ব্যক্তিজনৰ বিষয়ে আমাৰ কভাৰেজ সেই পৰিঘটনাৰ বিষয়ে লিখা লেখাটোত সীমাবদ্ধ থাকিব লাগে, সামগ্ৰিক বিষয়টোৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ গুৰুত্বৰ অনুপাতে। (অধিক বিৱৰণৰ বাবে ৱিকিপিডিয়া:জীৱিত ব্যক্তিৰ জীৱনী চাওক।) === {{anchor|ALSONOT|ENC|IINFO|INDISCRIMINATE|INFO|LYRICS|PLOT|STATS}}ৱিকিপিডিয়া কোনো বাচ-বিচাৰহীন তথ্যৰ সংগ্ৰহ নহয় === {{policy shortcut|WP:IINFO|WP:INDISCRIMINATE|WP:NOTLYRICS|WP:NOT#LYRICS|WP:NOT#STATS|WP:PLOT}} {{seealso|Wikipedia:Notability}} নীতিৰ আৰম্ভণিতে কোৱাৰ দৰে সঁচা বা [[ৱিকিপিডিয়া:V|বিশ্বাসযোগ্য]] হোৱা মানেই কোৱা বিষয় ৱিকিপিডিয়াত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ বাবে উপযুক্ত নহ'বও পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ এনেকুৱা হ'ব নালাগে: # '''সাৰাংশ-কেৱল কামৰ বিৱৰণ।''' কাল্পনিক বিষয়কো ৱিকিপিডিয়াত গ্ৰহণযোগ্যতা, উল্লেখযোগ্যতা আদি তথ্যসহিতে বিশ্বকোষীয় শৈলীৰে লিখা হয়। তেনেদৰে তথ্যচিত্ৰকে ধৰি অলৌকিক কৰ্ম, গৱেষণা পত্ৰ আৰু পুথি, ধাৰ্মিক পুথিৰ আদিত বিষয়ে প্ৰবন্ধত কেৱল সাৰাংশ থকা উচিত নহয়। # '''গীতৰ কথাৰ ভঁৰাল।''' কপিৰাইট থকা গীতৰ কথাৰ ব্যৱহাৰ ন্যূনতম হ'ব লাগে (ঊৰ্ধকমাৰ ব্যৱহাৰ আদৰণীয়) আৰু প্ৰবন্ধৰ বিষয়ৰ লগত ইয়াৰ প্ৰত্যক্ষ সামঞ্জস্য থাকিব লাগে। প্ৰবন্ধ এটা কেৱল ৰাজহুৱা ড'মেইনত থকা গীতৰ কথাৰেই সৃষ্ট হ'ব নালাগে (তাৰ বাবে [[ৱিকিউৎস]] আছেই), কিন্তু লগতে গীতিকাৰৰ তথ্য, মুক্তিৰ তাৰিখ, সামাজিক প্ৰভাৱ আদি কথা থাকিব লাগে। কপিৰাইটবিহীন গীতৰ উক্তিও প্ৰবন্ধটোৰ প্ৰয়োজনতকৈ দীঘল হ'ব নালাগে। ইয়াক আলোচনা বা শৈলীৰ বৰ্ণনাৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত। সম্পূৰ্ণ গীতৰ কথা ৱিকিউৎসত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি প্ৰবন্ধটোৰ পৰা সংযোগ দিয়া উচিত। ''বিতৰণ কৰিবলৈ কোনো ৱেবছাইটৰ অধিকাৰ নাথাকিলে কপিৰাইট থকা গীতৰ কথাৰ বাবে সেই ৱেবছাইটলৈ লিংক নিদিব। '' # '''পৰিসংখ্যাৰ অত্যধিক তালিকা।''' দীঘল আৰু প্ৰয়োজনকৈ বেছি পৰিসংখ্যাৰ তালিকাই পঢ়ুৱৈক বিবুধিত পেলাব পাৰে আৰু প্ৰবন্ধৰ পঠনযোগ্যতা হ্ৰাস কৰে। তাৰ উপৰি প্ৰবন্ধত সাধাৰণ পঢ়ুৱৈৰ বাবে পৰিসংখ্যাৰ লগত বৰ্ণনামূলক পাঠ্যও থাকিব লাগে। পৰিসংখ্যা এৰাব নোৱৰা হ'লে তথ্যৰ দীঘল তালিকাৰ পঠনযোগ্যতা বৃদ্ধিৰ বাবে টেবল্‌ ব্যৱহাৰ কৰা উচিত। === {{anchor|CENSOR|CENSORED}}ৱিকিপিডিয়া চেন্সৰকৃত নহয় === {{policy shortcut|WP:CENSOR|WP:CENSORED|WP:NOTCENSORED}} {{seealso|Wikipedia:Profanity|Wikipedia:Sexual content|Wikipedia:No disclaimers in articles|Wikipedia:Preserve|l4=Editing policy: Preserve information|Wikipedia:Options to not see an image|Wikipedia:Wikipedia is comprehensive}} ৱিকিপিডিয়াত থকা কিছুমান সমল কিছুসংখ্যক পঢ়ুৱৈৰ বাবে আপত্তিজনক হ'ব পাৰে ([[ৱিকিপিডিয়া:Content disclaimer]] চাওক)। আটাইবোৰ প্ৰবন্ধ আৰু ছবি সকলো পঢ়ুৱৈৰ বাবে গ্ৰহণযোগ্য হ'ব বুলি ৱিকিপিডিয়াই নিশ্চয়তা দিব নোৱাৰে। যিকোনো লোকেই সম্পাদনা কৰিব পাৰে বাবে আৰু সালসলনিবোৰ লগে লগেই মুকলি হোৱা বাবে কিছুমান আপত্তিজনক কথা আঁতৰোৱাৰ আগতেই দৃশ্যমান হ'ব পাৰে। দেখদেখকৈ অগ্ৰহণযোগ্য সমল (যেনে- ভুৱা ৱেবছাইটলৈ লিংক, বা ধ্বংসপ্ৰৱণতা) সাধাৰণতে লগে লগে আঁতৰ কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ [[ৱিকিপিডিয়া:জীৱিত ব্যক্তিৰ জীৱনী|জীৱিত ব্যক্তিৰ জীৱনী]] নীতি, বা [[ৱিকিপিডিয়া:নীতি আৰু পথনিৰ্দেশিকাসমূহ|আন ৱিকিপিডিয়া নীতিসমূহ]] ভংগ কৰা সমল (বিশেষকৈ [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী]]) বা ৱিকিপিডিয়াৰ চাৰ্ভাৰ অৱস্থিত থকা আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্ল'ৰিডা ৰাজ্যৰ আইন ভংগ কৰা সমলো আঁতৰ কৰা হয়। আনহাতে কিছুমান প্ৰবন্ধত থকা পাঠ্য, ছবি বা লিংক কোনো লোকৰ বাবে আপত্তিজনক হ'লেও সেইবোৰ প্ৰবন্ধটোৰ বিষয়বস্তুৰ বাবে প্ৰাসংগিক হ'ব পাৰে। সম্ভাব্য আপত্তিজনক সমলৰ আলোচনাত এই প্ৰাসংগিকতাই স্থান পাব লাগে। কেৱল "আপত্তিজনক" হোৱাটোৱেই সমল আঁতৰ কৰা বাবে উপযুক্ত যুক্তি নহয়। কোনো সংগঠনৰ অভ্যন্তৰীণ নিয়মাৱলীয়ে কোনো তথ্য মুকলি কৰাত বাধা দিলেও ৱিকিপিডিয়াই তেনে নকৰে। কোনো সংস্থা, গোট বা ধৰ্মৰ সদস্যৰ বাবে কোনো নাম বা ছবি দেখুওৱাত মানা থাকিলেও সেই নিয়ম ৱিকিপিডিয়াত নাখাটে কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সেই সংস্থাৰ সদস্য নহয়। == {{anchor|COMM|COMMUNITY}}ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায় == ওপৰৰ নীতিসমূহ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়বস্তুৰ বিষয়ে। ৱিকিপিডিয়াৰ শাসন আৰু প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত তলত দিয়া নীতিসমূহ প্ৰযোজ্য === {{anchor|ANARCHY}}ৱিকিপিডিয়া কোনো নৈৰাজ্য নহয় === {{policy shortcut|WP:NOTANARCHY|WP:NOTFREESPEECH}} {{see also|m:Power structure}} ৱিকিপিডিয়া মুক্ত আৰু মুকলি, কিন্তু স্বাধীনতা আৰু মুকলিতা দুয়োটাকে বাধা দিয়ে য'ত ই বিশ্বকোষ সৃষ্টিত বাধা দিয়ে। সেই অনুসৰি ৱিকিপিডিয়া অনিয়ন্ত্ৰিত মুক্ত বাক্যৰ মঞ্চ নহয়। ৱিকিপিডিয়া যে এটা মুকলি, স্ব-শাসিত প্ৰকল্প, তাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ইয়াৰ উদ্দেশ্যৰ কোনো অংশই হৈছে নৈৰাজ্যবাদী সম্প্ৰদায়ৰ জীৱনমুখীতাক অন্বেষণ কৰা। আমাৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিশ্বকোষ গঢ়ি তোলা, নৈৰাজ্যবাদৰ সীমা পৰীক্ষা কৰা নহয়৷ === {{anchor|DEM|DEMOCRACY}}ৱিকিপিডিয়া কোনো গণতন্ত্ৰ নহয় === {{policy shortcut|WP:DEMOCRACY|WP:NOT#DEM|WP:NOTDEMOCRACY}} {{seealso|Wikipedia:Polling is not a substitute for discussion}} ৱিকিপিডিয়া গণতন্ত্ৰ বা আন কোনো ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাৰ পৰীক্ষা নহয়। ইয়াৰ প্ৰাথমিক কিন্তু একচেটিয়া নিৰ্ধাৰণৰ একচেটিয়া পদ্ধতি নহয় সম্পাদনা আৰু আলোচনাৰ জৰিয়তে, ভোটদানৰ জৰিয়তে নহয়। যদিও সম্পাদকসকলে মাজে মাজে ষ্ট্ৰ’ প’ল ব্যৱহাৰ কৰি সহমত পৰীক্ষা কৰাৰ প্ৰয়াস কৰে, প’ল বা জৰীপে কেতিয়াবা আলোচনাত সহায় কৰাৰ পৰিৱৰ্তে বাধাৰ সৃষ্টি কৰে। ষ্ট্ৰ’ ভোট সাৱধানেৰে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত, আৰু ই আন কোনো সহমতৰ সিদ্ধান্ততকৈ বেছি বাধ্যতামূলক নহয়। নিৰ্বাচন আৰু ভোট কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিক বাহিৰত হোৱা কামৰ বাবেহে সমৰ্থন কৰা হয়, যেনে সালিসী সমিতি নিৰ্বাচন কৰাৰ সময়ত। === {{anchor|BUREAUCRACY}}ৱিকিপিডিয়া কোনো আমোলাতন্ত্ৰ নহয় === {{policy shortcut|WP:BURO|WP:NOTBUREAUCRACY|WP:NOTBUREAU|WP:NOTLAW|WP:NOTSTATUTE}} {{redirect|WP:BURO|the "bureaucrat" user access level|WP:CRAT}} ৱিকিপিডিয়াত আমোলাতন্ত্ৰৰ বহুতো উপাদান আছে যদিও[5] ই বিধি-বিধিৰ দ্বাৰা পৰিচালিত নহয়: ই কোনো বিতৰ্কিত আদালত নহয়, আৰু নিয়মসমূহ সম্প্ৰদায়ৰ উদ্দেশ্য নহয়। লিখিত নিয়মে নিজেই গ্ৰহণযোগ্য অভ্যাস নিৰ্ধাৰণ নকৰে। বৰঞ্চ, কি গ্ৰহণ কৰিব লাগে আৰু কি নাকচ কৰিব লাগে সেই সম্পৰ্কে ইতিমধ্যে বিদ্যমান সম্প্ৰদায়ৰ সহমতৰ নথিভুক্ত কৰে। যেতিয়া নিৰ্দেশনা ক্ৰিপ হোৱা দেখা যায়, তেতিয়া ইয়াক আঁতৰাই পেলাব লাগে। য'ত ৱিকিপিডিয়াৰ লিখিত লেখা মেলি নিবেদনকাৰীক গুৰুত্বসহকাৰে ল'ব লাগে, কিন্তু ইয়াৰ অপব্যৱহাৰ হ'ব পাৰে। নীতিৰ নীতি বিবেচনা নকৰাকৈ নীতিৰ আখৰৰ অত্যধিক কঠোৰ ব্যাখ্যা অনুসৰণ নকৰিব। যদি নিয়মসমূহে আপোনাক সঁচাকৈয়ে এনচাইক্লোপিডিয়াক উন্নত কৰাত বাধা দিয়ে, তেন্তে সাধনা কৰা। নিয়ম আৰু পদ্ধতিত কঠোৰভাৱে আঁঠু লৈ মতানৈক্যৰ সমাধান কৰা হয়। তদুপৰি, নীতি আৰু নিৰ্দেশনাসমূহ নিজেই সলনি কৰি বিকশিত ঐকমত্যক প্ৰতিফলিত কৰিব পাৰি। কোনো প্ৰস্তাৱ বা অনুৰোধত কৰা পদ্ধতিগত ভুল সেই প্ৰস্তাৱ বা অনুৰোধ নাকচ কৰাৰ ভিত্তি নহয়। === {{anchor|BATTLE|BATTLEGROUND}}ৱিকিপিডিয়া কোনো ৰণভূমি নহয় === {{policy shortcut|WP:BATTLEGROUND|WP:NOTBATTLE|WP:NOTBATTLEGROUND|WP:NOTFACTIONS|WP:BATTLE}} {{seealso|Wikipedia:Wikipedia is not about winning}} ৱিকিপিডিয়া ভয়, ঘৃণা, ব্যক্তিগত ওখনা-ওখনি বা ৰণৰ থলী নহয়। আলোচনা পৃষ্ঠাত ৰণৰ শিঙা বজোৱাটো ৱিকিপিডিয়াৰ নীতিৰ পৰিপন্থী। ইয়াৰ লগতে [[ৱিকিপিডিয়া:Do not disrupt Wikipedia to illustrate a point|নিজৰ যুক্তি সাব্যস্ত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বা আন পৃষ্ঠাৰ সালসলনি নকৰিব]]। প্ৰতিজন ব্যৱহাৰকাৰীয়ে আনৰ সৈতে আগুৱাই, শান্তভাৱে, আৰু সহযোগিতাৰ মনোভাৱেৰে মত বিনিময় কৰাটো আশা কৰা হয়। যিসকলৰ লগত আপোনাৰ মতানৈক্য আছে তেওঁলোকক অপমান, হাৰাশাস্তি বা ভয় খুৱাব নালাগে। বৰঞ্চ বিষয়টোৰ প্ৰতি বুদ্ধিমানৰূপে দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰক আৰু ভদ্ৰ আলোচনাত লিপ্ত হওক। যদি আন এজন ব্যৱহাৰকাৰীয়ে অচিভিল, অসহযোগী বা অপমানজনক আচৰণ কৰে, বা আনকি আপোনাক হাৰাশাস্তি বা ভয় খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰে, তেন্তে ই আপোনাক কোনো ধৰণৰ সঁহাৰি জনোৱাৰ অজুহাত নিদিয়ে। অনুপযুক্ত মন্তব্যক আওকাণ কৰি, বা সেই ব্যৱহাৰকাৰীক সম্পূৰ্ণৰূপে অৱজ্ঞা কৰি কেৱল আগবঢ়াই অনা বাস্তৱিক কথাবোৰহে সম্বোধন কৰক। প্ৰয়োজন হ'লে লাহে লাহে আঙুলিয়াই দিয়ক যে আপুনি ভাবিছে যে মন্তব্যসমূহক অচিভিল বুলি গণ্য কৰা হ'ব পাৰে, আৰু স্পষ্ট কৰক যে আপুনি আগবাঢ়ি যাব বিচাৰে আৰু বিষয়বস্তুৰ বিষয়টোৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব বিচাৰে। যদি কোনো সংঘাতই আপোনাক আমনি কৰি থাকে, তেন্তে ৱিকিপিডিয়াৰ মাল-বিভাং প্ৰক্ৰিয়াৰ সুবিধা লওক। আনৰ মাজত হোৱা বিবাদৰ মধ্যস্থতা আৰু মধ্যস্থতা কৰিবলৈ সদায় ইচ্ছুক ব্যৱহাৰকাৰী থাকে। বৃহৎ বিবাদত ৱিকিপিডিয়াক ফৈদৰ মাজত যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ হেঁপাহক প্ৰতিহত কৰক। ভাল ভাল পাকক যে প্ৰতিজন সম্পাদক আৰু গোটে ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ উন্নতি সাধন কৰিবলৈ আহিছে—বিশেষকৈ যদি তেওঁলোকে এনে এটা দৃষ্টিভংগী ৰাখে যাৰ সৈতে আপুনি একমত নহয়। যাৰ লগত কাম কৰক, কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ মৌলিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়াত ব্যাঘাত জন্মাবলৈ মূল লক্ষ্যৰে এটা দল সংগঠিত নকৰিব, যিটো এটা আইকমিয়াছ গঢ়ি তোলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠে। বৃহৎ বিবাদৰ সম্পাদকসকলে বিভিন্ন দৃষ্টিভংগীৰ মাজত সহমতৰ বহল নীতি বিচাৰি উলিয়াবলৈ সদিচ্ছাৰে কাম কৰা উচিত। ৱিকিপিডিয়া, ৱিকিপিডিয়ান বা ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যনৰ বিৰুদ্ধে কন্যা বা অন্যান্য ভাবুকি দিবলৈ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰিব—আইনী সমস্যাৰ যোগাযোগৰ বাবে অন্যান্য উপায় ইতিমধ্যে আছে।[5] ভাবুকি সহ্য কৰা নহয় আৰু ইয়াৰ ফলত নিষেধাজ্ঞাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। === {{anchor|COMPULSORY}}ৱিকিপিডিয়া বাধ্যতামূলক নহয় === {{policy shortcut|WP:NOTCOMPULSORY}} ৱিকিপিডিয়া এখন স্বেচ্ছাসেৱকৰ সমাজ | ইয়াত ৱিকিপিডিয়ানে ইচ্ছা কৰাতকৈ অধিক সময় আৰু প্ৰচেষ্টা খৰচ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই | আন ৱিকিপিডিয়ানৰ পৰা অধিক দাবী কৰাতকৈ ৱিকিপিডিয়াৰ উন্নিতকৰণতহে গুৰুত্ব দিয়া উচিত | বিশেষকৈ ব্যৱহাৰ বা আচৰণৰ ক্ষেত্ৰত সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ নীতিসমূহ মানি চলা উচিত | কিন্তু যিকোনো সময়ত সম্পাদকে বিৰতি ল’ব পাৰে বা ৱিকিপিডিয়া এৰি যাব পাৰে | == {{anchor|NOTSTUPID|STUPID}}আৰু শেষত... == {{policy shortcut|WP:BADIDEA|WP:NOTSTUPID}} ৱিকিপিডিয়া কিছুমান ভয়ানক চিন্তাৰ তালিকা নহয়। আমাৰ কাৰোবাৰ বেয়া চিন্তা আমি পূৰ্বানুমান কৰিব নোৱাৰোঁ! এই পৃষ্ঠাৰ প্ৰায় সকলোবোৰ কথা থকাৰ কাৰণ হ'ল কোনোবাই আগতে পূৰ্বানুমান নকৰা কিছু নতুন চিন্তা কৰিছে! সাধাৰণভাৱে ক'বলৈ গ'লে "সেইটো বেয়া চিন্তা" বুলি ভাবিলে তেনে কাম নকৰাই শ্ৰেয় যদিহে চিন্তাটো বেয়া বুলি সবল যুক্তি থাকে। == আপুনি যদি বিবুধিত পৰিছে == এটা প্ৰবন্ধত কি থাকিব বা নাথাকিব লাগে তাক লৈ যদি চিন্তাত পৰিছে, তেন্তে নিজকে প্ৰশ্ন কৰক যে এজন সাধাৰণ পঢ়ুৱৈয়ে '''''এখন বিশ্বকোষত''''' সেই শিৰোনামৰে কি বিচাৰিব। [[ৱিকিপিডিয়া:বিলোপনযোগী প্ৰবন্ধ/সাধাৰণ ফলাফল]] আনুষ্ঠানিক নীতি নহয়, কিন্তু অতীতত কি ধৰণৰ প্ৰবন্ধ বিশ্বকোষৰ উপযোগী বুলি বিবেচিত হৈছে বা নাইহোৱা সেইটো থিৰাং কৰাত সহায় কৰিব। আপুনি যদি ওপৰত দিয়া কোনো নিয়ম উলঙ্ঘা কৰা হৈছে বুলি ভাবিছে, তেন্তে: * প্ৰবন্ধটোৰ বিষয়বস্তু সলনি কৰক (সাধাৰণ সম্পাদনা)। * ইতিহাস সংৰক্ষণ কৰি পৃষ্ঠাখন পুনৰ্নিৰ্দেশ হিছাপে ৰাখক। * যদি পৃষ্ঠাখনে [[ৱিকিপিডিয়া:বিলোপন নীতি|বিলোপন নীতি]]ৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ কৰিছে, সেইখনক [[ৱিকিপিডিয়া:বিলোপনযোগী প্ৰবন্ধ|বিলোপন]]ৰ বাবে প্ৰস্তাৱ কৰক। কি ধৰণৰ অৱদান বিলোপ কৰা হ’ব পাৰে সেয়া জানিবলৈ আপুনি তাৰ আলোচনাত নিয়মীয়াকৈ ভাগ ল’ব লাগিব। * আন আন ৱিকিপিডিয়ানৰ সৈতে [[ৱিকিপিডিয়া কথা-বতৰা:ৱিকিপিডিয়া নহয় কি|কথা-বতৰা]] পৃষ্ঠাৰ জৰিয়তে আলোচনা কৰি ঐকমত্যত উপনীত হ’লে এই পৃষ্ঠাখনৰ নিয়মাৱলী সলনি কৰক। নতুন বিকল্প যোগ দিওঁতে অনুগ্ৰহ কৰি যিমান পাৰি খোলোচা হওক আৰু একেধৰণৰ, অনুমোদিত বিষয়ৰ প্ৰতি-উদাহৰণ দিয়ক। == অতিৰিক্ত তথ্য == * [[বিশেষ:Prefixindex/Wikipedia:Wikipedia is|ৱিকিপিডিয়া কি নহয় তাৰ বিষয়ে অন্যান্য পাঠ]] * [[:en:Wikipedia:Alternative outlets|বিকল্প দ্বাৰ]] * [[:en:Wikipedia:Articles for deletion/Common outcomes|সাধাৰণ ফলাফলসমূহ]] * [[:en:Wikipedia:Avoiding common mistakes|সাধাৰণ ত্ৰুটি এৰাই চলা]] * [[:en:Wikipedia:Here to build an encyclopedia|এখন বিশ্বকোষ কিদৰে গঢ়িব পাৰি]] * [[:en:Wikipedia:Template messages/Cleanup#Style of writing|সংশোধন#লিখনশৈলী]] – অনুপযুক্ত পাঠ চিহ্নিত কৰিবৰ বাবে সাঁচৰ তালিকা * [[:en:Wikipedia:What the GFDL is not|জি.এফ.ডি.এল. কি নহয়]] * [[:en:Wikipedia:What Wikipedia is not/Outtakes|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়/আন চিন্তা]] * [[:en:Wikipedia:Why was my page deleted?|মোৰ পৃষ্ঠাখন কিয় বিলোপ কৰা হ'ল?]] * [[:en:Wikipedia:Wikipedia is an encyclopedia|ৱিকিপিডিয়া এখন বিশ্বকোষ]] * [[:en:Wikipedia:Wikipedia is not a newspaper|ৱিকিপিডিয়া কোনো বাতৰি কাকত নহয়]] == টোকা == {{reflist}} == বাহ্যিকসংযোগ == ; ভগ্নী প্ৰকল্পসমূহৰ একেধৰণৰ আনুষ্ঠানিক নীতি: * [[b:Wikibooks:What is Wikibooks|Wikibooks:What is Wikibooks]] * [[commons:Commons:What Commons is not|Wikimedia Commons: What Commons is not]] * [[n:Wikinews:What Wikinews is not|Wikinews:What Wikinews is not]] * [[s:Wikisource:What is Wikisource?|Wikisource:What is Wikisource?]] * [[species:Wikispecies:What Wikispecies is not|Wikispecies: What Wikispecies is not]] * [[wikt:Wiktionary:What Wiktionary is not|Wiktionary:What Wiktionary is not]] * [[q:Wikiquote:What Wikiquote is not|Wikiquote:What Wikiquote is not]] * [[v:Wikiversity:What Wikiversity is not|Wikiversity:What Wikiversity is not]] * [[meta:Meta:What Meta is not|Meta-Wiki:What Meta is not]] ==সহায়ক তথ্য==<!--per [[WP:NAVHEAD]]--> {{Wikipedia principles}} {{Wikipedia policies and guidelines}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া নীতি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সমল নীতি]] o2x3v7uxbmnj4pjvrxk4m5sr3hcoyzi 613341 613340 2026-06-20T18:48:37Z Pranamikaadhikary 27435 613341 wikitext text/x-wiki {{ৱিকিপিডিয়া অনুবাদ}} {{ambox|text='''বিষয়টোৰ গুৰুত্বৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এই পৃষ্ঠাটো অনুবাদৰ বাবে ৰখা হৈছে। লাহে লাহে কামটো কৰা হ'ব, আন সদস্যসকলৰ সময় থাকিলে মাজে মাজে কৰিব পাৰে'''}} {{policy|WP:!|WP:NOT|WP:WWIN}} {{nutshell|ৱিকিপিডিয়াত থাকিব পৰা তথ্যৰ কোনো সীমা নাই। কিন্তু ৱিকিপিডিয়া এখন বিশ্বকোষহে, আৰু সেইবাবে ইণ্টাৰনেটত আন ঠাইত উপলব্ধ সকলো তথ্য ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব নোৱাৰি। যদিও যিকোনো ব্যক্তিয়েই ইয়াত সম্পাদকৰ ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে, পালন কৰিবলগীয়া কিছুমান প্ৰক্ৰিয়া আৰু মানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়া নৈৰাজ্য, গণতন্ত্ৰ, বা আমোলাতন্ত্ৰত পৰিগণিত হোৱা নাই। }} {{Content policy list}} '''ৱিকিপিডিয়া''' এখন ইণ্টাৰনেট বিশ্বকোষ। ইয়াত ব্যৱহাৰকৰ্তাসকলৰ মাজত [[সহযোগিতামূলক সংকলন]]ৰ দ্বাৰা এখন উচ্চ মানদণ্ডৰ বিশ্বকোষ সংকলন কৰাৰ কাৰণে প্ৰযত্ন কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়া আচলতে কি, ইয়াত কেনে ধৰণৰ সমল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় বা কেনে পদ্ধতিৰ মাজেৰে ইয়াত কাম কৰা হয় এই সকলো কথা জানিবলৈ '''ৱিকিপিডিয়া কি নহয়''' সেইটোও জানিলোৱাটো বাঞ্ছনীয়॥ {{TOC right}} == লিখনশৈলী আৰু সজ্জা == === {{anchor|PAPER}}ৱিকিপিডিয়া কাগজত ছপা কৰা বিশ্বকোষ নহয় === {{policy shortcut|WP:NOTPAPER|WP:PAPER}} '''ৱিকিপিডিয়া ছপা কৰা বিশ্বকোষ নহয়''', ই হৈছে ডিজিটেল পদ্ধতিৰে নিৰ্মাণ কৰা বিশ্বকোষ। ইয়াৰ পৃষ্ঠাত প্ৰকাশ কৰা তথ্য আৰু প্ৰকাশযোগ্য প্ৰবন্ধৰ কোনো সীমাবদ্ধতা নাই। ৱিকিপিডিয়াৰ পাতত বিশ্বকোষ এখনৰ উপযোগী সকলো ধৰণৰ প্ৰবন্ধ থাকিব পাৰে। ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ [[ৱিকিপিডিয়া:5P|ৱিকিপিডিয়াৰ পাঁচটা স্তম্ভ বা ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]ৰ আধাৰত ব্যৱস্থিত। এটা প্ৰবন্ধৰ যুক্তিসংগত আকাৰ থকাটো ৱিকিপিডিয়াৰ অধিগম্যতাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়; বিশেষকৈ [[ডায়েল-আপ ইণ্টাৰনেট সংযোগ|ডায়েল আপ]] আৰু [[ম’বাইল ব্ৰাউজাৰ]] ব্যৱহাৰ কৰা পাঠকসকলে দীঘলীয়া প্ৰবন্ধ হ’লে পৃষ্ঠা ডাউনল’ডত অসুবিধা পাব পাৰে ([[ৱিকিপিডিয়া:প্ৰবন্ধৰ আকাৰ]] চাওক। ) দীঘল প্ৰবন্ধ সৰু সৰু অংশত ভাগ কৰা আৰু যথাস্থানত সাৰাংশ লিখাটো প্ৰয়োজনীয় ([[ৱিকিপিডিয়া:সাৰাংশ শৈলী]] চাওক। ) ছপা বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধসমূহ সহজে সালসলনি কৰিব নোৱাৰি, কিন্তু ৱিকিপিডিয়াত অধিক তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি, অধিক বহিঃসংযোগ দিব পাৰি, আৰু সোনকালে নবীকৰণ কৰিব পাৰি। ৱিকিপিডিয়া আৰু কাগজৰ প্ৰকাশৰ ভিন্নতাৰ বিষয়ে অধিক জানিবলৈ [[ৱিকিপিডিয়া:ৰচনাশৈলীৰ হাতপুথি]] চাওক। == সমল == কেৱল শুদ্ধ আৰু কামত অহাৰ গুণতে বিশ্বকোষ এখনত যিকোনো বিষয় সন্নিৱিষ্ট কৰিব নোৱাৰি। কোনো কোনো বিষয়ৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ ওপৰত মাজে-সময়ে প্ৰশ্ন উঠিলেও ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ববীয়াসকল এই কথাত ঐকমত্য যে তলৰ অনুচ্ছেদসমূহ "ৱিকিপিডিয়া কি নহয়" বা "ৱিকিপিডিয়াত কি কৰিব নোৱাৰে" তাৰ ভাল উদাহৰণ। === {{anchor|DIC|DICDEF|DICT|DICTIONARY}}ৱিকিপিডিয়া এখন অভিধান নহয় === {{policy shortcut|WP:NOT#DICDEF|WP:NOT#DICT|WP:NOT#DICTIONARY}} {{main|ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এখন অভিধান নহয়}} ৱিকিপিডিয়া কোনো অভিধান নহয়, কাৰিকৰী কথা বা অৰ্থহীন শব্দৰ ব্যৱহাৰিক সহায়িকা নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ তলৰ উদাহৰণবোৰো নহয়: # '''সংজ্ঞা।''' যদিও প্ৰবন্ধসমূহ এটা [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এখন অভিধান নহয়#ভাল সংজ্ঞা|ভাল সংজ্ঞাৰে]] আৰু ''এটা'' বিষয়ৰ বিৱৰণৰে ''আৰম্ভ'' হ’ব লাগে, সেইবোৰে বিশেষ বিষয়টোৰ ওপৰত আন আন তথ্যও আগবঢ়োৱা উচিত। সম্ভৱপৰ হ’লে কেৱল সংজ্ঞাহে থকা প্ৰবন্ধবোৰত আন বিষয়বস্তু সন্নিৱিষ্ট কৰি '''বিস্তাৰ''' কৰা উচিত। # '''অভিধান অন্তৰ্ভুক্তি।''' বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ বিষয় হৈছে কোনো ব্যক্তি, গোট, ধাৰণা, ঠাই, বস্তু, এটা ঘটনা আদি। কোনো ক্ষেত্ৰত এটা শব্দ বা বাক্যাংশই বিশ্বকোষৰ বিষয় হ’ব পাৰে, যেনে [http://en.wikipedia.org/wiki/Macedonia_(terminology) মেচিডনিয়া(পৰিভাষা)]। কাচিৎহে কোনো প্ৰবন্ধৰ এটাতকৈ অধিক ''সুস্পষ্ট'' সংজ্ঞা বা শিৰোনামৰ ব্যৱহাৰ থাকিব পাৰে। [[সংখ্যাৰ তালিকা|সংখ্যাৰ]]ৰ সাংস্কৃতিক বা গাণিতিক বিশেষত্বৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধও গ্ৰহণযোগ্য। <br />আভিধানিক ৱিকি বিচাৰিছে যদি আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[wikt:Main Page|Wiktionary]] চাওক। # '''ব্যৱহাৰ, অপশব্দ, আৰু/বা জতুৱা ঠাঁচ পথনিৰ্দেশিকা।''' ভাষা, দোৱান বা অপশব্দৰ প্ৰকাৰৰ বৰ্ণনামূলক প্ৰবন্ধ গ্ৰহণীয়। তেনে ভাষাৰ কথকৰ বাবে সহায় প্ৰবন্ধ গ্ৰহণযোগ্য নহয়। অধিক তথ্যৰ বাবে তলৰ [[ৱিকিপিডিয়া:NOTGUIDE|"ৱিকিপিডিয়া কোনো হাতপুথি, প্ৰসংগপুথি, পাঠ্যপুথি বা বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ নহয়"]] চাওক। <br />সহায়িকাপুথিৰ সংগ্ৰহ বিচাৰিছে যদি আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[b:Main Page|Wikibooks]] চাওক। === {{anchor|COOL|FANSITE|OR|OTHOUGHT|PUBLISHER}}ৱিকিপিডিয়া কোনো মৌলিক চিন্তাৰ প্ৰকাশস্থল নহয় === {{policy shortcut|WP:FORUM|WP:NOT#CHAT|WP:NOTESSAY|WP:NOT#ESSAY|WP:NOT#FANSITE|WP:NOT#FORUM|WP:NOT#OR}} {{dablink|"WP:FORUM" redirects here; you may be looking for [[ৱিকিপিডিয়া:Forum shopping]] or [[ৱিকিপিডিয়া:Village pump]].}} ৱিকিপিডিয়া আপোনাৰ নিজৰ চিন্তা আৰু বিশ্লেষণ বা নতুন তথ্য প্ৰকাশৰ স্থল নহয়। [[ৱিকিপিডিয়া:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা|মৌলিক গৱেষণাৰ নীতি]] মানি চলি অনুগ্ৰহ কৰি '''তলৰ কাৰণসমূহৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক ব্যৱহাৰ নকৰিব: # '''প্ৰাথমিক (মৌলিক) গৱেষণা।''', যেনে প্ৰস্তাৱিত তত্ত্ব আৰু সমাধান, মৌলিক চিন্তা, শব্দৰ সংজ্ঞা, নতুন শব্দৰ উদ্ভাৱন আদি। আপুনি যদি কোনো বিষয়ত প্ৰাথমিক গৱেষণা সম্পূৰ্ণ কৰিছে, তেন্তে তাৰ ফলাফল আন ঠাইত যেনে সতীৰ্থই পৰ্যালোচনা কৰা পত্ৰিকা, আন ছপা মাধ্যম বা সন্মানীয় অনলাইন পত্ৰিকাত প্ৰকাশ কৰক। তাৰ পিছত ই গ্ৰহণীয় জ্ঞানৰ অংশ হৈ পৰিলে ৱিকিপিডিয়াই ইয়াক বিবেচনা কৰিব; কিন্তু বিষয়বস্তুৰ[[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা|বিশ্বাসযোগ্যতা]] প্ৰমাণ কৰাৰ বাবে আৰু সেয়া যে মাথোঁ সম্পাদকৰ [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|মতামত]] নহয় তাক দেখুৱাবলৈ তেনে সঠিক [[ৱিকিপিডিয়া:উৎসৰ উল্লেখ|উৎসৰ উল্লেখ]] আৱশ্যক। # '''ব্যক্তিগত উদ্ভাৱন।''' যদি আপুনি বা আপোনাৰ কোনো বন্ধুৱে এটা নতুন শব্দ, এটা সুৰাপানৰ খেল, বা এটা নতুন ধৰণৰ নৃত্যশৈলীৰ উদ্ভাৱন কৰিছে, তেন্তে একাধিক, স্বাধীন আৰু দ্বিতীয় উৎসই তাৰ প্ৰতিবেদন নিদিয়ালৈকে সেয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ বিষয় হ’বলৈ [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা|উল্লেখযোগ্য]] নহয়। [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এদিনতে গঢ়া বস্তুৰ বাবে নহয়|ৱিকিপিডিয়া এদিনতে গঢ়া বস্তুৰ বাবে নহয়]]। # '''ব্যক্তিগত ৰচনা।''' {{anchor|ESSAY}} য’ত বিশেষজ্ঞৰ মতামতৰ সলনি আপোনাৰ নিজা অনুভৱ প্ৰকাশ পায়। যদিও ৱিকিপিডিয়াত মানুহৰ জ্ঞান সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, ই তেনে জ্ঞানৰ অংশ হ’বলৈ যোৱা ব্যক্তিগত মতৰ বাহন নহয়। কোনো ক্ষেত্ৰত এজন ব্যক্তিৰ মতামত আলোচনা কৰাটো অতি প্ৰযোজনীয় হ’লে আন সদস্যসকলক তাৰ বিষয়ে লিখিবলৈ দিয়া উচিত। ৱিকিপিডিয়াৰ লগত সংগতি থকা ব্যক্তিগত ৰচনা আপোনাৰ সদস্য নামস্থানত বা [[meta:Meta-wiki|মেটা ৱিকিত]] গ্ৰহণীয়। [http://www.wikinfo.org/index.php/Main_Page ৱিকিইন্&zwnj; ফ' (Wikinfo)]ত থকা [[ফৰ্ক (ছফ্টৱেৰ বিকাশ)|ফৰ্কে]] প্ৰবন্ধত ব্যক্তিগত মতামত দিবলৈ উত্‍সাহ যোগায়। # <span id="not_a_forum">'''আলোচনা সভা।'''</span>{{anchor|FORUM|CHAT}} অনুগ্ৰহ কৰি এখন বিশ্বকোষ সৃষ্টিৰ কামতহে মনোযোগ দিয়ক। আপুনি ৱিকিপিডিয়াৰ লগত সংগতি থকা বিষয়ৰ ওপৰত কথা-বতৰা পৃষ্ঠাত আন সদস্যৰ লগত আলোচনা কৰিব পাৰে আৰু সংশ্লিষ্ট [[ৱিকিপিডিয়া:আলোচনা পৃষ্ঠা|আলোচনা পৃষ্ঠা]]ত কোনো সমস্যাৰ সমাধান কৰিব পাৰে, কিন্তু অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰবন্ধত সেই আলোচনা অন্তৰ্ভুক্ত নকৰিব। মনত ৰাখিব যে আলোচনা পৃষ্ঠাৰ উদ্দেশ্য হৈছে কোনো প্ৰবন্ধৰ উন্নতি ঘটোৱা। সেইখন প্ৰবন্ধটোৰ বিষয়বস্তুৰ ওপৰত সাধাৰণ আলোচনা কৰাৰ বাবে নহয়, বা উপদেশ আৰু কাৰিকৰী সহায়ৰ বাবেও নহয়। আপুনি যদি কোনো বিষয়ৰ ওপৰত নিৰ্দিষ্ট প্ৰশ্ন সুধিব বিচাৰিছে তেন্তে [[ৱিকিপিডিয়া:সাহায্য কেন্দ্ৰ|প্ৰসংগ মেজত]] সেইটো উত্থাপন কৰক। আন ৱিকিপিডিয়ানৰ লগত পাতলীয়া ধৰণৰ আলোচনা কৰিব বিচাৰিলে [http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IRC আই.আৰ.চি. চেনেল] যেনে [irc://chat.freenode.net:8001/wikipedia #wikipedia] ব্যৱহাৰ কৰক। মন কৰক যে ই এটা আই.আৰ.চি. চেনেলহে, কোনো বাৰ্তা দেৱাল নহয়। আলোচনা আৰু তৰ্কৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ আন কেইবাটাও ৱিকিপ্ৰকল্পৰ কাম চলি আছে। আলোচনা পৃষ্ঠাত অগ্ৰহণযোগ্য বিষয়বস্তু [[ৱিকিপিডিয়া:TPG|আলোচনা পৃষ্ঠা পথনিৰ্দেশিকা]] অনুসৰি আঁতৰাই পেলোৱা হ’ব পাৰে। === {{anchor|ADVERTISING|ADVOCATE|OPINION|PROMO|SCANDAL|SOAP|SOAPBOX|ৱিকিপিডিয়া কোনো প্ৰচাৰযন্ত্ৰ নহয়}}ৱিকিপিডিয়া কোনো প্ৰচাৰযন্ত্ৰ নহয় === {{policy shortcut|ৱিকিপিডিয়া:প্ৰচাৰ|WP:NOTADVERTISING|WP:NOTADVOCATE|WP:NOTGOSSIP|WP:NOTOPINION|WP:NOTSCANDAL|WP:NOTSOAPBOX|WP:NOTPROMOTION|WP:PROMOTION|WP:SOAP|WP:SOAPBOX}} ৱিকিপিডিয়া কোনো [[প্ৰচাৰযন্ত্ৰ]], যুদ্ধক্ষেত্ৰ, বা অপপ্ৰচাৰ, বিজ্ঞাপন আৰু প্ৰদৰ্শনীৰ বাহন নহয়। এই নীতিটো প্ৰবন্ধ, শ্ৰেণী, সাঁচ, আলোচনা আৰু সদস্য পৃষ্ঠাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য। সেইকাৰণে তলৰ বিষয়বোৰ ৱিকিপিডিয়াত সন্নিৱিষ্ট কৰা উচিত নহয়। # '''কোনোধৰণৰ ওকালতি, [[অপপ্ৰচাৰ]] বা [[নিযুক্তি]]''': বাণিজ্যিক, ৰাজনৈতিক, ধাৰ্মিক, ক্ৰীড়া-সম্পৰ্কীয় বা তেনে আন কিবা। ৱিকিপিডিয়াত অৱশ্যেই [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী]]ৰ নীতি মানি চলি তেনেধৰণৰ কামৰ বিষয়ে বস্তুনিষ্ঠভাৱে উল্লেখ কৰিব পাৰি। আপোনাৰ চিন্তা-ধাৰণাৰ সুফলসমূহ ৰাইজক জনাব বিচাৰিলে আপুনি এটা [[ব্ল’গ]] আৰম্ভ কৰিব পাৰে বা [[ইণ্টাৰনেট ফ’ৰাম]]ত যোগদান কৰিব পাৰে।<ref>ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ ৱিকিপিডিয়াৰ লগত সম্পৰ্ক নথকা বিষয়ৰ ওকালতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি। কিন্তু ''ৱিকিপিডিয়া নামস্থানত থকা'' পৃষ্ঠাসমূহ ৱিকিপিডিয়াৰ উন্নতিসাধনৰ বিচৰা নিৰ্দিষ্ট দৃষ্টিকোণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। সেইবাবে ৱিকিপিডিয়া সম্পৰ্কীয় লিখনী, প্ৰকল্প পৃষ্ঠা, প’ৰ্টেল আদি ৱিকিপিডিয়াৰ অংশ বুলি গণ্য কৰা হ’ব। </ref> [[ৱিকিপিডিয়া:ওকালতি]] চাওক। # '''অভিমতৰ অংশ ''': যদিও কিছুমান বিষয় যেনে সাম্প্ৰতিক বা ৰাজনৈতিক ঘটনাৱলীৱে কোনো ব্যক্তিক প্ৰচাৰ চলাবলৈ (উদাহৰণস্বৰূপে তেওঁৰ প্ৰিয় দৃষ্টিভংগীৰে আবেগিকভাৱে ওকালতি কৰা) প্ৰলোভিত কৰিব পাৰে, ৱিকিপিডিয়া তেনে কামৰ মাধ্যম নহয়। প্ৰবন্ধসমূহে যুক্তিপূৰ্ণ তথ্য আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী]] ডাঙি ধৰি ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব লাগিব। ৱিকিপিডিয়াৰ লেখকসকলে সোনকালে অপ্ৰচলিত হৈ নোযোৱা প্ৰবন্ধ লিখিবলৈ অহৰহ চেষ্টা কৰা উচিত। কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[n:|ৱিকিবাতৰিয়ে]] ইয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ওপৰত মন্তব্যক আদৰণি জনায়। # '''কেলেংকাৰীৰ প্ৰচাৰ''': পাতলীয়া আলোচনাৰ জৰিয়তে বা কাৰোবাৰ মুখেৰে শুনা। [[ৱিকিপিডিয়া:BLP|জীৱিত ব্যক্তিৰ বিষয়ে]] লিখা প্ৰবন্ধ সেইজনৰ [[ৱিকিপিডিয়া:LIBEL|মানহানি]] নোহোৱাকৈ আৰু ব্যক্তিগত জীৱনত আঘাত নজনোৱাকৈ উচ্চ মানদণ্ডৰ হ’ব লাগে। কেৱল আন এজনৰ সন্মানক [[ৱিকিপিডিয়া:ATP|আক্ৰমণ]] কৰিবলৈকে প্ৰবন্ধ লিখিব নালাগে। # '''আত্মপ্ৰচাৰ''' : আপোনাৰ নিজৰ বিষয়ে বা আপুনি জড়িত থকা প্ৰকল্পৰ বিষয়ে লিখিবলৈ মন যোৱাটো স্বাভাৱিক। কিন্তু মনত ৰাখিব যে ৱিকিপিডিয়া প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডসমূহ সেইবোৰ পৃষ্ঠাৰ বাবেও সমানে প্ৰযোজ্য। তাৰ ভিতৰত আছে [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী]] যিটো নিজৰ বিষয়ে লিখোঁতে বজাই ৰখাটো টান হ’ব পাৰে। আত্মজীৱনীৰ উত্‍সলৈ পোনাই দিয়া সংযোগ বা প্ৰসংগৰ পয়োভৰ গ্ৰহণযোগ্য নহয়। অধিক তথ্যৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা]], [[ৱিকিপিডিয়া:আত্মজীৱনী]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰ্শৰ বিবাদ]] চাওক। # '''বিজ্ঞাপন''': প্ৰতিষ্ঠান আৰু সামগ্ৰীৰ তথ্যসমূহ [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|বস্তুনিষ্ঠ আৰু পক্ষপাতশূন্য শৈলী]]ৰে লিখা হয়। সকলো প্ৰবন্ধৰ বিষয়বস্তুৰ [[ৱিকিপিডিয়া:স্বাধীন উৎস|স্বাধীন]], [[ৱিকিপিডিয়া:তৃতীয় পক্ষ উৎস|তৃতীয় পক্ষ উৎস]]ৰ দ্বাৰা সত্যাসত্য নিৰূপণ হোৱা উচিত। সেইবাবে কোনো সৰু গেৰেজ বা স্থানীয় কোম্পানীৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধ গ্ৰহণীয় নহয়। বৃহত্‍ প্ৰতিষ্ঠানৰ লগত জড়িত হ’লেহে বাণিজ্যিক গোটৰ [[ৱিকিপিডিয়া:বহিঃ সংযোগ|বহিঃ সংযোগ]] গ্ৰহণযোগ্য হ’ব। ৱিকিপিডিয়াই কোনো প্ৰতিষ্ঠানৰ অনুমোদন নকৰে বা জড়িত প্ৰকল্প নচলায়। ক’ৰ্প’ৰেট উল্লেখযোগ্যতাৰ সহায়ৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা (সন্থা আৰু প্ৰতিষ্ঠান)]] চাওক। বাণিজ্যিক নহ’লেও কোনো ঘটনাৰ প্ৰচাৰ বা ৰাজহুৱা জাননীৰ বাবে আন ফ’ৰাম ব্যৱহাৰ কৰক, ৱিকিপিডিয়া নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ ভিতৰুৱা নীতি আৰু পথনিৰ্দেশিকাবোৰৰ ওপৰত শৃংখলাপূৰ্ণ মতামত সদস্য পৃষ্ঠাত কৰিব পাৰি, কাৰণ সেইবোৰ এই প্ৰকল্পৰ সাম্প্ৰতিক আৰু ভৱিষ্যতৰ কৰ্মৰাজীৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়। === {{anchor|LINK|LINKS|MIRROR|REPOSITORY}}ৱিকিপিডিয়া কোনো সংযোগ,চিত্ৰ বা মিডিয়া ফাইল ৰখা ভঁৰাল নহয় === {{policy shortcut|WP:LINKFARM|WP:NOTLINK|WP:NOTMIRROR|WP:NOTREPOSITORY|WP:NOTIMAGE|WP:NOTGALLERY}} ৱিকিপিডিয়া মাত্ৰ সংযোগ, চিত্ৰ, বা মিডিয়া ফাইল ৰখা [[মিৰ’ৰ (কম্পিউটাৰ)|মিৰ’ৰ]] বা [[ডিজিটেল ভঁৰাল|ভঁৰাল]] নহয়। ৱিকিপিডিয়া প্ৰবন্ধ তলত দিয়া ধৰণৰ হ’ব নালাগে : # মাথোঁ '''বহিঃ সংযোগৰ সংগ্ৰহ''' বা '''ইণ্টাৰনেট নিৰ্দেশিকা।''' প্ৰবন্ধত এটা বা অধিক বিষয়বস্তু-সম্বন্ধীয় সংযোদ দিয়াত একো বাধা নাই; কিন্তু অতিমাত্ৰা তালিকাই প্ৰবন্ধটোক গৌণ কৰি ৱিকিপিডিয়াৰ উদ্দেশ্যৰ পৰা আঁতৰি যাব পাৰে। বহু "অনুৰাগী স্থান" বা "ফেনচাইট" থকা থকা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধত এটা মুখ্য অনুৰাগী স্থানৰ সংযোগ দিয়াই উচিত। সহায়ৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:বহিঃ সংযোগ]] চাওক। # '''ভিতৰুৱা সংযোগৰ সংগ্ৰহ,''' মাত্ৰ [[ৱিকিপিডিয়া:দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ|দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ]] পৃষ্ঠাৰ বাহিৰে যেতিয়া কোনো প্ৰবন্ধৰ শিৰোনাম দ্ব্যৰ্থক হয়, আৰু প্ৰবন্ধ সজ্জা তথা দিক্‌দৰ্শনত সহায় হোৱাকৈ [[ৱিকিপিডিয়া:তালিকা#দিক্‌দৰ্শন|তালিকা]] পৃষ্ঠাৰ বাহিৰে। ইয়াৰ বাবে অনুগ্ৰহ কৰি [[ৱিকিপিডিয়া:মূল তালিকাসমূহ#নিৰ্বাচনৰ মাপকাঠী]] চাওক। # মাথোঁ '''[[ৰাজহুৱা প্ৰান্ত]](পাব্লিক ডমেইন) বা আন উত্‍স তথ্য''' যেনে সমগ্ৰ কিতাপ বা উত্‍স সংকেত, মূল ঐতিহাসিক নথি, আইন, ঘোষণা, আৰু আন আন উত্‍স তথ্য যিবোৰ মৌলিক ৰূপতহে উপস্থাপন কৰিলে কামত আহে। প্ৰাথমিক উত্‍সৰ সম্পূৰ্ণ নকল [[ৱিকিউত্‍স]]তহে অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি, ৱিকিপিডিয়াত নহয়। [[ৰজহুৱা প্ৰান্ত|ৰাজহুৱা প্ৰান্তৰ সম্পদ]] যেনে [[এনচাইক্ল’পেডিয়া ব্ৰিটানিকা]]ৰ তথ্য প্ৰবন্ধত বিষয়বস্তু যোগ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি (তেনে কাৰ্যৰ পথনিৰ্দেশিকাৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:কুম্ভীলক বৃত্তি#ৰাজহুৱা প্ৰান্তৰ উত্‍স|কুম্ভীলক বৃত্তি পথনিৰ্দেশিকা:ৰাজহুৱা প্ৰান্তৰ উত্‍স]] চাওক)। অধিক তথ্যৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:দীঘলীয়া মূল উৎসৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ সন্নিৱিষ্ট নকৰিব]] আৰু [[s:WS:WWI|ৱিকিউত্‍সৰ অন্তৰ্ভুক্তিকৰণ নীতি]] চাওক। # '''মাথোঁ চিত্ৰ বা মিডিয়া ফাইলৰ সংগ্ৰহ''' য’ত প্ৰবন্ধৰ নাম-গোন্ধ নাই। আপুনি মাত্ৰ ছবি দান কৰিব খুজিলে তাক বিশ্বকোষীয় লেখাৰে সজাই তোলক, বা '''[[ৱিকিপিডিয়া সাধাৰণ]]'''ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰক। যদি ছবিখন কোনো ৱেবচাইটৰ ৰাজহুৱা প্ৰান্তৰ উত্‍সৰ পৰা লোৱা হৈছে, তেন্তে তাক [[ৱিকিপিডিয়া:প্ৰবন্ধ নোহোৱা চিত্ৰ]] বা [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাজহুৱা প্ৰান্ত চিত্ৰ উত্‍স]]ত সন্নিৱিষ্ট কৰক। === ৱিকিপিডিয়া গীতৰ কথাৰ তথ্যকোষ নহয় === ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত স্বত্বাধিকাৰ থকা গীতৰ কথা সন্নিৱিষ্ট কৰাটো অনুমোদিত নহয়। [[ৰাজহুৱা প্ৰান্ত]]ত থকা গীতৰ কথা অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি, কিন্তু তাৰ লগত গীতটোৰ লেখক, শিল্পী, শ্ৰব্যসঁফুৰাৰ নাম, বাণীবন্ধনৰ বছৰৰ লগতে ইতিহাস, আঁৰৰ কথা, বিষয়বস্তু আৰু [[সংগীত]]ৰ বিশ্লেষণৰ বিষয়ে [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|পক্ষপাতশূন্যভাৱে]] লিখিব লাগিব। === {{anchor|BLOG|DATINGSERVICE|FACEBOOK|MEMORIAL|MYSPACE|SOCIAL|SOCIALNET|storage|WEBHOST|WEBSPACE}}ৱিকিপিডিয়া কোনো ব্ল'গ,সামাজিক যোগাযোগমূলক বা স্মৃতিচিহ্ন ৰক্ষাৰ স্থান নহয় === {{policy shortcut |WP:NOTSOCIALNETWORK |WP:NOTWEBHOST |WP:NOTBLOG|WP:NOTCLOUD |WP:NOTDATINGSERVICE |WP:NOTFACEBOOK |WP:NOTGAMEHOST |WP:NOTTWITTER |WP:NOTLINKEDIN |WP:NOTMEMORIAL |Wikipedia:MEMORIAL |WP:NOTRESUME |WP:RESUME |WP:NORESUMES}} {{see|ৱিকিপিডিয়া:সদস্য পৃষ্ঠা}} ৱিকিপিডিয়া [[টুইটাৰ]] বা [[ফে’চবুকৰ]] দৰে সামাজিক যোগাযোগৰ মাধ্যম নহয়। আপুনি ৱিকিপিডিয়াত নিজৰ [[ৱেবচাইট]], [[ব্ল’গ]], [[ৱিকি]], বা [[ক্লাউড সংগ্ৰহ|ক্লাউড]] তুলি দিব নোৱাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা তলত দিয়া উদাহৰণবোৰৰ দৰে হ’ব নালাগে : # '''ব্যক্তিগত ৱেব পৃষ্ঠা।''' [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ানসকলৰ]] নিজৰ [[ৱিকিপিডিয়া:সদস্য পৃষ্ঠা|সদস্য পৃষ্ঠা]] থাকে, কিন্তু সেয়া বিশ্বকোষত কাম কৰাৰ বিষয়ে তথ্য প্ৰদানৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত। আপুনি যদি ব্যক্তিগত ৱেবপৃষ্ঠা বা ব্ল’গ এটা সৃষ্টি কৰিব খুজিছে, তেন্তে ইণ্টাৰনেটত তেনে বিনামূলীয়া সুবিধা দিয়া অজস্ৰ চাইটৰ পৰা কোনো এটা বাচি লওক। সদস্য পৃষ্ঠাত [[সামাজিক নেটৱৰ্ক সেৱা]] বা ধেমালিৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ সলনি তাক সঠিক [[সহযোগ]]ৰ ভেঁটি হিছাপে গঢ়ি তোলক। ৱিকিপিডিয়াৰ লগত সংগতি থকা উপযুক্ত [[ৱিকিপিডিয়া:নামস্থান|নামস্থান]]ত সৃষ্টি কৰিব পাৰি। # '''[[ফাইল প্ৰণালী|ফাইল ভঁৰাল]] স্থান।''' অনুগ্ৰহ কৰি কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বা প্ৰকল্প পৃষ্ঠাত ব্যৱহাৰ হোৱা (বা ব্যৱহাৰ হ’বলগীয়া) ফাইলহে আপল’ড কৰক। আপোনাৰ হাতত যদি আন প্ৰাসংগিক ছবি আছে, সেয়া [[ৱিকিমিডিয়া কমন্‌ছ]]ত আপল’ড কৰক য’ৰ পৰা তাক ৱিকিপিডিয়াৰ লগত সংযোগ কৰিব পৰা যাব। # '''ডেটিং সেৱা।''' সম্বন্ধ গঢ়াৰ বাবে বা যৌনতাৰ সংঘাতৰ বাবে ৱিকিপিডিয়া উপযুক্ত স্থান নহয়। অতিমাত্ৰা এনে বাহিৰা কথাক স্থান দিয়া সদস্য পৃষ্ঠা গ্ৰহণযোগ্য নহয়। # '''স্মৃতিচিহ্ন।''' বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধ‍ৰ বিষয়বস্তুৱে [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা (ব্যক্তি)|ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখযোগ্যতাৰ প্ৰয়োজনীয়তা]] পূৰণ কৰিব‍ই লাগিব। এই প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ নকৰা মৃত বন্ধু, আত্মীয়, চিনাকি মানুহ বা আন কাৰোবাৰ স্মৃতিচাৰণৰ বাবে ৱিকিপিডিয়া উপযুক্ত স্থান নহয়। মন কৰক যে এই নীতিটো মূল '''প্ৰবন্ধ''' স্থানৰ বাহিৰত প্ৰযোজ্য নহয় আৰু প্ৰতিষ্ঠিত ৱিকিপিডিয়াৰ মৃত্যু হ’লে তেওঁৰ সদস্য পৃষ্ঠাক ইয়াৰ পৰা সীমিত অব্যাহতি দিয়া হয়। যদি আপুনি [[ৱিকি]] প্ৰযুক্তিক আন কোনো প্ৰকল্পত সহযোগিতাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব খোজে (লাগিলে সি মাত্ৰ এখন পৃষ্ঠাই হওক), তাৰ কাৰণে আন বহুতো ৱিকি হ’ষ্টিঙৰ সুবিধা থকা বিনামূলীয়া আৰু ব্যৱসায়িক চাইট আছে। আপুনি আপোনাৰ চাৰ্ভাৰত [[ৱিকি]] ছফ্টৱেৰ ইনষ্টলো কৰিও ল’ব পাৰে। এই বিষয়ক তথ্যৰ বাবে [https://Mediawiki.org MediaWiki.org]ত [[mw:হাতপুথি:ইনষ্টল প্ৰক্ৰিয়াত সহায়|ইনষ্টল প্ৰক্ৰিয়াত সহায়]] চাওক। ওপৰত উল্লেখ কৰা বিষয়বস্তুৰ সীমাবদ্ধতা আপোনাৰ সদস্য পৃষ্ঠা আৰু আলোচনা পৃষ্ঠাতো প্ৰযোজ্য। আপোনাৰ সদস্য পৃষ্ঠা এটা [[ব্ল’গ]] নহয়। তাৰ উপৰি আপোনাৰ সদস্য পৃষ্ঠাখন '''আপোনাৰ নহয়'''। ই ৱিকিপিডিয়াৰ অংশ, আৰু আত্মপ্ৰচাৰৰ সলনি ৱিকিপিডিয়ানৰ মাজত সহযোগিতা বঢ়োৱাৰ বাবেহে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ হোৱা উচিত। সদস্য পৃষ্ঠাৰ বিষয়ে বৰ্তমানৰ ঐকমত্য পথনিৰ্দেশিকাৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:সদস্য পৃষ্ঠা|সদস্য পৃষ্ঠা সহায়]] চাওক। === {{anchor|Complete|Cross|DIR|DIRECTORY|Directories|Genealogical|Sales}} ৱিকিপিডিয়া কোনো ডিৰেক্টৰি নহয় === {{policy shortcut|WP:NOPRICES|WP:NOTCATALOG|WP:NOTCV|WP:NOTDIR|WP:NOTDIRECTORY|WP:NOTTVGUIDE|WP:NOTRADIOGUIDE|WP:NOTYELLOW|WP:NOTEVERYTHING}} ৱিকিপিডিয়া সকলো অস্বিত্ব থকা বস্তুৰে ডিৰেক্টৰি বা নিৰ্দেশিকা নহয়।<ref>এই বিধি আভ্যন্তৰীন সংগঠনৰ কামত ব্যৱহাৰ হোৱা বা উল্লেখযোগ্য বিষয় বৰ্ণনা কৰা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত থকা সংযোগৰ তালিকাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য নহয় </ref>। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ তলত দিয়াৰ দৰে নহয় : # '''মিল নথকা বিষয়ৰ তালিকা বা ভঁৰাল''' যেনে উক্তি, বা ব্যক্তি (সঁচা বা কাল্পনিক)আদি। আপুনি উক্তিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব বিচাৰিলে সেয়া আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[ৱিকিউক্তি]]ত কৰক। তালিকাৰ ভুক্তি বিখ্যাত হ'লে বা বিষয়ৰ লগত সম্বন্ধ থাকিলে [[ৱিকিপিডিয়া:LIST|তালিকা]] দিয়াত বাধা নাই। ক্ষিপ্ৰ প্ৰসংগৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰসংগ তালিকা বা সাৰণীও অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি। # '''বংশানুক্ৰমিক ভুক্তি''' জীৱনী প্ৰবন্ধ কেৱল বিখ্যাত, কুখ্যাত, বা কোনো সফল ব্যক্তিৰ বিষয়েহে হোৱা উচিত। ইয়াৰ বাবে তেওঁৰ নাম বহু বাহ্যিক উত্‍সত আছে নেকি চালেই গম পোৱা যায় | কম জনাজাত ব্যক্তিৰ বিষয়ে আন প্ৰবন্ধৰ মাজতে উল্লেখ কৰিব পাৰি। প্ৰস্তাৱিত জীৱনী অভিধান প্ৰকল্পৰ বাবে [[m:Wikipeople]] চাওক। # '''[[টেলিফোন ডিৰেক্টৰি]] বা [[য়েল্ল' পেজেজ]]।''' ফোন নাম্বাৰ, ফেক্স নাম্বাৰ আৰু ই-মেইল ঠিকনাৰ দৰে যোগাযোগৰ তথ্য বিশ্বকোষত থাকিব নালাগে। # '''[[ডিৰেক্টৰি (তথ্যকোষ)|ডিৰেক্টৰি]], ডিৰেক্টৰি ভুক্তি, [[ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰ'গ্ৰেম নিৰ্দেশিকা]],''' বা '''ব্যৱসায়ৰ সমল'''। উদাহৰণস্বৰূপে, ৰেডিঅ' ষ্টেচনৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধত প্ৰচাৰ হ'বলগীয়া কাৰ্যসূচী, বিজ্ঞাপন আদিৰ বিষয়ে থাকিব নালাগে, মাত্ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা বা ঐতিহাসিক কাৰ্যসূচীৰ উল্লেখ কৰিলেই হ'ল। তেনেধৰণে ব্যৱসায় সম্বন্ধীয় পৃষ্ঠাত প্ৰতিষ্ঠানটোৰ সকলো পেটেণ্টৰ তালিকা থাকিব নালাগে। # '''বিক্ৰী তালিকা।''' [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্য উত্স |উত্সৰ উল্লেখ]] ''আৰু'' বৈধ কাৰণ নাথাকিলে সামগ্ৰীৰ দাম লিখিব নালাগে। আন সামগ্ৰীৰ লগত বা বিভিন্ন বিক্ৰেতাৰ মাজত দামৰ পাৰ্থক্য চাবলৈ ৱিকিপিডিয়া কোনো [[মূল্য তুলনা সেৱা]] নহয়। # '''সালসলনি সূচী বা মুক্তি টোকা'''। কোনো সামগ্ৰীৰ বিষয়ে এটা প্ৰবন্ধত ইয়াৰ বিকাশৰ ইতিহাস আৰু প্ৰধান উন্নীতকৰণৰ তথ্য থাকিব লাগে। কিন্তু প্ৰতিটো মুক্তি বা নৱীকৰণৰ উল্লেখ এৰাই চলক। # {{anchor|Non-encyclopedic cross-categorizations}}'''অনা-বিশ্বকোষীয় শ্ৰেণীকৰণ,''' যেনে "X প্ৰতিষ্ঠানে মৰকল কৰা Y ধৰ্মীয়/সাংস্কৃতিক গোটৰ মানুহ। " সাংস্কৃতিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিঘটনা নোহোৱালৈকে এনে ধৰণৰ প্ৰস্থ-শ্ৰেণীক নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টিৰ বাবে উল্লেখযোগ্য বুলি গণ্য কৰা নহয়। অধিক তথ্যৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:অতি-শ্ৰেণীকৰণ]] চাওক। # '''সকলো সম্ভাব্য তথ্যৰ বিশদ বিৱৰণ।''' প্ৰবন্ধ এটা ইয়াৰ বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গ্ৰহণীয় জ্ঞানৰ সাৰাংশ হোৱা উচিত<ref> [[ৱিকিপিডিয়া:Requests for arbitration/Rex071404]] চাওক</ref>। === {{anchor|GUIDE|HOWTO|INTERNET|JARGON|NOTCASE|NOTHOWTO|NOT#JARGON|notjarg|NOTMANUAL}} ৱিকিপিডিয়া কোনো হাতপুথি, প্ৰসংগপুথি, পাঠ্যপুথি বা বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ নহয় === {{anchor|NOT PAPER|NOT PAPERS|NOTTEXTBOOK|NOTTRAVEL|FAQ}} {{policy shortcut|WP:GAMEGUIDE|WP:NOTCASE|WP:NOTGUIDE|WP:NOTHOW|WP:NOTHOWTO|WP:NOT#JARGON|WP:NOTMANUAL|WP:NOT PAPERS|WP:NOTRECIPE|WP:NOTTEXTBOOK|WP:NOTTRAVEL|WP:NOT#FAQ}} ৱিকিপিডিয়া এক বিশ্বকোষীয় প্ৰসংগ কৰ্ম, কোনো পৰামৰ্শ হাতপুথি, পথনিৰ্দেশিকা পুথি বা পাঠ্যপুথি নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ তলত দিয়া বিষয়বোৰৰ দৰে হ'ব নালাগে: # '''নিৰ্দেশ পুথি।''' যদিও ৱিকিপিডিয়াত ব্যক্তি, ঠাই আৰু আন আন বস্তুৰ বিৱৰণ আছে, এটা [[ৱিকিপিডিয়া:প্ৰবন্ধ কি|প্ৰবন্ধ]] "কেনেকৈ কৰিব" তথ্য সম্বলিত ব্যৱহাৰকাৰীৰ হাতপুথি, উপদেশ স্তম্ভ ([[ৱিকিপিডিয়া:আইনী দায়লুপ্তি|আইনী]], [[ৱিকিপিডিয়া:চিকিৎসা দায়লুপ্তি|চিকিৎসা সংক্ৰান্তিয়]] আৰু অন্যান্য) আৰু পৰামৰ্শ পেৰাৰ দৰে হ'ব নালাগে। টিউটৰিয়েল, আদেশ পুথি, খেলৰ নিৰ্দেশিকা, ব্যঞ্জন প্ৰকৰণ আদিও ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত<ref>The how-to restriction does not apply to the [[ৱিকিপিডিয়া:Project namespace|project namespace]], where [[:Category:Wikipedia how-to|"how-to"s relevant to editing Wikipedia itself]] are appropriate, such as [[ৱিকিপিডিয়া:How to draw a diagram with Dia]]. Also, in the [[ৱিকিপিডিয়া:মূল নামস্থান|মূল নামস্থান]], describing to the reader how other people or things use something is encyclopedic; instructing the reader in the [[imperative mood]] about how to use something is not.</ref>। যদি আপুনি "কেনেকৈ কৰিব" জাতীয় হাতপুথিৰ প্ৰতি আগ্ৰহী, তেন্তে আপুনি [[ৱিকিহাউ]], [http://how-to.wikia.com/wiki/How_To How to Wiki] বা আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[ৱিকিগ্ৰন্থ]] চাব পাৰে। # '''ভ্ৰমণ সহায়িকা।''' আপুনি [[গুৱাহাটী]]ৰ বিষয়ে কোনো প্ৰবন্ধ লিখোঁতে [[কামাখ্যা]] মন্দিৰৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰিব। কিন্তু [[কামাখ্যা]] মন্দিৰলৈ কেনেকৈ যাব পাৰিব, গুৱাহাটীৰ কোন হোটেলত থাকিলে সুবিধা হ'ব, বা সেই স্থানৰ ফোন নম্বৰ আদি তথ্য ইয়াত উল্লেখ কৰাটো উচিত নহয়। এইবোৰ বিশ্বকোষীয় নিবন্ধৰ বাবে উপযুক্ত তথ্য নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত হোটেল, বাছসেৱা বা পৰ্যটনৰ বাবে আকৰ্ষণীয় ৰেষ্টেৰেণ্ট আদিৰ বৰ্ণনা দিয়াটো উচিত নহয়। আপুনি এনে ধৰণৰ বৰ্ণনা [http://travel.wikia.com/wiki/Wikia_Travel ৱিকি ভ্ৰমণ]]ত দিব পাৰে। # '''ভিডিঅ' গেম হাতপুথি।''' [[কম্পিউটাৰ গেইম]] বা [[ভিডিঅ' গেইম]]ৰ বিষয়ে লিখা কোনো প্ৰবন্ধত খেলবিধৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰাটোহে মূল উদ্দেশ্য হ'ব লাগে। কেনেকৈ খেলবিধত জিকিব পাৰি সেই কথা উল্লেখ কৰাটো বিশ্বকোষীয় প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত নপৰে। # '''ইণ্টাৰনেটৰ হাতপুথি।''' কোনো ৱেবচাইটৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধত ৱেবচাইটটোৰ প্ৰকৃতি, দেখিবলৈ কেনে, কেনে ধৰণৰ সেৱা প্ৰদান কৰে তাৰ বৰ্ণনা দিয়াটো উচিত নহয়। বিশ্বকোষৰ বৰ্ণনা বিশ্বকোষৰ নীতি মতেই দিব লাগিব। ইয়াত মাথোঁ ৱেবচাইটটোৰ ইতিহাস, নিৰ্মাণৰ আঁৰৰ কথা, আদি উল্লেখ কৰা উচিত। উদাহৰণৰ কাৰণে [[শেহতীয়া ইভেণ্ট প্ৰ'ট'ল]] চাওক। # '''প্ৰশ্নোত্তৰ।''' ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ [[প্ৰশ্নোত্তৰ|সঘনাই উঠা প্ৰশ্ন]] (FAQs)-ৰ ভিতৰত সূচীভুক্ত কৰিব নোৱাৰি। ইয়াক সঠিক সজ্জাত তথ্যসমৃদ্ধভাৱেহে লিখা হয়। # '''পাঠ্যপুথি বা টীকাযুক্ত পাঠ।''' ৱিকিপিডিয়া এক বিশ্বকোষীয় প্ৰসংগ কৰ্ম, পাঠ্যপুথি নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে তথ্যৰ উপস্থাপন কৰা, বিষয়বস্তুৰ শিক্ষা নহয়। প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমস্যা সমাধানৰ উদাহৰণ থকা পাঠ্যপুথিৰ নিচিনা প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা উচিত নহয়। সেয়া আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প [[ৱিকিগ্ৰন্থ]], [[ৱিকিউৎস]] বা [[ৱিকিভাৰ্চিটি]]তহে থাকিব লাগে। # '''বৈজ্ঞানিক আলোচনী বা গৱেষণা পত্ৰ।''' পঢ়ুৱৈজন বিষয়বস্তু সম্পৰ্কে ভালদৰে জ্ঞাত বুলি ভাবি প্ৰবন্ধ প্ৰস্তুত কৰা উচিত নহয়। প্ৰবন্ধৰ আৰম্ভণিৰ ভাষা সাধাৰণ পঢ়ুৱৈয়ে বুজি পোৱাকৈ সহজ-সৰল ভাষাত লিখা উচিত আৰু তাৰ পিছত বিতং বিৱৰণৰ ফালে অগ্ৰসৰ হোৱা উচিত। উচ্চস্তৰৰ পৰিভাষা আৰু তথ্য [[ৱিকিপিডিয়া:LINK|ৱিকিসংযোগ]] হিছপে দিব লাগে। # '''বিদ্যায়তনিক ভাষা।''' পাঠসমূহ সাধাৰণ পঢ়ুৱৈৰ বাবে লিখা উচিত, উচ্চ শিক্ষিতৰ বাবে নহয়। প্ৰবন্ধৰ শিৰোনাম যিমান পাৰি বিদ্যায়তনিক পৰিভাষা পৰিহাৰ কৰি [[ৱিকিপিডিয়া:নামকৰণ ৰীতি (সাধাৰণ নাম)|সাধাৰণ ব্যৱহাৰ]] অনুসৰি হোৱা উচিত। # '''পৰিঘটনা/বিষয় অধ্যয়ন (case study)।''' অনেক ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন কাৰক বা অন্য বিষয়ৰ লগত বিষয়বস্তুৰ সম্পৰ্ক দৰ্শাই প্ৰবন্ধ লিখা দেখা যায়। প্ৰসংগ অনুসৰি অনেক ক্ষেত্ৰত ই উপযোগী হ'ব পাৰে, যেনে "[[:en:Slate industry in Wales]]" আৰু "[[:en:Island Fox]]", কিন্তু '''"অসমৰ ৰয়েল বেংগল টাইগাৰ"''' বা '''"যোৰহাটৰ বিহু"''' -ৰ বিষয়ে প্ৰবন্ধ প্ৰাসংগিক নহবও পাৰে। তদুপৰি এনে প্ৰবন্ধ [[ৱিকিপিডিয়া:POVFORK|POV fork]] বা [[ৱিকিপিডিয়া:OR|মৌলিক গৱেষণা]] হোৱাৰহে সম্ভাবনা অধিক আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ উপযুক্ত হ'ব নোৱাৰে। <!-- # '''Case studies.''' Many topics are based on the relationship of ''factor X'' to ''factor Y'', resulting in one or more full articles. For example, this could refer to ''situation X'' in ''location Y'', or ''version X'' of ''item Y''. This is perfectly acceptable when the two variables put together represent some culturally significant phenomenon or some otherwise notable interest. Often, separate articles are needed for a subject within a range of different countries, due to substantial differences across international borders; articles such as "[[Slate industry in Wales]]" and "[[Island Fox]]" are fitting examples. Writing about "'''Oak trees in North Carolina'''" or a "'''Blue truck'''", however, would likely constitute a [[WP:POVFORK|POV fork]] or [[WP:OR|মৌলিক গৱেষণা]], and would certainly not result in an encyclopedic article. --> === {{anchor|CBALL|CRYSTAL|CRYSTALBALL}}ৱিকিপিডিয়া ভৱিষ্যতবাণী কৰা যাদুৰ গোলক নহয় === {{policy shortcut|WP:BALL|WP:CBALL|WP:CRYSTAL|WP:FUTURE|WP:NOTCRYSTAL|WP:NOTCRYSTALBALL|WP:SPECULATION}} ৱিকিপিডিয়া [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা|অপ্ৰমাণিত]] তথ্য বা ভৱিষ্যতবাণীৰ সংকলন নহয়। ভৱিষ্যতে ঘটিব বুলি ভবা সকলো ঘটনা সম্বলিত প্ৰবন্ধবোৰৰ তথ্যসমূহ পৰীক্ষাযোগ্য হ'ব লাগিব। বিষয়টোও বৃহৎসংখ্যক পাঠকৰ বাবে আকৰ্ষণীয় হ'ব লাগিব। ই এনে হোৱা উচিৎ যাতে ভৱিষ্যতবাণী কৰা ঘটনাটো/বিলাক ঘটিলে ই প্ৰাসংগিক হয়। কোনো প্ৰস্তাব, আঁচনী আদি ভৱিষ্যতে সফল বা অসফল হ'লে কি হ'ব সেই সম্পৰ্কীয় আলোচনাৰ উল্লেখ উপযোগী হ'ব পাৰে যদিহে এনে আলোচনা প্ৰকৃত তথ্যৰ ওপৰত আধাৰিত হয়। সংকলকে [[ৱিকিপিডিয়া:মৌলিক গৱেষণাৰহিত লেখা|নিজা মতামত আৰু বিশ্লেষণ]] প্ৰদান কৰাৰ পৰা বিৰত থাকিব লাগে। ভৱিষ্যৎবাণী, পূৰ্বানুমান বা ধাৰণা (theory) উপযুক্ত মান্য উৎসৰ পৰা দিব পৰা যায়, কিন্তু সংকলকে কোনো বিশেষ দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰতি পাঠকৰ মনত [[ৱিকিপিডিয়া:UNDUE|অনুচিত পূৰ্বধাৰণা (bias)]] যাতে সৃষ্টি নহয় তাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখিব লাগিব। ভৱিষ্য-প্ৰসংগ সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধসমূহ(forward looking articles) যেনে অ-উন্মোচিত পণ্য যেনে চিনেমা বা ক্ৰীড়ানুষ্ঠান আদিৰ ক্ষেত্ৰত [[ৱিকিপিডিয়া:Spam|স্পাম বা ব্যৱসায়িক প্ৰচাৰ]] বা অপ্ৰামাণিক দাবী (চিনেমাৰ ক্ষেত্ৰত [[ৱিকিপিডিয়া:NFF]] চাওক) এৰাই চলা উচিত। বিশেষকৈ: # ব্যক্তিগত '''ভৱিষ্যতে হ'বলগীয়া অনুষ্ঠান'''বোৰ উল্লেখনীয় আৰু প্ৰায় থিৰাং হ'লেহে সংকলিত কৰা উচিত। সংশ্লিষ্ট তাৰিখবিলাক অনুষ্ঠানটো প্ৰকৃততে সংঘটন নোহোৱালৈকে '''অনিশ্চিত।''' এনেধৰণৰ ঘটনাৰ পূৰ্বানুমান আদি দিলেও উপযুক্ত প্ৰসংগ সূত্ৰ আদি উল্লেখ কৰা বাঞ্ছনীয়। এনে প্ৰবন্ধৰ উদাহৰণ হিচাবে [[:en:United States presidential election, 2012|2012 U.S. presidential election]], [[:en:2020 Summer Olympics|2020 Summer Olympics]] আদি লক্ষণীয়। ইয়াৰ বিপৰীতে [[:en:United States presidential election, 2020|2020 U.S. presidential election]], [[:en:2036 Summer Olympics|2036 Summer Olympics]] আদি তেনে প্ৰবন্ধ নহবও পাৰে যদিহে ইয়াত উল্লিখিত ঘটনাসমূহৰ বিষয়ে থিৰাংকৈ ক'ব পৰা নাযায়। # Individual items from a '''predetermined list or a systematic pattern of names,''' pre-assigned to future events or discoveries, are not suitable article topics, if only generic information is known about the item. [[Lists of tropical cyclone names]] is encyclopedic; "Tropical Storm Alberto (2012)" is not, even though it is virtually certain that a storm of that name will occur in the North Atlantic and will turn counterclockwise. Similarly, articles about '''words formed on a predictable numeric system''' (such as "septenquinquagintillion") are not encyclopedic unless they are defined on good authority, or genuinely in use. Certain scientific extrapolations are considered to be encyclopedic, such as chemical elements documented by [[International Union of Pure and Applied Chemistry|IUPAC]] before isolation in the laboratory. # Articles that present original research in the form of '''extrapolation, speculation, and "future history"''' are inappropriate. While scientific and cultural norms continually evolve, we must wait for this evolution to happen, rather than try to predict it. Of course, we do and should have articles ''about'' '''notable''' ''artistic works, essays, or credible research'' that embody predictions. An article on ''[[List of weapons in Star Trek|Weapons of Star Trek]]'' is appropriate; an article on "Weapons to be used in World War III" is not. # While currently accepted scientific paradigms may later be rejected, and hypotheses previously held to be controversial or incorrect sometimes become accepted by the scientific community, it is not the place of Wikipedia to venture such projections. # '''Wikipedia is not a collection of product announcements and rumors.''' While Wikipedia includes up-to-date knowledge about newly revealed products, short articles that consist only of product announcement information are not appropriate. Until such time that more encyclopedic knowledge about the product can be verified, product announcements should be merged to a larger topic (such as an article about the creator(s), a series of products, or a previous product) if applicable. Speculation and rumor, even from reliable sources, are not appropriate encyclopedic content. === {{anchor|NEWSPAPER}}ৱিকিপিডিয়া কোনো বাতৰিকাকত নহয় === {{policy shortcut|WP:NOT#JOURNALISM|WP:NOT#NEWS|WP:NOTNEWS|WP:NOTWHOSWHO}} {{seealso|Wikipedia:Notability (events)}} সকলো পৰীক্ষাযোগ্য পৰিঘটনা ৱিকিপিডিয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে উপযোগী নহয়। নিশ্চিত কৰক যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ নহয়: # '''সাংবাদিকতা''' ৱিকিপিডিয়াই ব্ৰেকিং ষ্ট’ৰী সম্পৰ্কে প্ৰত্যক্ষ বাতৰিৰ প্ৰতিবেদন দিব নালাগে। ৱিকিপিডিয়া কোনো প্ৰাথমিক উৎস নহয়। কিন্তু আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প ৱিকিউৎস আৰু ৱিকিনিউজে ঠিক তেনেকুৱাই কৰে, আৰু ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে লোৱাৰ উদ্দেশ্যেৰে কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত ঐতিহাসিক তাৎপৰ্য্যপূৰ্ণ বিষয়ৰ বহুতো বিশ্বকোষ প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ বৰ্তমান বাতৰিৰ শিৰোনামত আছে, আৰু শেহতীয়াকৈ পৰীক্ষা কৰা তথ্যৰে আপডেট কৰিব পাৰি। # '''বাতৰিৰ খবৰ''' ৱিকিপিডিয়াই ব্যক্তি আৰু পৰিঘটনাৰ চিৰস্থায়ী ক্ষতিতা বুলি বিবেচনা কৰে। বাতৰিৰ কভাৰেজ বিশ্বকোষীয় বিষয়ৰ বাবে উপযোগী উৎস সামগ্ৰী হ’ব পাৰে যদিও বেছিভাগ বাতৰিৰ যোগ্য অনুষ্ঠানেই অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন নকৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, ঘোষণা, ক্ৰীড়া বা চেলিব্ৰিটিৰ দৰে কথাৰ ওপৰত নিয়মিত বাতৰি প্ৰকাশ কৰাটো বিশ্বকোষত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত ভিত্তি নহয়। শেহতীয়া পৰিঘটনাৰ তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰাটো কেতিয়াবা উপযুক্ত হ’লেও ব্ৰেকিং নিউজৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া উচিত নহয় বা অন্য তথ্যৰ পৰা বেলেগ ধৰণে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়। ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে উপযোগী নহোৱা সময়োপযোগী বাতৰি বিষয়সমূহ আমাৰ ভগ্নী প্ৰকল্প ৱিকিনিউজৰ বাবে উপযোগী হ'ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও চাওক: ৱিক্ষিতা:উদ্দীপক (উপযোগীতা) # '''কোন কিয় বিখ্যাত''' আনকি যেতিয়া কোনো এটা পৰিঘটনা উল্লেখযোগ্য হয়, তেতিয়াও ইয়াৰ লগত জড়িত ব্যক্তিসকলে নহ’বও পাৰে। কোনো ব্যক্তিৰ বাতৰিৰ কভাৰেজ যদিহে কোনো এটা অনুষ্ঠানৰ প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ নাযায়, তেন্তে সেই ব্যক্তিজনৰ বিষয়ে আমাৰ কভাৰেজ সেই পৰিঘটনাৰ বিষয়ে লিখা লেখাটোত সীমাবদ্ধ থাকিব লাগে, সামগ্ৰিক বিষয়টোৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ গুৰুত্বৰ অনুপাতে। (অধিক বিৱৰণৰ বাবে ৱিকিপিডিয়া:জীৱিত ব্যক্তিৰ জীৱনী চাওক।) === {{anchor|ALSONOT|ENC|IINFO|INDISCRIMINATE|INFO|LYRICS|PLOT|STATS}}ৱিকিপিডিয়া কোনো বাচ-বিচাৰহীন তথ্যৰ সংগ্ৰহ নহয় === {{policy shortcut|WP:IINFO|WP:INDISCRIMINATE|WP:NOTLYRICS|WP:NOT#LYRICS|WP:NOT#STATS|WP:PLOT}} {{seealso|Wikipedia:Notability}} নীতিৰ আৰম্ভণিতে কোৱাৰ দৰে সঁচা বা [[ৱিকিপিডিয়া:V|বিশ্বাসযোগ্য]] হোৱা মানেই কোৱা বিষয় ৱিকিপিডিয়াত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ বাবে উপযুক্ত নহ'বও পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ এনেকুৱা হ'ব নালাগে: # '''সাৰাংশ-কেৱল কামৰ বিৱৰণ।''' কাল্পনিক বিষয়কো ৱিকিপিডিয়াত গ্ৰহণযোগ্যতা, উল্লেখযোগ্যতা আদি তথ্যসহিতে বিশ্বকোষীয় শৈলীৰে লিখা হয়। তেনেদৰে তথ্যচিত্ৰকে ধৰি অলৌকিক কৰ্ম, গৱেষণা পত্ৰ আৰু পুথি, ধাৰ্মিক পুথিৰ আদিত বিষয়ে প্ৰবন্ধত কেৱল সাৰাংশ থকা উচিত নহয়। # '''গীতৰ কথাৰ ভঁৰাল।''' কপিৰাইট থকা গীতৰ কথাৰ ব্যৱহাৰ ন্যূনতম হ'ব লাগে (ঊৰ্ধকমাৰ ব্যৱহাৰ আদৰণীয়) আৰু প্ৰবন্ধৰ বিষয়ৰ লগত ইয়াৰ প্ৰত্যক্ষ সামঞ্জস্য থাকিব লাগে। প্ৰবন্ধ এটা কেৱল ৰাজহুৱা ড'মেইনত থকা গীতৰ কথাৰেই সৃষ্ট হ'ব নালাগে (তাৰ বাবে [[ৱিকিউৎস]] আছেই), কিন্তু লগতে গীতিকাৰৰ তথ্য, মুক্তিৰ তাৰিখ, সামাজিক প্ৰভাৱ আদি কথা থাকিব লাগে। কপিৰাইটবিহীন গীতৰ উক্তিও প্ৰবন্ধটোৰ প্ৰয়োজনতকৈ দীঘল হ'ব নালাগে। ইয়াক আলোচনা বা শৈলীৰ বৰ্ণনাৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত। সম্পূৰ্ণ গীতৰ কথা ৱিকিউৎসত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি প্ৰবন্ধটোৰ পৰা সংযোগ দিয়া উচিত। ''বিতৰণ কৰিবলৈ কোনো ৱেবছাইটৰ অধিকাৰ নাথাকিলে কপিৰাইট থকা গীতৰ কথাৰ বাবে সেই ৱেবছাইটলৈ লিংক নিদিব। '' # '''পৰিসংখ্যাৰ অত্যধিক তালিকা।''' দীঘল আৰু প্ৰয়োজনকৈ বেছি পৰিসংখ্যাৰ তালিকাই পঢ়ুৱৈক বিবুধিত পেলাব পাৰে আৰু প্ৰবন্ধৰ পঠনযোগ্যতা হ্ৰাস কৰে। তাৰ উপৰি প্ৰবন্ধত সাধাৰণ পঢ়ুৱৈৰ বাবে পৰিসংখ্যাৰ লগত বৰ্ণনামূলক পাঠ্যও থাকিব লাগে। পৰিসংখ্যা এৰাব নোৱৰা হ'লে তথ্যৰ দীঘল তালিকাৰ পঠনযোগ্যতা বৃদ্ধিৰ বাবে টেবল্‌ ব্যৱহাৰ কৰা উচিত। === {{anchor|CENSOR|CENSORED}}ৱিকিপিডিয়া চেন্সৰকৃত নহয় === {{policy shortcut|WP:CENSOR|WP:CENSORED|WP:NOTCENSORED}} {{seealso|Wikipedia:Profanity|Wikipedia:Sexual content|Wikipedia:No disclaimers in articles|Wikipedia:Preserve|l4=Editing policy: Preserve information|Wikipedia:Options to not see an image|Wikipedia:Wikipedia is comprehensive}} ৱিকিপিডিয়াত থকা কিছুমান সমল কিছুসংখ্যক পঢ়ুৱৈৰ বাবে আপত্তিজনক হ'ব পাৰে ([[ৱিকিপিডিয়া:Content disclaimer]] চাওক)। আটাইবোৰ প্ৰবন্ধ আৰু ছবি সকলো পঢ়ুৱৈৰ বাবে গ্ৰহণযোগ্য হ'ব বুলি ৱিকিপিডিয়াই নিশ্চয়তা দিব নোৱাৰে। যিকোনো লোকেই সম্পাদনা কৰিব পাৰে বাবে আৰু সালসলনিবোৰ লগে লগেই মুকলি হোৱা বাবে কিছুমান আপত্তিজনক কথা আঁতৰোৱাৰ আগতেই দৃশ্যমান হ'ব পাৰে। দেখদেখকৈ অগ্ৰহণযোগ্য সমল (যেনে- ভুৱা ৱেবছাইটলৈ লিংক, বা ধ্বংসপ্ৰৱণতা) সাধাৰণতে লগে লগে আঁতৰ কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ [[ৱিকিপিডিয়া:জীৱিত ব্যক্তিৰ জীৱনী|জীৱিত ব্যক্তিৰ জীৱনী]] নীতি, বা [[ৱিকিপিডিয়া:নীতি আৰু পথনিৰ্দেশিকাসমূহ|আন ৱিকিপিডিয়া নীতিসমূহ]] ভংগ কৰা সমল (বিশেষকৈ [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী]]) বা ৱিকিপিডিয়াৰ চাৰ্ভাৰ অৱস্থিত থকা আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্ল'ৰিডা ৰাজ্যৰ আইন ভংগ কৰা সমলো আঁতৰ কৰা হয়। আনহাতে কিছুমান প্ৰবন্ধত থকা পাঠ্য, ছবি বা লিংক কোনো লোকৰ বাবে আপত্তিজনক হ'লেও সেইবোৰ প্ৰবন্ধটোৰ বিষয়বস্তুৰ বাবে প্ৰাসংগিক হ'ব পাৰে। সম্ভাব্য আপত্তিজনক সমলৰ আলোচনাত এই প্ৰাসংগিকতাই স্থান পাব লাগে। কেৱল "আপত্তিজনক" হোৱাটোৱেই সমল আঁতৰ কৰা বাবে উপযুক্ত যুক্তি নহয়। কোনো সংগঠনৰ অভ্যন্তৰীণ নিয়মাৱলীয়ে কোনো তথ্য মুকলি কৰাত বাধা দিলেও ৱিকিপিডিয়াই তেনে নকৰে। কোনো সংস্থা, গোট বা ধৰ্মৰ সদস্যৰ বাবে কোনো নাম বা ছবি দেখুওৱাত মানা থাকিলেও সেই নিয়ম ৱিকিপিডিয়াত নাখাটে কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সেই সংস্থাৰ সদস্য নহয়। == {{anchor|COMM|COMMUNITY}}ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায় == ওপৰৰ নীতিসমূহ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়বস্তুৰ বিষয়ে। ৱিকিপিডিয়াৰ শাসন আৰু প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত তলত দিয়া নীতিসমূহ প্ৰযোজ্য === {{anchor|ANARCHY}}ৱিকিপিডিয়া কোনো নৈৰাজ্য নহয় === {{policy shortcut|WP:NOTANARCHY|WP:NOTFREESPEECH}} {{see also|m:Power structure}} ৱিকিপিডিয়া মুক্ত আৰু মুকলি, কিন্তু স্বাধীনতা আৰু মুকলিতা দুয়োটাকে বাধা দিয়ে য'ত ই বিশ্বকোষ সৃষ্টিত বাধা দিয়ে। সেই অনুসৰি ৱিকিপিডিয়া অনিয়ন্ত্ৰিত মুক্ত বাক্যৰ মঞ্চ নহয়। ৱিকিপিডিয়া যে এটা মুকলি, স্ব-শাসিত প্ৰকল্প, তাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ইয়াৰ উদ্দেশ্যৰ কোনো অংশই হৈছে নৈৰাজ্যবাদী সম্প্ৰদায়ৰ জীৱনমুখীতাক অন্বেষণ কৰা। আমাৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিশ্বকোষ গঢ়ি তোলা, নৈৰাজ্যবাদৰ সীমা পৰীক্ষা কৰা নহয়৷ === {{anchor|DEM|DEMOCRACY}}ৱিকিপিডিয়া কোনো গণতন্ত্ৰ নহয় === {{policy shortcut|WP:DEMOCRACY|WP:NOT#DEM|WP:NOTDEMOCRACY}} {{seealso|Wikipedia:Polling is not a substitute for discussion}} ৱিকিপিডিয়া গণতন্ত্ৰ বা আন কোনো ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাৰ পৰীক্ষা নহয়। ইয়াৰ প্ৰাথমিক কিন্তু একচেটিয়া নিৰ্ধাৰণৰ একচেটিয়া পদ্ধতি নহয় সম্পাদনা আৰু আলোচনাৰ জৰিয়তে, ভোটদানৰ জৰিয়তে নহয়। যদিও সম্পাদকসকলে মাজে মাজে ষ্ট্ৰ’ প’ল ব্যৱহাৰ কৰি সহমত পৰীক্ষা কৰাৰ প্ৰয়াস কৰে, প’ল বা জৰীপে কেতিয়াবা আলোচনাত সহায় কৰাৰ পৰিৱৰ্তে বাধাৰ সৃষ্টি কৰে। ষ্ট্ৰ’ ভোট সাৱধানেৰে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত, আৰু ই আন কোনো সহমতৰ সিদ্ধান্ততকৈ বেছি বাধ্যতামূলক নহয়। নিৰ্বাচন আৰু ভোট কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিক বাহিৰত হোৱা কামৰ বাবেহে সমৰ্থন কৰা হয়, যেনে সালিসী সমিতি নিৰ্বাচন কৰাৰ সময়ত। === {{anchor|BUREAUCRACY}}ৱিকিপিডিয়া কোনো আমোলাতন্ত্ৰ নহয় === {{policy shortcut|WP:BURO|WP:NOTBUREAUCRACY|WP:NOTBUREAU|WP:NOTLAW|WP:NOTSTATUTE}} {{redirect|WP:BURO|the "bureaucrat" user access level|WP:CRAT}} ৱিকিপিডিয়াত আমোলাতন্ত্ৰৰ বহুতো উপাদান আছে যদিও[5] ই বিধি-বিধিৰ দ্বাৰা পৰিচালিত নহয়: ই কোনো বিতৰ্কিত আদালত নহয়, আৰু নিয়মসমূহ সম্প্ৰদায়ৰ উদ্দেশ্য নহয়। লিখিত নিয়মে নিজেই গ্ৰহণযোগ্য অভ্যাস নিৰ্ধাৰণ নকৰে। বৰঞ্চ, কি গ্ৰহণ কৰিব লাগে আৰু কি নাকচ কৰিব লাগে সেই সম্পৰ্কে ইতিমধ্যে বিদ্যমান সম্প্ৰদায়ৰ সহমতৰ নথিভুক্ত কৰে। যেতিয়া নিৰ্দেশনা ক্ৰিপ হোৱা দেখা যায়, তেতিয়া ইয়াক আঁতৰাই পেলাব লাগে। য'ত ৱিকিপিডিয়াৰ লিখিত লেখা মেলি নিবেদনকাৰীক গুৰুত্বসহকাৰে ল'ব লাগে, কিন্তু ইয়াৰ অপব্যৱহাৰ হ'ব পাৰে। নীতিৰ নীতি বিবেচনা নকৰাকৈ নীতিৰ আখৰৰ অত্যধিক কঠোৰ ব্যাখ্যা অনুসৰণ নকৰিব। যদি নিয়মসমূহে আপোনাক সঁচাকৈয়ে এনচাইক্লোপিডিয়াক উন্নত কৰাত বাধা দিয়ে, তেন্তে সাধনা কৰা। নিয়ম আৰু পদ্ধতিত কঠোৰভাৱে আঁঠু লৈ মতানৈক্যৰ সমাধান কৰা হয়। তদুপৰি, নীতি আৰু নিৰ্দেশনাসমূহ নিজেই সলনি কৰি বিকশিত ঐকমত্যক প্ৰতিফলিত কৰিব পাৰি। কোনো প্ৰস্তাৱ বা অনুৰোধত কৰা পদ্ধতিগত ভুল সেই প্ৰস্তাৱ বা অনুৰোধ নাকচ কৰাৰ ভিত্তি নহয়। === {{anchor|BATTLE|BATTLEGROUND}}ৱিকিপিডিয়া কোনো ৰণভূমি নহয় === {{policy shortcut|WP:BATTLEGROUND|WP:NOTBATTLE|WP:NOTBATTLEGROUND|WP:NOTFACTIONS|WP:BATTLE}} {{seealso|Wikipedia:Wikipedia is not about winning}} ৱিকিপিডিয়া ভয়, ঘৃণা, ব্যক্তিগত ওখনা-ওখনি বা ৰণৰ থলী নহয়। আলোচনা পৃষ্ঠাত ৰণৰ শিঙা বজোৱাটো ৱিকিপিডিয়াৰ নীতিৰ পৰিপন্থী। ইয়াৰ লগতে [[ৱিকিপিডিয়া:Do not disrupt Wikipedia to illustrate a point|নিজৰ যুক্তি সাব্যস্ত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বা আন পৃষ্ঠাৰ সালসলনি নকৰিব]]। প্ৰতিজন ব্যৱহাৰকাৰীয়ে আনৰ সৈতে আগুৱাই, শান্তভাৱে, আৰু সহযোগিতাৰ মনোভাৱেৰে মত বিনিময় কৰাটো আশা কৰা হয়। যিসকলৰ লগত আপোনাৰ মতানৈক্য আছে তেওঁলোকক অপমান, হাৰাশাস্তি বা ভয় খুৱাব নালাগে। বৰঞ্চ বিষয়টোৰ প্ৰতি বুদ্ধিমানৰূপে দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰক আৰু ভদ্ৰ আলোচনাত লিপ্ত হওক। যদি আন এজন ব্যৱহাৰকাৰীয়ে অচিভিল, অসহযোগী বা অপমানজনক আচৰণ কৰে, বা আনকি আপোনাক হাৰাশাস্তি বা ভয় খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰে, তেন্তে ই আপোনাক কোনো ধৰণৰ সঁহাৰি জনোৱাৰ অজুহাত নিদিয়ে। অনুপযুক্ত মন্তব্যক আওকাণ কৰি, বা সেই ব্যৱহাৰকাৰীক সম্পূৰ্ণৰূপে অৱজ্ঞা কৰি কেৱল আগবঢ়াই অনা বাস্তৱিক কথাবোৰহে সম্বোধন কৰক। প্ৰয়োজন হ'লে লাহে লাহে আঙুলিয়াই দিয়ক যে আপুনি ভাবিছে যে মন্তব্যসমূহক অচিভিল বুলি গণ্য কৰা হ'ব পাৰে, আৰু স্পষ্ট কৰক যে আপুনি আগবাঢ়ি যাব বিচাৰে আৰু বিষয়বস্তুৰ বিষয়টোৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব বিচাৰে। যদি কোনো সংঘাতই আপোনাক আমনি কৰি থাকে, তেন্তে ৱিকিপিডিয়াৰ মাল-বিভাং প্ৰক্ৰিয়াৰ সুবিধা লওক। আনৰ মাজত হোৱা বিবাদৰ মধ্যস্থতা আৰু মধ্যস্থতা কৰিবলৈ সদায় ইচ্ছুক ব্যৱহাৰকাৰী থাকে। বৃহৎ বিবাদত ৱিকিপিডিয়াক ফৈদৰ মাজত যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ হেঁপাহক প্ৰতিহত কৰক। ভাল ভাল পাকক যে প্ৰতিজন সম্পাদক আৰু গোটে ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ উন্নতি সাধন কৰিবলৈ আহিছে—বিশেষকৈ যদি তেওঁলোকে এনে এটা দৃষ্টিভংগী ৰাখে যাৰ সৈতে আপুনি একমত নহয়। যাৰ লগত কাম কৰক, কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ মৌলিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়াত ব্যাঘাত জন্মাবলৈ মূল লক্ষ্যৰে এটা দল সংগঠিত নকৰিব, যিটো এটা আইকমিয়াছ গঢ়ি তোলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠে। বৃহৎ বিবাদৰ সম্পাদকসকলে বিভিন্ন দৃষ্টিভংগীৰ মাজত সহমতৰ বহল নীতি বিচাৰি উলিয়াবলৈ সদিচ্ছাৰে কাম কৰা উচিত। ৱিকিপিডিয়া, ৱিকিপিডিয়ান বা ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যনৰ বিৰুদ্ধে কন্যা বা অন্যান্য ভাবুকি দিবলৈ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰিব—আইনী সমস্যাৰ যোগাযোগৰ বাবে অন্যান্য উপায় ইতিমধ্যে আছে।[5] ভাবুকি সহ্য কৰা নহয় আৰু ইয়াৰ ফলত নিষেধাজ্ঞাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। === {{anchor|COMPULSORY}}ৱিকিপিডিয়া বাধ্যতামূলক নহয় === {{policy shortcut|WP:NOTCOMPULSORY}} ৱিকিপিডিয়া এখন স্বেচ্ছাসেৱকৰ সমাজ | ইয়াত ৱিকিপিডিয়ানে ইচ্ছা কৰাতকৈ অধিক সময় আৰু প্ৰচেষ্টা খৰচ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই | আন ৱিকিপিডিয়ানৰ পৰা অধিক দাবী কৰাতকৈ ৱিকিপিডিয়াৰ উন্নিতকৰণতহে গুৰুত্ব দিয়া উচিত | বিশেষকৈ ব্যৱহাৰ বা আচৰণৰ ক্ষেত্ৰত সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ নীতিসমূহ মানি চলা উচিত | কিন্তু যিকোনো সময়ত সম্পাদকে বিৰতি ল’ব পাৰে বা ৱিকিপিডিয়া এৰি যাব পাৰে | == {{anchor|NOTSTUPID|STUPID}}আৰু শেষত... == {{policy shortcut|WP:BADIDEA|WP:NOTSTUPID}} ৱিকিপিডিয়া কিছুমান ভয়ানক চিন্তাৰ তালিকা নহয়। আমাৰ কাৰোবাৰ বেয়া চিন্তা আমি পূৰ্বানুমান কৰিব নোৱাৰোঁ! এই পৃষ্ঠাৰ প্ৰায় সকলোবোৰ কথা থকাৰ কাৰণ হ'ল কোনোবাই আগতে পূৰ্বানুমান নকৰা কিছু নতুন চিন্তা কৰিছে! সাধাৰণভাৱে ক'বলৈ গ'লে "সেইটো বেয়া চিন্তা" বুলি ভাবিলে তেনে কাম নকৰাই শ্ৰেয় যদিহে চিন্তাটো বেয়া বুলি সবল যুক্তি থাকে। == আপুনি যদি বিবুধিত পৰিছে == এটা প্ৰবন্ধত কি থাকিব বা নাথাকিব লাগে তাক লৈ যদি চিন্তাত পৰিছে, তেন্তে নিজকে প্ৰশ্ন কৰক যে এজন সাধাৰণ পঢ়ুৱৈয়ে '''''এখন বিশ্বকোষত''''' সেই শিৰোনামৰে কি বিচাৰিব। [[ৱিকিপিডিয়া:বিলোপনযোগী প্ৰবন্ধ/সাধাৰণ ফলাফল]] আনুষ্ঠানিক নীতি নহয়, কিন্তু অতীতত কি ধৰণৰ প্ৰবন্ধ বিশ্বকোষৰ উপযোগী বুলি বিবেচিত হৈছে বা নাইহোৱা সেইটো থিৰাং কৰাত সহায় কৰিব। আপুনি যদি ওপৰত দিয়া কোনো নিয়ম উলঙ্ঘা কৰা হৈছে বুলি ভাবিছে, তেন্তে: * প্ৰবন্ধটোৰ বিষয়বস্তু সলনি কৰক (সাধাৰণ সম্পাদনা)। * ইতিহাস সংৰক্ষণ কৰি পৃষ্ঠাখন পুনৰ্নিৰ্দেশ হিছাপে ৰাখক। * যদি পৃষ্ঠাখনে [[ৱিকিপিডিয়া:বিলোপন নীতি|বিলোপন নীতি]]ৰ চৰ্তসমূহ পূৰণ কৰিছে, সেইখনক [[ৱিকিপিডিয়া:বিলোপনযোগী প্ৰবন্ধ|বিলোপন]]ৰ বাবে প্ৰস্তাৱ কৰক। কি ধৰণৰ অৱদান বিলোপ কৰা হ’ব পাৰে সেয়া জানিবলৈ আপুনি তাৰ আলোচনাত নিয়মীয়াকৈ ভাগ ল’ব লাগিব। * আন আন ৱিকিপিডিয়ানৰ সৈতে [[ৱিকিপিডিয়া কথা-বতৰা:ৱিকিপিডিয়া নহয় কি|কথা-বতৰা]] পৃষ্ঠাৰ জৰিয়তে আলোচনা কৰি ঐকমত্যত উপনীত হ’লে এই পৃষ্ঠাখনৰ নিয়মাৱলী সলনি কৰক। নতুন বিকল্প যোগ দিওঁতে অনুগ্ৰহ কৰি যিমান পাৰি খোলোচা হওক আৰু একেধৰণৰ, অনুমোদিত বিষয়ৰ প্ৰতি-উদাহৰণ দিয়ক। == অতিৰিক্ত তথ্য == * [[বিশেষ:Prefixindex/Wikipedia:Wikipedia is|ৱিকিপিডিয়া কি নহয় তাৰ বিষয়ে অন্যান্য পাঠ]] * [[:en:Wikipedia:Alternative outlets|বিকল্প দ্বাৰ]] * [[:en:Wikipedia:Articles for deletion/Common outcomes|সাধাৰণ ফলাফলসমূহ]] * [[:en:Wikipedia:Avoiding common mistakes|সাধাৰণ ত্ৰুটি এৰাই চলা]] * [[:en:Wikipedia:Here to build an encyclopedia|এখন বিশ্বকোষ কিদৰে গঢ়িব পাৰি]] * [[:en:Wikipedia:Template messages/Cleanup#Style of writing|সংশোধন#লিখনশৈলী]] – অনুপযুক্ত পাঠ চিহ্নিত কৰিবৰ বাবে সাঁচৰ তালিকা * [[:en:Wikipedia:What the GFDL is not|জি.এফ.ডি.এল. কি নহয়]] * [[:en:Wikipedia:What Wikipedia is not/Outtakes|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়/আন চিন্তা]] * [[:en:Wikipedia:Why was my page deleted?|মোৰ পৃষ্ঠাখন কিয় বিলোপ কৰা হ'ল?]] * [[:en:Wikipedia:Wikipedia is an encyclopedia|ৱিকিপিডিয়া এখন বিশ্বকোষ]] * [[:en:Wikipedia:Wikipedia is not a newspaper|ৱিকিপিডিয়া কোনো বাতৰি কাকত নহয়]] == টোকা == {{reflist}} == বাহ্যিকসংযোগ == ; ভগ্নী প্ৰকল্পসমূহৰ একেধৰণৰ আনুষ্ঠানিক নীতি: * [[b:Wikibooks:What is Wikibooks|Wikibooks:What is Wikibooks]] * [[commons:Commons:What Commons is not|Wikimedia Commons: What Commons is not]] * [[n:Wikinews:What Wikinews is not|Wikinews:What Wikinews is not]] * [[s:Wikisource:What is Wikisource?|Wikisource:What is Wikisource?]] * [[species:Wikispecies:What Wikispecies is not|Wikispecies: What Wikispecies is not]] * [[wikt:Wiktionary:What Wiktionary is not|Wiktionary:What Wiktionary is not]] * [[q:Wikiquote:What Wikiquote is not|Wikiquote:What Wikiquote is not]] * [[v:Wikiversity:What Wikiversity is not|Wikiversity:What Wikiversity is not]] * [[meta:Meta:What Meta is not|Meta-Wiki:What Meta is not]] ==সহায়ক তথ্য==<!--per [[WP:NAVHEAD]]--> {{Wikipedia principles}} {{Wikipedia policies and guidelines}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া নীতি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া সমল নীতি]] ikcbh6xkarg9u5kewd17wuhcr0qzed2 0 5002 613394 551847 2026-06-21T07:14:36Z ~2026-36018-94 50516 /* */ 613394 wikitext text/x-wiki '''ওজাপালি''' ({{lang-en|Ojapali}}) [[অসম]]ৰ এক অৰ্ধ নাটকীয় পৰিবেশ্য কলা। সৰ্বভাৰতীয় কথকতা পৰম্পৰাৰ প্ৰত্যক্ষ ধাৰক আৰু বাহক ওজাপালি প্ৰাচীন কালৰে পৰা অসমত এক জনপ্ৰিয় কলা হিচাপে প্ৰচলিত হৈ আহিছে<ref name="assamtribune">{{cite web | url=http://www.assamtribune.com/nov2108/mosaic1.html | title=Higligting Ojapali | publisher=[[দ্য আসাম ট্ৰিবিউন]] | accessdate=নৱেম্বৰ ৩০, ২০১২ | author=মনোৰঞ্জন কলিতা | archivedate=2009-09-05 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090905083319/http://www.assamtribune.com/nov2108/mosaic1.html | deadurl=yes }}</ref>। ১৯৭৪ চনত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ জনসংযোগ বিভাগৰ সঞ্চালক লুইতকোঁৱৰ ৰুদ্ৰ বৰুৱা আৰু আনন্দমোহন ভাগৱতীৰ সহযোগত ওজাপালি ৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্য্যসূচীত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। == উদ্ভৱ আৰু বিকাশ == ওড্ৰ মাগধী শৈলীৰ চৰিত্ৰৰ লগত ভালেখিনি খাপখোৱা ওজাপালি অনুষ্ঠান ভাৰতীয় মাৰ্গী সংগীত পৰম্পৰাৰ পৰা জন্ম। ইয়াৰ উদ্ভৱ আৰু বিকাশত মন্দিৰৰ প্ৰভুত অৰিহণা আছে। এই ওজাপালি কলাশৈলীৰ উদ্ভৱ আৰু বিকাশ সন্দৰ্ভত বিভিন্ন জনশ্ৰুতি জড়িত হৈ আছে। এই দৈৱিক মতবাদ অনুসৰি বৃহন্নলাৰূপী [[অৰ্জুন]]ৰ দ্বাৰা এইবিধ কলা স্বৰ্গৰ পৰা মৰ্ত্যত প্ৰচলিত হয়। পাৰিজাত নামৰ এগৰাকী মহিলাই স্বপ্নৰ দ্বাৰা এই কলা আয়ত্ত কৰি শিষ্যসকলক শিকাই বুলিও বিয়াহৰ ওজাপালিসকলে বিশ্বাস কৰে। [[বিয়াহ কলা]]ই আৰু [[কেন্দুকলা]]ই এই দুয়োগৰাকী ব্যক্তিবিশেষো ওজাপালিৰ জনক বুলি জনশ্ৰুতি প্ৰচলিত। খ্ৰীষ্টিয় ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ বিশিষ্ট পণ্ডিত বেদাচাৰ্যৰ [[স্মৃতি-ৰত্নাকৰ]], [[অসম]]ৰ [[তাম্ৰ শাসন]], [[গুৰু-চৰিত]] কথা আৰু [[বৈষ্ণৱ]] যুগৰ বিভিন্ন সাহিত্যত এই ওজাপালি প্ৰাচীন কালৰে পৰা প্ৰচলন থকাৰ তথ্য দেখা পোৱা যায়। == বিষয়বস্তু, প্ৰকাৰ == [[ওজাপালি]] অনুষ্ঠানক বিষয়বস্তু ফালৰ পৰা দুটা ভাগত ভগাব পাৰি। * মহাকাব্য আশ্ৰয়ী * মহাকাব্য অনাশ্ৰয়ী মহাকাব্য আশ্ৰয়ীক আকৌ সাঁতোটা ভাগত ভগাব পাৰি। * বিয়াহৰ ওজাপালি * ৰামায়ণ ওজাপালি * ভাইৰা ওজাপালি * দুৰ্গাবৰী ওজাপালি * সত্ৰীয়া ওজাপালি * পাঞ্চালি ওজাপালি * দুলৰি ওজাপালি মহাকাব্য অনাশ্ৰয়ীক পাঁচটা ভাগত ভগাব পাৰি * সুকনান্নী ওজাপালি * বিষহৰি গান * [[মাৰে গান]] * পদ্ম পুৰাণৰ গান * টুকুৰীয়া ওজাপালি ওজা আৰু পালি এই দুইবিধ অনুষ্ঠান নিৰ্বাহিকাৰ দ্বাৰা ওজাপালি অনুষ্ঠান সংগঠিত। পালি দুইবিধ- * দাইনা পালি * সাধাৰণ পালি এইধৰণৰ শ্ৰেণীবিভাজন তথ্যসমৃদ্ধ হ’লেও আধুনিক সময়ত ওজাপালিক জীৱিত ৰূপত যি দুইধৰণেৰে পোৱা যায় সেয়া হ’ল—সুকনান্নী ওজাপালি আৰু ৰামায়ণ বা সভাগোৱা ওজাপালি। কামৰূপত ৰামায়ণ গোৱা ওজাক সভা গোৱা ওজা বোলে। আনহাতে দৰঙত প্ৰচলিত পদ্মপূৰাণৰ গীত-পদ গোৱা ওজাক সুকনানি ওজা বোলা হয়। কামৰূপ আৰু বৰপেটা জিলাৰ কিছু কিছু অঞ্চলত কিছু বছৰ আগলৈকে ছোৱালীয়েও ওজাপালি প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। ৰামায়ণ বা সভাগোৱা ওজাপালিৰ বৈশিষ্ট্য থকা এইবিধ ওজাপালিক তিৰি বা আপী ওজাপালি বুলি জনা গৈছিল। কিন্তু সমাজৰ পৰিৱৰ্তনশীল ধাৰাটোৰ বাবেই হওক বা আধুনিকতাৰ প্ৰভাৱতেই হওক এইবিধ ওজাপালি এতিয়ালৈ কামৰূপ আৰু বৰপেটাৰ প্ৰায় দুই এঠাইতহে দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰে আকৌ ওজাপালিয়ে গোৱা গীত-পদৰ বিষয়বস্তু, গীত-পদবোৰলৈ লক্ষ্য কৰি মহাকাব্য আশ্ৰিত ওজাপালিক বৈষ্ণৱ পৰিৱেশ্য কলা আৰু মহাকাব্য অনাশ্ৰিত ওজাপালিক শাক্ত পৰিৱেশ্য কলা বুলিও আখ্যা দিব পাৰি। ব্যাসৰ ওজাপালিয়ে ৰামায়ণ, মহাভাৰত আৰু পুৰাণৰ গীতপদসমূহ গায় যদিও সুকনানি ওজাপালী শাক্ত দেৱীপূজাৰ সৈতে জড়িত হয় আৰু ইয়াত মনসাদেৱীক আৰাধনা কৰি পদ্মপুৰাণৰ গীতপদেৰে মনসাদেৱীৰ বন্দনা কৰা হয়। == পৰিবেশন শৈলী == নৃত্য-গীতৰ দ্বাৰা ওজাই দিহা, ৰাগ আদি লগাই দিয়ে আৰু পালিসকলে সহযোগ কৰে। দাইনা পালি আৰু অন্য পালিৰ দ্বাৰা ওজাই পৰিবেশন কৰা গীতবোৰ কথিত গদ্যত ৰসালভাবে অথবা অভিনয়ভংগীত দৰ্শকক বুজাই দিয়ে। মুখ্যতঃ ধৰ্মীয় দিশৰ সৈতে সংপৃক্ত হোৱা বাবে ওজাপালিসকলে শুভ্ৰ পোছাক পিন্ধে। ওজাই জামাৰ উপৰিও মূৰত বিশেষধৰণৰ টুপী অথবা পাগ মাৰে।<ref>অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা – সম্পাদনা- ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী, ড॰ নাৰায়ন দাস (পৃষ্ঠা-৫৪)</ref> ==পোছাক-পৰিচ্ছদ, পদ-মুদ্ৰা ইত্যাদি== পোছাক-পৰিচ্ছদ হ’ল ওজাপালিৰ এটা লক্ষণীয় দিশ। সুকনানি ওজাপালিত ওজাই বগা ধুতি, গাত বগা চেলেং চাদৰ আৰু কপালত বগা চন্দনৰ ফোট লয়। ওজাজনৰ পাগুৰিটো দেখাত সাধাৰণযেন লাগিলেও ই ডিম্বাকৃতিৰ হয় আৰু সমুখৰফালটো এটা টেমুনাৰদৰে হয়। কিন্তু ৰামায়ণ গোৱা ওজাৰ সাজ-পাৰ কিছু পৃথক হয়। ৰামায়ন বা সভা গোৱা ওজাই সুকনানি ওজাৰ দৰে সাপকন চোলা পিন্ধে যদিও কপালত দীঘল ৰঙা-হালধীয়া বৰণৰ গামোচা বান্ধে। এনে ওজাই ভৰিত নূপুৰ, হাতত ৰূপৰ গামখাৰু আৰু কপালত চন্দনৰ ফোট লয়। আনহাতে এই দুয়োবিধ ওজাপালিতে পালিৰ পাগুৰিটোৰ ধৰণ একেই হয়। দেখাত সাধাৰণযেন লাগে যদিও এই পাগুৰিটোৰ সমুখভাগ ময়ূৰচৰাইৰ পাখীসদৃশ হয়। ইয়াৰ বৰণ বগা হয় আৰু কাপোৰত দহটা ভাঁজ দি ইয়াক ময়ূৰপাখীৰদৰে কৰি লোৱা হয়। পুৰণিকালত সুকনানি ওজাজনে তিৰোতাৰ নিচিনাকৈ দীঘল চুলি ৰাখিছিল আৰু খোপা বান্ধিছিল যদিও বৰ্তমান ই লোপ পাইছে বুলিব পাৰি। সভা গোৱা ওজাই আখ্যানৰ লগত ৰিজাই কিছুমান খুহুতীয়া কথাৰ মাজেৰে বৰ্ণনা দি দৰ্শকক হাঁহিৰ খোৰাক যোগায় আৰু সেইদৰেই নৃত্যটোক আমোদজনক কৰি তোলে। সভা গোৱা ওজাই খুটিতাল বজায়। কিন্তু সুকনানি ওজাপালিত পালিয়ে (আৰু কিছুক্ষেত্ৰহে ওজাই) এখন হাতেৰে বুঢ়া আঙুলিত ৰঙা ৰচীৰে মেৰিয়াই খঞ্জিৰা বজায়। নৃত্য-গীতৰ দ্বাৰা ওজাই প্ৰথমে স্বস্তি মুদ্ৰা আৰু তাৰ পাচত সংহাৰী মুদ্ৰাৰে অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। তাৰ পাছতে দেৱ-দেৱীৰ বন্দনা কৰা হয় আৰু শেষত আহে গীত পদ সমূহৰ সুৰসঞ্চাৰিত পৰিৱেশন। এই পদ গোৱা পৰ্বত ওজাই প্ৰথমে দিহা, ৰাগ আদি লগাই দিয়ে আৰু পালিসকলে ইয়াত সহযোগ কৰে। দাইনা পালি আৰু অন্য পালিৰ দ্বাৰা ওজাই পৰিৱেশন কৰা গীতবোৰ কথিত গদ্যত ৰসালভাৱে অথবা অভিনয়ভংগীত দৰ্শকক বুজাই দিয়ে। মুখ্যতঃ ধৰ্মীয় দিশৰ সৈতে সংপৃক্ত হোৱা বাবে ওজাপালিসকলে শুভ্ৰ পোছাক পিন্ধে বুলি জনশ্ৰুতিয়ে কয়। ==দেওধনী নৃত্য== সুকনানি ওজাৰ ওজাপালিৰ এক আংগিক উপাদান হ’ল দেওধনী নৃত্য। ৰামায়ণ গোৱা ওজাৰ লগত দেওধনী নাথাকে, কিন্তু সুকনানি ওজাৰ দেওধনী একপ্ৰকাৰ প্ৰধান অংগ বুলিব পাৰি। আজিকালি এই দেওধনী প্ৰায় লোপ পাই আহিছে। দেওধনীয়ে কিছুমান অলৌকিক শক্তি দেখুৱাই মানুহৰ মন আকৰ্ষণ কৰে। আখ্যানমতে বেউলাই লক্ষীন্দাৰ জীয়াই তুলিবলৈ দেৱতাৰ আগত কৰা নৃত্যটোৱেই হ’ল দেওধনী নৃত্য। এই দেওধনীৰ প্ৰাৰম্ভিক পদচালন মুদ্ৰা পালীৰ সৈতে একে হোৱাটো ইয়াৰ এটা সাধাৰণ বৈশিষ্ট। দেওধনী নৃত্যৰ পোছাক সাধাৰণতে ৰঙা বৰণৰ হয় আৰু বুকুত মৰা নীলা বৰণৰ মেথনিয়ে চুলিমেলি নচা নৰ্তকীক এক অনন্য মাত্ৰা প্ৰদান কৰে। এই নৃত্যক মৃত সঞ্জীৱনী নৃত্য বুলি ধৰা হয় আৰু ইয়াৰ পৰিৱেশন শৈলী আন নৃত্যৰ লগত নিমিলে। পূৰ্বতে অসমত দেওধনী নচা ছোৱালী নাছিল। সংৰক্ষণশীল সমাজব্যৱস্থাৰ বাবেই এনে হৈছিল। আনহাতে এই নৃত্যৰ যোগেদি ভগৱানৰ আগত সতী বেউলাই নিজৰ স্বামী লক্ষীন্দাৰক জীয়াই তুলিবলৈ নাচিছিল বাবে সমাজে তেনে নৃত্য কৰা ছোৱালীক অসতী আৰু সতীৰ শ্ৰেণীতে ধৰিছিল আৰু হেয় জ্ঞান কৰাৰ লগতে বিবাহৰ অযোগ্য বুলি ভাবিছিল। সময়ৰ পৰিৱৰ্তনশীল ধাৰাটোৱে এই আহুকলিয়া চিন্তনত কিছু শিথিলতা আনে যদিও আজিও দেওধনী নচা ছোৱালীৰ সংখ্যা তেনেই নগণ্য বুলিব পাৰি। ==বৰ্তমানৰ ওজাপালি== জীৱনৰ চৌষষ্ঠী কলাৰ ভিতৰত বিশেষকৈ সাহিত্য, সংগীত আৰু নৃত্যকলাৰ এক সমন্বয় হ’ল ওজাপালি। প্ৰাক শংকৰী যুগৰো বহুকাল আগতে সুস্থৰূপত প্ৰচলিত আছিল ওজাপালি। ইয়াক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান হিচাবে গণ্য কৰিলেও তেতিয়াৰ সময়ত ওজাপালিক অসমীয়া জাতিৰ এটা অতি আপুৰুগীয়া আৰু প্ৰধান কলা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। এই কলাক জীয়াই ৰখাৰ বাবে কেৱল অসমীয়া লোকেই অহোপুৰুষাৰ্থ কৰিছিল তেনে নহয়। এই নৃত্যত আন আন জনগোষ্ঠীৰ লোকো সমানে জড়িত আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে পৰশু শেখ ওজাৰ নাম সজোৰে উচ্ছাৰণ কৰিব পাৰি। এইজন লোক ধৰ্মত ইচলাম আছিল যদিও ওজাপালি আৰু দেওধনী নৃত্যৰ বাবে অহোপুৰুষাৰ্থ কৰিছিল। তেওঁকেই প্ৰথম মুচলন্ত ওজা বুলি ধৰা হয়। তেওঁৰ নাট্যদলৰ কেইজনমান বিখ্যাত পালি হ’ল ফুটামৰা শেখ, পনৌ চানা, দুৰাণ আৰু পুৰাণ। আকৌ এই দলটোৰ লগতে দেওধনী নৃত্য পৰিৱেশন কৰা প্ৰথম মহিলা গৰাকী হ’ল হাফেজা বেগম। দৰঙ জিলাৰ মোচলন্ত অধ্যুষিত এলেকা ওজাপাৰা চুবাৰ নাম পৰশু শেখ ওজাৰ পৰাই হ’ল বুলি জনা যায়। আধুনিক বুৰঞ্জীৰ কিছু পৃষ্ঠা লুটিয়াই চালে দেখা যায় যে বিশ্বসিংহৰ বংশধৰ কোঁচ নৃপতীসকলে দৰঙী কলা-কৃষ্টিৰ বিকাশ তথা প্ৰসাৰৰ বাবে অহোপুৰুষাৰ্থ কৰিছিল। এই দৰঙী ৰজাসকল আছিল শাক্তধৰ্মী। তেখেতসকলেই মাৰৈ পূজা কৰিছিল (অসমত অঞ্চলবিশেষে ইয়াক মাৰে পূজা বুলিও জনা যায়) আৰু এই পূজাত পৰিৱেশ্য কলা হিচাবে ওজাপালি আৰু দেওধনী নৃত্যৰ পোষকতা কৰিছিল। ৰজাই এই প্ৰক্ৰিয়াটোত প্ৰয়োজন হোৱা খুটিতাল, বৰতাল, ঢোল, জয়ঢোল ইত্যাদিৰ যোগানো ধৰিছিল। আনকি নৃপতিসকলে গায়নৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োজন হোৱা শুকনানি পুথিও ওজাসকলক যোগান ধৰিছিল। জনশ্ৰুতি মতে কোঁচ ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতাত সুকবি নাৰায়ণদেৱে ১০,৫০০ পদেৰে শুকনানি বা পদ্মপুৰাণখন ৰচনা কৰিছিল। কিন্তু, মনসা পূজা বা মাৰৈপূজাৰ লগত ই কেনেধৰণেৰে আৰু কোন সময়ত জড়িত হ’ল সেয়া জনাটো কঠিন। কিছুৰ মতে সুকবি নাৰায়ন দেবৰ নামেৰে ই সুকনানি নাম পায়। ওজাপালিৰ পৰম্পৰাগত গীত-পদ সমূহকেই প্ৰণালীবদ্ধভাৱে সুকবি নাৰায়নদেবে ওজাপালিয়ে গাব পৰাকৈ মনসাদেৱীক লৈ পদ্মপুৰাণ আৰু আন মনসা কাব্যকেইখন লিখি উলিয়ায়। পাছলৈ দুৰ্গাবৰ আৰু মনকৰে ওজাপালিসকলে গাব পৰাকৈ ইয়াত সুৰ-সঞ্চাৰ আৰু অলংকৰণ কৰে। == তথ্যসংগ্ৰহ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== #অসমৰ পৰিৱেশ্য কলা ওজাপালি- ড॰ নবীন চন্দ্ৰ শৰ্মা। #সুকনানি সংগীতৰ ৰূপৰেখা- উমাকান্ত নাথ। #অসমীয়া লোকসংস্কৃতিৰ আভাস- ড॰ নবীন চন্দ্ৰ শৰ্মা। #শ্ৰী ললিত চন্দ্ৰ নাথ ওজাৰ ওপৰত প্ৰাপ্ত কিছু সমলভিত্তিক লেখা। {{অসমৰ লোক-সংস্কৃতি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ সংগীত]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ সংস্কৃতি]] qdm1qrphy09mkjcuemebijbbbj224ic 0 6982 613323 602441 2026-06-20T16:35:43Z ManjurKhan 18997 /* */ 613323 wikitext text/x-wiki {{India stub}} {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = পশ্চিমবংগ | native_name = | settlement_type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | nickname = | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Howrah bridge betwixt Lights.jpg | photo2a = Dakshineswar Kali Temple, Dakshineswar, West Bengal, India (2007).jpg | photo2b = Chhau dance.jpg | photo3a = HAZARDUARI - PALACE.jpg | photo3b = Durga Puja - 18.jpg | photo4a = Digha Sankarpur 2Arnab.jpg | photo4b = Royal Bengal Tiger walking down Mangrove Island in Sundarbans 3.jpg | photo5a = Darjeeling.jpg | spacing = 2 | align = center | color_border = white | color = white | size = 275 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত:''' হাওৰা দলং; পুৰুলিয়াত চৌ নৃত্য; দুৰ্গা পূজা; সুন্দৰবন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান বংগ বাঘ; দাৰ্জিলিংলৈ হেপি ভেলী টি গাৰ্ডেন; দীঘা বিল; হাজাৰ দুৱাৰৰ ৰাজপ্ৰসাদ; দক্ষিণেশ্বৰ কালিবাৰী}} | image_alt = | image_caption = | image_seal = | seal_alt = | image_map = India West Bengal locator map.svg | map_alt = | map_caption = [[ভাৰত|ভাৰতত]] পশ্চিমবংগৰ অৱস্থান | image_map1 = West Bengal locator map.svg | map_caption1 = পশ্চিমবংগৰ মানচিত্ৰ | latd = | longd = | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = | coordinates_footnotes = | coordinates_region = IN-WB | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ অঞ্চল|অঞ্চল]] | subdivision_name1 = [[পূব ভাৰত]] | established_title = প্ৰতিষ্ঠা | established_date = ১ নৱেম্বৰ, ১৯৫৬ | parts_type = [[ভাৰতৰ জিলা|জিলা]] | parts_style = para | p1 = [[পশ্চিমবংগৰ জিলা|মুঠ ২০ খন]] | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[কলকাতা]] | seat1_type = বৃহত্তম চহৰ<br />বৃহত্তম মহানগৰ | seat1 = কলকাতা | government_footnotes = | leader_title = [[পশ্চিমবংগৰ ৰাজ্যপাল|ৰাজ্যপাল]] | leader_name = [[এম কে নাৰায়ণন]] | leader_title1 = [[পশ্চিমবংগৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|মুখ্যমন্ত্ৰী]] | leader_name1 = [[মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়]] | leader_title2 = [[পশ্চিমবংগ বিধানসভা|বিধানসভা]] | leader_name2 = [[এককক্ষীয়]] (২৯৫টি{{ref|leg|*}} আসনবিশিষ্ট) | leader_title3 = [[লোকসভা]] | leader_name3 = | leader_title4 = [[উচ্চ ন্যায়ালয়]] | leader_name4 = [[কলকাতা উচ্চ ন্যায়ালয়]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 88752 | area_note = | area_rank = 13^th | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes =<ref>[http://www.censusindia.gov.in/ Census of India], 2011. Census Data Online, Population.</ref> | population_total = 91347736 | population_as_of = 2011 | population_rank = 4^th | population_density_km2 = auto | population_note = | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +০৫:৩০ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-WB]] | blank_name_sec1 = [[মানৱ উন্নয়ন সূচক]] | blank_info_sec1 = {{decrease}} ০.৬২৫ (<span style="color:#fc0">মধ্যম</span>) | blank1_name_sec1 = মানৱ উন্নয়ন সূচক স্তৰ | blank1_info_sec1 = ১৯তম (২০০৫) | blank_name_sec2 = [[ভাৰতত সাক্ষৰতা|সাক্ষৰতা]] | blank_info_sec2 = ৭৭.১%<ref name="nfhsindia.org">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/indiaatglance.html|title=West Bengal front final printing |date=7 March 2011 |format=html |date= |accessdate=30 July 2009}}</ref> (16th) | blank1_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা | blank1_info_sec2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]{{,}}[[নেপালী ভাষা|নেপালী]]{{,}}[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | website = [http://www.wbgov.com/ wbgov.com] | footnotes = {{note|leg|*}} ২৯৪জন নিৰ্বাচিত, ১জন মনোনীত }} '''পশ্চিমবংগ''' [[ভাৰত]]বৰ্ষৰ এখন ৰাজ্য। জনসংখ্যাৰ ঘনত্বৰ বিচাৰত এই ৰাজ্য ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বাধিক জনবহুল ৰাজ্য।<ref name="Population: India at a glance">{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gadm&lng=en&des=wg&geo=-104&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&va=x|title=India: Administrative Divisions (population and area)|publisher=Census of India|accessdate=2009-04-17|archiveurl=https://archive.ph/20121217193754/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gadm&lng=en&des=wg&geo=-104&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&va=x|archivedate=2012-12-17|deadurl=yes}}</ref> পশ্চিমবংগ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনত ভাৰতৰ তৃতীয় বৃহত্তম অৱদানকাৰী।<ref>[http://mospi.nic.in/6_gsdp_cur_9394ser.htm Gross Domestic Product by prices as of 28 February, 2008]</ref> এই ৰাজ্যৰ পূৰ্ব সীমান্তত [[বাংলাদেশ]]; উত্তৰ পূৱত [[অসম]]; উত্তৰে [[ভূটান]] আৰু [[ছিকিম]]; উত্তৰ পশ্চিম দিশত [[নেপাল]]; পশ্চিমে [[বিহাৰ]] আৰু [[ঝাৰখণ্ড]]; আৰু দক্ষিণ পশ্চিমে [[উৰিষ্যা]] অৱস্থিত। আধুনিক "পশ্চিমবংগ" নামে পৰিচিত এই ভূখণ্ডটি বিগত দুই হাজাৰ বছৰ ধৰি একাধিক ৰাজবংশ আৰু সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ১৭৫৭ চনত [[পলাশীৰ যুদ্ধ]]ত জয়লাভ কৰি ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিয়ে এই অঞ্চলত নিজ আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ইয়াৰ পিছত সুদীৰ্ঘকাল [[কলকাতা]]ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাজধানীৰ মৰ্যাদা পায়। বিংশ শতাব্দীৰ প্ৰথমছোৱাত পূৰ্ববংগ (বৰ্তমান বাংলাদেশ) আৰু পশ্চিম বংগক একেলগে [[বেঙ্গল প্ৰেসিডেন্সি]] বোলা হৈছিল<ref>{{cite web | url=http://www.indianetzone.com/34/bengal_presidency_british_india.htm | title=Bengal Presidency, British India | publisher=indianetzone.com | accessdate=December 09, 2011 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাজধানী হিচাপে [[কলকাতা|কলিকতা]] (বৰ্তমানৰ কলকাতা) পশ্চিমীয়া শিক্ষাৰ এক কেন্দ্ৰস্থল স্বৰূপ হৈ পৰে। পশ্চিমীয়া শিক্ষাৰ সুপ্ৰভাবত অঞ্চলটোত শিক্ষা, সংস্কৃতি আৰু প্ৰগতিবাদী চিন্তাধাৰাৰ প্ৰভাৱত নবজাগৰণস্বৰূপৰ সূচনা হয়। ইয়াৰ ফলত [[ৰাজা ৰামমোহন ৰায়]], [[দয়ানন্দ সৰস্বতী]], [[স্বামী বিবেকানন্দ]], [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]], [[অৰবিন্দ]] আদি মণিষীৰ উত্থান ঘটে। তেওঁলোকৰ মুক্ত চিন্তাধাৰাৰ আৰু সংস্কাৰপন্থী কাৰ্যকলাপৰ ফলত ইয়াতে ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ শক্তিশালী ধাৰণাৰ উদ্ভৱ হয় আৰু ই [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ এক পীঠস্থানত পৰিণত হয়। ১৯৪৭ চনৰ দেশ বিভাজনৰ বঙালী দ্বিখণ্ডিত হ’ল আৰু পশ্চিমবংগ ভাৰতীয় প্ৰজাতন্ত্ৰৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। পৰবৰ্তীকালত স্বাধীন ভাৰতৰ পশ্চিমবংগত সমসাময়িক [[ছ'ভিয়েট সংঘ]]ৰ লেনিনপন্থী [[মাৰ্ক্সবাদ]]ৰ প্ৰভাৱত সমাজবাদী চিন্তাধাৰাৰ সূচনা হয় আৰু স্বাধীনতাৰ পাচত ইয়াত বৰ্তমানলৈকে (২০১১) মাৰ্ক্স-লেনিনবাদী ৰাজনৈতিক সংস্কৃতিৰ প্ৰাধান্যৰে পৰিচালিত বামপন্থী আঞ্চলিক দলে ৰাজ্যিক শাসনকাৰ্য্য চলাই আহিছে।<ref name="Wsws.org">{{cite web | title= Why India’s Stalinists oppose the US nuclear deal | url= http://www.wsws.org/articles/2008/jul2008/indi-j15.shtml | publisher = WSWS | format = aspx | accessdate= March 27, 2010 }}</ref><ref name="dnaindia.com">{{cite web | title= Fresh gunfight between police, Naxals in West Bengal | url= http://www.dnaindia.com/india/report_fresh-gunfight-between-police-naxals-in-west-bengal_1364127 | publisher = DNA | format = aspx | accessdate= March 27, 2010 }}</ref><ref name="economist.com">{{cite web | title= A slaughter reveals the inadequacy of India’s counterinsurgency effort | url= http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=15869400 | publisher = The Economist | format = aspx | accessdate= Apr 8th 2010 }}</ref><ref name="SUHRIDSANKARCHATTOPADHYAY">{{cite web|url=http://www.hindu.com/fline/fl2323/stories/20061201002503300.htm|title=While the debate goes on whether trade unions must be allowed in the IT sector, the CITU forms one in West Bengal|publisher=FrontLine|accessdate=Dec. 01, 2006|archivedate=2012-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120117140307/http://www.hindu.com/fline/fl2323/stories/20061201002503300.htm|deadurl=yes}}</ref><ref name="thestatesman.net">{{cite web|url=http://www.thestatesman.net/index.php?option=com_content&view=article&id=325041&catid=51|title=Waking up too late|publisher=The Statesman|accessdate=11 April 2010}}</ref> <!-- বৰ্তমান পশ্চিমবংগই ইয়াৰ অৰ্থনৈতিক হৃতগৌৰৱ কিছু অংশ পুনৰুদ্ধাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হলেওঁ, আজিও এই ৰাজ্য ভাৰতৰ দৰিদ্ৰতম ৰাজ্যসমূহৰ অন্যতম। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণ হ’ল ৰা্জ্যখনৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা, প্ৰশাসনিক ব্যৰ্থতা আৰু ভ্ৰান্ত চৰকাৰী নীতি।<ref name="TimesofIndia.com">{{cite web | title= Political violence revisits Bengal | url= http://timesofindia.indiatimes.com/India/Political-violence-revisits-Bengal/articleshow/4637878.cms | publisher = Times of India | format = cms | accessdate= Jun 10, 2009 }}</ref><ref name="webcache">http://econ-www.mit.edu/files/2490 Strategy for Economic Reform in West Bengal.</ref><ref name="TheTelegraph01">http://www.telegraphindia.com/1100713/jsp/frontpage/story_12677609.jsp Minister’s statement that schemes were not ‘properly’ implemented coincides with debate in CPM.</ref><ref name="TheTelegraph02">http://timesofindia.indiatimes.com/India/8-Indian-states-have-more-poor-than-26-poorest-Af --> পশ্চিমবংগ এখন কৃষিনিৰ্ভৰ ৰাজ্য হ'লেও বৰ্তমান ভাৰতৰ অন্য অংশৰ বিকাশৰ লগত সংগতি ৰাখি ইয়াৰ ৰাজনৈতিক নেতৃত্বই ঔদ্যোগীকিকৰণৰ প্ৰয়াস আৰম্ভ কৰিছে। {{citation needed}} <!-- THIS PART CONTRADICTS WITH SECOND LINE ABOVE এই ৰাজ্য ভাৰতৰ মুঠ আয়তনঅৰ মাত্ৰ ২.৭ শতাংশ হলেওঁ, ইয়াৰ জনসংখ্যা দেশৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৭.৮ শতাংশ। উপৰন্তু পশ্চিমবংগ ভাৰতৰ সৰ্বাধিক জনঘনত্ব বিশিষ্ট ৰাজ্য।<ref name=hdrchap1>{{cite web |url= http://www.undp.org.in/hdrc/shdr/WB/ |title= Introduction and Human Development Indices for West Bengal |accessdate= 2006-08-26 |year= 2004 |month= May |format= PDF |work= [http://www.undp.org.in/index.php?option=com_content&task=view&id=124&Itemid=212 West Bengal Human Development Report 2004] |publisher= Development and Planning Department, Government of West Bengal |pages= pp4–6 |archiveurl= http://web.archive.org/web/20061108072306/http://www.undp.org.in/hdrc/shdr/WB/WB+HDR+2004/Chap1.pdf |archivedate= 2006-11-08 |quote= }}</ref> --> ১৯৭৭ চনৰ পৰা ২০১১ চনলৈ পশ্চিমবংগত [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি]] (মাৰ্ক্সবাদী) (সিপিআই(এম)) নেতৃত্বাধীন বামফ্ৰণ্ট চৰকাৰ প্ৰতিষ্ঠিত। এই চৰকাৰ আছিল বিশ্বৰ ইতিহাসত দীৰ্ঘতম গণতান্ত্ৰিক পদ্ধতিত নিৰ্বাচিত [[কমিউনিজম|কমিউনিষ্ট]] চৰকাৰ।<ref name="ibnlive.in">{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/blogs/mamatabanerjee/2446/53353/cpim-architect-of-misrule-in-bengal.html|title=CPI(M) architect of misrule in Bengal|work=Government of India (2001)|publisher=IBNLive|accessdate=April 15, 2009|archivedate=April 23, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090423105415/http://ibnlive.in.com/blogs/mamatabanerjee/2446/53353/cpim-architect-of-misrule-in-bengal.html|deadurl=yes}}</ref><ref name="thehindu.com">{{cite web|url=http://www.hindu.com/2006/04/16/stories/2006041609221200.htm|title=The question is not who will win but what lies behind the Left Front's impending electoral victory, its 15th in succession|work=Government of India (2001)|publisher=The Hindu|accessdate=April 15, 2009|archivedate=March 3, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100303093330/http://www.hindu.com/2006/04/16/stories/2006041609221200.htm|deadurl=yes}}</ref><ref name="India-seminar.com">{{cite web | title= CPI dominana in West Bengal | url= http://www.india-seminar.com/2010/605/605_rudrangshu_mukherjee.htm | publisher = RUDRANGSHU MUKHERJEE | accessdate= Jun 10, 2009 }}</ref> বৰ্তমানে বামফ্ৰণ্টকে পৰাজিত কৰি দক্ষিণপন্থী দল [[তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] ক্ষমতালৈ আহিছে। পশ্চিমবংগত দুটি [[ইউনেস্কো]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান]] আছে। সেয়া হৈছে দাৰ্জিলিং হিমালয়ান ৰেল ([[ভাৰতীয় পাৰ্বত্য ৰেলপথ]]ৰ অংশ হিচাপে) আৰু [[সুন্দৰবন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। ==ভাষাসমূহ== ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ অস্থায়ী ফলাফল অনুসৰি পশ্চিমবংগৰ জনসংখ্যা ৯১,৩৪৭,৭৩৬ (ভাৰতৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৭.৫%)। জনসংখ্যাৰ হিচাপত পশ্চিম বংগ ভাৰতৰ পঞ্চম বৃহত্তম ৰাজ্য। ইয়াৰে অধিকাংশ জনসংখ্যা বাংলা ভাষী।মাৰোৱাৰী, বিহাৰী আৰু ওড়িয়া সংখ্যালঘুসকলে ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত সিঁচৰতি হৈ বাস কৰে। দাৰ্জিলিং পাহাৰত শ্বেৰপা আৰু তিব্বতী মানুহ পোৱা যায়৷ দাৰ্জিলিঙতো বৃহৎ সংখ্যক নেপালী গোৰ্খা বাস কৰে৷ পশ্চিমবংগতো চাওঁতাল, কোল, কোচ-ৰাজবংশী আৰু টোটো জনজাতি বসবাস কৰে। ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী কলকাতাত সামান্য সংখ্যক চীনা, তামিল, গুজৰাটী, এংলো-ইণ্ডিয়ান শ, আৰ্মেনিয়ান, পঞ্জাবী আৰু পাৰ্চী সংখ্যালঘু লোকে বাস কৰে৷ ভাৰতৰ একমাত্ৰ চাইনাটাউন পূব কলকাতাত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ চৰকাৰী ভাষা বাংলা আৰু ইংৰাজী।<ref>{{cite web |url=http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |pages=85–86 |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date=16 February 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |archive-date=15 November 2016 |archivedate=28 December 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171228171523/http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |deadurl=yes }}<br />—{{cite news |last1=Singh |first1=Shiv Sahay |title=Official language status for Urdu in some West Bengal areas |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/official-language-status-for-urdu-in-some-west-bengal-areas/article3274293.ece |access-date=3 June 2019 |work=[[The Hindu]] |date=3 April 2012 |language=en-IN |archive-url=https://web.archive.org/web/20190603103658/https://www.thehindu.com/news/national/other-states/official-language-status-for-urdu-in-some-west-bengal-areas/article3274293.ece |archive-date=3 June 2019 |url-status=live }}<br />—{{cite news |url=https://www.telegraphindia.com/1121211/jsp/bengal/story_16301872.jsp |title=Multi-lingual Bengal |date=11 December 2012 |newspaper=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]] |access-date=25 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180325232340/https://www.telegraphindia.com/1121211/jsp/bengal/story_16301872.jsp |archive-date=25 March 2018 |url-status=dead }}<br />—{{cite news |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/kurukh-language-given-official-status-by-bengal-government/993228 |title=Kurukh language given official status by Bengal government |date=21 February 2017 |newspaper=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]] |access-date=12 October 2020 |archive-date=22 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122232505/https://www.outlookindia.com/newsscroll/kurukh-language-given-official-status-by-bengal-government/993228 |url-status=live }}<br />—{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/kamtapuri-rajbanshi-make-it-to-list-of-official-languages-in-1179890-2018-02-28 |title=Kamtapuri, Rajbanshi make it to list of official languages in |last=Roy |first=Anirban |date=28 February 2018 |magazine=[[India Today]] |access-date=30 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180330143710/https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/kamtapuri-rajbanshi-make-it-to-list-of-official-languages-in-1179890-2018-02-28 |archive-date=30 March 2018 |url-status=live }}<br />—{{cite news |date=24 December 2020 |title=West Bengal shows 'Mamata' to Telugus |url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/west-bengal-shows-mamata-to-telugus-663381 |access-date=31 December 2020 |work=[[The Hans India]] |language=en |archive-date=23 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201223184833/https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/west-bengal-shows-mamata-to-telugus-663381 |url-status=live }}</ref> দাৰ্জিলিং জিলাৰ তিনিটা মহকুমাত নেপালী ভাষা চৰকাৰী ভাষা। ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভাষিক জনসংখ্যাৰ ক্ৰম অনুসৰি ভাষাসমূহ হ'ল [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]], [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]] আৰু [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]। ৰাজ্যখনৰ কিছুমান অঞ্চলত [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|ৰাজবংশী]] আৰু হো ভাষাও প্ৰচলিত। ==পশ্চিমবংগৰ জলপ্ৰপাতসমূহ== * [[ছাংগে জলপ্ৰপাত]] * [[পাগলাঝোৰা জলপ্ৰপাত]] * [[ঘগ্ৰা জলপ্ৰপাত]] * [[ৰামধেনু জলপ্ৰপাত]] * [[খাতৰা জলপ্ৰপাত]] * [[চুন্নু জলপ্ৰপাত]] * [[তুৰ্গা জলপ্ৰপাত]] * [[মহাদান জলপ্ৰপাত]] * [[শিৱ খোলা জলপ্ৰপাত/লেপচা জলপ্ৰপাত]] * [[ছালচলীয়া জলপ্ৰপাত]] * [[ৰামেটি জলপ্ৰপাত]] * [[ঝৰ্ণাকোচা জলপ্ৰপাত]] * [[সন্ত্ৰখুলা জলপ্ৰপাত]] * [[কমলা জলপ্ৰপাত]] * [[ঘগৰ মিনি জলপ্ৰপাত]] * [[ডিমৌলি জলপ্ৰপাত]] * [[নিগালি জলপ্ৰপাত]] * [[লাচনকুণ্ডা জলপ্ৰপাত]] * [[হুধুদি জলপ্ৰপাত]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == * [http://www.wbgov.com/ পশ্চিমবংগ চৰকাৰৰ ৱেবচাইট] * [http://mapsofindia.com/maps/westbengal/westbengallocation.htm ভাৰতৰ মানচিত্ৰত পশ্চিমবংগৰ অৱস্থান] * [http://mapsofindia.com/maps/westbengal/westbengal-district.htm পশ্চিমবংগৰ জিলাসমূহৰ মানচিত্ৰ] * [http://mapsofindia.com/maps/westbengal/h3s3205.htm পশ্চিমবংগৰ ৰেল মানচিত্ৰ] * [http://www.abasar.net/WBengal.htm/ পশ্চিমবংগ সম্পৰ্কে আৰু তথ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107180727/http://abasar.net/WBengal.htm |date=2012-11-07 }} {{Geographic location |Centre = পশ্চিমবংগ |North = [[ছিক্কিম]] |Northeast = {{flag|ভূটান}} |East = [[অসম]]<br />{{flag|বাংলাদেশ}} |Southeast = |South = [[বঙ্গোপসাগৰ]] |Southwest = [[উৰিষ্যা]] |West = [[বিহাৰ]]<br />[[ঝাড়খণ্ড]] |Northwest = {{flag|নেপাল}} }} {{পশ্চিমবংগ}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগ|*]] jsmdks4uq582n23o4755mwpn3hxr5du 613325 613323 2026-06-20T16:48:40Z ManjurKhan 18997 /* */ 613325 wikitext text/x-wiki {{India stub}} {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = পশ্চিমবংগ | native_name = | settlement_type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | nickname = | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Howrah bridge betwixt Lights.jpg | photo2a = Dakshineswar Kali Temple, Dakshineswar, West Bengal, India (2007).jpg | photo2b = Chhau dance.jpg | photo3a = HAZARDUARI - PALACE.jpg | photo3b = Durga Puja - 18.jpg | photo4a = Digha Sankarpur 2Arnab.jpg | photo4b = Royal Bengal Tiger walking down Mangrove Island in Sundarbans 3.jpg | photo5a = Darjeeling.jpg | spacing = 2 | align = center | color_border = white | color = white | size = 275 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত:''' হাওৰা দলং; পুৰুলিয়াত চৌ নৃত্য; দুৰ্গা পূজা; সুন্দৰবন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান বংগ বাঘ; দাৰ্জিলিংলৈ হেপি ভেলী টি গাৰ্ডেন; দীঘা বিল; হাজাৰ দুৱাৰৰ ৰাজপ্ৰসাদ; দক্ষিণেশ্বৰ কালিবাৰী}} | image_alt = | image_caption = | image_seal = Seal of West Bengal.svg | seal_alt = | image_map = India West Bengal locator map.svg | map_alt = | map_caption = [[ভাৰত|ভাৰতত]] পশ্চিমবংগৰ অৱস্থান | image_map1 = West Bengal locator map.svg | map_caption1 = পশ্চিমবংগৰ মানচিত্ৰ | latd = | longd = | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = | coordinates_footnotes = | coordinates_region = IN-WB | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ অঞ্চল|অঞ্চল]] | subdivision_name1 = [[পূব ভাৰত]] | established_title = প্ৰতিষ্ঠা | established_date = ১ নৱেম্বৰ, ১৯৫৬ | parts_type = [[পশ্চিমবংগৰ জিলাসমূহ|জিলা]] | parts_style = coll | p1 = {{bulleted list |[[আলিপুৰদুৱাৰ জিলা|আলিপুৰদুৱাৰ]] |[[উত্তৰ ২৪ পৰগনা জিলা|উত্তৰ ২৪ পৰগনা]] |[[উত্তৰ দিনাজপুৰ জিলা|উত্তৰ দিনাজপুৰ]] |[[কলকাতা জিলা|কলকাতা]] |[[কালিম্পং জিলা|কালিমপং]] |[[কোচিন বিহাৰ জিলা|কোচিন বিহাৰ]] |[[জলপাইগুৰি জিলা|জলপাইগুৰি]] |[[ঝাৰগ্ৰাম জিলা|ঝাৰগ্ৰাম]] |[[দক্ষিণ ২৪ পৰগনা জিলা|দক্ষিণ ২৪ পৰগনা]] |[[দক্ষিণ দিনাজপুৰ জিলা|দক্ষিণ দিনাজপুৰ]] |[[দাৰ্জিলিং জিলা|দাৰ্জিলিং]] |[[নাদিয়া জিলা|নদিয়া]] |[[পশ্চিম বুৰ্ডৱান জিলা|পশ্চিম বুৰ্ডৱান]] |[[পশ্চিম মিদনাপুৰ জিলা|পশ্চিম মিদনাপুৰ]] |[[পুৰুলিয়া জিলা|পুৰুলীয়া]] |[[পূব বুৰ্ডৱান জিলা|পূব বুৰ্ডৱান]] |[[পূব মেদিনীপুৰ জিলা|পূব মেদিনীপুৰ]] |[[বাংকুৰা জিলা|বাংকুৰা]] |[[বীৰভূমি জিলা|বীৰভূম]] |[[মালদা জিলা|মালদা]] |[[মুৰ্ছিদাবাদ জিলা|মুৰ্ছিদাবাদ]] |[[হাওৰা জিলা|হাওৰা]] |[[হুগলী জিলা|হুগলী]] }} | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[কলকাতা]] | seat1_type = বৃহত্তম চহৰ<br />বৃহত্তম মহানগৰ | seat1 = কলকাতা | government_footnotes = | leader_title = [[পশ্চিমবংগৰ ৰাজ্যপাল|ৰাজ্যপাল]] | leader_name = [[আৰ এন ৰবি]] | leader_title1 = [[পশ্চিমবংগৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|মুখ্যমন্ত্ৰী]] | leader_name1 = [[শুভেন্দু অধিকারী]] ([[ভারতীয় জনতা পার্টি]]) | leader_title2 = [[পশ্চিমবংগ বিধানসভা|বিধানসভা]] | leader_name2 = [[এককক্ষীয়]] (২৯৫টি{{ref|leg|*}} আসনবিশিষ্ট) | leader_title3 = [[লোকসভা]] | leader_name3 = | leader_title4 = [[উচ্চ ন্যায়ালয়]] | leader_name4 = [[কলকাতা উচ্চ ন্যায়ালয়]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 88752 | area_note = | area_rank = 13^th | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes =<ref>[http://www.censusindia.gov.in/ Census of India], 2011. Census Data Online, Population.</ref> | population_total = 91347736 | population_as_of = 2011 | population_rank = 4^th | population_density_km2 = auto | population_note = | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +০৫:৩০ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-WB]] | blank_name_sec1 = [[মানৱ উন্নয়ন সূচক]] | blank_info_sec1 = {{decrease}} ০.৬২৫ (<span style="color:#fc0">মধ্যম</span>) | blank1_name_sec1 = মানৱ উন্নয়ন সূচক স্তৰ | blank1_info_sec1 = ১৯তম (২০০৫) | blank_name_sec2 = [[ভাৰতত সাক্ষৰতা|সাক্ষৰতা]] | blank_info_sec2 = ৭৭.১%<ref name="nfhsindia.org">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/indiaatglance.html|title=West Bengal front final printing |date=7 March 2011 |format=html |date= |accessdate=30 July 2009}}</ref> (16th) | blank1_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা | blank1_info_sec2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]{{,}}[[নেপালী ভাষা|নেপালী]]{{,}}[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | website = [http://www.wbgov.com/ wbgov.com] | footnotes = {{note|leg|*}} ২৯৪জন নিৰ্বাচিত, ১জন মনোনীত }} '''পশ্চিমবংগ''' [[ভাৰত]]বৰ্ষৰ এখন ৰাজ্য। জনসংখ্যাৰ ঘনত্বৰ বিচাৰত এই ৰাজ্য ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বাধিক জনবহুল ৰাজ্য।<ref name="Population: India at a glance">{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gadm&lng=en&des=wg&geo=-104&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&va=x|title=India: Administrative Divisions (population and area)|publisher=Census of India|accessdate=2009-04-17|archiveurl=https://archive.ph/20121217193754/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gadm&lng=en&des=wg&geo=-104&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&va=x|archivedate=2012-12-17|deadurl=yes}}</ref> পশ্চিমবংগ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনত ভাৰতৰ তৃতীয় বৃহত্তম অৱদানকাৰী।<ref>[http://mospi.nic.in/6_gsdp_cur_9394ser.htm Gross Domestic Product by prices as of 28 February, 2008]</ref> এই ৰাজ্যৰ পূৰ্ব সীমান্তত [[বাংলাদেশ]]; উত্তৰ পূৱত [[অসম]]; উত্তৰে [[ভূটান]] আৰু [[ছিকিম]]; উত্তৰ পশ্চিম দিশত [[নেপাল]]; পশ্চিমে [[বিহাৰ]] আৰু [[ঝাৰখণ্ড]]; আৰু দক্ষিণ পশ্চিমে [[উৰিষ্যা]] অৱস্থিত। আধুনিক "পশ্চিমবংগ" নামে পৰিচিত এই ভূখণ্ডটি বিগত দুই হাজাৰ বছৰ ধৰি একাধিক ৰাজবংশ আৰু সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ১৭৫৭ চনত [[পলাশীৰ যুদ্ধ]]ত জয়লাভ কৰি ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিয়ে এই অঞ্চলত নিজ আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ইয়াৰ পিছত সুদীৰ্ঘকাল [[কলকাতা]]ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাজধানীৰ মৰ্যাদা পায়। বিংশ শতাব্দীৰ প্ৰথমছোৱাত পূৰ্ববংগ (বৰ্তমান বাংলাদেশ) আৰু পশ্চিম বংগক একেলগে [[বেঙ্গল প্ৰেসিডেন্সি]] বোলা হৈছিল<ref>{{cite web | url=http://www.indianetzone.com/34/bengal_presidency_british_india.htm | title=Bengal Presidency, British India | publisher=indianetzone.com | accessdate=December 09, 2011 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাজধানী হিচাপে [[কলকাতা|কলিকতা]] (বৰ্তমানৰ কলকাতা) পশ্চিমীয়া শিক্ষাৰ এক কেন্দ্ৰস্থল স্বৰূপ হৈ পৰে। পশ্চিমীয়া শিক্ষাৰ সুপ্ৰভাবত অঞ্চলটোত শিক্ষা, সংস্কৃতি আৰু প্ৰগতিবাদী চিন্তাধাৰাৰ প্ৰভাৱত নবজাগৰণস্বৰূপৰ সূচনা হয়। ইয়াৰ ফলত [[ৰাজা ৰামমোহন ৰায়]], [[দয়ানন্দ সৰস্বতী]], [[স্বামী বিবেকানন্দ]], [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]], [[অৰবিন্দ]] আদি মণিষীৰ উত্থান ঘটে। তেওঁলোকৰ মুক্ত চিন্তাধাৰাৰ আৰু সংস্কাৰপন্থী কাৰ্যকলাপৰ ফলত ইয়াতে ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ শক্তিশালী ধাৰণাৰ উদ্ভৱ হয় আৰু ই [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ এক পীঠস্থানত পৰিণত হয়। ১৯৪৭ চনৰ দেশ বিভাজনৰ বঙালী দ্বিখণ্ডিত হ’ল আৰু পশ্চিমবংগ ভাৰতীয় প্ৰজাতন্ত্ৰৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। পৰবৰ্তীকালত স্বাধীন ভাৰতৰ পশ্চিমবংগত সমসাময়িক [[ছ'ভিয়েট সংঘ]]ৰ লেনিনপন্থী [[মাৰ্ক্সবাদ]]ৰ প্ৰভাৱত সমাজবাদী চিন্তাধাৰাৰ সূচনা হয় আৰু স্বাধীনতাৰ পাচত ইয়াত বৰ্তমানলৈকে (২০১১) মাৰ্ক্স-লেনিনবাদী ৰাজনৈতিক সংস্কৃতিৰ প্ৰাধান্যৰে পৰিচালিত বামপন্থী আঞ্চলিক দলে ৰাজ্যিক শাসনকাৰ্য্য চলাই আহিছে।<ref name="Wsws.org">{{cite web | title= Why India’s Stalinists oppose the US nuclear deal | url= http://www.wsws.org/articles/2008/jul2008/indi-j15.shtml | publisher = WSWS | format = aspx | accessdate= March 27, 2010 }}</ref><ref name="dnaindia.com">{{cite web | title= Fresh gunfight between police, Naxals in West Bengal | url= http://www.dnaindia.com/india/report_fresh-gunfight-between-police-naxals-in-west-bengal_1364127 | publisher = DNA | format = aspx | accessdate= March 27, 2010 }}</ref><ref name="economist.com">{{cite web | title= A slaughter reveals the inadequacy of India’s counterinsurgency effort | url= http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=15869400 | publisher = The Economist | format = aspx | accessdate= Apr 8th 2010 }}</ref><ref name="SUHRIDSANKARCHATTOPADHYAY">{{cite web|url=http://www.hindu.com/fline/fl2323/stories/20061201002503300.htm|title=While the debate goes on whether trade unions must be allowed in the IT sector, the CITU forms one in West Bengal|publisher=FrontLine|accessdate=Dec. 01, 2006|archivedate=2012-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120117140307/http://www.hindu.com/fline/fl2323/stories/20061201002503300.htm|deadurl=yes}}</ref><ref name="thestatesman.net">{{cite web|url=http://www.thestatesman.net/index.php?option=com_content&view=article&id=325041&catid=51|title=Waking up too late|publisher=The Statesman|accessdate=11 April 2010}}</ref> <!-- বৰ্তমান পশ্চিমবংগই ইয়াৰ অৰ্থনৈতিক হৃতগৌৰৱ কিছু অংশ পুনৰুদ্ধাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হলেওঁ, আজিও এই ৰাজ্য ভাৰতৰ দৰিদ্ৰতম ৰাজ্যসমূহৰ অন্যতম। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণ হ’ল ৰা্জ্যখনৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা, প্ৰশাসনিক ব্যৰ্থতা আৰু ভ্ৰান্ত চৰকাৰী নীতি।<ref name="TimesofIndia.com">{{cite web | title= Political violence revisits Bengal | url= http://timesofindia.indiatimes.com/India/Political-violence-revisits-Bengal/articleshow/4637878.cms | publisher = Times of India | format = cms | accessdate= Jun 10, 2009 }}</ref><ref name="webcache">http://econ-www.mit.edu/files/2490 Strategy for Economic Reform in West Bengal.</ref><ref name="TheTelegraph01">http://www.telegraphindia.com/1100713/jsp/frontpage/story_12677609.jsp Minister’s statement that schemes were not ‘properly’ implemented coincides with debate in CPM.</ref><ref name="TheTelegraph02">http://timesofindia.indiatimes.com/India/8-Indian-states-have-more-poor-than-26-poorest-Af --> পশ্চিমবংগ এখন কৃষিনিৰ্ভৰ ৰাজ্য হ'লেও বৰ্তমান ভাৰতৰ অন্য অংশৰ বিকাশৰ লগত সংগতি ৰাখি ইয়াৰ ৰাজনৈতিক নেতৃত্বই ঔদ্যোগীকিকৰণৰ প্ৰয়াস আৰম্ভ কৰিছে। {{citation needed}} <!-- THIS PART CONTRADICTS WITH SECOND LINE ABOVE এই ৰাজ্য ভাৰতৰ মুঠ আয়তনঅৰ মাত্ৰ ২.৭ শতাংশ হলেওঁ, ইয়াৰ জনসংখ্যা দেশৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৭.৮ শতাংশ। উপৰন্তু পশ্চিমবংগ ভাৰতৰ সৰ্বাধিক জনঘনত্ব বিশিষ্ট ৰাজ্য।<ref name=hdrchap1>{{cite web |url= http://www.undp.org.in/hdrc/shdr/WB/ |title= Introduction and Human Development Indices for West Bengal |accessdate= 2006-08-26 |year= 2004 |month= May |format= PDF |work= [http://www.undp.org.in/index.php?option=com_content&task=view&id=124&Itemid=212 West Bengal Human Development Report 2004] |publisher= Development and Planning Department, Government of West Bengal |pages= pp4–6 |archiveurl= http://web.archive.org/web/20061108072306/http://www.undp.org.in/hdrc/shdr/WB/WB+HDR+2004/Chap1.pdf |archivedate= 2006-11-08 |quote= }}</ref> --> ১৯৭৭ চনৰ পৰা ২০১১ চনলৈ পশ্চিমবংগত [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি]] (মাৰ্ক্সবাদী) (সিপিআই(এম)) নেতৃত্বাধীন বামফ্ৰণ্ট চৰকাৰ প্ৰতিষ্ঠিত। এই চৰকাৰ আছিল বিশ্বৰ ইতিহাসত দীৰ্ঘতম গণতান্ত্ৰিক পদ্ধতিত নিৰ্বাচিত [[কমিউনিজম|কমিউনিষ্ট]] চৰকাৰ।<ref name="ibnlive.in">{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/blogs/mamatabanerjee/2446/53353/cpim-architect-of-misrule-in-bengal.html|title=CPI(M) architect of misrule in Bengal|work=Government of India (2001)|publisher=IBNLive|accessdate=April 15, 2009|archivedate=April 23, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090423105415/http://ibnlive.in.com/blogs/mamatabanerjee/2446/53353/cpim-architect-of-misrule-in-bengal.html|deadurl=yes}}</ref><ref name="thehindu.com">{{cite web|url=http://www.hindu.com/2006/04/16/stories/2006041609221200.htm|title=The question is not who will win but what lies behind the Left Front's impending electoral victory, its 15th in succession|work=Government of India (2001)|publisher=The Hindu|accessdate=April 15, 2009|archivedate=March 3, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100303093330/http://www.hindu.com/2006/04/16/stories/2006041609221200.htm|deadurl=yes}}</ref><ref name="India-seminar.com">{{cite web | title= CPI dominana in West Bengal | url= http://www.india-seminar.com/2010/605/605_rudrangshu_mukherjee.htm | publisher = RUDRANGSHU MUKHERJEE | accessdate= Jun 10, 2009 }}</ref> বৰ্তমানে বামফ্ৰণ্টকে পৰাজিত কৰি দক্ষিণপন্থী দল [[তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] ক্ষমতালৈ আহিছে। পশ্চিমবংগত দুটি [[ইউনেস্কো]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান]] আছে। সেয়া হৈছে দাৰ্জিলিং হিমালয়ান ৰেল ([[ভাৰতীয় পাৰ্বত্য ৰেলপথ]]ৰ অংশ হিচাপে) আৰু [[সুন্দৰবন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। ==ভাষাসমূহ== ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ অস্থায়ী ফলাফল অনুসৰি পশ্চিমবংগৰ জনসংখ্যা ৯১,৩৪৭,৭৩৬ (ভাৰতৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৭.৫%)। জনসংখ্যাৰ হিচাপত পশ্চিম বংগ ভাৰতৰ পঞ্চম বৃহত্তম ৰাজ্য। ইয়াৰে অধিকাংশ জনসংখ্যা বাংলা ভাষী।মাৰোৱাৰী, বিহাৰী আৰু ওড়িয়া সংখ্যালঘুসকলে ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত সিঁচৰতি হৈ বাস কৰে। দাৰ্জিলিং পাহাৰত শ্বেৰপা আৰু তিব্বতী মানুহ পোৱা যায়৷ দাৰ্জিলিঙতো বৃহৎ সংখ্যক নেপালী গোৰ্খা বাস কৰে৷ পশ্চিমবংগতো চাওঁতাল, কোল, কোচ-ৰাজবংশী আৰু টোটো জনজাতি বসবাস কৰে। ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী কলকাতাত সামান্য সংখ্যক চীনা, তামিল, গুজৰাটী, এংলো-ইণ্ডিয়ান শ, আৰ্মেনিয়ান, পঞ্জাবী আৰু পাৰ্চী সংখ্যালঘু লোকে বাস কৰে৷ ভাৰতৰ একমাত্ৰ চাইনাটাউন পূব কলকাতাত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ চৰকাৰী ভাষা বাংলা আৰু ইংৰাজী।<ref>{{cite web |url=http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |pages=85–86 |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date=16 February 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |archive-date=15 November 2016 |archivedate=28 December 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171228171523/http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |deadurl=yes }}<br />—{{cite news |last1=Singh |first1=Shiv Sahay |title=Official language status for Urdu in some West Bengal areas |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/official-language-status-for-urdu-in-some-west-bengal-areas/article3274293.ece |access-date=3 June 2019 |work=[[The Hindu]] |date=3 April 2012 |language=en-IN |archive-url=https://web.archive.org/web/20190603103658/https://www.thehindu.com/news/national/other-states/official-language-status-for-urdu-in-some-west-bengal-areas/article3274293.ece |archive-date=3 June 2019 |url-status=live }}<br />—{{cite news |url=https://www.telegraphindia.com/1121211/jsp/bengal/story_16301872.jsp |title=Multi-lingual Bengal |date=11 December 2012 |newspaper=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]] |access-date=25 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180325232340/https://www.telegraphindia.com/1121211/jsp/bengal/story_16301872.jsp |archive-date=25 March 2018 |url-status=dead }}<br />—{{cite news |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/kurukh-language-given-official-status-by-bengal-government/993228 |title=Kurukh language given official status by Bengal government |date=21 February 2017 |newspaper=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]] |access-date=12 October 2020 |archive-date=22 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122232505/https://www.outlookindia.com/newsscroll/kurukh-language-given-official-status-by-bengal-government/993228 |url-status=live }}<br />—{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/kamtapuri-rajbanshi-make-it-to-list-of-official-languages-in-1179890-2018-02-28 |title=Kamtapuri, Rajbanshi make it to list of official languages in |last=Roy |first=Anirban |date=28 February 2018 |magazine=[[India Today]] |access-date=30 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180330143710/https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/kamtapuri-rajbanshi-make-it-to-list-of-official-languages-in-1179890-2018-02-28 |archive-date=30 March 2018 |url-status=live }}<br />—{{cite news |date=24 December 2020 |title=West Bengal shows 'Mamata' to Telugus |url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/west-bengal-shows-mamata-to-telugus-663381 |access-date=31 December 2020 |work=[[The Hans India]] |language=en |archive-date=23 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201223184833/https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/west-bengal-shows-mamata-to-telugus-663381 |url-status=live }}</ref> দাৰ্জিলিং জিলাৰ তিনিটা মহকুমাত নেপালী ভাষা চৰকাৰী ভাষা। ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভাষিক জনসংখ্যাৰ ক্ৰম অনুসৰি ভাষাসমূহ হ'ল [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]], [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]] আৰু [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]। ৰাজ্যখনৰ কিছুমান অঞ্চলত [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|ৰাজবংশী]] আৰু হো ভাষাও প্ৰচলিত। ==পশ্চিমবংগৰ জলপ্ৰপাতসমূহ== * [[ছাংগে জলপ্ৰপাত]] * [[পাগলাঝোৰা জলপ্ৰপাত]] * [[ঘগ্ৰা জলপ্ৰপাত]] * [[ৰামধেনু জলপ্ৰপাত]] * [[খাতৰা জলপ্ৰপাত]] * [[চুন্নু জলপ্ৰপাত]] * [[তুৰ্গা জলপ্ৰপাত]] * [[মহাদান জলপ্ৰপাত]] * [[শিৱ খোলা জলপ্ৰপাত/লেপচা জলপ্ৰপাত]] * [[ছালচলীয়া জলপ্ৰপাত]] * [[ৰামেটি জলপ্ৰপাত]] * [[ঝৰ্ণাকোচা জলপ্ৰপাত]] * [[সন্ত্ৰখুলা জলপ্ৰপাত]] * [[কমলা জলপ্ৰপাত]] * [[ঘগৰ মিনি জলপ্ৰপাত]] * [[ডিমৌলি জলপ্ৰপাত]] * [[নিগালি জলপ্ৰপাত]] * [[লাচনকুণ্ডা জলপ্ৰপাত]] * [[হুধুদি জলপ্ৰপাত]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == * [http://www.wbgov.com/ পশ্চিমবংগ চৰকাৰৰ ৱেবচাইট] * [http://mapsofindia.com/maps/westbengal/westbengallocation.htm ভাৰতৰ মানচিত্ৰত পশ্চিমবংগৰ অৱস্থান] * [http://mapsofindia.com/maps/westbengal/westbengal-district.htm পশ্চিমবংগৰ জিলাসমূহৰ মানচিত্ৰ] * [http://mapsofindia.com/maps/westbengal/h3s3205.htm পশ্চিমবংগৰ ৰেল মানচিত্ৰ] * [http://www.abasar.net/WBengal.htm/ পশ্চিমবংগ সম্পৰ্কে আৰু তথ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107180727/http://abasar.net/WBengal.htm |date=2012-11-07 }} {{Geographic location |Centre = পশ্চিমবংগ |North = [[ছিক্কিম]] |Northeast = {{flag|ভূটান}} |East = [[অসম]]<br />{{flag|বাংলাদেশ}} |Southeast = |South = [[বঙ্গোপসাগৰ]] |Southwest = [[উৰিষ্যা]] |West = [[বিহাৰ]]<br />[[ঝাড়খণ্ড]] |Northwest = {{flag|নেপাল}} }} {{পশ্চিমবংগ}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগ|*]] 0tb5ctupnaxmnwcy0c6e90fl20ayli7 613326 613325 2026-06-20T16:52:45Z ManjurKhan 18997 /* */ 613326 wikitext text/x-wiki {{India stub}} {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = পশ্চিমবংগ | native_name = | settlement_type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | nickname = | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Howrah bridge betwixt Lights.jpg | photo2a = Dakshineswar Kali Temple, Dakshineswar, West Bengal, India (2007).jpg | photo2b = Chhau dance.jpg | photo3a = HAZARDUARI - PALACE.jpg | photo3b = Durga Puja - 18.jpg | photo4a = Digha Sankarpur 2Arnab.jpg | photo4b = Royal Bengal Tiger walking down Mangrove Island in Sundarbans 3.jpg | photo5a = Darjeeling.jpg | spacing = 2 | align = center | color_border = white | color = white | size = 275 | foot_montage = '''ওপৰৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত:''' হাওৰা দলং; পুৰুলিয়াত চৌ নৃত্য; দুৰ্গা পূজা; সুন্দৰবন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান বংগ বাঘ; দাৰ্জিলিংলৈ হেপি ভেলী টি গাৰ্ডেন; দীঘা বিল; হাজাৰ দুৱাৰৰ ৰাজপ্ৰসাদ; দক্ষিণেশ্বৰ কালিবাৰী}} | image_alt = | image_caption = | image_seal = Seal of West Bengal.svg | seal_alt = | image_map = India West Bengal locator map.svg | map_alt = | map_caption = [[ভাৰত|ভাৰতত]] পশ্চিমবংগৰ অৱস্থান | image_map1 = West Bengal locator map.svg | map_caption1 = পশ্চিমবংগৰ মানচিত্ৰ | latd = | longd = | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = | coordinates_footnotes = | coordinates_region = IN-WB | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ অঞ্চল|অঞ্চল]] | subdivision_name1 = [[পূব ভাৰত]] | established_title = প্ৰতিষ্ঠা | established_date = ১ নৱেম্বৰ, ১৯৫৬ | parts_type = [[পশ্চিমবংগৰ জিলাসমূহ|জিলা]] | parts_style = coll | p1 = {{bulleted list |[[আলিপুৰদুৱাৰ জিলা|আলিপুৰদুৱাৰ]] |[[উত্তৰ ২৪ পৰগনা জিলা|উত্তৰ ২৪ পৰগনা]] |[[উত্তৰ দিনাজপুৰ জিলা|উত্তৰ দিনাজপুৰ]] |[[কলকাতা জিলা|কলকাতা]] |[[কালিম্পং জিলা|কালিমপং]] |[[কোচিন বিহাৰ জিলা|কোচিন বিহাৰ]] |[[জলপাইগুৰি জিলা|জলপাইগুৰি]] |[[ঝাৰগ্ৰাম জিলা|ঝাৰগ্ৰাম]] |[[দক্ষিণ ২৪ পৰগনা জিলা|দক্ষিণ ২৪ পৰগনা]] |[[দক্ষিণ দিনাজপুৰ জিলা|দক্ষিণ দিনাজপুৰ]] |[[দাৰ্জিলিং জিলা|দাৰ্জিলিং]] |[[নাদিয়া জিলা|নদিয়া]] |[[পশ্চিম বুৰ্ডৱান জিলা|পশ্চিম বুৰ্ডৱান]] |[[পশ্চিম মিদনাপুৰ জিলা|পশ্চিম মিদনাপুৰ]] |[[পুৰুলিয়া জিলা|পুৰুলীয়া]] |[[পূব বুৰ্ডৱান জিলা|পূব বুৰ্ডৱান]] |[[পূব মেদিনীপুৰ জিলা|পূব মেদিনীপুৰ]] |[[বাংকুৰা জিলা|বাংকুৰা]] |[[বীৰভূমি জিলা|বীৰভূম]] |[[মালদা জিলা|মালদা]] |[[মুৰ্ছিদাবাদ জিলা|মুৰ্ছিদাবাদ]] |[[হাওৰা জিলা|হাওৰা]] |[[হুগলী জিলা|হুগলী]] }} | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[কলকাতা]] | seat1_type = বৃহত্তম চহৰ<br />বৃহত্তম মহানগৰ | seat1 = কলকাতা | government_footnotes = | leader_title = [[পশ্চিমবংগৰ ৰাজ্যপাল|ৰাজ্যপাল]] | leader_name = [[আৰ এন ৰবি]] | leader_title1 = [[পশ্চিমবংগৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|মুখ্যমন্ত্ৰী]] | leader_name1 = [[শুভেন্দু অধিকাৰী]] ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]) | leader_title2 = [[পশ্চিমবংগ বিধানসভা|বিধানসভা]] | leader_name2 = [[এককক্ষীয়]] (২৯৫টি{{ref|leg|*}} আসনবিশিষ্ট) | leader_title3 = [[লোকসভা]] | leader_name3 = | leader_title4 = [[উচ্চ ন্যায়ালয়]] | leader_name4 = [[কলকাতা উচ্চ ন্যায়ালয়]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 88752 | area_note = | area_rank = 13^th | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes =<ref>[http://www.censusindia.gov.in/ Census of India], 2011. Census Data Online, Population.</ref> | population_total = 91347736 | population_as_of = 2011 | population_rank = 4^th | population_density_km2 = auto | population_note = | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +০৫:৩০ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-WB]] | blank_name_sec1 = [[মানৱ উন্নয়ন সূচক]] | blank_info_sec1 = {{decrease}} ০.৬২৫ (<span style="color:#fc0">মধ্যম</span>) | blank1_name_sec1 = মানৱ উন্নয়ন সূচক স্তৰ | blank1_info_sec1 = ১৯তম (২০০৫) | blank_name_sec2 = [[ভাৰতত সাক্ষৰতা|সাক্ষৰতা]] | blank_info_sec2 = ৭৭.১%<ref name="nfhsindia.org">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/indiaatglance.html|title=West Bengal front final printing |date=7 March 2011 |format=html |date= |accessdate=30 July 2009}}</ref> (16th) | blank1_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা | blank1_info_sec2 = [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]{{,}}[[নেপালী ভাষা|নেপালী]]{{,}}[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | website = [http://www.wbgov.com/ wbgov.com] | footnotes = {{note|leg|*}} ২৯৪জন নিৰ্বাচিত, ১জন মনোনীত }} '''পশ্চিমবংগ''' [[ভাৰত]]বৰ্ষৰ এখন ৰাজ্য। জনসংখ্যাৰ ঘনত্বৰ বিচাৰত এই ৰাজ্য ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বাধিক জনবহুল ৰাজ্য।<ref name="Population: India at a glance">{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gadm&lng=en&des=wg&geo=-104&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&va=x|title=India: Administrative Divisions (population and area)|publisher=Census of India|accessdate=2009-04-17|archiveurl=https://archive.ph/20121217193754/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gadm&lng=en&des=wg&geo=-104&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&va=x|archivedate=2012-12-17|deadurl=yes}}</ref> পশ্চিমবংগ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনত ভাৰতৰ তৃতীয় বৃহত্তম অৱদানকাৰী।<ref>[http://mospi.nic.in/6_gsdp_cur_9394ser.htm Gross Domestic Product by prices as of 28 February, 2008]</ref> এই ৰাজ্যৰ পূৰ্ব সীমান্তত [[বাংলাদেশ]]; উত্তৰ পূৱত [[অসম]]; উত্তৰে [[ভূটান]] আৰু [[ছিকিম]]; উত্তৰ পশ্চিম দিশত [[নেপাল]]; পশ্চিমে [[বিহাৰ]] আৰু [[ঝাৰখণ্ড]]; আৰু দক্ষিণ পশ্চিমে [[উৰিষ্যা]] অৱস্থিত। আধুনিক "পশ্চিমবংগ" নামে পৰিচিত এই ভূখণ্ডটি বিগত দুই হাজাৰ বছৰ ধৰি একাধিক ৰাজবংশ আৰু সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ১৭৫৭ চনত [[পলাশীৰ যুদ্ধ]]ত জয়লাভ কৰি ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিয়ে এই অঞ্চলত নিজ আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ইয়াৰ পিছত সুদীৰ্ঘকাল [[কলকাতা]]ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাজধানীৰ মৰ্যাদা পায়। বিংশ শতাব্দীৰ প্ৰথমছোৱাত পূৰ্ববংগ (বৰ্তমান বাংলাদেশ) আৰু পশ্চিম বংগক একেলগে [[বেঙ্গল প্ৰেসিডেন্সি]] বোলা হৈছিল<ref>{{cite web | url=http://www.indianetzone.com/34/bengal_presidency_british_india.htm | title=Bengal Presidency, British India | publisher=indianetzone.com | accessdate=December 09, 2011 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাজধানী হিচাপে [[কলকাতা|কলিকতা]] (বৰ্তমানৰ কলকাতা) পশ্চিমীয়া শিক্ষাৰ এক কেন্দ্ৰস্থল স্বৰূপ হৈ পৰে। পশ্চিমীয়া শিক্ষাৰ সুপ্ৰভাবত অঞ্চলটোত শিক্ষা, সংস্কৃতি আৰু প্ৰগতিবাদী চিন্তাধাৰাৰ প্ৰভাৱত নবজাগৰণস্বৰূপৰ সূচনা হয়। ইয়াৰ ফলত [[ৰাজা ৰামমোহন ৰায়]], [[দয়ানন্দ সৰস্বতী]], [[স্বামী বিবেকানন্দ]], [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]], [[অৰবিন্দ]] আদি মণিষীৰ উত্থান ঘটে। তেওঁলোকৰ মুক্ত চিন্তাধাৰাৰ আৰু সংস্কাৰপন্থী কাৰ্যকলাপৰ ফলত ইয়াতে ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ শক্তিশালী ধাৰণাৰ উদ্ভৱ হয় আৰু ই [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ এক পীঠস্থানত পৰিণত হয়। ১৯৪৭ চনৰ দেশ বিভাজনৰ বঙালী দ্বিখণ্ডিত হ’ল আৰু পশ্চিমবংগ ভাৰতীয় প্ৰজাতন্ত্ৰৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। পৰবৰ্তীকালত স্বাধীন ভাৰতৰ পশ্চিমবংগত সমসাময়িক [[ছ'ভিয়েট সংঘ]]ৰ লেনিনপন্থী [[মাৰ্ক্সবাদ]]ৰ প্ৰভাৱত সমাজবাদী চিন্তাধাৰাৰ সূচনা হয় আৰু স্বাধীনতাৰ পাচত ইয়াত বৰ্তমানলৈকে (২০১১) মাৰ্ক্স-লেনিনবাদী ৰাজনৈতিক সংস্কৃতিৰ প্ৰাধান্যৰে পৰিচালিত বামপন্থী আঞ্চলিক দলে ৰাজ্যিক শাসনকাৰ্য্য চলাই আহিছে।<ref name="Wsws.org">{{cite web | title= Why India’s Stalinists oppose the US nuclear deal | url= http://www.wsws.org/articles/2008/jul2008/indi-j15.shtml | publisher = WSWS | format = aspx | accessdate= March 27, 2010 }}</ref><ref name="dnaindia.com">{{cite web | title= Fresh gunfight between police, Naxals in West Bengal | url= http://www.dnaindia.com/india/report_fresh-gunfight-between-police-naxals-in-west-bengal_1364127 | publisher = DNA | format = aspx | accessdate= March 27, 2010 }}</ref><ref name="economist.com">{{cite web | title= A slaughter reveals the inadequacy of India’s counterinsurgency effort | url= http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=15869400 | publisher = The Economist | format = aspx | accessdate= Apr 8th 2010 }}</ref><ref name="SUHRIDSANKARCHATTOPADHYAY">{{cite web|url=http://www.hindu.com/fline/fl2323/stories/20061201002503300.htm|title=While the debate goes on whether trade unions must be allowed in the IT sector, the CITU forms one in West Bengal|publisher=FrontLine|accessdate=Dec. 01, 2006|archivedate=2012-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120117140307/http://www.hindu.com/fline/fl2323/stories/20061201002503300.htm|deadurl=yes}}</ref><ref name="thestatesman.net">{{cite web|url=http://www.thestatesman.net/index.php?option=com_content&view=article&id=325041&catid=51|title=Waking up too late|publisher=The Statesman|accessdate=11 April 2010}}</ref> <!-- বৰ্তমান পশ্চিমবংগই ইয়াৰ অৰ্থনৈতিক হৃতগৌৰৱ কিছু অংশ পুনৰুদ্ধাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হলেওঁ, আজিও এই ৰাজ্য ভাৰতৰ দৰিদ্ৰতম ৰাজ্যসমূহৰ অন্যতম। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণ হ’ল ৰা্জ্যখনৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা, প্ৰশাসনিক ব্যৰ্থতা আৰু ভ্ৰান্ত চৰকাৰী নীতি।<ref name="TimesofIndia.com">{{cite web | title= Political violence revisits Bengal | url= http://timesofindia.indiatimes.com/India/Political-violence-revisits-Bengal/articleshow/4637878.cms | publisher = Times of India | format = cms | accessdate= Jun 10, 2009 }}</ref><ref name="webcache">http://econ-www.mit.edu/files/2490 Strategy for Economic Reform in West Bengal.</ref><ref name="TheTelegraph01">http://www.telegraphindia.com/1100713/jsp/frontpage/story_12677609.jsp Minister’s statement that schemes were not ‘properly’ implemented coincides with debate in CPM.</ref><ref name="TheTelegraph02">http://timesofindia.indiatimes.com/India/8-Indian-states-have-more-poor-than-26-poorest-Af --> পশ্চিমবংগ এখন কৃষিনিৰ্ভৰ ৰাজ্য হ'লেও বৰ্তমান ভাৰতৰ অন্য অংশৰ বিকাশৰ লগত সংগতি ৰাখি ইয়াৰ ৰাজনৈতিক নেতৃত্বই ঔদ্যোগীকিকৰণৰ প্ৰয়াস আৰম্ভ কৰিছে। {{citation needed}} <!-- THIS PART CONTRADICTS WITH SECOND LINE ABOVE এই ৰাজ্য ভাৰতৰ মুঠ আয়তনঅৰ মাত্ৰ ২.৭ শতাংশ হলেওঁ, ইয়াৰ জনসংখ্যা দেশৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৭.৮ শতাংশ। উপৰন্তু পশ্চিমবংগ ভাৰতৰ সৰ্বাধিক জনঘনত্ব বিশিষ্ট ৰাজ্য।<ref name=hdrchap1>{{cite web |url= http://www.undp.org.in/hdrc/shdr/WB/ |title= Introduction and Human Development Indices for West Bengal |accessdate= 2006-08-26 |year= 2004 |month= May |format= PDF |work= [http://www.undp.org.in/index.php?option=com_content&task=view&id=124&Itemid=212 West Bengal Human Development Report 2004] |publisher= Development and Planning Department, Government of West Bengal |pages= pp4–6 |archiveurl= http://web.archive.org/web/20061108072306/http://www.undp.org.in/hdrc/shdr/WB/WB+HDR+2004/Chap1.pdf |archivedate= 2006-11-08 |quote= }}</ref> --> ১৯৭৭ চনৰ পৰা ২০১১ চনলৈ পশ্চিমবংগত [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি]] (মাৰ্ক্সবাদী) (সিপিআই(এম)) নেতৃত্বাধীন বামফ্ৰণ্ট চৰকাৰ প্ৰতিষ্ঠিত। এই চৰকাৰ আছিল বিশ্বৰ ইতিহাসত দীৰ্ঘতম গণতান্ত্ৰিক পদ্ধতিত নিৰ্বাচিত [[কমিউনিজম|কমিউনিষ্ট]] চৰকাৰ।<ref name="ibnlive.in">{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/blogs/mamatabanerjee/2446/53353/cpim-architect-of-misrule-in-bengal.html|title=CPI(M) architect of misrule in Bengal|work=Government of India (2001)|publisher=IBNLive|accessdate=April 15, 2009|archivedate=April 23, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090423105415/http://ibnlive.in.com/blogs/mamatabanerjee/2446/53353/cpim-architect-of-misrule-in-bengal.html|deadurl=yes}}</ref><ref name="thehindu.com">{{cite web|url=http://www.hindu.com/2006/04/16/stories/2006041609221200.htm|title=The question is not who will win but what lies behind the Left Front's impending electoral victory, its 15th in succession|work=Government of India (2001)|publisher=The Hindu|accessdate=April 15, 2009|archivedate=March 3, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100303093330/http://www.hindu.com/2006/04/16/stories/2006041609221200.htm|deadurl=yes}}</ref><ref name="India-seminar.com">{{cite web | title= CPI dominana in West Bengal | url= http://www.india-seminar.com/2010/605/605_rudrangshu_mukherjee.htm | publisher = RUDRANGSHU MUKHERJEE | accessdate= Jun 10, 2009 }}</ref> বৰ্তমানে বামফ্ৰণ্টকে পৰাজিত কৰি দক্ষিণপন্থী দল [[তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] ক্ষমতালৈ আহিছে। পশ্চিমবংগত দুটি [[ইউনেস্কো]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান]] আছে। সেয়া হৈছে দাৰ্জিলিং হিমালয়ান ৰেল ([[ভাৰতীয় পাৰ্বত্য ৰেলপথ]]ৰ অংশ হিচাপে) আৰু [[সুন্দৰবন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]। ==ভাষাসমূহ== ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ অস্থায়ী ফলাফল অনুসৰি পশ্চিমবংগৰ জনসংখ্যা ৯১,৩৪৭,৭৩৬ (ভাৰতৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৭.৫%)। জনসংখ্যাৰ হিচাপত পশ্চিম বংগ ভাৰতৰ পঞ্চম বৃহত্তম ৰাজ্য। ইয়াৰে অধিকাংশ জনসংখ্যা বাংলা ভাষী।মাৰোৱাৰী, বিহাৰী আৰু ওড়িয়া সংখ্যালঘুসকলে ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত সিঁচৰতি হৈ বাস কৰে। দাৰ্জিলিং পাহাৰত শ্বেৰপা আৰু তিব্বতী মানুহ পোৱা যায়৷ দাৰ্জিলিঙতো বৃহৎ সংখ্যক নেপালী গোৰ্খা বাস কৰে৷ পশ্চিমবংগতো চাওঁতাল, কোল, কোচ-ৰাজবংশী আৰু টোটো জনজাতি বসবাস কৰে। ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী কলকাতাত সামান্য সংখ্যক চীনা, তামিল, গুজৰাটী, এংলো-ইণ্ডিয়ান শ, আৰ্মেনিয়ান, পঞ্জাবী আৰু পাৰ্চী সংখ্যালঘু লোকে বাস কৰে৷ ভাৰতৰ একমাত্ৰ চাইনাটাউন পূব কলকাতাত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ চৰকাৰী ভাষা বাংলা আৰু ইংৰাজী।<ref>{{cite web |url=http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |pages=85–86 |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date=16 February 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |archive-date=15 November 2016 |archivedate=28 December 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171228171523/http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |deadurl=yes }}<br />—{{cite news |last1=Singh |first1=Shiv Sahay |title=Official language status for Urdu in some West Bengal areas |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/official-language-status-for-urdu-in-some-west-bengal-areas/article3274293.ece |access-date=3 June 2019 |work=[[The Hindu]] |date=3 April 2012 |language=en-IN |archive-url=https://web.archive.org/web/20190603103658/https://www.thehindu.com/news/national/other-states/official-language-status-for-urdu-in-some-west-bengal-areas/article3274293.ece |archive-date=3 June 2019 |url-status=live }}<br />—{{cite news |url=https://www.telegraphindia.com/1121211/jsp/bengal/story_16301872.jsp |title=Multi-lingual Bengal |date=11 December 2012 |newspaper=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]] |access-date=25 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180325232340/https://www.telegraphindia.com/1121211/jsp/bengal/story_16301872.jsp |archive-date=25 March 2018 |url-status=dead }}<br />—{{cite news |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/kurukh-language-given-official-status-by-bengal-government/993228 |title=Kurukh language given official status by Bengal government |date=21 February 2017 |newspaper=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]] |access-date=12 October 2020 |archive-date=22 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122232505/https://www.outlookindia.com/newsscroll/kurukh-language-given-official-status-by-bengal-government/993228 |url-status=live }}<br />—{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/kamtapuri-rajbanshi-make-it-to-list-of-official-languages-in-1179890-2018-02-28 |title=Kamtapuri, Rajbanshi make it to list of official languages in |last=Roy |first=Anirban |date=28 February 2018 |magazine=[[India Today]] |access-date=30 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180330143710/https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/kamtapuri-rajbanshi-make-it-to-list-of-official-languages-in-1179890-2018-02-28 |archive-date=30 March 2018 |url-status=live }}<br />—{{cite news |date=24 December 2020 |title=West Bengal shows 'Mamata' to Telugus |url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/west-bengal-shows-mamata-to-telugus-663381 |access-date=31 December 2020 |work=[[The Hans India]] |language=en |archive-date=23 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201223184833/https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/west-bengal-shows-mamata-to-telugus-663381 |url-status=live }}</ref> দাৰ্জিলিং জিলাৰ তিনিটা মহকুমাত নেপালী ভাষা চৰকাৰী ভাষা। ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভাষিক জনসংখ্যাৰ ক্ৰম অনুসৰি ভাষাসমূহ হ'ল [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[চাওঁতালি ভাষা|চাওঁতালি]], [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]] আৰু [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]। ৰাজ্যখনৰ কিছুমান অঞ্চলত [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|ৰাজবংশী]] আৰু হো ভাষাও প্ৰচলিত। ==পশ্চিমবংগৰ জলপ্ৰপাতসমূহ== * [[ছাংগে জলপ্ৰপাত]] * [[পাগলাঝোৰা জলপ্ৰপাত]] * [[ঘগ্ৰা জলপ্ৰপাত]] * [[ৰামধেনু জলপ্ৰপাত]] * [[খাতৰা জলপ্ৰপাত]] * [[চুন্নু জলপ্ৰপাত]] * [[তুৰ্গা জলপ্ৰপাত]] * [[মহাদান জলপ্ৰপাত]] * [[শিৱ খোলা জলপ্ৰপাত/লেপচা জলপ্ৰপাত]] * [[ছালচলীয়া জলপ্ৰপাত]] * [[ৰামেটি জলপ্ৰপাত]] * [[ঝৰ্ণাকোচা জলপ্ৰপাত]] * [[সন্ত্ৰখুলা জলপ্ৰপাত]] * [[কমলা জলপ্ৰপাত]] * [[ঘগৰ মিনি জলপ্ৰপাত]] * [[ডিমৌলি জলপ্ৰপাত]] * [[নিগালি জলপ্ৰপাত]] * [[লাচনকুণ্ডা জলপ্ৰপাত]] * [[হুধুদি জলপ্ৰপাত]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == * [http://www.wbgov.com/ পশ্চিমবংগ চৰকাৰৰ ৱেবচাইট] * [http://mapsofindia.com/maps/westbengal/westbengallocation.htm ভাৰতৰ মানচিত্ৰত পশ্চিমবংগৰ অৱস্থান] * [http://mapsofindia.com/maps/westbengal/westbengal-district.htm পশ্চিমবংগৰ জিলাসমূহৰ মানচিত্ৰ] * [http://mapsofindia.com/maps/westbengal/h3s3205.htm পশ্চিমবংগৰ ৰেল মানচিত্ৰ] * [http://www.abasar.net/WBengal.htm/ পশ্চিমবংগ সম্পৰ্কে আৰু তথ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107180727/http://abasar.net/WBengal.htm |date=2012-11-07 }} {{Geographic location |Centre = পশ্চিমবংগ |North = [[ছিক্কিম]] |Northeast = {{flag|ভূটান}} |East = [[অসম]]<br />{{flag|বাংলাদেশ}} |Southeast = |South = [[বঙ্গোপসাগৰ]] |Southwest = [[উৰিষ্যা]] |West = [[বিহাৰ]]<br />[[ঝাড়খণ্ড]] |Northwest = {{flag|নেপাল}} }} {{পশ্চিমবংগ}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগ|*]] hisxdjzy7tmea3lksph7oy394b3d4bc 0 21927 613404 599647 2026-06-21T08:40:32Z ManjurKhan 18997 পৃষ্ঠা [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা]]ৰ পৰা [[Districts of India]]লৈ ManjurKhanয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 599647 wikitext text/x-wiki {{অনুবাদ}} '''জিলা''' ({{lang-hi|ज़िला}}; {{lang-ur|ضلع}}) শব্দটোৱে [[ভাৰত|ভাৰতবৰ্ষৰ]] ক্ষেত্ৰত এনে একোটা প্ৰশাসনিক ভৌগোলিক অঞ্চল, যিবোৰ [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ভাৰতৰ ৰাজ্য নাইবা কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহৰ]] অন্তৰ্গত। জিলাসমূহ কিছুমান উপভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে, যেনে [[Subdivisions of India|মহকুমা]] আৰু নাইবা [[tehsil|''তেহচিল'']], [[গাওঁ পঞ্চায়ত]] ইত্যাদি। জিলাৰ মুখ্য শাসনকৰ্তা সকল: * [[জিলা উপায়ুক্ত]]:- জিলা উপায়ুক্ত জিলা এখনৰ সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাপ্ৰাপ্ত বিষয়া এখেতে জিলাখনৰ আইন শৃংখলা অটুট ৰখা দ্বায়িত্ব বহন কৰাৰ লগতে জিলা ন্যায়াধীশৰ কাৰ্যালয় সমূহ আৰু ৰাজহ সংগ্ৰহৰ দ্বায়িত্বত থকা ৰাজহ বিষয়া সকলৰ সমন্বয় ৰক্ষা কৰে। সাধাৰণতে [[ভাৰতীয় প্ৰশাসনিক সেৱা]]ৰ বিষয়াসকল জিলা উপায়ুক্ত হয় যদিও কেতিয়াবা ৰাজ্যিক প্ৰশাসনিক সেৱাৰ বিষয়া সকলকো এই পদত নিযুক্তি দিয়া হয়। জিলা উপায়ুক্তক সহায় কৰিবলৈ যথেষ্ট সংখ্যক বিভিন্ন সৰু বৰ প্ৰশাসিনক বিষয়া থাকে। * [[আৰক্ষী অধীক্ষক]]:- জিলাসমূহৰ [[আইন]] শৃংখলা আৰু তেনে ধৰণৰ বিষয় সমূহ নিয়াৰিকৈ চলোৱাৰ দ্বায়িত্বত এজন [[ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা]]ৰ বিষয়া এজন আৰক্ষী অধীক্ষকৰূপে থাকে। <!-- * [[Deputy Conservator of Forests (India)|Deputy Conservator of Forests]], an officer belonging to the [[Indian Forest Service]], entrusted with the management of the [[forest]]s, [[Natural environment|environment]] and [[wildlife]] of the district --> ৰাজ্য চৰকাৰৰ দ্বাৰা এই বিষয়াসমূহ নিৰ্বাচিত কৰা হয় লগতে সময় আৰু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে এওঁলোকক পদোন্নতি বা স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজ্যসমূহৰ অন্তৰ্গত প্ৰতিখন জিলাতে এখন সুনিৰ্দিষ্ট কৰা জিলাৰ [[মুখ্য সদৰ]] থাকে; কিন্তু [[মুম্বাই]] এনে এখন চহৰ যিখন এখন জিলা হোৱা সত্ত্বেও, সুনিৰ্দিষ্ট কৰা জিলাৰ সদৰ নাই, যদিওবা তাত এজন জিলা উপায়ুক্ত আছে। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভাৰতবৰ্ষত বৰ্তমান '''৬৪০'''খন জিলা আছে।<ref>http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india/paper2_4.pdf</ref> ==অৱলোকন== {| width="80%" |- | {| width="100%" class="wikitable sortable" |+ প্ৰতিখন ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত জিলাসমূহৰ সংখ্যা |- ! bgcolor=#99CCFF width="5%" | মেপ নং ! bgcolor=#99CCFF width="40%" | ৰাজ্য অথবা কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ নাম ! bgcolor=#99CCFF width="5%" | জিলা |- | 1 || [[Districts of Andhra Pradesh|অন্ধ প্ৰদেশ]] || '''২৩''' |- | 2 || [[Districts of Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ]] ||'''১৬''' |- | 3 || [[Districts of Assam|অসম]] || '''২৭''' |- | 4 || [[Districts of Bihar|বিহাৰ]] || '''৩৮''' |- | 5 || [[Districts of Chhattisgarh|ছত্তীছগড়]] || '''১৮''' |- | 6 || [[Districts of Goa|গোৱা]] ||&nbsp; &nbsp; '''২''' |- | 7 || [[Districts of Gujarat|গুজৰাট]] || '''২৬''' |- | 8 || [[Districts of Haryana|হাৰিয়ানা]] ||'''২১''' |- | 9 || [[Districts of Himachal Pradesh|হিমাচল প্ৰদেশ]] || '''১২''' |- | 10 || [[Districts of Jammu and Kashmir|জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]] ||'''২২''' |- | 11 || [[Districts of Jharkhand|ঝাৰখণ্ড]] || '''২৪''' |- | 12 || [[Districts of Karnataka|কৰ্ণাটক]] || '''৩০''' |- | 13 || [[Districts of Kerala|কেৰালা]] || '''১৪''' |- | 14 || [[Districts of Madhya Pradesh|মধ্য প্ৰদেশ]] ||'''৫০''' |- | 15 || [[Districts of Maharashtra|মহাৰাষ্ট্ৰ]] || '''৩৫''' |- | 16 || [[Districts of Manipur|মণিপুৰ]] ||&nbsp; &nbsp; '''৯''' |- | 17 || [[Districts of Meghalaya|মেঘালয়]] ||&nbsp; &nbsp; '''৭''' |- | 18 || [[Districts of Mizoram|মিজোৰাম]] ||&nbsp; &nbsp; '''৮''' |- | 19 || [[Districts of Nagaland|নাগালেণ্ড]] ||&nbsp; '''১১''' |- | 20 || [[Districts of Orissa|উৰিষ্যা]] ||'''৩০''' |- | 21 || [[Districts of Punjab, India|পঞ্জাব]] ||'''২০''' |- | 22 || [[Districts of Rajasthan|ৰাজস্থান]] ||'''৩৩''' |- | 23 || [[Districts of Sikkim|ছিক্কিম]] ||&nbsp; &nbsp; '''৪''' |- | 24 || [[Districts of Tamil Nadu|তামিল নাডু]] ||'''৩২''' |- | 25 || [[Districts of Tripura|ত্ৰিপুৰা]] ||&nbsp; &nbsp; '''৪''' |- | 26 || [[Districts of Uttar Pradesh|উত্তৰ প্ৰদেশ]] ||'''৭১''' |- | 27 || [[Districts of Uttarakhand|উত্তৰাখণ্ড]] ||'''১৩''' |- | 28 || [[Districts of West Bengal|পশ্চিমবঙ্গ]] ||'''১৯''' |- | A || [[List of districts of Andaman and Nicobar Islands|আণ্ডামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] ||&nbsp; &nbsp; '''৩''' |- | B || [[চণ্ডীগড়]] ||&nbsp; &nbsp; '''১''' |- | C || [[দাদৰা আৰু নগৰ হাৱেলী]] ||&nbsp; &nbsp; '''১''' |- | D || [[Districts of Daman and Diu|দমন আৰু দিউ]] ||&nbsp; &nbsp; '''২''' |- | E || [[লাক্ষাদ্বীপ]] ||&nbsp; &nbsp; '''১''' |- | F || [[List of districts of Delhi|কেন্দ্ৰীয় শাসিত দিল্লীৰ অন্তৰ্গত জিলাসমূহ]] ||&nbsp; &nbsp; '''৯''' |- | G || [[Districts of Puducherry|পণ্ডিচেৰী]] ||&nbsp; &nbsp; '''৪''' |- ! %!! সৰ্বমুঠ&nbsp;!! &nbsp; ৬৪০ |} | valign="top" width="300px" | [[File:India-states-numbered.svg|thumb| [[States and territories of India]], numbered as per the table]] |} <!-- ==নামকৰণ== The majority of districts are named after their administrative center. Some are referred to by two names, a traditional one and one that uses the name of the town that is the headquarters. Since most of the districts are named after a town, the word "district" or "District" is appended to distinguish between the town and the district. Official websites very often use ''District'' with a capital ''D'' in this context. ==Ambiguous names== The names of the 640 districts are mostly unique. There are some exceptions: * Within India five names are ambiguous, representing 10 districts: [[Aurangabad District (disambiguation)|Aurangabad]] ([[Bihar|BR]], [[Maharashtra|MH]]), [[Bijapur District (disambiguation)|Bijapur]] (CT, KA), [[Bilaspur District (disambiguation)|Bilaspur]] (CT, HP), [[Hamirpur District (disambiguation)|Hamirpur]] (HP, UP), [[Pratapgarh District (disambiguation)|Pratapgarh]] (RJ, UP). * [[list of ambiguous names of districts of South Asia|Seven districts share names with districts in other countries in South Asia]]: [[Bhojpur District (disambiguation)|Bhojpur]] (BR/Nepal), [[Daman District (disambiguation)|Daman]] (DD, Afghanistan), [[Ghaziabad District (disambiguation)|Ghaziabad]] (UP, Afghanistan), [[Gopalganj District (disambiguation)|Gopalganj]] (BR, Bangladesh), [[Hyderabad District (disambiguation)|Hyderabad]] (AP/Pakistan), [[Lalitpur District (disambiguation)|Lalitpur]] (UP/Nepal), [[Poonch District (disambiguation)|Poonch]] (JK, Pakistan) * One outside South Asia: [[Mansa District (disambiguation)|Mansa District]] (PB, Zambia) The following tables list the population details of various states. The columns include the [[hierarchical administrative subdivision codes]], the district name, district headquarters, 2001 census population, area in square kilometres, and the [[population density]] per square kilometre. Some districts that are entirely urban (such as [[Mumbai City]]) or very small, such as [[Yanam district|Yanam]] in [[Pondicherry]] do not have a separate location as district headquarters, and hence are omitted in this table. --> <!-- after finding the recent data of population the list may be updated, otherwise the works will be gone in vain --> ==অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ (AP)== {{see also|Districts of Andhra Pradesh}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (প্ৰতি বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AN|| [[অনন্তপুৰ জিলা|অনন্তপুৰ]]|| [[অনন্তপুৰ, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অনন্তপুৰ]]|| align=right | ৩,৬৩৯,৩০৪|| align=right | ১৯,১৩০|| align=right | ১৯০|| http://anantapur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140603101542/http://anantapur.nic.in/ |date=2014-06-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | CH|| [[চিত্তুৰ জিলা|চিত্তুৰ]]|| [[চিত্তুৰ]]|| align=right | ৩,৭৩৫,২০২|| align=right | ১৫,১৫২|| align=right | ২৪৭|| http://chittoor.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | EG|| [[পূব গোদাৱৰী জিলা|পূব গোদাৱৰী]]|| [[কাকিনাড়া]]|| align=right | ৪,৮৭২,৬২২|| align=right | ১০,৮০৭|| align=right | ৪৫১||http://eastgodavari.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GU|| [[গুণ্টুৰ জিলা|গুণ্টুৰ]]|| [[গুণ্টুৰ]]|| align=right | ৪,৪০৫,৫২১|| align=right | ১১,৩৯১|| align=right | ৩৮৭||http://guntur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CU|| [[YSR জিলা]]|| [[কাডাপা]]|| align=right | ২,৫৭৩,৪৮১|| align=right | ১৫,৩৫৯|| align=right | ১৬৮||http://kadapa.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KR|| [[কৃষ্ণ জিলা|কৃষ্ণ]]|| [[মাছলীপত্তনম]]|| align=right | ৪,২১৮,৪১৬|| align=right | ৮,৭২৭|| align=right | ৪৮৩||http://krishna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KU|| [[কৰ্নুল জিলা|কৰ্নুল]]|| [[কৰ্নুল]]|| align=right | ৩,৫১২,২৬৬|| align=right | ১৭,৬৫৮|| align=right | ১৯৯||http://kurnool.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NE|| [[শ্ৰী পত্তি শ্ৰী ৰামুলু নেল্লোৰ জিলা|শ্ৰী পত্তি শ্ৰী ৰামুলু নেল্লোৰ]]|| [[নেল্লোৰ]] || align=right | ২,৬৫৯,৬৬১|| align=right | ১৩,০৭৬|| align=right | ২০৩||http://nellore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110926021745/http://nellore.nic.in/ |date=2011-09-26 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PR|| [[প্ৰকাছম জিলা|প্ৰকাছম]]|| [[অংগোল]]|| align=right | ৩,০৫৪,৯৪১|| align=right | ১৭,৬২৬|| align=right | ১৭৩||http://prakasam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR|| [[শ্ৰীকাকুলম জিলা|শ্ৰীকাকুলম]]|| [[শ্ৰীকাকুলম]]|| align=right | ২,৫২৮,৪৯১|| align=right | ৫,৮৩৭|| align=right | ৪৩৩||http://srikakulam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | VS|| [[বিছাখাপত্তনম জিলা|বিছাখাপত্তনম]]|| [[বিছাখাপত্তনম]]|| align=right | ৩,৭৮৯,৮২৩|| align=right | ১১,১৬১|| align=right | ৩৪০||http://visakhapatnam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | VZ|| [[বিজয়নগৰম জিলা|বিজয়নগৰম]]|| [[বিজয়নগৰম]]|| align=right | ২,২৪৫,১০৩|| align=right | ৬,৫৩৯|| align=right | ৩৪৩||http://vizianagaram.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WG|| [[পশ্চিম গোদাৱৰী জিলা|পশ্চিম গোদাৱৰী]]|| [[এলুৰু]]|| align=right | ৩,৭৯৬,১৪৪|| align=right | ৭,৭৪২|| align=right | ৪৯০||http://wgodavari.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815193442/http://wgodavari.nic.in/ |date=2013-08-15 }} |} ==অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ (AR)== {{see also|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন জিলা হৈছে:<ref>{{cite web|url=http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm|title=At a glance|publisher=Government of Arunachal Pradesh website|access-date=2020-06-12|archivedate=2013-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804193321/http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm|deadurl=yes}}</ref> {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''ক’ড''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/arunachal/17_Table%201%20-%20B.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadel Growth Rate, Sex-Ration and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-23 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | ০১|| [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]]|| [[টাৱাং চহৰ]]|| ৪৯৯৫০|| ২০৮৫|| ২৩||[http://tawang.nic.in/ tawang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০২|| [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]]|| [[ব’মডিলা]]|| ৮৭০১৩|| ৭৪২২|| ১২||[http://westkameng.nic.in/ westkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৩|| [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]]|| [[চেপ্পা]]|| ৭৮৪১৩|| ৪১৩৪|| ১৯||[http://eastkameng.nic.in/ eastkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৪|| [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]]|| [[য়ুপিয়া]]|| ১৭৬৩৮৫|| ২৮৭৫|| ৬১||[http://papumpare.nic.in/ papumpare.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৫|| [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]]|| [[দাপৰিজো]]|| ৮৩২০৫|| ৭০৩২|| ১২|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৬|| [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]]|| [[আলং]]|| ১১২২৭২|| ৮৩২৫|| ১৩||[http://westsiang.nic.in/ westsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৭|| [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]]|| [[পাচিঘাট]]|| ৯৯০১৯|| ৪০০৫|| ২৭||[http://eastsiang.nic.in/ eastsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৮|| [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]]|| [[য়ুং কিয়োং]]|| ৩৫২৮৯|| ৬১৮৮|| ৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৯|| [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]]|| [[চাংলাং]]|| ১৪৭৯৫১|| ৪৬৬২|| ৩২||[http://changlang.nic.in/ changlang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১০|| [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]]|| [[খোন্সা]]|| ১১১৯৯৭|| ২৩৬২|| ৪৭||[http://tirap.nic.in/ tirap.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১১|| [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]]|| [[জিৰো]]|| ৮২৮৩৯|| ৩৪৬০|| ২৪|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১২|| [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]]|| [[কলৰিয়াং]]|| ৮৯৭১৭|| ৮৮১৮|| ১৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৩|| [[দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]]|| [[অনীনি]]|| ৭৯৪৮|| ৯১২৯|| ১|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৪|| [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]]|| [[ৰইং]]|| ৫৩৯৮৬|| ৩৯০০|| ১৪||[http://roing.nic.in/ roing.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৫|| [[লোহিত জিলা|লোহিত]]|| [[তেজু]]|| ১৪৫৫৩৮|| ২৪০২|| ২৮||[http://lohit.nic.in/ lohit.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৬|| [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]]|| [[হাৱাই, অৰুণাচল প্ৰদেশ|হাৱাই]]|| ২১০৮৯|| ৬১৯০|| ৩|| |} ==অসম (AS)== {{See also|অসমৰ জিলা}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | BA || [[বৰপেটা জিলা|বৰপেটা]] || [[বৰপেটা]] || ১,৬৪২,৪২০ || ৩,২৪৫ || ৫০৬ || [http://barpeta.gov.in/ www. barpeta.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | BO || [[বঙাইগাঁও জিলা|বঙাইগাঁও]] || [[বঙাইগাঁও]] || ৯০৬,৩১৫ || ২,৫১০ || ৩৬১ || [http://www.bongaigaon.gov.in/ www.bongaigaon.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | CA || [[কাছাৰ জিলা|কাছাৰ]] || [[শিলচৰ]] || ১,৪৪২,১৪১ || ৩,৭৮৬ || ৩৮১ || [http://www.cachar.gov.in/ www.cachar.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | DA || [[দৰং জিলা|দৰং]] || [[মঙলদৈ]] || ১,৫০৩,৯৪৩ || ৩,৪৮১ || ৪৩২ || [http://www.darrang.gov.in/ www.darrang.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131209084000/http://darrang.gov.in/ |date=2013-12-09 }} |- bgcolor=#F4F9FF | DM || [[ধেমাজী জিলা|ধেমাজী]] || [[ধেমাজী]] || ৫৬৯,৪৬৮ || ৩,২৩৭ || ১৭৬ || [http://www.dhemaji.gov.in/ www.dhemaji.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | DB || [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]] || [[ধুবুৰী]] || ১,৬৩৪,৫৮৯ || ২,৮৩৮ || ৫৭৬ || [http://www.dhubri.gov.in/ www.dhubri.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302002228/http://dhubri.gov.in/ |date=2014-03-02 }} |- bgcolor=#F4F9FF | DI || [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]] || [[ডিব্ৰুগড়]] || ১,১৭২,০৫৬ || ৩,৩৮১ || ৩৪৭ || [http://www.dibrugarh.gov.in/ www.dibrugarh.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | GP || [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]] || [[গোৱালপাৰা]] || ৮২২,৩০৬ || ১,৮২৪ || ৪৫১ || [http://www.goalpara.gov.in/ www.goalpara.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302004955/http://goalpara.gov.in/ |date=2014-03-02 }} |- bgcolor=#F4F9FF | GG || [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] || [[গোলাঘাট]] || ৯৪৫,৭৮১ || ৩,৫০২ || ২৭০ || [http://www.golaghat.gov.in/ www.golaghat.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | HA || [[হাইলাকান্দি জিলা|হাইলাকান্দি]] || [[হাইলাকান্দি]] || ৫৪২,৯৭৮ || ১,৩২৭ || ৪০৯ || [http://www.hailakandi.nic.in/ www.hailakandi.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | JO || [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]] || [[যোৰহাট]] || ১,০০৯,১৯৭ || ২,৮৫১ || ৩৫৪ || [http://www.jorhat.gov.in/ www.jorhat.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | KA || [[কাৰ্বি আংলং জিলা|কাৰ্বি আংলং]] || [[ডিফু]] || ৮১২,৩২০ || ১০,৪৩৪ || ৭৮ || [http://www.karbianglong.gov.in/ www.karbianglong.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128183457/http://karbianglong.gov.in/ |date=2014-01-28 }} |- bgcolor=#F4F9FF | KR || [[কৰিমগঞ্জ জিলা|কৰিমগঞ্জ]] || [[কৰিমগঞ্জ]] || ১,০০৩,৬৭৮ || ১,৮০৯ || ৫৫৫ || [http://www.karimganj.gov.in/ www.karimganj.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203004111/http://karimganj.gov.in/ |date=2013-12-03 }} |- bgcolor=#F4F9FF | KK || [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]] || [[কোকৰাঝাৰ]] || ৯৩০,৪০৪ || ৩,১২৯ || ২৯৭ || [http://www.kokrajhar.gov.in/ www.kokrajhar.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131220085606/http://kokrajhar.gov.in/ |date=2013-12-20 }} |- bgcolor=#F4F9FF | LA || [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]] || [[লখিমপুৰ]] || ৮৮৯,৩২৫ || ২,২৭৭ || ৩৯১ || [http://www.lakhimpur.gov.in/ www.lakhimpur.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140306141543/http://lakhimpur.gov.in/ |date=2014-03-06 }} |- bgcolor=#F4F9FF | MA || [[মৰিগাঁও জিলা|মৰিগাঁও]] || [[মৰিগাঁও]] || ৭৭৫,৮৭৪ || ১,৭০৪ || ৪৫৫ || [http://www.morigaon.nic.in/ www.morigaon.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140227192057/http://morigaon.nic.in/ |date=2014-02-27 }} |- bgcolor=#F4F9FF | NG || [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] || [[নগাঁও]] || ২,৩১৫,৩৮৭ || ৩,৮৩১ || ৬০৪ || [http://www.nagaon.gov.in/ www.nagaon.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305201802/http://nagaon.gov.in/ |date=2014-03-05 }} |- bgcolor=#F4F9FF | NL || [[নলবাৰী জিলা|নলবাৰী]] || [[নলবাৰী]] || ১,১৩৮,১৮৪ || ২,২৫৭ || ৫০৪ || [http://www.nalbari.nic.in/ www.nalbari.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516190238/http://nalbari.nic.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F4F9FF | NC || [[ডিমা হাছাও জিলা|ডিমা হাছাও]] || [[হাফলং]] || ১৮৬,১৮৯ || ৪,৮৮৮ || ৩৮ || [http://www.nchills.gov.in/ www.nchills.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516185749/http://nchills.gov.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F4F9FF | SI || [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] || [[শিৱসাগৰ]] || ১,০৫২,৮০২ || ২,৬৬৮ || ৩৯৫ || [http://www.sivasagar.nic.in/ www.sivasagar.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130521040013/http://sivasagar.nic.in/ |date=2013-05-21 }} |- bgcolor=#F4F9FF | SO || [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] || [[তেজপুৰ]] || ১,৬৭৭,৮৭৪ || ৫,৩২৪ || ৩১৫ || [http://www.sonitpur.gov.in/ www.sonitpur.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | TI || [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]] || [[তিনিচুকীয়া]] || ১,১৫০,১৪৬ || ৩,৭৯০ || ৩০৩ || [http://www.tinsukia.gov.in/ www.tinsukia.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305142851/http://tinsukia.gov.in/ |date=2014-03-05 }} |} ==বিহাৰ (BR)== {{See also|Districts of Bihar}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | AR|| [[অৰৰিয়া জিলা|অৰৰিয়া]]|| [[অৰৰিয়া]]|| align=right | ২,৮০৬,২০০|| align=right | ২,৮২৯|| align=right | ৯৯২||http://araria.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | AR|| [[অৰৱল জিলা|অৰৱল]]|| [[অৰৱল]]|| align=right | ৬৯৯,৫৬৩|| align=right | ৪,৮৩৯|| align=right | ১০৯৯||http://arwal.bih.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AU|| [[ঔৰংগাবাদ জিলা, বিহাৰ|ঔৰংগাবাদ]]|| [[ঔৰংগাবাদ, বিহাৰ|ঔৰংগাবাদ]]|| align=right | ২,৫১১,২৪৩|| align=right | ৩,৩০৩|| align=right | ৭৬০||http://aurangabad.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BA|| [[বাঁকা জিলা|বাঁকা]]|| [[বাঁকা, বিহাৰ|বাঁকা]]|| align=right | ২,০২৯,৩৩৯|| align=right | ৩,০১৮|| align=right | ৬৭২||http://banka.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BE|| [[বেগুছৰায় জিলা|বেগুছৰায়]]|| [[বেগুছৰায়]]|| align=right | ২,৯৫৪,৩৬৭|| align=right | ১,৯১৭|| align=right | ১,৫৪০||http://begusarai.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BG|| [[ভগলপুৰ জিলা|ভগলপুৰ]]|| [[ভগলপুৰ]]|| align=right | ৩,০৩২,২২৬|| align=right | ২,৫৬৯|| align=right | ১,১৮০||http://bhagalpur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BJ||[[ভোজপুৰ জিলা, ভাৰত|ভোজপুৰ]]|| [[আৰা]]|| align=right | ২,৭২০,১৫৫|| align=right | ২,৪৭৩|| align=right | ১,১৩৬||http://bhojpur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU|| [[বক্সৰ জিলা|বক্সৰ]]|| [[বক্সৰ]]|| align=right | ১,৭০৭,৬৪৩|| align=right | ১,৬২৪|| align=right | ১,০০৩||http://buxar.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | DA|| [[দৰভঙা জিলা|দৰভঙা]]|| [[দৰভঙা]]|| align=right | ৩,৯২১,৯৭১|| align=right | ২,২৭৮|| align=right | ১,৭২১||http://darbhanga.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | EC|| [[পূব চম্পাৰণ জিলা|পূব চম্পাৰণ]]|| [[মোতিহাৰী]]|| align=right | ৫,০৮২,৮৬৮|| align=right | ৩,৯৬৯|| align=right | ১২৮১||http://eastchamparan.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | GA|| [[গয়া জিলা|গয়া]]|| [[গয়া, ভাৰত|গয়া]]|| align=right | ৪,৩৭৯,৩৮৩|| align=right | ৪,৯৭৮|| align=right | ৮৮০||http://gaya.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | GO|| [[গোপালগঞ্জ জিলা, ভাৰত|গোপালগঞ্জ]]|| [[গোপালগঞ্জ (বিহাৰ)|গোপালগঞ্জ]]|| align=right | ২,৫৫৮,০৩৭|| align=right | ২,০৩৩|| align=right | ১,২৫৮||http://gopalganj.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA|| [[জামুই জিলা|জামুই]]|| [[জামুই]]|| align=right | ১,৭৫৬,০৭৮|| align=right | ৩,০৯৯|| align=right | ৫৬৭||http://jamui.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110818201023/http://jamui.bih.nic.in/ |date=2011-08-18 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JE|| [[জেহানাবাদ জিলা|জেহানাবাদ]]|| [[জেহানাবাদ]]|| align=right | ১,১২৪,১৭৬|| align=right | ১,৫৬৯|| align=right | ১২০৬||http://Jehanabad.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KH|| [[খগড়িয়া জিলা|খগড়িয়া]]|| [[খগড়িয়া]]|| align=right | ১,৬৫৭,৫৯৯|| align=right | ১,৪৮৬|| align=right | ১,১১৫||http://khagaria.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KI|| [[কৃষ্ণগঞ্জ জিলা|কৃষ্ণগঞ্জ]]|| [[কৃষ্ণগঞ্জ]]|| align=right | ১,৬৯০,৯৪৮|| align=right | ১,৮৮৪|| align=right | ৮৯৮||http://kishanganj.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KM|| [[কৈমুৰ জিলা|কৈমুৰ]]|| [[ভভুৱা]]|| align=right | ১,৬২৬,৯০০|| align=right | ৩,৩৬৩|| align=right | ৪৮৮||http://kaimur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KT|| [[কটিহাৰ জিলা|কটিহাৰ]]|| [[কটিহাৰ]]|| align=right | ৩,০৬৮,১৪৯|| align=right | ৩,০৫৬|| align=right | ১০০৪||http://katihar.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | LA|| [[লখীছৰায় জিলা|লখীছৰায়]]|| [[লখীছৰায়]]|| align=right | ১,০০০,৭১৭|| align=right | ১,২২৯|| align=right | ৮১৫||http://lakhisarai.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | MB|| [[মধুবনী জিলা|মধুবনী]]|| [[মধুবনী, ভাৰত|মধুবনী]]|| align=right | ৪,৪৭৬,০৪৪|| align=right | ৩,৫০১|| align=right | ১,২৭৯||http://madhubani.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | MG|| [[মুংগেৰ জিলা|মুংগেৰ]]|| [[মুংগেৰ]]|| align=right | ১,৩৫৯,০৫৪|| align=right | ১,৪১৯|| align=right | ৯৫৮||http://munger.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151219044930/http://www.munger.bih.nic.in/ |date=2015-12-19 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | MP|| [[মধেপুৰা জিলা|মধেপুৰা]]|| [[মধেপুৰা]]|| align=right | ১,৯৯৪,৬১৮|| align=right | ১,৭৮৭|| align=right | ১১১৬||http://madhepura.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | MZ|| [[মুজফ্‌ফৰপুৰ জিলা|মুজফ্‌ফৰপুৰ]]|| [[মুজফ্‌ফৰপুৰ]]|| align=right | ৪,৭৭৮,৬১০|| align=right | ৩,১৭৩|| align=right | ১,৫০৬||http://muzaffarpur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | NL|| [[নালান্দা জিলা|নালান্দা]]|| [[বিহাৰ শ্বৰীফ]]|| align=right | ২,৮৭২,৫২৩|| align=right | ২,৩৫৪|| align=right | ১,২২০||http://nalanda.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | NW|| [[নৱাদা জিলা|নৱাদা]]|| [[নৱাদা]]|| align=right | ২,২১৬,৬৫৩|| align=right | ২,৪৯২|| align=right | ৮৮৯||http://nawada.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[পাটনা জিলা|পাটনা]]|| [[পাটনা]]|| align=right | ৫,৭৭২,৮০৪|| align=right | ৩,২০২|| align=right | ১,৮০৩||http://patna.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110228012237/http://patna.bih.nic.in/ |date=2011-02-28 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PU|| [[পূৰ্ণিয়া জিলা|পূৰ্ণিয়া]]|| [[পূৰ্ণিয়া]]|| align=right | ৩,২৭৩,১২৭|| align=right | ৩,২২৮|| align=right | ১০১৪||http://purnia.bih.nic.in{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | RO|| [[ৰোহতাচ জিলা|ৰোহতাচ]]|| [[ছাছাৰাম]]|| align=right | ২,৯৬২,৫৯৩|| align=right | ৩,৮৫০|| align=right | ৭৬৩||http://rohtas.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SH|| [[ছহৰছা জিলা|ছহৰছা]]|| [[ছহৰছা]]|| align=right | ১,৮৯৭,১০২|| align=right | ১,৭০২|| align=right | ১১২৫||http://saharsa.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SM|| [[সমষ্টিপুৰ জিলা|সমষ্টিপুৰ]]|| [[সমষ্টিপুৰ]]|| align=right | ৪,২৫৪,৭৮২|| align=right | ২,৯০৫|| align=right | ১,৪৬৫||http://samastipur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[শিৱহৰ জিলা|শিৱহৰ]]|| [[শিৱহৰ]]|| align=right | ৬৫৬,৯১৬|| align=right | ৪৪৩|| align=right | ১,৮৮২||http://sheohar.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SP|| [[শ্বেখপুৰা জিলা|শ্বেখপুৰা]]|| [[শ্বেখপুৰা]]|| align=right | ৬৩৪,৯২৭|| align=right | ৬৮৯|| align=right | ৯২২||http://sheikhpura.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR|| [[সাৰণ জিলা|সাৰণ]]|| [[ছপৰা]]|| align=right | ৩,৯৪৩,০৯৮|| align=right | ২,৬৪১|| align=right | ১,৪৯৩||http://saran.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[সাগৰ জিলা|সাগৰ]]|| [[সাগৰ, মধ্য প্ৰদেশ|সাগৰ]]|| align=right | ৩,৪১৯,৬২২|| align=right | ২,১৯৯|| align=right | ১,৪৯১||http://sitamarhi.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180720032153/http://sitamarhi.bih.nic.in/ |date=2018-07-20 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SU|| [[ছুপৌল জিলা|ছুপৌল]]|| [[ছুপৌল]]|| align=right | ২,২২৮,৩৯৭|| align=right | ২,৪১০|| align=right | ৯১৯||http://supaul.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SW|| [[সীৱান জিলা|সীৱান]]|| [[সীৱান, বিহাৰ|সীৱান]]|| align=right | ৩,৩১৮,১৭৬|| align=right | ২,২১৯|| align=right | ১,৪৯৫||http://siwan.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | VA|| [[বৈশালী জিলা|বৈশালী (অক্ষয়)]]|| [[হাজিপুৰ]]|| align=right | ৩,৪৯৫,২৪৯|| align=right | ২,০৩৬|| align=right | ১,৭১৭||http://vaishali.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | WC|| [[পশ্চিম চম্পাৰণ জিলা|পশ্চিম চম্পাৰণ]]|| [[বেতিয়া]]|| align=right | ৩,৯২২,৭৮০|| align=right | ৫,২২৯|| align=right | ৭৫০||http://westchamparan.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF |} == ছত্তীছগঢ় (CG) == {{see also|Districts of Chhattisgarh}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''ক'ড''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা (২০১২)''' | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | BA||[[বস্তৰ জিলা|বস্তৰ]]||[[জগদলপুৰ]]|| align="right" | ১,৪১১,৬৪৪|| align=right | ১৪,৯৬৮|| align=right | ৮৭||http://bastar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020406145058/http://bastar.nic.in/ |date=2002-04-06 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BJ||[[বিজাপুৰ জিলা|বিজাপুৰ]]||[[বিজাপুৰ]]|| align="right" | ২৫৫,১৮০|| align=right | ৬,৫৫৫|| align=right | ৩৫||http://bijapur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI||[[বিলাসপুৰ জিলা|বিলাসপুৰ]]||[[বিলাসপুৰ]]|| align="right" | ২,৬৬২,০৭৭|| align=right | ৮,২৭০|| align=right | ২৪১||http://bilaspur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DA||[[দান্তেৱাৰা জিলা|দান্তেৱাৰা]]||[[দান্তেৱাৰা]]|| align="right" | ৫৩২,৭৯১|| align=right | ১৭,৫৩৮|| align=right | ৪১||http://dantewada.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH||[[ধমতৰী জিলা|ধমতৰী]]||[[ধমতৰী]]|| align="right" | ৭৯৯,১৯৯|| align=right | ৩,৩৮৩|| align=right | ২০৮||http://dhamtari.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DU||[[দুৰ্গ জিলা|দুৰ্গ]]||[[দুৰ্গ]]|| align="right" | ৩.৩৪৩,০৭৯|| align=right | ৮,৫৪২|| align=right | ৩২৮||http://durg.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA||[[জশপুৰ জিলা|জশপুৰ]]||[[জশপুৰ নগৰ]]|| align="right" | ৮,৫২,০৪৩|| align=right | ৫,৮২৫|| align=right | ১২৭||http://jashpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JC||[[জাঞ্জগীৰ-চাম্পা জিলা|জাঞ্জগীৰ-চাম্পা]]||[[Naila Janjgir|জাঞ্জগীৰ]]|| align="right" | ১,৬২০,৬৩২|| align=right | ৩,৮৪৮|| align=right | ৩৪২||http://janjgirchampa.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KB||[[কোৰবা জিলা|কোৰবা]]||[[Korba, Chhattisgarh|কোৰবা]]|| align="right" | ১,২০৬,৫৬৩|| align=right | ৬,৬১৫|| align=right | ১৫৩||http://korba.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051211002149/http://korba.nic.in/ |date=2005-12-11 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KJ||[[কোৰিয়া জিলা|কোৰিয়া]]||[[বৈকুণ্ঠপুৰ]]|| align="right" | ৬৫৯,০৩৯|| align=right | ৬,৫৭৮|| align=right | ৮৯||http://koriya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060102213143/http://koriya.nic.in/ |date=2006-01-02 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KK||[[কাংকেৰ জিলা|কাংকেৰ]]||[[কাংকেৰ]]|| align="right" | ৭৪৮,৫৯৩|| align=right | ৬,৫১৩|| align=right | ১০০||http://kanker.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KW||[[কবীৰধাম জিলা|কবীৰধাম]]||[[কৱৰ্ধা]]|| align="right" | ৫৮৪,৬৬৭|| align=right | ৪,২৩৭|| align=right | ১৩৮||http://kawardha.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA||[[মহাসমুন্দ জিলা|মহাসমুন্দ]]||[[মহাসমুন্দ]]|| align="right" | ১,০৩২,২৭৫|| align=right | ৪,৭৭৯|| align=right | ১৮০||http://mahasamund.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NR||[[নাৰায়ণপুৰ জিলা|নাৰায়ণপুৰ]]||[[নাৰায়ণপুৰ, ছত্তীছগঢ়|নাৰায়ণপুৰ]]|| align="right" | ১৪০,২০৬|| align=right | ৬,৬৪০|| align=right | ১৭||http://narayanpur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RG||[[ৰায়গড় জিলা|ৰায়গড়]]||[[ৰায়গড়]]|| align="right" | ১,৪৯৩,৬২৭|| align=right | ৭,০৬৮|| align=right | ১৭৯||http://raigarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050307064830/http://raigarh.nic.in/ |date=2005-03-07 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | RN||[[ৰাজনন্দগাঁও জিলা|ৰাজনন্দগাঁও]]||[[Rajnandgaon|ৰাজনন্দগাঁও]]|| align=right | ১,৫৩৭,৫২০|| align=right | ৮,০৬২|| align=right | ১৫৯||http://rajnandgaon.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RP||[[ৰায়পুৰ জিলা|ৰায়পুৰ]]||[[ৰায়পুৰ]]|| align="right" | ৪,০৬২,১৬০|| align=right | ১৩,০৮৩|| align=right | ২৩০||http://raipur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SJ||[[সুৰজপুৰ জিলা|সুৰজপুৰ]]||[[সুৰজপুৰ]]|| align="right" | ৫২০,৬৬১|| align=right | ৯,২৬৫|| align=right | ১৩৭||http://surguja.nic.in/ |- | - |[[কোণ্ডাগাঁও জিলা|কোণ্ডাগাঁও]] |[[কোণ্ডাগাঁও]] |578,326 |7,769 |74 |http://kondagaon.gov.in/ |- | - |[[গৰিয়াবন্দ জিলা|গৰিয়াবন্দ]] |[[গৰিয়াবন্দ]] |597,653 |5,823 |103 |http://gariaband.gov.in/ |- | - |[[বলৰামপুৰ জিলা|বলৰামপুৰ]] |[[বলৰামপুৰ]] |598,855 |3,806 |157 |http://balrampur.gov.in/ |- | - |[[বালোদ জিলা|বালোদ]] |[[বালোদ]] |826,165 |3,527 |234 |http://balod.gov.in/ |- | - |[[বালোদা বজাৰ জিলা|বালোদা বজাৰ]] |[[বালোদা বজাৰ]] |1,305,343 |4,748 |275 |https://balodabazar.gov.in/ |- | - |[[বেমেতৰা জিলা|বেমেতৰা]] |[[বেমেতৰা]] |197,035 |2,855 |69 |http://bemetara.gov.in/ |- | - |[[মুংগেলী জিলা|মুংগেলী]] |[[মুংগেলী]] |701,707 |2,750 |255 |[http://mungeli.gov.in/ http://mungeli.gov.in] |- |SJ |[[সৰগুজা জিলা|সৰগুজা]] |[[অম্বিকাপুৰ]] |840,352 |16,359 |51 |http://surguja.gov.in/ |- |SK |[[সুক্মা জিলা|সুক্মা]] |[[সুক্মা]] |249,841 |5,636 |46 |https://sukma.gov.in/ |} ==দিল্লী(DL)== {{See also|দিল্লীৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১) | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | CD || মধ্য দিল্লী <br> {{enwiki|East Delhi}} || [[:en: Daryaganj|দৰিয়াগঞ্জ]] || ৬৪৪,০০৫ || ২৫ || ২৫,৭৫৯ || [http://www.dccentral.delhigovt.nic.in/ www.dccentral.delhigovt.nic.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130705003041/http://dccentral.delhigovt.nic.in/ |date=2013-07-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | ED || পূব দিল্লী <br> {{enwiki|East Delhi}} || [[:en: Preet Vihar|প্ৰীত বিহাৰ]] || ১,৪৪৮,৭৭০ || ৪৪০ || ৩২৯৩ || [http://www.dceast.delhigovt.nic.in/ www.dceast.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130705054210/http://www.dceast.delhigovt.nic.in/ |date=2013-07-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | ND || [[নতুন দিল্লী]] || কনৌথ প্লেচ <br> ([[:en: Connaught Place, New Delhi|Connaught Place]]) || ৩০২,৩৬৩ || ২২ || ১৩৭৪৪ || [http://www.dcnewdelhi.delhigovt.nic.in/ www.dcnewdelhi.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130712034206/http://dcnewdelhi.delhigovt.nic.in/ |date=2013-07-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NO || উত্তৰ দিল্লী <br> {{enwiki|North Delhi}} || [[:en: Sadar Bazar|সদৰ বাজাৰ]] || ৭৭৯,৭৮৮ || ৫৯ || ১২৯৯৬ || [http://www.dcnorth.delhigovt.nic.in/ www.dcnorth.delhigovt.nic.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130814141700/http://dcnorth.delhigovt.nic.in/ |date=2013-08-14 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NE || উত্তৰ পূব দিল্লী <br> {{enwiki|North East Delhi}} || [[:en: Shahdara|শ্বাহদাৰা]] || ১,৭৬৩,৭১২ || ৫২ || ৩৩৯১৭ || [http://www.dcnortheast.delhigovt.nic.in/ www.dcnortheast.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131111000826/http://dcnortheast.delhigovt.nic.in/ |date=2013-11-11 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NW || উত্তৰ পশ্চিম দিল্লী <br> {{enwiki|North West Delhi}} || [[:en: Kanjhawala|কানঝাৱালা]] || ৭৮৫,২৮৪ || ১৩০ || ৬০৪১ || [http://www.dcnorthwest.delhigovt.nic.in/ www.dcnorthwest.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130625033111/http://dcnorthwest.delhigovt.nic.in/ |date=2013-06-25 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SD || দক্ষিণ দিল্লী <br> {{enwiki|South Delhi}} || [[:en:Saket (Delhi)|চাকেট]] || ২,২৫৮,৪৯০ || ২৫০ || ৯০৩৩ || [http://www.dcsouth.delhigovt.nic.in/ www.dcsouth.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305070850/http://dcsouth.delhigovt.nic.in/ |date=2014-03-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SW || দক্ষিণ পশ্চিম দিল্লী <br> {{enwiki|South West Delhi}} || [[:en: Vasant Vihar|বসন্ত বিহাৰ]] || ১,৭৪৯,৪৯২ || ৩৯৫ || ৪৪৩০ || [http://www.dcsouthwest.delhigovt.nic.in/ www.dcsouthwest.delhigovt.nic.in] |- bgcolor=#F৪F৯FF | WD || পশ্চিম দিল্লী <br> {{enwiki|West Delhi}} || [[:en: Rajouri Garden|ৰাজৌৰি গাৰ্ডেন]] || ২,১১৯,৬৪১ || ১১২ || ১৮৯২৫ || [http://www.dcwestrev.delhigovt.nic.in/ www.dcwestrev.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103230211/http://dcwestrev.delhigovt.nic.in/ |date=2013-11-03 }} |} ==গোৱা (GA)== {{see also|গোৱাৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''ক’ড''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref name=":0">{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/goa/table-1.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadal Growth Rate, Sex-Ratio and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-22 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | NG || [[:en: North Goa|উত্তৰ গোৱা]] || [[পানাজী]] <br> {{enwiki|Panaji}} || ৮১৭,৭৬১ || ১,৭৩৬ || ৪৭১ ||[http://www.northgoa.nic.in/ northgoa.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102095655/http://northgoa.nic.in/ |date=2013-11-02 }} |- bgcolor=#F4F9FF | SG || [[:en: South Goa|দক্ষিণ গোৱা]] || [[:en:Margao|মাৰগাঅ’]] || ৬৩৯,৯৬২ || ১,৯৬৬ || ৩২৬ ||[http://www.southgoa.nic.in/ southgoa.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140219150922/http://southgoa.nic.in/ |date=2014-02-19 }} |} ==Gujarat (GJ)== {{see also|Districts of Gujarat}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes2">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20112">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20112" /> ! Website |- |1 |AH |[[:en:Ahmedabad_district|Ahmedabad]] |[[:en:Ahmedabad|Ahmedabad]] | align="right" |7,208,200 | align="right" |8,707 | align="right" |890 |http://amdavad.gujarat.gov.in/{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |2 |AM |[[:en:Amreli_district|Amreli]] |[[:en:Amreli|Amreli]] | align="right" |1,513,614 | align="right" |6,760 | align="right" |205 |http://amreli.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040318143126/http://www.amreli.gujarat.gov.in/ |date=2004-03-18 }} |- |3 |AN |[[:en:Anand_district|Anand]] |[[:en:Anand,_Gujarat|Anand]] | align="right" |2,090,276 | align="right" |2,942 | align="right" |711 |http://anand.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506053212/http://www.anand.gujarat.gov.in/ |date=2009-05-06 }} |- |4 |AR |[[:en:Aravalli_district|Aravalli]] |[[:en:Modasa|Modasa]] | align="right" |1,051,746 | align="right" |3,217 | align="right" |327 | |- |5 |BK |[[:en:Banaskantha_district|Banaskantha]] |[[:en:Palanpur|Palanpur]] | align="right" |3,116,045 | align="right" |12,703 | align="right" |290 |http://banaskantha.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090520081946/http://banaskantha.gujarat.gov.in/ |date=2009-05-20 }} |- |6 |BR |[[:en:Bharuch_district|Bharuch]] |[[:en:Bharuch|Bharuch]] | align="right" |1,550,822 | align="right" |6,524 | align="right" |238 |http://bharuch.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410030430/http://bharuch.gujarat.gov.in/ |date=2009-04-10 }} |- |7 |BV |[[:en:Bhavnagar_district|Bhavnagar]] |[[:en:Bhavnagar|Bhavnagar]] | align="right" |2,877,961 | align="right" |11,155 | align="right" |288 |http://bhavnagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427204858/http://bhavnagar.gujarat.gov.in/ |date=2009-04-27 }} |- |8 |BT |[[:en:Botad_District|Botad]] |[[:en:Botad|Botad]] | align="right" |656,005 | align="right" |2,564 | align="right" |256 | |- |9 |CU |[[:en:Chhota_Udaipur_district|Chhota Udepur]] |[[:en:Chhota_Udaipur|Chhota Udepur]] | align="right" |1,071,831 | align="right" |3,237 | align="right" |331 | |- |10 |DA |[[:en:Dahod_district|Dahod]] |[[:en:Dahod|Dahod]] | align="right" |2,126,558 | align="right" |3,642 | align="right" |582 |http://dahod.gujarat.gov.in/ |- |11 |DG |[[:en:Dang_District,_India|Dang]] |[[:en:Ahwa|Ahwa]] | align="right" |226,769 | align="right" |1,764 | align="right" |129 |http://dangs.gujarat.gov.in/ |- |12 |DD |[[:en:Devbhoomi_Dwarka_district|Devbhoomi Dwarka]] |[[:en:Khambhalia|Khambhalia]] | align="right" |752,484 | align="right" |5,684 | align="right" |132 | |- |13 |GA |[[:en:Gandhinagar_district|Gandhinagar]] |[[:en:Gandhinagar|Gandhinagar]] | align="right" |1,387,478 | align="right" |649 | align="right" |660 |http://gandhinagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093434/http://gandhinagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |14 |GS |[[:en:Gir_Somnath_district|Gir Somnath]] |[[:en:Veraval|Veraval]] | align="right" |1,217,477 | align="right" |3,754 | align="right" |324 | |- |15 |JA |[[:en:Jamnagar_district|Jamnagar]] |[[:en:Jamnagar|Jamnagar]] | align="right" |2,159,130 | align="right" |14,125 | align="right" |153 |http://jamnagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200419235354/http://jamnagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-04-19 }} |- |16 |JU |[[:en:Junagadh_district|Junagadh]] |[[:en:Junagadh|Junagadh]] | align="right" |2,742,291 | align="right" |8,839 | align="right" |310 |http://junagadh.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093445/http://junagadh.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |17 |KH |[[:en:Kheda_district|Kheda]] |[[:en:Nadiad|Nadiad]] | align="right" |2,298,934 | align="right" |4,215 | align="right" |541 |http://kheda.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201108211549/http://kheda.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-08 }} |- |18 |KA |[[:en:Kutch_district|Kutch]] |[[:en:Bhuj|Bhuj]] | align="right" |2,090,313 | align="right" |45,652 | align="right" |46 |http://kutch.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101004708/http://kutch.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-01 }} |- |19 |MH |[[:en:Mahisagar_district|Mahisagar]] |[[:en:Lunavada|Lunavada]] | align="right" |994,624 | align="right" |2,500 | align="right" |398 | |- |20 |MA |[[:en:Mehsana_district|Mehsana]] |[[:en:Mehsana|Mehsana]] | align="right" |2,027,727 | align="right" |4,386 | align="right" |462 |http://mehsana.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420143952/http://mehsana.gujarat.gov.in/ |date=2020-04-20 }} |- |21 |MB |[[:en:Morbi_district|Morbi]] |[[:en:Morbi|Morbi]] | align="right" |960,329 | align="right" |4,871 | align="right" |197 | |- |22 |NR |[[:en:Narmada_district|Narmada]] |[[:en:Rajpipla|Rajpipla]] | align="right" |590,379 | align="right" |2,749 | align="right" |214 |http://narmada.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025194843/http://narmada.gujarat.gov.in/ |date=2020-10-25 }} |- |23 |NV |[[:en:Navsari_district|Navsari]] |[[:en:Navsari|Navsari]] | align="right" |1,330,711 | align="right" |2,211 | align="right" |602 |http://navsari.gujarat.gov.in/ |- |24 |PM |[[:en:Panchmahal_district|Panchmahal]] |[[:en:Godhra|Godhra]] | align="right" |2,388,267 | align="right" |5,219 | align="right" |458 |http://panchmahals.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811070417/http://panchmahals.gujarat.gov.in/ |date=2010-08-11 }} |- |25 |PA |[[:en:Patan_district|Patan]] |[[:en:Patan,_Gujarat|Patan]] | align="right" |1,342,746 | align="right" |5,738 | align="right" |234 |http://patan.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093528/http://patan.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |26 |PO |[[:en:Porbandar_district|Porbandar]] |[[:en:Porbandar|Porbandar]] | align="right" |586,062 | align="right" |2,294 | align="right" |255 |http://porbandar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201103042254/http://porbandar.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-03 }} |- |27 |RA |[[:en:Rajkot_district|Rajkot]] |[[:en:Rajkot|Rajkot]] | align="right" |3,157,676 | align="right" |11,203 | align="right" |282 |http://rajkot.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101124450/http://rajkot.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-01 }} |- |28 |SK |[[:en:Sabarkantha_district|Sabarkantha]] |[[:en:Himatnagar|Himatnagar]] | align="right" |2,427,346 | align="right" |7,390 | align="right" |328 |http://sabarkantha.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110913162613/http://sabarkantha.gujarat.gov.in/ |date=2011-09-13 }} |- |29 |ST |[[:en:Surat_district|Surat]] |[[:en:Surat|Surat]] | align="right" |4,996,391 | align="right" |4,327 | align="right" |653 |http://surat.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093545/http://surat.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |30 |SN |[[:en:Surendranagar_district|Surendranagar]] |[[:en:Surendranagar_city|Surendranagar]] | align="right" |1,755,873 | align="right" |10,489 | align="right" |167 |http://surendranagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201109203040/http://surendranagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-09 }} |- |31 |TA |[[:en:Tapi_district|Tapi]] |[[:en:Vyara|Vyara]] | align="right" |806,489 | align="right" |3,435 | align="right" |249 | |- |32 |VD |[[:en:Vadodara_district|Vadodara]] |[[:en:Vadodara|Vadodara]] | align="right" |3,639,775 | align="right" |7,794 | align="right" |467 |http://vadodara.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093559/http://vadodara.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |33 |VL |[[:en:Valsad_district|Valsad]] |[[:en:Valsad|Valsad]] | align="right" |1,703,068 | align="right" |3,034 | align="right" |561 |http://valsad.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093604/http://valsad.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |} ==Haryana (HR)== {{see also|Districts of Haryana}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AM|| [[Ambala district|Ambala]]|| [[Ambala]]|| align=right | ১,০১৩,৬৬০|| align=right | ১,৫৬৯|| align=right | ৬৪৬||http://ambala.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012221438/http://ambala.nic.in/ |date=2007-10-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BH|| [[Bhiwani district|Bhiwani]]|| [[Bhiwani]]|| align=right | ১,৪২৪,৫৫৪|| align=right | ৫,১৪০|| align=right | ২৭৭||http://bhiwani.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721163314/http://bhiwani.nic.in/ |date=2011-07-21 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | FR|| [[Faridabad district|Faridabad]]|| [[Faridabad]]|| align=right | ২,১৯৩,২৭৬|| align=right | ২,১০৫|| align=right | ১,০৪২||http://faridabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FT|| [[Fatehabad district|Fatehabad]]|| [[Fatehabad, Haryana|Fatehabad]]|| align=right | ৮০৬,১৫৮|| align=right | ২,৪৯১|| align=right | ৩২৪||http://fatehabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GU|| [[Gurgaon district|Gurgaon]]|| [[Gurgaon]]|| align=right | ১,৬৫৭,৬৬৯|| align=right | ২,৭৬০|| align=right | ৬০১||http://gurgaon.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602231540/http://gurgaon.nic.in/ |date=2008-06-02 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | HI|| [[Hisar (district)|Hissar]]|| [[Hisar (city)|Hissar]]|| align=right | ১,৫৩৬,৪১৭|| align=right | ৩,৭৮৮|| align=right | ৪০৬||http://hisar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH|| [[Jhajjar district|Jhajjar]]|| [[Jhajjar]]|| align=right | ৮৮৭,৩৯২|| align=right | ১,৮৬৮|| align=right | ৪৭৫||http://jhajjar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JI|| [[Jind district|Jind]]|| [[Jind]]|| align=right | ১,১৮৯,৭২৫|| align=right | ২,৭৩৬|| align=right | ৪৩৫||http://jind.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KR|| [[Karnal district|Karnal]]|| [[Karnal]]|| align=right | ১,২৭৪,৮৪৩|| align=right | ২,৪৭১|| align=right | ৫১৬||http://karnal.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415152944/http://karnal.nic.in/ |date=2009-04-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KT|| [[Kaithal district|Kaithal]]|| [[Kaithal]]|| align=right | ৯৪৫,৬৩১|| align=right | ২,৭৯৯|| align=right | ৩৩৮||http://kaithal.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KU|| [[Kurukshetra district|Kurukshetra]]|| [[Kurukshetra]]|| align=right | ৮২৮,১২০|| align=right | ১,২১৭|| align=right | ৬৮০||http://kurukshetra.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[Mahendragarh district|Mahendragarh]]|| [[Narnaul]]|| align=right | ৮১২,০২২|| align=right | ১,৬৮৩|| align=right | ৪৮২||http://mahendragarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MW|| [[Mewat district|Mewat]]|| [[Nuh]]|| align=right | ৯৯৩,০০০|| align=right | ১,৭৬৫ || align=right | ৫৬২ ||http://mewat.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PK|| [[Panchkula district|Panchkula]]|| [[Panchkula]]|| align=right | ৪৬৯,২১০|| align=right | ৮১৬|| align=right | ৫৭৫||http://panchkula.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PP|| [[Panipat district|Panipat]]|| [[Panipat]]|| align=right | ৯৬৭,৩৩৮|| align=right | ১,২৫০|| align=right | ৭৭৪||http://panipat.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RE|| [[Rewari district|Rewari]]|| [[Rewari]]|| align=right | ৭৬৪,৭২৭|| align=right | ১,৫৫৯|| align=right | ৪৯১||http://rewari.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070703082821/http://rewari.nic.in/ |date=2007-07-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | RO|| [[Rohtak district|Rohtak]]|| [[Rohtak]]|| align=right | ৯৪০,০৩৬|| align=right | ১,৬৬৮|| align=right | ৫৬৪||http://rohtak.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090209215206/http://rohtak.nic.in/ |date=2009-02-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI|| [[Sirsa district|Sirsa]]|| [[Sirsa, Haryana|Sirsa]]|| align=right | ১,১১১,০১২|| align=right | ৪,২৭৬|| align=right | ২৬০||http://sirsa.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180421232326/http://sirsa.nic.in/ |date=2018-04-21 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SNP|| [[Sonipat district|Sonipat]]|| [[Sonipat]]|| align=right | ১,২৭৮,৮৩০|| align=right | ২,২৬০|| align=right | ৫৬৬||http://sonepat.gov.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | YN|| [[Yamuna Nagar district|Yamuna Nagar]]|| [[Yamuna Nagar]]|| align=right | ৯৮২,৩৬৯|| align=right | ১,৭৫৬|| align=right | ৫৫৯ ||http://yamunanagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PW|| [[Palwal district|Palwal]] || [[Palwal]]|| align=right | ৯৩৪,৬৭৫ || align=right | ১,৮৭৫ || align=right | ৪৯৯|| http://palwal.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |} ==হিমাচল প্ৰদেশ (HP)== {{see also|Districts of Himachal Pradesh}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff |'''ক'ড''' |'''জিলা''' |'''সদৰ''' |'''জনসংখ্যা (২০১২)''' |'''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' |'''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' |'''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI|| [[বিলাসপুৰ জিলা|বিলাসপুৰ]]|| [[বিলাসপুৰ]]|| align="right" | ৩৪০,৭৩৫|| align=right | ১,১৬৭|| align=right | ২৯২||http://hpbilaspur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CH|| [[চম্বা জিলা|চম্বা]]|| [[চম্বা]]|| align="right" | ৪৬০,৪৯৯|| align=right | ৬,৫২৮|| align=right | ৭১||http://hpchamba.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HA|| [[হমিৰপুৰ জিলা|হমিৰপুৰ]]|| [[হমিৰপুৰ]]|| align="right" | ৪১২,০০৯|| align=right | ১,১১৮|| align=right | ৩৬৯||http://hphamirpur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KA|| [[কংড়া জিলা|কংড়া]]|| [[ধৰমশালা]]|| align="right" | ১,৩৩৮,৫৩৬|| align=right | ৫,৭৩৯|| align=right | ২৩৩||http://hpkangra.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KI|| [[কিন্নৌৰ জিলা|কিন্নৌৰ]]|| [[ৰেকং পিঅ']]|| align="right" | ৮৩,৯৫০|| align=right | ৬,৪০১|| align=right | ১৩||http://hpkinnaur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KU|| [[কুল্লু জিলা|কুল্লু]]|| [[কুল্লু]]|| align="right" | ৩৭৯,৮৬৫|| align=right | ৫,৫০৩|| align=right | ৬৯||http://hpkullu.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LS|| [[লাহৌল এণ্ড স্পিতি জিলা|লাহৌল এণ্ড স্পিতি]]|| [[কীলং]]|| align="right" | ৩৩,২২৪|| align=right | ১৩,৮৩৫|| align=right | ২||http://hplahaulspiti.gov.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[মণ্ডী জিলা|মণ্ডী]]|| [[মণ্ডী]]|| align="right" | ৯০০,৯৮৭|| align=right | ৩,৯৫০|| align=right | ২২৮||http://hpmandi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SH|| [[ছিমলা জিলা|ছিমলা]]|| [[ছিমলা]]|| align="right" | ৭২১,৭৪৫|| align=right | ৫,১৩১|| align=right | ১৪১||http://hpshimla.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI|| [[ছিৰমৌৰ জিলা|ছিৰমৌৰ]]|| [[নাহন]]|| align="right" | ৪৫৮,৩৫১|| align=right | ২,৮২৫|| align=right | ১৬২||http://hpsirmaur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[সোলান জিলা|সোলান]]|| [[সোলান]]|| align="right" | ৪৯৯,৩৮০|| align=right | ১,৯৩৬|| align=right | ২৫৮||http://hpsolan.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UNA|| [[উনা জিলা|উনা]]|| [[উনা]]|| align="right" | ৪৪৭,৯৬৭|| align=right | ১,৫৪০|| align=right | ২৯১||http://hpuna.nic.in/ |} ==Jammu and Kashmir (JK)== {{see also|Districts of Jammu and Kashmir}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes3">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20113">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20113" /> ! Official website |- |1 |AN |[[:en:Anantnag_district|Anantnag]] |[[:en:Anantnag|Anantnag]] | align="right" |1,070,144 | align="right" |2853 | align="right" |375 |http://anantnag.gov.in/ |- |2 |BPR |[[:en:Bandipora_district|Bandipora]] |[[:en:Bandipore|Bandipore]] | align="right" |385,099 | align="right" |3,010 | align="right" |128 |http://bandipore.gov.in/ |- |3 |BR |[[:en:Baramulla_district|Baramulla]] |[[:en:Baramulla|Baramulla]] | align="right" |1,015,503 | align="right" |3329 | align="right" |305 |http://baramulla.nic.in/ |- |4 |BD |[[:en:Badgam_district|Badgam]] |[[:en:Badgam|Badgam]] | align="right" |735,753 | align="right" |1406 | align="right" |537 |http://budgam.nic.in/ |- |5 |DO |[[:en:Doda_district|Doda]] |[[:en:Doda,_Jammu_and_Kashmir|Doda]] | align="right" |409,576 | align="right" |11,691 | align="right" |79 |http://doda.gov.in/ |- |6 |GB |[[:en:Ganderbal_district|Ganderbal]] |[[:en:Ganderbal|Ganderbal]] | align="right" |297,003 | align="right" |1979 | align="right" |1,151 | |- |7 |JA |[[:en:Jammu_district|Jammu]] |[[:en:Jammu|Jammu]] | align="right" |1,526,406 | align="right" |3,097 | align="right" |596 |http://jammu.gov.in/ |- |8 |KT |[[:en:Kathua_district|Kathua]] |[[:en:Kathua|Kathua]] | align="right" |615,711 | align="right" |2,651 | align="right" |232 |http://kathua.gov.in/ |- |9 |KW |[[:en:Kishtwar_district|Kishtwar]] |[[:en:Kishtwar|Kishtwar]] | align="right" |230,696 | align="right" |7737 | align="right" |30 | |- |10 |KG |[[:en:Kulgam_district|Kulgam]] |[[:en:Kulgam|Kulgam]] | align="right" |422,786 | align="right" |457 | align="right" |925 | |- |11 |KU |[[:en:Kupwara_district|Kupwara]] |[[:en:Kupwara|Kupwara]] | align="right" |875,564 | align="right" |2,379 | align="right" |368 |http://kupwara.gov.in/ |- |12 |PO |[[:en:Poonch_district,_India|Poonch]] |[[:en:Poonch_(town)|Poonch]] | align="right" |476,820 | align="right" |1,674 | align="right" |285 |http://poonch.gov.in/ |- |13 |PU |[[:en:Pulwama_district|Pulwama]] |[[:en:Pulwama|Pulwama]] | align="right" |570,060 | align="right" |1,398 | align="right" |598 |http://pulwama.gov.in/ |- |14 |RA |[[:en:Rajauri_district|Rajouri]] |[[:en:Rajouri|Rajouri]] | align="right" |619,266 | align="right" |2,630 | align="right" |235 |http://rajouri.nic.in/ |- |15 |RB |[[:en:Ramban_district|Ramban]] |[[:en:Ramban_(Jammu_and_Kashmir)|Ramban]] | align="right" |283,313 | align="right" |1,330 | align="right" |213 | |- |16 |RS |[[:en:Reasi_district|Reasi]] |[[:en:Reasi|Reasi]] | align="right" |314,714 | align="right" |1710 | align="right" |184 | |- |17 |SB |[[:en:Samba_district|Samba]] |[[:en:Samba,_Jammu|Samba]] | align="right" |318,611 | align="right" |913 | align="right" |318 |http://samba.gov.in/ |- |18 |SH |[[:en:Shopian_district|Shopian]] |[[:en:Shupiyan|Shupiyan]] | align="right" |265,960 | align="right" |312 | align="right" |852 | |- |19 |SR |[[:en:Srinagar_district|Srinagar]] |[[:en:Srinagar|Srinagar]] | align="right" |1,269,751 | align="right" |2,228 | align="right" |703 |http://srinagar.nic.in/ |- |20 |UD |[[:en:Udhampur_district|Udhampur]] |[[:en:Udhampur|Udhampur]] | align="right" |555,357 | align="right" |4,550 | align="right" |211 |http://udhampur.gov.in/ |} ==Jharkhand (JH)== {{see also|Districts of Jharkhand}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes4">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20114">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20114" /> ! Official website |- |1 |BO |[[:en:Bokaro_district|Bokaro]] |[[:en:Bokaro_Steel_City|Bokaro]] | align="right" |2,061,918 | align="right" |2,861 | align="right" |716 | |- |2 |CH |[[:en:Chatra_district|Chatra]] |[[:en:Chatra|Chatra]] | align="right" |1,042,304 | align="right" |3,700 | align="right" |275 | |- |3 |DE |[[:en:Deoghar_district|Deoghar]] |[[:en:Deoghar|Deoghar]] | align="right" |1,491,879 | align="right" |2,479 | align="right" |602 | |- |4 |DH |[[:en:Dhanbad_district|Dhanbad]] |[[:en:Dhanbad|Dhanbad]] | align="right" |2,682,662 | align="right" |2,075 | align="right" |1,284 |http://dhanbad.nic.in/ |- |5 |DU |[[:en:Dumka_district|Dumka]] |[[:en:Dumka|Dumka]] | align="right" |1,321,096 | align="right" |4,404 | align="right" |300 |http://dumka.nic.in/ |- |6 |ES |[[:en:East_Singhbhum_district|East Singhbhum]] |[[:en:Jamshedpur|Jamshedpur]] | align="right" |2,291,032 | align="right" |3,533 | align="right" |648 |http://jamshedpur.nic.in/ |- |7 |GA |[[:en:Garhwa_district|Garhwa]] |[[:en:Garhwa|Garhwa]] | align="right" |1,322,387 | align="right" |4,064 | align="right" |327 |http://garhwa.nic.in/ |- |8 |GI |[[:en:Giridih_district|Giridih]] |[[:en:Giridih|Giridih]] | align="right" |2,445,203 | align="right" |4,887 | align="right" |497 |http://giridih.nic.in/ |- |9 |GO |[[:en:Godda_district|Godda]] |[[:en:Godda|Godda]] | align="right" |1,311,382 | align="right" |2,110 | align="right" |622 |http://godda.nic.in/ |- |10 |GU |[[:en:Gumla_district|Gumla]] |[[:en:Gumla|Gumla]] | align="right" |1,025,656 | align="right" |5327 | align="right" |193 |http://gumla.nic.in/ |- |11 |HA |[[:en:Hazaribagh_district|Hazaribag]] |[[:en:Hazaribagh|Hazaribag]] | align="right" |1,734,005 | align="right" |4,302 | align="right" |403 |http://hazaribag.nic.in/ |- |12 |JA |[[:en:Jamtara_district|Jamtara]] |[[:en:Jamtara|Jamtara]] | align="right" |790,207 | align="right" |1,802 | align="right" |439 | |- |13 |KH |[[:en:Khunti_district|Khunti]] |[[:en:Khunti|Khunti]] | align="right" |530,299 | align="right" |2,467 | align="right" |215 | |- |14 |KO |[[:en:Koderma_district|Koderma]] |[[:en:Koderma|Koderma]] | align="right" |717,169 | align="right" |1,312 | align="right" |427 |http://koderma.nic.in/ |- |15 |LA |[[:en:Latehar_district|Latehar]] |[[:en:Latehar|Latehar]] | align="right" |725,673 | align="right" |3,630 | align="right" |200 | |- |16 |LO |[[:en:Lohardaga_district|Lohardaga]] |[[:en:Lohardaga|Lohardaga]] | align="right" |461,738 | align="right" |1,494 | align="right" |310 |http://lohardaga.nic.in/ |- |17 |PK |[[:en:Pakur_district|Pakur]] |[[:en:Pakur|Pakur]] | align="right" |899,200 | align="right" |1,805 | align="right" |498 |http://pakur.nic.in/ |- |18 |PL |[[:en:Palamu_district|Palamu]] |[[:en:Daltonganj|Daltonganj]] | align="right" |1,936,319 | align="right" |5,082 | align="right" |381 |http://palamu.nic.in/ |- |19 |RM |[[:en:Ramgarh_district|Ramgarh]] |[[:en:Ramgarh,_Jharkhand|Ramgarh]] | align="right" |949,159 | align="right" |1,212 | align="right" |684 | |- |20 |RA |[[:en:Ranchi_district|Ranchi]] |[[:en:Ranchi|Ranchi]] | align="right" |2,912,022 | align="right" |7,974 | align="right" |557 |http://ranchi.nic.in/ |- |21 |SA |[[:en:Sahebganj_district|Sahibganj]] |[[:en:Sahebganj|Sahebganj]] | align="right" |1,150,038 | align="right" |1,599 | align="right" |719 |http://sahibganj.nic.in/ |- |22 |SK |[[:en:Seraikela_Kharsawan_district|Seraikela Kharsawan]] |[[:en:Seraikela|Seraikela]] | align="right" |1,063,458 | align="right" |2,725 | align="right" |390 |http://seraikela.nic.in/ |- |23 |SI |[[:en:Simdega_district|Simdega]] |[[:en:Simdega|Simdega]] | align="right" |599,813 | align="right" |3,750 | align="right" |160 |http://chaibasa.nic.in/ |- |24 |WS |[[:en:West_Singhbhum_district|West Singhbhum]] |[[:en:Chaibasa|Chaibasa]] | align="right" |1,501,619 | align="right" |7,186 | align="right" |209 | |} ==Karnataka (KA)== {{see also|Districts of Karnataka}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes6">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20116">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20116" /> |'''Official website''' |- |1 |BK |[[:en:Bagalkot_district|Bagalkot]] |[[:en:Bagalkot|Bagalkot]] | align="right" |1,890,826 | align="right" |6,583 | align="right" |288 |http://www.bagalkot.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810072308/http://www.bagalkot.nic.in/ |date=2019-08-10 }} |- |2 |BL |[[:en:Bellary_district|Ballari]] |[[:en:Ballari|Ballari]] | align="right" |2,532,383 | align="right" |8,439 | align="right" |300 | |- |3 |BG |[[:en:Belgaum_district|Belgaum]] |[[:en:Belgaum|Belgaum]] | align="right" |4,778,439 | align="right" |13,415 | align="right" |356 |http://www.belgaum.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150630210052/http://www.belgaum.nic.in/ |date=2015-06-30 }} |- |4 |BR |[[:en:Bangalore_Rural_district|Bangalore Rural]] |[[:en:Bangalore|Bangalore]] | align="right" |987,257 | align="right" |2,239 | align="right" |441 |http://www.bangalorerural.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331110239/http://www.bangalorerural.nic.in/ |date=2019-03-31 }} |- |5 |BN |[[:en:Bangalore_Urban_district|Bangalore Urban]] |[[:en:Bangalore|Bangalore]] | align="right" |9,588,910 | align="right" |2,190 | align="right" |4,378 |http://bangaloreurban.nic.in/ |- |6 |BD |[[:en:Bidar_district|Bidar]] |[[:en:Bidar|Bidar]] | align="right" |1,700,018 | align="right" |5,448 | align="right" |312 |http://www.bidar.nic.in/ |- |7 |CJ |[[:en:Chamarajanagar_district|Chamarajnagar]] |[[:en:Chamarajanagar|Chamarajanagar]] | align="right" |1,020,962 | align="right" |5,102 | align="right" |200 |http://chamrajnagar.nic.in/ |- |8 |CK |[[:en:Chikkaballapur_district|Chikkaballapur]] |[[:en:Chikkaballapur|Chikkaballapur]] | align="right" |1,254,377 | align="right" |4,208 | align="right" |298 |http://www.chikballapur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190310100553/http://www.chikballapur.nic.in/ |date=2019-03-10 }} |- |9 |CK |[[:en:Chikkamagaluru_district|Chikkamagaluru]] |[[:en:Chikmagalur|Chikmagalur]] | align="right" |1,137,753 | align="right" |7,201 | align="right" |158 |http://chickmagalur.nic.in/ |- |10 |CT |[[:en:Chitradurga_district|Chitradurga]] |[[:en:Chitradurga|Chitradurga]] | align="right" |1,660,378 | align="right" |8,437 | align="right" |197 |http://www.chitradurga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315120849/http://www.chitradurga.nic.in/ |date=2019-03-15 }} |- |11 |DK |[[:en:Dakshina_Kannada|Dakshina Kannada]] |[[:en:Mangaluru|Mangaluru]] | align="right" |2,083,625 | align="right" |4,559 | align="right" |457 | |- |12 |DA |[[:en:Davanagere_district|Davanagere]] |[[:en:Davangere|Davangere]] | align="right" |1,946,905 | align="right" |5,926 | align="right" |329 |http://www.davanagere.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180517105317/http://davanagere.nic.in/ |date=2018-05-17 }} |- |13 |DH |[[:en:Dharwad_district|Dharwad]] |[[:en:Dharwad|Dharwad]] | align="right" |1,846,993 | align="right" |4,265 | align="right" |434 |http://www.dharwad.nic.in/ |- |14 |GA |[[:en:Gadag_district|Gadag]] |[[:en:Gadag-Betageri|Gadag-Betageri]] | align="right" |1,065,235 | align="right" |4,651 | align="right" |229 |http://gadag.nic.in/ |- |15 |GU |[[:en:Gulbarga_district|Gulbarga]] |[[:en:Gulbarga|Gulbarga]] | align="right" |2,564,892 | align="right" |10,990 | align="right" |233 |http://www.gulbarga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190910164747/http://www.gulbarga.nic.in/ |date=2019-09-10 }} |- |16 |HS |[[:en:Hassan_district|Hassan]] |[[:en:Hassan,_Karnataka|Hassan]] | align="right" |1,776,221 | align="right" |6,814 | align="right" |261 |http://www.hassan.nic.in/ |- |17 |HV |[[:en:Haveri_district|Haveri]] |[[:en:Haveri|Haveri]] | align="right" |1,598,506 | align="right" |4,825 | align="right" |331 |http://haveri.nic.in/ |- |18 |KD |[[:en:Kodagu_district|Kodagu]] |[[:en:Madikeri|Madikeri]] | align="right" |554,762 | align="right" |4,102 | align="right" |135 |http://www.kodagu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315175025/http://www.kodagu.nic.in/ |date=2019-03-15 }} |- |19 |KL |[[:en:Kolar_district|Kolar]] |[[:en:Kolar|Kolar]] | align="right" |1,540,231 | align="right" |4,012 | align="right" |384 |http://kolar.nic.in/ |- |20 |KP |[[:en:Koppal_district|Koppal]] |[[:en:Koppal|Koppal]] | align="right" |1,391,292 | align="right" |5,565 | align="right" |250 |http://www.koppal.nic.in/ |- |21 |MA |[[:en:Mandya_district|Mandya]] |[[:en:Mandya|Mandya]] | align="right" |1,808,680 | align="right" |4,961 | align="right" |365 |http://www.mandya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190312035834/http://www.mandya.nic.in/ |date=2019-03-12 }} |- |22 |MY |[[:en:Mysore_district|Mysuru]] |[[:en:Mysore|Mysore]] | align="right" |2,994,744 | align="right" |6,854 | align="right" |437 |http://www.mysore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810052646/http://www.mysore.nic.in/ |date=2019-08-10 }} |- |23 |RA |[[:en:Raichur_district|Raichur]] |[[:en:Raichur|Raichur]] | align="right" |1,924,773 | align="right" |6,839 | align="right" |228 |http://www.raichur.nic.in/ |- |24 |RM |[[:en:Ramanagara_district|Ramanagara]] |[[:en:Ramanagara|Ramanagara]] | align="right" |1,082,739 | align="right" |3,573 | align="right" |303 | |- |25 |SH |[[:en:Shimoga_district|Shimoga]] |[[:en:Shimoga|Shimoga]] | align="right" |1,755,512 | align="right" |8,495 | align="right" |207 |http://www.shimoga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120513041244/http://shimoga.nic.in/ |date=2012-05-13 }} |- |26 |TU |[[:en:Tumakuru_district|Tumakuru]] |[[:en:Tumakuru|Tumakuru]] | align="right" |2,681,449 | align="right" |10,598 | align="right" |253 |http://www.tumkur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190320013636/http://www.tumkur.nic.in/ |date=2019-03-20 }} |- |27 |UD |[[:en:Udupi_district|Udupi]] |[[:en:Udupi|Udupi]] | align="right" |1,177,908 | align="right" |3,879 | align="right" |304 | |- |28 |UK |[[:en:Uttara_Kannada|Uttara Kannada]] |[[:en:Karwar|Karwar]] | align="right" |1,353,299 | align="right" |10,291 | align="right" |132 |http://uttarakannada.nic.in/ |- |29 |BJ |[[:en:Bijapur_district,_Karnataka|Vijayapura]] |[[:en:Bijapur,_Karnataka|Vijayapura]] | align="right" |2,175,102 | align="right" |10,517 | align="right" |207 | |- |30 |YG |[[:en:Yadgir_district|Yadgir]] |[[:en:Yadgir|Yadgir]] | align="right" |1,172,985 | align="right" |5,225 | align="right" |224 | |} ==কেৰালা (KL)== {{see also|Districts of Kerala}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff |'''ক’ড''' |'''জিলা''' |'''সদৰ''' |'''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref name=":0" /> |'''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) |'''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) |'''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL|| [[আলাপ্পুড়া জিলা|আলাপ্পুড়া]]|| [[আলাপ্পুড়া]] | align="right" | ২,১০৫,৩৪৯||align=right| ১,৪১৪||align=right| ১,৪৮৯||http://www.alappuzha.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180525195417/http://alappuzha.nic.in/ |date=2018-05-25 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | ER|| [[এৰ্নাকুলম জিলা|এৰ্নাকুলম]]|| [[কাক্কাড]]|| align="right" | ৩,০৯৮,৩৭৮||align=right| ২,৯৫১||align=right| ১,০৫০|| http://ernakulam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ID|| [[ইডুক্কি জিলা|ইডুক্কি]]|| [[পাইনাভু]]|| align="right" | ১,১২৮,৬০৫||align=right| ৪,৪৭৯||align=right| ২৫২|| http://idukki.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KL|| [[কোল্লাম জিলা|কোল্লাম]]|| [[কোল্লাম]]|| align="right" | ২,৫৮৪,১১৮||align=right| ২,৪৯৮||align=right| ১,০৩৪|| http://kollam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KN|| [[কন্নুৰ জিলা|কন্নুৰ]]|| [[কন্নুৰ]]|| align="right" | ২,৪১২,৩৬৫||align=right| ২,৯৬৬||align=right| ৮১৩ || http://kannur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KS|| [[কাছৰগোড জিলা|কাছৰগোড]]|| [[কাছৰগোড]]|| align="right" | ১,২০৩,৩৪২||align=right| ১,৯৯২||align=right| ৬০৪||http://kasargod.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KT|| [[কোট্টয়ম জিলা|কোট্টয়ম]]|| [[কোট্টয়ম]]|| align="right" | ১,৯৫২,৯০১||align=right| ২,২০৩||align=right| ৮৮৬|| http://kottayam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KZ|| [[কঢ়িকোড জিলা|কঢ়িকোড]]|| [[কঢ়িকোড]]|| align="right" | ২,৮৭৮,৪৯৮||align=right| ২,৩৪৫||align=right| ১,২২৮||http://kozhikode.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[মল্লপুৰম জিলা|মল্লপুৰম]]|| [[মল্লপুৰম]]|| align="right" | ৩,৬২৯,৬৪০||align=right| ৩,৫৫০||align=right| ১,০২২||http://malappuram.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PL|| [[পালক্কাড় জিলা|পালক্কাড়]]|| [[পালক্কাড়]]|| align="right" | ২,৬১৭,০৭২||align=right| ৪,৪৮০||align=right| ৫৮৪||http://palakkad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PT|| [[পতনমতিট্টা জিলা|পতনমতিট্টা]]|| [[পতনমতিট্টা]]|| align="right" | ১,২৩১,৫৭৭||align=right| ২,৪৬২||align=right| ৫০০||http://pathanamthitta.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TS|| [[ত্ৰিচ্চুৰ জিলা|ত্ৰিচ্চুৰ]]|| [[ত্ৰিচ্চুৰ]]|| align="right" | ২,৯৭৫,৪৪০||align=right| ৩,০৩২||align=right| ৯৮১||http://thrissur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TV|| [[তিৰুৱনন্তপুৰম জিলা|তিৰুৱনন্তপুৰম]]|| [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]|| align="right" | ৩,২৩৪,৭০৭||align=right| ২,১৯২||align=right| ১,৪৭৬||http://www.trivandrum.gov.in// {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180315003725/http://www.trivandrum.gov.in// |date=2018-03-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | WA|| [[ওৱায়ানাড জিলা|ওৱায়ানাড]]|| [[কলপট্টা]]|| align="right" | ৭৮৬,৬২৭||align=right| ২,১৩১||align=right| ৩৬৯ || http://wayanad.nic.in/ |} ==Madhya Pradesh (MP)== {{see also|Districts of Madhya Pradesh}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL|| [[Alirajpur district|Alirajpur]]|| [[Alirajpur]]|| || || |||http://alirajpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AP|| [[Anuppur district|Anuppur]]|| [[Anuppur]]|| align=right | ৬,৬৭,১৫৫|| align=right | ৩,৭০১|| align=right | ১৮০|| http://anuppur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AS|| [[Ashok Nagar district|Ashok Nagar]]|| [[Ashok Nagar]]|| align=right | ৬,৮৮,৯৪০|| align=right | ৪,৬৭৩.৯৪|| align=right | ১৪৭||| http://ashoknagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BL|| [[Balaghat district|Balaghat]]|| [[Balaghat]]|| align=right | ১,৪৪৫,৭৬০|| align=right | ৯,২২৯|| align=right | ১৫৭|| http://balaghat.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR|| [[Barwani district|Barwani]]|| [[Barwani]]|| align=right | ১,০৮১,০৩৯|| align=right | ৫,৪৩২|| align=right | ১৯৯|| http://barwani.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BE|| [[Betul district|Betul]]|| [[Betul, Madhya Pradesh|Betul]]|| align=right | ১,৩৯৪,৪২১|| align=right | ১০,০৪৩|| align=right | ১৩৯|| http://betul.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BD|| [[Bhind district|Bhind]]|| [[Bhind]]|| align=right | ১,৪২৬,৯৫১|| align=right | ৪,৪৫৯|| align=right | ৩২০|| http://bhind.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BP|| [[Bhopal district|Bhopal]]|| [[Bhopal]]|| align=right | ১,৮৩৬,৭৮৪|| align=right | ২,৭৭২|| align=right | ৬৬৩|| http://bhopal.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU || [[Burhanpur district|Burhanpur]]|| [[Burhanpur, Madhya Pradesh|Burhanpur]]|| || |||| http://burhanpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CT|| [[Chhatarpur district|Chhatarpur]]|| [[Chhatarpur]]|| align=right | ১,৪৭৪,৬৩৩|| align=right | ৮,৬৮৭|| align=right | ১৭০|| http://chhatarpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CN|| [[Chhindwara district|Chhindwara]]|| [[Chhindwara]]|| align=right | ১,৮৪৮,৮৮২|| align=right | ১১,৮১৫|| align=right | ১৫৬|| http://chhindwara.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DM|| [[Damoh district|Damoh]]|| [[Damoh]]|| align=right | ১,০৮১,৯০৯|| align=right | ৭,৩০৬|| align=right | ১৪৮|| http://damoh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DT|| [[Datia district|Datia]]|| [[Datia]]|| align=right | ৬২৭,৮১৮|| align=right | ২,৬৯৪|| align=right | ২৩৩|| http://datia.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DE|| [[Dewas district|Dewas]]|| [[Dewas]]|| align=right | ১,৩০৬,৬১৭|| align=right | ৭,০২০|| align=right | ১৮৬|| http://dewas.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[Dhar district|Dhar]]|| [[Dhar]]|| align=right | ১,৭৪০,৫৭৭|| align=right | ৮,১৫৩|| align=right | ২১৩|| http://dhar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DI|| [[Dindori district|Dindori]]|| [[Dindori, Madhya Pradesh|Dindori]]|| align=right | ৫৭৯,৩১২|| align=right | ৭,৪২৭|| align=right | ৭৮|| http://dindori.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GU|| [[Guna district|Guna]]|| [[Guna, India|Guna]]|| align=right | ৯৭৬,৫৯৬|| align=right | ৬,৪৮৫|| || http://guna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GW|| [[Gwalior district|Gwalior]]|| [[Gwalior]]|| align=right | ১,৬২৯,৮৮১|| align=right | ৫,৪৬৫|| align=right | ২৯৮|| http://gwalior.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HA|| [[Harda district|Harda]]|| [[Harda]]|| align=right | ৪৭৪,১৭৪|| align=right | ৩,৩৩৯|| align=right | ১৪২|| http://harda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HO|| [[Hoshangabad district|Hoshangabad]]|| [[Hoshangabad]]|| align=right | ১,০৮৫,০১১|| align=right | ৬,৬৯৮|| align=right | ১৬২|| http://hoshangabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | IN|| [[Indore district|Indore]]|| [[Indore]]|| align=right | ৪,৫৮৫,৩২১|| align=right | ৩,৮৯৮|| align=right | ৬৬৩|| http://www.indore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190724145904/http://www.indore.nic.in/ |date=2019-07-24 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA|| [[Jabalpur district|Jabalpur]]|| [[Jabalpur]]|| align=right | ২,১৬৭,৪৬৯|| align=right | ৫,২১০|| align=right | ৪১৬|| http://jabalpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH|| [[Jhabua district|Jhabua]]|| [[Jhabua]]|| align=right | ১,৩৯৬,৬৭৭|| align=right | ৬,৭৮২|| align=right | ২০৬|| http://jhabua.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KA|| [[Katni district|Katni]]|| [[Katni]]|| align=right | ১,০৬৩,৬৮৯|| align=right | ৪,৯৪৭|| align=right | ২১৫|| http://katni.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | EN|| [[Khandwa district|Khandwa]] (East Nimar)|| [[Khandwa]]|| align=right | ১,৭০৮,১৭০|| align=right | ১০,৭৭৯|| align=right | ১৫৮|| http://khandwa.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WN|| [[Khargone district|Khargone]] (West Nimar)|| [[Khargone]]|| align=right | ১,৫২৯,৯৫৪|| align=right | ৮,০১০|| align=right | ১৯১|| http://khargone.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ML|| [[Mandla district|Mandla]]|| [[Mandla]]|| align=right | ৮৯৩,৯০৮|| align=right | ৫,৮০৫|| align=right | ১৫৪|| http://mandla.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MS|| [[Mandsaur district|Mandsaur]]|| [[Mandsaur]]|| align=right | ১,১৮৩,৩৬৯|| align=right | ৫,৫৩০|| align=right | ২১৪|| http://mandsaur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MO|| [[Morena district|Morena]]|| [[Morena, India|Morena]]|| align=right | ১,৫৮৭,২৬৪|| align=right | ৪,৯৯১|| align=right | ৩১৮|| http://morena.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NA|| [[Narsinghpur district|Narsinghpur]]|| [[Narsinghpur]]|| align=right | ৯৫৭,৩৯৯|| align=right | ৫,১৩৩|| align=right | ১৮৭|| http://narsinghpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NE|| [[Neemuch district|Neemuch]]|| [[Neemuch]]|| align=right | ৭২৫,৪৫৭|| align=right | ৪,২৬৭|| align=right | ১৭০|| http://neemuch.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Panna district|Panna]]|| [[Panna, India|Panna]]|| align=right | ৮৫৪,২৩৫|| align=right | ৭,১৩৫|| align=right | ১২০|| http://panna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RE|| [[Rewa district|Rewa]]|| [[Rewa, India|Rewa]]|| align=right | ১,৯৭২,৩৩৩|| align=right | ৬,৩১৪|| align=right | ৩১২|| http://rewa.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RG|| [[Rajgarh district|Rajgarh]]|| [[Rajgarh, Madhya Pradesh|Rajgarh]]|| align=right | ১,২৫৩,২৪৬|| align=right | ৬,১৪৩|| align=right | ২০৪|| http://rajgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RL|| [[Ratlam district|Ratlam]]|| [[Ratlam]]|| align=right | ১,২১৪,৫৩৬|| align=right | ৪,৮৬১|| align=right | ২৫০|| http://ratlam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RS|| [[Raisen district|Raisen]]|| [[Raisen]]|| align=right | ১,১২০,১৫৯|| align=right | ৮,৪৬৬|| align=right | ১৩২|| http://raisen.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SG|| [[Sagar district|Sagar]]|| [[Sagar, Madhya Pradesh|Sagar]]|| align=right | ২,০২১,৭৮৩|| align=right | ১০,২৫২|| align=right | ১৯৭|| http://sagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[Satna district|Satna]]|| [[Satna]]|| align=right | ১,৮৬৮,৬৪৮|| align=right | ৭,৫০২|| align=right | ২৪৯|| http://satna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR|| [[Sehore district|Sehore]]|| [[Sehore]]|| align=right | ১০,৭৮,৭৬৯|| align=right | ৬,৫৭৮|| align=right | ১৬৪|| http://sehore.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[Seoni district|Seoni]]|| [[Seoni]]|| align=right | ১,১৬৫,৮৯৩|| align=right | ৮,৭৫৮|| align=right | ১৩৩|| http://seoni.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SH|| [[Shahdol district|Shahdol]]|| [[Shahdol]]|| align=right | ১,৫৭২,৭৪৮|| align=right | ৯,৯৫৪|| align=right | ১৫৮|| http://shahdol.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SJ|| [[Shajapur district|Shajapur]]|| [[Shajapur]]|| align=right | ১,২৯০,২৩০|| align=right | ৬,১৯৬|| align=right | ২০৮|| http://shajapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SP|| [[Sheopur district|Sheopur]]|| [[Sheopur]]|| align=right | ৫৫৯,৭১৫|| align=right | ৬,৫৮৫|| align=right | ৮৫|| http://sheopur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SV|| [[Shivpuri district|Shivpuri]]|| [[Shivpuri]]|| align=right | ১,৪৪০,৬৬৬|| align=right | ১০,২৯০|| align=right | ১৪০|| http://shivpuri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI|| [[Sidhi district|Sidhi]]|| [[Sidhi]]|| align=right | ১,৮৩০,৫৫৩|| align=right | ১০,৫২০|| align=right | ১৭৪|| http://sidhi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SN|| [[Singrauli district|Singrauli]]|| [[Waidhan]]|| align=right | ৯২০,১৬৯ || align=right | ৫,৬৭২ || align=right | ১৬২|| http://singrauli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TI|| [[Tikamgarh district|Tikamgarh]]|| [[Tikamgarh]]|| align=right | ১,২০৩,১৬০|| align=right | ৫,০৫৫|| align=right | ২৩৮|| http://tikamgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UJ|| [[Ujjain district|Ujjain]]|| [[Ujjain]]|| align=right | ১,৭০৯,৮৮৫|| align=right | ৬,০৯১|| align=right | ২৮১|| http://ujjain.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UM|| [[Umaria district|Umaria]]|| [[Umaria]]|| align=right | ৫১৫,৮৫১|| align=right | ৪,০৬২|| align=right | ১২৭|| http://umaria.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | VI|| [[Vidisha district|Vidisha]]|| [[Vidisha]]|| align=right | ১,২১৪,৭৫৯|| align=right | ৭,৩৬২|| align=right | ১৬৫|| http://vidisha.nic.in/ |} ==Maharashtra (MH)== {{see also|Districts of Maharashtra}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''district''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AH|| [[Ahmednagar district|Ahmednagar]]|| [[Ahmednagar]]|| align=right | ৪,০৮৮,০৭৭|| align=right | ১৭,০৪৮|| align=right | ২৪০ || http://ahmednagar.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AK|| [[Akola district|Akola]]|| [[Akola district|Akola]]|| align=right | ১,৬২৯,৩০৫|| align=right | ৫,৪২৯|| align=right | ৩০০ || http://akola.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AM|| [[Amravati district|Amravati]]|| [[Amravati]]|| align=right | ২,৬০৬,০৬৩|| align=right | ১২,২৩৫|| align=right | ২১৩ || http://amravati.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AU|| [[Aurangabad district, Maharashtra|Aurangabad]]|| [[Aurangabad, Maharashtra|Aurangabad]]|| align=right | ২,৯২০,৫৪৮|| align=right | ১০,১০৭|| align=right | ২৮৯ || http://aurangabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BH|| [[Bhandara district|Bhandara]]|| [[Bhandara]]|| align=right | ১,১৩৫,৮৩৫|| align=right | ৩,৮৯০|| align=right | ২৯২ || http://bhandara.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI|| [[Beed district|Beed]]|| [[Beed]]|| align=right | ২,১৫৯,৮৪১|| align=right | ১০,৬৯৩|| align=right | ২০২ || http://beed.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU|| [[Buldhana district|Buldhana]]|| [[Buldhana]]|| align=right | ২,২২৬,৩২৮|| align=right | ৯,৬৬১|| align=right | ২৩০ || http://buldhana.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CH|| [[Chandrapur district|Chandrapur]]|| [[Chandrapur]]|| align=right | ২,০৭৭,৯০৯|| align=right | ১১,৪৪৩|| align=right | ১৮২ || http://chanda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[Dhule district|Dhule]]|| [[Dhule]]|| align=right | ১,৭০৮,৯৯৩|| align=right | ৮,০৯৫|| align=right | ২১১ || http://dhule.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GA|| [[Gadchiroli district|Gadchiroli]]|| [[Gadchiroli]]|| align=right | ৯৬৯,৯৬০|| align=right | ১৪,৪১২|| align=right | ৬৭ || http://gadchiroli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GO|| [[Gondia district|Gondia]]|| [[Gondia]]|| align=right | ১,২০০,১৫১|| align=right | ৫,৪৩১|| align=right | ২২১ || http://gondia.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HI|| [[Hingoli district|Hingoli]]|| [[Hingoli]]|| align=right | ৯৮৬,৭১৭|| align=right | ৪,৫২৬|| align=right | ২১৮ || http://hingoli.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JG|| [[Jalgaon district|Jalgaon]]|| [[Jalgaon]]|| align=right | ৩,৬৭৯,৯৩৬|| align=right | ১১,৭৬৫|| align=right | ৩১৩ || http://jalgaon.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JN|| [[Jalna district|Jalna]]|| [[Jalna, Maharashtra|Jalna]]|| align=right | ১,৬১২,৩৫৭|| align=right | ৭,৭১৮|| align=right | ২০৯ || http://jalna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[Kolhapur district|Kolhapur]]|| [[Kolhapur]]|| align=right | ৩,৫১৫,৪১৩|| align=right | ৭,৬৮৫|| align=right | ৪৫৭ || http://kolhapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LA|| [[Latur district|Latur]]|| [[Latur]]|| align=right | ২,০৭৮,২৩৭|| align=right | ৭,১৫৭|| align=right | ২৯০ || http://latur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MC|| [[Mumbai City]]|| &mdash; || align=right | ৩,৩২৬,৮৩৭|| align=right | ৬৯|| align=right | ৪৮,২১৫ || http://mumbaicity.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MU|| [[Mumbai Suburban district|Mumbai suburban]]|| [[Bandra]] (East)|| align=right | ৮,৫৮৭,৫৬১|| align=right | ৫৩৪|| align=right | ১৬,০৮২ || http://mumbaisuburban.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NB|| [[Nandurbar district|Nandurbar]]|| [[Nandurbar]]|| align=right | ১,৩০৯,১৩৫|| align=right | ৫,০৫৫|| align=right | ২৫৯ || http://nandurbar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ND|| [[Nanded district|Nanded]]|| [[Nanded]]|| align=right | ২,৮৬৮,১৫৮|| align=right | ১০,৫২৮|| align=right | ২৭২ || http://nanded.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NG|| [[Nagpur district|Nagpur]]|| [[Nagpur]]|| align=right | ৪,০৫১,৪৪৪|| align=right | ৯,৮৯২|| align=right | ৪১০ || http://nagpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NS|| [[Nashik district|Nashik]]|| [[Nashik]]|| align=right | ৪,৯৮৭,৯২৩|| align=right | ১৫,৫৩৯|| align=right | ৩২১ || http://nashik.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | OS|| [[Osmanabad district|Osmanabad]]|| [[Osmanabad]]|| align=right | ১,৪৭২,২৫৬|| align=right | ৭,৫৬৯|| align=right | ১৯৫ || http://osmanabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Parbhani district|Parbhani]]|| [[Parbhani]]|| align=right | ১,৪৯১,১০৯|| align=right | ৬,৫১১|| align=right | ২২৯ || http://parbhani.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PU|| [[Pune district|Pune]]|| [[Pune]]|| align=right | ৭,২২৪,২২৪|| align=right | ১৫,৬৪৩|| align=right | ৪৬২ || http://pune.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RG|| [[Raigad district|Raigad]]|| [[Alibag]]|| align=right | ২,২০৫,৯৭২|| align=right | ৭,১৫২|| align=right | ৩০৮ || http://raigad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RT|| [[Ratnagiri district|Ratnagiri]]|| [[Ratnagiri]]|| align=right | ১,৬৯৬,৪৮২|| align=right | ৮,২০৮|| align=right | ২০৭ || http://ratnagiri.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI|| [[Sindhudurg district|Sindhudurg]]|| [[Oros]]|| align=right | ৮৬১,৬৭২|| align=right | ৫,২০৭|| align=right | ১৬৫ || http://sindhudurg.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SN|| [[Sangli district|Sangli]]|| [[Sangli]]|| align=right | ২,৫৮১,৮৩৫|| align=right | ৮,৫৭২|| align=right | ৩০১ || http://sangli.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[Solapur district|Solapur]]|| [[Solapur]]|| align=right | ৩,৮৫৫,৩৮৩|| align=right | ১৪,৮৯৫|| align=right | ২৫৯ || http://solapur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[Satara district|Satara]]|| [[Satara (city)|Satara]]|| align=right | ২,৭৯৬,৯০৬|| align=right | ১০,৪৭৫|| align=right | ২৬৭ || http://satara.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113130255/http://satara.gov.in/ |date=2020-11-13 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | TH|| [[Thane district|Thane]]|| [[Thane]]|| align=right | ৮,১২৮,৮৩৩|| align=right | ৯,৫৫৮|| align=right | ৮৫০ || http://thane.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WR|| [[Wardha district|Wardha]]|| [[Wardha]]|| align=right | ১,২৩০,৬৪০|| align=right | ৬,৩০৯|| align=right | ১৯৫ || http://wardha.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WS|| [[Washim district|Washim]]|| [[Washim]]|| align=right | ১,০১৯,৭২৫|| align=right | ৫,১৫৫|| align=right | ১৯৮ || http://washim.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | YA|| [[Yavatmal district|Yavatmal]]|| [[Yavatmal]]|| align=right | ২,৪৬০,৪৮২|| align=right | ১৩,৫৮২|| align=right | ১৮১ || http://yavatmal.nic.in/ |} ==মণিপুৰ (MN)== {{see also|মণিপুৰৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/Manipur/statement1.xls |format=XLS |title = Ranking of Districts by Population Size, 2001 and 2011 |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2011-09-18 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | BI|| [[বিষ্ণুপুৰ জিলা|বিষ্ণুপুৰ]]|| [[বিষ্ণুপুৰ, মণিপুৰ|বিষ্ণুপুৰ]]|| 240,363|| 496|| 415||[http://ukhrul.nic.in/ ukhrul.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | CC|| [[চুড়াচান্দপুৰ জিলা|চুড়াচান্দপুৰ]]|| [[চুড়াচান্দপুৰ]]|| 271.274|| 4,574|| 50||[http://churachandpur.nic.in/ churachandpur.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | CD|| [[চান্দেল জিলা|চান্দেল]]|| [[চান্দেল]]|| 144,028|| 3,317|| 37||[http://chandel.nic.in/ chandel.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | EI|| [[পূব ইম্ফল জিলা|পূব ইম্ফল]]|| [[পৰম্পত]]|| 452,661|| 710|| 555|| [http://imphaleast.nic.in/ imphaleast.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | SE|| [[সেনাপতি জিলা|সেনাপতি]]|| [[সেনাপতি, মণিপুৰ|সেনাপতি]]|| 354,772|| 3,269|| 116||[http://Senapati.nic.in/ Senapati.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | TA|| [[তামেংলং জিলা|তামেংলং]]|| [[তামেংলং]]|| 140,143|| 4,391|| 25||[http://tamenglong.nic.in/ tamenglong.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | TH|| [[থৌবাল জিলা|থৌবাল]]|| [[থৌবাল]]|| 420,517|| 514|| 713||[http://thoubal.nic.in/ thoubal.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | UK|| [[উখৰুল জিলা|উখৰুল]]|| [[উখৰুল]]|| 183,115|| 4,547|| 31||[http://ukhrul.nic.in/ ukhrul.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | WI|| [[পশ্চিম ইম্ফল জিলা|পশ্চিম ইম্ফল]]|| [[লম্ফেলপাত]]|| 514,683|| 519|| 847|| [http://imphalwest.nic.in/ imphalwest.nic.in] |} ==মেঘালয় (ML)== {{see also|মেঘালয়ৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | EG || পূব গাৰো পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|East Garo Hills}} || [[:en:Williamnagar|ৱিলিয়ামনগৰ]] || ২৪৭,৫৫৫ || ২,৬০৩ || ৯৫ || [http://www.eastgarohills.nic.in/ www.eastgarohills.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516184808/http://eastgarohills.nic.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | EK || পূব খাচী পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|East Khasi Hills}} || [[শ্বিলং]] <br> {{enwiki|Shillong}} || ৬৬০,৯৯৪ || ২,৭৫২ || ২৪০ || [http://www.eastkhasihills.gov.in/ www.eastkhasihills.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140301234633/http://eastkhasihills.gov.in/ |date=2014-03-01 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH || জয়ন্তীয়া পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|Jaintia Hills}} || [[:en:Jowai|জ’ৱাই]] || ২৯৫,৬৯২ || ৩,৮১৯ || ৭৭ || [http://www.jaintia.nic.in/ www.jaintia.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104230053/http://jaintia.nic.in/ |date=2014-01-04 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | RB || ৰি ভৈ <br> {{enwiki|Ri-Bhoi}} || [[:en:Nongpoh|নংপ’হ]] || ১৯২,৭৯৫ || ২,৩৭৮ || ৮১ || [http://www.ribhoi.gov.in/ www.ribhoi.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140109000835/http://ribhoi.gov.in/ |date=2014-01-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SG || দক্ষিণ গাৰো পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|South Garo Hills}} || [[:en:Baghmara, India|বাঘমৰা]] || ৯৯,১০৫ || ১,৮৫০ || ৫৪ || [http://www.southgarohills.gov.in/ www.southgarohills.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140307180156/http://southgarohills.gov.in/ |date=2014-03-07 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | WG || পশ্চিম গাৰো পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|West Garo Hills}} || [[তুৰা]] <br> ([[:en:Tura, India|Tura]]) || ৫১৫,৮১৩ || ৩,৭১৪ || ১৩৯ || [http://www.westgarohills.gov.in/ www.westgarohills.gov.in] |- bgcolor=#F৪F৯FF | WK || পশ্চিম খাচী পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|West Khasi Hills}} || [[:en:Nongstoin|নংষ্ট’ইন]] || ২৯৪,১১৫ || ৫,২৪৭ || ৫৬ || [http://www.westkhasihills.gov.in/ www.westkhasihills.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140301231655/http://westkhasihills.gov.in/ |date=2014-03-01 }} |} ==মিজোৰাম (MZ)== {{see also|মিজোৰামৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AI || [[:en:Aizawl district|আইজল]] || [[আইজল]] <br> {{enwiki|Aizawl}} || ৩৩৯,৮১২ || ৩,৫৭৭ || ৯৫ || [http://www.aizawl.nic.in/ www.aizawl.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161001160625/http://aizawl.nic.in/ |date=2016-10-01 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | CH || [[:en:Champhai district|চাম্ফাই]] || চাম্ফাই <br> {{enwiki|Champhai}} || ১০১,৩৮৯ || ৩,১৬৮ || ৩২ || [http://www.champhai.nic.in/ www.champhai.nic.in] |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO || [[:en:Kolasib district|কোলাশিব]] || কোলাশিৱ <br> {{enwiki|Kolasib}} || ৬০,৯৭৭ || ১,৩৮৬ || ৪৪ || [http://www.kolasib.nic.in/ www.kolasib.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523011139/http://kolasib.nic.in/ |date=2013-05-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | LA || [[:en:Lawngtlai district|Lawngtlai]] || [[:en:Lawngtlai|Lawngtlai]] || ৭৩,০৫০ || ২,৫১৯ || ২৯ || [http://www.lawngtlai.nic.in/ www.lawngtlai.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130518024946/http://lawngtlai.nic.in/ |date=2013-05-18 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | LU || [[:en:Lunglei district|লুংলে]] || [[:en:Lunglei|লুংলে]] || ১৩৭,১৫৫ || ৪,৫৭২ || ৩০ || [http://www.lunglei.nic.in/ www.lunglei.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516190820/http://lunglei.nic.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA || [[:en:Mamit district|মামিত]] || [[:en:Mamit|মামিত]] || ৬২,৩১৩ || ২,৯৬৭ || ২১ || [http://www.mamit.nic.in/ www.mamit.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516190624/http://mamit.nic.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SA || [[:en:Saiha district|চাইহা]] || [[:en:Saiha|চাইহা]] || ৬০,৮২৩ || ১,৪১৪ || ৪৩ || [http://www.saiha.nic.in/ www.saiha.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180624155330/http://saiha.nic.in/ |date=2018-06-24 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SE || [[:en:Serchhip district|Serchhip]] || [[:en: Serchhip|Serchhip]] || ৫৫,৫৩৯ || ১,৪২৪ || ৩৯ ||[http://www.serchhip.nic.in/ www.serchhip.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302004754/http://serchhip.nic.in/ |date=2014-03-02 }} |} ==নাগালেণ্ড (NL)== {{see also|নাগালেণ্ডৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | DI|| [[ডিমাপুৰ জিলা]]|| [[ডিমাপুৰ]]|| align=right | ৩০৮,৩৮২|| align=right | ৯২৬|| align=right | ৩৩৩||http://dimapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[ক’হিমা জিলা]]|| [[ক’হিমা]]|| align=right | ৩১৪,৩৬৬|| align=right | ৩,১১৩|| align=right | ১০১||http://kohima.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MK|| [[মোককচাং জিলা]]|| [[মোককচাং]]|| align=right | ২২৭,২৩০|| align=right | ১,৬১৫|| align=right | ১৪১||http://mokokchung.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MN|| [[মন জিলা]]|| [[মন]]|| align=right | ২৫৯,৬০৪|| align=right | ১,৭৮৬|| align=right | ১৪৫||http://mon.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PH|| [[ফেক জিলা]]|| [[ফেক]]|| align=right | ১৪৮,২৪৬|| align=right | ২,০২৬|| align=right | ৭৩||http://phek.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TU|| [[টুৱেনচাং জিলা]]|| [[টুৱেনচাং]]|| align=right | ৪১৪,৮০১|| align=right | ৪,২২৮|| align=right | ৯৮||http://tuensang.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WO|| [[ৱখা জিলা]]|| [[ৱখা]]|| align=right | ১৬১,০৯৮|| align=right | ১,৬২৮|| align=right | ৯৯||http://wokha.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ZU|| [[জুন্থেব’ট’ জিলা]]|| [[জুনহেব'ট']]|| align=right | ১৫৪,৯০৯|| align=right | ১,২৫৫|| align=right | ১২৩||http://zunheboto.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF |} ==Orissa (OR)== {{See also|Districts of Orissa}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AN|| [[Angul district|Angul]]|| [[Angul]]|| align=right | ১,১৩৯,৩৪১|| align=right | ৬,৩৪৭|| align=right | ১৮০|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BD|| [[Boudh district|Boudh]] (Bauda)|| [[Boudh]]|| align=right | ৩৭৩,০৩৮|| align=right | ৪,২৮৯|| align=right | ৮৭|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BH|| [[Bhadrak district|Bhadrak]]|| [[Bhadrak]]|| align=right | ১,৩৩২,২৪৯|| align=right | ২,৭৮৮|| align=right | ৪৭৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BL|| [[Balangir district|Balangir]] || [[Balangir]]|| align=right | ১,৩৩৫,৭৬০|| align=right | ৬,৫৫২|| align=right | ২০৪|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR|| [[Bargarh district|Bargarh]] (Baragarh)|| [[Bargarh]]|| align=right | ১,৩৪৫,৬০১|| align=right | ৫,৮৩২|| align=right | ২৩১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BW|| [[Balasore district|Balasore]] || [[Balasore]]|| align=right | ২,০২৩,০৫৬|| align=right | ৩,৭০৬|| align=right | ৫৪৬|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | CU|| [[Cuttack district|Cuttack]]|| [[Cuttack]]|| align=right | ২,৩৪০,৬৮৬|| align=right | ৩,৯১৫|| align=right | ৫৯৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | DE|| [[Debagarh district|Debagarh]] (Deogarh)|| [[Debagarh]]|| align=right | ২৭৪,০৯৫|| align=right | ২,৭৮১|| align=right | ৯৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[Dhenkanal district|Dhenkanal]]|| [[Dhenkanal, India|Dhenkanal]]|| align=right | ১,০৬৫,৯৮৩|| align=right | ৪,৫৯৭|| align=right | ২৩২|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | GN|| [[Ganjam]]|| [[Chhatrapur]]|| align=right | ৩,১৩৬,৯৩৭|| align=right | ৮,০৩৩|| align=right | ৩৯১|| http://ganjam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GP|| [[Gajapati district|Gajapati]]|| [[Paralakhemundi]]|| align=right | ৫১৮,৪৪৮|| align=right | ৩,০৫৬|| align=right | ১৭০|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH|| [[Jharsuguda district|Jharsuguda]]|| [[Jharsuguda]]|| align=right | ৫০৯,০৫৬|| align=right | ২,২০২|| align=right | ২৩১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | JP|| [[Jajpur district|Jajpur]] || [[Panikoili]]|| align=right | ১,৬২২,৮৬৮|| align=right | ২,৮৮৫|| align=right | ৫৬৩|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | JS|| [[Jagatsinghpur district|Jagatsinghpur]]|| [[Jagatsinghpur]]|| align=right | ১,০৫৬,৫৫৬|| align=right | ১,৭৫৯|| align=right | ৬০১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | KH|| [[Khordha district|Khordha]]|| [[Bhubaneswar]]|| align=right | ১,৮৭৪,৪০৫|| align=right | ২,৮৮৮|| align=right | ৬৪৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | KJ|| [[Kendujhar district|Kendujhar]] (Keonjhar)|| [[Kendujhar]]|| align=right | ১,৫৬১,৫২১|| align=right | ৮,৩৩৬|| align=right | ১৮৭|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | KL|| [[Kalahandi district|Kalahandi]]|| [[Bhawanipatna]]|| align=right | ১,৩৩৪,৩৭২|| align=right | ৮,১৯৭|| align=right | ১৬৩|| http://kalahandi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KN|| [[Kandhamal district|Kandhamal]]|| [[Phulbani]]|| align=right | ৬৪৭,৯১২|| align=right | ৬,০০৪|| align=right | ১০৮|| http://kandhamal.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[Koraput district|Koraput]]|| [[Koraput]]|| align=right | ১,১৭৭,৯৫৪|| align=right | ৮,৫৩৪|| align=right | ১৩৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | KP|| [[Kendrapara district|Kendrapara]]|| [[Kendrapara]]|| align=right | ১,৩০১,৮৫৬|| align=right | ২,৫৪৬|| align=right | ৫১১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | ML|| [[Malkangiri district|Malkangiri]]|| [[Malkangiri]]|| align=right | ৪৮০,২৩২|| align=right | ৬,১১৫|| align=right | ৭৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | MY|| [[Mayurbhanj district|Mayurbhanj]]|| [[Baripada]]|| align=right | ২,২২১,৭৮২|| align=right | ১০,৪১৮|| align=right | ২১৩|| http://mayurbhanj.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NB|| [[Nabarangpur district|Nabarangpur]]|| [[Nabarangpur]]|| align=right | ১,০১৮,১৭১|| align=right | ৫,১৩৫|| align=right | ১৯৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | NU|| [[Nuapada district|Nuapada]]|| [[Nuapada]]|| align=right | ৫৩০,৫২৪|| align=right | ৩,৪০৮|| align=right | ১৫৬|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | NY|| [[Nayagarh district|Nayagarh]]|| [[Nayagarh]]|| align=right | ৮৬৩,৯৩৪|| align=right | ৩,৯৫৪|| align=right | ২১৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | PU|| [[Puri district|Puri]]|| [[Puri]]|| align=right | ১,৪৯৮,৬০৪|| align=right | ৩,০৫৫|| align=right | ৪৯১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | RA|| [[Rayagada district|Rayagada]]|| [[Rayagada]]|| align=right | ৮২৩,০১৯|| align=right | ৭,৫৮৫|| align=right | ১০৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | SA|| [[Sambalpur district|Sambalpur]]|| [[Sambalpur]]|| align=right | ৯২৮,৮৮৯|| align=right | ৬,৭০২|| align=right | ১৩৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[Subarnapur district|Subarnapur]] (Sonepur)|| [[Sonepur|Subarnapur]]|| align=right | ৫৪০,৬৫৯|| align=right | ২,২৮৪|| align=right | ২৩৭|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | SU|| [[Sundergarh district|Sundergarh]] || [[Sundergarh]]|| align=right | ১,৮২৯,৪১২|| align=right | ৯,৯৪২|| align=right | ১৮৪|| http://sundergarh.nic.in/ |} ==পুডুচেৰী (PY)== {{see also|Districts of Pondicherry}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | KA|| [[কৰাইকল জিলা|কৰাইকল]]|| [[কৰাইকল]] || align=right | ১৭০,৬৪০|| align=right | ১৬০|| align=right | ১,০৬৭||http://Karaikal.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[মাহে জিলা|মাহে]]|| [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] || align=right | ৩৬,৮২৩|| align=right | ৯|| align=right | ৪,০৯১||http://mahe.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PO|| [[পণ্ডিচেৰী জিলা|পণ্ডিচেৰী]]|| [[পণ্ডিচেৰী]] || align=right | ৭৩৫,০০৪|| align=right | ২৯৩|| align=right | ২,৫০৯||http://puducherry.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | YA|| [[য়নাম জিলা|য়নাম]]|| [[য়নাম, পণ্ডিচেৰী|য়নাম]] || align=right | ৩১,৩৬২|| align=right | ৩০|| align=right | ১,০৪৫||http://yanam.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050130000201/http://yanam.nic.in/ |date=2005-01-30 }} |} ==Punjab (PB)== {{see also|Districts of Punjab (India)}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AM|| [[Amritsar district|Amritsar]]|| [[Amritsar]]|| align=right | ৩,০৭৪,২০৭|| align=right | ৫,০৭৫|| align=right | ৬০৬|| http://amritsar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BNL|| [[Barnala district|Barnala]]|| [[Barnala]]|| || || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | BA|| [[Bathinda district|Bathinda]]|| [[Bathinda]]|| align=right | ১,১৮১,২৩৬|| align=right | ৩,৩৭৭|| align=right | ৩৫০|| http://bathinda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FI|| [[Firozpur district|Firozpur]]|| [[Firozpur]]|| align=right | ১,৭৪৪,৭৫৩|| align=right | ৫,৮৬৫|| align=right | ২৯৭|| http://ferozepur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FR|| [[Faridkot district|Faridkot]]|| [[Faridkot, Punjab|Faridkot]]|| align=right | ৫৫২,৪৬৬|| align=right | ১,৪৭২|| align=right | ৩৭৫|| http://faridkot.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FT|| [[Fatehgarh Sahib district|Fatehgarh Sahib]]|| [[Fatehgarh Sahib]]|| align=right | ৫৩৯,৭৫১|| align=right | ১,১৮০|| align=right | ৪৫৭|| http://fatehgarhsahib.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FA|| [[Fazilka district|Fazilka]]|| [[Fazilka]]|| align=right | ১,৯৯৮,৪৬৪|| align=right | ৫,০২১|| align=right | ৩৯৮|| http://fazilka.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GU|| [[Gurdaspur district|Gurdaspur]]|| [[Gurdaspur]]|| align=right | ২,০৯৬,৮৮৯|| align=right | ৩,৫৭০|| align=right | ৫৮৭|| http://gurdaspur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HO|| [[Hoshiarpur district|Hoshiarpur]]|| [[Hoshiarpur]]|| align=right | ১,৪৭৮,০৪৫|| align=right | ৩,৩১০|| align=right | ৪৪৭|| http://hoshiarpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA|| [[Jalandhar district|Jalandhar]]|| [[Jalandhar]]|| align=right | ১,৯৫৩,৫০৮|| align=right | ২,৬৫৮|| align=right | ৭৩৫|| http://jalandhar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KA|| [[Kapurthala district|Kapurthala]]|| [[Kapurthala]]|| align=right | ৭৫২,২৮৭|| align=right | ১,৬৪৬|| align=right | ৪৫৭|| http://kapurthala.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819073139/http://kapurthala.nic.in/ |date=2010-08-19 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | LU|| [[Ludhiana district|Ludhiana]]|| [[Ludhiana]]|| align=right | ৩,০৩০,৩৫২|| align=right | ৩,৭৪৪|| align=right | ৮০৯|| http://ludhiana.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[Mansa district, India|Mansa]]|| [[Mansa, Punjab|Mansa]]|| align=right | ৬৮৮,৬৩০|| align=right | ২,১৭৪|| align=right | ৩১৭|| http://mansa.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MO|| [[Moga district|Moga]]|| [[Moga, Punjab|Moga]]|| align=right | ৮৮৬,৩১৩|| align=right | ১,৬৭২|| align=right | ৫৩০|| http://moga.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MU|| [[Sri Muktsar Sahib district|Sri Muktsar Sahib]]|| [[Sri Muktsar Sahib]]|| align=right | ৭৭৬,৭০২|| align=right | ২,৫৯৬|| align=right | ২৯৯|| http://muktsar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Pathankot district|Pathankot]]|| [[Pathankot]]|| align=right | ১,৯৯৮,৪৬৪|| align=right | ৫,০২১|| align=right | ৩৯৮|| http://Pathankot.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Patiala district|Patiala]]|| [[Patiala]]|| align=right | ১,৮৩৯,০৫৬|| align=right | ৩,৬২৭|| align=right | ৫০৭|| http://patiala.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RU|| [[Rupnagar district|Rupnagar]]|| [[Rupnagar]]|| align=right | ১,১১০,০০০|| align=right | ১,১১৭|| align=right | ৫২৪|| http://rupnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SAS|| [[Mohali district|Sahibzada Ajit Singh Nagar (Mohali)]]|| [[Mohali|Sahibzada Ajit Singh Nagar (Mohali)]]|| || || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | SA|| [[Sangrur district|Sangrur]]|| [[Sangrur]]|| align=right | ১,৯৯৮,৪৬৪|| align=right | ৫,০২১|| align=right | ৩৯৮|| http://sangrur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | || [[Shahid Bhagat Singh Nagar district|Shahid Bhagat Singh Nagar]]|| [[Nawanshahr]]|| align=right | ৫৮৬,৬৩৭|| align=right | ১,২৫৮|| align=right | ৪৬৬ || http://nawanshahr.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TT|| [[Tarn Taran district|Tarn Taran]]|| [[Tarn Taran Sahib]]|| || || || |} ==Rajasthan (RJ)== {{see also|Districts of Rajasthan}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AJ|| [[Ajmer district|Ajmer]]|| [[Ajmer]]|| align=right | ২,১৮০,৫২৬|| align=right | ৮,৪৮১|| align=right | ২৫৭||http://ajmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150209203540/http://ajmer.nic.in/ |date=2015-02-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL|| [[Alwar district|Alwar]]|| [[Alwar]]|| align=right | ২,৯৯০,৮৬২|| align=right | ৮,৩৮০|| align=right | ৩৫৭||http://alwar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120803030422/http://alwar.nic.in/ |date=2012-08-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI|| [[Bikaner district|Bikaner]]|| [[Bikaner]]|| align=right | ১,৬৭৩,৫৬২|| align=right | ২৭,২৪৪|| align=right | ৬১||http://bikaner.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BM|| [[Barmer district|Barmer]]|| [[Barmer, Rajasthan|Barmer]]|| align=right | ১,৯৬৩,৭৫৮|| align=right | ২৮,৩৮৭|| align=right | ৬৯||http://barmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218154347/http://barmer.nic.in/ |date=2014-12-18 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BN|| [[Banswara district|Banswara]]|| [[Banswara]]|| align=right | ১,৫০০,৪২০|| align=right | ৫,০৩৭|| align=right | ২৯৮||http://banswara.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150112210213/http://banswara.nic.in/ |date=2015-01-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BP|| [[Bharatpur district|Bharatpur]]|| [[Bharatpur, India|Bharatpur]]|| align=right | ২,০৯৮,৩২৩|| align=right | ৫,০৬৬|| align=right | ৪১৪||http://bharatpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512184953/http://bharatpur.nic.in/ |date=2013-05-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR|| [[Baran district|Baran]]|| [[Baran, Rajasthan|Baran]]|| align=right | ১,০২২,৫৬৮|| align=right | ৬,৯৫৫|| align=right | ১৪৭||http://Baran.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425203918/http://baran.nic.in/ |date=2009-04-25 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU|| [[Bundi district|Bundi]]|| [[Bundi]]|| align=right | ৯৬১,২৬৯|| align=right | ৫,৫৫০|| align=right | ১৭৩||http://bundi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090501203724/http://bundi.nic.in/ |date=2009-05-01 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BW|| [[Bhilwara district|Bhilwara]]|| [[Bhilwara]]|| align=right | ২,০০৯,৫১৬|| align=right | ১০,৪৫৫|| align=right | ১৯২||http://bhilwara.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090508053201/http://bhilwara.nic.in/ |date=2009-05-08 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | CR|| [[Churu district|Churu]]|| [[Churu]]|| align=right | ১,৯২২,৯০৮|| align=right | ১৬,৮৩০|| align=right | ১১৪||http://churu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206042050/http://churu.nic.in/ |date=2012-02-06 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | CT|| [[Chittorgarh district|Chittorgarh]]|| [[Chittorgarh]]|| align=right | ১,৮০২,৬৫৬|| align=right | ১০,৮৫৬|| align=right | ১৬৬||http://chittorgarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409231429/http://chittorgarh.nic.in/ |date=2009-04-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | DA|| [[Dausa district|Dausa]]|| [[Dausa]]|| align=right | ১,৩১৬,৭৯০|| align=right | ৩,৪২৯|| align=right | ৩৮৪||http://dausa.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080131224345/http://dausa.nic.in/ |date=2008-01-31 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[Dholpur district|Dholpur]]|| [[Dholpur]]|| align=right | ৯৮২,৮১৫|| align=right | ৩,০৮৪|| align=right | ৩১৯||http://dholpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050829124718/http://dholpur.nic.in/ |date=2005-08-29 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | DU|| [[Dungarpur district|Dungapur]]|| [[Dungarpur]]|| align=right | ১,১০৭,০৩৭|| align=right | ৩,৭৭০|| align=right | ২৯৪||http://dungapur.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | GA|| [[Ganganagar district|Ganganagar]]|| [[Ganganagar]]|| align=right | ১,৭৮৮,৪৮৭|| align=right | ৭,৯৮৪|| align=right | ২২৪||http://ganganagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119115934/http://ganganagar.nic.in/ |date=2012-01-19 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | HA|| [[Hanumangarh district|Hanumangarh]]|| [[Hanumangarh]]|| align=right | ১,৫১৭,৩৯০|| align=right | ১২,৬৪৫|| align=right | ১২০||http://hanumangarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090429195052/http://hanumangarh.nic.in/ |date=2009-04-29 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JJ|| [[Jhunjhunu district|Jhunjhunu]]|| [[Jhunjhunu]]|| align=right | ১,৯১৩,০৯৯|| align=right | ৫,৯২৮|| align=right | ৩২৩||http://jhunjhunu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223160948/http://jhunjhunu.nic.in/ |date=2012-02-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JL|| [[Jalore district|Jalore]]|| [[Jalore]]|| align=right | ১,৪৪৮,৪৮৬|| align=right | ১০,৬৪০|| align=right | ১৩৬||http://jalore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111007100206/http://jalore.nic.in/ |date=2011-10-07 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JO|| [[Jodhpur district|Jodhpur]]|| [[Jodhpur]]|| align=right | ২,৮৮০,৭৭৭|| align=right | ২২,৮৫০|| align=right | ১২৬||http://jodhpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523045929/http://jodhpur.nic.in/ |date=2013-05-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JP|| [[Jaipur district|Jaipur]]|| [[Jaipur]]|| align=right | ৫,২৫২,৩৮৮|| align=right | ১১,১৫২|| align=right | ৪৭১||http://jaipur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051105100942/http://jaipur.nic.in/ |date=2005-11-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JS|| [[Jaisalmer district|Jaisalmer]]|| [[Jaisalmer]]|| align=right | ৫০৭,৯৯৯|| align=right | ৩৮,৪০১|| align=right | ১৩||http://jaisalmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409231232/http://jaisalmer.nic.in/ |date=2009-04-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JW|| [[Jhalawar district|Jhalawar]]|| [[Jhalawar]]|| align=right | ১,১৮০,৩৪২|| align=right | ৬,২১৯|| align=right | ১৯০||http://jhalawar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052547/http://www.jhalawar.nic.in/ |date=2009-04-10 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KA|| [[Karauli district|Karauli]]|| [[Karauli]]|| align=right | ১,২০৫,৬৩১|| align=right | ৫,৫৩০|| align=right | ২১৮||http://karauli.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052542/http://www.karauli.nic.in/ |date=2009-04-10 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[Kota district|Kota]]|| [[Kota, Rajasthan|Kota]]|| align=right | ১,৫৬৮,৫৮০|| align=right | ৫,৪৪৬|| align=right | ২৮৮||http://kota.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090504121015/http://kota.nic.in/ |date=2009-05-04 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NA|| [[Nagaur district|Nagaur]]|| [[Nagaur]]|| align=right | ২,৭৭৩,৮৯৪|| align=right | ১৭,৭১৮|| align=right | ১৫৭||http://nagaur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203231308/http://www.nagaur.nic.in/ |date=2007-12-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Pali district|Pali]]|| [[Pali, Rajasthan|Pali]]|| align=right | ১,৮১৯,২০১|| align=right | ১২,৩৮৭|| align=right | ১৪৭||http://pali.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150112215332/http://pali.nic.in/ |date=2015-01-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PG|| [[Pratapgarh district (Rajasthan)|Pratapgarh]]|| [[Pratapgarh, Rajasthan|Pratapgarh]]|| align=right | ১,৭৫,৮৬৭ || align=right | ৬৪২ || align=right | ২৭৪ ||http://pratapgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RA|| [[Rajsamand district|Rajsamand]]|| [[Rajsamand]]|| align=right | ৯৮৬,২৬৯|| align=right | ৩,৮৫৩|| align=right | ২৫৬||http://rajsamand.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205060304/http://rajsamand.nic.in/ |date=2007-02-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SK|| [[Sikar district|Sikar]]|| [[Sikar]]|| align=right | ২,২৮৭,২২৯|| align=right | ৭,৭৩২|| align=right | ২৯৬||http://sikar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223201444/http://sikar.nic.in/ |date=2012-02-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SM|| [[Sawai Madhopur district|Sawai Madhopur]]|| [[Sawai Madhopur]]|| align=right | ১,১১৬,০৩১|| align=right | ৪,৫০০|| align=right | ২৪৮||http://sawaimadhopur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520123107/http://sawaimadhopur.nic.in/ |date=2013-05-20 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR|| [[Sirohi district|Sirohi]]|| [[Sirohi]]|| align=right | ৮৫০,৭৫৬|| align=right | ৫,১৩৬|| align=right | ১৬৬||http://sirohi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130401082647/http://sirohi.nic.in/ |date=2013-04-01 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | TO|| [[Tonk district|Tonk]]|| [[Tonk, India|Tonk]]|| align=right | ১,২১১,৩৪৩|| align=right | ৭,১৯৪|| align=right | ১৬৮||http://tonk.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052537/http://www.tonk.nic.in/ |date=2009-04-10 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | UD|| [[Udaipur district|Udaipur]]|| [[Udaipur]]|| align=right | ২,৬৩২,২১০|| align=right | ১৩,৪৩০|| align=right | ১৯৬||http://udaipur.nic.in/ |} ==ছিক্কিম(SK)== {{see also|ছিক্কিমৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | ES|| [[পূৱ ছিক্কিম]]|| [[গেংটক]]|| align=right | ২৪৪,৭৯০|| align=right | ৯৫৪|| align=right | ২৫৭||http://esikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205320/http://esikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NS|| [[উত্তৰ ছিক্কিম]]|| [[মাংগন]]|| align=right | ৪১,০২৩|| align=right | ৪,২২৬|| align=right | ১০||http://nsikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://nsikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SS|| [[দক্ষিণ ছিক্কিম]]|| [[নামছি]]|| align=right | ১৩১,৫০৬|| align=right | ৭৫০|| align=right | ১৭৫||http://ssikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://ssikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | WS|| [[পশ্চিম ছিক্কিম]]|| [[গেইজিঙ]]|| align=right | ১২৩,১৭৪|| align=right | ১,১৬৬|| align=right | ১০৬||http://wsikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://wsikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }} |} ==Tamil Nadu (TN)== {{see also|Districts of Tamil Nadu}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes7">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20117">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20117" /> |'''Official website''' |- |1 |AY |[[:en:Ariyalur_district|Ariyalur]] |[[:en:Ariyalur|Ariyalur]] | align="right" |752,481 | align="right" |3,208 | align="right" |387 |http://municipality.tn.gov.in/Ariyalur/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091102195707/http://municipality.tn.gov.in/Ariyalur/ |date=2009-11-02 }} |- |2 |CGL |[[:en:Chengalpattu_district|Chengalpattu]] |[[:en:Chengalpattu|Chengalpattu]] | align="right" |2,556,244 | align="right" |2,945 | align="right" |868 | |- |3 |CH |[[:en:Chennai_district|Chennai]] |[[:en:Chennai|Chennai]] | align="right" |7,100,000 | align="right" |426 | align="right" |17,000 |http://www.chennai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429011354/http://www.chennai.tn.nic.in/ |date=2011-04-29 }} |- |4 |CO |[[:en:Coimbatore_district|Coimbatore]] |[[:en:Coimbatore|Coimbatore]] | align="right" |3,472,578 | align="right" |7,469 | align="right" |748 |http://www.coimbatore.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050830025750/http://www.coimbatore.tn.nic.in/ |date=2005-08-30 }} |- |5 |CU |[[:en:Cuddalore_district|Cuddalore]] |[[:en:Cuddalore|Cuddalore]] | align="right" |2,600,880 | align="right" |3,999 | align="right" |702 |http://www.cuddalore.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060201235923/http://www.cuddalore.tn.nic.in/ |date=2006-02-01 }} |- |6 |DH |[[:en:Dharmapuri_district|Dharmapuri]] |[[:en:Dharmapuri|Dharmapuri]] | align="right" |1,502,900 | align="right" |4,532 | align="right" |332 |http://www.dharmapuri.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721174824/http://www.dharmapuri.tn.nic.in/ |date=2011-07-21 }} |- |7 |DI |[[:en:Dindigul_district|Dindigul]] |[[:en:Dindigul|Dindigul]] | align="right" |2,161,367 | align="right" |6,058 | align="right" |357 |http://www.dindigul.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225064813/http://www.dindigul.tn.nic.in/ |date=2018-12-25 }} |- |8 |ER |[[:en:Erode_district|Erode]] |[[:en:Erode|Erode]] | align="right" |2,259,608 | align="right" |5,714 | align="right" |397 |http://erode.nic.in/ |- |9 |KL |[[:en:Kallakurichi_district|Kallakurichi]] |[[:en:Kallakurichi|Kallakurichi]] | align="right" |1,370,281 | align="right" |3,520 | align="right" |389 | |- |10 |KC |[[:en:Kanchipuram_district|Kanchipuram]] |[[:en:Kanchipuram|Kanchipuram]] | align="right" |1,166,401 | align="right" |1,656 | align="right" |704 |http://www.kanchi.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170908064506/http://www.kanchi.tn.nic.in/ |date=2017-09-08 }} |- |11 |KK |[[:en:Kanyakumari_district|Kanyakumari]] |[[:en:Nagercoil|Nagercoil]] | align="right" |1,863,178 | align="right" |1,685 | align="right" |1,106 |http://www.kanyakumari.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125193622/http://www.kanyakumari.tn.nic.in/ |date=2021-01-25 }} |- |12 |KA |[[:en:Karur_district|Karur]] |[[:en:Karur|Karur]] | align="right" |1,076,588 | align="right" |2,901 | align="right" |371 |http://karur.nic.in/ |- |13 |KR |[[:en:Krishnagiri_district|Krishnagiri]] |[[:en:Krishnagiri|Krishnagiri]] | align="right" |1,883,731 | align="right" |5,086 | align="right" |370 | |- |14 |MDU |[[:en:Madurai_district|Madurai]] |[[:en:Madurai|Madurai]] | align="right" |3,991,038 | align="right" |3,676 | align="right" |823 |http://www.madurai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190321120205/http://www.madurai.tn.nic.in/ |date=2019-03-21 }} |- |15 |{{dash}} |[[:en:Mayiladuthurai_district|Mayiladuthurai]] |[[:en:Mayiladuthurai|Mayiladuthurai]] | align="right" |{{dash}} | align="right" |{{dash}} | align="right" |{{dash}} | |- |16 |NG |[[:en:Nagapattinam_district|Nagapattinam]] |[[:en:Nagapattinam|Nagapattinam]] | align="right" |1,614,069 | align="right" |2,716 | align="right" |668 |http://www.nagapattinam.tn.nic.in/ |- |17 |NI |[[:en:Nilgiris_district|Nilgiris]] |[[:en:Ooty|Ooty]] | align="right" |735,071 | align="right" |2,549 | align="right" |288 |http://nilgiris.nic.in/ |- |18 |NM |[[:en:Namakkal_district|Namakkal]] |[[:en:Namakkal|Namakkal]] | align="right" |1,721,179 | align="right" |3,429 | align="right" |506 |http://namakkal.nic.in/ |- |19 |PE |[[:en:Perambalur_district|Perambalur]] |[[:en:Perambalur|Perambalur]] | align="right" |564,511 | align="right" |1,752 | align="right" |323 |http://www.perambalur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813070309/http://www.perambalur.tn.nic.in/ |date=2006-08-13 }} |- |20 |PU |[[:en:Pudukkottai_district|Pudukkottai]] |[[:en:Pudukkottai|Pudukkottai]] | align="right" |1,918,725 | align="right" |4,651 | align="right" |348 |http://pudukkottai.nic.in/ |- |21 |RA |[[:en:Ramanathapuram_district|Ramanathapuram]] |[[:en:Ramanathapuram|Ramanathapuram]] | align="right" |1,337,560 | align="right" |4,123 | align="right" |320 |http://ramanathapuram.nic.in/ |- |22 |RN |[[:en:Ranipet_district|Ranipet]] |[[:en:Ranipet|Ranipet]] | align="right" |1,210,277 | align="right" |2,234 | align="right" |524 | |- |23 |SA |[[:en:Salem_district|Salem]] |[[:en:Salem,_Tamil_Nadu|Salem]] | align="right" |3,480,008 | align="right" |5,245 | align="right" |663 |http://salem.nic.in/ |- |24 |SI |[[:en:Sivaganga_district|Sivaganga]] |[[:en:Sivaganga|Sivaganga]] | align="right" |1,341,250 | align="right" |4,086 | align="right" |324 | |- |25 |TS |[[:en:Tenkasi_district|Tenkasi]] |[[:en:Tenkasi|Tenkasi]] | align="right" |14,07,627 | align="right" |2916 | align="right" |483 | |- |26 |TP |[[:en:Tirupur_district|Tirupur]] |[[:en:Tirupur|Tirupur]] | align="right" |2,471,222 | align="right" |5,106 | align="right" |476 |http://tiruppurcorp.tn.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212230043/http://tiruppurcorp.tn.gov.in/ |date=2009-02-12 }} |- |27 |TC |[[:en:Tiruchirappalli_district|Tiruchirappalli]] |[[:en:Tiruchirappalli|Tiruchirappalli]] | align="right" |2,713,858 | align="right" |4,407 | align="right" |602 |http://tiruchirappalli.nic.in/ |- |28 |TH |[[:en:Theni_district|Theni]] |[[:en:Theni|Theni]] | align="right" |1,243,684 | align="right" |3,066 | align="right" |433 |http://www.theni.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060810180551/http://www.theni.tn.nic.in/ |date=2006-08-10 }} |- |29 |TI |[[:en:Tirunelveli_district|Tirunelveli]] |[[:en:Tirunelveli|Tirunelveli]] | align="right" |1,665,253 | align="right" |3,842 | align="right" |433 | |- |30 |TJ |[[:en:Thanjavur_district|Thanjavur]] |[[:en:Thanjavur|Thanjavur]] | align="right" |2,402,781 | align="right" |3,397 | align="right" |691 |http://thanjavur.nic.in/ |- |31 |TK |[[:en:Thoothukudi_district|Thoothukudi]] |[[:en:Thoothukudi|Thoothukudi]] | align="right" |1,738,376 | align="right" |4,594 | align="right" |378 |http://thoothukudi.nic.in/ |- |32 |TP |[[:en:Tirupattur_district|Tirupattur]] |[[:en:Tirupattur|Tirupattur]] | align="right" |1,111,812 | align="right" |1,792 | align="right" |620 | |- |33 |TL |[[:en:Tiruvallur_district|Tiruvallur]] |[[:en:Tiruvallur|Tiruvallur]] | align="right" |3,725,697 | align="right" |3,424 | align="right" |1,049 |http://www.tiruvallur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716022602/http://www.tiruvallur.tn.nic.in/ |date=2011-07-16 }} |- |34 |TR |[[:en:Tiruvarur_district|Tiruvarur]] |[[:en:Tiruvarur|Tiruvarur]] | align="right" |1,268,094 | align="right" |2,377 | align="right" |533 |http://www.tiruvarur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060113073936/http://www.tiruvarur.tn.nic.in/ |date=2006-01-13 }} |- |35 |TV |[[:en:Tiruvannamalai_district|Tiruvannamalai]] |[[:en:Tiruvannaamalai|Tiruvannaamalai]] | align="right" |2,468,965 | align="right" |6,191 | align="right" |399 |http://www.tiruvannamalai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110924193702/http://www.tiruvannamalai.tn.nic.in/ |date=2011-09-24 }} |- |36 |VE |[[:en:Vellore_district|Vellore]] |[[:en:Vellore|Vellore]] | align="right" |1,614,242 | align="right" |2,080 | align="right" |776 |http://vellore.nic.in/ |- |37 |VL |[[:en:Viluppuram_district|Viluppuram]] |[[:en:Viluppuram|Viluppuram]] | align="right" |2,093,003 | align="right" |3,725 | align="right" |562 |http://www.viluppuram.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060808053020/http://www.viluppuram.tn.nic.in/ |date=2006-08-08 }} |- |38 |VR |[[:en:Virudhunagar_district|Virudhunagar]] |[[:en:Virudhunagar|Virudhunagar]] | align="right" |1,943,309 | align="right" |3,446 | align="right" |454 |http://www.virudhunagar.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514153823/http://www.virudhunagar.tn.nic.in/ |date=2019-05-14 }} |} ==ত্ৰিপুৰা (TR)== {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[ধালাই]]|| [[আমবাছা]]|| align=right | ৩০৭,৪১৭|| align=right | ২,৫২৩|| align=right | ১২২||http://dhalai.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NT|| [[উত্তৰ ত্ৰিপুৰা]]|| [[কৈলাছাহাৰ]]|| align=right | ৫৯০,৬৫৫|| align=right | ২,৮২১|| align=right | ২০৯||http://northtripura.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[দক্ষিণ ত্ৰিপুৰা]]|| [[ওদায়পুৰ]]|| align=right | ৭৬২,৫৬৫|| align=right | ২,১৫২|| align=right | ৩৫৪||http://southtripura.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[খুৱাই]]|| [[ওদায়পুৰ]]|| align=right | ৭৬২,৫৬৫|| align=right | ২,১৫২|| align=right | ৩৫৪||http://southtripura.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WT|| [[পশ্চিম ত্ৰিপুৰা]]|| [[আগৰতলা]]|| align=right | ১,৫৩০,৫৩১|| align=right | ২,৯৯৭|| align=right | ৫১১||http://westtripura.nic.in/ |} == তেলংগানা (TG) == {{see also|তেলংগানাৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist2011">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist2011" /> |- |1 |AD |[[:en:Adilabad_district|Adilabad]] |[[:en:Adilabad|Adilabad]] | align="right" |708,952 | align="right" |4,185.97 | align="right" |171 |- |2 |{{dash}} |[[:en:Komaram_Bheem_district|Komaram Bheem]] |[[:en:Komaram_Bheem,_Telangana|Komaram Bheem]] | align="right" |515,835 | align="right" |4,300.16 | align="right" |106 |- |3 |{{dash}} |[[:en:Bhadradri_district|Bhadradri Kothagudem]] |[[:en:Kothagudem|Kothagudem]] | align="right" |1,304,811 | align="right" |8,951.00 | align="right" |143 |- |4 |HY |[[:en:Hyderabad_district,_India|Hyderabad]] |[[:en:Hyderabad,_India|Hyderabad]] | align="right" |3,441,992 | align="right" |4,325.29 | align="right" |18,172 |- |5 |{{dash}} |[[:en:Jagtial_district|Jagtial]] |[[:en:Jagitial|Jagtial]] | align="right" |983,414 | align="right" |3,043.23 | align="right" |407 |- |6 |{{dash}} |[[:en:Jangaon_district|Jangaon]] |[[:en:Jangaon|Jangaon]] | align="right" |582,457 | align="right" |2,187.50 | align="right" |259 |- |7 |{{dash}} |[[:en:Jayashankar_district|Jayashankar Bhupalpally]] |[[:en:Bhupalpalle|Bhupalpalle]] | align="right" |712,257 | align="right" |6,361.70 | align="right" |115 |- |8 |{{dash}} |[[:en:Jogulamba_district|Jogulamba Gadwal]] |[[:en:Gadwal|Gadwal]] | align="right" |664,971 | align="right" |2,928.00 | align="right" |208 |- |9 |{{dash}} |[[:en:Kamareddy_district|Kamareddy]] |[[:en:Kamareddy|Kamareddy]] | align="right" |972,625 | align="right" |3,651.00 | align="right" |266 |- |10 |KA |[[:en:Karimnagar_district|Karimnagar]] |[[:en:Karimnagar|Karimnagar]] | align="right" |1,016,063 | align="right" |2,379.07 | align="right" |473 |- |11 |KH |[[:en:Khammam_district|Khammam]] |[[:en:Khammam|Khammam]] | align="right" |1,401,639 | align="right" |4,453.00 | align="right" |321 |- |12 |{{dash}} |[[:en:Mahabubabad_district|Mahabubabad]] |[[:en:Mahabubabad|Mahabubabad]] | align="right" |770,170 | align="right" |2,876.70 | align="right" |269 |- |13 |MA |[[:en:Mahbubnagar_district|Mahbubnagar]] |[[:en:Mahbubnagar|Mahbubnagar]] | align="right" |1,318,110 | align="right" |4,037.00 | align="right" |281 |- |14 |{{dash}} |[[:en:Mancherial_district|Mancherial]] |[[:en:Mancherial|Mancherial]] | align="right" |807,037 | align="right" |4,056.36 | align="right" |201 |- |15 |ME |[[:en:Medak_district|Medak]] |[[:en:Medak|Medak]] | align="right" |767,428 | align="right" |2,740.89 | align="right" |275 |- |16 |{{dash}} |[[:en:Medchal-Malkajgiri|Medchal-Malkajgiri]] |[[:en:Shamirpet|Shamirpet]] | align="right" |2,542,203 | align="right" |5,005.98 | align="right" |2,251 |- |17 |{{dash}} |[[:en:Mulugu_district|Mulugu]] |[[:en:Mulugu|Mulugu]]{{dn|date=May 2020}} | align="right" |2,94,671 | align="right" |3,881 | align="right" |124 |- |18 |NA |[[:en:Nalgonda_district|Nalgonda]] |[[:en:Nalgonda|Nalgonda]] | align="right" |1,631,399 | align="right" |2,449.79 | align="right" |227 |- |19 |{{dash}} |[[:en:Narayanapet_District|Narayanpet]] |[[:en:Narayanpet|Narayanpet]] | align="right" |5,66,874 | align="right" |2336.44 | align="right" |243 |- |20 |{{dash}} |[[:en:Nagarkurnool_district|Nagarkurnool]] |[[:en:Nagarkurnool|Nagarkurnool]] | align="right" |893,308 | align="right" |6,545.00 | align="right" |124 |- |21 |{{dash}} |[[:en:Nirmal_district|Nirmal]] |[[:en:Nirmal|Nirmal]] | align="right" |709,415 | align="right" |3,562.51 | align="right" |185 |- |22 |NI |[[:en:Nizamabad_district|Nizamabad]] |[[:en:Nizamabad,_Andhra_Pradesh|Nizamabad]] | align="right" |1,534,428 | align="right" |4,153.00 | align="right" |366 |- |23 |{{dash}} |[[:en:Peddapalli_district|Peddapalli]] |[[:en:Peddapalli,_Peddapalli_district|Peddapalle]] | align="right" |795,332 | align="right" |4,614.74 | align="right" |356 |- |24 |{{dash}} |[[:en:Rajanna_district|Rajanna Sircilla]] |[[:en:Sircilla|Sircilla]] | align="right" |546,121 | align="right" |2,030.89 | align="right" |273 |- |25 |RA |[[:en:Ranga_Reddy_district|Ranga Reddy]] |[[:en:Shamshabad|Shamshabad]] | align="right" |2,551,731 | align="right" |1,038.00 | align="right" |486 |- |26 |{{dash}} |[[:en:Sangareddy_district|Sangareddy]] |[[:en:Sangareddy|Sangareddy]] | align="right" |1,527,628 | align="right" |4,464.87 | align="right" |347 |- |27 |{{dash}} |[[:en:Siddipet_district|Siddipet]] |[[:en:Siddipet|Siddipet]] | align="right" |993,376 | align="right" |3,425.19 | align="right" |279 |- |28 |{{dash}} |[[:en:Suryapet_district|Suryapet]] |[[:en:Suryapet|Suryapet]] | align="right" |1,099,560 | align="right" |3,374.47 | align="right" |305 |- |29 |{{dash}} |[[:en:Vikarabad_district|Vikarabad]] |[[:en:Vikarabad|Vikarabad]] | align="right" |881,250 | align="right" |3,385.00 | align="right" |274 |- |30 |{{dash}} |[[:en:Wanaparthy_district|Wanaparthy]] |[[:en:Wanaparthy|Wanaparthy]] | align="right" |751,553 | align="right" |2,938.00 | align="right" |268 |- |31 |WL |[[:en:Warangal_Urban_district|Warangal Urban]] |[[:en:Warangal|Warangal]] | align="right" |1,135,707 | align="right" |1,304.50 | align="right" |826 |- |32 |{{dash}} |[[:en:Warangal_Rural_district|Warangal Rural]] |[[:en:Warangal|Warangal]] | align="right" |716,457 | align="right" |2,175.50 | align="right" |330 |- |33 |{{dash}} |[[:en:Yadadri_district|Yadadri Bhuvanagiri]] |[[:en:Bhongir,_Telangana|Bhongiri]] | align="right" |726,465 | align="right" |3,091.48 | align="right" |239 |} ==উত্তৰ প্ৰদেশ (UP)== {{see also|Districts of Uttar Pradesh}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''ক'ড''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | '''জনঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AG||[[আগ্ৰা জিলা|আগ্ৰা]]||[[আগ্ৰা]]|| align="right" | ৩,৬১১,৩০১|| align=right | ৪,০২৭|| align=right | ৮৯৭||http://agra.nic.in/def.asp |- bgcolor=#F৪F৯FF | AH||[[প্ৰয়াগৰাজ জিলা|প্ৰয়াগৰাজ]] (এলাহাবাদ)||[[প্ৰয়াগৰাজ]]|| align="right" | ৪,৯৪১,৫১০|| align=right | ৫,৪২৪|| align=right | ৯১১||http://allahabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL||[[আলিগড় জিলা|আলিগড়]]||[[আলিগড়]]|| align="right" | ২,৯৯০,৩৮৮|| align=right | ৩,৭৪৭|| align=right | ৭৯৮||http://aligarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AN||[[অম্বেডকৰ নগৰ জিলা|অম্বেডকৰ নগৰ]]||[[আকবৰপুৰ]]|| align="right" | ২,০২৫,৩৭৩|| align=right | ২,৩৭২|| align=right | ৮৫৪||http://ambedkarnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AU||[[ঔৰৈয়া জিলা|ঔৰৈয়া]]||[[ঔৰৈয়া]]|| align="right" | ১,১৭৯,৪৯৬|| align=right | ২,০৫১|| align=right | ৫৭৫||http://auraya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070906234458/http://auraya.nic.in/ |date=2007-09-06 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | AZ||[[আজমগড় জিলা|আজমগড়]]||[[আজমগড়]]|| align="right" | ৩,৯৫০,৮০৮|| align=right | ৪,২৩৪|| align=right | ৯৩৩||http://azamgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BB||[[বাৰাবংকী জিলা|বাৰাবংকী]]||[[বাৰাবংকী]]|| align="right" | ২,৬৭৩,৩৯৪|| align=right | ৩,৮২৫|| align=right | ৬৯৯||http://barabanki.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BD||[[বদায়ুঁ জিলা|বদায়ুঁ]]||[[বদায়ুঁ]]|| align="right" | ৩,০৬৯,২৪৫|| align=right | ৫,১৬৮|| align=right | ৫৯৪||http://badaun.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721163216/http://badaun.nic.in/ |date=2011-07-21 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BG||[[বাগপত জিলা|বাগপত]]||[[বাগপত]]|| align="right" | ১,১৬৪,৩৮৮|| align=right | ১,৩৪৫|| align=right | ৮৬৬||http://bagpat.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BH||[[বহৰাইচ জিলা|বহৰাইচ]]||[[বহৰাইচ]]|| align="right" | ২,৩৮৪,২৩৯|| align=right | ৫,৭৪৫|| align=right | ৪১৫||http://behraich.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206030259/http://behraich.nic.in/ |date=2007-02-06 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI||[[বিজনোৰ জিলা|বিজনোৰ]]||[[বিজনোৰ]]|| align="right" | ৩,১৩০,৫৮৬|| align=right | ৪,৫৬১|| align=right | ৬৮৬||http://bijnor.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BL||[[বলিয়া জিলা|বলিয়া]]||[[বলিয়া]]|| align="right" | ২,৭৫২,৪১২|| align=right | ২,৯৮১|| align=right | ৯২৩||http://ballia.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BN||[[বাঁদা জিলা|বাঁদা]]||[[বাঁদা]]|| align="right" | ১,৫০০,২৫৩|| align=right | ৪,৪১৩|| align=right | ৩৪০||http://banda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BP||[[বলৰামপুৰ জিলা|বলৰামপুৰ]]||[[বলৰামপুৰ]]|| align="right" | ১,৬৮৪,৫৬৭|| align=right | ২,৯২৫|| align=right | ৫৭৬||http://balrampur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR||[[বৰেলী জিলা|বৰেলী]]||[[বৰেলী]]|| align="right" | ৩,৫৯৮,৭০১|| align=right | ৪,১২০|| align=right | ৮৭৩||http://bareilly.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BS||[[বস্তী জিলা|বস্তী]]||[[বস্তী]]|| align="right" | ২,০৬৮,৯২২|| align=right | ৩,০৩৪|| align=right | ৬৮২||http://basti.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU||[[বুলন্দচহৰ জিলা|বুলন্দচহৰ]]||[[বুলন্দচহৰ]]|| align="right" | ২,৯২৩,২৯০|| align=right | ৩,৭১৯|| align=right | ৭৮৬||http://bulandshahar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CD||[[চন্দৌলী জিলা|চন্দৌলী]]||[[চন্দৌলী]]|| align="right" | ১,৬৩৯,৭৭৭|| align=right | ২,৫৫৪|| align=right | ৬৪২||http://chandauli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CS||[[ছত্ৰপতী শ্বাহুজী মহাৰাজ নগৰ জিলা|ছত্ৰপতী শ্বাহুজী মহাৰাজ নগৰ]]||[[গৌৰীগঞ্জ]]|| || || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | CT||[[চিত্ৰকুট জিলা|চিত্ৰকুট]]||[[চিত্ৰকূট|চিত্ৰকুট]]|| align="right" | ৮০০,৫৯২|| align=right | ৩,২০২|| align=right | ২৫০||http://chitrakoot.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DE||[[দেৱৰিয়া জিলা|দেৱৰিয়া]]||[[দেৱৰিয়া]]|| align="right" | ২,৭৩০,৩৭৬|| align=right | ২,৫৩৫|| align=right | ১,০৭৭||http://deoria.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ET||[[এটা জিলা|এটা]]||[[এটা, উত্তৰ প্ৰদেশ|এটা]]|| align="right" | ২,৭৮৮,২৭০|| align=right | ৪,৪৪৬|| align=right | ৬২৭||http://etah.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF |KR ||[[কাঁশী ৰাম নগৰ জিলা|কাঁশী ৰাম নগৰ]]||[[কাসগঞ্জ]]|| || || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | EW||[[ইটাৱা জিলা|ইটাৱা]]||[[ইটাৱা]]|| align="right" | ১,৩৪০,০৩১|| align=right | ২,২৮৭|| align=right | ৫৮৬||http://etawah.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FI||[[ফিৰোজাবাদ জিলা|ফিৰোজাবাদ]]||[[ফিৰোজাবাদ]]|| align="right" | ২,০৪৫,৭৩৭|| align=right | ২,৩৬১|| align=right | ৮৬৬||http://firozabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FR||[[ফৰ্ৰুখাবাদ জিলা|ফৰ্ৰুখাবাদ]]||[[ফতেহপুৰ]]|| align="right" | ১,৫৭৭,২৩৭|| align=right | ২,২৭৯|| align=right | ৬৯২||http://farrukhabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FT||[[ফতেহপুৰ জিলা|ফতেহপুৰ]]|| ফতেহপুৰ || align="right" | ২,৩০৫,৮৪৭|| align=right | ৪,১৫২|| align=right | ৫৫৫||http://fatehpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FZ||[[ফৈজাবাদ জিলা|ফৈজাবাদ]]||[[ফৈজাবাদ]]|| align="right" | ২,০৮৭,৯১৪|| align=right | ২,৭৬৫|| align=right | ৭৫৫||http://faizabad.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903122813/http://faizabad.nic.in/ |date=2011-09-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | GB||[[গৌতম বুদ্ধ নগৰ জিলা|গৌতম বুদ্ধ নগৰ]]||[[নইডা]]|| align="right" | ১,১৯১,২৬৩|| align=right | ১,২৬৯|| align=right | ৯৩৯||http://gbnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GN||[[গোণ্ডা জিলা|গোণ্ডা]]||[[গোণ্ডা]]|| align="right" | ২,৭৬৫,৭৫৪|| align=right | ৪,৪২৫|| align=right | ৬২৫||http://gonda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GP||[[গাজীপুৰ জিলা|গাজীপুৰ]]||[[গাজীপুৰ]]|| align="right" | ৩,০৪৯,৩৩৭|| align=right | ৩,৩৭৭|| align=right | ৯০৩||http://ghazipur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GR||[[গোৰখপুৰ জিলা|গোৰখপুৰ]]||[[গোৰখপুৰ]]|| align="right" | ৩,৭৮৪,৭২০|| align=right | ৩,৩২৫|| align=right | ১,১৩৮||http://gorakhpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GZ||[[গাজিয়াবাদ জিলা|গাজিয়াবাদ]]||[[গাজিয়াবাদ]]|| align="right" | ৩,২৮৯,৫৪০|| align=right | ১,৯৫৬|| align=right | ১,৬৮২||http://ghaziabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HM||[[হমীৰপুৰ জিলা|হমীৰপুৰ]]||[[হমীৰপুৰ]]|| align="right" | ১,০৪২,৩৭৪|| align=right | ৪,৩২৫|| align=right | ২৪১||http://hamirpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HR||[[হৰদোই জিলা|হৰদোই]]||[[হৰদোই]]|| align="right" | ৩,৩৯৭,৪১৪|| align=right | ৫,৯৮৬|| align=right | ৫৬৮||http://hardoi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HT||[[মহামায়া নগৰ জিলা|মহামায়া নগৰ]]||[[হাথৰস]]|| align="right" | ১,৩৩৩,৩৭২|| align=right | ১,৭৫২|| align=right | ৭৬১||http://hathras.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH||[[ঝাঁচী জিলা|ঝাঁচী]]||[[ঝাঁচী]]|| align="right" | ১,৭৪৬,৭১৫|| align=right | ৫,০২৪|| align=right | ৩৪৮||http://jhansi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JL||[[জলৌন জিলা|জলৌন]]||[[ওৰই]]|| align="right" | ১,৪৫৫,৮৫৯|| align=right | ৪,৫৬৫|| align=right | ৩১৯||http://jalaun.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JP||[[জ্যোতিবা ফুলে নগৰ জিলা|জ্যোতিবা ফুলে নগৰ]]||[[আমৰোহা]]|| align="right" | ১,৪৯৯,১৯৩|| align=right | ২,৩২১|| align=right | ৬৪৬||http://jpnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312173025/http://jpnagar.nic.in/ |date=2016-03-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JU||[[জৌনপুৰ জিলা|জৌনপুৰ]]||[[জৌনপুৰ]]|| align="right" | ৩,৯১১,৩০৫|| align=right | ৪,০৩৮|| align=right | ৯৬৯ || http://jaunpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KD||[[ৰামাবাই নগৰ জিলা|ৰামাবাই নগৰ]]||[[আকবৰপুৰ]]|| align="right" | ১,৫৮৪,০৩৭|| align=right | ৩,১৪৩|| align=right | ৫০৪||http://kanpurdehat.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KJ|| [[Kannauj district|কন্নৌজ]]||[[কন্নৌজ]]|| align="right" | ১,৩৮৫,২২৭|| align=right | ১,৯৯৩|| align=right | ৬৯৫||http://kannauj.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KN||[[কানপুৰ জিলা|কানপুৰ]]||[[কানপুৰ]]|| align="right" | ৪,১৩৭,৪৮৯|| align=right | ৩,০২৯|| align=right | ১,৩৬৬||http://kanpurnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KS||[[কৌশাম্বী জিলা|কৌশাম্বী]]||[[মনঝনপুৰ]]|| align="right" | ১,২৯৪,৯৩৭|| align=right | ১,৮৩৭|| align=right | ৭০৫||http://kaushambhi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ |date=2016-05-13 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KU||[[কুশীনগৰ জিলা|কুশীনগৰ]]||[[পডৰৌনা]]|| align="right" | ২,৮৯১,৯৩৩|| align=right | ২,৯০৯|| align=right | ৯৯৪||http://kushinagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LA||[[ললিতপুৰ জিলা|ললিতপুৰ]]||[[ললিতপুৰ]]|| align="right" | ৯৭৭,৪৪৭|| align=right | ৫,০৩৯|| align=right | ১৯৪||http://lalitpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LK||[[লখীমপুৰ খিৰী জিলা|লখীমপুৰ খিৰী]]||[[খিৰী]]|| align="right" | ৩,২০০,১৩৭|| align=right | ৭,৬৮০|| align=right | ৪১৭||http://kheri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LU||[[লক্ষ্ণৌ জিলা|লক্ষ্ণৌ]]||[[লক্ষ্ণৌ]]|| align="right" | ৩,৬৮১,৪১৬|| align=right | ২,৫২৮|| align=right | ১,৪৫৬ ||http://lucknow.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MB||[[মাঊ জিলা|মাঊ]]||[[মাঊ]]|| align="right" | ১,৮৪৯,২৯৪|| align=right | ১,৭১৩|| align=right | ১,০৮০||http://mau.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ME||[[মেৰঠ জিলা|মেৰঠ]]||[[মেৰঠ]]|| align="right" | ৩,০০১,৬৩৬|| align=right | ২,৫২২|| align=right | ১,১৯০||http://meerut.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MG||[[মহাৰাজগঞ্জ জিলা|মহাৰাজগঞ্জ]]||[[মহাৰাজগঞ্জ]]|| align="right" | ২,১৬৭,০৪১|| align=right | ২,৯৪৮|| align=right | ৭৩৫||http://maharajganj.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MH||[[মহোবা জিলা|মহোবা]]||[[মহোবা]]|| align="right" | ৭০৮,৮৩১|| align=right | ২,৮৪৭|| align=right | ২৪৯||http://mahoba.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MI||[[মিৰ্জাপুৰ জিলা|মিৰ্জাপুৰ]]||[[মিৰ্জাপুৰ]]|| align="right" | ২,১১৪,৮৫২|| align=right | ৪,৫২২|| align=right | ৪৬৮||http://mirzapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MO||[[মোৰাদাবাদ জিলা|মোৰাদাবাদ]]||[[মোৰাদাবাদ]]|| align="right" | ৩,৭৪৯,৬৩০|| align=right | ৩,৬৪৮|| align=right | ১,০২৮||http://moradabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MP||[[মৈনপুৰী জিলা|মৈনপুৰী]]||[[মৈনপুৰী]]|| align="right" | ১,৫৯২,৮৭৫|| align=right | ২,৭৬০|| align=right | ৫৭৭||http://mainpuri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MT||[[মথুৰা জিলা|মথুৰা]]||[[মথুৰা]]|| align="right" | ২,০৬৯,৫৭৮|| align=right | ৩,৩৩৩|| align=right | ৬২১||http://mathura.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MU||[[মুজফ্‌ফৰনগৰ জিলা|মুজফ্‌ফৰনগৰ]]||[[মুজফ্‌ফৰনগৰ]]|| align="right" | ৩,৫৪১,৯৫২|| align=right | ৪,০০৮|| align=right | ৮৮৪||http://muzaffarnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PN ||[[হাপুড় জিলা|হাপুড়]]||[[হাপুড়]]|| align="right" | ১,৪৫১,৯৮৩|| || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | PI||[[পিলীভীত জিলা|পিলীভীত]]||[[পিলীভীত]]|| align="right" | ১,৬৪৩,৭৮৮|| align=right | ৩,৪৯৯|| align=right | ৪৭০|| http://www.pilibhit.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180504053550/http://www.pilibhit.nic.in/ |date=2018-05-04 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PB ||[[শামলী জিলা|শামলী]]||[[শামলী]]|| align="right" | ১,০৭,২৩৩|| || || http://nppshamli.in/statis.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180517001110/http://nppshamli.in/statis.aspx |date=2018-05-17 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PR||[[প্ৰতাপগড় জিলা|প্ৰতাপগড়]]||[[প্ৰতাপগড়]]|| align="right" | ২,৭২৭,১৫৬|| align=right | ৩,৭১৭|| align=right | ৭৩৪||http://pratapgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RA||[[ৰামপুৰ জিলা|ৰামপুৰ]]||[[ৰামপুৰ, উত্তৰ প্ৰদেশ|ৰামপুৰ]]|| align="right" | ১,৯২২,৪৫০|| align=right | ২,৩৬৭|| align=right | ৮১২||http://rampur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RB||[[ৰায়বৰেলী জিলা|ৰায়বৰেলী]]||[[ৰায়বৰেলী]]|| align="right" | ২,৮৭২,২০৪|| align=right | ৪,৬০৯|| align=right | ৬২৩||http://raebareli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SA||[[চহাৰনপুৰ জিলা|চহাৰনপুৰ]]||[[চহাৰনপুৰ]]|| align="right" | ২,৮৪৮,১৫২|| align=right | ৩,৬৮৯|| align=right | ৭৭২||http://saharanpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI||[[সীতাপুৰ জিলা|সীতাপুৰ]]||[[সীতাপুৰ]]|| align="right" | ৩,৬১৬,৫১০|| align=right | ৫,৭৪৩|| align=right | ৬৩০||http://sitapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SJ||[[শ্বাহজাহানপুৰ জিলা|শ্বাহজাহানপুৰ]]||[[শ্বাহজাহানপুৰ]]|| align="right" | ২,৫৪৯,৪৫৮|| align=right | ৪,৫৭৫|| align=right | ৫৫৭||http://shahjahanpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SK||[[সন্ত কবীৰ নগৰ জিলা|সন্ত কবীৰ নগৰ]]||[[খলীলাবাদ]]|| align="right" | ১,৪২৪,৫০০|| align=right | ১,৪৪২|| align=right | ৯৮৮||http://sknagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SN||[[সিদ্ধাৰ্থনগৰ জিলা|সিদ্ধাৰ্থনগৰ]]||[[নৱগড়]]|| align="right" | ২,০৩৮,৫৯৮|| align=right | ২,৭৫১|| align=right | ৭৪১||http://sidharthnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181023182139/http://sidharthnagar.nic.in/ |date=2018-10-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO||[[সোণভদ্ৰ জিলা|সোণভদ্ৰ]]||[[ৰ'বাৰ্ট্‌চগঞ্জ]]|| align="right" | ১,৪৬৩,৪৬৮|| align=right | ৬,৭৮৮|| align=right | ২১৬||http://sonbhadra.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR||[[সন্ত ৰবিদাস নগৰ জিলা|সন্ত ৰবিদাস নগৰ]]||[[জ্ঞানপুৰ]]|| align="right" | ১,৩৫২,০৫৬|| align=right | ৯৬০|| align=right | ১,৪০৮||http://srdnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827201411/http://srdnagar.nic.in/ |date=2011-08-27 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SU||[[চুলতানপুৰ জিলা|চুলতানপুৰ]]||[[চুলতানপুৰ]]|| align="right" | ৩,১৯০,৯২৬|| align=right | ৪,৪৩৬|| align=right | ৭১৯||http://sultanpur.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SV||[[শ্ৰাবস্তী জিলা|শ্ৰাবস্তী]]||[[শ্ৰাবস্তী]]|| align="right" | ১,১৭৫,৪২৮|| align=right | ১,১২৬|| align=right | ১,০৪৪||http://shravasti.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UN||[[উন্নাৱ জিলা|উন্নাৱ]]||[[উন্নাৱ]]|| align="right" | ২,৭০০,৪২৬|| align=right | ৪,৫৫৮|| align=right | ৫৯২||http://unnao.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | VA||[[বাৰাণসী জিলা|বাৰাণসী]]||[[বাৰাণসী]] | align="right" | ৩,১৪৭,৯২৭|| align=right | ১,৫৭৮|| align=right | ১,৯৯৫||http://varanasi.nic.in/ |} == উত্তৰাখণ্ড (UK) == {{see also|Districts of Uttarakhand}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL||[[আল্মোড়া জিলা|আল্মোড়া]]||[[আল্মোড়া]] |৬২১,৯২৭ |৩,০৯০ |১৯৮ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BA||[[বাগেশ্বৰ জিলা|বাগেশ্বৰ]]||[[বাগেশ্বৰ]]|| align="right" | ২৪৯,৪৫৩|| align=right | ২,৩১০|| align=right | ১০৮||http://bageshwar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CL||[[চামোলী জিলা|চামোলী]]||[[গোপেশ্বৰ]]|| align="right" | ৩৬৯,১৯৮|| align=right | ৭,৬৯২|| align=right | ৪৮||http://chamoli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CP||[[চম্পাৱত জিলা|চম্পাৱত]]||[[চম্পাৱত]]|| align="right" | ২২৪,৪৬১|| align=right | ১,৭৮১|| align=right | ১২৬||http://champawat.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DD||[[দেৰাডুন জিলা|দেৰাডুন]]||[[দেৰাডুন]]|| align="right" | ১,২৭৯,০৮৩|| align=right | ৩,০৮৮|| align=right | ৪১৪||http://dehradun.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HA||[[হৰিদ্বাৰ জিলা|হৰিদ্বাৰ]]||[[হৰিদ্বাৰ]]|| align="right" | ১,৪৪৪,২১৩|| align=right | ২,৩৬০|| align=right | ৬১২||http://haridwar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NA||[[নৈনীতাল জিলা|নৈনীতাল]]||[[নৈনীতাল]]|| align="right" | ৭৬২,৯১২|| align=right | ৩,৮৫৩|| align=right | ১৯৮||http://nainital.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PG||[[পৌড়ী গড়ৱাল জিলা|পৌড়ী গড়ৱাল]]||[[পৌড়ী]]|| align="right" | ৬৯৬,৮৫১|| align=right | ৫,৪৩৮|| align=right | ১২৮||http://pauri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PI||[[পিথোৰাগড় জিলা|পিথোৰাগড়]]||[[পিথোৰাগড়]]|| align="right" | ৪৬২,১৪৯|| align=right | ৭,১১০|| align=right | ৬৫||http://pithoragarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RP||[[ৰুদ্ৰপ্ৰয়াগ জিলা|ৰুদ্ৰপ্ৰয়াগ]]||[[ৰুদ্ৰপ্ৰয়াগ]]|| align="right" | ২২৭,৪৬১|| align=right | ১,৮৯৬|| align=right | ১২০||http://rudraprayag.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TG||[[টেহৰী গড়ৱাল জিলা|টেহৰী গড়ৱাল]]||[[নতুন টেহৰী]]|| align="right" | ৬০৪,৬০৮|| align=right | ৪,০৮৫|| align=right | ১৪৮||http://tehri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | US||[[উধম সিং নগৰ জিলা|উধম সিং নগৰ]]||[[ৰুদ্ৰপুৰ]]|| align="right" | ১,২৩৪,৫৪৮|| align=right | ২,৯১২|| align=right | ৪২৪||http://usnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UT||[[উত্তৰকাশী জিলা|উত্তৰকাশী]]||[[উত্তৰকাশী]]|| align="right" | ২৯৪,১৭৯|| align=right | ৭,৯৫১|| align=right | ৭||http://uttarkashi.nic.in/ |} ==পশ্চিমবঙ্গ (WB)== {{see also|পশ্চিমবঙ্গৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI|| [[বীৰভূম জিলা]]|| [[সিউড়ি]]|| align=right | ৩,০১২,৫৪৬|| align=right | ৪,৫৪৫|| align=right | ৬৬৩ ||http://birbhum.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BN|| [[বাঁকুড়া জিলা]]|| [[বাঁকুড়া]]|| align=right | ৩,১৯১,৮২২|| align=right | ৬,৮৮২|| align=right | ৪৬৪ ||http://bankura.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090428213307/http://www.bankura.nic.in/ |date=2009-04-28 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR|| [[বৰ্ধমান জিলা]]|| [[বৰ্ধমান]]|| align=right | ৬,৯১৯,৬৯৮|| align=right | ৭,০২৪|| align=right | ৯৮৫ ||http://bardhaman.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DA|| [[দাৰ্জিলিং জিলা]]|| [[দাৰ্জিলিং]]|| align=right | ১,৬০৫,৯০০|| align=right | ৩,১৪৯|| align=right | ৫১০ ||http://darjeeling.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DD|| [[দক্ষিণ দিনাজপুৰ জিলা]]|| [[বালুৰঘাট]]|| align=right | ১,৬৭০,৯৩১|| align=right | ২,১৮৩|| align=right | ৬৮৮ ||http://ddinajpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HG|| [[হুগলী জিলা]]|| [[চুঁচুড়া]]|| align=right | ৫,০৪০,০৪৭|| align=right | ৩,১৪৯|| align=right | ১,৬০১ ||http://hooghly.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HR|| [[হাওড়া জিলা]]|| [[হাওড়া]]|| align=right | ৪,২৭৪,০১০|| align=right | ১,৪৬৭|| align=right | ২,৯১৩ ||http://howrah.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA|| [[জলপাইগুড়ি জিলা]]|| [[জলপাইগুড়ি]]|| align=right | ৩,৪০৩,২০৪|| align=right | ৬,২২৭|| align=right | ৫৪৭ ||http://jalpaiguri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KB|| [[কোচবিহাৰ জিলা]]|| [[কোচবিহাৰ]]|| align=right | ২,৪৭৮,২৮০|| align=right | ৩,৩৮৭|| align=right | ৭৩২ ||http://coochbehar.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[কলকাতা জিলা]]|| [[কলকাতা]]|| align=right | ৪,৫৮০,৫৪৪|| align=right | ১৮৫|| align=right | ২৪,৭৬০ ||http://kolkata.gov.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[মালদহ জিলা]]|| [[ইংলিশবাজাৰ]]|| align=right | ৩,২৯০,১৬০|| align=right | ৩,৭৩৩|| align=right | ৮৮১ ||http://malda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PM || [[পশ্চিম মেদিনীপুৰ জিলা]]|| [[মেদিনীপুৰ]]|| align=right | ৫,১৯৩,৪১১ || align=right | ৯,৭৮৬ || align=right | ৫৩১ || http://paschimmedinipur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PR || [[পূৰ্ব মেদিনীপুৰ জিলা]]|| [[তমলুক]]|| align=right | ৪,৪১৭,৩৭৭ || align=right | ৪,৭৮৫ || align=right | ৯২৩ || http://purbamedinipur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MU|| [[মুৰ্শিদাবাদ জিলা]]|| [[বহৰমপুৰ]]|| align=right | ৫,৮৬৩,৭১৭|| align=right | ৫,৩২৪|| align=right | ১,১০১ ||http://murshidabad.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NA|| [[নদিয়া জিলা]]|| [[কৃষ্ণনগৰ]]|| align=right | ৪,৬০৩,৭৫৬|| align=right | ৩,৯২৭|| align=right | ১,১৭২ ||http://nadia.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PN|| [[উত্তৰ চব্বিশ পৰগনা জিলা]]|| [[বাৰাসত]]|| align=right | ৮,৯৩০,২৯৫|| align=right | ৪,০৯৫|| align=right | ২,১৮১ ||http://north২৪parganas.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PS|| [[দক্ষিণ চব্বিশ পৰগনা জিলা]]|| [[আলিপুৰ]]|| align=right | ৬,৯০৯,০১৫|| align=right | ৯,৯৫৫|| align=right | ৬৯৪ ||http://s২৪pgs.gov.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PU|| [[পুৰুলিয়া জিলা]]|| [[পুৰুলিয়া]]|| align=right | ২,৫৩৫,২৩৩|| align=right | ৬,২৫৯|| align=right | ৪০৫ ||http://purulia.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UD|| [[উত্তৰ দিনাজপুৰ জিলা]]|| [[ৰায়গঞ্জ]]|| align=right | ২,৪৪১,৮২৪|| align=right | ৩,১৮০|| align=right | ৭৬৮ ||http://uttardinajpur.nic.in/ |} ==নগৰ জিলাসমূহ== *[[Bangalore Urban district|বাঙ্গালোৰ চহৰ জিলা]] *[[Calcutta District|কলকাতা জিলা]] *[[Central Delhi district|কেন্দ্ৰীয় দিল্লী জিলা]] *[[Chennai district|চেন্নাই জিলা]] *[[Hyderabad district, India|হাইদ্ৰাবাদ জিলা]] *[[Kamrup Metropolitan district|কামৰূপ মহানগৰ জিলা]] *[[Mumbai City District|মুম্বাই নগৰ জিলা]] ==আৰু চাওক== *[[Subdivisions of India|ভাৰতৰ মহকুমাসমূহ]] <!--*[[Local Governance in India|]]--> ==তথ্যসংগ্ৰহ== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.demographie.net/atlas2001 2001 maps]; provides maps of social, economic and demographic data of India in 2001 {{Geography of India}} {{India topics}} [[শ্ৰেণী:ভাৰত সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জিলাসমূহ| ]] 8ge9bhyliqh473eg267nh10h5uu9hz6 613406 613404 2026-06-21T08:42:07Z ManjurKhan 18997 পৃষ্ঠা [[Districts of India]]ৰ পৰা [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকাৰ]]লৈ ManjurKhanয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 599647 wikitext text/x-wiki {{অনুবাদ}} '''জিলা''' ({{lang-hi|ज़िला}}; {{lang-ur|ضلع}}) শব্দটোৱে [[ভাৰত|ভাৰতবৰ্ষৰ]] ক্ষেত্ৰত এনে একোটা প্ৰশাসনিক ভৌগোলিক অঞ্চল, যিবোৰ [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ভাৰতৰ ৰাজ্য নাইবা কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহৰ]] অন্তৰ্গত। জিলাসমূহ কিছুমান উপভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে, যেনে [[Subdivisions of India|মহকুমা]] আৰু নাইবা [[tehsil|''তেহচিল'']], [[গাওঁ পঞ্চায়ত]] ইত্যাদি। জিলাৰ মুখ্য শাসনকৰ্তা সকল: * [[জিলা উপায়ুক্ত]]:- জিলা উপায়ুক্ত জিলা এখনৰ সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাপ্ৰাপ্ত বিষয়া এখেতে জিলাখনৰ আইন শৃংখলা অটুট ৰখা দ্বায়িত্ব বহন কৰাৰ লগতে জিলা ন্যায়াধীশৰ কাৰ্যালয় সমূহ আৰু ৰাজহ সংগ্ৰহৰ দ্বায়িত্বত থকা ৰাজহ বিষয়া সকলৰ সমন্বয় ৰক্ষা কৰে। সাধাৰণতে [[ভাৰতীয় প্ৰশাসনিক সেৱা]]ৰ বিষয়াসকল জিলা উপায়ুক্ত হয় যদিও কেতিয়াবা ৰাজ্যিক প্ৰশাসনিক সেৱাৰ বিষয়া সকলকো এই পদত নিযুক্তি দিয়া হয়। জিলা উপায়ুক্তক সহায় কৰিবলৈ যথেষ্ট সংখ্যক বিভিন্ন সৰু বৰ প্ৰশাসিনক বিষয়া থাকে। * [[আৰক্ষী অধীক্ষক]]:- জিলাসমূহৰ [[আইন]] শৃংখলা আৰু তেনে ধৰণৰ বিষয় সমূহ নিয়াৰিকৈ চলোৱাৰ দ্বায়িত্বত এজন [[ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা]]ৰ বিষয়া এজন আৰক্ষী অধীক্ষকৰূপে থাকে। <!-- * [[Deputy Conservator of Forests (India)|Deputy Conservator of Forests]], an officer belonging to the [[Indian Forest Service]], entrusted with the management of the [[forest]]s, [[Natural environment|environment]] and [[wildlife]] of the district --> ৰাজ্য চৰকাৰৰ দ্বাৰা এই বিষয়াসমূহ নিৰ্বাচিত কৰা হয় লগতে সময় আৰু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে এওঁলোকক পদোন্নতি বা স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজ্যসমূহৰ অন্তৰ্গত প্ৰতিখন জিলাতে এখন সুনিৰ্দিষ্ট কৰা জিলাৰ [[মুখ্য সদৰ]] থাকে; কিন্তু [[মুম্বাই]] এনে এখন চহৰ যিখন এখন জিলা হোৱা সত্ত্বেও, সুনিৰ্দিষ্ট কৰা জিলাৰ সদৰ নাই, যদিওবা তাত এজন জিলা উপায়ুক্ত আছে। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভাৰতবৰ্ষত বৰ্তমান '''৬৪০'''খন জিলা আছে।<ref>http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india/paper2_4.pdf</ref> ==অৱলোকন== {| width="80%" |- | {| width="100%" class="wikitable sortable" |+ প্ৰতিখন ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত জিলাসমূহৰ সংখ্যা |- ! bgcolor=#99CCFF width="5%" | মেপ নং ! bgcolor=#99CCFF width="40%" | ৰাজ্য অথবা কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ নাম ! bgcolor=#99CCFF width="5%" | জিলা |- | 1 || [[Districts of Andhra Pradesh|অন্ধ প্ৰদেশ]] || '''২৩''' |- | 2 || [[Districts of Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ]] ||'''১৬''' |- | 3 || [[Districts of Assam|অসম]] || '''২৭''' |- | 4 || [[Districts of Bihar|বিহাৰ]] || '''৩৮''' |- | 5 || [[Districts of Chhattisgarh|ছত্তীছগড়]] || '''১৮''' |- | 6 || [[Districts of Goa|গোৱা]] ||&nbsp; &nbsp; '''২''' |- | 7 || [[Districts of Gujarat|গুজৰাট]] || '''২৬''' |- | 8 || [[Districts of Haryana|হাৰিয়ানা]] ||'''২১''' |- | 9 || [[Districts of Himachal Pradesh|হিমাচল প্ৰদেশ]] || '''১২''' |- | 10 || [[Districts of Jammu and Kashmir|জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]] ||'''২২''' |- | 11 || [[Districts of Jharkhand|ঝাৰখণ্ড]] || '''২৪''' |- | 12 || [[Districts of Karnataka|কৰ্ণাটক]] || '''৩০''' |- | 13 || [[Districts of Kerala|কেৰালা]] || '''১৪''' |- | 14 || [[Districts of Madhya Pradesh|মধ্য প্ৰদেশ]] ||'''৫০''' |- | 15 || [[Districts of Maharashtra|মহাৰাষ্ট্ৰ]] || '''৩৫''' |- | 16 || [[Districts of Manipur|মণিপুৰ]] ||&nbsp; &nbsp; '''৯''' |- | 17 || [[Districts of Meghalaya|মেঘালয়]] ||&nbsp; &nbsp; '''৭''' |- | 18 || [[Districts of Mizoram|মিজোৰাম]] ||&nbsp; &nbsp; '''৮''' |- | 19 || [[Districts of Nagaland|নাগালেণ্ড]] ||&nbsp; '''১১''' |- | 20 || [[Districts of Orissa|উৰিষ্যা]] ||'''৩০''' |- | 21 || [[Districts of Punjab, India|পঞ্জাব]] ||'''২০''' |- | 22 || [[Districts of Rajasthan|ৰাজস্থান]] ||'''৩৩''' |- | 23 || [[Districts of Sikkim|ছিক্কিম]] ||&nbsp; &nbsp; '''৪''' |- | 24 || [[Districts of Tamil Nadu|তামিল নাডু]] ||'''৩২''' |- | 25 || [[Districts of Tripura|ত্ৰিপুৰা]] ||&nbsp; &nbsp; '''৪''' |- | 26 || [[Districts of Uttar Pradesh|উত্তৰ প্ৰদেশ]] ||'''৭১''' |- | 27 || [[Districts of Uttarakhand|উত্তৰাখণ্ড]] ||'''১৩''' |- | 28 || [[Districts of West Bengal|পশ্চিমবঙ্গ]] ||'''১৯''' |- | A || [[List of districts of Andaman and Nicobar Islands|আণ্ডামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]] ||&nbsp; &nbsp; '''৩''' |- | B || [[চণ্ডীগড়]] ||&nbsp; &nbsp; '''১''' |- | C || [[দাদৰা আৰু নগৰ হাৱেলী]] ||&nbsp; &nbsp; '''১''' |- | D || [[Districts of Daman and Diu|দমন আৰু দিউ]] ||&nbsp; &nbsp; '''২''' |- | E || [[লাক্ষাদ্বীপ]] ||&nbsp; &nbsp; '''১''' |- | F || [[List of districts of Delhi|কেন্দ্ৰীয় শাসিত দিল্লীৰ অন্তৰ্গত জিলাসমূহ]] ||&nbsp; &nbsp; '''৯''' |- | G || [[Districts of Puducherry|পণ্ডিচেৰী]] ||&nbsp; &nbsp; '''৪''' |- ! %!! সৰ্বমুঠ&nbsp;!! &nbsp; ৬৪০ |} | valign="top" width="300px" | [[File:India-states-numbered.svg|thumb| [[States and territories of India]], numbered as per the table]] |} <!-- ==নামকৰণ== The majority of districts are named after their administrative center. Some are referred to by two names, a traditional one and one that uses the name of the town that is the headquarters. Since most of the districts are named after a town, the word "district" or "District" is appended to distinguish between the town and the district. Official websites very often use ''District'' with a capital ''D'' in this context. ==Ambiguous names== The names of the 640 districts are mostly unique. There are some exceptions: * Within India five names are ambiguous, representing 10 districts: [[Aurangabad District (disambiguation)|Aurangabad]] ([[Bihar|BR]], [[Maharashtra|MH]]), [[Bijapur District (disambiguation)|Bijapur]] (CT, KA), [[Bilaspur District (disambiguation)|Bilaspur]] (CT, HP), [[Hamirpur District (disambiguation)|Hamirpur]] (HP, UP), [[Pratapgarh District (disambiguation)|Pratapgarh]] (RJ, UP). * [[list of ambiguous names of districts of South Asia|Seven districts share names with districts in other countries in South Asia]]: [[Bhojpur District (disambiguation)|Bhojpur]] (BR/Nepal), [[Daman District (disambiguation)|Daman]] (DD, Afghanistan), [[Ghaziabad District (disambiguation)|Ghaziabad]] (UP, Afghanistan), [[Gopalganj District (disambiguation)|Gopalganj]] (BR, Bangladesh), [[Hyderabad District (disambiguation)|Hyderabad]] (AP/Pakistan), [[Lalitpur District (disambiguation)|Lalitpur]] (UP/Nepal), [[Poonch District (disambiguation)|Poonch]] (JK, Pakistan) * One outside South Asia: [[Mansa District (disambiguation)|Mansa District]] (PB, Zambia) The following tables list the population details of various states. The columns include the [[hierarchical administrative subdivision codes]], the district name, district headquarters, 2001 census population, area in square kilometres, and the [[population density]] per square kilometre. Some districts that are entirely urban (such as [[Mumbai City]]) or very small, such as [[Yanam district|Yanam]] in [[Pondicherry]] do not have a separate location as district headquarters, and hence are omitted in this table. --> <!-- after finding the recent data of population the list may be updated, otherwise the works will be gone in vain --> ==অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ (AP)== {{see also|Districts of Andhra Pradesh}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (প্ৰতি বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AN|| [[অনন্তপুৰ জিলা|অনন্তপুৰ]]|| [[অনন্তপুৰ, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অনন্তপুৰ]]|| align=right | ৩,৬৩৯,৩০৪|| align=right | ১৯,১৩০|| align=right | ১৯০|| http://anantapur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140603101542/http://anantapur.nic.in/ |date=2014-06-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | CH|| [[চিত্তুৰ জিলা|চিত্তুৰ]]|| [[চিত্তুৰ]]|| align=right | ৩,৭৩৫,২০২|| align=right | ১৫,১৫২|| align=right | ২৪৭|| http://chittoor.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | EG|| [[পূব গোদাৱৰী জিলা|পূব গোদাৱৰী]]|| [[কাকিনাড়া]]|| align=right | ৪,৮৭২,৬২২|| align=right | ১০,৮০৭|| align=right | ৪৫১||http://eastgodavari.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GU|| [[গুণ্টুৰ জিলা|গুণ্টুৰ]]|| [[গুণ্টুৰ]]|| align=right | ৪,৪০৫,৫২১|| align=right | ১১,৩৯১|| align=right | ৩৮৭||http://guntur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CU|| [[YSR জিলা]]|| [[কাডাপা]]|| align=right | ২,৫৭৩,৪৮১|| align=right | ১৫,৩৫৯|| align=right | ১৬৮||http://kadapa.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KR|| [[কৃষ্ণ জিলা|কৃষ্ণ]]|| [[মাছলীপত্তনম]]|| align=right | ৪,২১৮,৪১৬|| align=right | ৮,৭২৭|| align=right | ৪৮৩||http://krishna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KU|| [[কৰ্নুল জিলা|কৰ্নুল]]|| [[কৰ্নুল]]|| align=right | ৩,৫১২,২৬৬|| align=right | ১৭,৬৫৮|| align=right | ১৯৯||http://kurnool.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NE|| [[শ্ৰী পত্তি শ্ৰী ৰামুলু নেল্লোৰ জিলা|শ্ৰী পত্তি শ্ৰী ৰামুলু নেল্লোৰ]]|| [[নেল্লোৰ]] || align=right | ২,৬৫৯,৬৬১|| align=right | ১৩,০৭৬|| align=right | ২০৩||http://nellore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110926021745/http://nellore.nic.in/ |date=2011-09-26 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PR|| [[প্ৰকাছম জিলা|প্ৰকাছম]]|| [[অংগোল]]|| align=right | ৩,০৫৪,৯৪১|| align=right | ১৭,৬২৬|| align=right | ১৭৩||http://prakasam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR|| [[শ্ৰীকাকুলম জিলা|শ্ৰীকাকুলম]]|| [[শ্ৰীকাকুলম]]|| align=right | ২,৫২৮,৪৯১|| align=right | ৫,৮৩৭|| align=right | ৪৩৩||http://srikakulam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | VS|| [[বিছাখাপত্তনম জিলা|বিছাখাপত্তনম]]|| [[বিছাখাপত্তনম]]|| align=right | ৩,৭৮৯,৮২৩|| align=right | ১১,১৬১|| align=right | ৩৪০||http://visakhapatnam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | VZ|| [[বিজয়নগৰম জিলা|বিজয়নগৰম]]|| [[বিজয়নগৰম]]|| align=right | ২,২৪৫,১০৩|| align=right | ৬,৫৩৯|| align=right | ৩৪৩||http://vizianagaram.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WG|| [[পশ্চিম গোদাৱৰী জিলা|পশ্চিম গোদাৱৰী]]|| [[এলুৰু]]|| align=right | ৩,৭৯৬,১৪৪|| align=right | ৭,৭৪২|| align=right | ৪৯০||http://wgodavari.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815193442/http://wgodavari.nic.in/ |date=2013-08-15 }} |} ==অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ (AR)== {{see also|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন জিলা হৈছে:<ref>{{cite web|url=http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm|title=At a glance|publisher=Government of Arunachal Pradesh website|access-date=2020-06-12|archivedate=2013-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804193321/http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm|deadurl=yes}}</ref> {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''ক’ড''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/arunachal/17_Table%201%20-%20B.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadel Growth Rate, Sex-Ration and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-23 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | ০১|| [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]]|| [[টাৱাং চহৰ]]|| ৪৯৯৫০|| ২০৮৫|| ২৩||[http://tawang.nic.in/ tawang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০২|| [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]]|| [[ব’মডিলা]]|| ৮৭০১৩|| ৭৪২২|| ১২||[http://westkameng.nic.in/ westkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৩|| [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]]|| [[চেপ্পা]]|| ৭৮৪১৩|| ৪১৩৪|| ১৯||[http://eastkameng.nic.in/ eastkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৪|| [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]]|| [[য়ুপিয়া]]|| ১৭৬৩৮৫|| ২৮৭৫|| ৬১||[http://papumpare.nic.in/ papumpare.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৫|| [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]]|| [[দাপৰিজো]]|| ৮৩২০৫|| ৭০৩২|| ১২|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৬|| [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]]|| [[আলং]]|| ১১২২৭২|| ৮৩২৫|| ১৩||[http://westsiang.nic.in/ westsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৭|| [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]]|| [[পাচিঘাট]]|| ৯৯০১৯|| ৪০০৫|| ২৭||[http://eastsiang.nic.in/ eastsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৮|| [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]]|| [[য়ুং কিয়োং]]|| ৩৫২৮৯|| ৬১৮৮|| ৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৯|| [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]]|| [[চাংলাং]]|| ১৪৭৯৫১|| ৪৬৬২|| ৩২||[http://changlang.nic.in/ changlang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১০|| [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]]|| [[খোন্সা]]|| ১১১৯৯৭|| ২৩৬২|| ৪৭||[http://tirap.nic.in/ tirap.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১১|| [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]]|| [[জিৰো]]|| ৮২৮৩৯|| ৩৪৬০|| ২৪|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১২|| [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]]|| [[কলৰিয়াং]]|| ৮৯৭১৭|| ৮৮১৮|| ১৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৩|| [[দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]]|| [[অনীনি]]|| ৭৯৪৮|| ৯১২৯|| ১|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৪|| [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]]|| [[ৰইং]]|| ৫৩৯৮৬|| ৩৯০০|| ১৪||[http://roing.nic.in/ roing.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৫|| [[লোহিত জিলা|লোহিত]]|| [[তেজু]]|| ১৪৫৫৩৮|| ২৪০২|| ২৮||[http://lohit.nic.in/ lohit.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৬|| [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]]|| [[হাৱাই, অৰুণাচল প্ৰদেশ|হাৱাই]]|| ২১০৮৯|| ৬১৯০|| ৩|| |} ==অসম (AS)== {{See also|অসমৰ জিলা}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | BA || [[বৰপেটা জিলা|বৰপেটা]] || [[বৰপেটা]] || ১,৬৪২,৪২০ || ৩,২৪৫ || ৫০৬ || [http://barpeta.gov.in/ www. barpeta.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | BO || [[বঙাইগাঁও জিলা|বঙাইগাঁও]] || [[বঙাইগাঁও]] || ৯০৬,৩১৫ || ২,৫১০ || ৩৬১ || [http://www.bongaigaon.gov.in/ www.bongaigaon.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | CA || [[কাছাৰ জিলা|কাছাৰ]] || [[শিলচৰ]] || ১,৪৪২,১৪১ || ৩,৭৮৬ || ৩৮১ || [http://www.cachar.gov.in/ www.cachar.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | DA || [[দৰং জিলা|দৰং]] || [[মঙলদৈ]] || ১,৫০৩,৯৪৩ || ৩,৪৮১ || ৪৩২ || [http://www.darrang.gov.in/ www.darrang.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131209084000/http://darrang.gov.in/ |date=2013-12-09 }} |- bgcolor=#F4F9FF | DM || [[ধেমাজী জিলা|ধেমাজী]] || [[ধেমাজী]] || ৫৬৯,৪৬৮ || ৩,২৩৭ || ১৭৬ || [http://www.dhemaji.gov.in/ www.dhemaji.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | DB || [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]] || [[ধুবুৰী]] || ১,৬৩৪,৫৮৯ || ২,৮৩৮ || ৫৭৬ || [http://www.dhubri.gov.in/ www.dhubri.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302002228/http://dhubri.gov.in/ |date=2014-03-02 }} |- bgcolor=#F4F9FF | DI || [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]] || [[ডিব্ৰুগড়]] || ১,১৭২,০৫৬ || ৩,৩৮১ || ৩৪৭ || [http://www.dibrugarh.gov.in/ www.dibrugarh.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | GP || [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]] || [[গোৱালপাৰা]] || ৮২২,৩০৬ || ১,৮২৪ || ৪৫১ || [http://www.goalpara.gov.in/ www.goalpara.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302004955/http://goalpara.gov.in/ |date=2014-03-02 }} |- bgcolor=#F4F9FF | GG || [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] || [[গোলাঘাট]] || ৯৪৫,৭৮১ || ৩,৫০২ || ২৭০ || [http://www.golaghat.gov.in/ www.golaghat.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | HA || [[হাইলাকান্দি জিলা|হাইলাকান্দি]] || [[হাইলাকান্দি]] || ৫৪২,৯৭৮ || ১,৩২৭ || ৪০৯ || [http://www.hailakandi.nic.in/ www.hailakandi.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | JO || [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]] || [[যোৰহাট]] || ১,০০৯,১৯৭ || ২,৮৫১ || ৩৫৪ || [http://www.jorhat.gov.in/ www.jorhat.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | KA || [[কাৰ্বি আংলং জিলা|কাৰ্বি আংলং]] || [[ডিফু]] || ৮১২,৩২০ || ১০,৪৩৪ || ৭৮ || [http://www.karbianglong.gov.in/ www.karbianglong.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128183457/http://karbianglong.gov.in/ |date=2014-01-28 }} |- bgcolor=#F4F9FF | KR || [[কৰিমগঞ্জ জিলা|কৰিমগঞ্জ]] || [[কৰিমগঞ্জ]] || ১,০০৩,৬৭৮ || ১,৮০৯ || ৫৫৫ || [http://www.karimganj.gov.in/ www.karimganj.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203004111/http://karimganj.gov.in/ |date=2013-12-03 }} |- bgcolor=#F4F9FF | KK || [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]] || [[কোকৰাঝাৰ]] || ৯৩০,৪০৪ || ৩,১২৯ || ২৯৭ || [http://www.kokrajhar.gov.in/ www.kokrajhar.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131220085606/http://kokrajhar.gov.in/ |date=2013-12-20 }} |- bgcolor=#F4F9FF | LA || [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]] || [[লখিমপুৰ]] || ৮৮৯,৩২৫ || ২,২৭৭ || ৩৯১ || [http://www.lakhimpur.gov.in/ www.lakhimpur.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140306141543/http://lakhimpur.gov.in/ |date=2014-03-06 }} |- bgcolor=#F4F9FF | MA || [[মৰিগাঁও জিলা|মৰিগাঁও]] || [[মৰিগাঁও]] || ৭৭৫,৮৭৪ || ১,৭০৪ || ৪৫৫ || [http://www.morigaon.nic.in/ www.morigaon.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140227192057/http://morigaon.nic.in/ |date=2014-02-27 }} |- bgcolor=#F4F9FF | NG || [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] || [[নগাঁও]] || ২,৩১৫,৩৮৭ || ৩,৮৩১ || ৬০৪ || [http://www.nagaon.gov.in/ www.nagaon.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305201802/http://nagaon.gov.in/ |date=2014-03-05 }} |- bgcolor=#F4F9FF | NL || [[নলবাৰী জিলা|নলবাৰী]] || [[নলবাৰী]] || ১,১৩৮,১৮৪ || ২,২৫৭ || ৫০৪ || [http://www.nalbari.nic.in/ www.nalbari.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516190238/http://nalbari.nic.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F4F9FF | NC || [[ডিমা হাছাও জিলা|ডিমা হাছাও]] || [[হাফলং]] || ১৮৬,১৮৯ || ৪,৮৮৮ || ৩৮ || [http://www.nchills.gov.in/ www.nchills.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516185749/http://nchills.gov.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F4F9FF | SI || [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] || [[শিৱসাগৰ]] || ১,০৫২,৮০২ || ২,৬৬৮ || ৩৯৫ || [http://www.sivasagar.nic.in/ www.sivasagar.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130521040013/http://sivasagar.nic.in/ |date=2013-05-21 }} |- bgcolor=#F4F9FF | SO || [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] || [[তেজপুৰ]] || ১,৬৭৭,৮৭৪ || ৫,৩২৪ || ৩১৫ || [http://www.sonitpur.gov.in/ www.sonitpur.gov.in] |- bgcolor=#F4F9FF | TI || [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]] || [[তিনিচুকীয়া]] || ১,১৫০,১৪৬ || ৩,৭৯০ || ৩০৩ || [http://www.tinsukia.gov.in/ www.tinsukia.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305142851/http://tinsukia.gov.in/ |date=2014-03-05 }} |} ==বিহাৰ (BR)== {{See also|Districts of Bihar}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | AR|| [[অৰৰিয়া জিলা|অৰৰিয়া]]|| [[অৰৰিয়া]]|| align=right | ২,৮০৬,২০০|| align=right | ২,৮২৯|| align=right | ৯৯২||http://araria.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | AR|| [[অৰৱল জিলা|অৰৱল]]|| [[অৰৱল]]|| align=right | ৬৯৯,৫৬৩|| align=right | ৪,৮৩৯|| align=right | ১০৯৯||http://arwal.bih.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AU|| [[ঔৰংগাবাদ জিলা, বিহাৰ|ঔৰংগাবাদ]]|| [[ঔৰংগাবাদ, বিহাৰ|ঔৰংগাবাদ]]|| align=right | ২,৫১১,২৪৩|| align=right | ৩,৩০৩|| align=right | ৭৬০||http://aurangabad.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BA|| [[বাঁকা জিলা|বাঁকা]]|| [[বাঁকা, বিহাৰ|বাঁকা]]|| align=right | ২,০২৯,৩৩৯|| align=right | ৩,০১৮|| align=right | ৬৭২||http://banka.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BE|| [[বেগুছৰায় জিলা|বেগুছৰায়]]|| [[বেগুছৰায়]]|| align=right | ২,৯৫৪,৩৬৭|| align=right | ১,৯১৭|| align=right | ১,৫৪০||http://begusarai.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BG|| [[ভগলপুৰ জিলা|ভগলপুৰ]]|| [[ভগলপুৰ]]|| align=right | ৩,০৩২,২২৬|| align=right | ২,৫৬৯|| align=right | ১,১৮০||http://bhagalpur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BJ||[[ভোজপুৰ জিলা, ভাৰত|ভোজপুৰ]]|| [[আৰা]]|| align=right | ২,৭২০,১৫৫|| align=right | ২,৪৭৩|| align=right | ১,১৩৬||http://bhojpur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU|| [[বক্সৰ জিলা|বক্সৰ]]|| [[বক্সৰ]]|| align=right | ১,৭০৭,৬৪৩|| align=right | ১,৬২৪|| align=right | ১,০০৩||http://buxar.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | DA|| [[দৰভঙা জিলা|দৰভঙা]]|| [[দৰভঙা]]|| align=right | ৩,৯২১,৯৭১|| align=right | ২,২৭৮|| align=right | ১,৭২১||http://darbhanga.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | EC|| [[পূব চম্পাৰণ জিলা|পূব চম্পাৰণ]]|| [[মোতিহাৰী]]|| align=right | ৫,০৮২,৮৬৮|| align=right | ৩,৯৬৯|| align=right | ১২৮১||http://eastchamparan.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | GA|| [[গয়া জিলা|গয়া]]|| [[গয়া, ভাৰত|গয়া]]|| align=right | ৪,৩৭৯,৩৮৩|| align=right | ৪,৯৭৮|| align=right | ৮৮০||http://gaya.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | GO|| [[গোপালগঞ্জ জিলা, ভাৰত|গোপালগঞ্জ]]|| [[গোপালগঞ্জ (বিহাৰ)|গোপালগঞ্জ]]|| align=right | ২,৫৫৮,০৩৭|| align=right | ২,০৩৩|| align=right | ১,২৫৮||http://gopalganj.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA|| [[জামুই জিলা|জামুই]]|| [[জামুই]]|| align=right | ১,৭৫৬,০৭৮|| align=right | ৩,০৯৯|| align=right | ৫৬৭||http://jamui.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110818201023/http://jamui.bih.nic.in/ |date=2011-08-18 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JE|| [[জেহানাবাদ জিলা|জেহানাবাদ]]|| [[জেহানাবাদ]]|| align=right | ১,১২৪,১৭৬|| align=right | ১,৫৬৯|| align=right | ১২০৬||http://Jehanabad.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KH|| [[খগড়িয়া জিলা|খগড়িয়া]]|| [[খগড়িয়া]]|| align=right | ১,৬৫৭,৫৯৯|| align=right | ১,৪৮৬|| align=right | ১,১১৫||http://khagaria.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KI|| [[কৃষ্ণগঞ্জ জিলা|কৃষ্ণগঞ্জ]]|| [[কৃষ্ণগঞ্জ]]|| align=right | ১,৬৯০,৯৪৮|| align=right | ১,৮৮৪|| align=right | ৮৯৮||http://kishanganj.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KM|| [[কৈমুৰ জিলা|কৈমুৰ]]|| [[ভভুৱা]]|| align=right | ১,৬২৬,৯০০|| align=right | ৩,৩৬৩|| align=right | ৪৮৮||http://kaimur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KT|| [[কটিহাৰ জিলা|কটিহাৰ]]|| [[কটিহাৰ]]|| align=right | ৩,০৬৮,১৪৯|| align=right | ৩,০৫৬|| align=right | ১০০৪||http://katihar.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | LA|| [[লখীছৰায় জিলা|লখীছৰায়]]|| [[লখীছৰায়]]|| align=right | ১,০০০,৭১৭|| align=right | ১,২২৯|| align=right | ৮১৫||http://lakhisarai.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | MB|| [[মধুবনী জিলা|মধুবনী]]|| [[মধুবনী, ভাৰত|মধুবনী]]|| align=right | ৪,৪৭৬,০৪৪|| align=right | ৩,৫০১|| align=right | ১,২৭৯||http://madhubani.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | MG|| [[মুংগেৰ জিলা|মুংগেৰ]]|| [[মুংগেৰ]]|| align=right | ১,৩৫৯,০৫৪|| align=right | ১,৪১৯|| align=right | ৯৫৮||http://munger.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151219044930/http://www.munger.bih.nic.in/ |date=2015-12-19 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | MP|| [[মধেপুৰা জিলা|মধেপুৰা]]|| [[মধেপুৰা]]|| align=right | ১,৯৯৪,৬১৮|| align=right | ১,৭৮৭|| align=right | ১১১৬||http://madhepura.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | MZ|| [[মুজফ্‌ফৰপুৰ জিলা|মুজফ্‌ফৰপুৰ]]|| [[মুজফ্‌ফৰপুৰ]]|| align=right | ৪,৭৭৮,৬১০|| align=right | ৩,১৭৩|| align=right | ১,৫০৬||http://muzaffarpur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | NL|| [[নালান্দা জিলা|নালান্দা]]|| [[বিহাৰ শ্বৰীফ]]|| align=right | ২,৮৭২,৫২৩|| align=right | ২,৩৫৪|| align=right | ১,২২০||http://nalanda.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | NW|| [[নৱাদা জিলা|নৱাদা]]|| [[নৱাদা]]|| align=right | ২,২১৬,৬৫৩|| align=right | ২,৪৯২|| align=right | ৮৮৯||http://nawada.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[পাটনা জিলা|পাটনা]]|| [[পাটনা]]|| align=right | ৫,৭৭২,৮০৪|| align=right | ৩,২০২|| align=right | ১,৮০৩||http://patna.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110228012237/http://patna.bih.nic.in/ |date=2011-02-28 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PU|| [[পূৰ্ণিয়া জিলা|পূৰ্ণিয়া]]|| [[পূৰ্ণিয়া]]|| align=right | ৩,২৭৩,১২৭|| align=right | ৩,২২৮|| align=right | ১০১৪||http://purnia.bih.nic.in{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | RO|| [[ৰোহতাচ জিলা|ৰোহতাচ]]|| [[ছাছাৰাম]]|| align=right | ২,৯৬২,৫৯৩|| align=right | ৩,৮৫০|| align=right | ৭৬৩||http://rohtas.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SH|| [[ছহৰছা জিলা|ছহৰছা]]|| [[ছহৰছা]]|| align=right | ১,৮৯৭,১০২|| align=right | ১,৭০২|| align=right | ১১২৫||http://saharsa.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SM|| [[সমষ্টিপুৰ জিলা|সমষ্টিপুৰ]]|| [[সমষ্টিপুৰ]]|| align=right | ৪,২৫৪,৭৮২|| align=right | ২,৯০৫|| align=right | ১,৪৬৫||http://samastipur.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[শিৱহৰ জিলা|শিৱহৰ]]|| [[শিৱহৰ]]|| align=right | ৬৫৬,৯১৬|| align=right | ৪৪৩|| align=right | ১,৮৮২||http://sheohar.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SP|| [[শ্বেখপুৰা জিলা|শ্বেখপুৰা]]|| [[শ্বেখপুৰা]]|| align=right | ৬৩৪,৯২৭|| align=right | ৬৮৯|| align=right | ৯২২||http://sheikhpura.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR|| [[সাৰণ জিলা|সাৰণ]]|| [[ছপৰা]]|| align=right | ৩,৯৪৩,০৯৮|| align=right | ২,৬৪১|| align=right | ১,৪৯৩||http://saran.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[সাগৰ জিলা|সাগৰ]]|| [[সাগৰ, মধ্য প্ৰদেশ|সাগৰ]]|| align=right | ৩,৪১৯,৬২২|| align=right | ২,১৯৯|| align=right | ১,৪৯১||http://sitamarhi.bih.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180720032153/http://sitamarhi.bih.nic.in/ |date=2018-07-20 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SU|| [[ছুপৌল জিলা|ছুপৌল]]|| [[ছুপৌল]]|| align=right | ২,২২৮,৩৯৭|| align=right | ২,৪১০|| align=right | ৯১৯||http://supaul.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SW|| [[সীৱান জিলা|সীৱান]]|| [[সীৱান, বিহাৰ|সীৱান]]|| align=right | ৩,৩১৮,১৭৬|| align=right | ২,২১৯|| align=right | ১,৪৯৫||http://siwan.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | VA|| [[বৈশালী জিলা|বৈশালী (অক্ষয়)]]|| [[হাজিপুৰ]]|| align=right | ৩,৪৯৫,২৪৯|| align=right | ২,০৩৬|| align=right | ১,৭১৭||http://vaishali.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | WC|| [[পশ্চিম চম্পাৰণ জিলা|পশ্চিম চম্পাৰণ]]|| [[বেতিয়া]]|| align=right | ৩,৯২২,৭৮০|| align=right | ৫,২২৯|| align=right | ৭৫০||http://westchamparan.bih.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF |} == ছত্তীছগঢ় (CG) == {{see also|Districts of Chhattisgarh}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''ক'ড''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা (২০১২)''' | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | BA||[[বস্তৰ জিলা|বস্তৰ]]||[[জগদলপুৰ]]|| align="right" | ১,৪১১,৬৪৪|| align=right | ১৪,৯৬৮|| align=right | ৮৭||http://bastar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020406145058/http://bastar.nic.in/ |date=2002-04-06 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BJ||[[বিজাপুৰ জিলা|বিজাপুৰ]]||[[বিজাপুৰ]]|| align="right" | ২৫৫,১৮০|| align=right | ৬,৫৫৫|| align=right | ৩৫||http://bijapur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI||[[বিলাসপুৰ জিলা|বিলাসপুৰ]]||[[বিলাসপুৰ]]|| align="right" | ২,৬৬২,০৭৭|| align=right | ৮,২৭০|| align=right | ২৪১||http://bilaspur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DA||[[দান্তেৱাৰা জিলা|দান্তেৱাৰা]]||[[দান্তেৱাৰা]]|| align="right" | ৫৩২,৭৯১|| align=right | ১৭,৫৩৮|| align=right | ৪১||http://dantewada.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH||[[ধমতৰী জিলা|ধমতৰী]]||[[ধমতৰী]]|| align="right" | ৭৯৯,১৯৯|| align=right | ৩,৩৮৩|| align=right | ২০৮||http://dhamtari.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DU||[[দুৰ্গ জিলা|দুৰ্গ]]||[[দুৰ্গ]]|| align="right" | ৩.৩৪৩,০৭৯|| align=right | ৮,৫৪২|| align=right | ৩২৮||http://durg.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA||[[জশপুৰ জিলা|জশপুৰ]]||[[জশপুৰ নগৰ]]|| align="right" | ৮,৫২,০৪৩|| align=right | ৫,৮২৫|| align=right | ১২৭||http://jashpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JC||[[জাঞ্জগীৰ-চাম্পা জিলা|জাঞ্জগীৰ-চাম্পা]]||[[Naila Janjgir|জাঞ্জগীৰ]]|| align="right" | ১,৬২০,৬৩২|| align=right | ৩,৮৪৮|| align=right | ৩৪২||http://janjgirchampa.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KB||[[কোৰবা জিলা|কোৰবা]]||[[Korba, Chhattisgarh|কোৰবা]]|| align="right" | ১,২০৬,৫৬৩|| align=right | ৬,৬১৫|| align=right | ১৫৩||http://korba.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051211002149/http://korba.nic.in/ |date=2005-12-11 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KJ||[[কোৰিয়া জিলা|কোৰিয়া]]||[[বৈকুণ্ঠপুৰ]]|| align="right" | ৬৫৯,০৩৯|| align=right | ৬,৫৭৮|| align=right | ৮৯||http://koriya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060102213143/http://koriya.nic.in/ |date=2006-01-02 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KK||[[কাংকেৰ জিলা|কাংকেৰ]]||[[কাংকেৰ]]|| align="right" | ৭৪৮,৫৯৩|| align=right | ৬,৫১৩|| align=right | ১০০||http://kanker.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KW||[[কবীৰধাম জিলা|কবীৰধাম]]||[[কৱৰ্ধা]]|| align="right" | ৫৮৪,৬৬৭|| align=right | ৪,২৩৭|| align=right | ১৩৮||http://kawardha.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA||[[মহাসমুন্দ জিলা|মহাসমুন্দ]]||[[মহাসমুন্দ]]|| align="right" | ১,০৩২,২৭৫|| align=right | ৪,৭৭৯|| align=right | ১৮০||http://mahasamund.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NR||[[নাৰায়ণপুৰ জিলা|নাৰায়ণপুৰ]]||[[নাৰায়ণপুৰ, ছত্তীছগঢ়|নাৰায়ণপুৰ]]|| align="right" | ১৪০,২০৬|| align=right | ৬,৬৪০|| align=right | ১৭||http://narayanpur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RG||[[ৰায়গড় জিলা|ৰায়গড়]]||[[ৰায়গড়]]|| align="right" | ১,৪৯৩,৬২৭|| align=right | ৭,০৬৮|| align=right | ১৭৯||http://raigarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050307064830/http://raigarh.nic.in/ |date=2005-03-07 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | RN||[[ৰাজনন্দগাঁও জিলা|ৰাজনন্দগাঁও]]||[[Rajnandgaon|ৰাজনন্দগাঁও]]|| align=right | ১,৫৩৭,৫২০|| align=right | ৮,০৬২|| align=right | ১৫৯||http://rajnandgaon.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RP||[[ৰায়পুৰ জিলা|ৰায়পুৰ]]||[[ৰায়পুৰ]]|| align="right" | ৪,০৬২,১৬০|| align=right | ১৩,০৮৩|| align=right | ২৩০||http://raipur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SJ||[[সুৰজপুৰ জিলা|সুৰজপুৰ]]||[[সুৰজপুৰ]]|| align="right" | ৫২০,৬৬১|| align=right | ৯,২৬৫|| align=right | ১৩৭||http://surguja.nic.in/ |- | - |[[কোণ্ডাগাঁও জিলা|কোণ্ডাগাঁও]] |[[কোণ্ডাগাঁও]] |578,326 |7,769 |74 |http://kondagaon.gov.in/ |- | - |[[গৰিয়াবন্দ জিলা|গৰিয়াবন্দ]] |[[গৰিয়াবন্দ]] |597,653 |5,823 |103 |http://gariaband.gov.in/ |- | - |[[বলৰামপুৰ জিলা|বলৰামপুৰ]] |[[বলৰামপুৰ]] |598,855 |3,806 |157 |http://balrampur.gov.in/ |- | - |[[বালোদ জিলা|বালোদ]] |[[বালোদ]] |826,165 |3,527 |234 |http://balod.gov.in/ |- | - |[[বালোদা বজাৰ জিলা|বালোদা বজাৰ]] |[[বালোদা বজাৰ]] |1,305,343 |4,748 |275 |https://balodabazar.gov.in/ |- | - |[[বেমেতৰা জিলা|বেমেতৰা]] |[[বেমেতৰা]] |197,035 |2,855 |69 |http://bemetara.gov.in/ |- | - |[[মুংগেলী জিলা|মুংগেলী]] |[[মুংগেলী]] |701,707 |2,750 |255 |[http://mungeli.gov.in/ http://mungeli.gov.in] |- |SJ |[[সৰগুজা জিলা|সৰগুজা]] |[[অম্বিকাপুৰ]] |840,352 |16,359 |51 |http://surguja.gov.in/ |- |SK |[[সুক্মা জিলা|সুক্মা]] |[[সুক্মা]] |249,841 |5,636 |46 |https://sukma.gov.in/ |} ==দিল্লী(DL)== {{See also|দিল্লীৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১) | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | CD || মধ্য দিল্লী <br> {{enwiki|East Delhi}} || [[:en: Daryaganj|দৰিয়াগঞ্জ]] || ৬৪৪,০০৫ || ২৫ || ২৫,৭৫৯ || [http://www.dccentral.delhigovt.nic.in/ www.dccentral.delhigovt.nic.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130705003041/http://dccentral.delhigovt.nic.in/ |date=2013-07-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | ED || পূব দিল্লী <br> {{enwiki|East Delhi}} || [[:en: Preet Vihar|প্ৰীত বিহাৰ]] || ১,৪৪৮,৭৭০ || ৪৪০ || ৩২৯৩ || [http://www.dceast.delhigovt.nic.in/ www.dceast.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130705054210/http://www.dceast.delhigovt.nic.in/ |date=2013-07-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | ND || [[নতুন দিল্লী]] || কনৌথ প্লেচ <br> ([[:en: Connaught Place, New Delhi|Connaught Place]]) || ৩০২,৩৬৩ || ২২ || ১৩৭৪৪ || [http://www.dcnewdelhi.delhigovt.nic.in/ www.dcnewdelhi.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130712034206/http://dcnewdelhi.delhigovt.nic.in/ |date=2013-07-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NO || উত্তৰ দিল্লী <br> {{enwiki|North Delhi}} || [[:en: Sadar Bazar|সদৰ বাজাৰ]] || ৭৭৯,৭৮৮ || ৫৯ || ১২৯৯৬ || [http://www.dcnorth.delhigovt.nic.in/ www.dcnorth.delhigovt.nic.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130814141700/http://dcnorth.delhigovt.nic.in/ |date=2013-08-14 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NE || উত্তৰ পূব দিল্লী <br> {{enwiki|North East Delhi}} || [[:en: Shahdara|শ্বাহদাৰা]] || ১,৭৬৩,৭১২ || ৫২ || ৩৩৯১৭ || [http://www.dcnortheast.delhigovt.nic.in/ www.dcnortheast.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131111000826/http://dcnortheast.delhigovt.nic.in/ |date=2013-11-11 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NW || উত্তৰ পশ্চিম দিল্লী <br> {{enwiki|North West Delhi}} || [[:en: Kanjhawala|কানঝাৱালা]] || ৭৮৫,২৮৪ || ১৩০ || ৬০৪১ || [http://www.dcnorthwest.delhigovt.nic.in/ www.dcnorthwest.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130625033111/http://dcnorthwest.delhigovt.nic.in/ |date=2013-06-25 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SD || দক্ষিণ দিল্লী <br> {{enwiki|South Delhi}} || [[:en:Saket (Delhi)|চাকেট]] || ২,২৫৮,৪৯০ || ২৫০ || ৯০৩৩ || [http://www.dcsouth.delhigovt.nic.in/ www.dcsouth.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305070850/http://dcsouth.delhigovt.nic.in/ |date=2014-03-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SW || দক্ষিণ পশ্চিম দিল্লী <br> {{enwiki|South West Delhi}} || [[:en: Vasant Vihar|বসন্ত বিহাৰ]] || ১,৭৪৯,৪৯২ || ৩৯৫ || ৪৪৩০ || [http://www.dcsouthwest.delhigovt.nic.in/ www.dcsouthwest.delhigovt.nic.in] |- bgcolor=#F৪F৯FF | WD || পশ্চিম দিল্লী <br> {{enwiki|West Delhi}} || [[:en: Rajouri Garden|ৰাজৌৰি গাৰ্ডেন]] || ২,১১৯,৬৪১ || ১১২ || ১৮৯২৫ || [http://www.dcwestrev.delhigovt.nic.in/ www.dcwestrev.delhigovt.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103230211/http://dcwestrev.delhigovt.nic.in/ |date=2013-11-03 }} |} ==গোৱা (GA)== {{see also|গোৱাৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''ক’ড''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref name=":0">{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/goa/table-1.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadal Growth Rate, Sex-Ratio and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-22 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | NG || [[:en: North Goa|উত্তৰ গোৱা]] || [[পানাজী]] <br> {{enwiki|Panaji}} || ৮১৭,৭৬১ || ১,৭৩৬ || ৪৭১ ||[http://www.northgoa.nic.in/ northgoa.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102095655/http://northgoa.nic.in/ |date=2013-11-02 }} |- bgcolor=#F4F9FF | SG || [[:en: South Goa|দক্ষিণ গোৱা]] || [[:en:Margao|মাৰগাঅ’]] || ৬৩৯,৯৬২ || ১,৯৬৬ || ৩২৬ ||[http://www.southgoa.nic.in/ southgoa.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140219150922/http://southgoa.nic.in/ |date=2014-02-19 }} |} ==Gujarat (GJ)== {{see also|Districts of Gujarat}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes2">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20112">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20112" /> ! Website |- |1 |AH |[[:en:Ahmedabad_district|Ahmedabad]] |[[:en:Ahmedabad|Ahmedabad]] | align="right" |7,208,200 | align="right" |8,707 | align="right" |890 |http://amdavad.gujarat.gov.in/{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |2 |AM |[[:en:Amreli_district|Amreli]] |[[:en:Amreli|Amreli]] | align="right" |1,513,614 | align="right" |6,760 | align="right" |205 |http://amreli.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040318143126/http://www.amreli.gujarat.gov.in/ |date=2004-03-18 }} |- |3 |AN |[[:en:Anand_district|Anand]] |[[:en:Anand,_Gujarat|Anand]] | align="right" |2,090,276 | align="right" |2,942 | align="right" |711 |http://anand.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506053212/http://www.anand.gujarat.gov.in/ |date=2009-05-06 }} |- |4 |AR |[[:en:Aravalli_district|Aravalli]] |[[:en:Modasa|Modasa]] | align="right" |1,051,746 | align="right" |3,217 | align="right" |327 | |- |5 |BK |[[:en:Banaskantha_district|Banaskantha]] |[[:en:Palanpur|Palanpur]] | align="right" |3,116,045 | align="right" |12,703 | align="right" |290 |http://banaskantha.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090520081946/http://banaskantha.gujarat.gov.in/ |date=2009-05-20 }} |- |6 |BR |[[:en:Bharuch_district|Bharuch]] |[[:en:Bharuch|Bharuch]] | align="right" |1,550,822 | align="right" |6,524 | align="right" |238 |http://bharuch.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410030430/http://bharuch.gujarat.gov.in/ |date=2009-04-10 }} |- |7 |BV |[[:en:Bhavnagar_district|Bhavnagar]] |[[:en:Bhavnagar|Bhavnagar]] | align="right" |2,877,961 | align="right" |11,155 | align="right" |288 |http://bhavnagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427204858/http://bhavnagar.gujarat.gov.in/ |date=2009-04-27 }} |- |8 |BT |[[:en:Botad_District|Botad]] |[[:en:Botad|Botad]] | align="right" |656,005 | align="right" |2,564 | align="right" |256 | |- |9 |CU |[[:en:Chhota_Udaipur_district|Chhota Udepur]] |[[:en:Chhota_Udaipur|Chhota Udepur]] | align="right" |1,071,831 | align="right" |3,237 | align="right" |331 | |- |10 |DA |[[:en:Dahod_district|Dahod]] |[[:en:Dahod|Dahod]] | align="right" |2,126,558 | align="right" |3,642 | align="right" |582 |http://dahod.gujarat.gov.in/ |- |11 |DG |[[:en:Dang_District,_India|Dang]] |[[:en:Ahwa|Ahwa]] | align="right" |226,769 | align="right" |1,764 | align="right" |129 |http://dangs.gujarat.gov.in/ |- |12 |DD |[[:en:Devbhoomi_Dwarka_district|Devbhoomi Dwarka]] |[[:en:Khambhalia|Khambhalia]] | align="right" |752,484 | align="right" |5,684 | align="right" |132 | |- |13 |GA |[[:en:Gandhinagar_district|Gandhinagar]] |[[:en:Gandhinagar|Gandhinagar]] | align="right" |1,387,478 | align="right" |649 | align="right" |660 |http://gandhinagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093434/http://gandhinagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |14 |GS |[[:en:Gir_Somnath_district|Gir Somnath]] |[[:en:Veraval|Veraval]] | align="right" |1,217,477 | align="right" |3,754 | align="right" |324 | |- |15 |JA |[[:en:Jamnagar_district|Jamnagar]] |[[:en:Jamnagar|Jamnagar]] | align="right" |2,159,130 | align="right" |14,125 | align="right" |153 |http://jamnagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200419235354/http://jamnagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-04-19 }} |- |16 |JU |[[:en:Junagadh_district|Junagadh]] |[[:en:Junagadh|Junagadh]] | align="right" |2,742,291 | align="right" |8,839 | align="right" |310 |http://junagadh.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093445/http://junagadh.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |17 |KH |[[:en:Kheda_district|Kheda]] |[[:en:Nadiad|Nadiad]] | align="right" |2,298,934 | align="right" |4,215 | align="right" |541 |http://kheda.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201108211549/http://kheda.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-08 }} |- |18 |KA |[[:en:Kutch_district|Kutch]] |[[:en:Bhuj|Bhuj]] | align="right" |2,090,313 | align="right" |45,652 | align="right" |46 |http://kutch.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101004708/http://kutch.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-01 }} |- |19 |MH |[[:en:Mahisagar_district|Mahisagar]] |[[:en:Lunavada|Lunavada]] | align="right" |994,624 | align="right" |2,500 | align="right" |398 | |- |20 |MA |[[:en:Mehsana_district|Mehsana]] |[[:en:Mehsana|Mehsana]] | align="right" |2,027,727 | align="right" |4,386 | align="right" |462 |http://mehsana.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200420143952/http://mehsana.gujarat.gov.in/ |date=2020-04-20 }} |- |21 |MB |[[:en:Morbi_district|Morbi]] |[[:en:Morbi|Morbi]] | align="right" |960,329 | align="right" |4,871 | align="right" |197 | |- |22 |NR |[[:en:Narmada_district|Narmada]] |[[:en:Rajpipla|Rajpipla]] | align="right" |590,379 | align="right" |2,749 | align="right" |214 |http://narmada.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025194843/http://narmada.gujarat.gov.in/ |date=2020-10-25 }} |- |23 |NV |[[:en:Navsari_district|Navsari]] |[[:en:Navsari|Navsari]] | align="right" |1,330,711 | align="right" |2,211 | align="right" |602 |http://navsari.gujarat.gov.in/ |- |24 |PM |[[:en:Panchmahal_district|Panchmahal]] |[[:en:Godhra|Godhra]] | align="right" |2,388,267 | align="right" |5,219 | align="right" |458 |http://panchmahals.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811070417/http://panchmahals.gujarat.gov.in/ |date=2010-08-11 }} |- |25 |PA |[[:en:Patan_district|Patan]] |[[:en:Patan,_Gujarat|Patan]] | align="right" |1,342,746 | align="right" |5,738 | align="right" |234 |http://patan.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093528/http://patan.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |26 |PO |[[:en:Porbandar_district|Porbandar]] |[[:en:Porbandar|Porbandar]] | align="right" |586,062 | align="right" |2,294 | align="right" |255 |http://porbandar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201103042254/http://porbandar.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-03 }} |- |27 |RA |[[:en:Rajkot_district|Rajkot]] |[[:en:Rajkot|Rajkot]] | align="right" |3,157,676 | align="right" |11,203 | align="right" |282 |http://rajkot.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101124450/http://rajkot.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-01 }} |- |28 |SK |[[:en:Sabarkantha_district|Sabarkantha]] |[[:en:Himatnagar|Himatnagar]] | align="right" |2,427,346 | align="right" |7,390 | align="right" |328 |http://sabarkantha.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110913162613/http://sabarkantha.gujarat.gov.in/ |date=2011-09-13 }} |- |29 |ST |[[:en:Surat_district|Surat]] |[[:en:Surat|Surat]] | align="right" |4,996,391 | align="right" |4,327 | align="right" |653 |http://surat.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093545/http://surat.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |30 |SN |[[:en:Surendranagar_district|Surendranagar]] |[[:en:Surendranagar_city|Surendranagar]] | align="right" |1,755,873 | align="right" |10,489 | align="right" |167 |http://surendranagar.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201109203040/http://surendranagar.gujarat.gov.in/ |date=2020-11-09 }} |- |31 |TA |[[:en:Tapi_district|Tapi]] |[[:en:Vyara|Vyara]] | align="right" |806,489 | align="right" |3,435 | align="right" |249 | |- |32 |VD |[[:en:Vadodara_district|Vadodara]] |[[:en:Vadodara|Vadodara]] | align="right" |3,639,775 | align="right" |7,794 | align="right" |467 |http://vadodara.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093559/http://vadodara.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |- |33 |VL |[[:en:Valsad_district|Valsad]] |[[:en:Valsad|Valsad]] | align="right" |1,703,068 | align="right" |3,034 | align="right" |561 |http://valsad.gujarat.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608093604/http://valsad.gujarat.gov.in/ |date=2020-06-08 }} |} ==Haryana (HR)== {{see also|Districts of Haryana}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AM|| [[Ambala district|Ambala]]|| [[Ambala]]|| align=right | ১,০১৩,৬৬০|| align=right | ১,৫৬৯|| align=right | ৬৪৬||http://ambala.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012221438/http://ambala.nic.in/ |date=2007-10-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BH|| [[Bhiwani district|Bhiwani]]|| [[Bhiwani]]|| align=right | ১,৪২৪,৫৫৪|| align=right | ৫,১৪০|| align=right | ২৭৭||http://bhiwani.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721163314/http://bhiwani.nic.in/ |date=2011-07-21 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | FR|| [[Faridabad district|Faridabad]]|| [[Faridabad]]|| align=right | ২,১৯৩,২৭৬|| align=right | ২,১০৫|| align=right | ১,০৪২||http://faridabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FT|| [[Fatehabad district|Fatehabad]]|| [[Fatehabad, Haryana|Fatehabad]]|| align=right | ৮০৬,১৫৮|| align=right | ২,৪৯১|| align=right | ৩২৪||http://fatehabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GU|| [[Gurgaon district|Gurgaon]]|| [[Gurgaon]]|| align=right | ১,৬৫৭,৬৬৯|| align=right | ২,৭৬০|| align=right | ৬০১||http://gurgaon.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602231540/http://gurgaon.nic.in/ |date=2008-06-02 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | HI|| [[Hisar (district)|Hissar]]|| [[Hisar (city)|Hissar]]|| align=right | ১,৫৩৬,৪১৭|| align=right | ৩,৭৮৮|| align=right | ৪০৬||http://hisar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH|| [[Jhajjar district|Jhajjar]]|| [[Jhajjar]]|| align=right | ৮৮৭,৩৯২|| align=right | ১,৮৬৮|| align=right | ৪৭৫||http://jhajjar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JI|| [[Jind district|Jind]]|| [[Jind]]|| align=right | ১,১৮৯,৭২৫|| align=right | ২,৭৩৬|| align=right | ৪৩৫||http://jind.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KR|| [[Karnal district|Karnal]]|| [[Karnal]]|| align=right | ১,২৭৪,৮৪৩|| align=right | ২,৪৭১|| align=right | ৫১৬||http://karnal.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415152944/http://karnal.nic.in/ |date=2009-04-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KT|| [[Kaithal district|Kaithal]]|| [[Kaithal]]|| align=right | ৯৪৫,৬৩১|| align=right | ২,৭৯৯|| align=right | ৩৩৮||http://kaithal.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KU|| [[Kurukshetra district|Kurukshetra]]|| [[Kurukshetra]]|| align=right | ৮২৮,১২০|| align=right | ১,২১৭|| align=right | ৬৮০||http://kurukshetra.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[Mahendragarh district|Mahendragarh]]|| [[Narnaul]]|| align=right | ৮১২,০২২|| align=right | ১,৬৮৩|| align=right | ৪৮২||http://mahendragarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MW|| [[Mewat district|Mewat]]|| [[Nuh]]|| align=right | ৯৯৩,০০০|| align=right | ১,৭৬৫ || align=right | ৫৬২ ||http://mewat.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PK|| [[Panchkula district|Panchkula]]|| [[Panchkula]]|| align=right | ৪৬৯,২১০|| align=right | ৮১৬|| align=right | ৫৭৫||http://panchkula.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PP|| [[Panipat district|Panipat]]|| [[Panipat]]|| align=right | ৯৬৭,৩৩৮|| align=right | ১,২৫০|| align=right | ৭৭৪||http://panipat.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RE|| [[Rewari district|Rewari]]|| [[Rewari]]|| align=right | ৭৬৪,৭২৭|| align=right | ১,৫৫৯|| align=right | ৪৯১||http://rewari.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070703082821/http://rewari.nic.in/ |date=2007-07-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | RO|| [[Rohtak district|Rohtak]]|| [[Rohtak]]|| align=right | ৯৪০,০৩৬|| align=right | ১,৬৬৮|| align=right | ৫৬৪||http://rohtak.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090209215206/http://rohtak.nic.in/ |date=2009-02-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI|| [[Sirsa district|Sirsa]]|| [[Sirsa, Haryana|Sirsa]]|| align=right | ১,১১১,০১২|| align=right | ৪,২৭৬|| align=right | ২৬০||http://sirsa.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180421232326/http://sirsa.nic.in/ |date=2018-04-21 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SNP|| [[Sonipat district|Sonipat]]|| [[Sonipat]]|| align=right | ১,২৭৮,৮৩০|| align=right | ২,২৬০|| align=right | ৫৬৬||http://sonepat.gov.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | YN|| [[Yamuna Nagar district|Yamuna Nagar]]|| [[Yamuna Nagar]]|| align=right | ৯৮২,৩৬৯|| align=right | ১,৭৫৬|| align=right | ৫৫৯ ||http://yamunanagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PW|| [[Palwal district|Palwal]] || [[Palwal]]|| align=right | ৯৩৪,৬৭৫ || align=right | ১,৮৭৫ || align=right | ৪৯৯|| http://palwal.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |} ==হিমাচল প্ৰদেশ (HP)== {{see also|Districts of Himachal Pradesh}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff |'''ক'ড''' |'''জিলা''' |'''সদৰ''' |'''জনসংখ্যা (২০১২)''' |'''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' |'''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' |'''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI|| [[বিলাসপুৰ জিলা|বিলাসপুৰ]]|| [[বিলাসপুৰ]]|| align="right" | ৩৪০,৭৩৫|| align=right | ১,১৬৭|| align=right | ২৯২||http://hpbilaspur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CH|| [[চম্বা জিলা|চম্বা]]|| [[চম্বা]]|| align="right" | ৪৬০,৪৯৯|| align=right | ৬,৫২৮|| align=right | ৭১||http://hpchamba.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HA|| [[হমিৰপুৰ জিলা|হমিৰপুৰ]]|| [[হমিৰপুৰ]]|| align="right" | ৪১২,০০৯|| align=right | ১,১১৮|| align=right | ৩৬৯||http://hphamirpur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KA|| [[কংড়া জিলা|কংড়া]]|| [[ধৰমশালা]]|| align="right" | ১,৩৩৮,৫৩৬|| align=right | ৫,৭৩৯|| align=right | ২৩৩||http://hpkangra.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KI|| [[কিন্নৌৰ জিলা|কিন্নৌৰ]]|| [[ৰেকং পিঅ']]|| align="right" | ৮৩,৯৫০|| align=right | ৬,৪০১|| align=right | ১৩||http://hpkinnaur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KU|| [[কুল্লু জিলা|কুল্লু]]|| [[কুল্লু]]|| align="right" | ৩৭৯,৮৬৫|| align=right | ৫,৫০৩|| align=right | ৬৯||http://hpkullu.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LS|| [[লাহৌল এণ্ড স্পিতি জিলা|লাহৌল এণ্ড স্পিতি]]|| [[কীলং]]|| align="right" | ৩৩,২২৪|| align=right | ১৩,৮৩৫|| align=right | ২||http://hplahaulspiti.gov.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[মণ্ডী জিলা|মণ্ডী]]|| [[মণ্ডী]]|| align="right" | ৯০০,৯৮৭|| align=right | ৩,৯৫০|| align=right | ২২৮||http://hpmandi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SH|| [[ছিমলা জিলা|ছিমলা]]|| [[ছিমলা]]|| align="right" | ৭২১,৭৪৫|| align=right | ৫,১৩১|| align=right | ১৪১||http://hpshimla.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI|| [[ছিৰমৌৰ জিলা|ছিৰমৌৰ]]|| [[নাহন]]|| align="right" | ৪৫৮,৩৫১|| align=right | ২,৮২৫|| align=right | ১৬২||http://hpsirmaur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[সোলান জিলা|সোলান]]|| [[সোলান]]|| align="right" | ৪৯৯,৩৮০|| align=right | ১,৯৩৬|| align=right | ২৫৮||http://hpsolan.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UNA|| [[উনা জিলা|উনা]]|| [[উনা]]|| align="right" | ৪৪৭,৯৬৭|| align=right | ১,৫৪০|| align=right | ২৯১||http://hpuna.nic.in/ |} ==Jammu and Kashmir (JK)== {{see also|Districts of Jammu and Kashmir}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes3">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20113">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20113" /> ! Official website |- |1 |AN |[[:en:Anantnag_district|Anantnag]] |[[:en:Anantnag|Anantnag]] | align="right" |1,070,144 | align="right" |2853 | align="right" |375 |http://anantnag.gov.in/ |- |2 |BPR |[[:en:Bandipora_district|Bandipora]] |[[:en:Bandipore|Bandipore]] | align="right" |385,099 | align="right" |3,010 | align="right" |128 |http://bandipore.gov.in/ |- |3 |BR |[[:en:Baramulla_district|Baramulla]] |[[:en:Baramulla|Baramulla]] | align="right" |1,015,503 | align="right" |3329 | align="right" |305 |http://baramulla.nic.in/ |- |4 |BD |[[:en:Badgam_district|Badgam]] |[[:en:Badgam|Badgam]] | align="right" |735,753 | align="right" |1406 | align="right" |537 |http://budgam.nic.in/ |- |5 |DO |[[:en:Doda_district|Doda]] |[[:en:Doda,_Jammu_and_Kashmir|Doda]] | align="right" |409,576 | align="right" |11,691 | align="right" |79 |http://doda.gov.in/ |- |6 |GB |[[:en:Ganderbal_district|Ganderbal]] |[[:en:Ganderbal|Ganderbal]] | align="right" |297,003 | align="right" |1979 | align="right" |1,151 | |- |7 |JA |[[:en:Jammu_district|Jammu]] |[[:en:Jammu|Jammu]] | align="right" |1,526,406 | align="right" |3,097 | align="right" |596 |http://jammu.gov.in/ |- |8 |KT |[[:en:Kathua_district|Kathua]] |[[:en:Kathua|Kathua]] | align="right" |615,711 | align="right" |2,651 | align="right" |232 |http://kathua.gov.in/ |- |9 |KW |[[:en:Kishtwar_district|Kishtwar]] |[[:en:Kishtwar|Kishtwar]] | align="right" |230,696 | align="right" |7737 | align="right" |30 | |- |10 |KG |[[:en:Kulgam_district|Kulgam]] |[[:en:Kulgam|Kulgam]] | align="right" |422,786 | align="right" |457 | align="right" |925 | |- |11 |KU |[[:en:Kupwara_district|Kupwara]] |[[:en:Kupwara|Kupwara]] | align="right" |875,564 | align="right" |2,379 | align="right" |368 |http://kupwara.gov.in/ |- |12 |PO |[[:en:Poonch_district,_India|Poonch]] |[[:en:Poonch_(town)|Poonch]] | align="right" |476,820 | align="right" |1,674 | align="right" |285 |http://poonch.gov.in/ |- |13 |PU |[[:en:Pulwama_district|Pulwama]] |[[:en:Pulwama|Pulwama]] | align="right" |570,060 | align="right" |1,398 | align="right" |598 |http://pulwama.gov.in/ |- |14 |RA |[[:en:Rajauri_district|Rajouri]] |[[:en:Rajouri|Rajouri]] | align="right" |619,266 | align="right" |2,630 | align="right" |235 |http://rajouri.nic.in/ |- |15 |RB |[[:en:Ramban_district|Ramban]] |[[:en:Ramban_(Jammu_and_Kashmir)|Ramban]] | align="right" |283,313 | align="right" |1,330 | align="right" |213 | |- |16 |RS |[[:en:Reasi_district|Reasi]] |[[:en:Reasi|Reasi]] | align="right" |314,714 | align="right" |1710 | align="right" |184 | |- |17 |SB |[[:en:Samba_district|Samba]] |[[:en:Samba,_Jammu|Samba]] | align="right" |318,611 | align="right" |913 | align="right" |318 |http://samba.gov.in/ |- |18 |SH |[[:en:Shopian_district|Shopian]] |[[:en:Shupiyan|Shupiyan]] | align="right" |265,960 | align="right" |312 | align="right" |852 | |- |19 |SR |[[:en:Srinagar_district|Srinagar]] |[[:en:Srinagar|Srinagar]] | align="right" |1,269,751 | align="right" |2,228 | align="right" |703 |http://srinagar.nic.in/ |- |20 |UD |[[:en:Udhampur_district|Udhampur]] |[[:en:Udhampur|Udhampur]] | align="right" |555,357 | align="right" |4,550 | align="right" |211 |http://udhampur.gov.in/ |} ==Jharkhand (JH)== {{see also|Districts of Jharkhand}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes4">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20114">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20114" /> ! Official website |- |1 |BO |[[:en:Bokaro_district|Bokaro]] |[[:en:Bokaro_Steel_City|Bokaro]] | align="right" |2,061,918 | align="right" |2,861 | align="right" |716 | |- |2 |CH |[[:en:Chatra_district|Chatra]] |[[:en:Chatra|Chatra]] | align="right" |1,042,304 | align="right" |3,700 | align="right" |275 | |- |3 |DE |[[:en:Deoghar_district|Deoghar]] |[[:en:Deoghar|Deoghar]] | align="right" |1,491,879 | align="right" |2,479 | align="right" |602 | |- |4 |DH |[[:en:Dhanbad_district|Dhanbad]] |[[:en:Dhanbad|Dhanbad]] | align="right" |2,682,662 | align="right" |2,075 | align="right" |1,284 |http://dhanbad.nic.in/ |- |5 |DU |[[:en:Dumka_district|Dumka]] |[[:en:Dumka|Dumka]] | align="right" |1,321,096 | align="right" |4,404 | align="right" |300 |http://dumka.nic.in/ |- |6 |ES |[[:en:East_Singhbhum_district|East Singhbhum]] |[[:en:Jamshedpur|Jamshedpur]] | align="right" |2,291,032 | align="right" |3,533 | align="right" |648 |http://jamshedpur.nic.in/ |- |7 |GA |[[:en:Garhwa_district|Garhwa]] |[[:en:Garhwa|Garhwa]] | align="right" |1,322,387 | align="right" |4,064 | align="right" |327 |http://garhwa.nic.in/ |- |8 |GI |[[:en:Giridih_district|Giridih]] |[[:en:Giridih|Giridih]] | align="right" |2,445,203 | align="right" |4,887 | align="right" |497 |http://giridih.nic.in/ |- |9 |GO |[[:en:Godda_district|Godda]] |[[:en:Godda|Godda]] | align="right" |1,311,382 | align="right" |2,110 | align="right" |622 |http://godda.nic.in/ |- |10 |GU |[[:en:Gumla_district|Gumla]] |[[:en:Gumla|Gumla]] | align="right" |1,025,656 | align="right" |5327 | align="right" |193 |http://gumla.nic.in/ |- |11 |HA |[[:en:Hazaribagh_district|Hazaribag]] |[[:en:Hazaribagh|Hazaribag]] | align="right" |1,734,005 | align="right" |4,302 | align="right" |403 |http://hazaribag.nic.in/ |- |12 |JA |[[:en:Jamtara_district|Jamtara]] |[[:en:Jamtara|Jamtara]] | align="right" |790,207 | align="right" |1,802 | align="right" |439 | |- |13 |KH |[[:en:Khunti_district|Khunti]] |[[:en:Khunti|Khunti]] | align="right" |530,299 | align="right" |2,467 | align="right" |215 | |- |14 |KO |[[:en:Koderma_district|Koderma]] |[[:en:Koderma|Koderma]] | align="right" |717,169 | align="right" |1,312 | align="right" |427 |http://koderma.nic.in/ |- |15 |LA |[[:en:Latehar_district|Latehar]] |[[:en:Latehar|Latehar]] | align="right" |725,673 | align="right" |3,630 | align="right" |200 | |- |16 |LO |[[:en:Lohardaga_district|Lohardaga]] |[[:en:Lohardaga|Lohardaga]] | align="right" |461,738 | align="right" |1,494 | align="right" |310 |http://lohardaga.nic.in/ |- |17 |PK |[[:en:Pakur_district|Pakur]] |[[:en:Pakur|Pakur]] | align="right" |899,200 | align="right" |1,805 | align="right" |498 |http://pakur.nic.in/ |- |18 |PL |[[:en:Palamu_district|Palamu]] |[[:en:Daltonganj|Daltonganj]] | align="right" |1,936,319 | align="right" |5,082 | align="right" |381 |http://palamu.nic.in/ |- |19 |RM |[[:en:Ramgarh_district|Ramgarh]] |[[:en:Ramgarh,_Jharkhand|Ramgarh]] | align="right" |949,159 | align="right" |1,212 | align="right" |684 | |- |20 |RA |[[:en:Ranchi_district|Ranchi]] |[[:en:Ranchi|Ranchi]] | align="right" |2,912,022 | align="right" |7,974 | align="right" |557 |http://ranchi.nic.in/ |- |21 |SA |[[:en:Sahebganj_district|Sahibganj]] |[[:en:Sahebganj|Sahebganj]] | align="right" |1,150,038 | align="right" |1,599 | align="right" |719 |http://sahibganj.nic.in/ |- |22 |SK |[[:en:Seraikela_Kharsawan_district|Seraikela Kharsawan]] |[[:en:Seraikela|Seraikela]] | align="right" |1,063,458 | align="right" |2,725 | align="right" |390 |http://seraikela.nic.in/ |- |23 |SI |[[:en:Simdega_district|Simdega]] |[[:en:Simdega|Simdega]] | align="right" |599,813 | align="right" |3,750 | align="right" |160 |http://chaibasa.nic.in/ |- |24 |WS |[[:en:West_Singhbhum_district|West Singhbhum]] |[[:en:Chaibasa|Chaibasa]] | align="right" |1,501,619 | align="right" |7,186 | align="right" |209 | |} ==Karnataka (KA)== {{see also|Districts of Karnataka}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes6">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20116">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20116" /> |'''Official website''' |- |1 |BK |[[:en:Bagalkot_district|Bagalkot]] |[[:en:Bagalkot|Bagalkot]] | align="right" |1,890,826 | align="right" |6,583 | align="right" |288 |http://www.bagalkot.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810072308/http://www.bagalkot.nic.in/ |date=2019-08-10 }} |- |2 |BL |[[:en:Bellary_district|Ballari]] |[[:en:Ballari|Ballari]] | align="right" |2,532,383 | align="right" |8,439 | align="right" |300 | |- |3 |BG |[[:en:Belgaum_district|Belgaum]] |[[:en:Belgaum|Belgaum]] | align="right" |4,778,439 | align="right" |13,415 | align="right" |356 |http://www.belgaum.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150630210052/http://www.belgaum.nic.in/ |date=2015-06-30 }} |- |4 |BR |[[:en:Bangalore_Rural_district|Bangalore Rural]] |[[:en:Bangalore|Bangalore]] | align="right" |987,257 | align="right" |2,239 | align="right" |441 |http://www.bangalorerural.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331110239/http://www.bangalorerural.nic.in/ |date=2019-03-31 }} |- |5 |BN |[[:en:Bangalore_Urban_district|Bangalore Urban]] |[[:en:Bangalore|Bangalore]] | align="right" |9,588,910 | align="right" |2,190 | align="right" |4,378 |http://bangaloreurban.nic.in/ |- |6 |BD |[[:en:Bidar_district|Bidar]] |[[:en:Bidar|Bidar]] | align="right" |1,700,018 | align="right" |5,448 | align="right" |312 |http://www.bidar.nic.in/ |- |7 |CJ |[[:en:Chamarajanagar_district|Chamarajnagar]] |[[:en:Chamarajanagar|Chamarajanagar]] | align="right" |1,020,962 | align="right" |5,102 | align="right" |200 |http://chamrajnagar.nic.in/ |- |8 |CK |[[:en:Chikkaballapur_district|Chikkaballapur]] |[[:en:Chikkaballapur|Chikkaballapur]] | align="right" |1,254,377 | align="right" |4,208 | align="right" |298 |http://www.chikballapur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190310100553/http://www.chikballapur.nic.in/ |date=2019-03-10 }} |- |9 |CK |[[:en:Chikkamagaluru_district|Chikkamagaluru]] |[[:en:Chikmagalur|Chikmagalur]] | align="right" |1,137,753 | align="right" |7,201 | align="right" |158 |http://chickmagalur.nic.in/ |- |10 |CT |[[:en:Chitradurga_district|Chitradurga]] |[[:en:Chitradurga|Chitradurga]] | align="right" |1,660,378 | align="right" |8,437 | align="right" |197 |http://www.chitradurga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315120849/http://www.chitradurga.nic.in/ |date=2019-03-15 }} |- |11 |DK |[[:en:Dakshina_Kannada|Dakshina Kannada]] |[[:en:Mangaluru|Mangaluru]] | align="right" |2,083,625 | align="right" |4,559 | align="right" |457 | |- |12 |DA |[[:en:Davanagere_district|Davanagere]] |[[:en:Davangere|Davangere]] | align="right" |1,946,905 | align="right" |5,926 | align="right" |329 |http://www.davanagere.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180517105317/http://davanagere.nic.in/ |date=2018-05-17 }} |- |13 |DH |[[:en:Dharwad_district|Dharwad]] |[[:en:Dharwad|Dharwad]] | align="right" |1,846,993 | align="right" |4,265 | align="right" |434 |http://www.dharwad.nic.in/ |- |14 |GA |[[:en:Gadag_district|Gadag]] |[[:en:Gadag-Betageri|Gadag-Betageri]] | align="right" |1,065,235 | align="right" |4,651 | align="right" |229 |http://gadag.nic.in/ |- |15 |GU |[[:en:Gulbarga_district|Gulbarga]] |[[:en:Gulbarga|Gulbarga]] | align="right" |2,564,892 | align="right" |10,990 | align="right" |233 |http://www.gulbarga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190910164747/http://www.gulbarga.nic.in/ |date=2019-09-10 }} |- |16 |HS |[[:en:Hassan_district|Hassan]] |[[:en:Hassan,_Karnataka|Hassan]] | align="right" |1,776,221 | align="right" |6,814 | align="right" |261 |http://www.hassan.nic.in/ |- |17 |HV |[[:en:Haveri_district|Haveri]] |[[:en:Haveri|Haveri]] | align="right" |1,598,506 | align="right" |4,825 | align="right" |331 |http://haveri.nic.in/ |- |18 |KD |[[:en:Kodagu_district|Kodagu]] |[[:en:Madikeri|Madikeri]] | align="right" |554,762 | align="right" |4,102 | align="right" |135 |http://www.kodagu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315175025/http://www.kodagu.nic.in/ |date=2019-03-15 }} |- |19 |KL |[[:en:Kolar_district|Kolar]] |[[:en:Kolar|Kolar]] | align="right" |1,540,231 | align="right" |4,012 | align="right" |384 |http://kolar.nic.in/ |- |20 |KP |[[:en:Koppal_district|Koppal]] |[[:en:Koppal|Koppal]] | align="right" |1,391,292 | align="right" |5,565 | align="right" |250 |http://www.koppal.nic.in/ |- |21 |MA |[[:en:Mandya_district|Mandya]] |[[:en:Mandya|Mandya]] | align="right" |1,808,680 | align="right" |4,961 | align="right" |365 |http://www.mandya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190312035834/http://www.mandya.nic.in/ |date=2019-03-12 }} |- |22 |MY |[[:en:Mysore_district|Mysuru]] |[[:en:Mysore|Mysore]] | align="right" |2,994,744 | align="right" |6,854 | align="right" |437 |http://www.mysore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810052646/http://www.mysore.nic.in/ |date=2019-08-10 }} |- |23 |RA |[[:en:Raichur_district|Raichur]] |[[:en:Raichur|Raichur]] | align="right" |1,924,773 | align="right" |6,839 | align="right" |228 |http://www.raichur.nic.in/ |- |24 |RM |[[:en:Ramanagara_district|Ramanagara]] |[[:en:Ramanagara|Ramanagara]] | align="right" |1,082,739 | align="right" |3,573 | align="right" |303 | |- |25 |SH |[[:en:Shimoga_district|Shimoga]] |[[:en:Shimoga|Shimoga]] | align="right" |1,755,512 | align="right" |8,495 | align="right" |207 |http://www.shimoga.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120513041244/http://shimoga.nic.in/ |date=2012-05-13 }} |- |26 |TU |[[:en:Tumakuru_district|Tumakuru]] |[[:en:Tumakuru|Tumakuru]] | align="right" |2,681,449 | align="right" |10,598 | align="right" |253 |http://www.tumkur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190320013636/http://www.tumkur.nic.in/ |date=2019-03-20 }} |- |27 |UD |[[:en:Udupi_district|Udupi]] |[[:en:Udupi|Udupi]] | align="right" |1,177,908 | align="right" |3,879 | align="right" |304 | |- |28 |UK |[[:en:Uttara_Kannada|Uttara Kannada]] |[[:en:Karwar|Karwar]] | align="right" |1,353,299 | align="right" |10,291 | align="right" |132 |http://uttarakannada.nic.in/ |- |29 |BJ |[[:en:Bijapur_district,_Karnataka|Vijayapura]] |[[:en:Bijapur,_Karnataka|Vijayapura]] | align="right" |2,175,102 | align="right" |10,517 | align="right" |207 | |- |30 |YG |[[:en:Yadgir_district|Yadgir]] |[[:en:Yadgir|Yadgir]] | align="right" |1,172,985 | align="right" |5,225 | align="right" |224 | |} ==কেৰালা (KL)== {{see also|Districts of Kerala}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff |'''ক’ড''' |'''জিলা''' |'''সদৰ''' |'''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref name=":0" /> |'''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) |'''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) |'''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL|| [[আলাপ্পুড়া জিলা|আলাপ্পুড়া]]|| [[আলাপ্পুড়া]] | align="right" | ২,১০৫,৩৪৯||align=right| ১,৪১৪||align=right| ১,৪৮৯||http://www.alappuzha.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180525195417/http://alappuzha.nic.in/ |date=2018-05-25 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | ER|| [[এৰ্নাকুলম জিলা|এৰ্নাকুলম]]|| [[কাক্কাড]]|| align="right" | ৩,০৯৮,৩৭৮||align=right| ২,৯৫১||align=right| ১,০৫০|| http://ernakulam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ID|| [[ইডুক্কি জিলা|ইডুক্কি]]|| [[পাইনাভু]]|| align="right" | ১,১২৮,৬০৫||align=right| ৪,৪৭৯||align=right| ২৫২|| http://idukki.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KL|| [[কোল্লাম জিলা|কোল্লাম]]|| [[কোল্লাম]]|| align="right" | ২,৫৮৪,১১৮||align=right| ২,৪৯৮||align=right| ১,০৩৪|| http://kollam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KN|| [[কন্নুৰ জিলা|কন্নুৰ]]|| [[কন্নুৰ]]|| align="right" | ২,৪১২,৩৬৫||align=right| ২,৯৬৬||align=right| ৮১৩ || http://kannur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KS|| [[কাছৰগোড জিলা|কাছৰগোড]]|| [[কাছৰগোড]]|| align="right" | ১,২০৩,৩৪২||align=right| ১,৯৯২||align=right| ৬০৪||http://kasargod.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KT|| [[কোট্টয়ম জিলা|কোট্টয়ম]]|| [[কোট্টয়ম]]|| align="right" | ১,৯৫২,৯০১||align=right| ২,২০৩||align=right| ৮৮৬|| http://kottayam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KZ|| [[কঢ়িকোড জিলা|কঢ়িকোড]]|| [[কঢ়িকোড]]|| align="right" | ২,৮৭৮,৪৯৮||align=right| ২,৩৪৫||align=right| ১,২২৮||http://kozhikode.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[মল্লপুৰম জিলা|মল্লপুৰম]]|| [[মল্লপুৰম]]|| align="right" | ৩,৬২৯,৬৪০||align=right| ৩,৫৫০||align=right| ১,০২২||http://malappuram.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PL|| [[পালক্কাড় জিলা|পালক্কাড়]]|| [[পালক্কাড়]]|| align="right" | ২,৬১৭,০৭২||align=right| ৪,৪৮০||align=right| ৫৮৪||http://palakkad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PT|| [[পতনমতিট্টা জিলা|পতনমতিট্টা]]|| [[পতনমতিট্টা]]|| align="right" | ১,২৩১,৫৭৭||align=right| ২,৪৬২||align=right| ৫০০||http://pathanamthitta.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TS|| [[ত্ৰিচ্চুৰ জিলা|ত্ৰিচ্চুৰ]]|| [[ত্ৰিচ্চুৰ]]|| align="right" | ২,৯৭৫,৪৪০||align=right| ৩,০৩২||align=right| ৯৮১||http://thrissur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TV|| [[তিৰুৱনন্তপুৰম জিলা|তিৰুৱনন্তপুৰম]]|| [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]|| align="right" | ৩,২৩৪,৭০৭||align=right| ২,১৯২||align=right| ১,৪৭৬||http://www.trivandrum.gov.in// {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180315003725/http://www.trivandrum.gov.in// |date=2018-03-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | WA|| [[ওৱায়ানাড জিলা|ওৱায়ানাড]]|| [[কলপট্টা]]|| align="right" | ৭৮৬,৬২৭||align=right| ২,১৩১||align=right| ৩৬৯ || http://wayanad.nic.in/ |} ==Madhya Pradesh (MP)== {{see also|Districts of Madhya Pradesh}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL|| [[Alirajpur district|Alirajpur]]|| [[Alirajpur]]|| || || |||http://alirajpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AP|| [[Anuppur district|Anuppur]]|| [[Anuppur]]|| align=right | ৬,৬৭,১৫৫|| align=right | ৩,৭০১|| align=right | ১৮০|| http://anuppur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AS|| [[Ashok Nagar district|Ashok Nagar]]|| [[Ashok Nagar]]|| align=right | ৬,৮৮,৯৪০|| align=right | ৪,৬৭৩.৯৪|| align=right | ১৪৭||| http://ashoknagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BL|| [[Balaghat district|Balaghat]]|| [[Balaghat]]|| align=right | ১,৪৪৫,৭৬০|| align=right | ৯,২২৯|| align=right | ১৫৭|| http://balaghat.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR|| [[Barwani district|Barwani]]|| [[Barwani]]|| align=right | ১,০৮১,০৩৯|| align=right | ৫,৪৩২|| align=right | ১৯৯|| http://barwani.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BE|| [[Betul district|Betul]]|| [[Betul, Madhya Pradesh|Betul]]|| align=right | ১,৩৯৪,৪২১|| align=right | ১০,০৪৩|| align=right | ১৩৯|| http://betul.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BD|| [[Bhind district|Bhind]]|| [[Bhind]]|| align=right | ১,৪২৬,৯৫১|| align=right | ৪,৪৫৯|| align=right | ৩২০|| http://bhind.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BP|| [[Bhopal district|Bhopal]]|| [[Bhopal]]|| align=right | ১,৮৩৬,৭৮৪|| align=right | ২,৭৭২|| align=right | ৬৬৩|| http://bhopal.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU || [[Burhanpur district|Burhanpur]]|| [[Burhanpur, Madhya Pradesh|Burhanpur]]|| || |||| http://burhanpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CT|| [[Chhatarpur district|Chhatarpur]]|| [[Chhatarpur]]|| align=right | ১,৪৭৪,৬৩৩|| align=right | ৮,৬৮৭|| align=right | ১৭০|| http://chhatarpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CN|| [[Chhindwara district|Chhindwara]]|| [[Chhindwara]]|| align=right | ১,৮৪৮,৮৮২|| align=right | ১১,৮১৫|| align=right | ১৫৬|| http://chhindwara.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DM|| [[Damoh district|Damoh]]|| [[Damoh]]|| align=right | ১,০৮১,৯০৯|| align=right | ৭,৩০৬|| align=right | ১৪৮|| http://damoh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DT|| [[Datia district|Datia]]|| [[Datia]]|| align=right | ৬২৭,৮১৮|| align=right | ২,৬৯৪|| align=right | ২৩৩|| http://datia.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DE|| [[Dewas district|Dewas]]|| [[Dewas]]|| align=right | ১,৩০৬,৬১৭|| align=right | ৭,০২০|| align=right | ১৮৬|| http://dewas.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[Dhar district|Dhar]]|| [[Dhar]]|| align=right | ১,৭৪০,৫৭৭|| align=right | ৮,১৫৩|| align=right | ২১৩|| http://dhar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DI|| [[Dindori district|Dindori]]|| [[Dindori, Madhya Pradesh|Dindori]]|| align=right | ৫৭৯,৩১২|| align=right | ৭,৪২৭|| align=right | ৭৮|| http://dindori.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GU|| [[Guna district|Guna]]|| [[Guna, India|Guna]]|| align=right | ৯৭৬,৫৯৬|| align=right | ৬,৪৮৫|| || http://guna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GW|| [[Gwalior district|Gwalior]]|| [[Gwalior]]|| align=right | ১,৬২৯,৮৮১|| align=right | ৫,৪৬৫|| align=right | ২৯৮|| http://gwalior.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HA|| [[Harda district|Harda]]|| [[Harda]]|| align=right | ৪৭৪,১৭৪|| align=right | ৩,৩৩৯|| align=right | ১৪২|| http://harda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HO|| [[Hoshangabad district|Hoshangabad]]|| [[Hoshangabad]]|| align=right | ১,০৮৫,০১১|| align=right | ৬,৬৯৮|| align=right | ১৬২|| http://hoshangabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | IN|| [[Indore district|Indore]]|| [[Indore]]|| align=right | ৪,৫৮৫,৩২১|| align=right | ৩,৮৯৮|| align=right | ৬৬৩|| http://www.indore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190724145904/http://www.indore.nic.in/ |date=2019-07-24 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA|| [[Jabalpur district|Jabalpur]]|| [[Jabalpur]]|| align=right | ২,১৬৭,৪৬৯|| align=right | ৫,২১০|| align=right | ৪১৬|| http://jabalpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH|| [[Jhabua district|Jhabua]]|| [[Jhabua]]|| align=right | ১,৩৯৬,৬৭৭|| align=right | ৬,৭৮২|| align=right | ২০৬|| http://jhabua.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KA|| [[Katni district|Katni]]|| [[Katni]]|| align=right | ১,০৬৩,৬৮৯|| align=right | ৪,৯৪৭|| align=right | ২১৫|| http://katni.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | EN|| [[Khandwa district|Khandwa]] (East Nimar)|| [[Khandwa]]|| align=right | ১,৭০৮,১৭০|| align=right | ১০,৭৭৯|| align=right | ১৫৮|| http://khandwa.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WN|| [[Khargone district|Khargone]] (West Nimar)|| [[Khargone]]|| align=right | ১,৫২৯,৯৫৪|| align=right | ৮,০১০|| align=right | ১৯১|| http://khargone.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ML|| [[Mandla district|Mandla]]|| [[Mandla]]|| align=right | ৮৯৩,৯০৮|| align=right | ৫,৮০৫|| align=right | ১৫৪|| http://mandla.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MS|| [[Mandsaur district|Mandsaur]]|| [[Mandsaur]]|| align=right | ১,১৮৩,৩৬৯|| align=right | ৫,৫৩০|| align=right | ২১৪|| http://mandsaur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MO|| [[Morena district|Morena]]|| [[Morena, India|Morena]]|| align=right | ১,৫৮৭,২৬৪|| align=right | ৪,৯৯১|| align=right | ৩১৮|| http://morena.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NA|| [[Narsinghpur district|Narsinghpur]]|| [[Narsinghpur]]|| align=right | ৯৫৭,৩৯৯|| align=right | ৫,১৩৩|| align=right | ১৮৭|| http://narsinghpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NE|| [[Neemuch district|Neemuch]]|| [[Neemuch]]|| align=right | ৭২৫,৪৫৭|| align=right | ৪,২৬৭|| align=right | ১৭০|| http://neemuch.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Panna district|Panna]]|| [[Panna, India|Panna]]|| align=right | ৮৫৪,২৩৫|| align=right | ৭,১৩৫|| align=right | ১২০|| http://panna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RE|| [[Rewa district|Rewa]]|| [[Rewa, India|Rewa]]|| align=right | ১,৯৭২,৩৩৩|| align=right | ৬,৩১৪|| align=right | ৩১২|| http://rewa.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RG|| [[Rajgarh district|Rajgarh]]|| [[Rajgarh, Madhya Pradesh|Rajgarh]]|| align=right | ১,২৫৩,২৪৬|| align=right | ৬,১৪৩|| align=right | ২০৪|| http://rajgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RL|| [[Ratlam district|Ratlam]]|| [[Ratlam]]|| align=right | ১,২১৪,৫৩৬|| align=right | ৪,৮৬১|| align=right | ২৫০|| http://ratlam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RS|| [[Raisen district|Raisen]]|| [[Raisen]]|| align=right | ১,১২০,১৫৯|| align=right | ৮,৪৬৬|| align=right | ১৩২|| http://raisen.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SG|| [[Sagar district|Sagar]]|| [[Sagar, Madhya Pradesh|Sagar]]|| align=right | ২,০২১,৭৮৩|| align=right | ১০,২৫২|| align=right | ১৯৭|| http://sagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[Satna district|Satna]]|| [[Satna]]|| align=right | ১,৮৬৮,৬৪৮|| align=right | ৭,৫০২|| align=right | ২৪৯|| http://satna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR|| [[Sehore district|Sehore]]|| [[Sehore]]|| align=right | ১০,৭৮,৭৬৯|| align=right | ৬,৫৭৮|| align=right | ১৬৪|| http://sehore.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[Seoni district|Seoni]]|| [[Seoni]]|| align=right | ১,১৬৫,৮৯৩|| align=right | ৮,৭৫৮|| align=right | ১৩৩|| http://seoni.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SH|| [[Shahdol district|Shahdol]]|| [[Shahdol]]|| align=right | ১,৫৭২,৭৪৮|| align=right | ৯,৯৫৪|| align=right | ১৫৮|| http://shahdol.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SJ|| [[Shajapur district|Shajapur]]|| [[Shajapur]]|| align=right | ১,২৯০,২৩০|| align=right | ৬,১৯৬|| align=right | ২০৮|| http://shajapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SP|| [[Sheopur district|Sheopur]]|| [[Sheopur]]|| align=right | ৫৫৯,৭১৫|| align=right | ৬,৫৮৫|| align=right | ৮৫|| http://sheopur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SV|| [[Shivpuri district|Shivpuri]]|| [[Shivpuri]]|| align=right | ১,৪৪০,৬৬৬|| align=right | ১০,২৯০|| align=right | ১৪০|| http://shivpuri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI|| [[Sidhi district|Sidhi]]|| [[Sidhi]]|| align=right | ১,৮৩০,৫৫৩|| align=right | ১০,৫২০|| align=right | ১৭৪|| http://sidhi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SN|| [[Singrauli district|Singrauli]]|| [[Waidhan]]|| align=right | ৯২০,১৬৯ || align=right | ৫,৬৭২ || align=right | ১৬২|| http://singrauli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TI|| [[Tikamgarh district|Tikamgarh]]|| [[Tikamgarh]]|| align=right | ১,২০৩,১৬০|| align=right | ৫,০৫৫|| align=right | ২৩৮|| http://tikamgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UJ|| [[Ujjain district|Ujjain]]|| [[Ujjain]]|| align=right | ১,৭০৯,৮৮৫|| align=right | ৬,০৯১|| align=right | ২৮১|| http://ujjain.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UM|| [[Umaria district|Umaria]]|| [[Umaria]]|| align=right | ৫১৫,৮৫১|| align=right | ৪,০৬২|| align=right | ১২৭|| http://umaria.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | VI|| [[Vidisha district|Vidisha]]|| [[Vidisha]]|| align=right | ১,২১৪,৭৫৯|| align=right | ৭,৩৬২|| align=right | ১৬৫|| http://vidisha.nic.in/ |} ==Maharashtra (MH)== {{see also|Districts of Maharashtra}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''district''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AH|| [[Ahmednagar district|Ahmednagar]]|| [[Ahmednagar]]|| align=right | ৪,০৮৮,০৭৭|| align=right | ১৭,০৪৮|| align=right | ২৪০ || http://ahmednagar.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AK|| [[Akola district|Akola]]|| [[Akola district|Akola]]|| align=right | ১,৬২৯,৩০৫|| align=right | ৫,৪২৯|| align=right | ৩০০ || http://akola.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AM|| [[Amravati district|Amravati]]|| [[Amravati]]|| align=right | ২,৬০৬,০৬৩|| align=right | ১২,২৩৫|| align=right | ২১৩ || http://amravati.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AU|| [[Aurangabad district, Maharashtra|Aurangabad]]|| [[Aurangabad, Maharashtra|Aurangabad]]|| align=right | ২,৯২০,৫৪৮|| align=right | ১০,১০৭|| align=right | ২৮৯ || http://aurangabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BH|| [[Bhandara district|Bhandara]]|| [[Bhandara]]|| align=right | ১,১৩৫,৮৩৫|| align=right | ৩,৮৯০|| align=right | ২৯২ || http://bhandara.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI|| [[Beed district|Beed]]|| [[Beed]]|| align=right | ২,১৫৯,৮৪১|| align=right | ১০,৬৯৩|| align=right | ২০২ || http://beed.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU|| [[Buldhana district|Buldhana]]|| [[Buldhana]]|| align=right | ২,২২৬,৩২৮|| align=right | ৯,৬৬১|| align=right | ২৩০ || http://buldhana.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CH|| [[Chandrapur district|Chandrapur]]|| [[Chandrapur]]|| align=right | ২,০৭৭,৯০৯|| align=right | ১১,৪৪৩|| align=right | ১৮২ || http://chanda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[Dhule district|Dhule]]|| [[Dhule]]|| align=right | ১,৭০৮,৯৯৩|| align=right | ৮,০৯৫|| align=right | ২১১ || http://dhule.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GA|| [[Gadchiroli district|Gadchiroli]]|| [[Gadchiroli]]|| align=right | ৯৬৯,৯৬০|| align=right | ১৪,৪১২|| align=right | ৬৭ || http://gadchiroli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GO|| [[Gondia district|Gondia]]|| [[Gondia]]|| align=right | ১,২০০,১৫১|| align=right | ৫,৪৩১|| align=right | ২২১ || http://gondia.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HI|| [[Hingoli district|Hingoli]]|| [[Hingoli]]|| align=right | ৯৮৬,৭১৭|| align=right | ৪,৫২৬|| align=right | ২১৮ || http://hingoli.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JG|| [[Jalgaon district|Jalgaon]]|| [[Jalgaon]]|| align=right | ৩,৬৭৯,৯৩৬|| align=right | ১১,৭৬৫|| align=right | ৩১৩ || http://jalgaon.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JN|| [[Jalna district|Jalna]]|| [[Jalna, Maharashtra|Jalna]]|| align=right | ১,৬১২,৩৫৭|| align=right | ৭,৭১৮|| align=right | ২০৯ || http://jalna.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[Kolhapur district|Kolhapur]]|| [[Kolhapur]]|| align=right | ৩,৫১৫,৪১৩|| align=right | ৭,৬৮৫|| align=right | ৪৫৭ || http://kolhapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LA|| [[Latur district|Latur]]|| [[Latur]]|| align=right | ২,০৭৮,২৩৭|| align=right | ৭,১৫৭|| align=right | ২৯০ || http://latur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MC|| [[Mumbai City]]|| &mdash; || align=right | ৩,৩২৬,৮৩৭|| align=right | ৬৯|| align=right | ৪৮,২১৫ || http://mumbaicity.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MU|| [[Mumbai Suburban district|Mumbai suburban]]|| [[Bandra]] (East)|| align=right | ৮,৫৮৭,৫৬১|| align=right | ৫৩৪|| align=right | ১৬,০৮২ || http://mumbaisuburban.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NB|| [[Nandurbar district|Nandurbar]]|| [[Nandurbar]]|| align=right | ১,৩০৯,১৩৫|| align=right | ৫,০৫৫|| align=right | ২৫৯ || http://nandurbar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ND|| [[Nanded district|Nanded]]|| [[Nanded]]|| align=right | ২,৮৬৮,১৫৮|| align=right | ১০,৫২৮|| align=right | ২৭২ || http://nanded.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NG|| [[Nagpur district|Nagpur]]|| [[Nagpur]]|| align=right | ৪,০৫১,৪৪৪|| align=right | ৯,৮৯২|| align=right | ৪১০ || http://nagpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NS|| [[Nashik district|Nashik]]|| [[Nashik]]|| align=right | ৪,৯৮৭,৯২৩|| align=right | ১৫,৫৩৯|| align=right | ৩২১ || http://nashik.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | OS|| [[Osmanabad district|Osmanabad]]|| [[Osmanabad]]|| align=right | ১,৪৭২,২৫৬|| align=right | ৭,৫৬৯|| align=right | ১৯৫ || http://osmanabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Parbhani district|Parbhani]]|| [[Parbhani]]|| align=right | ১,৪৯১,১০৯|| align=right | ৬,৫১১|| align=right | ২২৯ || http://parbhani.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PU|| [[Pune district|Pune]]|| [[Pune]]|| align=right | ৭,২২৪,২২৪|| align=right | ১৫,৬৪৩|| align=right | ৪৬২ || http://pune.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RG|| [[Raigad district|Raigad]]|| [[Alibag]]|| align=right | ২,২০৫,৯৭২|| align=right | ৭,১৫২|| align=right | ৩০৮ || http://raigad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RT|| [[Ratnagiri district|Ratnagiri]]|| [[Ratnagiri]]|| align=right | ১,৬৯৬,৪৮২|| align=right | ৮,২০৮|| align=right | ২০৭ || http://ratnagiri.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI|| [[Sindhudurg district|Sindhudurg]]|| [[Oros]]|| align=right | ৮৬১,৬৭২|| align=right | ৫,২০৭|| align=right | ১৬৫ || http://sindhudurg.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SN|| [[Sangli district|Sangli]]|| [[Sangli]]|| align=right | ২,৫৮১,৮৩৫|| align=right | ৮,৫৭২|| align=right | ৩০১ || http://sangli.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[Solapur district|Solapur]]|| [[Solapur]]|| align=right | ৩,৮৫৫,৩৮৩|| align=right | ১৪,৮৯৫|| align=right | ২৫৯ || http://solapur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[Satara district|Satara]]|| [[Satara (city)|Satara]]|| align=right | ২,৭৯৬,৯০৬|| align=right | ১০,৪৭৫|| align=right | ২৬৭ || http://satara.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113130255/http://satara.gov.in/ |date=2020-11-13 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | TH|| [[Thane district|Thane]]|| [[Thane]]|| align=right | ৮,১২৮,৮৩৩|| align=right | ৯,৫৫৮|| align=right | ৮৫০ || http://thane.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WR|| [[Wardha district|Wardha]]|| [[Wardha]]|| align=right | ১,২৩০,৬৪০|| align=right | ৬,৩০৯|| align=right | ১৯৫ || http://wardha.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WS|| [[Washim district|Washim]]|| [[Washim]]|| align=right | ১,০১৯,৭২৫|| align=right | ৫,১৫৫|| align=right | ১৯৮ || http://washim.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | YA|| [[Yavatmal district|Yavatmal]]|| [[Yavatmal]]|| align=right | ২,৪৬০,৪৮২|| align=right | ১৩,৫৮২|| align=right | ১৮১ || http://yavatmal.nic.in/ |} ==মণিপুৰ (MN)== {{see also|মণিপুৰৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/Manipur/statement1.xls |format=XLS |title = Ranking of Districts by Population Size, 2001 and 2011 |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2011-09-18 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | BI|| [[বিষ্ণুপুৰ জিলা|বিষ্ণুপুৰ]]|| [[বিষ্ণুপুৰ, মণিপুৰ|বিষ্ণুপুৰ]]|| 240,363|| 496|| 415||[http://ukhrul.nic.in/ ukhrul.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | CC|| [[চুড়াচান্দপুৰ জিলা|চুড়াচান্দপুৰ]]|| [[চুড়াচান্দপুৰ]]|| 271.274|| 4,574|| 50||[http://churachandpur.nic.in/ churachandpur.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | CD|| [[চান্দেল জিলা|চান্দেল]]|| [[চান্দেল]]|| 144,028|| 3,317|| 37||[http://chandel.nic.in/ chandel.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | EI|| [[পূব ইম্ফল জিলা|পূব ইম্ফল]]|| [[পৰম্পত]]|| 452,661|| 710|| 555|| [http://imphaleast.nic.in/ imphaleast.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | SE|| [[সেনাপতি জিলা|সেনাপতি]]|| [[সেনাপতি, মণিপুৰ|সেনাপতি]]|| 354,772|| 3,269|| 116||[http://Senapati.nic.in/ Senapati.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | TA|| [[তামেংলং জিলা|তামেংলং]]|| [[তামেংলং]]|| 140,143|| 4,391|| 25||[http://tamenglong.nic.in/ tamenglong.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | TH|| [[থৌবাল জিলা|থৌবাল]]|| [[থৌবাল]]|| 420,517|| 514|| 713||[http://thoubal.nic.in/ thoubal.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | UK|| [[উখৰুল জিলা|উখৰুল]]|| [[উখৰুল]]|| 183,115|| 4,547|| 31||[http://ukhrul.nic.in/ ukhrul.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | WI|| [[পশ্চিম ইম্ফল জিলা|পশ্চিম ইম্ফল]]|| [[লম্ফেলপাত]]|| 514,683|| 519|| 847|| [http://imphalwest.nic.in/ imphalwest.nic.in] |} ==মেঘালয় (ML)== {{see also|মেঘালয়ৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | EG || পূব গাৰো পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|East Garo Hills}} || [[:en:Williamnagar|ৱিলিয়ামনগৰ]] || ২৪৭,৫৫৫ || ২,৬০৩ || ৯৫ || [http://www.eastgarohills.nic.in/ www.eastgarohills.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516184808/http://eastgarohills.nic.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | EK || পূব খাচী পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|East Khasi Hills}} || [[শ্বিলং]] <br> {{enwiki|Shillong}} || ৬৬০,৯৯৪ || ২,৭৫২ || ২৪০ || [http://www.eastkhasihills.gov.in/ www.eastkhasihills.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140301234633/http://eastkhasihills.gov.in/ |date=2014-03-01 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH || জয়ন্তীয়া পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|Jaintia Hills}} || [[:en:Jowai|জ’ৱাই]] || ২৯৫,৬৯২ || ৩,৮১৯ || ৭৭ || [http://www.jaintia.nic.in/ www.jaintia.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104230053/http://jaintia.nic.in/ |date=2014-01-04 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | RB || ৰি ভৈ <br> {{enwiki|Ri-Bhoi}} || [[:en:Nongpoh|নংপ’হ]] || ১৯২,৭৯৫ || ২,৩৭৮ || ৮১ || [http://www.ribhoi.gov.in/ www.ribhoi.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140109000835/http://ribhoi.gov.in/ |date=2014-01-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SG || দক্ষিণ গাৰো পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|South Garo Hills}} || [[:en:Baghmara, India|বাঘমৰা]] || ৯৯,১০৫ || ১,৮৫০ || ৫৪ || [http://www.southgarohills.gov.in/ www.southgarohills.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140307180156/http://southgarohills.gov.in/ |date=2014-03-07 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | WG || পশ্চিম গাৰো পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|West Garo Hills}} || [[তুৰা]] <br> ([[:en:Tura, India|Tura]]) || ৫১৫,৮১৩ || ৩,৭১৪ || ১৩৯ || [http://www.westgarohills.gov.in/ www.westgarohills.gov.in] |- bgcolor=#F৪F৯FF | WK || পশ্চিম খাচী পাৰ্বত্য <br> {{enwiki|West Khasi Hills}} || [[:en:Nongstoin|নংষ্ট’ইন]] || ২৯৪,১১৫ || ৫,২৪৭ || ৫৬ || [http://www.westkhasihills.gov.in/ www.westkhasihills.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140301231655/http://westkhasihills.gov.in/ |date=2014-03-01 }} |} ==মিজোৰাম (MZ)== {{see also|মিজোৰামৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AI || [[:en:Aizawl district|আইজল]] || [[আইজল]] <br> {{enwiki|Aizawl}} || ৩৩৯,৮১২ || ৩,৫৭৭ || ৯৫ || [http://www.aizawl.nic.in/ www.aizawl.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161001160625/http://aizawl.nic.in/ |date=2016-10-01 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | CH || [[:en:Champhai district|চাম্ফাই]] || চাম্ফাই <br> {{enwiki|Champhai}} || ১০১,৩৮৯ || ৩,১৬৮ || ৩২ || [http://www.champhai.nic.in/ www.champhai.nic.in] |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO || [[:en:Kolasib district|কোলাশিব]] || কোলাশিৱ <br> {{enwiki|Kolasib}} || ৬০,৯৭৭ || ১,৩৮৬ || ৪৪ || [http://www.kolasib.nic.in/ www.kolasib.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523011139/http://kolasib.nic.in/ |date=2013-05-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | LA || [[:en:Lawngtlai district|Lawngtlai]] || [[:en:Lawngtlai|Lawngtlai]] || ৭৩,০৫০ || ২,৫১৯ || ২৯ || [http://www.lawngtlai.nic.in/ www.lawngtlai.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130518024946/http://lawngtlai.nic.in/ |date=2013-05-18 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | LU || [[:en:Lunglei district|লুংলে]] || [[:en:Lunglei|লুংলে]] || ১৩৭,১৫৫ || ৪,৫৭২ || ৩০ || [http://www.lunglei.nic.in/ www.lunglei.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516190820/http://lunglei.nic.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA || [[:en:Mamit district|মামিত]] || [[:en:Mamit|মামিত]] || ৬২,৩১৩ || ২,৯৬৭ || ২১ || [http://www.mamit.nic.in/ www.mamit.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516190624/http://mamit.nic.in/ |date=2014-05-16 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SA || [[:en:Saiha district|চাইহা]] || [[:en:Saiha|চাইহা]] || ৬০,৮২৩ || ১,৪১৪ || ৪৩ || [http://www.saiha.nic.in/ www.saiha.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180624155330/http://saiha.nic.in/ |date=2018-06-24 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SE || [[:en:Serchhip district|Serchhip]] || [[:en: Serchhip|Serchhip]] || ৫৫,৫৩৯ || ১,৪২৪ || ৩৯ ||[http://www.serchhip.nic.in/ www.serchhip.nic.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302004754/http://serchhip.nic.in/ |date=2014-03-02 }} |} ==নাগালেণ্ড (NL)== {{see also|নাগালেণ্ডৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | DI|| [[ডিমাপুৰ জিলা]]|| [[ডিমাপুৰ]]|| align=right | ৩০৮,৩৮২|| align=right | ৯২৬|| align=right | ৩৩৩||http://dimapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[ক’হিমা জিলা]]|| [[ক’হিমা]]|| align=right | ৩১৪,৩৬৬|| align=right | ৩,১১৩|| align=right | ১০১||http://kohima.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MK|| [[মোককচাং জিলা]]|| [[মোককচাং]]|| align=right | ২২৭,২৩০|| align=right | ১,৬১৫|| align=right | ১৪১||http://mokokchung.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MN|| [[মন জিলা]]|| [[মন]]|| align=right | ২৫৯,৬০৪|| align=right | ১,৭৮৬|| align=right | ১৪৫||http://mon.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PH|| [[ফেক জিলা]]|| [[ফেক]]|| align=right | ১৪৮,২৪৬|| align=right | ২,০২৬|| align=right | ৭৩||http://phek.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TU|| [[টুৱেনচাং জিলা]]|| [[টুৱেনচাং]]|| align=right | ৪১৪,৮০১|| align=right | ৪,২২৮|| align=right | ৯৮||http://tuensang.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WO|| [[ৱখা জিলা]]|| [[ৱখা]]|| align=right | ১৬১,০৯৮|| align=right | ১,৬২৮|| align=right | ৯৯||http://wokha.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ZU|| [[জুন্থেব’ট’ জিলা]]|| [[জুনহেব'ট']]|| align=right | ১৫৪,৯০৯|| align=right | ১,২৫৫|| align=right | ১২৩||http://zunheboto.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF |} ==Orissa (OR)== {{See also|Districts of Orissa}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AN|| [[Angul district|Angul]]|| [[Angul]]|| align=right | ১,১৩৯,৩৪১|| align=right | ৬,৩৪৭|| align=right | ১৮০|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BD|| [[Boudh district|Boudh]] (Bauda)|| [[Boudh]]|| align=right | ৩৭৩,০৩৮|| align=right | ৪,২৮৯|| align=right | ৮৭|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BH|| [[Bhadrak district|Bhadrak]]|| [[Bhadrak]]|| align=right | ১,৩৩২,২৪৯|| align=right | ২,৭৮৮|| align=right | ৪৭৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BL|| [[Balangir district|Balangir]] || [[Balangir]]|| align=right | ১,৩৩৫,৭৬০|| align=right | ৬,৫৫২|| align=right | ২০৪|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR|| [[Bargarh district|Bargarh]] (Baragarh)|| [[Bargarh]]|| align=right | ১,৩৪৫,৬০১|| align=right | ৫,৮৩২|| align=right | ২৩১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | BW|| [[Balasore district|Balasore]] || [[Balasore]]|| align=right | ২,০২৩,০৫৬|| align=right | ৩,৭০৬|| align=right | ৫৪৬|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | CU|| [[Cuttack district|Cuttack]]|| [[Cuttack]]|| align=right | ২,৩৪০,৬৮৬|| align=right | ৩,৯১৫|| align=right | ৫৯৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | DE|| [[Debagarh district|Debagarh]] (Deogarh)|| [[Debagarh]]|| align=right | ২৭৪,০৯৫|| align=right | ২,৭৮১|| align=right | ৯৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[Dhenkanal district|Dhenkanal]]|| [[Dhenkanal, India|Dhenkanal]]|| align=right | ১,০৬৫,৯৮৩|| align=right | ৪,৫৯৭|| align=right | ২৩২|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | GN|| [[Ganjam]]|| [[Chhatrapur]]|| align=right | ৩,১৩৬,৯৩৭|| align=right | ৮,০৩৩|| align=right | ৩৯১|| http://ganjam.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GP|| [[Gajapati district|Gajapati]]|| [[Paralakhemundi]]|| align=right | ৫১৮,৪৪৮|| align=right | ৩,০৫৬|| align=right | ১৭০|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH|| [[Jharsuguda district|Jharsuguda]]|| [[Jharsuguda]]|| align=right | ৫০৯,০৫৬|| align=right | ২,২০২|| align=right | ২৩১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | JP|| [[Jajpur district|Jajpur]] || [[Panikoili]]|| align=right | ১,৬২২,৮৬৮|| align=right | ২,৮৮৫|| align=right | ৫৬৩|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | JS|| [[Jagatsinghpur district|Jagatsinghpur]]|| [[Jagatsinghpur]]|| align=right | ১,০৫৬,৫৫৬|| align=right | ১,৭৫৯|| align=right | ৬০১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | KH|| [[Khordha district|Khordha]]|| [[Bhubaneswar]]|| align=right | ১,৮৭৪,৪০৫|| align=right | ২,৮৮৮|| align=right | ৬৪৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | KJ|| [[Kendujhar district|Kendujhar]] (Keonjhar)|| [[Kendujhar]]|| align=right | ১,৫৬১,৫২১|| align=right | ৮,৩৩৬|| align=right | ১৮৭|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | KL|| [[Kalahandi district|Kalahandi]]|| [[Bhawanipatna]]|| align=right | ১,৩৩৪,৩৭২|| align=right | ৮,১৯৭|| align=right | ১৬৩|| http://kalahandi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KN|| [[Kandhamal district|Kandhamal]]|| [[Phulbani]]|| align=right | ৬৪৭,৯১২|| align=right | ৬,০০৪|| align=right | ১০৮|| http://kandhamal.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[Koraput district|Koraput]]|| [[Koraput]]|| align=right | ১,১৭৭,৯৫৪|| align=right | ৮,৫৩৪|| align=right | ১৩৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | KP|| [[Kendrapara district|Kendrapara]]|| [[Kendrapara]]|| align=right | ১,৩০১,৮৫৬|| align=right | ২,৫৪৬|| align=right | ৫১১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | ML|| [[Malkangiri district|Malkangiri]]|| [[Malkangiri]]|| align=right | ৪৮০,২৩২|| align=right | ৬,১১৫|| align=right | ৭৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | MY|| [[Mayurbhanj district|Mayurbhanj]]|| [[Baripada]]|| align=right | ২,২২১,৭৮২|| align=right | ১০,৪১৮|| align=right | ২১৩|| http://mayurbhanj.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NB|| [[Nabarangpur district|Nabarangpur]]|| [[Nabarangpur]]|| align=right | ১,০১৮,১৭১|| align=right | ৫,১৩৫|| align=right | ১৯৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | NU|| [[Nuapada district|Nuapada]]|| [[Nuapada]]|| align=right | ৫৩০,৫২৪|| align=right | ৩,৪০৮|| align=right | ১৫৬|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | NY|| [[Nayagarh district|Nayagarh]]|| [[Nayagarh]]|| align=right | ৮৬৩,৯৩৪|| align=right | ৩,৯৫৪|| align=right | ২১৮|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | PU|| [[Puri district|Puri]]|| [[Puri]]|| align=right | ১,৪৯৮,৬০৪|| align=right | ৩,০৫৫|| align=right | ৪৯১|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | RA|| [[Rayagada district|Rayagada]]|| [[Rayagada]]|| align=right | ৮২৩,০১৯|| align=right | ৭,৫৮৫|| align=right | ১০৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | SA|| [[Sambalpur district|Sambalpur]]|| [[Sambalpur]]|| align=right | ৯২৮,৮৮৯|| align=right | ৬,৭০২|| align=right | ১৩৯|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO|| [[Subarnapur district|Subarnapur]] (Sonepur)|| [[Sonepur|Subarnapur]]|| align=right | ৫৪০,৬৫৯|| align=right | ২,২৮৪|| align=right | ২৩৭|| |- bgcolor=#F৪F৯FF | SU|| [[Sundergarh district|Sundergarh]] || [[Sundergarh]]|| align=right | ১,৮২৯,৪১২|| align=right | ৯,৯৪২|| align=right | ১৮৪|| http://sundergarh.nic.in/ |} ==পুডুচেৰী (PY)== {{see also|Districts of Pondicherry}} {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=98% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | width="9%" | '''ক'ড''' | width="18%" | '''জিলা''' | width="18%" | '''সদৰ''' | width="9%" | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | width="9%" | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="9%" | '''ঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | width="19%" | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | KA|| [[কৰাইকল জিলা|কৰাইকল]]|| [[কৰাইকল]] || align=right | ১৭০,৬৪০|| align=right | ১৬০|| align=right | ১,০৬৭||http://Karaikal.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[মাহে জিলা|মাহে]]|| [[মাহে, ভাৰত|মাহে]] || align=right | ৩৬,৮২৩|| align=right | ৯|| align=right | ৪,০৯১||http://mahe.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PO|| [[পণ্ডিচেৰী জিলা|পণ্ডিচেৰী]]|| [[পণ্ডিচেৰী]] || align=right | ৭৩৫,০০৪|| align=right | ২৯৩|| align=right | ২,৫০৯||http://puducherry.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | YA|| [[য়নাম জিলা|য়নাম]]|| [[য়নাম, পণ্ডিচেৰী|য়নাম]] || align=right | ৩১,৩৬২|| align=right | ৩০|| align=right | ১,০৪৫||http://yanam.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050130000201/http://yanam.nic.in/ |date=2005-01-30 }} |} ==Punjab (PB)== {{see also|Districts of Punjab (India)}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AM|| [[Amritsar district|Amritsar]]|| [[Amritsar]]|| align=right | ৩,০৭৪,২০৭|| align=right | ৫,০৭৫|| align=right | ৬০৬|| http://amritsar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BNL|| [[Barnala district|Barnala]]|| [[Barnala]]|| || || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | BA|| [[Bathinda district|Bathinda]]|| [[Bathinda]]|| align=right | ১,১৮১,২৩৬|| align=right | ৩,৩৭৭|| align=right | ৩৫০|| http://bathinda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FI|| [[Firozpur district|Firozpur]]|| [[Firozpur]]|| align=right | ১,৭৪৪,৭৫৩|| align=right | ৫,৮৬৫|| align=right | ২৯৭|| http://ferozepur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FR|| [[Faridkot district|Faridkot]]|| [[Faridkot, Punjab|Faridkot]]|| align=right | ৫৫২,৪৬৬|| align=right | ১,৪৭২|| align=right | ৩৭৫|| http://faridkot.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FT|| [[Fatehgarh Sahib district|Fatehgarh Sahib]]|| [[Fatehgarh Sahib]]|| align=right | ৫৩৯,৭৫১|| align=right | ১,১৮০|| align=right | ৪৫৭|| http://fatehgarhsahib.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FA|| [[Fazilka district|Fazilka]]|| [[Fazilka]]|| align=right | ১,৯৯৮,৪৬৪|| align=right | ৫,০২১|| align=right | ৩৯৮|| http://fazilka.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GU|| [[Gurdaspur district|Gurdaspur]]|| [[Gurdaspur]]|| align=right | ২,০৯৬,৮৮৯|| align=right | ৩,৫৭০|| align=right | ৫৮৭|| http://gurdaspur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HO|| [[Hoshiarpur district|Hoshiarpur]]|| [[Hoshiarpur]]|| align=right | ১,৪৭৮,০৪৫|| align=right | ৩,৩১০|| align=right | ৪৪৭|| http://hoshiarpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA|| [[Jalandhar district|Jalandhar]]|| [[Jalandhar]]|| align=right | ১,৯৫৩,৫০৮|| align=right | ২,৬৫৮|| align=right | ৭৩৫|| http://jalandhar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KA|| [[Kapurthala district|Kapurthala]]|| [[Kapurthala]]|| align=right | ৭৫২,২৮৭|| align=right | ১,৬৪৬|| align=right | ৪৫৭|| http://kapurthala.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819073139/http://kapurthala.nic.in/ |date=2010-08-19 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | LU|| [[Ludhiana district|Ludhiana]]|| [[Ludhiana]]|| align=right | ৩,০৩০,৩৫২|| align=right | ৩,৭৪৪|| align=right | ৮০৯|| http://ludhiana.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[Mansa district, India|Mansa]]|| [[Mansa, Punjab|Mansa]]|| align=right | ৬৮৮,৬৩০|| align=right | ২,১৭৪|| align=right | ৩১৭|| http://mansa.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MO|| [[Moga district|Moga]]|| [[Moga, Punjab|Moga]]|| align=right | ৮৮৬,৩১৩|| align=right | ১,৬৭২|| align=right | ৫৩০|| http://moga.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MU|| [[Sri Muktsar Sahib district|Sri Muktsar Sahib]]|| [[Sri Muktsar Sahib]]|| align=right | ৭৭৬,৭০২|| align=right | ২,৫৯৬|| align=right | ২৯৯|| http://muktsar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Pathankot district|Pathankot]]|| [[Pathankot]]|| align=right | ১,৯৯৮,৪৬৪|| align=right | ৫,০২১|| align=right | ৩৯৮|| http://Pathankot.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Patiala district|Patiala]]|| [[Patiala]]|| align=right | ১,৮৩৯,০৫৬|| align=right | ৩,৬২৭|| align=right | ৫০৭|| http://patiala.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RU|| [[Rupnagar district|Rupnagar]]|| [[Rupnagar]]|| align=right | ১,১১০,০০০|| align=right | ১,১১৭|| align=right | ৫২৪|| http://rupnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SAS|| [[Mohali district|Sahibzada Ajit Singh Nagar (Mohali)]]|| [[Mohali|Sahibzada Ajit Singh Nagar (Mohali)]]|| || || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | SA|| [[Sangrur district|Sangrur]]|| [[Sangrur]]|| align=right | ১,৯৯৮,৪৬৪|| align=right | ৫,০২১|| align=right | ৩৯৮|| http://sangrur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | || [[Shahid Bhagat Singh Nagar district|Shahid Bhagat Singh Nagar]]|| [[Nawanshahr]]|| align=right | ৫৮৬,৬৩৭|| align=right | ১,২৫৮|| align=right | ৪৬৬ || http://nawanshahr.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TT|| [[Tarn Taran district|Tarn Taran]]|| [[Tarn Taran Sahib]]|| || || || |} ==Rajasthan (RJ)== {{see also|Districts of Rajasthan}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AJ|| [[Ajmer district|Ajmer]]|| [[Ajmer]]|| align=right | ২,১৮০,৫২৬|| align=right | ৮,৪৮১|| align=right | ২৫৭||http://ajmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150209203540/http://ajmer.nic.in/ |date=2015-02-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL|| [[Alwar district|Alwar]]|| [[Alwar]]|| align=right | ২,৯৯০,৮৬২|| align=right | ৮,৩৮০|| align=right | ৩৫৭||http://alwar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120803030422/http://alwar.nic.in/ |date=2012-08-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI|| [[Bikaner district|Bikaner]]|| [[Bikaner]]|| align=right | ১,৬৭৩,৫৬২|| align=right | ২৭,২৪৪|| align=right | ৬১||http://bikaner.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BM|| [[Barmer district|Barmer]]|| [[Barmer, Rajasthan|Barmer]]|| align=right | ১,৯৬৩,৭৫৮|| align=right | ২৮,৩৮৭|| align=right | ৬৯||http://barmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218154347/http://barmer.nic.in/ |date=2014-12-18 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BN|| [[Banswara district|Banswara]]|| [[Banswara]]|| align=right | ১,৫০০,৪২০|| align=right | ৫,০৩৭|| align=right | ২৯৮||http://banswara.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150112210213/http://banswara.nic.in/ |date=2015-01-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BP|| [[Bharatpur district|Bharatpur]]|| [[Bharatpur, India|Bharatpur]]|| align=right | ২,০৯৮,৩২৩|| align=right | ৫,০৬৬|| align=right | ৪১৪||http://bharatpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512184953/http://bharatpur.nic.in/ |date=2013-05-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR|| [[Baran district|Baran]]|| [[Baran, Rajasthan|Baran]]|| align=right | ১,০২২,৫৬৮|| align=right | ৬,৯৫৫|| align=right | ১৪৭||http://Baran.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425203918/http://baran.nic.in/ |date=2009-04-25 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU|| [[Bundi district|Bundi]]|| [[Bundi]]|| align=right | ৯৬১,২৬৯|| align=right | ৫,৫৫০|| align=right | ১৭৩||http://bundi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090501203724/http://bundi.nic.in/ |date=2009-05-01 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BW|| [[Bhilwara district|Bhilwara]]|| [[Bhilwara]]|| align=right | ২,০০৯,৫১৬|| align=right | ১০,৪৫৫|| align=right | ১৯২||http://bhilwara.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090508053201/http://bhilwara.nic.in/ |date=2009-05-08 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | CR|| [[Churu district|Churu]]|| [[Churu]]|| align=right | ১,৯২২,৯০৮|| align=right | ১৬,৮৩০|| align=right | ১১৪||http://churu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206042050/http://churu.nic.in/ |date=2012-02-06 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | CT|| [[Chittorgarh district|Chittorgarh]]|| [[Chittorgarh]]|| align=right | ১,৮০২,৬৫৬|| align=right | ১০,৮৫৬|| align=right | ১৬৬||http://chittorgarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409231429/http://chittorgarh.nic.in/ |date=2009-04-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | DA|| [[Dausa district|Dausa]]|| [[Dausa]]|| align=right | ১,৩১৬,৭৯০|| align=right | ৩,৪২৯|| align=right | ৩৮৪||http://dausa.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080131224345/http://dausa.nic.in/ |date=2008-01-31 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[Dholpur district|Dholpur]]|| [[Dholpur]]|| align=right | ৯৮২,৮১৫|| align=right | ৩,০৮৪|| align=right | ৩১৯||http://dholpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050829124718/http://dholpur.nic.in/ |date=2005-08-29 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | DU|| [[Dungarpur district|Dungapur]]|| [[Dungarpur]]|| align=right | ১,১০৭,০৩৭|| align=right | ৩,৭৭০|| align=right | ২৯৪||http://dungapur.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | GA|| [[Ganganagar district|Ganganagar]]|| [[Ganganagar]]|| align=right | ১,৭৮৮,৪৮৭|| align=right | ৭,৯৮৪|| align=right | ২২৪||http://ganganagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119115934/http://ganganagar.nic.in/ |date=2012-01-19 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | HA|| [[Hanumangarh district|Hanumangarh]]|| [[Hanumangarh]]|| align=right | ১,৫১৭,৩৯০|| align=right | ১২,৬৪৫|| align=right | ১২০||http://hanumangarh.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090429195052/http://hanumangarh.nic.in/ |date=2009-04-29 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JJ|| [[Jhunjhunu district|Jhunjhunu]]|| [[Jhunjhunu]]|| align=right | ১,৯১৩,০৯৯|| align=right | ৫,৯২৮|| align=right | ৩২৩||http://jhunjhunu.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223160948/http://jhunjhunu.nic.in/ |date=2012-02-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JL|| [[Jalore district|Jalore]]|| [[Jalore]]|| align=right | ১,৪৪৮,৪৮৬|| align=right | ১০,৬৪০|| align=right | ১৩৬||http://jalore.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111007100206/http://jalore.nic.in/ |date=2011-10-07 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JO|| [[Jodhpur district|Jodhpur]]|| [[Jodhpur]]|| align=right | ২,৮৮০,৭৭৭|| align=right | ২২,৮৫০|| align=right | ১২৬||http://jodhpur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523045929/http://jodhpur.nic.in/ |date=2013-05-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JP|| [[Jaipur district|Jaipur]]|| [[Jaipur]]|| align=right | ৫,২৫২,৩৮৮|| align=right | ১১,১৫২|| align=right | ৪৭১||http://jaipur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051105100942/http://jaipur.nic.in/ |date=2005-11-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JS|| [[Jaisalmer district|Jaisalmer]]|| [[Jaisalmer]]|| align=right | ৫০৭,৯৯৯|| align=right | ৩৮,৪০১|| align=right | ১৩||http://jaisalmer.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409231232/http://jaisalmer.nic.in/ |date=2009-04-09 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JW|| [[Jhalawar district|Jhalawar]]|| [[Jhalawar]]|| align=right | ১,১৮০,৩৪২|| align=right | ৬,২১৯|| align=right | ১৯০||http://jhalawar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052547/http://www.jhalawar.nic.in/ |date=2009-04-10 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KA|| [[Karauli district|Karauli]]|| [[Karauli]]|| align=right | ১,২০৫,৬৩১|| align=right | ৫,৫৩০|| align=right | ২১৮||http://karauli.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052542/http://www.karauli.nic.in/ |date=2009-04-10 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[Kota district|Kota]]|| [[Kota, Rajasthan|Kota]]|| align=right | ১,৫৬৮,৫৮০|| align=right | ৫,৪৪৬|| align=right | ২৮৮||http://kota.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090504121015/http://kota.nic.in/ |date=2009-05-04 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NA|| [[Nagaur district|Nagaur]]|| [[Nagaur]]|| align=right | ২,৭৭৩,৮৯৪|| align=right | ১৭,৭১৮|| align=right | ১৫৭||http://nagaur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203231308/http://www.nagaur.nic.in/ |date=2007-12-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PA|| [[Pali district|Pali]]|| [[Pali, Rajasthan|Pali]]|| align=right | ১,৮১৯,২০১|| align=right | ১২,৩৮৭|| align=right | ১৪৭||http://pali.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150112215332/http://pali.nic.in/ |date=2015-01-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PG|| [[Pratapgarh district (Rajasthan)|Pratapgarh]]|| [[Pratapgarh, Rajasthan|Pratapgarh]]|| align=right | ১,৭৫,৮৬৭ || align=right | ৬৪২ || align=right | ২৭৪ ||http://pratapgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RA|| [[Rajsamand district|Rajsamand]]|| [[Rajsamand]]|| align=right | ৯৮৬,২৬৯|| align=right | ৩,৮৫৩|| align=right | ২৫৬||http://rajsamand.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205060304/http://rajsamand.nic.in/ |date=2007-02-05 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SK|| [[Sikar district|Sikar]]|| [[Sikar]]|| align=right | ২,২৮৭,২২৯|| align=right | ৭,৭৩২|| align=right | ২৯৬||http://sikar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223201444/http://sikar.nic.in/ |date=2012-02-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SM|| [[Sawai Madhopur district|Sawai Madhopur]]|| [[Sawai Madhopur]]|| align=right | ১,১১৬,০৩১|| align=right | ৪,৫০০|| align=right | ২৪৮||http://sawaimadhopur.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520123107/http://sawaimadhopur.nic.in/ |date=2013-05-20 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR|| [[Sirohi district|Sirohi]]|| [[Sirohi]]|| align=right | ৮৫০,৭৫৬|| align=right | ৫,১৩৬|| align=right | ১৬৬||http://sirohi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130401082647/http://sirohi.nic.in/ |date=2013-04-01 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | TO|| [[Tonk district|Tonk]]|| [[Tonk, India|Tonk]]|| align=right | ১,২১১,৩৪৩|| align=right | ৭,১৯৪|| align=right | ১৬৮||http://tonk.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410052537/http://www.tonk.nic.in/ |date=2009-04-10 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | UD|| [[Udaipur district|Udaipur]]|| [[Udaipur]]|| align=right | ২,৬৩২,২১০|| align=right | ১৩,৪৩০|| align=right | ১৯৬||http://udaipur.nic.in/ |} ==ছিক্কিম(SK)== {{see also|ছিক্কিমৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | ES|| [[পূৱ ছিক্কিম]]|| [[গেংটক]]|| align=right | ২৪৪,৭৯০|| align=right | ৯৫৪|| align=right | ২৫৭||http://esikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205320/http://esikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | NS|| [[উত্তৰ ছিক্কিম]]|| [[মাংগন]]|| align=right | ৪১,০২৩|| align=right | ৪,২২৬|| align=right | ১০||http://nsikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://nsikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SS|| [[দক্ষিণ ছিক্কিম]]|| [[নামছি]]|| align=right | ১৩১,৫০৬|| align=right | ৭৫০|| align=right | ১৭৫||http://ssikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://ssikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | WS|| [[পশ্চিম ছিক্কিম]]|| [[গেইজিঙ]]|| align=right | ১২৩,১৭৪|| align=right | ১,১৬৬|| align=right | ১০৬||http://wsikkim.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815205319/http://wsikkim.gov.in/ |date=2013-08-15 }} |} ==Tamil Nadu (TN)== {{see also|Districts of Tamil Nadu}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes7">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist20117">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist20117" /> |'''Official website''' |- |1 |AY |[[:en:Ariyalur_district|Ariyalur]] |[[:en:Ariyalur|Ariyalur]] | align="right" |752,481 | align="right" |3,208 | align="right" |387 |http://municipality.tn.gov.in/Ariyalur/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091102195707/http://municipality.tn.gov.in/Ariyalur/ |date=2009-11-02 }} |- |2 |CGL |[[:en:Chengalpattu_district|Chengalpattu]] |[[:en:Chengalpattu|Chengalpattu]] | align="right" |2,556,244 | align="right" |2,945 | align="right" |868 | |- |3 |CH |[[:en:Chennai_district|Chennai]] |[[:en:Chennai|Chennai]] | align="right" |7,100,000 | align="right" |426 | align="right" |17,000 |http://www.chennai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429011354/http://www.chennai.tn.nic.in/ |date=2011-04-29 }} |- |4 |CO |[[:en:Coimbatore_district|Coimbatore]] |[[:en:Coimbatore|Coimbatore]] | align="right" |3,472,578 | align="right" |7,469 | align="right" |748 |http://www.coimbatore.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050830025750/http://www.coimbatore.tn.nic.in/ |date=2005-08-30 }} |- |5 |CU |[[:en:Cuddalore_district|Cuddalore]] |[[:en:Cuddalore|Cuddalore]] | align="right" |2,600,880 | align="right" |3,999 | align="right" |702 |http://www.cuddalore.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060201235923/http://www.cuddalore.tn.nic.in/ |date=2006-02-01 }} |- |6 |DH |[[:en:Dharmapuri_district|Dharmapuri]] |[[:en:Dharmapuri|Dharmapuri]] | align="right" |1,502,900 | align="right" |4,532 | align="right" |332 |http://www.dharmapuri.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721174824/http://www.dharmapuri.tn.nic.in/ |date=2011-07-21 }} |- |7 |DI |[[:en:Dindigul_district|Dindigul]] |[[:en:Dindigul|Dindigul]] | align="right" |2,161,367 | align="right" |6,058 | align="right" |357 |http://www.dindigul.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225064813/http://www.dindigul.tn.nic.in/ |date=2018-12-25 }} |- |8 |ER |[[:en:Erode_district|Erode]] |[[:en:Erode|Erode]] | align="right" |2,259,608 | align="right" |5,714 | align="right" |397 |http://erode.nic.in/ |- |9 |KL |[[:en:Kallakurichi_district|Kallakurichi]] |[[:en:Kallakurichi|Kallakurichi]] | align="right" |1,370,281 | align="right" |3,520 | align="right" |389 | |- |10 |KC |[[:en:Kanchipuram_district|Kanchipuram]] |[[:en:Kanchipuram|Kanchipuram]] | align="right" |1,166,401 | align="right" |1,656 | align="right" |704 |http://www.kanchi.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170908064506/http://www.kanchi.tn.nic.in/ |date=2017-09-08 }} |- |11 |KK |[[:en:Kanyakumari_district|Kanyakumari]] |[[:en:Nagercoil|Nagercoil]] | align="right" |1,863,178 | align="right" |1,685 | align="right" |1,106 |http://www.kanyakumari.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125193622/http://www.kanyakumari.tn.nic.in/ |date=2021-01-25 }} |- |12 |KA |[[:en:Karur_district|Karur]] |[[:en:Karur|Karur]] | align="right" |1,076,588 | align="right" |2,901 | align="right" |371 |http://karur.nic.in/ |- |13 |KR |[[:en:Krishnagiri_district|Krishnagiri]] |[[:en:Krishnagiri|Krishnagiri]] | align="right" |1,883,731 | align="right" |5,086 | align="right" |370 | |- |14 |MDU |[[:en:Madurai_district|Madurai]] |[[:en:Madurai|Madurai]] | align="right" |3,991,038 | align="right" |3,676 | align="right" |823 |http://www.madurai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190321120205/http://www.madurai.tn.nic.in/ |date=2019-03-21 }} |- |15 |{{dash}} |[[:en:Mayiladuthurai_district|Mayiladuthurai]] |[[:en:Mayiladuthurai|Mayiladuthurai]] | align="right" |{{dash}} | align="right" |{{dash}} | align="right" |{{dash}} | |- |16 |NG |[[:en:Nagapattinam_district|Nagapattinam]] |[[:en:Nagapattinam|Nagapattinam]] | align="right" |1,614,069 | align="right" |2,716 | align="right" |668 |http://www.nagapattinam.tn.nic.in/ |- |17 |NI |[[:en:Nilgiris_district|Nilgiris]] |[[:en:Ooty|Ooty]] | align="right" |735,071 | align="right" |2,549 | align="right" |288 |http://nilgiris.nic.in/ |- |18 |NM |[[:en:Namakkal_district|Namakkal]] |[[:en:Namakkal|Namakkal]] | align="right" |1,721,179 | align="right" |3,429 | align="right" |506 |http://namakkal.nic.in/ |- |19 |PE |[[:en:Perambalur_district|Perambalur]] |[[:en:Perambalur|Perambalur]] | align="right" |564,511 | align="right" |1,752 | align="right" |323 |http://www.perambalur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813070309/http://www.perambalur.tn.nic.in/ |date=2006-08-13 }} |- |20 |PU |[[:en:Pudukkottai_district|Pudukkottai]] |[[:en:Pudukkottai|Pudukkottai]] | align="right" |1,918,725 | align="right" |4,651 | align="right" |348 |http://pudukkottai.nic.in/ |- |21 |RA |[[:en:Ramanathapuram_district|Ramanathapuram]] |[[:en:Ramanathapuram|Ramanathapuram]] | align="right" |1,337,560 | align="right" |4,123 | align="right" |320 |http://ramanathapuram.nic.in/ |- |22 |RN |[[:en:Ranipet_district|Ranipet]] |[[:en:Ranipet|Ranipet]] | align="right" |1,210,277 | align="right" |2,234 | align="right" |524 | |- |23 |SA |[[:en:Salem_district|Salem]] |[[:en:Salem,_Tamil_Nadu|Salem]] | align="right" |3,480,008 | align="right" |5,245 | align="right" |663 |http://salem.nic.in/ |- |24 |SI |[[:en:Sivaganga_district|Sivaganga]] |[[:en:Sivaganga|Sivaganga]] | align="right" |1,341,250 | align="right" |4,086 | align="right" |324 | |- |25 |TS |[[:en:Tenkasi_district|Tenkasi]] |[[:en:Tenkasi|Tenkasi]] | align="right" |14,07,627 | align="right" |2916 | align="right" |483 | |- |26 |TP |[[:en:Tirupur_district|Tirupur]] |[[:en:Tirupur|Tirupur]] | align="right" |2,471,222 | align="right" |5,106 | align="right" |476 |http://tiruppurcorp.tn.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212230043/http://tiruppurcorp.tn.gov.in/ |date=2009-02-12 }} |- |27 |TC |[[:en:Tiruchirappalli_district|Tiruchirappalli]] |[[:en:Tiruchirappalli|Tiruchirappalli]] | align="right" |2,713,858 | align="right" |4,407 | align="right" |602 |http://tiruchirappalli.nic.in/ |- |28 |TH |[[:en:Theni_district|Theni]] |[[:en:Theni|Theni]] | align="right" |1,243,684 | align="right" |3,066 | align="right" |433 |http://www.theni.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060810180551/http://www.theni.tn.nic.in/ |date=2006-08-10 }} |- |29 |TI |[[:en:Tirunelveli_district|Tirunelveli]] |[[:en:Tirunelveli|Tirunelveli]] | align="right" |1,665,253 | align="right" |3,842 | align="right" |433 | |- |30 |TJ |[[:en:Thanjavur_district|Thanjavur]] |[[:en:Thanjavur|Thanjavur]] | align="right" |2,402,781 | align="right" |3,397 | align="right" |691 |http://thanjavur.nic.in/ |- |31 |TK |[[:en:Thoothukudi_district|Thoothukudi]] |[[:en:Thoothukudi|Thoothukudi]] | align="right" |1,738,376 | align="right" |4,594 | align="right" |378 |http://thoothukudi.nic.in/ |- |32 |TP |[[:en:Tirupattur_district|Tirupattur]] |[[:en:Tirupattur|Tirupattur]] | align="right" |1,111,812 | align="right" |1,792 | align="right" |620 | |- |33 |TL |[[:en:Tiruvallur_district|Tiruvallur]] |[[:en:Tiruvallur|Tiruvallur]] | align="right" |3,725,697 | align="right" |3,424 | align="right" |1,049 |http://www.tiruvallur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716022602/http://www.tiruvallur.tn.nic.in/ |date=2011-07-16 }} |- |34 |TR |[[:en:Tiruvarur_district|Tiruvarur]] |[[:en:Tiruvarur|Tiruvarur]] | align="right" |1,268,094 | align="right" |2,377 | align="right" |533 |http://www.tiruvarur.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060113073936/http://www.tiruvarur.tn.nic.in/ |date=2006-01-13 }} |- |35 |TV |[[:en:Tiruvannamalai_district|Tiruvannamalai]] |[[:en:Tiruvannaamalai|Tiruvannaamalai]] | align="right" |2,468,965 | align="right" |6,191 | align="right" |399 |http://www.tiruvannamalai.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110924193702/http://www.tiruvannamalai.tn.nic.in/ |date=2011-09-24 }} |- |36 |VE |[[:en:Vellore_district|Vellore]] |[[:en:Vellore|Vellore]] | align="right" |1,614,242 | align="right" |2,080 | align="right" |776 |http://vellore.nic.in/ |- |37 |VL |[[:en:Viluppuram_district|Viluppuram]] |[[:en:Viluppuram|Viluppuram]] | align="right" |2,093,003 | align="right" |3,725 | align="right" |562 |http://www.viluppuram.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060808053020/http://www.viluppuram.tn.nic.in/ |date=2006-08-08 }} |- |38 |VR |[[:en:Virudhunagar_district|Virudhunagar]] |[[:en:Virudhunagar|Virudhunagar]] | align="right" |1,943,309 | align="right" |3,446 | align="right" |454 |http://www.virudhunagar.tn.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514153823/http://www.virudhunagar.tn.nic.in/ |date=2019-05-14 }} |} ==ত্ৰিপুৰা (TR)== {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | DH|| [[ধালাই]]|| [[আমবাছা]]|| align=right | ৩০৭,৪১৭|| align=right | ২,৫২৩|| align=right | ১২২||http://dhalai.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NT|| [[উত্তৰ ত্ৰিপুৰা]]|| [[কৈলাছাহাৰ]]|| align=right | ৫৯০,৬৫৫|| align=right | ২,৮২১|| align=right | ২০৯||http://northtripura.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[দক্ষিণ ত্ৰিপুৰা]]|| [[ওদায়পুৰ]]|| align=right | ৭৬২,৫৬৫|| align=right | ২,১৫২|| align=right | ৩৫৪||http://southtripura.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ST|| [[খুৱাই]]|| [[ওদায়পুৰ]]|| align=right | ৭৬২,৫৬৫|| align=right | ২,১৫২|| align=right | ৩৫৪||http://southtripura.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | WT|| [[পশ্চিম ত্ৰিপুৰা]]|| [[আগৰতলা]]|| align=right | ১,৫৩০,৫৩১|| align=right | ২,৯৯৭|| align=right | ৫১১||http://westtripura.nic.in/ |} == তেলংগানা (TG) == {{see also|তেলংগানাৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Code<ref name="distcodes">{{cite web|url=https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|title=NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2|pages=5–10|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry Of Communications and Information Technology]], Government of India|date=18 August 2004|accessdate=24 November 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080911133331/https://www.mail.nic.in/docs/MailService_e-mail_address_Policy_WithCodes.pdf|archivedate=11 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ! District<ref name="censusdist2011">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census|publisher=[[2011 census of India]]|accessdate=27 December 2012}}</ref> ! Headquarters ! Population (2011) ! Area (km²) ! Density (/km²)<ref name="censusdist2011" /> |- |1 |AD |[[:en:Adilabad_district|Adilabad]] |[[:en:Adilabad|Adilabad]] | align="right" |708,952 | align="right" |4,185.97 | align="right" |171 |- |2 |{{dash}} |[[:en:Komaram_Bheem_district|Komaram Bheem]] |[[:en:Komaram_Bheem,_Telangana|Komaram Bheem]] | align="right" |515,835 | align="right" |4,300.16 | align="right" |106 |- |3 |{{dash}} |[[:en:Bhadradri_district|Bhadradri Kothagudem]] |[[:en:Kothagudem|Kothagudem]] | align="right" |1,304,811 | align="right" |8,951.00 | align="right" |143 |- |4 |HY |[[:en:Hyderabad_district,_India|Hyderabad]] |[[:en:Hyderabad,_India|Hyderabad]] | align="right" |3,441,992 | align="right" |4,325.29 | align="right" |18,172 |- |5 |{{dash}} |[[:en:Jagtial_district|Jagtial]] |[[:en:Jagitial|Jagtial]] | align="right" |983,414 | align="right" |3,043.23 | align="right" |407 |- |6 |{{dash}} |[[:en:Jangaon_district|Jangaon]] |[[:en:Jangaon|Jangaon]] | align="right" |582,457 | align="right" |2,187.50 | align="right" |259 |- |7 |{{dash}} |[[:en:Jayashankar_district|Jayashankar Bhupalpally]] |[[:en:Bhupalpalle|Bhupalpalle]] | align="right" |712,257 | align="right" |6,361.70 | align="right" |115 |- |8 |{{dash}} |[[:en:Jogulamba_district|Jogulamba Gadwal]] |[[:en:Gadwal|Gadwal]] | align="right" |664,971 | align="right" |2,928.00 | align="right" |208 |- |9 |{{dash}} |[[:en:Kamareddy_district|Kamareddy]] |[[:en:Kamareddy|Kamareddy]] | align="right" |972,625 | align="right" |3,651.00 | align="right" |266 |- |10 |KA |[[:en:Karimnagar_district|Karimnagar]] |[[:en:Karimnagar|Karimnagar]] | align="right" |1,016,063 | align="right" |2,379.07 | align="right" |473 |- |11 |KH |[[:en:Khammam_district|Khammam]] |[[:en:Khammam|Khammam]] | align="right" |1,401,639 | align="right" |4,453.00 | align="right" |321 |- |12 |{{dash}} |[[:en:Mahabubabad_district|Mahabubabad]] |[[:en:Mahabubabad|Mahabubabad]] | align="right" |770,170 | align="right" |2,876.70 | align="right" |269 |- |13 |MA |[[:en:Mahbubnagar_district|Mahbubnagar]] |[[:en:Mahbubnagar|Mahbubnagar]] | align="right" |1,318,110 | align="right" |4,037.00 | align="right" |281 |- |14 |{{dash}} |[[:en:Mancherial_district|Mancherial]] |[[:en:Mancherial|Mancherial]] | align="right" |807,037 | align="right" |4,056.36 | align="right" |201 |- |15 |ME |[[:en:Medak_district|Medak]] |[[:en:Medak|Medak]] | align="right" |767,428 | align="right" |2,740.89 | align="right" |275 |- |16 |{{dash}} |[[:en:Medchal-Malkajgiri|Medchal-Malkajgiri]] |[[:en:Shamirpet|Shamirpet]] | align="right" |2,542,203 | align="right" |5,005.98 | align="right" |2,251 |- |17 |{{dash}} |[[:en:Mulugu_district|Mulugu]] |[[:en:Mulugu|Mulugu]]{{dn|date=May 2020}} | align="right" |2,94,671 | align="right" |3,881 | align="right" |124 |- |18 |NA |[[:en:Nalgonda_district|Nalgonda]] |[[:en:Nalgonda|Nalgonda]] | align="right" |1,631,399 | align="right" |2,449.79 | align="right" |227 |- |19 |{{dash}} |[[:en:Narayanapet_District|Narayanpet]] |[[:en:Narayanpet|Narayanpet]] | align="right" |5,66,874 | align="right" |2336.44 | align="right" |243 |- |20 |{{dash}} |[[:en:Nagarkurnool_district|Nagarkurnool]] |[[:en:Nagarkurnool|Nagarkurnool]] | align="right" |893,308 | align="right" |6,545.00 | align="right" |124 |- |21 |{{dash}} |[[:en:Nirmal_district|Nirmal]] |[[:en:Nirmal|Nirmal]] | align="right" |709,415 | align="right" |3,562.51 | align="right" |185 |- |22 |NI |[[:en:Nizamabad_district|Nizamabad]] |[[:en:Nizamabad,_Andhra_Pradesh|Nizamabad]] | align="right" |1,534,428 | align="right" |4,153.00 | align="right" |366 |- |23 |{{dash}} |[[:en:Peddapalli_district|Peddapalli]] |[[:en:Peddapalli,_Peddapalli_district|Peddapalle]] | align="right" |795,332 | align="right" |4,614.74 | align="right" |356 |- |24 |{{dash}} |[[:en:Rajanna_district|Rajanna Sircilla]] |[[:en:Sircilla|Sircilla]] | align="right" |546,121 | align="right" |2,030.89 | align="right" |273 |- |25 |RA |[[:en:Ranga_Reddy_district|Ranga Reddy]] |[[:en:Shamshabad|Shamshabad]] | align="right" |2,551,731 | align="right" |1,038.00 | align="right" |486 |- |26 |{{dash}} |[[:en:Sangareddy_district|Sangareddy]] |[[:en:Sangareddy|Sangareddy]] | align="right" |1,527,628 | align="right" |4,464.87 | align="right" |347 |- |27 |{{dash}} |[[:en:Siddipet_district|Siddipet]] |[[:en:Siddipet|Siddipet]] | align="right" |993,376 | align="right" |3,425.19 | align="right" |279 |- |28 |{{dash}} |[[:en:Suryapet_district|Suryapet]] |[[:en:Suryapet|Suryapet]] | align="right" |1,099,560 | align="right" |3,374.47 | align="right" |305 |- |29 |{{dash}} |[[:en:Vikarabad_district|Vikarabad]] |[[:en:Vikarabad|Vikarabad]] | align="right" |881,250 | align="right" |3,385.00 | align="right" |274 |- |30 |{{dash}} |[[:en:Wanaparthy_district|Wanaparthy]] |[[:en:Wanaparthy|Wanaparthy]] | align="right" |751,553 | align="right" |2,938.00 | align="right" |268 |- |31 |WL |[[:en:Warangal_Urban_district|Warangal Urban]] |[[:en:Warangal|Warangal]] | align="right" |1,135,707 | align="right" |1,304.50 | align="right" |826 |- |32 |{{dash}} |[[:en:Warangal_Rural_district|Warangal Rural]] |[[:en:Warangal|Warangal]] | align="right" |716,457 | align="right" |2,175.50 | align="right" |330 |- |33 |{{dash}} |[[:en:Yadadri_district|Yadadri Bhuvanagiri]] |[[:en:Bhongir,_Telangana|Bhongiri]] | align="right" |726,465 | align="right" |3,091.48 | align="right" |239 |} ==উত্তৰ প্ৰদেশ (UP)== {{see also|Districts of Uttar Pradesh}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''ক'ড''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা (২০০১)''' | '''মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | '''জনঘনত্ব (/বৰ্গ কিঃমিঃ)''' | '''চৰকাৰী ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AG||[[আগ্ৰা জিলা|আগ্ৰা]]||[[আগ্ৰা]]|| align="right" | ৩,৬১১,৩০১|| align=right | ৪,০২৭|| align=right | ৮৯৭||http://agra.nic.in/def.asp |- bgcolor=#F৪F৯FF | AH||[[প্ৰয়াগৰাজ জিলা|প্ৰয়াগৰাজ]] (এলাহাবাদ)||[[প্ৰয়াগৰাজ]]|| align="right" | ৪,৯৪১,৫১০|| align=right | ৫,৪২৪|| align=right | ৯১১||http://allahabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL||[[আলিগড় জিলা|আলিগড়]]||[[আলিগড়]]|| align="right" | ২,৯৯০,৩৮৮|| align=right | ৩,৭৪৭|| align=right | ৭৯৮||http://aligarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AN||[[অম্বেডকৰ নগৰ জিলা|অম্বেডকৰ নগৰ]]||[[আকবৰপুৰ]]|| align="right" | ২,০২৫,৩৭৩|| align=right | ২,৩৭২|| align=right | ৮৫৪||http://ambedkarnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | AU||[[ঔৰৈয়া জিলা|ঔৰৈয়া]]||[[ঔৰৈয়া]]|| align="right" | ১,১৭৯,৪৯৬|| align=right | ২,০৫১|| align=right | ৫৭৫||http://auraya.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070906234458/http://auraya.nic.in/ |date=2007-09-06 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | AZ||[[আজমগড় জিলা|আজমগড়]]||[[আজমগড়]]|| align="right" | ৩,৯৫০,৮০৮|| align=right | ৪,২৩৪|| align=right | ৯৩৩||http://azamgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BB||[[বাৰাবংকী জিলা|বাৰাবংকী]]||[[বাৰাবংকী]]|| align="right" | ২,৬৭৩,৩৯৪|| align=right | ৩,৮২৫|| align=right | ৬৯৯||http://barabanki.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BD||[[বদায়ুঁ জিলা|বদায়ুঁ]]||[[বদায়ুঁ]]|| align="right" | ৩,০৬৯,২৪৫|| align=right | ৫,১৬৮|| align=right | ৫৯৪||http://badaun.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721163216/http://badaun.nic.in/ |date=2011-07-21 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BG||[[বাগপত জিলা|বাগপত]]||[[বাগপত]]|| align="right" | ১,১৬৪,৩৮৮|| align=right | ১,৩৪৫|| align=right | ৮৬৬||http://bagpat.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BH||[[বহৰাইচ জিলা|বহৰাইচ]]||[[বহৰাইচ]]|| align="right" | ২,৩৮৪,২৩৯|| align=right | ৫,৭৪৫|| align=right | ৪১৫||http://behraich.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206030259/http://behraich.nic.in/ |date=2007-02-06 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI||[[বিজনোৰ জিলা|বিজনোৰ]]||[[বিজনোৰ]]|| align="right" | ৩,১৩০,৫৮৬|| align=right | ৪,৫৬১|| align=right | ৬৮৬||http://bijnor.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | BL||[[বলিয়া জিলা|বলিয়া]]||[[বলিয়া]]|| align="right" | ২,৭৫২,৪১২|| align=right | ২,৯৮১|| align=right | ৯২৩||http://ballia.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BN||[[বাঁদা জিলা|বাঁদা]]||[[বাঁদা]]|| align="right" | ১,৫০০,২৫৩|| align=right | ৪,৪১৩|| align=right | ৩৪০||http://banda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BP||[[বলৰামপুৰ জিলা|বলৰামপুৰ]]||[[বলৰামপুৰ]]|| align="right" | ১,৬৮৪,৫৬৭|| align=right | ২,৯২৫|| align=right | ৫৭৬||http://balrampur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR||[[বৰেলী জিলা|বৰেলী]]||[[বৰেলী]]|| align="right" | ৩,৫৯৮,৭০১|| align=right | ৪,১২০|| align=right | ৮৭৩||http://bareilly.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BS||[[বস্তী জিলা|বস্তী]]||[[বস্তী]]|| align="right" | ২,০৬৮,৯২২|| align=right | ৩,০৩৪|| align=right | ৬৮২||http://basti.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BU||[[বুলন্দচহৰ জিলা|বুলন্দচহৰ]]||[[বুলন্দচহৰ]]|| align="right" | ২,৯২৩,২৯০|| align=right | ৩,৭১৯|| align=right | ৭৮৬||http://bulandshahar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CD||[[চন্দৌলী জিলা|চন্দৌলী]]||[[চন্দৌলী]]|| align="right" | ১,৬৩৯,৭৭৭|| align=right | ২,৫৫৪|| align=right | ৬৪২||http://chandauli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CS||[[ছত্ৰপতী শ্বাহুজী মহাৰাজ নগৰ জিলা|ছত্ৰপতী শ্বাহুজী মহাৰাজ নগৰ]]||[[গৌৰীগঞ্জ]]|| || || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | CT||[[চিত্ৰকুট জিলা|চিত্ৰকুট]]||[[চিত্ৰকূট|চিত্ৰকুট]]|| align="right" | ৮০০,৫৯২|| align=right | ৩,২০২|| align=right | ২৫০||http://chitrakoot.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DE||[[দেৱৰিয়া জিলা|দেৱৰিয়া]]||[[দেৱৰিয়া]]|| align="right" | ২,৭৩০,৩৭৬|| align=right | ২,৫৩৫|| align=right | ১,০৭৭||http://deoria.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ET||[[এটা জিলা|এটা]]||[[এটা, উত্তৰ প্ৰদেশ|এটা]]|| align="right" | ২,৭৮৮,২৭০|| align=right | ৪,৪৪৬|| align=right | ৬২৭||http://etah.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF |KR ||[[কাঁশী ৰাম নগৰ জিলা|কাঁশী ৰাম নগৰ]]||[[কাসগঞ্জ]]|| || || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | EW||[[ইটাৱা জিলা|ইটাৱা]]||[[ইটাৱা]]|| align="right" | ১,৩৪০,০৩১|| align=right | ২,২৮৭|| align=right | ৫৮৬||http://etawah.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FI||[[ফিৰোজাবাদ জিলা|ফিৰোজাবাদ]]||[[ফিৰোজাবাদ]]|| align="right" | ২,০৪৫,৭৩৭|| align=right | ২,৩৬১|| align=right | ৮৬৬||http://firozabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FR||[[ফৰ্ৰুখাবাদ জিলা|ফৰ্ৰুখাবাদ]]||[[ফতেহপুৰ]]|| align="right" | ১,৫৭৭,২৩৭|| align=right | ২,২৭৯|| align=right | ৬৯২||http://farrukhabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FT||[[ফতেহপুৰ জিলা|ফতেহপুৰ]]|| ফতেহপুৰ || align="right" | ২,৩০৫,৮৪৭|| align=right | ৪,১৫২|| align=right | ৫৫৫||http://fatehpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | FZ||[[ফৈজাবাদ জিলা|ফৈজাবাদ]]||[[ফৈজাবাদ]]|| align="right" | ২,০৮৭,৯১৪|| align=right | ২,৭৬৫|| align=right | ৭৫৫||http://faizabad.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903122813/http://faizabad.nic.in/ |date=2011-09-03 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | GB||[[গৌতম বুদ্ধ নগৰ জিলা|গৌতম বুদ্ধ নগৰ]]||[[নইডা]]|| align="right" | ১,১৯১,২৬৩|| align=right | ১,২৬৯|| align=right | ৯৩৯||http://gbnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GN||[[গোণ্ডা জিলা|গোণ্ডা]]||[[গোণ্ডা]]|| align="right" | ২,৭৬৫,৭৫৪|| align=right | ৪,৪২৫|| align=right | ৬২৫||http://gonda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GP||[[গাজীপুৰ জিলা|গাজীপুৰ]]||[[গাজীপুৰ]]|| align="right" | ৩,০৪৯,৩৩৭|| align=right | ৩,৩৭৭|| align=right | ৯০৩||http://ghazipur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GR||[[গোৰখপুৰ জিলা|গোৰখপুৰ]]||[[গোৰখপুৰ]]|| align="right" | ৩,৭৮৪,৭২০|| align=right | ৩,৩২৫|| align=right | ১,১৩৮||http://gorakhpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | GZ||[[গাজিয়াবাদ জিলা|গাজিয়াবাদ]]||[[গাজিয়াবাদ]]|| align="right" | ৩,২৮৯,৫৪০|| align=right | ১,৯৫৬|| align=right | ১,৬৮২||http://ghaziabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HM||[[হমীৰপুৰ জিলা|হমীৰপুৰ]]||[[হমীৰপুৰ]]|| align="right" | ১,০৪২,৩৭৪|| align=right | ৪,৩২৫|| align=right | ২৪১||http://hamirpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HR||[[হৰদোই জিলা|হৰদোই]]||[[হৰদোই]]|| align="right" | ৩,৩৯৭,৪১৪|| align=right | ৫,৯৮৬|| align=right | ৫৬৮||http://hardoi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HT||[[মহামায়া নগৰ জিলা|মহামায়া নগৰ]]||[[হাথৰস]]|| align="right" | ১,৩৩৩,৩৭২|| align=right | ১,৭৫২|| align=right | ৭৬১||http://hathras.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JH||[[ঝাঁচী জিলা|ঝাঁচী]]||[[ঝাঁচী]]|| align="right" | ১,৭৪৬,৭১৫|| align=right | ৫,০২৪|| align=right | ৩৪৮||http://jhansi.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JL||[[জলৌন জিলা|জলৌন]]||[[ওৰই]]|| align="right" | ১,৪৫৫,৮৫৯|| align=right | ৪,৫৬৫|| align=right | ৩১৯||http://jalaun.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JP||[[জ্যোতিবা ফুলে নগৰ জিলা|জ্যোতিবা ফুলে নগৰ]]||[[আমৰোহা]]|| align="right" | ১,৪৯৯,১৯৩|| align=right | ২,৩২১|| align=right | ৬৪৬||http://jpnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312173025/http://jpnagar.nic.in/ |date=2016-03-12 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | JU||[[জৌনপুৰ জিলা|জৌনপুৰ]]||[[জৌনপুৰ]]|| align="right" | ৩,৯১১,৩০৫|| align=right | ৪,০৩৮|| align=right | ৯৬৯ || http://jaunpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KD||[[ৰামাবাই নগৰ জিলা|ৰামাবাই নগৰ]]||[[আকবৰপুৰ]]|| align="right" | ১,৫৮৪,০৩৭|| align=right | ৩,১৪৩|| align=right | ৫০৪||http://kanpurdehat.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | KJ|| [[Kannauj district|কন্নৌজ]]||[[কন্নৌজ]]|| align="right" | ১,৩৮৫,২২৭|| align=right | ১,৯৯৩|| align=right | ৬৯৫||http://kannauj.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KN||[[কানপুৰ জিলা|কানপুৰ]]||[[কানপুৰ]]|| align="right" | ৪,১৩৭,৪৮৯|| align=right | ৩,০২৯|| align=right | ১,৩৬৬||http://kanpurnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KS||[[কৌশাম্বী জিলা|কৌশাম্বী]]||[[মনঝনপুৰ]]|| align="right" | ১,২৯৪,৯৩৭|| align=right | ১,৮৩৭|| align=right | ৭০৫||http://kaushambhi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ |date=2016-05-13 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | KU||[[কুশীনগৰ জিলা|কুশীনগৰ]]||[[পডৰৌনা]]|| align="right" | ২,৮৯১,৯৩৩|| align=right | ২,৯০৯|| align=right | ৯৯৪||http://kushinagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LA||[[ললিতপুৰ জিলা|ললিতপুৰ]]||[[ললিতপুৰ]]|| align="right" | ৯৭৭,৪৪৭|| align=right | ৫,০৩৯|| align=right | ১৯৪||http://lalitpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LK||[[লখীমপুৰ খিৰী জিলা|লখীমপুৰ খিৰী]]||[[খিৰী]]|| align="right" | ৩,২০০,১৩৭|| align=right | ৭,৬৮০|| align=right | ৪১৭||http://kheri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | LU||[[লক্ষ্ণৌ জিলা|লক্ষ্ণৌ]]||[[লক্ষ্ণৌ]]|| align="right" | ৩,৬৮১,৪১৬|| align=right | ২,৫২৮|| align=right | ১,৪৫৬ ||http://lucknow.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MB||[[মাঊ জিলা|মাঊ]]||[[মাঊ]]|| align="right" | ১,৮৪৯,২৯৪|| align=right | ১,৭১৩|| align=right | ১,০৮০||http://mau.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | ME||[[মেৰঠ জিলা|মেৰঠ]]||[[মেৰঠ]]|| align="right" | ৩,০০১,৬৩৬|| align=right | ২,৫২২|| align=right | ১,১৯০||http://meerut.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MG||[[মহাৰাজগঞ্জ জিলা|মহাৰাজগঞ্জ]]||[[মহাৰাজগঞ্জ]]|| align="right" | ২,১৬৭,০৪১|| align=right | ২,৯৪৮|| align=right | ৭৩৫||http://maharajganj.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MH||[[মহোবা জিলা|মহোবা]]||[[মহোবা]]|| align="right" | ৭০৮,৮৩১|| align=right | ২,৮৪৭|| align=right | ২৪৯||http://mahoba.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MI||[[মিৰ্জাপুৰ জিলা|মিৰ্জাপুৰ]]||[[মিৰ্জাপুৰ]]|| align="right" | ২,১১৪,৮৫২|| align=right | ৪,৫২২|| align=right | ৪৬৮||http://mirzapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MO||[[মোৰাদাবাদ জিলা|মোৰাদাবাদ]]||[[মোৰাদাবাদ]]|| align="right" | ৩,৭৪৯,৬৩০|| align=right | ৩,৬৪৮|| align=right | ১,০২৮||http://moradabad.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MP||[[মৈনপুৰী জিলা|মৈনপুৰী]]||[[মৈনপুৰী]]|| align="right" | ১,৫৯২,৮৭৫|| align=right | ২,৭৬০|| align=right | ৫৭৭||http://mainpuri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MT||[[মথুৰা জিলা|মথুৰা]]||[[মথুৰা]]|| align="right" | ২,০৬৯,৫৭৮|| align=right | ৩,৩৩৩|| align=right | ৬২১||http://mathura.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MU||[[মুজফ্‌ফৰনগৰ জিলা|মুজফ্‌ফৰনগৰ]]||[[মুজফ্‌ফৰনগৰ]]|| align="right" | ৩,৫৪১,৯৫২|| align=right | ৪,০০৮|| align=right | ৮৮৪||http://muzaffarnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PN ||[[হাপুড় জিলা|হাপুড়]]||[[হাপুড়]]|| align="right" | ১,৪৫১,৯৮৩|| || || |- bgcolor=#F৪F৯FF | PI||[[পিলীভীত জিলা|পিলীভীত]]||[[পিলীভীত]]|| align="right" | ১,৬৪৩,৭৮৮|| align=right | ৩,৪৯৯|| align=right | ৪৭০|| http://www.pilibhit.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180504053550/http://www.pilibhit.nic.in/ |date=2018-05-04 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PB ||[[শামলী জিলা|শামলী]]||[[শামলী]]|| align="right" | ১,০৭,২৩৩|| || || http://nppshamli.in/statis.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180517001110/http://nppshamli.in/statis.aspx |date=2018-05-17 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PR||[[প্ৰতাপগড় জিলা|প্ৰতাপগড়]]||[[প্ৰতাপগড়]]|| align="right" | ২,৭২৭,১৫৬|| align=right | ৩,৭১৭|| align=right | ৭৩৪||http://pratapgarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RA||[[ৰামপুৰ জিলা|ৰামপুৰ]]||[[ৰামপুৰ, উত্তৰ প্ৰদেশ|ৰামপুৰ]]|| align="right" | ১,৯২২,৪৫০|| align=right | ২,৩৬৭|| align=right | ৮১২||http://rampur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RB||[[ৰায়বৰেলী জিলা|ৰায়বৰেলী]]||[[ৰায়বৰেলী]]|| align="right" | ২,৮৭২,২০৪|| align=right | ৪,৬০৯|| align=right | ৬২৩||http://raebareli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SA||[[চহাৰনপুৰ জিলা|চহাৰনপুৰ]]||[[চহাৰনপুৰ]]|| align="right" | ২,৮৪৮,১৫২|| align=right | ৩,৬৮৯|| align=right | ৭৭২||http://saharanpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SI||[[সীতাপুৰ জিলা|সীতাপুৰ]]||[[সীতাপুৰ]]|| align="right" | ৩,৬১৬,৫১০|| align=right | ৫,৭৪৩|| align=right | ৬৩০||http://sitapur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SJ||[[শ্বাহজাহানপুৰ জিলা|শ্বাহজাহানপুৰ]]||[[শ্বাহজাহানপুৰ]]|| align="right" | ২,৫৪৯,৪৫৮|| align=right | ৪,৫৭৫|| align=right | ৫৫৭||http://shahjahanpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SK||[[সন্ত কবীৰ নগৰ জিলা|সন্ত কবীৰ নগৰ]]||[[খলীলাবাদ]]|| align="right" | ১,৪২৪,৫০০|| align=right | ১,৪৪২|| align=right | ৯৮৮||http://sknagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SN||[[সিদ্ধাৰ্থনগৰ জিলা|সিদ্ধাৰ্থনগৰ]]||[[নৱগড়]]|| align="right" | ২,০৩৮,৫৯৮|| align=right | ২,৭৫১|| align=right | ৭৪১||http://sidharthnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181023182139/http://sidharthnagar.nic.in/ |date=2018-10-23 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SO||[[সোণভদ্ৰ জিলা|সোণভদ্ৰ]]||[[ৰ'বাৰ্ট্‌চগঞ্জ]]|| align="right" | ১,৪৬৩,৪৬৮|| align=right | ৬,৭৮৮|| align=right | ২১৬||http://sonbhadra.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | SR||[[সন্ত ৰবিদাস নগৰ জিলা|সন্ত ৰবিদাস নগৰ]]||[[জ্ঞানপুৰ]]|| align="right" | ১,৩৫২,০৫৬|| align=right | ৯৬০|| align=right | ১,৪০৮||http://srdnagar.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827201411/http://srdnagar.nic.in/ |date=2011-08-27 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | SU||[[চুলতানপুৰ জিলা|চুলতানপুৰ]]||[[চুলতানপুৰ]]|| align="right" | ৩,১৯০,৯২৬|| align=right | ৪,৪৩৬|| align=right | ৭১৯||http://sultanpur.nic.in |- bgcolor=#F৪F৯FF | SV||[[শ্ৰাবস্তী জিলা|শ্ৰাবস্তী]]||[[শ্ৰাবস্তী]]|| align="right" | ১,১৭৫,৪২৮|| align=right | ১,১২৬|| align=right | ১,০৪৪||http://shravasti.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UN||[[উন্নাৱ জিলা|উন্নাৱ]]||[[উন্নাৱ]]|| align="right" | ২,৭০০,৪২৬|| align=right | ৪,৫৫৮|| align=right | ৫৯২||http://unnao.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | VA||[[বাৰাণসী জিলা|বাৰাণসী]]||[[বাৰাণসী]] | align="right" | ৩,১৪৭,৯২৭|| align=right | ১,৫৭৮|| align=right | ১,৯৯৫||http://varanasi.nic.in/ |} == উত্তৰাখণ্ড (UK) == {{see also|Districts of Uttarakhand}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | AL||[[আল্মোড়া জিলা|আল্মোড়া]]||[[আল্মোড়া]] |৬২১,৯২৭ |৩,০৯০ |১৯৮ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BA||[[বাগেশ্বৰ জিলা|বাগেশ্বৰ]]||[[বাগেশ্বৰ]]|| align="right" | ২৪৯,৪৫৩|| align=right | ২,৩১০|| align=right | ১০৮||http://bageshwar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CL||[[চামোলী জিলা|চামোলী]]||[[গোপেশ্বৰ]]|| align="right" | ৩৬৯,১৯৮|| align=right | ৭,৬৯২|| align=right | ৪৮||http://chamoli.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | CP||[[চম্পাৱত জিলা|চম্পাৱত]]||[[চম্পাৱত]]|| align="right" | ২২৪,৪৬১|| align=right | ১,৭৮১|| align=right | ১২৬||http://champawat.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DD||[[দেৰাডুন জিলা|দেৰাডুন]]||[[দেৰাডুন]]|| align="right" | ১,২৭৯,০৮৩|| align=right | ৩,০৮৮|| align=right | ৪১৪||http://dehradun.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HA||[[হৰিদ্বাৰ জিলা|হৰিদ্বাৰ]]||[[হৰিদ্বাৰ]]|| align="right" | ১,৪৪৪,২১৩|| align=right | ২,৩৬০|| align=right | ৬১২||http://haridwar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NA||[[নৈনীতাল জিলা|নৈনীতাল]]||[[নৈনীতাল]]|| align="right" | ৭৬২,৯১২|| align=right | ৩,৮৫৩|| align=right | ১৯৮||http://nainital.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PG||[[পৌড়ী গড়ৱাল জিলা|পৌড়ী গড়ৱাল]]||[[পৌড়ী]]|| align="right" | ৬৯৬,৮৫১|| align=right | ৫,৪৩৮|| align=right | ১২৮||http://pauri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PI||[[পিথোৰাগড় জিলা|পিথোৰাগড়]]||[[পিথোৰাগড়]]|| align="right" | ৪৬২,১৪৯|| align=right | ৭,১১০|| align=right | ৬৫||http://pithoragarh.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | RP||[[ৰুদ্ৰপ্ৰয়াগ জিলা|ৰুদ্ৰপ্ৰয়াগ]]||[[ৰুদ্ৰপ্ৰয়াগ]]|| align="right" | ২২৭,৪৬১|| align=right | ১,৮৯৬|| align=right | ১২০||http://rudraprayag.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | TG||[[টেহৰী গড়ৱাল জিলা|টেহৰী গড়ৱাল]]||[[নতুন টেহৰী]]|| align="right" | ৬০৪,৬০৮|| align=right | ৪,০৮৫|| align=right | ১৪৮||http://tehri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | US||[[উধম সিং নগৰ জিলা|উধম সিং নগৰ]]||[[ৰুদ্ৰপুৰ]]|| align="right" | ১,২৩৪,৫৪৮|| align=right | ২,৯১২|| align=right | ৪২৪||http://usnagar.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UT||[[উত্তৰকাশী জিলা|উত্তৰকাশী]]||[[উত্তৰকাশী]]|| align="right" | ২৯৪,১৭৯|| align=right | ৭,৯৫১|| align=right | ৭||http://uttarkashi.nic.in/ |} ==পশ্চিমবঙ্গ (WB)== {{see also|পশ্চিমবঙ্গৰ জিলাসমূহ}} {| class="wikitable sortable" border=০ cellpadding=১ cellspacing=১ style="border:১px solid black" |- bgcolor=#৯৯ccff | '''Code''' | '''District''' | '''Headquarters''' | '''Population (২০০১)''' | '''Area (km²)''' | '''Density (/km²)''' | '''Official website''' |- bgcolor=#F৪F৯FF | BI|| [[বীৰভূম জিলা]]|| [[সিউড়ি]]|| align=right | ৩,০১২,৫৪৬|| align=right | ৪,৫৪৫|| align=right | ৬৬৩ ||http://birbhum.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | BN|| [[বাঁকুড়া জিলা]]|| [[বাঁকুড়া]]|| align=right | ৩,১৯১,৮২২|| align=right | ৬,৮৮২|| align=right | ৪৬৪ ||http://bankura.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090428213307/http://www.bankura.nic.in/ |date=2009-04-28 }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | BR|| [[বৰ্ধমান জিলা]]|| [[বৰ্ধমান]]|| align=right | ৬,৯১৯,৬৯৮|| align=right | ৭,০২৪|| align=right | ৯৮৫ ||http://bardhaman.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DA|| [[দাৰ্জিলিং জিলা]]|| [[দাৰ্জিলিং]]|| align=right | ১,৬০৫,৯০০|| align=right | ৩,১৪৯|| align=right | ৫১০ ||http://darjeeling.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | DD|| [[দক্ষিণ দিনাজপুৰ জিলা]]|| [[বালুৰঘাট]]|| align=right | ১,৬৭০,৯৩১|| align=right | ২,১৮৩|| align=right | ৬৮৮ ||http://ddinajpur.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HG|| [[হুগলী জিলা]]|| [[চুঁচুড়া]]|| align=right | ৫,০৪০,০৪৭|| align=right | ৩,১৪৯|| align=right | ১,৬০১ ||http://hooghly.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | HR|| [[হাওড়া জিলা]]|| [[হাওড়া]]|| align=right | ৪,২৭৪,০১০|| align=right | ১,৪৬৭|| align=right | ২,৯১৩ ||http://howrah.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | JA|| [[জলপাইগুড়ি জিলা]]|| [[জলপাইগুড়ি]]|| align=right | ৩,৪০৩,২০৪|| align=right | ৬,২২৭|| align=right | ৫৪৭ ||http://jalpaiguri.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KB|| [[কোচবিহাৰ জিলা]]|| [[কোচবিহাৰ]]|| align=right | ২,৪৭৮,২৮০|| align=right | ৩,৩৮৭|| align=right | ৭৩২ ||http://coochbehar.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | KO|| [[কলকাতা জিলা]]|| [[কলকাতা]]|| align=right | ৪,৫৮০,৫৪৪|| align=right | ১৮৫|| align=right | ২৪,৭৬০ ||http://kolkata.gov.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | MA|| [[মালদহ জিলা]]|| [[ইংলিশবাজাৰ]]|| align=right | ৩,২৯০,১৬০|| align=right | ৩,৭৩৩|| align=right | ৮৮১ ||http://malda.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PM || [[পশ্চিম মেদিনীপুৰ জিলা]]|| [[মেদিনীপুৰ]]|| align=right | ৫,১৯৩,৪১১ || align=right | ৯,৭৮৬ || align=right | ৫৩১ || http://paschimmedinipur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PR || [[পূৰ্ব মেদিনীপুৰ জিলা]]|| [[তমলুক]]|| align=right | ৪,৪১৭,৩৭৭ || align=right | ৪,৭৮৫ || align=right | ৯২৩ || http://purbamedinipur.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | MU|| [[মুৰ্শিদাবাদ জিলা]]|| [[বহৰমপুৰ]]|| align=right | ৫,৮৬৩,৭১৭|| align=right | ৫,৩২৪|| align=right | ১,১০১ ||http://murshidabad.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | NA|| [[নদিয়া জিলা]]|| [[কৃষ্ণনগৰ]]|| align=right | ৪,৬০৩,৭৫৬|| align=right | ৩,৯২৭|| align=right | ১,১৭২ ||http://nadia.nic.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | PN|| [[উত্তৰ চব্বিশ পৰগনা জিলা]]|| [[বাৰাসত]]|| align=right | ৮,৯৩০,২৯৫|| align=right | ৪,০৯৫|| align=right | ২,১৮১ ||http://north২৪parganas.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PS|| [[দক্ষিণ চব্বিশ পৰগনা জিলা]]|| [[আলিপুৰ]]|| align=right | ৬,৯০৯,০১৫|| align=right | ৯,৯৫৫|| align=right | ৬৯৪ ||http://s২৪pgs.gov.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor=#F৪F৯FF | PU|| [[পুৰুলিয়া জিলা]]|| [[পুৰুলিয়া]]|| align=right | ২,৫৩৫,২৩৩|| align=right | ৬,২৫৯|| align=right | ৪০৫ ||http://purulia.gov.in/ |- bgcolor=#F৪F৯FF | UD|| [[উত্তৰ দিনাজপুৰ জিলা]]|| [[ৰায়গঞ্জ]]|| align=right | ২,৪৪১,৮২৪|| align=right | ৩,১৮০|| align=right | ৭৬৮ ||http://uttardinajpur.nic.in/ |} ==নগৰ জিলাসমূহ== *[[Bangalore Urban district|বাঙ্গালোৰ চহৰ জিলা]] *[[Calcutta District|কলকাতা জিলা]] *[[Central Delhi district|কেন্দ্ৰীয় দিল্লী জিলা]] *[[Chennai district|চেন্নাই জিলা]] *[[Hyderabad district, India|হাইদ্ৰাবাদ জিলা]] *[[Kamrup Metropolitan district|কামৰূপ মহানগৰ জিলা]] *[[Mumbai City District|মুম্বাই নগৰ জিলা]] ==আৰু চাওক== *[[Subdivisions of India|ভাৰতৰ মহকুমাসমূহ]] <!--*[[Local Governance in India|]]--> ==তথ্যসংগ্ৰহ== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.demographie.net/atlas2001 2001 maps]; provides maps of social, economic and demographic data of India in 2001 {{Geography of India}} {{India topics}} [[শ্ৰেণী:ভাৰত সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জিলাসমূহ| ]] 8ge9bhyliqh473eg267nh10h5uu9hz6 0 26886 613369 291053 2026-06-21T04:43:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613369 wikitext text/x-wiki {{Infobox Olympics India |games= ২০১২ গ্ৰীষ্মকালীন |competitors='''৮৩''' |sports='''১৩''' |flagbearer= [[সুশীল কুমাৰ]] (উদ্বোধনী অনুষ্ঠান) <br> [[মেৰী কম]] (সামৰণি অনুষ্ঠান) |officials= |gold=০ |silver=২ |bronze=৪ |total=৬ |rank=৫৬ তম }} '''[[ভাৰত|ভাৰতে]]''' ইংলেণ্ডৰ লণ্ডনত অনুষ্ঠিত '''২০১২ অলিম্পিক'''ত ([[:en: 2012 Summer Olympics |2012 Summer Olympics]]) ভাগ লৈছিল। ২০১২ চনৰ ২৭ জুলাইৰ পৰা ১২ আগষ্ট লৈকে এই প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় অলিম্পিক সংস্থাই ১৩টা বিভিন্ন শাখাত মুঠ ৮৩জন খেলুৱৈক এই প্ৰতিযোগিতাত ভাগ ল’বলৈ সুবিধা দিছিল। ২০১২ লণ্ডন অলিম্পিকৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত ভাৰতৰ পতাকা বহন [[সুশীল কুমাৰ|সুশীল কুমাৰে]] কৰিছিল আৰু সামৰণি অনুষ্ঠানত [[মেৰী কম|মেৰি কমে]] কৰিছিল। ২০১২ লণ্ডন অলিম্পিক প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতে মুঠ ৬টা পদক দখল কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা ৰূপৰ আৰু ৪টা ব্ৰঞ্জৰ পদক আছিল। ==পদকসমূহ== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- ! পদক ! নাম ! খেল ! শাখা ! তাৰিখ |- | {{silver medal}} || [[বিজয় কুমাৰ]] || [[:en:Shooting at the 2012 Summer Olympics|শ্বুটিং]] || [[:en:Shooting at the 2012 Summer Olympics – Men's 25 metre rapid fire pistol|পুৰুষৰ ২৫ মিটাৰ ৰেপিড ফায়াৰ পিষ্টল]]||৩ আগষ্ট |- |{{silver medal}} || [[সুশীল কুমাৰ]] || [[:en:Wrestling at the 2012 Summer Olympics|মল্লযুঁজ]] || [[:en:Wrestling at the 2012 Summer Olympics – Men's freestyle 66 kg|পুৰুষৰ ৬৬ কিঃগ্ৰাঃ ফ্ৰীষ্টাইল]]||১২ আগষ্ট |- | {{bronze medal}} || [[গগন নাৰং]] || [[:en:Shooting at the 2012 Summer Olympics|শ্বুটিং]] || [[:en:Shooting at the 2012 Summer Olympics – Men's 10 metre air rifle|পুৰুষৰ ১০ মিটাৰ এয়াৰ ৰাইফল]]||৩০ জুলাই |- | {{bronze medal}} || [[ছাইনা নেহৱাল]] || [[:en:Badminton at the 2012 Summer Olympics|বেডমিণ্টন]] || [[:en:Badminton at the 2012 Summer Olympics – Women's singles|মহিলাৰ ছিংগলছ]]||৪ আগষ্ট |- | {{bronze medal}} || [[মেৰী কম]] || [[:en:Boxing at the 2012 Summer Olympics|বক্সিঙ]] || [[:en:Boxing at the 2012 Summer Olympics – Women's flyweight|মহিলাৰ ফ্লাইৱেইট]]||৮ আগষ্ট |- | {{bronze medal}} || যোগেশ্বৰ দত্ত || [[:en:Wrestling at the 2012 Summer Olympics|মল্লযুঁজ]] || [[:en:Wrestling at the 2012 Summer Olympics – Men's freestyle 60 kg|পুৰুষৰ ৬০ কিঃগ্ৰাঃ ফ্ৰীষ্টাইল]]||১১ আগষ্ট |} ==পদক বিজয়ীসকল== [[গগন নাৰং|গগন নাৰঙে]] ভাৰতৰ হৈ ২০১২ লণ্ডন অলিম্পিকত প্ৰথমটো পদক দখল কৰে। [[:en:10 metre air rifle|১০ মিটাৰ এয়াৰ ৰাইফল]] শাখাত তেওঁ ব্ৰঞ্জৰ পদক দখল কৰিছিল।<ref name="GaganNarang">{{cite news|url=http://olympicsmedaltally.com/gagan-narang-wins-indias-first-medal-at-london-2012-olympics.html|title=Gagan Narang wins India’s first medal at London 2012 Olympics|accessdate=2012-07-30}}</ref> বিনয় কুমাৰে [[:en:Shooting at the 2012 Summer Olympics – Men's 25 metre rapid fire pistol|পুৰুষৰ ২৫ মিটাৰ ৰেপিড ফায়াৰ পিষ্টল]] শাখাত ৰূপৰ পদক দখল কৰে।<ref>{{cite news|url=http://olympicsmedaltally.com/vijay-kumar-shoots-silver-medal-in-25m-rapid-fire-pistol-at-london-2012-olympics.html|Title=Vijay Kumar shoots silver medal in 25m Rapid Fire Pistol at London 2012 Olympics|date= 3 August 2012}}</ref> [[নৰমান প্ৰিটচাৰ্ড]] আৰু [[ৰাজ্যৱৰ্ধন সিং ৰাথোড়]]ৰ পিছত বিনয় কুমাৰে হৈছে ভাৰতৰ হৈ অলিম্পিকৰ কোনো এক ব্যক্তিগত বিভাগত ৰূপৰ পদক বিজয়ী তৃতীয়জন খেলুৱৈ।<ref>{{cite news|ref=http://zeenews.india.com/sports/slideShow/india-s-olympic-medal-winners_12.html|Title=India's Olympic medal winners|date=2012-07-30}}</ref>. ইয়াৰ উপৰিও, [[ছাইনা নেহৱাল|ছাইনা নেহৱালে]] মহিলাৰ ছিংগলছত ব্ৰঞ্জৰ পদক দখল কৰে। অলিম্পিকৰ বেডমিণ্টনত পদক জিকা ছাইনাই হৈছে প্ৰথম ভাৰতীয় খেলুৱৈ। [[:en:2000 Summer Olympics|২০০০ ছিডনী অলিম্পিক]]ৰ ভাৰুত্তোলনত ব্ৰঞ্জ পদক বিজয়ী [[কৰ্ণম মালেশ্বৰী]]ৰ পিছত ছাইনাই হৈছে দ্বিতীয় গৰাকী ভাৰতীয় মহিলা যি অলিম্পিকৰ কোনো এক ব্যক্তিগত শাখাত পদক দখল কৰিছে। ভাৰতৰ হৈ চতুৰ্থটো পদক তথা অলিম্পিকত ব্যক্তিগত শাখাত পদক দখল কৰা তৃতীয়গৰাকী ভাৰতীয় মহিলা হ’ল [[মেৰী কম]]। [[:en:Boxing at the 2012 Summer Olympics – Women's flyweight|মহিলাৰ ফ্লাইৱেইট]] শাখাত মেৰী কমে ব্ৰঞ্জ পদক দখল কৰে। [[:en:Wrestling at the 2012 Summer Olympics – Men's freestyle 60 kg|৬০ কিঃগ্ৰাঃ ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজ]] ইভেণ্টত যোগেশ্বৰ দত্তই ভাৰতৰ হৈ চতুৰ্থটো ব্ৰঞ্জ পদক তথা ভাৰতৰ পঞ্চমটো পদক দখল কৰে। অলিম্পিকৰ মল্লযুঁজ শাখাত এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ বাবে তৃতীয়টো ব্ৰঞ্জ পদক। ইয়াৰ আগতে কে ডি যাদৱে [[:en:1952 Summer Olympics|১৯৫২]] আৰু সুশীল কুমাৰে [[:en:2008 Summer Olympics|২০০৮ বেইজিং অলিম্পিক]]ৰ মল্লযুঁজত ব্ৰঞ্জ পদক দখল কৰিছিল। [[:en:Wrestling at the 2012 Summer Olympics – Men's freestyle 66 kg|৬৬ কিঃগ্ৰাঃ ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজ]] শাখাত [[সুশীল কুমাৰ|সুশীল কুমাৰে]] ৰূপৰ পদক দখল কৰে। তেৱেঁই হৈছে প্ৰথম ভাৰতীয় যি কোনো এক ইভেণ্টৰ ব্যক্তিগত শাখাত একেৰাহে দুখন অলিম্পিকত পদক লাভ কৰিছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ [[2008 Summer Olympics|২০০৮ বেইজিঙ অলিম্পিকত]] একেটা শাখাতে ব্ৰঞ্জ পদক লাভ কৰিছিল। ==তথ্য সংযোগ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20130123120604/http://www.london2012.com/country/india/index.html ২০১২ লণ্ডন অলিম্পিক] [[শ্ৰেণী:অলিম্পিকত ভাৰত]] 5du4no5kw8of2hsg0fvoazujnpsohf9 0 32197 613315 422313 2026-06-20T15:15:28Z ManjurKhan 18997 /* */ 613315 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = LS | name = গুৱাহাটী <Br>{{Small|অসম-৫}} |map_image = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|from=Lok Sabha constituencies/2019/Assam/Gauhati.map}} |map_caption = Interactive Map Outlining Guwahati Lok Sabha constituency | state = [[অসম]] | established = ১৯৫২ | reservation = মুকলি | mp = বিজুলী কলিতা মেধি | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} | alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = [[2024 Indian general election|2024]] }} '''গুৱাহাটী লোকসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Gauhati Lok Sabha constituency}}) [[অসম]]ৰ ১৪টা [[লোক সভা]] সমষ্টিৰ ভিতৰত এটা। ==বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহ== গুৱাহাটী লোকসভা সমষ্টিত তলত উল্লেখিত বিধান সভা সমষ্টিসমূহ আছে<ref>{{cite web | url = http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf | title = List of Parliamentary & Assembly Constituencies | accessdate = 2008-10-05 | work = Assam | publisher = Election Commission of India | archivedate = 2006-05-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf | deadurl = yes }}</ref>: '''<big>বৰ্তমানৰ সমষ্টিসমূহ:</big>''' * পশ্চিম গোৱালপাৰা বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * চমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি * দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * বকো-ছয়গাঁও বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * ডিমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * পলাশবাৰী বিধানসভা সমষ্টি * জালুকবাৰী বিধানসভা সমষ্টি * দিশপুৰ বিধানসভা সমষ্টি * গুৱাহাটী (নতুন) বিধানসভা সমষ্টি * গুৱাহাটী (মধ্য) বিধানসভা সমষ্টি ==লোকসভাৰ সদস্যসকল== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰম !! বৰ্ষ !! প্ৰাৰ্থী !! দল |- | ১|| ১৯৫১ || ৰোহিনী কুমাৰ চৌধুৰী || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ২ || ১৯৫৬ || ডি. এন. শৰ্মা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ৩ || ১৯৫৭ || হেম বৰুৱা || [[:en:Praja Socialist Party|প্ৰজা ছ’চেয়িলিষ্ট পাৰ্টী]] |- | ৪ || ১৯৬২ || হেম বৰুৱা || প্ৰজা ছ’চেয়িলিষ্ট পাৰ্টী |- | ৫ || ১৯৬৭ || ডি কলিতা || [[:en:Communist Party of India|কমিউনিষ্ট পাৰ্টী অফ ইণ্ডিয়া]] |- | ৬ || ১৯৭১ || দীনেশ চন্দ্ৰ গোস্বামী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ৭ || ১৯৮৭|| [[ৰেণুকা দেৱী বৰকটকী]] || ভাৰতীয় লোক দল |- | ৮ || ১৯৮৫ || দীনেশ গোস্বামী || নিৰ্দলীয় |- | ৯ || ১৯৯১ ||কিৰিপ চলিহা || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১০ || ১৯৯৬ || প্ৰবীণ চন্দ্ৰ শৰ্মা|| [[অসম গণ পৰিষদ]] |- | ১১ || ১৯৯৮ || ভূৱনেশ্বৰ কলিতা|| ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১২ || ১৯৯৯ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]] || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |- | ১৩ || ২০০৪ || কিৰিপ চলিহা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৪ || ২০০৯ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]] || [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | ১৫ || ২০১৪ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]]<ref name="ECI 2014">{{cite web | url=http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS037.htm?ac=7 | title=GENERAL ELECTION TO LOK SABHA TRENDS & RESULT 2014 | publisher=ELECTION COMMISSION OF INDIA | date=16 May, 2014 | accessdate=7 জুন 2014 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> || [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- |১৬ || ২০১৯ || কুইন ওজা||ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |- |১৭ || ২০২৪ || বিজুলী কলিতা মেধি||ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |} ==নিৰ্বাচনী ফলাফল== ==লগতে চাওক== * [[কামৰূপ জিলা]] * [[লোক সভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{Lok Sabha constituencies of Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ লোক সভাৰ সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]] kzl5e7uvep11sy3kcpsnubhdiac95pn 613316 613315 2026-06-20T15:19:34Z ManjurKhan 18997 /* */ 613316 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = LS | name = গুৱাহাটী <Br>{{Small|অসম-৫}} |map_image = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|from=Lok Sabha constituencies/2019/Assam/Gauhati.map}} |map_caption = Interactive Map Outlining Guwahati Lok Sabha constituency | state = [[অসম]] | established = ১৯৫২ | reservation = মুকলি | mp = বিজুলী কলিতা মেধি | incumbent_image = Mpimage photo 5603.jpg | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} | alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = [[২০২৪ৰ ভাৰতৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচন|২০২৪]] }} '''গুৱাহাটী লোকসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Gauhati Lok Sabha constituency}}) [[অসম]]ৰ ১৪টা [[লোক সভা]] সমষ্টিৰ ভিতৰত এটা। ==বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহ== গুৱাহাটী লোকসভা সমষ্টিত তলত উল্লেখিত বিধান সভা সমষ্টিসমূহ আছে<ref>{{cite web | url = http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf | title = List of Parliamentary & Assembly Constituencies | accessdate = 2008-10-05 | work = Assam | publisher = Election Commission of India | archivedate = 2006-05-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf | deadurl = yes }}</ref>: '''<big>বৰ্তমানৰ সমষ্টিসমূহ:</big>''' * পশ্চিম গোৱালপাৰা বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * চমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি * দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * বকো-ছয়গাঁও বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * ডিমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * পলাশবাৰী বিধানসভা সমষ্টি * জালুকবাৰী বিধানসভা সমষ্টি * দিশপুৰ বিধানসভা সমষ্টি * গুৱাহাটী (নতুন) বিধানসভা সমষ্টি * গুৱাহাটী (মধ্য) বিধানসভা সমষ্টি ==লোকসভাৰ সদস্যসকল== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰম !! বৰ্ষ !! প্ৰাৰ্থী !! দল |- | ১|| ১৯৫১ || ৰোহিনী কুমাৰ চৌধুৰী || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ২ || ১৯৫৬ || ডি. এন. শৰ্মা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ৩ || ১৯৫৭ || হেম বৰুৱা || [[:en:Praja Socialist Party|প্ৰজা ছ’চেয়িলিষ্ট পাৰ্টী]] |- | ৪ || ১৯৬২ || হেম বৰুৱা || প্ৰজা ছ’চেয়িলিষ্ট পাৰ্টী |- | ৫ || ১৯৬৭ || ডি কলিতা || [[:en:Communist Party of India|কমিউনিষ্ট পাৰ্টী অফ ইণ্ডিয়া]] |- | ৬ || ১৯৭১ || দীনেশ চন্দ্ৰ গোস্বামী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ৭ || ১৯৮৭|| [[ৰেণুকা দেৱী বৰকটকী]] || ভাৰতীয় লোক দল |- | ৮ || ১৯৮৫ || দীনেশ গোস্বামী || নিৰ্দলীয় |- | ৯ || ১৯৯১ ||কিৰিপ চলিহা || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১০ || ১৯৯৬ || প্ৰবীণ চন্দ্ৰ শৰ্মা|| [[অসম গণ পৰিষদ]] |- | ১১ || ১৯৯৮ || ভূৱনেশ্বৰ কলিতা|| ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১২ || ১৯৯৯ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]] || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |- | ১৩ || ২০০৪ || কিৰিপ চলিহা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৪ || ২০০৯ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]] || [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | ১৫ || ২০১৪ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]]<ref name="ECI 2014">{{cite web | url=http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS037.htm?ac=7 | title=GENERAL ELECTION TO LOK SABHA TRENDS & RESULT 2014 | publisher=ELECTION COMMISSION OF INDIA | date=16 May, 2014 | accessdate=7 জুন 2014 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> || [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- |১৬ || ২০১৯ || কুইন ওজা||ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |- |১৭ || ২০২৪ || বিজুলী কলিতা মেধি||ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |} ==নিৰ্বাচনী ফলাফল== ==লগতে চাওক== * [[কামৰূপ জিলা]] * [[লোক সভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{Lok Sabha constituencies of Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ লোক সভাৰ সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]] fvofba8cfkt7i4lt40rlgyio07y0g1y 613317 613316 2026-06-20T15:20:47Z ManjurKhan 18997 /* */ 613317 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = LS | name = গুৱাহাটী <Br>{{Small|অসম-৫}} |map_image = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|from=Lok Sabha constituencies/2019/Assam/Gauhati.map}} |map_caption = গুৱাহাটী লোকসভা সমষ্টিৰ ৰূপৰেখা প্ৰস্তুত কৰা ইন্টাৰেক্টিভ মেপ | state = [[অসম]] | established = ১৯৫২ | reservation = মুকলি | mp = বিজুলী কলিতা মেধি | incumbent_image = Mpimage photo 5603.jpg | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} | alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = [[২০২৪ৰ ভাৰতৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচন|২০২৪]] }} '''গুৱাহাটী লোকসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Gauhati Lok Sabha constituency}}) [[অসম]]ৰ ১৪টা [[লোক সভা]] সমষ্টিৰ ভিতৰত এটা। ==বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহ== গুৱাহাটী লোকসভা সমষ্টিত তলত উল্লেখিত বিধান সভা সমষ্টিসমূহ আছে<ref>{{cite web | url = http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf | title = List of Parliamentary & Assembly Constituencies | accessdate = 2008-10-05 | work = Assam | publisher = Election Commission of India | archivedate = 2006-05-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf | deadurl = yes }}</ref>: '''<big>বৰ্তমানৰ সমষ্টিসমূহ:</big>''' * পশ্চিম গোৱালপাৰা বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * চমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি * দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * বকো-ছয়গাঁও বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * ডিমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * পলাশবাৰী বিধানসভা সমষ্টি * জালুকবাৰী বিধানসভা সমষ্টি * দিশপুৰ বিধানসভা সমষ্টি * গুৱাহাটী (নতুন) বিধানসভা সমষ্টি * গুৱাহাটী (মধ্য) বিধানসভা সমষ্টি ==লোকসভাৰ সদস্যসকল== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰম !! বৰ্ষ !! প্ৰাৰ্থী !! দল |- | ১|| ১৯৫১ || ৰোহিনী কুমাৰ চৌধুৰী || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ২ || ১৯৫৬ || ডি. এন. শৰ্মা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ৩ || ১৯৫৭ || হেম বৰুৱা || [[:en:Praja Socialist Party|প্ৰজা ছ’চেয়িলিষ্ট পাৰ্টী]] |- | ৪ || ১৯৬২ || হেম বৰুৱা || প্ৰজা ছ’চেয়িলিষ্ট পাৰ্টী |- | ৫ || ১৯৬৭ || ডি কলিতা || [[:en:Communist Party of India|কমিউনিষ্ট পাৰ্টী অফ ইণ্ডিয়া]] |- | ৬ || ১৯৭১ || দীনেশ চন্দ্ৰ গোস্বামী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ৭ || ১৯৮৭|| [[ৰেণুকা দেৱী বৰকটকী]] || ভাৰতীয় লোক দল |- | ৮ || ১৯৮৫ || দীনেশ গোস্বামী || নিৰ্দলীয় |- | ৯ || ১৯৯১ ||কিৰিপ চলিহা || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১০ || ১৯৯৬ || প্ৰবীণ চন্দ্ৰ শৰ্মা|| [[অসম গণ পৰিষদ]] |- | ১১ || ১৯৯৮ || ভূৱনেশ্বৰ কলিতা|| ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১২ || ১৯৯৯ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]] || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |- | ১৩ || ২০০৪ || কিৰিপ চলিহা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৪ || ২০০৯ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]] || [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | ১৫ || ২০১৪ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]]<ref name="ECI 2014">{{cite web | url=http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS037.htm?ac=7 | title=GENERAL ELECTION TO LOK SABHA TRENDS & RESULT 2014 | publisher=ELECTION COMMISSION OF INDIA | date=16 May, 2014 | accessdate=7 জুন 2014 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> || [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- |১৬ || ২০১৯ || কুইন ওজা||ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |- |১৭ || ২০২৪ || বিজুলী কলিতা মেধি||ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |} ==নিৰ্বাচনী ফলাফল== ==লগতে চাওক== * [[কামৰূপ জিলা]] * [[লোক সভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{Lok Sabha constituencies of Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ লোক সভাৰ সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]] 2x11zg4m4g2su4l6viayuytj1aq0127 613383 613317 2026-06-21T06:28:58Z ManjurKhan 18997 পৃষ্ঠা [[গুৱাহাটী (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ পৰা [[গুৱাহাটী লোকসভা সমষ্টি]]লৈ ManjurKhanয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 613317 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = LS | name = গুৱাহাটী <Br>{{Small|অসম-৫}} |map_image = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|from=Lok Sabha constituencies/2019/Assam/Gauhati.map}} |map_caption = গুৱাহাটী লোকসভা সমষ্টিৰ ৰূপৰেখা প্ৰস্তুত কৰা ইন্টাৰেক্টিভ মেপ | state = [[অসম]] | established = ১৯৫২ | reservation = মুকলি | mp = বিজুলী কলিতা মেধি | incumbent_image = Mpimage photo 5603.jpg | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} | alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = [[২০২৪ৰ ভাৰতৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচন|২০২৪]] }} '''গুৱাহাটী লোকসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Gauhati Lok Sabha constituency}}) [[অসম]]ৰ ১৪টা [[লোক সভা]] সমষ্টিৰ ভিতৰত এটা। ==বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহ== গুৱাহাটী লোকসভা সমষ্টিত তলত উল্লেখিত বিধান সভা সমষ্টিসমূহ আছে<ref>{{cite web | url = http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf | title = List of Parliamentary & Assembly Constituencies | accessdate = 2008-10-05 | work = Assam | publisher = Election Commission of India | archivedate = 2006-05-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf | deadurl = yes }}</ref>: '''<big>বৰ্তমানৰ সমষ্টিসমূহ:</big>''' * পশ্চিম গোৱালপাৰা বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * চমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি * দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * বকো-ছয়গাঁও বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * ডিমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি (অনুসূচিত জাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) * পলাশবাৰী বিধানসভা সমষ্টি * জালুকবাৰী বিধানসভা সমষ্টি * দিশপুৰ বিধানসভা সমষ্টি * গুৱাহাটী (নতুন) বিধানসভা সমষ্টি * গুৱাহাটী (মধ্য) বিধানসভা সমষ্টি ==লোকসভাৰ সদস্যসকল== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰম !! বৰ্ষ !! প্ৰাৰ্থী !! দল |- | ১|| ১৯৫১ || ৰোহিনী কুমাৰ চৌধুৰী || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ২ || ১৯৫৬ || ডি. এন. শৰ্মা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ৩ || ১৯৫৭ || হেম বৰুৱা || [[:en:Praja Socialist Party|প্ৰজা ছ’চেয়িলিষ্ট পাৰ্টী]] |- | ৪ || ১৯৬২ || হেম বৰুৱা || প্ৰজা ছ’চেয়িলিষ্ট পাৰ্টী |- | ৫ || ১৯৬৭ || ডি কলিতা || [[:en:Communist Party of India|কমিউনিষ্ট পাৰ্টী অফ ইণ্ডিয়া]] |- | ৬ || ১৯৭১ || দীনেশ চন্দ্ৰ গোস্বামী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ৭ || ১৯৮৭|| [[ৰেণুকা দেৱী বৰকটকী]] || ভাৰতীয় লোক দল |- | ৮ || ১৯৮৫ || দীনেশ গোস্বামী || নিৰ্দলীয় |- | ৯ || ১৯৯১ ||কিৰিপ চলিহা || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১০ || ১৯৯৬ || প্ৰবীণ চন্দ্ৰ শৰ্মা|| [[অসম গণ পৰিষদ]] |- | ১১ || ১৯৯৮ || ভূৱনেশ্বৰ কলিতা|| ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১২ || ১৯৯৯ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]] || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |- | ১৩ || ২০০৪ || কিৰিপ চলিহা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৪ || ২০০৯ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]] || [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | ১৫ || ২০১৪ || [[বিজয়া চক্ৰৱৰ্তী]]<ref name="ECI 2014">{{cite web | url=http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS037.htm?ac=7 | title=GENERAL ELECTION TO LOK SABHA TRENDS & RESULT 2014 | publisher=ELECTION COMMISSION OF INDIA | date=16 May, 2014 | accessdate=7 জুন 2014 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> || [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- |১৬ || ২০১৯ || কুইন ওজা||ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |- |১৭ || ২০২৪ || বিজুলী কলিতা মেধি||ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |} ==নিৰ্বাচনী ফলাফল== ==লগতে চাওক== * [[কামৰূপ জিলা]] * [[লোক সভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{Lok Sabha constituencies of Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ লোক সভাৰ সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]] 2x11zg4m4g2su4l6viayuytj1aq0127 0 32750 613299 604809 2026-06-20T12:44:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613299 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = | conventional_long_name = ইংলেণ্ড | common_name = ইংলেণ্ড | image_flag = Flag of England.svg | flag_width = | alt=Vertical red cross on a white background | national_motto = {{lang|fr|''[[Dieu et mon droit]]''}}{{spaces|2}}<small>(French)<br />"God and my right"<ref>{{harvnb|Marden|2003|p=460}}.</ref><ref>{{harvnb|Brewer|2006|p=340}}.</ref></small> | national_anthem = [[National anthem of England|None]] (''[[de jure]]'')<br />[[God Save the Queen]] (''de facto'') | prime_minister = [[David Cameron]] | patron_saint = [[Saint George]] | image_map = England in the UK and Europe.svg | map_width = 250px | map_caption = {{map caption|location_color=dark green|subregion=United Kingdom|subregion_color=light green|region=European continent|region_color=dark grey}} | alt=Map of England within the British Isles and within Europe | capital = [[লণ্ডন]] | demonym = [[ইংৰাজ]] | latd=51 |latm=30 |lats=27.8 |latNS=N | longd=0 |longm=7 |longs=40.7 |longEW=W | largest_city = capital | official_languages = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] (''[[de facto]]'') English is established by ''de facto'' usage. | regional_languages = [[কৰ্নিছ ভাষা|কৰ্নিছ]] | ethnic_groups = ৮৫.৫% শ্বেতাংগ, ৭.৭% এছীয়, ৩.৪% কৃষ্ণাংগ, ২.২% মিশ্ৰিত, ১.% <small>[[Other ethnic group (United Kingdom Census)|অন্যান্য]]</small> | ethnic_groups_year = 2011<small><br /><ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-ks201ew.xls |access-date=2013-02-09 |archivedate=2016-01-05 |archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-ks201ew.xls |deadurl=yes }}</ref> | area_rank = | government_type = [[Devolution|Non-devolved]] [[constituent country]] within a [[constitutional monarchy]] | legislature = [[Parliament of the United Kingdom]] | leader_title1 = [[Monarchy of the United Kingdom|Monarch]] | leader_name1 = [[দ্বিতীয় এলিজাবেথ]] | leader_title2 = [[যুক্তৰাজ্যৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী]] | leader_name2 = তেৰেছা মে' | area_magnitude = 1 E11 | area_sq_mi = 50,346 | area_km2 = 130,395 | percent_water = | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_census = ৫৩,০১৩,০০০<ref name=2011census>[http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_270487.pdf 2011 Census - Population and household estimates for England and Wales, March 2011] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_270487.pdf |date=2016-01-05 }}. Accessed 16 July 2012</ref> | population_census_year = ২০১১ | population_density_mi2 = auto | population_density_km2 = ৪০৭ | population_density_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = $২.৬৮ ট্ৰিলিয়ন | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_year =২০০৯ | GDP_nominal_per_capita = $৫০,৫৬৬ | GDP_nominal_per_capita_rank = | GDP_nominal_per_capita_rank = | HDI = | HDI_rank = | HDI_year = | HDI_category = | currency = পাউণ্ড ষ্টাৰ্লিং (£) | currency_code = GBP | time_zone = GMT | utc_offset = 0 | time_zone_DST = BST | DST_note = | utc_offset_DST = +1 | cctld = [[.uk]] | calling_code = +44 | date_format = dd/mm/yyyy ([[Anno Domini|AD]]) | drives_on = left }} '''ইংলেণ্ড''' ({{lang-en|England}}) [[ইউৰোপ]]ৰ অন্তৰ্গত [[যুক্তৰাজ্য]]ৰ এখন অংশীদাৰী [[দেশ]]। সংযুক্ত যুক্তৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত দেশসমূহৰ ভিতৰতে ই আটাইতকৈ জনবহুল।<ref>{{cite web|title=The Countries of the UK|url=http://www.statistics.gov.uk/geography/uk_countries.asp|publisher=statistics.gov.uk|accessdate=1 February 2009|author=Office for National Statistics|authorlink=Office for National Statistics|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081220225201/http://www.statistics.gov.uk/geography/uk_countries.asp|archivedate=20 December 2008|deadurl=no}}</ref><ref>{{cite web|title=Countries within a country|url=http://www.number-10.gov.uk/output/Page823.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209003312/http://www.number-10.gov.uk/output/Page823.asp|archivedate=9 February 2008|publisher=number-10.gov.uk|accessdate=1 February 2009|authorlink=Prime Minister of the United Kingdom|unused_data=Prime Minister's Office|deadurl=no}}</ref><ref>{{cite web |title= Changes in the list of subdivision names and code elements (Page 11)|url=http://www.iso.org/iso/newsletter_i-9.pdf |format=PDF |publisher=[[International Organization for Standardization]]|accessdate=1 February 2009}}</ref> [[ইংৰাজী]] ইংলেণ্ডৰ প্ৰধান ভাষা, আনহাতে [[কৰ্নিছ]] ভাষা আঞ্চলিক ভাষাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। মুঠ মাটিকালিৰ পৰিমাণ ১৩০,৩৯৫ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। ইংলেণ্ডৰ জনবসতি সমগ্ৰ যুক্তৰাজ্যৰ জনসংখ্যাৰ ৮৩% আৰু দেশখন গ্ৰেট ব্ৰিটেইন দ্বীপৰ দক্ষিণাংশৰ দুই-তৃতীয়াংশ লৈ গঠিত। ইংলেণ্ড গ্ৰেট ব্ৰিটেইন দ্বীপত অৱস্থিত, আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া ১০০ টাতকৈও অধিক সৰু সৰু দ্বীপে প্ৰায় ৬২% ই সামৰি লৈছ। ইয়াৰ উত্তৰে স্কটলেণ্ডৰ সৈতে আৰু পশ্চিমে ৱেলছৰ সৈতে আন এখন স্থল সীমান্ত আছে আৰু অন্যথা ইয়াৰ পূবে উত্তৰ সাগৰ, দক্ষিণে ইংলিছ চেনেল, দক্ষিণ-পশ্চিমে চেলটিক সাগৰ আৰু পশ্চিমে আইৰিছ সাগৰে আগুৰি আছে। দক্ষিণ-পূবে মহাদেশীয় ইউৰোপ, আৰু পশ্চিমে আয়াৰলেণ্ড। ২০২১ চনৰ লোকপিয়লত ইয়াৰ জনসংখ্যা আছিল ৫৬,৪৯০,০৪৮ জন।<ref name="2021 Nomis" /> ইংলেণ্ডৰ ৰাজধানী আৰু বৃহত্তম চহৰ হৈছে [[লণ্ডন]], যি ইউৰোপৰ অন্যতম বৃহৎ চহৰ তথা এক অৰ্থনৈতিক কেন্দ্ৰ। বৰ্তমান ইংলেণ্ড বুলি কোৱা অঞ্চলটোত প্ৰথমে উচ্চ প্ৰত্ন প্ৰস্তৰ যুগত আধুনিক মানুহে বাস কৰিছিল। ৫ম আৰু ষষ্ঠ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বসতি স্থাপন কৰা জাৰ্মান জনগোষ্ঠী এংগলছৰ পৰা ইয়াৰ নাম লোৱা হৈছে। ইংলেণ্ড দশম শতিকাত এক ঐক্যবদ্ধ ৰাষ্ট্ৰত পৰিণত হয় আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত আৰম্ভ হোৱা উদ্ভাৱনী যুগৰ পৰাই বহল বিশ্বত ইয়াৰ সাংস্কৃতিক আৰু আইনী প্ৰভাৱৰ ব্যাপক প্ৰভাৱ পৰিছে।<ref>{{Cite web |title=England&nbsp;– Culture |url=http://www.britainusa.com/sections/index_nt1.asp?i=41105&L1=41105&L2=41105&D=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516162153/http://www.britainusa.com/sections/index_nt1.asp?i=41105&L1=41105&L2=41105&D=0 |archive-date=16 May 2008 |access-date=1 February 2009 |website=britainusa.com}}</ref> ১৫৩৫ চনৰ পিছত ৱেলছকো সামৰি লোৱা ইংলেণ্ড ৰাজ্যখন ১৭০৭ চনৰ ১ মে'ত পৃথক সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰ হোৱাৰ পৰা আঁতৰি যায়, যেতিয়া এক্টছ অৱ ইউনিয়নে স্কটলেণ্ড ৰাজ্যৰ সৈতে ৰাজনৈতিক সংঘ কাৰ্যকৰী কৰে যিয়ে গ্ৰেট ব্ৰিটেইন ৰাজ্যৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>{{Cite book |first=William E. |last=Burns |title=A Brief History of Great Britain |page=[{{GBurl |id=Fjf4YynnC90C |pg=PT21}} xxi]}}; {{Cite web |title=Acts of Union 1707 |url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny |access-date=27 January 2011 |website=parliament.uk}}</ref> ইংৰাজী ভাষা, ইংৰাজী আইনী ব্যৱস্থা (যিটোৱে আন বহু দেশৰ সাধাৰণ আইন ব্যৱস্থাৰ ভিত্তি হিচাপে কাম কৰিছিল), এছ'চিয়েচন ফুটবল আৰু খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ এংলিকান শাখাৰ উৎপত্তিস্থল; ইয়াৰ সংসদীয় চৰকাৰ ব্যৱস্থাটো অন্য জাতিসমূহেও ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছে।<ref>{{Cite news |date=26 October 2009 |title=Country profile: United Kingdom |publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/1038758.stm |access-date=1 February 2009}}</ref> ১৮ শতিকাৰ ইংলেণ্ডৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা ঔদ্যোগিক বিপ্লৱৰ ফলত ইয়াৰ সমাজখন বিশ্বৰ প্ৰথম ঔদ্যোগিক ৰাষ্ট্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।<ref>{{Cite web |title=Industrial Revolution |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/Global_Warming/Older/Industrial_Revolution.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080427080826/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/Global_warming/older/Industrial_Revolution.html |archive-date=27 April 2008 |access-date=1 February 2009 |website=Ace.mmu.ac.uk |archivedate=27 April 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080427080826/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/Global_warming/older/Industrial_Revolution.html |deadurl=yes }}</ref> ইংলেণ্ডত ইংৰাজী ভাষী বিশ্বৰ দুখন পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয় আছে: ১০৯৬ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ১২০৯ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়। দুয়োখন বিশ্ববিদ্যালয়েই বিশ্বৰ আটাইতকৈ সন্মানীয় বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite web |date=4 October 2021 |title=What makes UK universities so popular? |url=https://camvision-edu.co.uk/what-makes-uk-universities-so-popular/ |access-date=17 September 2023 |website=CamVision Education |archivedate=28 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240528135754/https://camvision-edu.co.uk/what-makes-uk-universities-so-popular/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=4 October 2022 |title=World University Rankings |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/2023/world-ranking |access-date=17 September 2023 |website=Times Higher Education (THE)}}</ref> ইংলেণ্ডৰ ভূখণ্ড মূলতঃ নিম্ন পাহাৰ আৰু সমভূমিৰে গঠিত, বিশেষকৈ কেন্দ্ৰ আৰু দক্ষিণত। ডাৰ্টমূৰ, লেক ডিষ্ট্ৰিক্ট, পেনিনছ, আৰু শ্ৰপশ্বাৰ হিলছকে ধৰি উত্তৰ আৰু পশ্চিমত উচ্চভূমি আৰু পাহাৰীয়া ভূখণ্ড বেছিভাগেই পোৱা যায়। ২০২১ চনলৈকে লণ্ডন মহানগৰীৰ জনসংখ্যা ১ কোটি ৪২ লাখ, যিয়ে যুক্তৰাজ্যৰ সৰ্ববৃহৎ মহানগৰ অঞ্চলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ইংলেণ্ডৰ ৫৬.৩ মিলিয়ন জনসংখ্যাই যুক্তৰাজ্যৰ জনসংখ্যাৰ ৮৪%<ref name="ONS-pop-ests-June2018">{{Cite web |last=Park |first=Neil |date=24 June 2020 |title=Population estimates for UK, England and Wales, Scotland and Northern Ireland |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest#population-growth-in-england-wales-scotland-and-northern-ireland |publisher=[[Office for National Statistics (United Kingdom)]]}}</ref> লণ্ডন, দক্ষিণ-পূব আৰু মিডলেণ্ডছ, উত্তৰ-পশ্চিম, উত্তৰ-পূব আৰু ইয়ৰ্কশ্বায়াৰৰ মহানগৰসমূহৰ আশে-পাশে কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে, যিবোৰ প্ৰত্যেকেই ১৯ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰধান ঔদ্যোগিক অঞ্চল হিচাপে বিকশিত হৈছিল।<ref name="2011 census">[http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_270487.pdf 2011 Census – Population and household estimates for England and Wales, March 2011] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_270487.pdf |date=2016-01-05 }}. Accessed 31 May 2013.</ref> ==ভৌগোলিক বৈশিষ্ট্য== "ইংলেণ্ড" নামটো পুৰণি ইংৰাজী নাম ইংলালেণ্ডৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে "এংগলছৰ দেশ।"<ref>{{Cite encyclopedia |title=England |encyclopedia=Online Etymology Dictionary |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=England |access-date=21 July 2010}}</ref> মধ্যযুগ আৰম্ভণিত গ্ৰেট বৃটেইনত বসতি স্থাপন কৰা জাৰ্মান জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত এংগলছ আছিল অন্যতম। বৰ্তমান জাৰ্মান ৰাজ্য শ্বলেছৱিগ-হলষ্টেইনৰ এঞ্জেলন অঞ্চলৰ পৰা তেওঁলোক আহিছিল।<ref>{{harvnb|Ripley|1869|p=570}}.</ref> এই শব্দটোৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন লিপিবদ্ধ ব্যৱহাৰ, "Engla londe" হিচাপে, নৱম শতিকাৰ শেষৰ ফালে বেডেৰ ''Ecclesiastical History of the English People'' ৰ পুৰণি ইংৰাজীলৈ অনুবাদত পোৱা যায়। তেতিয়া এই শব্দটোৰ অৰ্থ "ইংৰাজসকলে বাস কৰা ভূমি" বুলি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, আৰু ইয়াত বৰ্তমানৰ দক্ষিণ-পূব স্কটলেণ্ডৰ ইংৰাজ লোকসকলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল যদিও তেতিয়া ইংৰাজ নৰ্থামব্ৰিয়া ৰাজ্যৰ অংশ আছিল। এংলো-চেক্সন ক্ৰনিকলে লিপিবদ্ধ কৰিছিল যে ১০৮৬ চনৰ ডমছডে বুকত সমগ্ৰ ইংলেণ্ড অৰ্থাৎ ইংৰাজ ৰাজ্যখন সামৰি লোৱা হৈছে, কিন্তু কেইবছৰমানৰ পিছত ক্ৰনিকলত উল্লেখ কৰা হৈছে যে, ৰজা মেলকম তৃতীয় "স্কটলেণ্ডৰ পৰা ইংলেণ্ডৰ লোথিয়ানলৈ" গৈছিল, যাৰ ফলত ইয়াক অধিক প্ৰাচীন অৰ্থত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।{{sfn|Molyneaux|2015|pp=6–7}} এংগলছৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰমাণিত উল্লেখ জাৰ্মানিয়াৰ “টেচিটাছ’’ৰ প্ৰথম শতিকাৰ গ্ৰন্থত পোৱা যায়, য’ত লেটিন শব্দ এংলি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="Fordham">{{Cite web |title=Germania |url=http://www.fordham.edu/halsall/basis/tacitus-germanygord.html |access-date=5 September 2009 |publisher=[[Tacitus]] |archive-date=16 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916075339/http://www.fordham.edu/halsall/basis/tacitus-germanygord.html |url-status=dead}}</ref> জনজাতীয় নামটোৰ ব্যুৎপত্তিৰ ক্ষেত্ৰত পণ্ডিতসকলৰ মাজতেই মতভেদ আছে; ইয়াৰ উৎপত্তি এঞ্জেলন উপদ্বীপৰ আকৃতিৰ পৰা বুলি কোৱা হৈছে, যিটো কৌণিক আকৃতি।<ref>{{Cite encyclopedia |title=Angle |encyclopedia=[[Oxford English Dictionary]] |url=http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50075354?single=1&query_type=word&queryword=Angle&first=1&max_to_show=10 |access-date=5 September 2009}}{{dead link|date=October 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> এটা জনগোষ্ঠীৰ নামৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা শব্দ, চেক্সনসকলৰ দৰে আন লোকৰ পৰিৱৰ্তে, সমগ্ৰ দেশখনৰ বাবে কেনেকৈ আৰু কিয় ব্যৱহাৰ হ’ল সেয়া জনা নাযায়, কিন্তু এনে লাগে যেন ব্ৰিটেইনৰ জাৰ্মাণিক জনসাধাৰণক জাৰ্মানীৰ পুৰণি চেক্সন মহাদেশীয় চেক্সন (Eald-Seaxe)ৰ পৰা পৃথক কৰিবলৈ ব্ৰিটেইনৰ জাৰ্মাণিক জনসাধাৰণক এংলি চেক্সন বা ইংলিছ চেক্সন বুলি কোৱা প্ৰথাৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvnb|Crystal|2004|pp=26–27}}</ref> স্কটিছ গেলিক ভাষাত চেক্সন জনগোষ্ঠীয়ে ইংলেণ্ড (Sasunn) শব্দটোৰ নাম দিছিল;<ref>{{Cite book |last=Forbes |first=John |title=The Principles of Gaelic Grammar |publisher=Oliver, Boyd and Tweeddale |year=1848 |location=Edinburgh}}</ref> একেদৰে ইংৰাজী ভাষাৰ ৱেলছৰ নাম Saesneg। ইংলেণ্ডৰ এটা ৰোমাণ্টিক নাম হৈছে ল’গ্ৰিয়া, ইংলেণ্ডৰ বাবে ৱেলছ ভাষাৰ শব্দ ল’গ্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আৰু আৰ্থাৰৰ কিংবদন্তিত এই শব্দৰ ব্যৱহাৰৰ দ্বাৰা জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। ইংলেণ্ডৰ ক্ষেত্ৰতো এলবিয়নক অধিক কাব্যিক ক্ষমতাত প্ৰয়োগ কৰা হয়,<ref>{{harvnb|Foster|1988|p=9}}.</ref> যদিও ইয়াৰ মূল অৰ্থ সামগ্ৰিকভাৱে ব্ৰিটেইন দ্বীপ। ==ইতিহাস== ===প্ৰাক্-ঐতিহাসিক=== [[File:Stonehenge, Condado de Wiltshire, Inglaterra, 2014-08-12, DD 18.JPG|alt=Sun shining through row of upright standing stones with other stones horizontally on the top.|thumb|ষ্টোনহেঞ্জ, নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ এটা স্মৃতিসৌধ]] [[File:London - British Museum - 2453.jpg|thumb|upright=.7|ব্ৰিটেইনত পোৱা প্ৰাচীন কেলটিক শিল্পৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য টুকুৰা হৈছে বেটাৰছিয়া শ্বিল্ড।]] বৰ্তমান ইংলেণ্ড নামেৰে জনাজাত অঞ্চলটোত মানুহৰ উপস্থিতিৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰমাণ আছিল আদিম পূৰ্বপুৰুষৰ, যিটো প্ৰায় ৭ লাখ ৮০ হাজাৰ বছৰ আগৰ। ইংলেণ্ডত আৱিষ্কাৰ হোৱা আটাইতকৈ পুৰণি আদি-মানৱৰ হাড়বোৰ ৫ লাখ বছৰৰ আগৰ।<ref>{{Cite web |date=24 May 2007 |title=500,000 BC&nbsp;– Boxgrove |url=http://www.archaeology.co.uk/the-timeline-of-britain/boxgrove.htm |access-date=20 December 2010 |website=Current Archaeology |publisher=Current Publishing}}</ref> আধুনিক মানুহে উচ্চ প্ৰত্ন-প্ৰস্তৰ যুগত এই অঞ্চলত বাস কৰা বুলি জনা যায় যদিও যোৱা ৬,০০০ বছৰৰ ভিতৰতহে স্থায়ী বসতি স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Palaeolithic Archaeology Teaching Resource Box |url=http://www.personal.rdg.ac.uk/~sgs04rh/SWRivers/Palaeolithic%20Archaeology%20Teaching%20Resource%20Box_Lifestyles_Basic.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210505012542/http://www.personal.rdg.ac.uk/~sgs04rh/SWRivers/Palaeolithic%20Archaeology%20Teaching%20Resource%20Box_Lifestyles_Basic.pdf |archive-date=5 May 2021 |access-date=20 December 2010 |publisher=Palaeolithic Rivers of South-West Britain Project (2006) }}; {{Cite web |title=Chalk east |url=http://www.geo-east.org.uk/special_projects/eco_culture.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110305032854/http://www.geo-east.org.uk/special_projects/eco_culture.htm |archive-date=5 March 2011 |access-date=20 December 2010 |publisher=A Geo East Project |archivedate=5 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110305032854/http://www.geo-east.org.uk/special_projects/eco_culture.htm |deadurl=yes }}</ref> শেষৰ হিম যুগৰ পিছত কেৱল বৃহৎ স্তন্যপায়ী যেনে মেমথ, বাইছন আৰু উলীয়া গঁড়হে বাকী আছিল। প্ৰায় ১১,০০০ বছৰ আগতে যেতিয়া বৰফৰ তৰপবোৰ আঁতৰি যাবলৈ ধৰিলে, তেতিয়া মানুহে সেই অঞ্চলত পুনৰ জনবসতি স্থাপন কৰিলে; জিনীয় গৱেষণাৰ পৰা দেখা গৈছে যে ইহঁত আইবেৰিয়ান উপদ্বীপৰ উত্তৰ অংশৰ পৰা আহিছিল।{{Sfn|Oppenheimer|2006|p=173}} সাগৰৰ জলপৃষ্ঠ বৰ্তমানৰ তুলনাত কম আছিল আৰু ব্ৰিটেইনক আয়াৰলেণ্ড আৰু ইউৰেছিয়াৰ সৈতে স্থল সেতুৰে সংযোগ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Tertiary Rivers: Tectonic and structural background |url=http://www.qpg.geog.cam.ac.uk/research/projects/tertiaryrivers/tectonics.html |access-date=9 September 2009 |publisher=University of Cambridge}}</ref> সাগৰবোৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে ইয়াক ১০,০০০ বছৰ আগতে আয়াৰলেণ্ডৰ পৰা আৰু দুই সহস্ৰাব্দৰ পিছত ইউৰেছিয়াৰ পৰা পৃথক কৰা হৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০০ চনৰ আশে-পাশে প্ৰাক্-ঐতিহাসিক সংস্কৃতিৰ আগমন ঘটি মাটিৰে নিৰ্মিত পানীয় আৰু খাদ্যৰ পাত্ৰৰ লগতে তামৰ অক্সিজেন গোন্ধ কৰিবলৈ হ্ৰাস পাত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ প্ৰচলন ঘটিছিল।<ref>{{Cite web |title=Function and significance of Bell Beaker pottery according to data from residue analyses |url=http://tp.revistas.csic.es/index.php/tp/article/viewFile/5/5 |access-date=21 December 2010}}</ref> এই সময়তে নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ প্ৰধান কীৰ্তিচিহ্ন যেনে ষ্টোনহেঞ্জ (তৃতীয় পৰ্যায়) আৰু এভেবুৰী নিৰ্মাণ কৰা হয়। সেই অঞ্চলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে থকা টিন আৰু তাম একেলগে গৰম কৰি প্ৰাক-ঐতিহাসিক সংস্কৃতিৰ মানুহে ব্ৰঞ্জ, আৰু পিছলৈ লোহাৰ অক্সাইডৰ পৰা লোহা তৈয়াৰ কৰিছিল। লোহা গলনৰ বিকাশৰ ফলত উন্নত নাঙল নিৰ্মাণ, কৃষি (উদাহৰণস্বৰূপে, চেলটিক পথাৰ) আৰু অধিক ফলপ্ৰসূ অস্ত্ৰ উৎপাদনৰ সুবিধা হয়।<ref>{{Cite book |last=Reid |first=Struan |url={{GBurl |id=bn88JPk_Fr0C |q=inventions in trade}} |title=Inventions and Trade. P.8 |date=1994 |publisher=James Lorimer & Company |isbn=978-0-921921-30-1 |access-date=23 December 2010}}</ref> লৌহ যুগত হলষ্টেট আৰু লা টেন সংস্কৃতিৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা কেলটিক সংস্কৃতি মধ্য ইউৰোপৰ পৰা আহিছিল। এই সময়ছোৱাত ব্ৰাইথনিক আছিল কথিত ভাষা। সমাজ আছিল জনজাতীয়; টলেমিৰ জিঅ’গ্ৰাফিয়াৰ মতে এই অঞ্চলত প্ৰায় ২০টা জনগোষ্ঠী আছিল। সাম্ৰাজ্যৰ সীমাৰ আন অঞ্চলৰ দৰে ব্ৰিটেইনেও ৰোমানসকলৰ সৈতে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক বহুদিনৰ পৰা উপভোগ কৰি আহিছিল। ৰোমান গণৰাজ্যৰ জুলিয়াছ ছিজাৰে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫৫ চনত দুবাৰকৈ আক্ৰমণৰ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও তেওঁ বহুলাংশে সফল নহ’ল, তেওঁ ট্ৰিনোভান্টেছৰ পৰা এজন প্ৰতিনিধি শাসক নিয়োগ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ===প্ৰাচীন ইতিহাস=== [[File:Northern limit of Roman Britain, Housesteads Roman fort, Northumberland - geograph.org.uk - 4520502.jpg|thumb|ৰোমান দুৰ্গ, নৰ্থামবাৰলেণ্ড, ৰোমান ইংলেণ্ডৰ উত্তৰ সীমা]] ৪৩ খ্ৰীষ্টাব্দত সম্ৰাট ক্ল’ডিয়াছৰ ৰাজত্বকালত ৰোমানসকলে ব্ৰিটেইন আক্ৰমণ কৰে আৰু তাৰ পিছত ব্ৰিটেইনৰ বহু অংশ জয় কৰে আৰু এই অঞ্চলটো ব্ৰিটানিয়া প্ৰদেশ হিচাপে ৰোমান সাম্ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Burke |first=Jason |date=2 December 2000 |title=Dig uncovers Boudicca's brutal streak |work=The Observer |location=London |url=http://observer.guardian.co.uk/uk_news/story/0,6903,406152,00.html |url-status=dead |access-date=5 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031022061846/http://observer.guardian.co.uk/uk_news/story/0%2C6903%2C406152%2C00.html |archive-date=22 October 2003}}</ref> আক্ৰমণৰ প্ৰতিৰোধৰ চেষ্টা কৰা থলুৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ পৰিচিত জনগোষ্ঠী আছিল কাৰাটাকাছৰ নেতৃত্বত কেটুভেলাউনি। পিছলৈ আইচেনিৰ ৰাণী বৌডিকাৰ নেতৃত্বত হোৱা বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰে ৱাটলিং ষ্ট্ৰীটৰ যুদ্ধত পৰাজয়ৰ পিছত বৌডিকাৰ আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা।<ref>{{Cite web |title=Cornelius Tacitus, The Annals |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Tac.+Ann.+14.37&redirect=true |access-date=22 December 2010 |publisher=Alfred John Church, William Jackson Brudribh, Ed}}</ref> ৰোমান-ব্ৰিটেইনৰ ওপৰত কৰা এটা অধ্যয়নত লেখকে কৈছে যে, খ্ৰীষ্টীয় ৪৩ চনৰ পৰা ৮৪ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ৰোমান আক্ৰমণকাৰীয়ে হয়তো ২,০০০,০০০ জনসংখ্যাৰ পৰা ক’ৰবাত এক লাখৰ পৰা ২ লাখ ৫০ হাজাৰ লোকক হত্যা কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Goldsworthy |first=Adrian |title=Pax Romana: War, Peace and Conquest in the Roman World |date=2016 |publisher=Hachette UK |page=276}}</ref> এই যুগত ৰোমান আইন, ৰোমান স্থাপত্য, জলপথ, নলা, বহুতো কৃষি সামগ্ৰী আৰু ৰেচমৰ প্ৰৱৰ্তনৰ লগে লগে গ্ৰীক-ৰোমান সংস্কৃতিৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়।<ref>{{Cite web |last=Bedoyere |first=Guy |title=Architecture in Roman Britain |url=http://heritage-key.com/publication/architecture-roman-britain |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090703012351/http://heritage-key.com/publication/architecture-roman-britain |archive-date=3 July 2009 |access-date=23 December 2010 |website=Heritage Key |archivedate=3 July 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090703012351/http://heritage-key.com/publication/architecture-roman-britain |deadurl=yes }}; {{Cite book |url={{GBurl |id=bylBAAAAIAAJ |q=roman law after roman invasion of britain |p=276}} |title=The History of Progress in Great Britain |volume=2 |first=Robert |last=Philip |access-date=23 December 2010 |date=1860}}; {{Cite book |url={{GBurl |id=1qiFEQ1tAHQC |q=roman occupation brought to britain a sewage system |pg=PT119}} |title=Medicine through time |publisher=Heinemann |first1=Bob |last1=Rees |first2=Paul |last2=Shute |first3=Nigel |last3=Kelly |access-date=24 December 2010 |isbn=978-0-435-30841-4 |year=2003}}</ref> তৃতীয় শতিকাত সম্ৰাট চেপ্টিমিয়াছ চেভাৰছৰ ইব'ৰাকাম (বৰ্তমান ইয়ৰ্ক)ত মৃত্যু হয় আৰু এশ বছৰৰ পিছত কনষ্টেণ্টাইনক সম্ৰাট ঘোষণা কৰা হয়।{{Sfn|Rankov|1994|p=16}} খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম কেতিয়া প্ৰথম প্ৰৱৰ্তন হৈছিল সেই সম্পৰ্কে বিতৰ্ক চলি আছে; চতুৰ্থ শতিকাৰ পিছৰ নাছিল, সম্ভৱতঃ বহু আগৰ। বেডেৰ মতে, ১৮০ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটেইনৰ প্ৰধান লুচিয়াছৰ অনুৰোধত ইলিউথেৰিয়াছে ৰোমৰ পৰা মিছনেৰী পঠিয়াইছিল, পূব আৰু পশ্চিমীয়া অনুষ্ঠানৰ ক্ষেত্ৰত মতানৈক্য নিষ্পত্তি কৰিবলৈ, যিবোৰে গীৰ্জাক অশান্তি দিছিল। গ্লাষ্টনবেৰীয়ে আৰিমাথিয়াৰ জোচেফৰ জৰিয়তে পৰিচয় দিয়াৰ দাবী কৰা পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰা আছে, আনহাতে আন কিছুমানে ব্ৰিটেইনৰ লুচিয়াছৰ জৰিয়তে দাবী কৰে।{{Sfn|Wright|2008|p=143}} ৪১০ চনৰ ভিতৰত ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ অৱনতিৰ সময়ত ব্ৰিটেইনত ৰোমান শাসনৰ অন্ত পৰা আৰু ৰোমান সেনাবাহিনীৰ ইউনিটসমূহ প্ৰত্যাহাৰৰ ফলত মহাদেশীয় ইউৰোপৰ সীমান্ত ৰক্ষা কৰিবলৈ আৰু গৃহযুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটেইন উন্মোচিত হৈ পৰে।<ref name="james_anglosaxons" /> কেল্টিক খ্ৰীষ্টান মঠ আৰু মিছনেৰী আন্দোলনসমূহে বিকশিত হৈ উঠিছিল। খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ এই সময়ছোৱা প্ৰাচীন কেল্টিক সংস্কৃতিৰ দ্বাৰা ইয়াৰ সংবেদনশীলতা, ৰাজনীতি, প্ৰথা আৰু ধৰ্মতত্ত্বৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল। স্থানীয় “মণ্ডলী’’ মঠ সম্প্ৰদায়ক কেন্দ্ৰ কৰি আছিল আৰু মঠৰ নেতাসকল ৰোমান প্ৰধান গীৰ্জাৰ অধিক স্তৰভিত্তিক ব্যৱস্থাতকৈ সমনীয়া হিচাপে মুখীয়ালৰ দৰে আছিল।<ref name="Lehane">{{Cite book |last=Lehane |first=Brendan |title=Early Christian Christianity |date=1968 |publisher=John Murray}}</ref> ===মধ্য যুগ=== [[File:Sutton Hoo replica (face).jpg|thumb|ইষ্ট এংলিয়া ৰাজ্যৰ পৰা সপ্তম শতিকাৰ আনুষ্ঠানিক ছাটন হু হেলমেটৰ প্ৰতিৰূপ]] ৰোমান সামৰিক শক্তি প্ৰত্যাহাৰৰ ফলত উত্তৰ-পশ্চিম মহাদেশীয় ইউৰোপৰ পৰা অহা পৌত্তলিক, নাৱিক যোদ্ধাসকলৰ আক্ৰমণৰ বাবে ব্ৰিটেইন মুকলি হৈ পৰে, মূলতঃ চেক্সন, এংগেল, জুট আৰু ফ্ৰিজিয়ানসকলে যিসকলে দীৰ্ঘদিন ধৰি ৰোমান প্ৰদেশৰ উপকূলত আক্ৰমণ চলাইছিল। তাৰ পিছত এই গোটসমূহে পঞ্চম আৰু ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত ক্ৰমান্বয়ে বসতি স্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, প্ৰথম অৱস্থাত দেশৰ পূৱ অংশত।<ref name="james_anglosaxons">{{Cite web |last=James |first=Edward |title=Overview: Anglo-Saxons, 410 to 800 |url=https://www.bbc.co.uk/history/ancient/anglo_saxons/overview_anglo_saxons_01.shtml |access-date=3 December 2010 |publisher=BBC}}</ref> মাউণ্ট বেডনৰ যুদ্ধত ব্ৰিটিছসকলৰ জয়ৰ পিছত কিছু দশক ধৰি তেওঁলোকৰ অগ্ৰগতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত পুনৰ আৰম্ভ হৈছিল, ব্ৰিটেইনৰ উৰ্বৰ নিম্নভূমিক আগুৰি ধৰিছিল আৰু ষষ্ঠ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ব্ৰিটনিক নিয়ন্ত্ৰণৰ অধীনত থকা অঞ্চলটো পশ্চিমে অধিক ঠেক দেশখনৰ পৃথক পৃথক এনক্লেভৰ শৃংখলালৈ হ্ৰাস কৰিছিল। এই সময়ছোৱাৰ বৰ্ণনা কৰা সমসাময়িক গ্ৰন্থসমূহ অত্যন্ত দুৰ্লভ, যাৰ ফলত ইয়াক “অন্ধকাৰ যুগ’’ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ব্ৰিটেইনৰ এংলো-চেক্সন বসতিৰ সবিশেষ ফলস্বৰূপে যথেষ্ট মতানৈক্যৰ বিষয়; উদীয়মান একমত হৈছে যে ই দক্ষিণ আৰু পূবত বৃহৎ পৰিসৰত সংঘটিত হৈছিল যদিও উত্তৰ আৰু পশ্চিমত ইয়াৰ পৰিমাণ কম আছিল, য’ত এংলো-চেক্সন নিয়ন্ত্ৰণত থকা অঞ্চলতো চেলটিক ভাষা কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Dark |first=Ken R. |date=2003 |title=Large-scale population movements into and from Britain south of Hadrian's Wall in the fourth to sixth centuries AD |url=https://www.reading.ac.uk/web/files/GCMS/RMS-2003-03_K._R._Dark%2C_Large-scale_population_movements_into_and_from_Britan_south_of_Hadrian%27s_Wall_in_the_fourth_to_sixth_centuries_AD.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210601080017/https://www.reading.ac.uk/web/files/GCMS/RMS-2003-03_K._R._Dark%2C_Large-scale_population_movements_into_and_from_Britan_south_of_Hadrian%27s_Wall_in_the_fourth_to_sixth_centuries_AD.pdf |archive-date=1 June 2021 |access-date=20 June 2020}}; {{Cite book |first=Toby F. |last=Martin |title=The Cruciform Brooch and Anglo-Saxon England |publisher=Boydell and Brewer Press |date=2015 |pages=174–178}}; {{Cite web |last=Coates |first=Richard |title=Celtic whispers: revisiting the problems of the relation between Brittonic and Old English |url=https://ul.qucosa.de/api/qucosa%3A31804/attachment/ATT-0/}}; {{Cite web |last=Kortlandt |first=Frederik |year=2018 |title=Relative Chronology |url=https://www.kortlandt.nl/publications/art320e.pdf}}; {{Cite web |last=Fox |first=Bethany |title=The P-Celtic Place Names of North-East England and South-East Scotland |url=http://www.heroicage.org/issues/10/fox.html}}</ref><ref name="Härke, Heinrich 2011">{{Cite journal |last=Härke |first=Heinrich |date=2011 |title=Anglo-Saxon Immigration and Ethnogenesis |journal=Medieval Archaeology |volume=55 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1179/174581711X13103897378311 |s2cid=162331501 |issn=0076-6097}}</ref> ৰোমান প্ৰধান খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ ঠাইত সাধাৰণতে বিজয়ী ভূখণ্ডত এংলো-চেক্সন পৌত্তলিক ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা হৈছিল যদিও ৫৯৭ চনৰ পৰা অগাস্টিনৰ নেতৃত্বত ৰোমৰ মিছনেৰীসকলে ইয়াক পুনৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>{{Cite web |title=The Christian Tradition |url=http://www.picturesofengland.com/history/england-history-p4.html |access-date=5 September 2009 |website=PicturesofEngland.com}}</ref> ৰোমান আৰু কেলটিক প্ৰধান খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ মাজত বিবাদৰ অন্ত পৰিল হুইটবিৰ পৰিষদত (৬৬৪) ৰোমান পৰম্পৰাৰ বিজয়, যিটো টনচাৰ (ক্লেৰিকেল চুলি কটা) আৰু ইষ্টাৰৰ তাৰিখৰ বিষয়ে আছিল, কিন্তু তাতোকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো আছিল, ৰোমান আৰু চেলটিক প্ৰধান কৰ্তৃত্ব, ধৰ্মতত্ত্ব আৰু অনুশীলনৰ পাৰ্থক্য।<ref name="Lehane" /> সেই সময়ছোৱাত অহা লোকসকলে শাসন কৰা ভূমিসমূহ অসংখ্য জনজাতীয় ভূখণ্ডত বিভক্ত হোৱা যেন লাগে, কিন্তু সপ্তম শতিকাৰ ভিতৰত যেতিয়া পৰিস্থিতিৰ যথেষ্ট প্ৰমাণ পুনৰ উপলভ্য হয়, এইবোৰ একত্ৰিত হৈ নৰ্থামব্ৰিয়া, মাৰ্চিয়া, ৱেছেক্স, ইষ্ট এংলিয়া, এচেক্স, কেণ্ট আৰু ছাচেক্সকে ধৰি প্ৰায় এক ডজন ৰাজ্যত পৰিণত হৈছিল। তাৰ পিছৰ শতিকাবোৰত ৰাজনৈতিক একত্ৰীকৰণৰ এই প্ৰক্ৰিয়া চলি থাকিল।{{Sfn|Kirby|2000|p=4}} সপ্তম শতিকাত নৰ্থামব্ৰিয়া আৰু মাৰ্চিয়াৰ মাজত আধিপত্যৰ বাবে সংগ্ৰাম চলিছিল আৰু অষ্টম শতিকাত মাৰ্চিয়ান প্ৰাধান্যৰ স্থান লাভ কৰিছিল।{{Sfn|Lyon|1960|p=23}} নৱম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ৱেছেক্সে মাৰ্চিয়াক অগ্ৰণী ৰাজ্য হিচাপে স্থানচ্যুত কৰে। সেই শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডেনমাৰ্কৰ তীব্ৰ আক্ৰমণৰ শিখৰত উপনীত হয় ইংলেণ্ডৰ উত্তৰ আৰু পূব অংশ জয় কৰি নৰ্থামব্ৰিয়া, মেৰ্চিয়া আৰু ইষ্ট এংলিয়া ৰাজ্যক উফৰাই পেলায়। আলফ্ৰেড দ্য গ্ৰেটৰ অধীনত ৱেছেক্সক একমাত্ৰ জীয়াই থকা ইংৰাজ ৰাজ্য হিচাপে এৰি দিয়া হৈছিল আৰু তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰীসকলৰ অধীনত ডেনেলৰ ৰাজ্যসমূহৰ মূল্যত ই ক্ৰমাগতভাৱে সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত ইংলেণ্ডৰ ৰাজনৈতিক একত্ৰীকৰণ হয়, যিটো প্ৰথমে ৯২৭ চনত এথেলষ্টানৰ অধীনত সম্পন্ন হয় আৰু ৯৫৩ চনত ইড্ৰেডে অধিক সংঘাতৰ পিছত নিশ্চিতভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰে ১০১৬ চনত ইয়াক অল্পকালীন উত্তৰ সাগৰীয় সাম্ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় য’ত ডেনমাৰ্ক আৰু নৰৱেকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। কিন্তু ১০৪২ চনত এডৱাৰ্ড দ্য কনফেছৰৰ ৰাজপাটত বহাৰ লগে লগে থলুৱা ৰাজবংশ পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়। [[File:King Henry V at the Battle of Agincourt.jpg|thumb|এগিনকোৰ্টৰ যুদ্ধত পঞ্চম হেনৰীয়ে চেণ্ট ক্ৰীস্পিনৰ দিনা যুদ্ধ কৰিছিল আৰু শ বছৰীয়া যুদ্ধত বৃহত্তৰ ফৰাচী সেনাৰ বিৰুদ্ধে ইংলিছ জয়ৰে সামৰণি মাৰে]] এডৱাৰ্ডৰ উত্তৰাধিকাৰীত্বক লৈ হোৱা বিবাদৰ ফলত ১০৬৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত উত্তৰত ইয়ৰ্কৰ ওচৰত নৰৱেৰ আক্ৰমণ বিফল হয় আৰু ১০৬৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত নৰ্মান বিজয়ৰ সফল হয়, যিটো ১০৬৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰৰ শেষৰ ফালে হেষ্টিংছত আক্ৰমণ কৰা নৰ্মাণ্ডীৰ ড্যুক উইলিয়ামৰ নেতৃত্বত সেনাই সম্পন্ন কৰে।<ref>{{Cite web |title=Overview: The Normans, 1066–1154 |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/normans/overview_normans_01.shtml |access-date=3 December 2010 |publisher=BBC}}</ref> নৰ্মানসকলৰ উৎপত্তি নিজেই স্ক্যাণ্ডিনেভিয়াৰ পৰা হৈছিল আৰু নৱম শতিকাৰ শেষৰ ফালে আৰু দশম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে নৰ্মাণ্ডিত বসতি স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{harvnb|Crouch|2006|pp=2–4}}</ref> এই বিজয়ৰ ফলত ইংৰাজ অভিজাত শ্ৰেণীৰ প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে অধিগ্ৰহণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ঠাইত নতুন ফৰাচী ভাষী অভিজাত শ্ৰেণীয়ে ইংৰাজী ভাষাত গভীৰ আৰু স্থায়ী প্ৰভাৱ পেলায়।<ref>{{Cite news |date=20 February 2008 |title=Norman invasion word impact study |publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/mid/7254446.stm |access-date=3 December 2010}}</ref> তাৰ পিছত হাউচ অৱ প্লেন্টাজেনেটৰ পৰা দ্বিতীয় হেনৰীৰ অধীনত এঞ্জৌৱে ইংৰাজী সিংহাসনৰ উত্তৰাধিকাৰী হৈছিল, ইংলেণ্ডক একুইটেইনকে ধৰি ফ্ৰান্সত পৰিয়ালটোৱে উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰা ফিফসমূহৰ উদীয়মান এঞ্জেভিন সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে সংযোজন কৰিছিল।<ref name="Bartlett p124">{{harvnb|Bartlett|1999|p=124}}.</ref> তেওঁলোকে তিনি শতিকা ধৰি ৰাজত্ব কৰিছিল, কিছুমান উল্লেখযোগ্য ৰজা আছিল প্ৰথম ৰিচাৰ্ড, প্ৰথম এডৱাৰ্ড, তৃতীয় এডৱাৰ্ড আৰু পঞ্চম হেনৰী।<ref name="Bartlett p124" /> এই সময়ছোৱাত বাণিজ্য আৰু আইন প্ৰণয়নৰ পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল, য'ত মেগনা কাৰ্টা স্বাক্ষৰ কৰা হৈছিল, যিটো ইংৰাজী আইনী চনদত ৰাষ্ট্ৰৰ ক্ষমতাক আইনৰ দ্বাৰা সীমিত কৰিবলৈ আৰু মুক্ত লোকৰ বিশেষাধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কেথলিক মঠ ধৰ্মই দাৰ্শনিকসকলক প্ৰদান কৰি ফুলি উঠে আৰু অক্সফৰ্ড আৰু কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত ৱেলছ ৰাজ্যখন প্লাণ্টেজেটৰ ফিফত পৰিণত হয়<ref>{{Cite web |title=Edward I (r. 1272–1307) |url=http://www.royal.gov.uk/OutPut/Page61.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20080624181028/http://www.royal.gov.uk/OutPut/Page61.asp |archive-date=24 June 2008 |access-date=21 September 2009 |website=Royal.gov.uk}}</ref> আৰু আয়াৰলেণ্ডৰ লৰ্ডশ্বিপ পোপে ইংৰাজ ৰাজতন্ত্ৰক প্ৰদান কৰে। চতুৰ্দশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্লাণ্টেজেনেট আৰু হাউচ অৱ ভেল’ই হাউচ অৱ কেপেট আৰু ফ্ৰান্সৰ বৈধ দাবীদাৰ বুলি দাবী কৰিছিল; শ বছৰীয়া যুদ্ধত দুয়োখন শক্তিৰ মাজত সংঘৰ্ষ হয়।{{Sfn|Fowler|1967|p=208}} ইংলেণ্ডত কৃষ্ণ মৃত্যুৰ মহামাৰীয়ে আঘাত হানিলে; ১৩৪৮ চনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ই অৱশেষত ইংলেণ্ডৰ আধালৈকে বাসিন্দাক হত্যা কৰে।<ref>{{harvnb|Ziegler|2003|p=230}}; {{harvnb|Goldberg|1996|p=4}}.</ref> ১৪৫৩ চনৰ পৰা ১৪৮৭ চনৰ ভিতৰত ৰাজকীয় পৰিয়ালৰ দুটা শাখা ইয়ৰ্কিষ্ট আৰু লেংকেষ্ট্ৰিয়ানৰ মাজত ৱাৰ অৱ দ্য ৰোজ নামেৰে জনাজাত গৃহযুদ্ধ আৰম্ভ হয়।[50] অৱশেষত ইয়াৰ ফলত ইয়ৰ্কিষ্টসকলে সম্পূৰ্ণৰূপে ৱেলছৰ এটা সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়াল টিউডৰৰ হাতত সিংহাসন হেৰুৱায়, হেনৰী টিউডৰৰ নেতৃত্বত লেংকেষ্ট্ৰিয়ানসকলৰ এটা শাখা যিয়ে ৱেলছ আৰু ব্ৰেটন ভাড়াতীয়া সৈন্যৰ সৈতে আক্ৰমণ কৰে আৰু বছৱৰ্থ ফিল্ডৰ যুদ্ধত জয়লাভ কৰে য’ত ইয়ৰ্কিষ্ট ৰজা তৃতীয় ৰিচাৰ্ডক হত্যা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Richard III (r. 1483–1485) |url=http://www.royal.gov.uk/output/Page50.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20080710093939/http://www.royal.gov.uk/output/Page50.asp |archive-date=10 July 2008 |access-date=21 September 2009 |website=Royal.gov.uk}}</ref> ===আদি আধুনিক যুগ=== {{multiple image | perrow = 2 | total_width = 310 | caption_align = left | align = right | image1 = After Hans Holbein the Younger (1497-8-1543) - Henry VIII (1491-1547) - RCIN 404438 - Royal Collection.jpg | caption1 = ৰজা অষ্টম হেনৰী (১৪৯১–১৫৪৭) | image2 = Elizabeth I in Parliament Robes.jpg | caption2 = [[ৰাণী এলিজাবেথ প্ৰথম]] (১৫৫৮-১৬০৩) | caption3 = | caption4 = | width = 100 }} টিউডৰ যুগত ইংলেণ্ডে নৌসেনাৰ দক্ষতা বিকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু আৱিষ্কাৰ যুগত অন্বেষণ তীব্ৰতৰ কৰি তোলে।<ref>{{Cite web |title=Royal Navy History, Tudor Period and the Birth of a Regular Navy |url=http://www.royal-navy.org/lib/index.php?title=Tudor_Period_and_the_Birth_of_a_Regular_Navy_Part_Two |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118040146/http://www.royal-navy.org/lib/index.php?title=Tudor_Period_and_the_Birth_of_a_Regular_Navy_Part_Two |archive-date=18 January 2012 |url-status=usurped |access-date=24 December 2010}}; {{cite book |last=Smith |first=Goldwin |url={{GBurl |id=RdOTQUDgH54C |q=england under the tudors by goldwin smith}} |title=England Under the Tudors |page=176 |publisher=Forgotten Books |access-date=26 December 2010 |isbn=978-1-60620-939-4}}</ref> অষ্টম হেনৰীৰ কেথলিক গীৰ্জাৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন হৈছিল, তেওঁৰ বিচ্ছিন্নতাৰ সৈতে জড়িত বিষয়সমূহৰ ওপৰত চৰ্চা কৰি ১৫৩৪ চনত Acts of Supremacyয়ে ইংলেণ্ডৰ ৰাজমুকুটক চাৰ্চৰ মুৰব্বী ঘোষণা কৰিছিল। ইউৰোপীয় প্ৰটেষ্টেণ্ট ধৰ্মৰ বহু অংশৰ বিপৰীতে এই বিভাজনৰ শিপা ধৰ্মতত্ত্বতকৈ ৰাজনৈতিক আছিল।{{Efn|As [[Roger Scruton]] explains, "The Reformation must not be confused with the changes introduced into the Church of England during the "Reformation Parliament" of 1529–36, which were of a political rather than a religious nature, designed to unite the secular and religious sources of authority within a single sovereign power: the Anglican Church did not make substantial change in doctrine until later."{{Sfn|Scruton|1982|p=470}}}} ১৫৩৫–১৫৪২ চনৰ আইন অনুসৰি তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ ভূমি ৱেলছকো ইংলেণ্ড ৰাজ্যত আইনগতভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। হেনৰীৰ কন্যা প্ৰথম মেৰী আৰু প্ৰথম এলিজাবেথৰ ৰাজত্বকালত আভ্যন্তৰীণ ধৰ্মীয় সংঘাতৰ সৃষ্টি হৈছিল। প্ৰথমটোৱে দেশখনক পুনৰ কেথলিক ধৰ্মলৈ লৈ গৈছিল, আনহাতে দ্বিতীয়জনে পুনৰ ইয়াৰ পৰা আঁতৰি আহি এংলিকান ধৰ্মৰ আধিপত্য বলপূৰ্বকভাৱে দৃঢ় কৰিছিল। এলিজাবেথ যুগ হৈছে টিউডৰ যুগৰ প্ৰথম ৰাণী এলিজাবেথ ("ভাৰ্জিন ৰাণী")ৰ ৰাজত্বকালৰ যুগ। ইতিহাসবিদসকলে ইয়াক প্ৰায়ে ইংৰাজী ইতিহাসৰ “সোণালী যুগ’’ হিচাপে গণ্য কৰে যিয়ে ইংৰাজী ৰেনেছাঁৰ শীৰ্ষস্থানক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল আৰু মহান শিল্প, নাটক, কবিতা, সংগীত আৰু সাহিত্যৰ ফুলনি দেখা পাইছিল।<ref>From the 1944 Clark lectures by [[C. S. Lewis]]; Lewis, ''English Literature in the Sixteenth Century'' (Oxford, 1954) p. 1, {{OCLC|256072}}</ref> এই সময়ছোৱাত ইংলেণ্ডৰ এখন কেন্দ্ৰীভূত, সুসংগঠিত আৰু ফলপ্ৰসূ চৰকাৰ আছিল।<ref>{{Cite web |title=Tudor Parliaments |url=https://spartacus-educational.com/TUDparliament.htm |access-date=4 April 2021 |website=Spartacus Educational}}</ref> স্পেইনৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হৈ আমেৰিকাৰ প্ৰথমখন ইংৰাজী উপনিবেশ ১৫৮৫ চনত ভাৰ্জিনিয়াৰ অভিযাত্ৰী ৱালটাৰ ৰেলীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ইয়াৰ নাম ৰ’আনোক ৰখা হয়। ৰ'আনোক কলনী বিফল হয় আৰু পলমকৈ অহা যোগান জাহাজখন ঘূৰি অহাৰ সময়ত ইয়াক পৰিত্যক্ত অৱস্থাত পোৱাৰ পিছত ইয়াক হেৰুৱা কলনী বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite book |last=Ordahl |first=Karen |url={{GBurl |id=W8cr4Vgt9ekC |q=roanoke colony}} |title=Roanak:the abandoned colony |year=2007 |publisher=Rowman & Littlefield publishers Inc |isbn=978-0-7425-5263-0 |access-date=24 December 2010}}</ref> [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ সৈতে ইংলেণ্ডেও ইষ্টত ডাচ আৰু ফৰাচীসকলৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। এলিজাবেথৰ যুগত ইংলেণ্ড স্পেইনৰ সৈতে যুদ্ধত লিপ্ত হৈছিল। ইংলেণ্ড আক্ৰমণ কৰি কেথলিক ৰাজতন্ত্ৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বহল পৰিকল্পনাৰ অংশ হিচাপে ১৫৮৮ চনত স্পেইনৰ পৰা এখন আৰ্মাডা জাহাজেৰে যাত্ৰা কৰে। কু-সমন্বয়, ধুমুহাময় বতৰ আৰু এফিংহামৰ লৰ্ড হাৱাৰ্ডৰ অধীনত ইংৰাজী বহৰৰ সফল হেৰিং আক্ৰমণৰ ফলত এই পৰিকল্পনা বিফল হয়। এই বিফলতাই ভাবুকিৰ অন্ত পেলাব পৰা নাছিল: স্পেইনে আৰু দুটা আৰ্মাডা নিক্ষেপ কৰিছিল, ১৫৯৬ আৰু ১৫৯৭ চনত, কিন্তু দুয়োটাকে ধুমুহাই পিছুৱাই লৈ গৈছিল। ===স্কটলেণ্ডৰ সৈতে একত্ৰীকৰণ=== [[File:JamesIEngland (cropped).jpg|thumb|left|upright=.7|স্কটলেণ্ডৰ ৰজা জেমছ ষষ্ঠ ১৬০৩ চনত প্ৰথম জেমছ নামেৰে ইংলেণ্ডৰ ৰজা হৈ ইউনিয়ন অৱ দ্য ক্ৰাউনছ গঠন কৰে]] ১৬০৩ চনত স্কটৰ ৰজা জেমছ ষষ্ঠই ইংৰাজৰ স্বাৰ্থৰ দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰতিদ্বন্দ্বী ৰাজ্যই ইংলেণ্ডৰ সিংহাসন প্ৰথম জেমছ হিচাপে উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে লাভ কৰাৰ পিছত দ্বীপটোৰ ৰাজনৈতিক গাঁথনি সলনি হয়, যাৰ ফলত ব্যক্তিগত সংঘৰ সৃষ্টি হয়।<ref name="Britons">{{harvnb|Colley|1992|p=12}}; {{Cite web |title=Making the Act of Union |work=Act of Union 1707 |url=http://www.parliament.uk/actofunion/01_background.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609075346/http://www.parliament.uk/actofunion/01_background.html |archive-date=9 June 2008 |access-date=5 September 2009 |publisher=UK Parliament}}</ref> তেওঁ নিজকে গ্ৰেট ব্ৰিটেইনৰ ৰজা বুলি অভিহিত কৰিছিল যদিও ইংলিছ আইনত ইয়াৰ কোনো ভিত্তি নাছিল।<ref>{{Cite web |last=Hay |first=Denys |title=The term 'Great Britain' in the Middle Ages |url=http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/adsdata/PSAS_2002/pdf/vol_089/89_055_066.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325061737/http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/adsdata/PSAS_2002/pdf/vol_089/89_055_066.pdf |archive-date=25 March 2009 |access-date=19 February 2009 |website=ads.ahds.ac.uk}}</ref> ষষ্ঠ আৰু প্ৰথম জেমছৰ তত্ত্বাৱধানত ১৬১১ চনত পবিত্ৰ বাইবেলৰ অথৰাইজড কিং জেমছ ভাৰ্চন প্ৰকাশ পায়। ২০ শতিকাত আধুনিক সংশোধন প্ৰস্তুত নোহোৱালৈকে প্ৰায়বোৰ প্ৰটেষ্টেণ্ট খ্ৰীষ্টানে চাৰিশ বছৰ ধৰি পঢ়া বাইবেলেই মূল সংস্কৰণ আছিল। সংঘাতপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক, ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক স্থিতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইংৰাজী গৃহযুদ্ধ সংসদৰ সমৰ্থক আৰু ৰজা প্ৰথম চাৰ্লছৰ সমৰ্থকসকলৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল, যিবোৰক কথিত ভাষাত ক্ৰমে ৰাউণ্ডহেড আৰু কেভেলিয়াৰ বুলি জনা যায়। এইটো আছিল স্কটলেণ্ড আৰু আয়াৰলেণ্ডৰ সৈতে জড়িত তিনিখন ৰাজ্যৰ বহল বহুমুখী যুদ্ধৰ এক আন্তঃবোৱা অংশ। সংসদৰ সদস্যসকল বিজয়ী হয়, প্ৰথম চাৰ্লছক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয় আৰু ৰাজ্যখনৰ ঠাইত কমনৱেলথ গঠন হয়। সংসদ বাহিনীৰ নেতা অলিভাৰ ক্ৰমৱেলে ১৬৫৩ চনত নিজকে লৰ্ড প্ৰটেক্টৰ ঘোষণা কৰে; ইয়াৰ পিছত ব্যক্তিগত শাসনৰ এটা সময় আহিল।<ref name="O Cromwell">{{Cite web |title=Oliver Cromwell (English statesman) |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/143822/Oliver-Cromwell |access-date=8 August 2009 |website=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref> ক্ৰমৱেলৰ মৃত্যু আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ ৰিচাৰ্ডে লৰ্ড প্ৰটেক্টৰ পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰাৰ পিছত দ্বিতীয় চাৰ্লছক ১৬৬০ চনত ৰজা হিচাপে ঘূৰি আহিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়, যিটো পদক্ষেপক পুনৰুদ্ধাৰ বুলি কোৱা হয়। দৃশ্যপট পুনৰ মুকলি হোৱাৰ লগে লগে "মেৰী মনাৰ্ক" দ্বিতীয় চাৰ্লছৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ সময়ছোৱাত সূক্ষ্ম কলা, সাহিত্য আৰু পৰিবেশন কলাৰ ফুলনিত উজ্জ্বলি উঠে।<ref>Lyndsey Bakewell, "[https://web.archive.org/web/20200212175057/https://pdfs.semanticscholar.org/5c52/dfd2b876951f2d9ca982a2aa2460f52c228f.pdf Changing scenes and flying machines: re-examination of spectacle and the spectacular in Restoration theatre, 1660–1714]" (PhD. Diss. Loughborough University, 2016).</ref> ১৬৮৮ চনৰ গৌৰৱময় বিপ্লৱৰ পিছত সাংবিধানিকভাৱে ই প্ৰতিষ্ঠিত হয় যে, ৰজা আৰু সংসদে একেলগে শাসন কৰিব লাগে, যদিও প্ৰকৃত ক্ষমতা সংসদৰ থাকিব। ১৬৮৯ চনত অধিকাৰ বিলৰ সৈতে এইটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। উল্লেখ কৰা বিধিসমূহৰ ভিতৰত আছিল যে এই আইনখন কেৱল সংসদেহে প্ৰণয়ন কৰিব পাৰে আৰু ৰজাই ইয়াক স্থগিত ৰাখিব নোৱাৰে, লগতে সংসদৰ পূৰ্বৰ অনুমোদন অবিহনে ৰজাই কৰ আৰোপ বা সেনাবাহিনী গঢ়ি তুলিব নোৱাৰে।<ref>{{Cite book |last1=Adler |first1=Philip J. |url={{GBurl |id=mPoqfoiIp4sC |q=with the restoration it was not constitutionally established that king and parliament should rule together |p=340}} |title=World Civilization |last2=Pouwels |first2=Randall L. |date=2007 |publisher=Cengage Learning |isbn=978-0-495-50262-3 |page=340 |access-date=24 December 2010}}</ref> লগতে সেই সময়ৰ পৰা কোনো ব্ৰিটিছ ৰজাই হাউছ অৱ কমনছত বহি থকাৰ সময়ত প্ৰৱেশ কৰা নাই, যিটো বছৰি ব্ৰিটিছ ৰজাই সংসদৰ ৰাজ্যিক মুকলি অনুষ্ঠানত স্মৰণ কৰে যেতিয়া হাউছ অৱ কমনছৰ দুৱাৰবোৰ ৰজাৰ দূতৰ মুখত চেপি ধৰা হয়, যিটো সংসদৰ অধিকাৰ আৰু ৰজাৰ পৰা স্বাধীনতাৰ প্ৰতীক।<ref>[http://news.bbc.co.uk/democracylive/hi/guides/newsid_81000/81909.stm "Democracy Live: Black Rod"]. BBC. Retrieved 6 August 2008; {{cite EB1911|wstitle=Black Rod|volume=4}}</ref> ১৬৬০ চনত ৰয়েল ছ’চাইটি প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ লগে লগে বিজ্ঞানক যথেষ্ট উৎসাহিত কৰা হয়। [[File:Charles II of England.jpeg|thumb|upright=.7|alt=Painting of seated male figure, with long black hair wearing a white cape and breeches.|ইংৰাজ ৰাজতন্ত্ৰ আৰু ইংৰাজ গৃহযুদ্ধৰ পিছত শান্তি পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয় ৰজা দ্বিতীয় চাৰ্লছ অধীনত। ]] ১৬৬৬ চনত লণ্ডনৰ গ্ৰেট ফায়াৰে লণ্ডন চহৰখনক অগ্নিকুণ্ডত পৰিণত কৰি পেলায় যদিও তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে ছাৰ ক্ৰিষ্টোফাৰ ৰেনে ডিজাইন কৰা বহুতো উল্লেখযোগ্য অট্টালিকাৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=London's Burning: The Great Fire |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/civil_war_revolution/great_fire_02.shtml |access-date=25 September 2009 |work=BBC News}}</ref> ১৭ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা শেষলৈকে দুটা ৰাজনৈতিক দলৰ উত্থান ঘটিছিল – ট’ৰী আৰু হুইগ। যদিও প্ৰথম অৱস্থাত ট'ৰীসকলে কেথলিক দ্বিতীয় জেমছক সমৰ্থন কৰিছিল, ১৬৮৮ চনৰ বিপ্লৱৰ সময়ত তেওঁলোকৰ কিছুমানে হুইগসকলৰ সৈতে জেমছক পৰাস্ত কৰি ৰজা হ'বলৈ অৰেঞ্জৰ ডাচ ৰাজকুমাৰ উইলিয়ামক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। বিশেষকৈ উত্তৰ অঞ্চলৰ কিছুমান ইংৰাজ লোক জেকবইট আছিল আৰু জেমছ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলক সহায় কৰি থাকিল। ষ্টুয়াৰ্ট বংশৰ অধীনত ইংলেণ্ডে বাণিজ্য, বিত্ত আৰু সমৃদ্ধিৰ ক্ষেত্ৰত সম্প্ৰসাৰণ ঘটায়। ৰয়েল নেভিয়ে ইউৰোপৰ সৰ্ববৃহৎ বণিক বহৰ গঢ়ি তুলিছিল।<ref>{{Cite web |title=The History Press {{!}} The Stuarts |url=https://www.thehistorypress.co.uk/the-stuarts |access-date=11 April 2021 |website=thehistorypress.co.uk}}</ref> ইংলেণ্ড আৰু স্কটলেণ্ডৰ সংসদে সন্মতি দিয়াৰ পিছত<ref name="Union with Scotland" /> দুয়োখন দেশে ৰাজনৈতিক সংঘত যোগদান কৰি ১৭০৭ চনত [[গ্ৰেট ব্ৰিটেইনৰ ৰাজ্য]] সৃষ্টি কৰে।<ref name="Britons" /> আৰু সংঘক ঠাই দিবলৈ আইন আৰু প্ৰত্যেকৰে জাতীয় গীৰ্জাৰ দৰে প্ৰতিষ্ঠান পৃথক হৈ থাকে।{{Sfn|Gallagher|2006|p=14}} ===পৰৱৰ্তী আধুনিক কাল=== [[File:CanalettoSomersetHouseTerrace.jpg|thumb|left|জৰ্জিয়ান যুগৰ টেমছ নদী ছামাৰচেট হাউছৰ টেৰেচৰ পৰা চেণ্ট পলৰ ফালে মুখ কৰি, আনুমানিক ১৭৫০]] নতুনকৈ গঠিত গ্ৰেট ব্ৰিটেইন ৰাজ্যৰ অধীনত ৰয়েল ছ’চাইটি আৰু অন্যান্য ইংৰাজী পদক্ষেপৰ পৰা পোৱা ফলাফলে স্কটিছ জ্ঞান-গৰিমাৰ সৈতে মিলি বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিকীত উদ্ভাৱনৰ সৃষ্টি কৰিছিল, আনহাতে ৰয়েল নৌসেনাৰ দ্বাৰা সুৰক্ষিত ব্ৰিটিছ বহিঃৰাজ্যৰ বাণিজ্যৰ বিপুল বৃদ্ধিয়ে ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল। ঘৰুৱাভাৱে ই ঔদ্যোগিক বিপ্লৱক আগুৱাই লৈ যায়, ইংলেণ্ডৰ আৰ্থ-সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিস্থিতিৰ গভীৰ পৰিৱৰ্তনৰ সময়ছোৱা, যাৰ ফলত ঔদ্যোগিক কৃষি, উৎপাদন, অভিযান্ত্ৰিক আৰু খননৰ লগতে নতুন আৰু অগ্ৰণী পথ, ৰে'ল আৰু পানীৰ নেটৱৰ্কৰ সৃষ্টি হয় যাতে ইয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ আৰু উন্নয়নৰ সুবিধা হয়।<ref>{{Cite web |last=Hudson, Pat |title=The Workshop of the World |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/victorians/workshop_of_the_world_01.shtml |access-date=10 December 2010 |publisher=BBC}}</ref> ১৭৬১ চনত উত্তৰ-পশ্চিম ইংলেণ্ডৰ ব্ৰীজৱাটাৰ খাল মুকলি হোৱাৰ লগে লগে ব্ৰিটেইনত খাল যুগৰ সূচনা হয়।<ref name="Briton20015">{{Harvnb|Office for National Statistics|2000|p=5}}; {{harvnb|McNeil|Nevell|2000|p=4}}.</ref> ১৮২৫ চনত বিশ্বৰ প্ৰথম স্থায়ী ভাপ ইঞ্জিনেৰে পৰিচালিত যাত্ৰীবাহী ৰেলপথ – ষ্টকটন আৰু ডাৰ্লিংটন ৰেলৱে – জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।<ref name="Briton20015" /> ঔদ্যোগিক বিপ্লৱৰ সময়ত বহু শ্ৰমিক ইংলেণ্ডৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ পৰা নতুন আৰু সম্প্ৰসাৰিত নগৰীয়া ঔদ্যোগিক অঞ্চললৈ গৈ কাৰখানাত কাম কৰে, যেনে বাৰ্মিংহাম আৰু মানচেষ্টাৰত,<ref>{{Harvnb|McNeil|Nevell|2000|p=9}}.; {{Cite web |last=Birmingham City Council |author-link=Birmingham City Council |title=Heritage |url=http://www.visitbirmingham.com/arts_and_culture/heritage/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426080011/http://www.visitbirmingham.com/arts_and_culture/heritage/ |archive-date=26 April 2012 |access-date=4 October 2009 |website=visitbirmingham.com |archivedate=26 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120426080011/http://www.visitbirmingham.com/arts_and_culture/heritage/ |deadurl=yes }}</ref> পিছৰখনেই বিশ্বৰ প্ৰথমখন ঔদ্যোগিক চহৰ।<ref name="Industrial city">{{Cite web |title=Manchester – the first industrial city |url=http://www.sciencemuseum.org.uk/on-line/energyhall/page84.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309184810/http://www.sciencemuseum.org.uk/on-line/energyhall/page84.asp |archive-date=9 March 2012 |access-date=17 March 2012 |publisher=Entry on Sciencemuseum website}}</ref> ইংলেণ্ডে সমগ্ৰ ফৰাচী বিপ্লৱৰ সময়ছোৱাত, তৃতীয় জৰ্জ আৰু উইলিয়াম পিট দ্য ইয়ংগাৰৰ অধীনত আপেক্ষিকভাৱে স্থিৰতা বজাই ৰাখিছিল। চতুৰ্থ জৰ্জৰ মহল সূক্ষ্ম কলা আৰু স্থাপত্যৰ আড়ম্বৰ আৰু কৃতিত্বৰ বাবে বিখ্যাত হৈ পৰে।<ref>{{Cite web |title=Regency {{!}} British Architectural Dates and Styles {{!}} Property {{!}} UK {{!}} Mayfair Office |url=https://www.mayfairoffice.co.uk/members-home/British-Architectural-Styles/British-Architectural-Styles-Regency |access-date=8 April 2021 |website=mayfairoffice.co.uk |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417084322/https://www.mayfairoffice.co.uk/members-home/British-Architectural-Styles/British-Architectural-Styles-Regency |url-status=dead |archivedate=17 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210417084322/https://www.mayfairoffice.co.uk/members-home/British-Architectural-Styles/British-Architectural-Styles-Regency |deadurl=yes }}</ref> নেপোলিয়ন যুদ্ধৰ সময়ত নেপোলিয়নে দক্ষিণ-পূবৰ পৰা আক্ৰমণ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল; কিন্তু এই কথা প্ৰকাশ নাপালে আৰু নেপোলিয়ন বাহিনীক ব্ৰিটিছৰ হাতত পৰাস্ত হয়: সাগৰত হৰেচিঅ' নেলচনে আৰু স্থলভাগত আৰ্থাৰ ৱেলছলিয়ে। ট্ৰেফালগাৰ যুদ্ধত এই বৃহৎ বিজয়ে অষ্টাদশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত ব্ৰিটেইনে প্ৰতিষ্ঠা কৰা নৌসেনাৰ আধিপত্যক নিশ্চিত কৰিছিল।<ref>Bennet, Geoffrey (2004). ''The Battle of Trafalgar''. England: Pen & Sword Books Limited, CPI UK, South Yorkshire.</ref> নেপোলিয়ন যুদ্ধই ব্ৰিটিছত্বৰ ধাৰণা আৰু ইংৰাজ, স্কট আৰু ৱেলছৰ সৈতে ভাগ কৰা এক সংযুক্ত জাতীয় ব্ৰিটিছ জনসাধাৰণৰ পোষকতা কৰিছিল।<ref name="Colley1">{{Harvnb|Colley|1992|p=1}}.</ref> [[File:Turner, The Battle of Trafalgar (1822).jpg|alt=multi-storey square industrial buildings beyond a river|thumb|right|নেপোলিয়ন যুদ্ধৰ সময়ত ৰয়েল নেভি আৰু ফ্ৰান্স আৰু স্পেইনৰ সংযুক্ত বহৰৰ মাজত হোৱা নৌসেনাৰ যুদ্ধ আছিল ট্ৰেফালগাৰ যুদ্ধ।<ref>{{Cite web |date=28 July 2014 |title=Department of History – Napoleonic Wars |url=http://www.westpoint.edu/history/SitePages/Napoleonic%20Wars.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140728203458/http://www.westpoint.edu/history/SitePages/Napoleonic%20Wars.aspx |archive-date=28 July 2014 |access-date=8 April 2021}}</ref>]] ভিক্টোৰিয়ান যুগত লণ্ডন বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু জনবহুল মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ ভিতৰত বাণিজ্য – লগতে ব্ৰিটিছ সামৰিক আৰু নৌসেনাৰ স্থিতি – সুপ্ৰতিষ্ঠিত আছিল।<ref>{{Cite book |last=Haggard |first=Robert F. |url={{GBurl |id=53VUwDw_UYMC |q=prestige of the british empire in victorian times |p=13}} |title=The persistence of Victorian liberalism:The Politics of Social Reform in Britain, 1870–1900 |publisher=Greenwood Publishing |year=2001 |isbn=978-0-313-31305-9 |page=13 |access-date=26 December 2010}}</ref> প্ৰযুক্তিগতভাৱে এই যুগত বহুতো উদ্ভাৱন দেখা গৈছিল, যিয়ে যুক্তৰাজ্যৰ শক্তি আৰু সমৃদ্ধিৰ মূল চাবিকাঠি বুলি প্ৰমাণিত হৈছিল।<ref name="Atterbury 2011">{{Cite web |last=Atterbury |first=Paul |date=17 February 2011 |title=Victorian Technology |url=http://www.bbc.co.uk/history/british/victorians/victorian_technology_01.shtml |access-date=13 October 2020 |publisher=BBC}}</ref> চাৰ্টিষ্ট আৰু ভোটাধিকাৰৰ দৰে উগ্ৰপন্থীৰ পৰা ঘৰতে ৰাজনৈতিক আন্দোলনে বিধান সংস্কাৰ আৰু সৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ সাধন কৰে।<ref>{{Cite web |last=Crawford, Elizabeth |title=Women: From Abolition to the Vote |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/abolition/abolition_women_article_01.shtml#five |access-date=10 December 2010 |publisher=BBC}}</ref> পূব-মধ্য ইউৰোপত ক্ষমতাৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সৃষ্টি হয়; মিত্ৰশক্তিৰ অংশ হিচাপে যুক্তৰাজ্যৰ হৈ যুঁজি থকা লাখ লাখ ইংৰাজ সৈন্যৰ মৃত্যু হয়।{{Efn|Figure of 550,000 military deaths is for England and Wales.{{Sfn|Cox|1970|p=180}}}} যুদ্ধ প্ৰযুক্তিৰ বিকাশৰ ফলত ব্লিটজৰ সময়ত বিমান আক্ৰমণৰ ফলত বহু চহৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। যুদ্ধৰ পিছত ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যই দ্ৰুত ঔপনিবেশিকৰণৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰে আৰু প্ৰযুক্তিগত উদ্ভাৱনৰ গতি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পায়; অটোম'বাইল পৰিবহণৰ প্ৰধান মাধ্যম হৈ পৰে আৰু ফ্ৰেংক হুইটলে জেট ইঞ্জিনৰ বিকাশৰ ফলত বিমান যাত্ৰা বিস্তৃত হয়।<ref>{{Cite news |last=Golley, John |date=10 August 1996 |title=Obituaries: Air Commodore Sir Frank Whittle |work=The Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituaries-air-commodore-sir-frank-whittle-1309015.html |access-date=2 December 2010}}</ref> ইংলেণ্ডত ব্যক্তিগত মটৰ চলোৱাৰ দ্বাৰা আৱাসিক আৰ্হি সলনি কৰা হয়, আৰু ১৯৪৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য সেৱাৰ সৃষ্টিৰ ফলত সকলো স্থায়ী বাসিন্দাক প্ৰয়োজনৰ সময়ত বিনামূলীয়াকৈ ৰাজহুৱা পুঁজিৰে স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদান কৰা হয়। এইবোৰে ২০ শতিকাৰ মাজভাগত ইংলেণ্ডত স্থানীয় চৰকাৰৰ সংস্কাৰৰ সূচনা কৰে।<ref>{{Harvnb|Clark|Steed|Marshall|1973|p=1}}; {{Harvnb|Wilson|Game|2002|p=55}}.</ref> [[File:Frith A Private View.jpg|thumb|ভিক্টোৰিয়ান যুগক প্ৰায়ে সোণালী যুগ বুলি উল্লেখ কৰা হয়। সাংস্কৃতিক বিভাজন দেখুৱাবলৈ উইলিয়াম পাৱেল ফ্ৰিথে কৰা চিত্ৰকলা। ]] ২০ শতিকাৰ পৰা ইংলেণ্ডলৈ জনসংখ্যাৰ যথেষ্ট গতিশীলতা হৈছে, বেছিভাগেই ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জৰ অন্যান্য অংশৰ পৰা, কিন্তু কমনৱেলথৰ পৰাও, বিশেষকৈ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পৰাও।<ref>{{harvnb|Gallagher|2006|pp=10–11}}.</ref> ১৯৭০ চনৰ পৰা উৎপাদনৰ পৰা বহু পৰিমাণে আঁতৰি আহিছে আৰু সেৱা উদ্যোগৰ ওপৰত গুৰুত্ব বৃদ্ধি পাইছে।<ref name="Thatcher" /> যুক্তৰাজ্যৰ অংশ হিচাপে এই অঞ্চলটোৱে ইউৰোপীয় অৰ্থনৈতিক সম্প্ৰদায় নামৰ এক উমৈহতীয়া বজাৰ পদক্ষেপত যোগদান কৰে যি ইউৰোপীয় সংঘত পৰিণত হয়। ২০ শতিকাৰ শেষৰ ফালৰ পৰা যুক্তৰাজ্যৰ প্ৰশাসন স্কটলেণ্ড, ৱেলছ আৰু উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডত বিভক্ত শাসনৰ দিশত আগবাঢ়িছে।<ref>{{Cite journal |last=Keating |first=Michael |author-link=Michael Keating (political scientist) |date=1 January 1998 |title=Reforging the Union: Devolution and Constitutional Change in the United Kingdom |journal=Publius: The Journal of Federalism |volume=28 |issue=1 |page=217 |doi=10.1093/oxfordjournals.pubjof.a029948}}</ref> ইংলেণ্ড আৰু ৱেলছ যুক্তৰাজ্যৰ ভিতৰত এক অধিকাৰক্ষেত্ৰ হিচাপে অস্তিত্ব অব্যাহত আছে।<ref name="BBC Wales">{{Cite web |year=2009 |title=The coming of the Tudors and the Act of Union |url=https://www.bbc.co.uk/wales/history/sites/themes/guide/ch11_part2_coming_of_the_tudor.shtml |access-date=9 September 2009 |website=[[BBC Wales]] |publisher=BBC News}}</ref> বিভাজনে অধিক ইংৰাজী-নিৰ্দিষ্ট পৰিচয় আৰু দেশপ্ৰেমৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিবলৈ উদ্দীপিত কৰিছে।<ref>{{harvnb|Kenny|English|Hayton|2008|p=3}}; {{Harvnb|Ward|2004|p=180}}.</ref> ইংৰাজ চৰকাৰৰ কোনো বিভক্ত চৰকাৰ নাই যদিও উপ-আঞ্চলিক ভিত্তিত একেধৰণৰ ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাৰ প্ৰচেষ্টা গণভোটৰ দ্বাৰা নাকচ কৰা হৈছিল।<ref name="The Times 2004-11-05" /> ==শাসন ব্যৱস্থা== ===ৰাজনীতি=== ইংলেণ্ড যুক্তৰাজ্যৰ অংশ, সংসদীয় ব্যৱস্থাৰ সৈতে সাংবিধানিক ৰাজতন্ত্ৰ।<ref>[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ "United Kingdom"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ |date=2021-01-09 }} CIA ''The World Factbook'']. Retrieved 13 April 2021</ref> ১৭০৭ চনৰ পিছত ইংলেণ্ডৰ চৰকাৰ গঠন হোৱা নাছিল, যেতিয়া ইউনিয়ন সন্ধিৰ চৰ্তসমূহ কাৰ্যকৰী কৰা ১৭০৭ চনৰ ''এক্টছ অৱ ইউনিয়নে'' ইংলেণ্ড আৰু স্কটলেণ্ডৰ সৈতে যোগ দি গ্ৰেট ব্ৰিটেইন ৰাজ্য গঠন কৰে।<ref>{{Cite web |title=The Act of Union between England and Scotland |url=https://www.historic-uk.com/HistoryUK/HistoryofBritain/The-Act-of-Union/ |access-date=25 December 2023 |website=Historic UK}}</ref> সংঘৰ আগতে ইংলেণ্ডত ইয়াৰ ৰজা আৰু ইংলেণ্ডৰ সংসদে শাসন কৰিছিল। ইংলেণ্ড পোনপটীয়াকৈ যুক্তৰাজ্যৰ সংসদৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয় যদিও যুক্তৰাজ্যৰ আন দেশসমূহে চৰকাৰসমূহ হস্তান্তৰিত কৰিছে।<ref name="Union with Scotland">{{Cite web |title=The first Parliament of Great Britain |url=http://www.parliament.uk/actofunion/08_02_great.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621165514/http://www.parliament.uk/actofunion/08_02_great.html |archive-date=21 June 2008 |access-date=5 September 2009 |publisher=Parliament}}</ref> [[File:Palace of Westminster, London - Feb 2007.jpg|thumb|upright=1.2|alt=Photograph of rectangular floodlight building, reflected in water. The building has multiple towers including one at each end. The tower on the right includes an illuminated clock face.|right|ইংলেণ্ডৰ প্ৰত্যক্ষ শাসন ব্যৱস্থা থকা যুক্তৰাজ্যৰ সংসদৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ৱেষ্টমিনিষ্টাৰ প্ৰাসাদ]] ইংলেণ্ডত ইয়াক কেনেকৈ প্ৰতিহত কৰিব পাৰি সেই লৈ বিতৰ্ক হৈছে। প্ৰথমে ইংলেণ্ডৰ বিভিন্ন অঞ্চল হস্তান্তৰ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল যদিও ২০০৪ চনৰ গণভোটত উত্তৰ-পূবে এই প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰাৰ পিছত এই কাম কৰা হোৱা নাই।<ref name="Devolution">{{Cite web |last=Cabinet Office |author-link=Cabinet Office |date=26 March 2009 |title=Devolution in the United Kingdom |url=http://www.cabinetoffice.gov.uk/devolution.aspx |access-date=16 August 2009 |publisher=cabinetoffice.gov.uk}}</ref> ২০২৪ চনত ব্ৰিটেইন চৰকাৰৰ মন্ত্ৰী, লণ্ডনৰ মেয়ৰ আৰু সংযুক্ত কৰ্তৃপক্ষৰ নেতাসকলক একত্ৰিত কৰিবলৈ ইংলেণ্ডৰ বাবে মেয়ৰেল কাউন্সিল নামেৰে জনাজাত কেৱল ইংলেণ্ডৰ এটা আন্তঃচৰকাৰী সংস্থা গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.gov.uk/government/news/deputy-prime-minister-launches-first-ever-mayoral-council |title=Deputy Prime Minister launches first-ever Mayoral Council}}</ref> ৱেষ্টমিনিষ্টাৰ প্ৰাসাদত ভিত্তি কৰি ব্ৰিটিছ সংসদৰ নিম্ন সদন হাউছ অৱ কমনছত ইংলেণ্ডৰ সমষ্টিসমূহৰ বাবে মুঠ ৬৫০ জনৰ ভিতৰত ৫৪৩জন সংসদ সদস্য (এম পি) আছে।<ref>{{Cite web |title=Lists of MPs |url=http://www.parliament.uk/mps-lords-and-offices/mps/ |access-date=21 May 2009 |publisher=Parliament.uk}}</ref> ইংলেণ্ডক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে লেবাৰ পাৰ্টিৰ ৩৪৭ জন, কনজাৰ্ভেটিভ পাৰ্টিৰ ১১৬ জন, লিবাৰেল ডেম’ক্ৰেটৰ ৬৫ জন, ৰিফৰ্ম ইউ কেৰ ৫জন আৰু ইংলেণ্ড আৰু ৱেলছৰ গ্ৰীণ পাৰ্টিৰ ৪জন সাংসদে। ===আইন=== [[File:Royal Courts of Justice (6201094569).jpg|thumb|ৰয়েল ক’ৰ্টছ অৱ জাষ্টিছ]] শতিকাজুৰি বিকশিত হোৱা ইংৰাজী আইন আইনী ব্যৱস্থাটোৱেই হৈছে বেছিভাগ কমনৱেলথ আইন<ref>{{Cite web |title=Common Law |url=http://dictionary.law.com/Default.aspx?selected=248 |access-date=5 October 2013 |website=The People's Law Dictionary |publisher=ALM Media Properties}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 October 2000 |title=The Common Law in the British Empire |url=http://www.h-net.msu.edu/~law/ASLH/conferences/2000conference/101900345b.htm |access-date=20 August 2011 |publisher=H-net.msu.edu}}</ref> আৰু আমেৰিকাত (লুইজিয়ানাৰ বাহিৰে) ব্যৱহৃত সাধাৰণ আইন আইনী ব্যৱস্থাৰ ভিত্তি। এতিয়া যুক্তৰাজ্যৰ অংশ হোৱাৰ পিছতো ইংলেণ্ড আৰু ৱেলছৰ আদালতৰ আইনী ব্যৱস্থাটো ইউনিয়ন সন্ধিৰ অধীনত স্কটলেণ্ডত ব্যৱহৃত আইনী ব্যৱস্থাৰ পৰা পৃথক আইনী ব্যৱস্থা হিচাপে চলি থাকিল। ইংৰাজী আইনখনৰ সাধাৰণ মূল কথাটো হ'ল ইয়াক আদালতত বহি থকা ন্যায়াধীশসকলে নিজৰ সাধাৰণ জ্ঞান আৰু আইনী নজিৰৰ জ্ঞান – ষ্টাৰ ডিচিচিছ – তেওঁলোকৰ সন্মুখৰ তথ্যসমূহৰ ওপৰত প্ৰয়োগ কৰি তৈয়াৰ কৰে।<ref>{{harvnb|Fafinski|2007|p=60}}.</ref> আদালত ব্যৱস্থাৰ নেতৃত্বত আছে ইংলেণ্ড আৰু ৱেলছৰ জ্যেষ্ঠ আদালত, য'ত আপিল আদালত, দেৱানী গোচৰৰ উচ্চ ন্যায়ালয় আৰু অপৰাধমূলক গোচৰৰ বাবে ক্ৰাউন আদালত থাকে।<ref>{{harvnb|Fafinski|2007|p=127}}.</ref> ইংলেণ্ড আৰু ৱেলছৰ অপৰাধমূলক আৰু দেৱানী গোচৰৰ সৰ্বোচ্চ আদালত হৈছে যুক্তৰাজ্যৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়। ২০০৯ চনত সাংবিধানিক পৰিৱৰ্তনৰ পিছত ইয়াৰ সৃষ্টি হৈছিল, হাউছ অৱ লৰ্ডছৰ ন্যায়িক কাম-কাজ গ্ৰহণ কৰি।<ref>{{Cite web |title=Constitutional reform: A Supreme Court for the United Kingdom |url=http://www.dca.gov.uk/consult/supremecourt/supreme.pdf |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20090117132005/http://www.dca.gov.uk/consult/supremecourt/supreme.pdf |archive-date=17 January 2009 |access-date=5 September 2009 |publisher=DCA.gov.uk}}</ref> উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ এটা সিদ্ধান্ত স্তৰবৃত্তৰ আন প্ৰতিখন আদালতৰ বাবে বাধ্যতামূলক, যিয়ে ইয়াৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰণ কৰিব লাগিব।<ref>{{harvnb|Fafinski|2007|p=67}}.</ref> ন্যায় বিভাগৰ ৰাজ্যিক সচিব হৈছে ইংলেণ্ডৰ ন্যায়পালিকা, আদালত ব্যৱস্থা আৰু কাৰাগাৰ আৰু পৰীক্ষামূলক ব্যৱস্থাৰ বাবে সংসদৰ দায়বদ্ধ মন্ত্ৰী।<ref>{{Cite web |title=Lord Chancellor and Secretary of State for Justice |url=https://www.gov.uk/government/ministers/secretary-of-state-for-justice |website=GOV.UK}}</ref> ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৯৫ চনৰ ভিতৰত অপৰাধ বৃদ্ধি পায় যদিও ১৯৯৫–২০০৬ চনৰ সময়ছোৱাত ৪২% হ্ৰাস পায়।<ref>{{Cite web |title=Crime over the last 25 years |url=http://www.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs07/crime0607summ.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090324214809/http://www.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs07/crime0607summ.pdf |archive-date=24 March 2009 |access-date=5 September 2009 |publisher=HomeOffice.gov.uk |archivedate=24 March 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090324214809/http://www.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs07/crime0607summ.pdf |deadurl=yes }}</ref> একে সময়ছোৱাতে কাৰাগাৰৰ জনসংখ্যা দুগুণ বৃদ্ধি পালে, যাৰ ফলত ই পশ্চিম ইউৰোপৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কাৰাগাৰত বন্দী হোৱাৰ হাৰ প্ৰতি এক লাখত ১৪৭ জন।<ref name="Crime BBC">{{Cite news |date=8 February 2008 |title=New record high prison population |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7235438.stm |access-date=5 September 2009}}</ref> ন্যায় মন্ত্ৰালয়ক প্ৰতিবেদন দিয়া মহামহিম কাৰাগাৰ সেৱাই বেছিভাগ কাৰাগাৰ পৰিচালনা কৰে, ২০২২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে ইংলেণ্ড আৰু ৱেলছত ৮১,৩০৯জন বন্দীক আৱাস দিয়া হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Offender management statistics quarterly: April to June 2022 |url=https://www.gov.uk/government/statistics/offender-management-statistics-quarterly-april-to-june-2022/offender-management-statistics-quarterly-april-to-june-2022 |access-date=14 November 2022 |website=GOV.UK}}</ref> ===উপ-বিভাগ=== ইংলেণ্ডৰ মহকুমাসমূহ চাৰিটা স্তৰলৈকে উপ-ৰাষ্ট্ৰীয় বিভাগৰে গঠিত, যিবোৰ স্থানীয় চৰকাৰৰ উদ্দেশ্যে সৃষ্টি কৰা বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰশাসনিক সত্তাৰ জৰিয়তে নিয়ন্ত্ৰিত হয়। লণ্ডন অঞ্চলৰ বাহিৰত ইংলেণ্ডৰ সৰ্বোচ্চ স্তৰ হৈছে ৪৮খন আনুষ্ঠানিক কাউন্টি।<ref name="britannicagov">{{harvnb|Encyclopædia Britannica|2002|p=100}}</ref> এইবোৰ মূলতঃ ভৌগোলিক ফ্ৰেম অৱ ৰেফাৰেন্স হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰে ৩৮ টা মধ্যযুগৰ পৰা ক্ৰমান্বয়ে বিকশিত হৈছিল; ১৯৭৪ চনত এইবোৰ ৫১ আৰু ১৯৯৬ চনত বৰ্তমানৰ সংখ্যালৈ পৰিৱৰ্তন কৰা হয়।<ref name="maud">{{harvnb|Redcliffe-Maud|Wood|1974}}.</ref> প্ৰত্যেকৰে এজন লৰ্ড লেফটেনেণ্ট আৰু হাই শ্বেৰিফ আছে; এই পদসমূহ স্থানীয়ভাৱে ব্ৰিটিছ ৰজাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="britannicagov" /> কিছুমান কাউন্টি, যেনে হেৰেফৰ্ডশ্বাইৰ, কেৱল আৰু অধিক অসামৰিক পেৰিছত ভাগ কৰা হয়। বাৰ্কশ্বাৰৰ ৰয়েল কাউন্টি আৰু মহানগৰ কাউন্টিসমূহৰ মৰ্যাদা অন্যান্য আনুষ্ঠানিক কাউন্টিতকৈ বেলেগ ধৰণৰ।<ref>{{Cite web |last=abcounties.com |date=26 June 2013 |title=The problem of 'county confusion' – and how to resolve it |url=https://abcounties.com/counties/county-confusion/ |access-date=17 September 2023 |website=Association of British Counties}}</ref> দ্বিতীয় স্তৰটো সংযুক্ত কৰ্তৃপক্ষ আৰু ২৭খন কাউন্টি-স্তৰৰ শ্বাইৰ কাউন্টিৰে গঠিত। ১৯৭৪ চনত সকলো আনুষ্ঠানিক কাউন্টি দুটা স্তৰৰ আছিল; আৰু মহানগৰ কাউন্টি স্তৰটো পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ হোৱাৰ লগে লগে ১৯৯৬ চনৰ সংস্কাৰে আনুষ্ঠানিক কাউন্টি আৰু প্ৰশাসনিক কাউন্টি স্তৰক পৃথক কৰি পেলায়। ইংলেণ্ডকো স্থানীয় চৰকাৰী জিলাত বিভক্ত কৰা হৈছে।<ref name="localgov">{{harvnb|Singh|2009|p=53}}.</ref> জিলাখনে কোনো আনুষ্ঠানিক কাউন্টিৰ সৈতে সংযুক্ত হ'ব পাৰে, বা শ্বাইৰ কাউন্টিৰ ভিতৰত জিলাৰ স্তৰ হ'ব পাৰে, ৰয়েল বা মেট্ৰ'পলিটান বৰো হ'ব পাৰে, বৰো বা চহৰৰ মৰ্যাদা থাকিব পাৰে, বা একক কৰ্তৃপক্ষ হ'ব পাৰে। সম্প্ৰদায় পৰ্যায়ত ইংলেণ্ডৰ বহু অংশ নিজাকৈ পৰিষদ থকা অসামৰিক প্যাৰিছত বিভক্ত; গ্ৰেটাৰ লণ্ডনত এনে এটা পেৰিছ, কুইনছ পাৰ্ক, ১৯৬৫ চনত বিলুপ্ত হোৱাৰ পিছত ২০১৪ চনৰ হিচাপত আছে, যেতিয়ালৈকে ২০০৭ চনত আইন প্ৰণয়নে ইহঁতক বিনোদনৰ অনুমতি নিদিলে। ====লণ্ডন==== ১৯৯৪ চনৰ পৰা ২০১০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে ইংলেণ্ডক কেইটামান উদ্দেশ্যৰ বাবে অঞ্চলত ভাগ কৰা হৈছিল; ১৯৯৮ চনত লণ্ডন অঞ্চলৰ বাবে হোৱা গণভোটে দুবছৰৰ পিছত লণ্ডন বিধানসভাৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>{{Cite news |last=Cooper |first=Hilary |date=29 March 2011 |title=Tiers shed as regional government offices disappear |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/society/2011/mar/29/regional-government-disappears-1500-jobs-lost |access-date=16 June 2011}}</ref> ২০০৪ চনৰ উত্তৰ-পূব ইংলেণ্ডৰ বিভাজন গণভোটে লণ্ডনৰ বাহিৰৰ আঞ্চলিক গাঁথনি বিলুপ্ত কৰি অধিক আঞ্চলিক বিধানসভাৰ বিভাজন বাতিল কৰে।<ref name="The Times 2004-11-05">{{Cite news |last1=Sherman |first1=Jill |last2=Andrew Norfolk |date=5 November 2004 |title=Prescott's dream in tatters as North East rejects assembly |work=The Times |location=London |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article503255.ece |access-date=5 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100525121618/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article503255.ece |archive-date=25 May 2010 |archivedate=25 May 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100525121618/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article503255.ece |deadurl=yes }}</ref> প্ৰশাসনিকভাৱে লণ্ডন ৩৩খন স্থানীয় চৰকাৰী জিলাৰ মাজত বিভক্ত: ৩২খন লণ্ডন বৰো আৰু লণ্ডন চহৰ।<ref>{{harvnb|Axford|2002|p=315}}.</ref> লণ্ডনৰ ৩২টা বৰোৱে গ্ৰেটাৰ লণ্ডনৰ আনুষ্ঠানিক কাউন্টি গঠন কৰে, লণ্ডন চহৰখন এখন পৃথক আনুষ্ঠানিক কাউন্টি। ==ভূ-প্ৰকৃতি== ===প্ৰাকৃতিক দৃশ্য আৰু নদী=== [[File:Malvern Hills - England.jpg|left|thumb|ইংৰাজী কাউণ্টি ৱৰ্চেষ্টাৰশ্বাইৰ আৰু হেৰেফৰ্ডশ্বাইৰত অৱস্থিত মালভাৰ্ন পাহাৰ। পাহাৰবোৰক গ্ৰাম্য পৰিৱেশে অসাধাৰণ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য্যৰ এলেকা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। ]] ভৌগোলিকভাৱে ইংলেণ্ডে গ্ৰেট ব্ৰিটেইন দ্বীপৰ মধ্য আৰু দক্ষিণ দুই তৃতীয়াংশ অংশৰ লগতে আইল অৱ ৱাইট আৰু আইলছ অৱ চিলিৰ দৰে সাগৰৰ পাৰৰ দ্বীপসমূহকো সামৰি লৈছে। ইয়াৰ সীমা যুক্তৰাজ্যৰ আন দুখন দেশ: উত্তৰে স্কটলেণ্ড আৰু পশ্চিমে ৱেলছ। ব্ৰিটেইনৰ মূল ভূখণ্ডৰ আন যিকোনো অংশতকৈ ইংলেণ্ড ইউৰোপ মহাদেশৰ ওচৰত। ইয়াক ফ্ৰান্স (হাউটছ-ডি-ফ্ৰান্স)ৰ পৰা ২১ মাইল (৩৪ কিলোমিটাৰ)<ref name="Engchannel">{{Cite web |year=2009 |title=English Channel |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/187921/English-Channel |access-date=15 August 2009 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |publisher=britannica.com}}</ref> সাগৰীয় ব্যৱধানেৰে পৃথক কৰা হৈছে যদিও দুয়োখন দেশক ফ'ল্কষ্টোনৰ ওচৰৰ চেনেল সুৰংগৰ দ্বাৰা সংযোগ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=History |url=http://www.eurotunnel.com/ukcP3Main/ukcCorporate/ukcAboutUs/ukm/history.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081116055538/http://www.eurotunnel.com/ukcP3Main/ukcCorporate/ukcAboutUs/ukm/history.htm |archive-date=16 November 2008 |access-date=5 September 2009 |publisher=EuroTunnel.com}}</ref> ইংলেণ্ডৰ পাৰ আইৰিছ সাগৰ, উত্তৰ সাগৰ আৰু আটলাণ্টিক মহাসাগৰতো আছে। লণ্ডন, লিভাৰপুল আৰু নিউকেষ্টলৰ বন্দৰসমূহ ক্ৰমে টেমছ, মাৰ্চি আৰু টাইনৰ জোৱাৰ-ভাটাৰ নদীৰ ওপৰত অৱস্থিত। ২২০ মাইল (৩৫০ কিলোমিটাৰ) উচ্চতাৰ চেভাৰ্ণ ইংলেণ্ডৰ মাজেৰে বৈ যোৱা আটাইতকৈ দীঘল নদী।<ref>{{Cite web |title=The River Severn |url=https://www.bbc.co.uk/england/sevenwonders/west/severn-river/ |access-date=5 December 2010 |publisher=BBC}}</ref> ই ব্ৰিষ্টল চেনেলত খালী হয় আৰু ইয়াৰ চেভাৰ্ণ ব'ৰ (এটা জোৱাৰ-ভাটাৰ ব'ৰ)ৰ বাবে উল্লেখযোগ্য, যাৰ উচ্চতা ২ মিটাৰ (৬.৬ ফুট) পৰ্যন্ত হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite web |title=Severn Bore and Trent Aegir |url=http://www.environment-agency.gov.uk/homeandleisure/recreation/31439.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101122125420/http://environment-agency.gov.uk/homeandleisure/recreation/31439.aspx |archive-date=22 November 2010 |access-date=5 December 2010 |publisher=Environment Agency |archivedate=22 November 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101122125420/http://environment-agency.gov.uk/homeandleisure/recreation/31439.aspx |deadurl=yes }}</ref> কিন্তু ইংলেণ্ডৰ সম্পূৰ্ণ দীঘল নদীখন হৈছে টেমছ, যাৰ দৈৰ্ঘ্য ২১৫ মাইল (৩৪৬ কিলোমিটাৰ)।<ref name="Thames">{{Cite web |title=River Thames and London (England) |url=http://www.thisislondon.co.uk/standard-home/related-139-94056-articles-reviews/River+Thames-London+(England)/related.do |access-date=17 August 2009 |website=London Evening Standard |location=London}}{{dead link|date=October 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> ইংলেণ্ডত বহুতো হ্ৰদ আছে; আটাইতকৈ ডাঙৰটো হৈছে উইণ্ডাৰমিৰ, যিটো উপযুক্তভাৱে নামকৰণ কৰা লেক ডিষ্ট্ৰিক্টৰ ভিতৰত।<ref name="metoffice_nw">{{Cite web |title=North West England & Isle of Man: climate |url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/nw/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605003213/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/nw/ |archive-date=5 June 2011 |access-date=5 December 2010 |publisher=Met Office}}</ref> ইংলেণ্ডৰ বেছিভাগ ভূ-প্ৰকৃতি নিম্ন পাহাৰ আৰু সমভূমিৰে গঠিত, দেশৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিম অংশত উচ্চভূমি আৰু পাহাৰীয়া ভূখণ্ড। উত্তৰ উচ্চভূমিৰ ভিতৰত পূব আৰু পশ্চিমলৈ বিভাজিত উচ্চভূমিৰ শৃংখল পেনিনছ, কাম্ব্ৰিয়াৰ লেক ডিষ্ট্ৰিক্ট পৰ্বতমালা আৰু ইংলেণ্ড আৰু স্কটলেণ্ডৰ সীমান্তত বিস্তৃত চেভিঅ'ট পাহাৰ আদি অন্তৰ্ভুক্ত। ইংলেণ্ডৰ সৰ্বোচ্চ স্থান, ৯৭৮ মিটাৰ (৩,২০৯ ফুট) লেক ডিষ্ট্ৰিক্টৰ স্কেফেল পাইক।<ref name="metoffice_nw" /> শ্ৰপশ্বায়াৰ পাহাৰ ৱেলছৰ ওচৰত থকাৰ বিপৰীতে ডাৰ্টমূৰ আৰু এক্সমূৰ দেশৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ দুটা উচ্চভূমি অঞ্চল। ভূখণ্ডৰ প্ৰকাৰৰ মাজত আনুমানিক বিভাজন ৰেখাক প্ৰায়ে টিছ-এক্সে ৰেখাৰে সূচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite book |url={{GBurl |id=yAgGHnENHjoC |q=tees exe line england lowland upland |p=100}} |title=World Regional Geography |date=2008 |publisher=Joseph J. Hobbs |isbn=978-0-495-38950-7 |access-date=6 December 2017}}</ref> [[File:Glenridding, Cumbria, England - June 2009.jpg|thumb|কাম্ব্ৰিয়াৰ গ্লেনৰিডিং আৰু উলছৱাটাৰ গাঁও]] "ইংলেণ্ডৰ ৰাজহাঁড়" নামেৰে জনাজাত পেনিনছ হৈছে দেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্বতমালা, যাৰ উৎপত্তি প্ৰায় ৩০ কোটি বছৰৰ আগতে পেলিঅ'জয়িক যুগৰ শেষৰ পৰাই হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Pennines |url=http://www.summitpost.org/area/range/220026/pennines.html |access-date=8 September 2009 |publisher=Smmit Post}}</ref> ইহঁতৰ ভূতাত্ত্বিক গঠনত অন্যান্যৰ লগতে বেলেগ শিল আৰু চূণশিল, লগতে কয়লাও অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়ৰ্কশ্বায়াৰ আৰু ডাৰ্বিশ্বায়াৰৰ কিছু অংশৰ দৰে কেলচাইট অঞ্চলত কাৰ্ষ্টৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্য আছে। পেনিন লেণ্ডস্কেপ উচ্চভূমি অঞ্চলত উচ্চ মূৰ্খ, অঞ্চলটোৰ নদীৰ উৰ্বৰ উপত্যকাৰে সোমাই আছে। ইয়াত ইয়ৰ্কশ্বায়াৰ ডেলছ আৰু পিক ডিষ্ট্ৰিক্ট নামৰ দুখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আছে। পশ্চিম দেশত দক্ষিণ-পশ্চিম উপদ্বীপৰ ডাৰ্টমূৰ আৰু এক্সমূৰত গ্ৰেনাইটৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত উচ্চভূমিৰ ম'ৰলেণ্ড অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=National Parks&nbsp;– About us |url=http://www.nationalparks.gov.uk/aboutus |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101027162402/http://www.nationalparks.gov.uk/aboutus |archive-date=27 October 2010 |access-date=5 December 2010 |publisher=nationalparks.gov.uk |archivedate=27 October 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101027162402/http://www.nationalparks.gov.uk/aboutus |deadurl=yes }}</ref> ইংৰাজী নিম্নভূমি দেশৰ মধ্য আৰু দক্ষিণ অঞ্চলত অৱস্থিত, কটছৱল্ড পাহাৰ, চিলটাৰ্ন পাহাৰ, উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ডাউন্সকে ধৰি সেউজীয়া ৰোলিং পাহাৰেৰে গঠিত; য’ত ইবোৰে সাগৰক লগ পায় তাত ড’ভাৰৰ শিলৰ দৰে বগা শিলৰ উন্মুক্ত স্থান গঠন কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত তুলনামূলকভাৱে সমতল সমভূমি যেনে চেলিছবেৰী প্লেইন, ছামাৰচেট লেভেলছ, চাউথ ক’ষ্ট প্লেইন আৰু দ্য ফেন্স আদিও অন্তৰ্ভুক্ত। ===জলবায়ু=== ইংলেণ্ডৰ সামুদ্ৰিক জলবায়ু নাতিশীতোষ্ণ: ইয়াৰ উষ্ণতা মৃদু আৰু শীতকালত ইয়াৰ উষ্ণতা ০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৩২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)তকৈ বেছি নহয় আৰু গ্ৰীষ্মকালত ইয়াৰ উষ্ণতা ৩২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৯০ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)তকৈ বেছি নহয়।<ref name="weather">{{Cite web |title=What is the Climate like in Britain? |url=http://www.woodlands-junior.kent.sch.uk/customs/questions/weather/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100114052538/http://www.woodlands-junior.kent.sch.uk/customs/questions/weather/ |archive-date=14 January 2010 |access-date=5 September 2009 |publisher=Woodlands Kent}}</ref> বতৰ তুলনামূলকভাৱে সঘনাই আৰ্দ্ৰ আৰু পৰিৱৰ্তনশীল। আটাইতকৈ ঠাণ্ডা মাহ জানুৱাৰী আৰু ফেব্ৰুৱাৰী, পিছৰ মাহটো বিশেষকৈ ইংলিছ উপকূলত, আনহাতে জুলাই মাহ সাধাৰণতে আটাইতকৈ উষ্ণ। মৃদুৰ পৰা উষ্ণ বতৰ থকা মাহবোৰ হ'ল মে', জুন, ছেপ্টেম্বৰ আৰু অক্টোবৰ।<ref name="weather" /> বছৰটোৰ ভিতৰত বৰষুণৰ পৰিমাণ সকলো অঞ্চলতে মোটামুটি সমানে থাকে। ইংলেণ্ডৰ জলবায়ুৰ ওপৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰভাৱ হ'ল ইয়াৰ আটলাণ্টিক মহাসাগৰৰ ওচৰত থকা, ইয়াৰ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু উপসাগৰীয় প্ৰবাহৰ দ্বাৰা সাগৰৰ উষ্ণতা।<ref name="weather" /> পশ্চিম অঞ্চলত বৰষুণৰ পৰিমাণ বেছি আৰু লেক ডিষ্ট্ৰিক্টৰ কিছু অংশত দেশৰ আন ঠাইতকৈ বেছি বৰষুণ হয়।<ref name="weather" /> বতৰৰ ৰেকৰ্ড আৰম্ভ হোৱাৰ পিছৰে পৰা ২০২২ চনৰ ১৯ জুলাইত লিংকনশ্বায়াৰৰ কনিংছবিত সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা ৪০.৩ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১০৪.৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) আছিল,<ref>{{Cite web |title=Record high temperatures verified |url=https://www.metoffice.gov.uk/about-us/press-office/news/weather-and-climate/2022/record-high-temperatures-verified |access-date=22 March 2023 |website=Met Office}}</ref> আনহাতে ১৯৮২ চনৰ ১০ জানুৱাৰীত শ্ৰপশ্বাৰৰ এডগমণ্ডত সৰ্বনিম্ন উষ্ণতা আছিল −২৬.১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−১৫.০ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট।<ref>{{Cite web |title=English Climate |url=http://www.metoffice.com/climate/uk/location/england/#temperature |archive-url=https://web.archive.org/web/20080829161614/http://www.metoffice.com/climate/uk/location/england/ |archive-date=29 August 2008 |publisher=MetOffice.com |access-date=19 May 2025 |archivedate=29 August 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080829161614/http://www.metoffice.com/climate/uk/location/england/#temperature |deadurl=yes }}</ref> ==প্ৰশাসনিক অঞ্চলসমূহ== ইংলেণ্ডৰ মুঠ ৯খন প্ৰশাসনিক অঞ্চল আছে। {| class="wikitable sortable" |- ! নাম!! জনসংখ্যা!! আয়তন (বৰ্গ কিমি)!! বৃহত্তম চহৰ |- | [[নৰ্থ ইষ্ট]] || ২,৫৯৬,৮৮৬ || ৮,৫৯২ || [[নিউকেচল আপন টাইন]] |- | [[নৰ্থ ৱেষ্ট]] || ৭,০৫২,১৭৭ || ১৪,১৬৫ || [[মানচেষ্টাৰ]] |- | [[ইয়ৰ্কশ্বায়াৰ এণ্ড দি হাম্বাৰ]] || ৫,২৮৩,৭৩৩ || ১৫,৪২০ || [[লীডছ]] |- | [[ৱেষ্ট মিডলেণ্ডছ]] || ৫,৬০১,৮৪৭ || ১৩,০০০ || [[বাৰ্মিংহাম]] |- | [[ইষ্ট মিডলেণ্ডছ]] || ৪,৫৩৩,২২২ || ১৫,৬২৭ || [[লিচেষ্টাৰ]] |- | [[ইষ্ট অফ ইংলেণ্ড]] || ৫,৮৪৬,৯৬৫ || ১৯,১২০ || [[নৰউইচ]] |- | [[ছাউথ ৱেষ্ট]] || ৫,২৮৮,৯৩৫ || ২৩,৮২৯ || [[ব্ৰিষ্টল]] |- | [[ছাউথ ইষ্ট]] || ৮,৬৩৪,৭৫০ || ১৯,০৯৫ || [[ছাউথাম্পটন]] |- | [[লণ্ডন]] || ৮,১৭৩,৯৪১ || ১,৫৭২ || [[লণ্ডন]] |- |} ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ইউৰোপৰ দেশ]] [[শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্য]] fbqg3pobkb9ss4igv1ogjylg6tng4g2 0 34470 613417 419873 2026-06-21T09:29:24Z Sameer Kalita14 49979 /* মহাবিদ্যালয় */ লিংক যোগ 613417 wikitext text/x-wiki শিক্ষাৰ দিশত [[যোৰহাট]] এখন আগবঢ়া ঠাই। যোৰহাটৰ বাসিন্দাৰ স্বাক্ষৰতাৰ হাৰ অসমৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক।<ref>http://www.whereincity.com/india/assam/assam-districts.php, আহৰণ ২৩.১১.২০১১</ref> ১৮৮৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা যোৰহাট উচ্চ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়ত তেতিয়াৰ পৰাই বিজ্ঞান শিক্ষাৰ ব্যৱস্থা আছিল। উজনি অসমৰ প্ৰথম মহাবিদ্যালয় ৰূপে জনাজাত “[[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]” ১৯৩০ চনত যোৰহাট নগৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। পৰবৰ্তী কালত নগৰৰ ভিতৰে-বাহিৰে আৰু বহুত উচ্চ শিক্ষানুস্থান গঢ় লৈ উঠে। ==গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান== *[[উত্তৰ-পূব বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (North East Institute of Science and Technology, NEIST) *[[টোকোলাই চাহ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] (Tocklai Tea Research Institute) *[[বৰ্ষাৰণ্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, যোৰহাট]] (Rain Forest Research Institute, RFRI) *[[আঞ্চলিক কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ, তিতাবৰ]] *কেন্দ্ৰীয় এৰি আৰু মুগা গৱেষণা প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (Central Eri & Muga Research Training Institute), লাহদৈগড় *Institute of Biotechnology & Geotectonics Studies (INBGS), চিনামৰা *ভাৰতীয় শস্য সঞ্চয় ব্যৱস্থাপনা আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (Indian Grain Storage Management and Research Institute) *কেন্দ্ৰীয় ৰেচম প্ৰযুক্তি গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (Central Silk Technological Research Institute) ==বিশ্ববিদ্যালয়== *[[অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়]] (১৯৬৯ চনত স্থাপিত) *[[কাজিৰঙা বিশ্ববিদ্যালয়]] (২০১২ চনত স্থাপিত) *[[অসম মহিলা বিশ্ববিদ্যালয়]] (২০১৩ চনত স্থাপিত) ==কাৰিকৰী শিক্ষানুষ্ঠান== *[[যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]] *[[প্ৰিন্স অফ ৱেল্‌চ অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] *[[যোৰহাট বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান]] (পূৰ্বৰ বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়) *উদ্যোগিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (Industrial Training Institute) *জিলা শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (District Institute of Education & Training) *উত্তৰ পূব ব্যৱস্থাপনা বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান (North East Institute of Management Science) ==ডিজাইন শিক্ষানুষ্ঠান == *[[ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান, যোৰহাট]] ==চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান== *[[যোৰহাট চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] *[[ড: জে. কে. শইকীয়া হোমিঅ'পেথিক চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] *[[মেডিকেল ইনষ্টিটিউট, যোৰহাট]] (Medical Institute, Jorhat) ==মহাবিদ্যালয়== * [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]] * [[যোৰহাট বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান]] *[[বাহনা মহাবিদ্যালয়]] *বৰহোলা মহাবিদ্যালয় *সৰ্বোদয় মহাবিদ্যালয় *[[চন্দ্ৰ কমল বেজবৰুৱা মহাবিদ্যালয়]], টীয়ক *[[চন্দ্ৰ কমল বেজবৰুৱা বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] *চিনামৰা মহাবিদ্যালয় *[[দেৱীচৰণ বৰুৱা ছাত্ৰী মহাবিদ্যালয়]] *[[যোৰহাট মহাবিদ্যালয়]] *যোৰহাট আইন মহাবিদ্যালয় *যোৰহাট কেন্দ্ৰীয় মহাবিদ্যালয় *কাকজান মহাবিদ্যালয় *ডাঃ নবীন বৰদলৈ মহাবিদ্যালয় *স্নাতকোত্তৰ প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয় *Eastern Theological College, ৰাজাবাৰী *[[নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়]], তিতাবৰ *মৰিয়নি মহাবিদ্যালয় ==কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়== *পূৰ্ব ভাৰতী কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়, চিনামৰা *প্ৰাগজ্যোতিকা জুনিয়ৰ কলেজ, তিতাবৰ *কনচেপ্ট জুনিয়ৰ কলেজ, তিতাবৰ *লুইত ভেলী একাডেমী *ক্ৰিচেন্ট একাডেমী *প্ৰজ্ঞা একাডেমী *ভেলী হাই একাডেমী *এনকেম ছায়েন্ছ একাডেমী কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ==বিদ্যালয়== *আৰ্মি পাব্লিক স্কুল *কছাৰীপৰীয়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় *নামগৰুমৰা বাপু বাঢ়ৈ উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *কল্যাণী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *কাৰ্মেল স্কুল *খালচা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *চিনামৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *চেণ্ট মেৰীজ হাইস্কুল *ছেমফ'ৰ্ড ফিউচাৰিষ্টিক স্কুল *জয়া বিদ্যাপীঠ *জৱাহৰ নবোদয় বিদ্যালয়, তিতাবৰ *জোনাকী সঙ্ঘ বিদ্যালয় *ডন বস্ক' বিদ্যালয়, বাঘচুং *ডন বস্ক' বিদ্যালয়, লিচুবাৰী *দিল্লী পাব্লিক স্কুল *দীপাঙ্কৰ বিদ্যাপীঠ *দেৱী চৰণ বৰুৱা উচ্চ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয় *দহোতীয়া উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *পালি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *বৰভেটা পাব্লিক প্ৰাথমিক, মধ্য ইংৰাজী আৰু উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *বাহনা উচ্চ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয় *বাহনা বাল্য ভৱন *বাল্য ভৱন *নৱজ্যোতি মধ্য/উচ্চ ইংৰাজী বিদ্যালয় *বাল ভাৰতী বায়ু সেনা বিদ্যালয় *বিদ্যুৎকুঞ্জ জাতীয় বিদ্যালয় *ভাটেমৰা গীতাৰ্থী নিম্ন প্ৰাথমিক বিদ্যালয় *ভাটেমৰা মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয় *মহৰ্ষি বিদ্যা মন্দিৰ, যোৰহাট *মালৌ আলি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বিদ্যালয় *মেৰীলেণ্ড হাইস্কুল *যোৰহাট আদৰ্শ সংযুক্ত বিদ্যালয় *যোৰহাট গীতাৰ্থী বিদ্যালয় *যোৰহাট হাই স্কুল *যোৰহাট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় *[[যোৰহাট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালক বিদ্যালয়]] *যোৰহাট মকতব্ আদৰ্শ প্ৰাথমিক বিদ্যালয় *ৰ'য়েল অ'ক্ হাইস্কুল *ৰাষ্ট্ৰভাষা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *ৰেৱকান্ত বৰুৱা পাব্লিক হাইস্কুল *শঙ্কৰদেৱ চেমিনাৰী বিদ্যালয় *স্প্ৰীংডেইল হাইস্কুল *হেমলতা সন্দিকৈ মেম'ৰিয়েল ইনষ্টিটিউট *খৰিকটীয়া উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *ধলি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *তৰাজান উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় ==কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়== *কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয় (বায়ু সেনা আস্থান) *কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয় (NEIST) *কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয় (ONGC) ==গেলেৰী== <center> <gallery widths="120" heights="120px" perrow="5" style="border: 5px solid #a86; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); -moz-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); -webkit-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); border-radius: 0.5em; -moz-border-radius: 0.5em; -webkit-border-radius: 0.5em;"> File:NEIST Main.JPG|উত্তৰ-পূব বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান File:Tocklai Experimental Station.jpg|টোকোলাই চাহ গৱেষণা কেন্দ্ৰ File:Jec frontview.jpg|যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় File:JB College , Jorhat .jpg|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয় </gallery> </center> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{-}} {{যোৰহাট জিলা}} [[শ্ৰেণী:যোৰহাট জিলাৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:যোৰহাট জিলাৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান‎]] 8pn4kxhh34ap1rftcwocjo54acs6lc1 613418 613417 2026-06-21T09:30:29Z Sameer Kalita14 49979 /* মহাবিদ্যালয় */ 613418 wikitext text/x-wiki শিক্ষাৰ দিশত [[যোৰহাট]] এখন আগবঢ়া ঠাই। যোৰহাটৰ বাসিন্দাৰ স্বাক্ষৰতাৰ হাৰ অসমৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক।<ref>http://www.whereincity.com/india/assam/assam-districts.php, আহৰণ ২৩.১১.২০১১</ref> ১৮৮৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা যোৰহাট উচ্চ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়ত তেতিয়াৰ পৰাই বিজ্ঞান শিক্ষাৰ ব্যৱস্থা আছিল। উজনি অসমৰ প্ৰথম মহাবিদ্যালয় ৰূপে জনাজাত “[[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]” ১৯৩০ চনত যোৰহাট নগৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। পৰবৰ্তী কালত নগৰৰ ভিতৰে-বাহিৰে আৰু বহুত উচ্চ শিক্ষানুস্থান গঢ় লৈ উঠে। ==গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান== *[[উত্তৰ-পূব বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (North East Institute of Science and Technology, NEIST) *[[টোকোলাই চাহ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] (Tocklai Tea Research Institute) *[[বৰ্ষাৰণ্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, যোৰহাট]] (Rain Forest Research Institute, RFRI) *[[আঞ্চলিক কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ, তিতাবৰ]] *কেন্দ্ৰীয় এৰি আৰু মুগা গৱেষণা প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (Central Eri & Muga Research Training Institute), লাহদৈগড় *Institute of Biotechnology & Geotectonics Studies (INBGS), চিনামৰা *ভাৰতীয় শস্য সঞ্চয় ব্যৱস্থাপনা আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (Indian Grain Storage Management and Research Institute) *কেন্দ্ৰীয় ৰেচম প্ৰযুক্তি গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (Central Silk Technological Research Institute) ==বিশ্ববিদ্যালয়== *[[অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়]] (১৯৬৯ চনত স্থাপিত) *[[কাজিৰঙা বিশ্ববিদ্যালয়]] (২০১২ চনত স্থাপিত) *[[অসম মহিলা বিশ্ববিদ্যালয়]] (২০১৩ চনত স্থাপিত) ==কাৰিকৰী শিক্ষানুষ্ঠান== *[[যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]] *[[প্ৰিন্স অফ ৱেল্‌চ অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] *[[যোৰহাট বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান]] (পূৰ্বৰ বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়) *উদ্যোগিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (Industrial Training Institute) *জিলা শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (District Institute of Education & Training) *উত্তৰ পূব ব্যৱস্থাপনা বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান (North East Institute of Management Science) ==ডিজাইন শিক্ষানুষ্ঠান == *[[ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন প্ৰতিষ্ঠান, যোৰহাট]] ==চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান== *[[যোৰহাট চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] *[[ড: জে. কে. শইকীয়া হোমিঅ'পেথিক চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] *[[মেডিকেল ইনষ্টিটিউট, যোৰহাট]] (Medical Institute, Jorhat) ==মহাবিদ্যালয়== * [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]] * [[যোৰহাট বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান]] *[[নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়]], তিতাবৰ *[[বাহনা মহাবিদ্যালয়]] *বৰহোলা মহাবিদ্যালয় *সৰ্বোদয় মহাবিদ্যালয় *[[চন্দ্ৰ কমল বেজবৰুৱা মহাবিদ্যালয়]], টীয়ক *[[চন্দ্ৰ কমল বেজবৰুৱা বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] *চিনামৰা মহাবিদ্যালয় *[[দেৱীচৰণ বৰুৱা ছাত্ৰী মহাবিদ্যালয়]] *[[যোৰহাট মহাবিদ্যালয়]] *যোৰহাট আইন মহাবিদ্যালয় *যোৰহাট কেন্দ্ৰীয় মহাবিদ্যালয় *কাকজান মহাবিদ্যালয় *ডাঃ নবীন বৰদলৈ মহাবিদ্যালয় *স্নাতকোত্তৰ প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয় *Eastern Theological College, ৰাজাবাৰী *মৰিয়নি মহাবিদ্যালয় ==কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়== *পূৰ্ব ভাৰতী কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়, চিনামৰা *প্ৰাগজ্যোতিকা জুনিয়ৰ কলেজ, তিতাবৰ *কনচেপ্ট জুনিয়ৰ কলেজ, তিতাবৰ *লুইত ভেলী একাডেমী *ক্ৰিচেন্ট একাডেমী *প্ৰজ্ঞা একাডেমী *ভেলী হাই একাডেমী *এনকেম ছায়েন্ছ একাডেমী কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ==বিদ্যালয়== *আৰ্মি পাব্লিক স্কুল *কছাৰীপৰীয়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় *নামগৰুমৰা বাপু বাঢ়ৈ উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *কল্যাণী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *কাৰ্মেল স্কুল *খালচা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *চিনামৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *চেণ্ট মেৰীজ হাইস্কুল *ছেমফ'ৰ্ড ফিউচাৰিষ্টিক স্কুল *জয়া বিদ্যাপীঠ *জৱাহৰ নবোদয় বিদ্যালয়, তিতাবৰ *জোনাকী সঙ্ঘ বিদ্যালয় *ডন বস্ক' বিদ্যালয়, বাঘচুং *ডন বস্ক' বিদ্যালয়, লিচুবাৰী *দিল্লী পাব্লিক স্কুল *দীপাঙ্কৰ বিদ্যাপীঠ *দেৱী চৰণ বৰুৱা উচ্চ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয় *দহোতীয়া উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *পালি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *বৰভেটা পাব্লিক প্ৰাথমিক, মধ্য ইংৰাজী আৰু উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *বাহনা উচ্চ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয় *বাহনা বাল্য ভৱন *বাল্য ভৱন *নৱজ্যোতি মধ্য/উচ্চ ইংৰাজী বিদ্যালয় *বাল ভাৰতী বায়ু সেনা বিদ্যালয় *বিদ্যুৎকুঞ্জ জাতীয় বিদ্যালয় *ভাটেমৰা গীতাৰ্থী নিম্ন প্ৰাথমিক বিদ্যালয় *ভাটেমৰা মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয় *মহৰ্ষি বিদ্যা মন্দিৰ, যোৰহাট *মালৌ আলি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বিদ্যালয় *মেৰীলেণ্ড হাইস্কুল *যোৰহাট আদৰ্শ সংযুক্ত বিদ্যালয় *যোৰহাট গীতাৰ্থী বিদ্যালয় *যোৰহাট হাই স্কুল *যোৰহাট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় *[[যোৰহাট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালক বিদ্যালয়]] *যোৰহাট মকতব্ আদৰ্শ প্ৰাথমিক বিদ্যালয় *ৰ'য়েল অ'ক্ হাইস্কুল *ৰাষ্ট্ৰভাষা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *ৰেৱকান্ত বৰুৱা পাব্লিক হাইস্কুল *শঙ্কৰদেৱ চেমিনাৰী বিদ্যালয় *স্প্ৰীংডেইল হাইস্কুল *হেমলতা সন্দিকৈ মেম'ৰিয়েল ইনষ্টিটিউট *খৰিকটীয়া উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *ধলি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় *তৰাজান উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় ==কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়== *কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয় (বায়ু সেনা আস্থান) *কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয় (NEIST) *কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয় (ONGC) ==গেলেৰী== <center> <gallery widths="120" heights="120px" perrow="5" style="border: 5px solid #a86; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); -moz-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); -webkit-box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); border-radius: 0.5em; -moz-border-radius: 0.5em; -webkit-border-radius: 0.5em;"> File:NEIST Main.JPG|উত্তৰ-পূব বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান File:Tocklai Experimental Station.jpg|টোকোলাই চাহ গৱেষণা কেন্দ্ৰ File:Jec frontview.jpg|যোৰহাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় File:JB College , Jorhat .jpg|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয় </gallery> </center> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{-}} {{যোৰহাট জিলা}} [[শ্ৰেণী:যোৰহাট জিলাৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:যোৰহাট জিলাৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান‎]] rhojr9qbzx0jnk0xdberz7if5jajdzs 0 34862 613312 421507 2026-06-20T14:43:53Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613312 wikitext text/x-wiki {{Infobox revolution biography |name=ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ |lived={{birth date|1820|9|26|df=yes}} – {{death date|1891|7|29|df=yes}} |image= [[File:Ishwarchandra Vidyasagar.jpg|220px]] |caption= |alternate name= |dateofbirth={{birth date|1820|9|26|df=yes}} |placeofbirth=[[বীৰসিংহ]], তদনীন্তন [[হুগলি জিলা]] (আধুনিক [[পশ্চিম মেদিনীপুৰ জিলা]]), [[বাংলা প্ৰেছিডেন্সি]] (আধুনিক [[পশ্চিমবংগ]]), [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] (আধুনিক {{IND}}) |dateofdeath={{death date and age|1891|7|29|1819|9|26|df=yes}} | spouse = দীনময়ী দেৱী | parents = ঠাকুৰদাস বন্দ্যোপাধ্যায় আৰু ভগবতী দেৱী | children = নাৰায়ণচন্দ্ৰ বিদ্যাৰত্ন |prizes= |religion=[[হিন্দু]] |footnotes= |placeofdeath=[[কলকাতা]], [[বাংলা প্ৰেছিডেন্সি]] (আধুনিক [[পশ্চিমবংগ]]), [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] (আধুনিক {{IND}}) |movement=[[বাংলাৰ নৱজাগৰণ]] |monuments=[[বিদ্যাসাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়]], [[বিদ্যাসাগৰ সেতু]] |organizations= }} '''ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ''' ({{lang-en|Ishwar Chandra Vidyasagar}}; ১৮২০ - ১৮৯১) উনৈশ শতিকাৰ বিশিষ্ট বঙালী শিক্ষাবিদ, সমাজ সংস্কাৰক আৰু গদ্যকাৰ আছিল। প্ৰকৃত নাম ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বন্দ্যোপাধ্যায়। [[সংস্কৃত ভাষা]] আৰু [[সংস্কৃত সাহিত্য|সাহিত্যত]] অগাধ পাণ্ডিত্যৰ বাবে জীৱনৰ প্ৰথমচোৱাতে বিদ্যাসাগৰ উপাধি লাভ কৰে। সংস্কৃতৰ বাদেও [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী ভাষাত]] বিশেষ ব্যুৎপত্তি আছিল। তেওঁই প্ৰথম [[বঙালী লিপি]] সংস্কাৰ কৰে ইয়াক যুক্তিবহ কৰে তোলে।<ref>{{cite web |url=http://banglapedia.search.com.bd/HT/V_0042.htm |title=BANGLAPEDIA: Vidyasagar, Pundit Iswar Chandra |publisher=banglapedia.search.com.bd |accessdate=2008-12-20 |last= |first= |archivedate=2008-12-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081222093633/http://banglapedia.search.com.bd/HT/V_0042.htm |deadurl=yes }}</ref> বঙালী গদ্যৰ প্ৰথম সাৰ্থক ৰূপকাৰ হিচাপে বিভূষিত বিদ্যাসাগৰে জনপ্ৰিয় শিশুপাঠ্য ''বৰ্ণপৰিচয়'' সহ একাধিক পাঠ্যপুথি সংস্কৃত ব্যাকৰণ গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। সংস্কৃত, [[ হিন্দী]] আৰু ইংৰাজীৰ পৰা বঙালীলৈ অনুবাদ সাহিত্য আৰু জ্ঞানবিজ্ঞান সংক্ৰান্তিয় বহু ৰচনা কৰিছিল। অন্যদিশে বিদ্যাসাগৰ এজন সমাজ সংস্কাৰকো আছিল। বিধবা বিবাহ আৰু স্ত্ৰীশিক্ষাৰ প্ৰচলন, বহুবিবাহ আৰু বাল্য বিবাহৰ দৰে সামাজিক অভিশাপসমূহ দূৰীকৰণৰ বাবে তেখেতৰ অক্লান্ত সংগ্ৰাম বৰ্তমানেও স্মৰণ কৰা হয়। [[বাংলাৰ নৱজাগৰণ|বঙালীৰ নৱজাগৰণৰ]] এই পুৰোধা ব্যক্তিত্ব দেশৰ সাধৰণ জনসাধাৰণৰ ওচৰত ‘দয়াৰ সাগৰ’ নামে পৰিচিত আছিল।<ref> {{cite web |url=http://www.whereincity.com/india/great-indians/literary-persons/ishwar-chandra.php |title=Ishwar Chandra Vidyasagar |publisher=www.whereincity.com |accessdate=2008-12-20 |last= |first= }} </ref><ref> {{cite web |url=http://www.americanchronicle.com/articles/26148 |title=Ishwar Chandra Vidyasagar: A Profile of the Philanthropic Protagonist |publisher=www.americanchronicle.com |accessdate=2008-12-20 |last= |first= |archiveurl=http://archive.is/PghFm|archivedate=2013-01-17}}</ref> বঙালী সমাজত বিদ্যাসাগৰ এজন প্ৰাতঃস্মৰণীয় ব্যক্তিত্ব। [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিমবঙ্গৰ]] [[পশ্চিম মেদিনীপুৰ জিলা|পশ্চিম মেদিনীপুৰত]] তেখেতৰ স্মৃতিৰক্ষাৰ হেতু [[বিদ্যাসাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] স্থাপিত হৈছে। ৰাজধানী [[কলকাতা|কলকাতাৰ]] আধুনিক স্থাপত্যৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ নিদৰ্শন [[বিদ্যাসাগৰ সেতু]] তেখেতৰ নামতেই উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। == জীৱনী == === জীৱনাৰম্ভ === ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ ১৮২০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ২৬ ছেপ্টেম্বৰত বৰ্তমান পশ্চিম মেদিনীপুৰ জিলাৰ বীৰসিংহ নামে গাৱত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref name="sahitya-akademi">{{cite book|last=Lal|first=Mohan |title=The Encyclopaedia Of Indian Literature|publisher=[[Sahitya Akademi]]|year=2006|pages=4567–4569|chapter=Ishvarchandra Vidyasagar|url=http://books.google.co.in/books?id=KnPoYxrRfc0C&pg=PA4567 | isbn=9788126012213}}</ref> বীৰসিংহ সেই সময়ত [[হুগলী জিলা|হুগলী জিলাৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ঈশ্বৰচন্দ্ৰৰ পিতামহ ৰামজয় তৰ্কভূষণ আছিল সুপণ্ডিত আৰু বলিষ্ঠ দৃঢ়চেতা পুৰুষ। এৱেই ঈশ্বৰচন্দ্ৰৰ নামকৰণ কৰিছিল। ঈশ্বৰচন্দ্ৰৰ পিতৃ ঠাকুৰদাস বন্দ্যোপাধ্যায় কলকাতাত এটা সৰু চাকৰি কৰিছিল। পৰিবাৰৰ সৈতে চহৰত বাস কৰা তেখেতৰ সাধ্যৰ অতীত আছিল। সেই কাৰণে কিশোৰ ঈশ্বৰচন্দ্ৰই গাঁৱতেই মাতৃ ভগৱতী দেৱী আৰু আইতাৰ লগত বাস কৰিছিল। [[File:Kolkata Vidyasagar House.jpg|thumb|200px|কলিতাতত অৱস্থিত বিদ্যাসাগৰ ভৱন]] === শিক্ষাজীৱন === পাঁচ বছৰ বয়সত ঠাকুৰদাসে বালক ঈশ্বৰচন্দ্ৰক গাঁৱৰ সনাতন বিশ্বাসৰ বিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰে। কিন্তু সনাতন বিশ্বাসে বিদ্যাদানতকৈ শাস্তিদানতেই অধিক আনন্দ পাইছিল। সেই কাৰণে ৰামজয় তৰ্কভূষণৰ উদ্যোগত পাৰ্শ্বৱৰ্তী গাঁৱৰ কালীকান্ত চট্টোপাধ্যায় নামে এজন উৎসাহী যুৱক বীৰসিংহত এখন নতুন বিদ্যালয় স্থাপন কৰে। ৮ বছৰ বয়সত এই বিদ্যালয়তে ঈশ্বৰচন্দ্ৰ ভৰ্তি হয়। তেখেতৰ দৃষ্টিত কালীকান্ত এজন আদৰ্শ শিক্ষক আছিল। কালীকান্তৰ বিদ্যালয়ত তেওঁ সেইসময়ৰ প্ৰচলিত বঙালী শিক্ষা লাভ কৰিছিল। ১৮২৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা সমাপ্ত কৰি উচ্চশিক্ষা লাভৰ বাবে পিতৃৰ সৈতে কলকাতালৈ আহে। তেখেতসকলৰ লগত কলকাতালৈ কালীকান্ত আৰু ভৃত্য আনন্দৰাম গুটিও আহিছিল। কথিত আছে, পদব্ৰজে মেদিনীপুৰৰ পৰা কলকাতালৈ অহাৰ সময়ত পথৰ কাষৰ মাইল ফলকসমূহত ইংৰাজী সংখ্যাসমূহ দেখি তেওঁ সেইসমূহ কম আয়াসতেই আয়ত্ত কৰিছিল। কলকাতাৰ বৰবাজাৰ অঞ্চলৰ বিখ্যাত সিংহ পৰিয়ালত তেখেতসকলে আশ্ৰয় লয়। এই পৰিবাৰৰ তেতিয়া জগদ্দুৰ্লভ সিংহ আছিল। ১৮২৯ চনৰ ১ জুনত তেওঁ কলকাতা গভৰ্নমেণ্ট সংস্কৃত কলেজত ব্যাকৰণৰ তৃতীয় শ্ৰেণীতে ভৰ্তি হয়। এই সংস্কৃত কলেজৰ প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল ১৮২৪ চনত; অৰ্থাৎ, ঈশ্বৰচন্দ্ৰৰ এই কলেজত ভৰ্তি হোৱাৰ মাত্ৰ পাঁচ বছৰ আগতে। তেখেতৰ বয়স তেতিয়া ৯ বছৰ আছিল। এই কলেজত তেখেতৰ সহপাঠী আছিল “মুক্তাৰাম বিদ্যাবাগীশ” আৰু [[নদিয়া জিলা|নদিয়া]]-নিবাসী “মদনমোহন তৰ্কালঙ্কাৰ”। বিদ্যাসাগৰৰ আত্মকথাৰ পৰা জনা যায় মুঠ চাৰে তিনি বছৰ তেওঁ সেই শ্ৰেণীত অধ্যয়ন কৰিছিল। ব্যাকৰণ পঢ়াৰ সময়তেই ১৮৩০ চনত সংস্কৃত কলেজৰ ইংৰেজী শ্ৰেণীটো ঈশ্বৰচন্দ্ৰই নাম লগায়। ১৮৩১ চনৰ মাৰ্চ মাহত বাৰ্ষিক পৰীক্ষাত কৃতিত্বৰ বাবে মাহেকীয়াকৈ ৫ টকা হাৰে বৃত্তি আৰু ‘আউট ষ্টুডেণ্ট’ হিচাপে এখন ব্যাকৰণ গ্ৰন্থ আৰু ৮ টকা পাৰিতোষিক লাভ কৰে। সংস্কৃত কলেজত মাহেকীয়াভাৱে বৃত্তিপ্ৰাপ্ত ছাত্ৰসকলক ‘পে ষ্টুডেণ্ট’ আৰু অন্য ছাত্ৰসকলক ‘আউট ষ্টুডেণ্ট’ বোলা হৈছিল। ৩ বছৰ ব্যাকৰণ শ্ৰেণীত শিক্ষালাভ কৰা পাছত ১২ বছৰ বয়সত কাব্য শ্ৰেণীত প্ৰৱেশ কৰে। সেইসময়ত এই শ্ৰেণীৰ শিক্ষক আছিল বিশিষ্ট পণ্ডিত “জয়গোপাল তৰ্কালঙ্কাৰ”। ১৮৩৩ চনত ‘পে ষ্টুডেণ্ট’ হিচাপেও ঈশ্বৰচন্দ্ৰই ২ টকাকৈ পাই আছিল। ১৮৩৪ চনত ইংৰাজীৰ ষষ্ঠশ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ ঈশ্বৰচন্দ্ৰই বাৰ্ষিক পৰীক্ষাত কৃতিত্বৰ বাবে ৫ টকা মূল্যৰ গ্ৰন্থ পাৰিতোষিক হিচাপে পায়। সেই বছৰতে ক্ষীৰপাই নিবাসী শত্ৰুঘ্ন ভট্টাচাৰ্যৰ কন্যা দীনময়ী দেৱীৰ সৈতে তেখেতৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়। ১৮৩৫ চনত ইংৰাজী পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ ৰূপে ''পলিটিকেল ৰিডাৰ নং ৩'' আৰু ''ইংলিছ ৰিডাৰ নং ২'' পাৰিতোষিক পায়। এই বছৰতে নৱেম্বৰ মাহত সংস্কৃত কলেজৰ পৰা ইংৰাজী শ্ৰেণী বাতিল কৰা হয়। দ্বিতীয় বৰ্ষৰ সাহিত্য পৰীক্ষাত প্ৰথম স্থান অধিকাৰ কৰি ১৫ বছৰ বয়সত অলংকাৰ শ্ৰেণীত প্ৰৱেশ কৰে। অলংকাৰ শাস্ত্ৰ এটা অত্যন্ত কঠিন বিষয়। কিন্তু মাত্ৰ এটা বছৰৰ ভিতৰতে তেওঁ ''সাহিত্য দৰ্পণ'', ''কাব্যপ্ৰকাশ'' আৰু ''ৰসগঙ্গাধৰ'' প্ৰভৃতি অলংকাৰ গ্ৰন্থত ব্যুৎপত্তি অৰ্জন কৰে। ১৮৩৬ চনত অলংকাৰ পাঠ শেষ কৰে। বাৰ্ষিক পৰীক্ষাত প্ৰথম স্থান অধিকাৰ কৰি ''ৰঘুবংশম্'', ''সাহিত্য দৰ্পণ'', ''কাব্যপ্ৰকাশ'', ''ৰত্নাৱলী'', ''মালতী মাধব'', ''উত্তৰ ৰামচৰিত'', ''মুদ্ৰাৰাক্ষস'', ''বিক্ৰমোৰ্বশী'' আৰু ''মৃচ্ছকটিক'' গ্ৰন্থ পাৰিতোষিক পাইছিল। ১৮৩৭ চনৰ মে মাহত তেখেত আৰু মদনমোহনৰ মাহেকীয়া বৃত্তি বাঢ়ি ৮ টকা হয়। এই বছৰতে ঈশ্বৰচন্দ্ৰই স্মৃতি শ্ৰেণীত ভৰ্তি হয়। সেই যুগত স্মৃতি পঢ়িব হ’লে আগেয়ে বেদান্ত আৰু ন্যায়দৰ্শন পঢ়িব লাগিছিল। কিন্তু ঈশ্বৰচন্দ্ৰৰ মেধাত সন্তুষ্ট হৈ কৰ্তৃপক্ষই তেওঁক পোণপটিয়াভাৱে স্মৃতি শ্ৰেণীত ভৰ্তি কৰে। এই পৰীক্ষাতো তেওঁ বিৰল কৃতিত্বৰ সৈতে আৰু হিন্দু ল’ কমিটিৰ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। [[ত্ৰিপুৰা|ত্ৰিপুৰাত]] জিলা জজ পণ্ডিতৰ পদ পাইও পিতৃৰ অনুৰোধত সেয়া প্ৰত্যাখ্যান কৰি বেদান্ত শ্ৰেণীত ভৰ্তি হয়। শম্ভুচন্দ্ৰ বাচস্পতি সেই সময়ত বেদান্তৰ অধ্যাপক আছিল। ১৮৩৮ চনত বেদান্ত পাঠ সমাপ্ত কৰে। এই পৰীক্ষাত তেওঁ প্ৰথম স্থান অধিকাৰ কৰি ''[[মনুসংহিতা]]'', ''প্ৰবোধ চন্দ্ৰোদয়'', ''অষ্টবিংশতত্ত্ব'', ''দত্তক চন্দ্ৰিকা'' আৰু ''দত্তক মীমাংসা'' গ্ৰন্থ পাৰিতোষিক হিচাপে লাভ কৰে। সংস্কৃতত শ্ৰেষ্ঠ গদ্য ৰচনাৰ বাবে ঈশ্বৰচন্দ্ৰই ১০০ টকা পুৰস্কাৰো পাইছিল। ১৮৪০-৪১ চনত ন্যায় শ্ৰেণীত পঢ়ি নাম ভৰ্ত্তি কৰি আৰু দ্বিতীয় বাৰ্ষিক পৰীক্ষাত একাধিক বিষয়ত তেওঁ পাৰিতোষিক লাভ কৰে। ন্যায় পৰীক্ষাত প্ৰথম স্থান অৰ্জন কৰি ১০০ টকা, পদ্য ৰচনাৰ বাবে ১০০ টাকা, দেৱনাগৰী হস্তাক্ষৰৰ বাবে ৮ টকা আৰু বঙালীত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ ৰেগুলেশ্যন বিষয়ক পৰীক্ষাত ২৫ টকা – সৰ্বমুঠ ২৩৩ টকা পাৰিতোষিক লাভ কৰি আছিল। === বিদ্যাসাগৰ উপাধি লাভ === ১৮৩৯ চনত ২২ এপ্ৰিলত ঈশ্বৰচন্দ্ৰই হিন্দু ল’ কমিটিৰ পৰীক্ষা দিয়ে। এই পৰীক্ষাতো কৃতিত্বৰ সৈতে উত্তীৰ্ণ হৈ ১৬ মে’ত ল’ কমিটিৰ পৰা যি প্ৰশংসাপত্ৰখন পায়, তাতেই প্ৰথম তেখেতৰ নামৰ সৈতে 'বিদ্যাসাগৰ' উপাধিটো ব্যৱহৃত হয়। এই প্ৰশংসাপত্ৰখন নিম্নোক্ত ধৰণৰ আছিল: <blockquote>HINDOO LAW COMMITTEE OF EXAMINATION We hereby certify that at an Examination held at the Presidency of Fort William on the 22nd Twenty-second April 1839 by the Committee appointed under the provisions of Regulation XI 1826 Issur Chandra Vidyasagar was found and declared to be qualified by his eminent knowledge of the Hindoo Law to hold the office of Hindoo Law officer in any of the Established Courts of Judicature. <br /> H.T. Prinsep <br /> President <br /> J.W.J. Ousely <br /> Member of the Committee of Examination This Certificate has been granted to the said Issur Chandra Vidyasagar under the seal of the committee. This 16th Sixteenth day of May in the year 1839 Corresponding with the 3rd Third Joistha 1761 Shukavda.<br /> J.C.C. Sutherland<br /> Secy To the Committee </blockquote>(পুৰনি বানান অপৰিৱৰ্তিত ৰূপত দিয়া হৈছে) সংস্কৃত কলেজত ১২ বছৰ ৫ মাহ অধ্যয়নৰ পাছত তেওঁ এই কলেজৰ পৰাও এখন প্ৰশংসাপত্ৰ লাভ কৰে। ১৮৪১ চনত ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰাপ্ত দেৱনাগৰী আখৰত লিখিত এই সংস্কৃত প্ৰশংসাপত্ৰত কলেজৰ অধ্যাপকসকলেও ঈশ্বৰচন্দ্ৰক 'বিদ্যাসাগৰ' নামে অভিহিত কৰে। প্ৰশংসাপত্ৰখন নিম্নোক্ত ধৰণৰ আছিল: <blockquote>অস্মাভিঃ শ্ৰীঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰায় প্ৰশংসাপত্ৰং দীয়তে। অসৌ কলকাতায়াং শ্ৰীযুত কোম্পানী সংস্থাপিত বিদ্যামন্দিৰে ১২ দ্বাদশ বৎসৰান্ ৫ পঞ্চমাসাংশ্চোপস্থায়াধো লিখিত শাস্ত্ৰান্য ধীতবান্ |<center>ব্যাকৰণম্... শ্ৰীগঙ্গাধৰ শৰ্ম্মভিঃ</center><br /> কাম্যশাস্ত্ৰম্... শ্ৰীজয়গোপাল শৰ্ম্মভিঃ<br /> অলঙ্কাৰশাস্ত্ৰম্... শ্ৰীপ্ৰেমচন্দ্ৰ শৰ্ম্মভিঃ<br /> বেদান্তশাস্ত্ৰম্... শ্ৰীশম্ভুচন্দ্ৰ শৰ্ম্মভিঃ<br /> ন্যায়শাস্ত্ৰম্... শ্ৰীজয়নাৰায়ণ শৰ্ম্মভিঃ<br /> জ্যোতিঃশাস্ত্ৰম্... শ্ৰীযোগধ্যান শৰ্ম্মভিঃ<br /> ধৰ্মশাস্ত্ৰম্... শ্ৰীশম্ভুচন্দ্ৰ শৰ্ম্মভিঃ<br /> সুশীলতয়োপস্থিতস্বৈত স্বৈতেষু শাস্ত্ৰেষু সমীচীনা ব্যুৎপত্তিৰজনিষ্ট। <br /> ১৭৬৩ এতচ্ছকাব্দীয় সৌৰমাৰ্গশীৰ্ষস্য বিংশতি দিৱসীয়ম্। <br /> Rasamoy Dutt. Secretary.<br /> 10 Decr 1841.</blockquote> === কৰ্মজীৱন === [[চিত্ৰ:Barnaparichay.jpg|thumb|300px|১৯৩৫ ত প্ৰকাশিত বৰ্ণপৰিচয় গ্ৰন্থৰ ৫৩তম সংস্কৰণ। বঙালী বৰ্ণশিক্ষাৰ জগতত ১৮৫৫ চনত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থখন দেৰশ বছৰ পাছতো আজিও সমানেই জনপ্ৰিয়। ]] ১৮৪১ চনত সংস্কৃত মহাবিদ্যালয়ত শিক্ষা সমাপ্ত হোৱাৰ পাছত সেই বছৰতেই ২৯ ডিচেম্বৰত মাত্ৰ ২১ বছৰ বয়সত “ফ’ৰ্ট উইলিয়াম কলেজ”ৰ বঙালী বিভাগৰ চিৰস্তাদাৰ বা প্ৰধান পণ্ডিতৰ পদত নিয়োজিত হয়। তেতিয়া বেতন মাহেকে ৫০ [[টকা]] আছিল। ১৮৪৬ চনত ৫ এপ্ৰিল পৰ্যন্ত তেওঁ এই পদৰ দায়িত্বত আছিল। ১৮৪৬ চনত ৬ এপ্ৰিল একেই বেতন হাৰত সংস্কৃত কলেজৰ সহকাৰী সম্পাদকৰ কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। তেতিয়া তেখেতৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল। ১৮৪৭ চনত “সংস্কৃত প্ৰেছ ডিপজিটৰি” নামে এটা গ্ৰন্থৰ বিপনী স্থাপন কৰে। এই বছৰতে এপ্ৰিল মাহত হিন্দী ''বেতাল পচ্চিসী'' অৱলম্বনত ৰচিত তেখেতৰ প্ৰথম গ্ৰন্থ ''বেতাল পঞ্চবিংশতি'' প্ৰকাশিত হয়। বন্ধু মদনমোহন তৰ্কালঙ্কাৰৰ সম অংশীদাৰীত্বত সংস্কৃত যন্ত্ৰ নামে এটা ছপাখানাও তেওঁ স্থাপন কৰে। ''অন্নদামঙ্গল'' কাব্যৰ পাণ্ডুলিপি সংগ্ৰহৰ বাবে এই বছৰতে বিদ্যাসাগৰ নদিয়াৰ “কৃষ্ণনগৰ”লৈ আহে। তেওঁ কৃষ্ণনগৰ ৰাজবাৰীত সংৰক্ষিত মূল গ্ৰন্থৰ পাঠ অনুসৰি পৰিশোধিত আকাৰে দুই খণ্ডত ''অন্নদামঙ্গল'' সম্পাদনা কৰিছিল। এই গ্ৰন্থখন সংস্কৃত যন্ত্ৰ প্ৰেছৰ প্ৰথম মুদ্ৰিত গ্ৰন্থ। ১৮৪৭ চনত ১৬ জুলাইত কলেজ পৰিচালনাৰ কামত ছেক্ৰেটেৰী ৰসময় দত্তৰ সৈতে মতান্তৰ দেখা দিয়াত সংস্কৃত কলেজৰ সম্পাদকৰ পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰে। ১৮৪৯ চনত মাৰ্ছমেনৰ ''হিষ্ট্ৰি অৱ্‌ বেঙ্গল''ৰ অৱলম্বনত বাংলাৰ ইতিহাস দ্বিতীয় ভাগ গ্ৰন্থখনি ৰচনা কৰে। সেই বছৰতে ১ মাৰ্চত মাহিলী ৮০ টাকা বেতনত “ফোৰ্ট উইলিয়াম কলেজ”ত হেডৰাইটাৰ আৰু কোষাধ্যক্ষ পদত নিয়োজিত হয়। বন্ধু আৰু হিতৈষীসকলৰ সহযোগিতাত সমাজ সংস্কাৰ আন্দোলনৰ লক্ষ্য কৰি সৰ্ব্বশুভকৰী সভা স্থাপন কৰে। ছেপ্টেম্বৰত উইলিয়াম আৰু ৰবাৰ্ট চেম্বাৰ্স ৰচিত খ্যাতিমান ইংৰাজ মণীষীসকলৰ জীৱনীৰ অৱলম্বনত তেখেতৰ লেখা ''জীৱনচৰিত'' গ্ৰন্থখন প্ৰকাশিত হয়। ১৮৫০ চনৰ আগষ্ট মাহত মদনমোহন তৰ্কালঙ্কাৰৰ সহযোগিতাত সৰ্ব্বশুভকৰী পত্ৰিকা প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ প্ৰথম সংখ্যাত “বাল্যবিবাহৰ দোষ” নামেৰে এটা বঙালী প্ৰবন্ধ প্ৰকাশিত হয়। ৪ ডিচেম্বৰত ফোৰ্ট উইলিয়ামৰ কাম অব্যাহতি দি ৫ ডিচেম্বৰত সংস্কৃত কলেজত সাহিত্যৰ অধ্যাপকৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ১৮৫১ চনৰ ৫ জানুৱাৰীত সাহিত্যৰ অধ্যাপকৰ পদৰ বাদেও কলেজৰ অস্থায়ী ছেক্ৰেটেৰীৰ কাৰ্যভাৰো গ্ৰহণ কৰে। ২২ জানুৱাৰীত ১৫০ টকা বেতনত কলেজৰ অধ্যক্ষ পদত নিযুক্ত হয়। এই সময়ৰ পৰাই সংস্কৃত কলেজত ছেক্ৰেটেৰীৰ পদটো বিলোপ কৰা হয়। এপ্ৰিল মাহত ৰুডিমেণ্টছ অৱ্‌ ন’লেজৰ অৱলম্বনত তেখেতৰ ৰচিত ''বোধোদয়'' গ্ৰন্থখন প্ৰকাশিত হয়। সংস্কৃত কলেজৰ অধ্যক্ষৰ দায়িত্বভাৰ লৈ তেওঁ বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ সংস্কাৰ সাধন কৰে। ৯ জুলাইত পূৰ্ৱৰ ৰীতি সলাই ব্ৰাহ্মণ আৰু বৈদ্যৰ বাহিৰেও কায়স্থসকলক সংস্কৃত কলেজত অধ্যয়নৰ সুযোগ কৰি দিয়ে। ২৬ জুলাইত দেওবাৰৰ সাপ্তাহিক ছুটিৰ প্ৰথা প্ৰৱৰ্তিত হয়। ইয়াৰ আগতে প্ৰতি অষ্টমী আৰু প্ৰতিপদ তিথিত ছুটি আছিল। ডিচেম্বৰ মাহত সংস্কৃত কলেজখন সকলো বৰ্ণৰ মানুহৰ বাবে উন্মুক্ত কৰে দিয়ে। ১৮৫২ চনৰ এপ্ৰিল ২৬ ত অনুচ্ছেদ সম্বলিত “নোটছ অন দ্য সংস্কৃত কলেজ” প্ৰস্তুত হয়। ২৮ আগষ্টৰ পৰা কলেজত প্ৰৱেশাৰ্থী ছাত্ৰসকলৰ ২ টকা দক্ষিণা দিয়াৰ প্ৰথা আৰম্ভ হয়। ১৮৫৩ চনত জন্মভূমি বীৰসিংহ গাঁৱত অবৈতনিক বিদ্যালয় স্থাপন কৰে। জুন মাহত [[কালিদাস]]ৰ ''ৰঘুবংশম্'' আৰু ভাৰবিৰ ''কিৰাতাৰ্জ্জুনীয়ম্'' তেখেতৰ সম্পাদনাত প্ৰকাশিত হয়। ছেপ্টেম্বৰ মাহত বাৰাণসীৰ সংস্কৃত কলেজেৰ অধ্যক্ষ জেমছ আৰ ভেলেনটাইন সংস্কৃত কলেজ পৰিদৰ্শন কৰি যি ৰিপৰ্ট দিয়ে, তাৰ মতামত সমালোচনা কৰি শিক্ষা সংসদত এটা বিদ্যাসাগৰে ৰিপৰ্ট দিয়ে। বঙালীৰ শিক্ষাৰ ইতিহাসত এই ৰিপৰ্ট এক যুগান্তকাৰী দলিল। এই বছৰতে তেখেতৰ প্ৰসিদ্ধ গ্ৰন্থ ''ব্যাকৰণ কৌমুদী'' প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় ভাগ প্ৰকাশিত হয়। ১৮৫৪ চনত ''ব্যাকৰণ কৌমুদী'' তৃতীয় ভাগ আৰু কালিদাসৰ ''[[অভিজ্ঞানশকুন্তলম্]]'' অবলম্বনত তেখেতৰ ৰচিত ''শকুন্তলা'' প্ৰকাশিত হয়। ইয়াৰ বাদেও ''তত্ত্ববোধিনী পত্ৰিকা''-ত ''বিধবা বিবাহ প্ৰচলিত হোৱা উচিতনে?'' শীৰ্ষক এটা প্ৰবন্ধও প্ৰকাশিত হয়। ১৮৫৫ চনত জানুৱাৰী মাহত ''বিধবা বিবাহ প্ৰচলিত হওয়া উচিত কিনা এইবিষয়ক প্ৰস্তাৱ – প্ৰথম পুস্তক'' প্ৰকাশিত হয়। এই বছৰৰ এপ্ৰিল মাহত বঙালী নৱবৰ্ষৰ দিনা যুগান্তকাৰী বঙালী শিশুপাঠ্য বৰ্ণমালা শিক্ষাগ্ৰন্থ ''বৰ্ণপৰিচয়'' প্ৰকাশিত হয়। ১ মে'ত সংস্কৃত কলেজৰ অধ্যক্ষৰ পদৰ উপৰিও মাহিলী অতিৰিক্ত ২০০ টকা বেতনত দক্ষিণবঙ্গত সহকাৰী বিদ্যালয় পৰিদৰ্শকৰ পদত নিযুক্ত হয়। জুন মাহত ''বৰ্ণপৰিচয়'' গ্ৰন্থৰ দ্বিতীয় ভাগ প্ৰকাশিত হয়। ১৭ জুলাইত বঙালী শিক্ষক প্ৰশিক্ষণৰ উদ্দেশ্যে সংস্কৃত কলেজৰ অধীনত সেই কলেজৰ প্ৰাতঃকালীন বিভাগত নৰ্মাল স্কুল স্থাপন কৰে। এই বছৰতে দক্ষিণবঙ্গৰ ৪ জিলাত একাধিক মডেল স্কুল বা বঙ্গবিদ্যালয় স্থাপন কৰে। আগষ্ট-ছেপ্টেম্বৰত [[নদিয়া জিলা|নদিয়াত]] ৫ খন, আগষ্ট-অক্টোবৰত [[বৰ্ধমান জিলা|বৰ্ধমানত]] ৫ খন, আগষ্ট-ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ [[হুগলি জিলা|হুগলিত]] ৫খন আৰু অক্টোবৰ-ডিচেম্বৰত মেদিনীপুৰ জিলাত ৮খন বঙ্গবিদ্যালয় স্থাপন কৰে। অক্টোবৰ মাহত বিধবা বিবাহ বিৰোধী মতৰ কণ্ঠৰোধ কৰাৰ পৰ্যাপ্ত শাস্ত্ৰীয় প্ৰমাণ সহ ''বিধবা বিবাহ প্ৰচলিত হওয়া উচিত কিনা এতদ্বিষয়ক প্ৰস্তাব – দ্বিতীয় পুস্তক'' প্ৰকাশ কৰে। বিধবা বিবাহ আইনসম্মত কৰিবলৈ ভাৰতত নিযুক্ত ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ নিকট বহুসাক্ষৰ সম্বলিত এক আবেদনপত্ৰও পঠিয়ায়। ২৭ ডিচেম্বৰত আৰু এখন আবেদনপত্ৰ পঠিয়াই বহু বিবাহ নিবাৰণ বিধিৰ বাবে। ১৮৫৬ চনত ১৪ জানুৱাৰীত মেদিনীপুৰত পঞ্চম বঙ্গবিদ্যালয় স্থাপিত হয়। ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ঈশ্বপৰ কাহিনীৰ অৱলম্বনত ৰচিত ''কথামালা'' প্ৰকাশিত হয়। ১৬ জুলাইত বিধবা বিবাহ আইনসম্মত হয়। এই দিনাই প্ৰকাশিত হয় তেখেতৰ স্বৰচিত গ্ৰন্থ “চৰিতাবলী”। এই বছৰৰ ৭ ডিচেম্বৰত কলকতাত প্ৰথম বিধবা বিবাহ আয়োজিত হয় ১২ চুকিয়া ষ্ট্ৰিটত বিদ্যাসাগৰৰ বন্ধু ৰাজকৃষ্ণ বন্দ্যোপাধ্যায়ৰ ঘৰত। ১৮৫৭ চনত ২৪ জানুৱাৰীত [[কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়]] স্থাপিত হয়। বিদ্যাসাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিচালনা সমিতিৰ অন্যতম সদস্য তথা ফেলো মনোনীত হয়। উল্লেখ্য এই সমিতিৰ ৩৯ জন সদস্যৰ মাজত মাত্ৰ ছয় জন [[ভাৰতীয়]] আছিল। এই বছৰ নৱেম্বৰ-ডিচেম্বৰ মাহত হুগলি জিলাত ৭খন আৰু বৰ্ধমান জিলাত ১খন বালিকা বিদ্যালয় স্থাপন কৰে। পাছৰ বছৰ জানুৱাৰীৰ পৰা মে মাহৰ মাজত হুগলিত আৰু ১৩খন, বৰ্ধমানত ১০খন, মেদিনীপুৰত ৩খন আৰু নদিয়াত এখন বালিকা বিদ্যালয় স্থাপন কৰে। ১৮৫৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহৰ পৰা ১৮৫৮ চনৰ মে মাহলৈ সমগ্ৰ দক্ষিণবঙ্গত বিদ্যাসাগৰে ৩৫খন বালিকা বিদ্যালয় স্থাপন কৰিছিল। মুঠ ১৩০০ ছাত্ৰীসম্বলিত এই বিদ্যালয়সমূহ চলাবৰ বাবে তেখেতৰ খৰচ হৈছিল মাহেকে ৮৪৫ টকা। ১৮৫৮ চনত ৩ নৱেম্বৰত শিক্ষা বিভাগৰ অধিকৰ্তাৰ সৈতে মতবিৰোধ হোৱাত তেওঁ সংস্কৃত কলেজৰ অধ্যক্ষৰ পদ ত্যাগ কৰে। প্ৰায় ৩৯ বছৰ বয়সত চৰকাৰৰ সৈতে তেখেতৰ সকলো সম্পৰ্ক বিছিন্ন হয়। ১৮৫৮ চনৰ ১৫ নৱেম্বৰত ''সোমপ্ৰকাশ'' নামে এখন সাপ্তাহিক পত্ৰিকা প্ৰকাশিত হয়। এই পত্ৰিকা প্ৰকাশৰ পৰিকল্পনাৰ নেপথ্যত বিদ্যাসাগৰৰ যথেষ্ট অৱদান আছিল। দেশীয় ভাষাত প্ৰকাশিত এইখনেই প্ৰথম পত্ৰিকা য’ত ৰাজনৈতিক বিষয়ে স্থান পাইছিল। ১৮৫৯ চনৰ ১ এপ্ৰিলত পাইকপাড়াৰ ৰজাসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[মুৰ্শিদাবাদ জিলা]]ত বিদ্যাসাগৰে ইংৰাজী-বঙালী স্কুল প্ৰতিষ্ঠা কৰে। কিছুসময় তেওঁ এই প্ৰতিষ্ঠানৰ অবৈতনিক তত্ত্বাবধায়কো আছিল। ১৮৬০ চনৰ ১২ এপ্ৰিলত ভবভূতিৰ ''উত্তৰ ৰামচৰিত'' অৱলম্বনত তেখেতৰ মাত্ৰ ৪ দিনত ৰচনা কৰা বিখ্যাত গ্ৰন্থ ''সীতাৰ বনবাস'' প্ৰকাশিত হয়। ১৮৬১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হৰিশ্চন্দ্ৰ মুখোপাধ্যায়ৰ অকালপ্ৰয়াণত তেখেতৰ সম্পাদিত ''হিন্দু প্যাট্ৰিয়ট'' পত্ৰিকাৰ পৰিচালন ভাৰ বিদ্যাসাগৰে গ্ৰহণ কৰে। ১৯৬২ চনত তেখেতৰ সম্পাদনাযত প্ৰকাশিত হয় বাণভট্টৰ ''কাদম্বৰী''। [[মাইকেল মধুসূদন দত্ত]]ই তেওঁক উৎসৰ্গ কৰে স্বৰচিত ''বীৰাঙ্গনা কাব্য''। ১৮৬৩ চনত চৰকাৰ তেওঁক ৱাৰ্ডছ ইনষ্টিটিউশ্যনৰ পৰিদৰ্শক নিযুক্ত কৰে। উল্লেখ্য, ৮ পৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ নাবালক জমিদাৰসকলৰ শিক্ষাদানৰ উদ্দেশ্যে ১৮৫৬ চনত এই ইনষ্টিটিউশ্যন প্ৰতিষ্ঠিত হয়। ১৮৬৪ চনত কলিকাতা ট্ৰেনিং স্কুলৰ নাম পৰিবৰ্তন কৰি কলিকাতা মেট্ৰোপলিটান ইনষ্টিটিউশ্যন ৰখা হয়। ৪ জুলাইত [[ইংলেণ্ড|ইংলেণ্ডৰ]] “ৰয়েল এছিয়াটিক ছচাইটি”য়ে তেওঁক সাম্মাণিক সদস্যৰূপে নিৰ্বাচিত কৰে। ১৮৬৬ প্ৰকাশিত হয় তেখেতৰ পৰিমাৰ্জিত ''আখ্যান মঞ্জৰী'' গ্ৰন্থৰ প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় ভাগ। ১৮৬৭ চনত জুলাই মাহত জেষ্ঠা কন্যা হেমলতাৰ সৈতে গোপালচন্দ্ৰ সমাজপতিৰ বিবাহ হয়। এবছৰ অনাবৃষ্টিৰ কাৰণে বঙালীত তীব্ৰ অন্নসংকটে দেখা দিয়াত তেওঁ বীৰসিংহ গাঁৱত নিজ ব্যয়ত এখন অন্নসত্ৰ স্থাপন কৰে। ছয় মাহ দৈনিক ৪০০-৫০০ মানুহে এই অন্নসত্ৰৰ পৰা অন্ন, বস্ত্ৰ আৰু চিকিৎসাৰ সুযোগ পাইছিল। ১৮৬৯ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেখেতৰ সম্পাদনাত কালিদাসৰ ''মেঘদূতম্'' প্ৰকাশিত হয়। ডিচেম্বৰত প্ৰকাশিত হয় [[উইলিয়াম শেক্সপিয়েৰ]] ৰচিত ''কমেডি অফ এৰৰছ''ৰ অৱলম্বনত ৰচিত বঙালী গ্ৰন্থ ''ভ্ৰান্তিবিলাস''। ১৮৭০ চনত জানুৱাৰী মাহত ডাক্তৰ [মহেন্দ্ৰলাল চৰকাৰৰ বিজ্ঞান সভাত ১০০০ টকা দান কৰে বিদ্যাসাগৰে। ১৮৭২ চনত ১৫ জুনত হিন্দু বিধবাসকলৰ সাহায্যৰ বাবে “হিন্দু ফেমিলি এনুয়িটি ফাণ্ড” নামে এটা জনহিতকৰ অৰ্থনৈতিক প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰে। ১৮৭৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহত স্থাপিত হয় মেট্ৰোপলিটান কলেজ। সেইকালৰ এই বেচৰকাৰী কলেজখনেই বৰ্তমান কলকাতাৰ বিখ্যাত [[বিদ্যাসাগৰ কলেজ]] নামেৰে অভিহিত। এপ্ৰিল মাহত ''বহুবিবাহ ৰহিত হওয়া উচিত কিনা এতদ্বিষয়ক বিচাৰ (দ্বিতীয় পুস্তক)'' প্ৰকাশিত হয়। মে মাহত বিধবা বিবাহ বিৰোধী পণ্ডিতসকলৰ উত্তৰত ‘কস্যচিৎ উপযুক্ত ভাইপোস্য’ ছদ্মনামেৰে ৰচনা কৰে ''অতি অল্প হইল'' আৰু ''আবাৰ অতি অল্প হইল'' নামে দুখন কিতাপ। ১৮৮০ চনত ১ জানুৱাৰীত বিদ্যাসাগৰে চিআইই উপাধি পায়। মাৰ্চত বাণভট্টৰ ''হৰ্ষচৰিতম্'' তেখেতৰ সম্পাদনাত প্ৰকাশিত হয়। ১৮৮৪ চনত নৱেম্বৰত ‘কস্যচিৎ উপযুক্ত ভাইপোস্য’ ছদ্মনামে ''ব্ৰজবিলাস'' গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ বাদেও প্ৰকাশিত হয় ‘কস্যচিৎ তত্ত্বান্বেষিণঃ’ ছদ্মনামে ''বিধবা বিবাহ আৰু যশোহৰ হিন্দুধৰ্মৰক্ষিণীসভা'' গ্ৰন্থ। দ্বিতীয় সংস্কৰণত তেওঁ ইয়াৰ নামকৰণ কৰে ''বিনয় পত্ৰিকা''। ১৮৮৬ চনত অগষ্টত ‘কস্যচিৎ উপযুক্ত ভাইপোসহচৰস্য’ ছদ্মনামে ''ৰত্নপৰীক্ষা'' পুস্তক প্ৰকাশ কৰে। ১৮৮৮ চনৰ এপ্ৰিলত ''নিষ্কৃতিলাভ প্ৰয়াস'', জুনত ''আখ্যান মঞ্জৰী'' (দ্বিতীয় ভাগ), জুলাইত ''পদ্যসংগ্ৰহ'' নামৰ সংকলন গ্ৰন্থৰ প্ৰথম ভাগ প্ৰকাশ কৰে। ১৩ আগষ্টত পত্নী দীনময়ী দেৱীৰ মৃত্যু হয়। ১৮৮৯ চনত নৱেম্বৰত প্ৰকাশ কৰে ''সংস্কৃত ৰচনা''। ১৮৯০ চনত ১৪ এপ্ৰিল বীৰসিংহ গাঁৱত মাতৃৰ নামেৰে ভগৱতী বিদ্যালয় স্থাপন কৰে। মে' মাহত নিৰ্বাচিত উদ্ভট শ্লোকসংগ্ৰহ ''শ্লোকমঞ্জৰী'' প্ৰকাশিত হয়। === অন্তিম জীৱন === ১৮৭৫ চনৰ ৩১ মেত বিদ্যাসাগৰে নিজৰ শেষইচ্ছা (উইল) প্ৰস্তুত কৰে। লিভাৰ কেঞ্চাৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ বিদ্যাসাগৰ ১৮৯১ চনৰ ২৯ জুলাইৰ ৰাতি ২:০৮ বজাত তেখেতৰ কলকাতাৰ বাদুড়বাগানস্থ বাসভৱনত মৃত্যু হয়। মৃত্যুৰ সময়ত তেখেতৰ বয়স হৈছিল ৭১ বছৰ ১০ মাহ ৩ দিন। মৃত্যুৰ পাছত ১৮৯১ চনত ছেপ্টেম্বৰত তেখেতৰ অসমাপ্ত আত্মজীৱনী বিদ্যাসাগৰ চৰিত প্ৰকাশ কৰে পুত্ৰ নাৰায়ণচন্দ্ৰ বিদ্যাৰত্নই। ১৮৯২ চনৰ এপ্ৰিলত ৪০৮টি শ্লোকবিশিষ্ট ভূগোল খগোল বৰ্ণনম্ গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশিত হয়। পশ্চিম ভাৰতৰ এজন চিভিলিয়ান জন লিয়ৰেৰ প্ৰস্তাৱত বিদ্যাসাগৰে পুৰাণ, সূৰ্যসিদ্ধান্ত আৰু ইউৰোপীয় মত অনুসাৰে এই ভূগোল গ্ৰন্থখন ৰচনা কৰিছিল। == সন্মান== স্বাধীনতাৰ পাছত, দেশত বিদ্যাসাগৰক যথোচিত শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছিল। তেখেতৰ নামত তেখেতৰ জিলা পশ্চিম মেদিনীপুৰত এখন পূৰ্ণাঙ্গ বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। কলিকতাৰ আধুনিক স্থাপত্যৰ অন্যতম নিদৰ্শন [[বিদ্যাসাগৰ সেতু]] তেখেতৰ নামে উৎসৰ্গিত হয়। সাক্ষৰতা প্ৰসাৰত তেখেতৰ ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাদৰ্শই গৃহীত কৰা হয়। == বিদ্যাসাগৰ ৰচিত গ্ৰন্থাৱলী == {{col-begin}} {{col-2}} === শিক্ষামূলক গ্ৰন্থ === * ''[[বৰ্ণপৰিচয়]]'' (১ম আৰু ২য় ভাগ; ১৮৫৫) * ''[[ঋজুপাঠ]]'' (১ম, ২য় আৰু ৩য় ভাগ; ১৮৫১-৫২) * ''সংস্কৃত ব্যাকৰণেৰ উপক্ৰমণিকা'' (১৮৫১) * ''ব্যাকৰণ কৌমুদী'' (১৮৫৩) === অনুবাদ গ্ৰন্থ === * ''' হিন্দী পৰা বঙালী''': ** ''বেতাল পঞ্চবিংশতি'' (১৮৪৭; লল্লুলাল কৃত ''বেতাল পচ্চীসী'' অবলম্বনত) * '''সংস্কৃতৰ পৰা বঙালী''': ** ''শকুন্তলা'' (ডিচেম্বৰ, ১৮৫৪; কালিদাসৰ ''অভিজ্ঞানশকুন্তলম্'' অবলম্বনত) ** ''সীতাৰ বনবাস'' (১৮৬০; ভবভূতিৰ ''উত্তৰ ৰামচৰিত'' আৰু ''বাল্মীকি ৰামায়ণ''-ৰ উত্তৰাকাণ্ড অবলম্বনত) ** ''মহাভাৰতৰ উপক্ৰমণিকা'' (১৮৬০; [[ব্যাসদেব]] মূল ''[[মহাভাৰত]]''-ৰ ''উপক্ৰমণিকা'' অংশ অৱলম্বনত) ** ''বামনাখ্যানম্'' (১৮৭৩; মধুসূদন তৰ্কপঞ্চানন ৰচিত ১১৭টি শ্লোকেৰ অনুবাদ) * '''ইংৰাজীৰ পৰা বঙালী''': ** ''বাঙ্গালাৰ ইতিহাস'' (১৮৪৮; মাৰ্শম্যান কৃত ''হিষ্ট্ৰি অফ বেঙ্গল'' অৱলম্বনত ৰচিত) ** ''জীৱনচৰিত'' (১৮৪৯; চেম্বাৰ্ছৰ ''বায়োগ্ৰাফিজ'' অৱলম্বনত ৰচিত) ** ''নীতিবোধ'' (প্ৰথম সাতটি প্ৰস্তাৱ – ১৮৫১; ৰবাৰ্ট আৰু উইলিয়াম চেম্বাৰ্চৰ ''মৰাল ক্লাস বুক'' অৱলম্বনত ৰচিত) ** ''বোধোদয়'' (১৮৫১; চেম্বাৰ্চৰ ''ৰুডিমেণ্টচ অফ ন’লেজ'' অৱলম্বনত ৰচিত) ** ''কথামালা'' (১৮৫৬; ''ঈশ্বপৰ ফেবলস'' অৱলম্বনত ৰচিত) ** ''চৰিতাবলী'' (১৮৫৭; বিভিন্ন ইংৰাজী গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰপত্ৰিকা অৱলম্বনত ৰচিত) ** ''ভ্ৰান্তিবিলাস'' (১৮৬১; [[শেক্সপিয়েৰ]]ৰ ''কমেডি অফ এৰৰচ''ৰ অৱলম্বনত ৰচিত) === ইংৰাজী গ্ৰন্থ === * ''পোয়েটিক্যাল চিলেকশনছ'' * ''চিলেকশনছ ফ্ৰম গোল্ডস্মিথ'' * ''চিলেকশনছ ফ্ৰম ইংলি্ছ লিটাৰেচাৰ'' {{col-2}} === মৌলিক গ্ৰন্থ === * ''সংস্কৃত ভাষা আৰু সংস্কৃত সাহিত্য বিষয়ক প্ৰস্তাব'' (১৮৫৩) * ''বিধবা বিবাহ চলিত হওয়া উচিত কিনা এতদ্বিষয়ক প্ৰস্তাব'' (১৮৫৫) * ''বহুবিবাহ ৰহিত হওয়া উচিত কিনা এতদ্বিষয়ক প্ৰস্তাব'' (১৮৭১) * ''অতি অল্প হইল'' (১৮৭৩) * ''আবাৰ অতি অল্প হইল'' (১৮৭৩) * ''ব্ৰজবিলাস'' (১৮৮৪) * ''ৰত্নপৰীক্ষা'' (১৮৮৬) * ''প্ৰভাৱতী সম্ভাষণ'' (সম্ববত ১৮৬৩) * ''জীৱন-চৰিত'' (১৮৯১; মৰণোত্তৰভাৱে প্ৰকাশিত) * ''শব্দমঞ্জৰী'' (১৮৬৪) * ''নিষ্কৃতি লাভেৰ প্ৰয়াস'' (১৮৮৮) * ''ভূগোল খগোল বৰ্ণনম্'' (১৮৯১; মৰণোত্তৰভাৱে প্ৰকাশিত) === সম্পাদিত গ্ৰন্থ === * ''অন্নদামঙ্গল'' (১৮৪৭) * ''কিৰাতাৰ্জ্জুনীয়ম্'' (১৮৫৩) * ''সৰ্বদৰ্শনসংগ্ৰহ'' (১৮৫৩-৫৮) * ''শিশুপালবধ'' (১৮৫৩) * ''কুমাৰসম্ভবম্'' (১৮৬২) * ''কাদম্বৰী'' (১৮৬২) * ''বাল্মীকি ৰামায়ণ'' (১৮৬২) * ''ৰঘুবংশম্'' (১৮৫৩) * ''মেঘদূতম্'' (১৮৬৯) * ''উত্তৰচৰিতম্'' (১৮৭২) * ''অভিজ্ঞানশকুন্তলম্'' (১৮৭১) * ''হৰ্ষচৰিতম্'' (১৮৮৩) * ''পদ্যসংগ্ৰহ প্ৰথম ভাগ'' (১৮৮৮; ''কৃত্তিবাসি ৰামায়ণ'' পৰা সংকলিত) * ''পদ্যসংগ্ৰহ দ্বিতীয় ভাগ'' (১৮৯০; ৰায়গুণাকৰ ভাৰতচন্দ্ৰ ৰচিত ''অন্নদামঙ্গল'' পৰা সংকলিত) {{col-end}} ==ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ বিষয়ক গ্ৰন্থপঞ্জী == * অঞ্জলি বসু (সম্পাদিত); ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ : ''সংসদ বাঙালি চৰিতাভিধান'', সাহিত্য সংসদ, কলকাতা, ১৯৭৬ * অমৰেন্দ্ৰকুমাৰ ঘোষ; ''যুগপুৰুষ বিদ্যাসাগৰ'' : তুলিকলম, কলকাতা, ১৯৭৩ * অমূল্যকৃষ্ণ ঘোষ; ''বিদ্যাসাগৰ'' : দ্বিতীয় সংস্কৰণ, এম চি চৰকাৰ, কলকাতা, ১৯১৭ * অসিতকুমাৰ বন্দ্যোপাধ্যায়; ''বাংলা সাহিত্যে বিদ্যাসাগৰ'' : মণ্ডল বুক হাউস, কলকাতা, ১৯৭০ * ইন্দ্ৰমিত্ৰ; ''কৰুণাসাগৰ বিদ্যাসাগৰ'' : আনন্দ পাবলিশাৰ্স, কলকাতা, ১৯৬৬ * গোপাল হালদাৰ (সম্পাদিত); ''বিদ্যাসাগৰৰ ৰচনা সম্ভাৰ'' (তিনি খণ্ডত): পশ্চিমবঙ্গ নিৰক্ষৰতা দূৰীকৰণ সমিতি, কলকাতা, ১৯৭৪-৭৬ * বদৰুদ্দিন ওমৰ; ''ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ আৰু উনিশ শতকেৰ বাঙালি সমাজ'' : দ্বিতীয় সংস্কৰণ, চিৰায়ত, কলকাতা, ১৯৮২ * বিনয় ঘোষ; ''বিদ্যাসাগৰ ও বাঙালি সমাজ'' : বেঙ্গল পাবলিচাৰ্ছ, কলকাতা, ১৩৫৪ বঙ্গাব্দ * বিনয় ঘোষ; ''ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ'' : অনুবাদক অনিতা বসু, তথ্য আৰু বেতাৰ মন্ত্ৰক, নতুন দিল্লি, ১৯৭৫ * ব্ৰজেন্দ্ৰকুমাৰ দে; ''কৰুণাসিন্ধু বিদ্যাসাগৰ'' : মণ্ডল অ্যাণ্ড সন্স, কলকাতা, ১৯৭০ * মহম্মদ আবুল হায় আনিসুজ্জামন; ''বিদ্যাসাগৰ ৰচনা সংগ্ৰহ'' : ষ্টুডেণ্টস ওয়েজ, ঢাকা, ১৯৬৮ * যোগেন্দ্ৰনাথ গুপ্ত; ''বিদ্যাসাগৰ'' : পঞ্চম সংস্কৰণ, কলকাতা, ১৯৪১ * যোগীন্দ্ৰনাথ চৰকাৰ; ''বিদ্যাসাগৰ'' : ১৯০৪ * ৰজনীকান্ত গুপ্ত; ''ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ'' : ১৮৯৩ * ৰমাকান্ত চক্ৰবৰ্তী (সম্পাদিত); ''শতবৰ্ষ স্মৰণিকা : বিদ্যাসাগৰ কলেজ'', ১৮৭২-১৯৭২ : বিদ্যাসাগৰ কলেজ, ১৯৭২ * ৰমেশচন্দ্ৰ মজুমদাৰ; ''বিদ্যাসাগৰ : বাংলা গদ্যেৰ সূচনা ও ভাৰতৰ নাৰী প্ৰগতি'' : জেনাৰেল প্ৰিণ্টাৰ্স এণ্ড পাবলিচাৰ্ছ, কলকাতা, ১৩৭৬ বঙ্গাব্দ * ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ; ''বিদ্যাসাগৰ-চৰিত'' : বিশ্বভাৰতী গ্ৰন্থনবিভাগ, কলকাতা * ৰাধাৰমণ মিত্ৰ; ''কলিকাতায় বিদ্যাসাগৰ'' : জিজ্ঞাসা, কলিকাতা, ১৯৪২ * ৰামেন্দ্ৰসুন্দৰ ত্ৰিবেদী; ''চৰিত্ৰ কথা'' : কলকাতা, ১৯১৩ * শঙ্কৰীপ্ৰসাদ বসু; ''ৰসসাগৰ বিদ্যাসাগৰ'' : দ্বিতীয় সংস্কৰণ, দে’জ পাবলিশিং, কলকাতা, ১৯৯২ * শঙ্খ ঘোষ ও দেৱীপ্ৰসাদ চট্টোপাধ্যায় (সম্পাদিত); ''বিদ্যাসাগৰ'' : ওৰিয়েণ্ট, কলকাতা * শম্ভুচন্দ্ৰ বিদ্যাৰত্ন; ''বিদ্যাসাগৰ চৰিত'' : কলকাতা, ১২৯৪ বঙ্গাব্দ * শম্ভুচন্দ্ৰ বিদ্যাৰত্ন; ''বিদ্যাসাগৰ জীৱনচৰিত'' : কলকাতা * শম্ভুচন্দ্ৰ বিদ্যাৰত্ন; ''বিদ্যাসাগৰ চৰিত ও ভ্ৰমণিৰাস'' : চিৰায়ত, কলকাতা, ১৯৯২ * শশিভূষণ বিদ্যালঙ্কাৰ; ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ : ''জীৱনীকোষ'', ভাৰতীয় ঐতিহাসিক, কলকাতা, ১৯৩৬ * শামসুজ্জামান মান ও সেলিম হোসেন; ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ : ''চৰিতাভিধান'' : বাংলা একাডেমী, ঢাকা, ১৯৮৫ * সুনীতিকুমাৰ চট্টোপাধ্যায়, ব্ৰজেন্দ্ৰনাথ বন্দ্যোপাধ্যায় ও সজনীকান্ত দাস (সম্পাদিত); ''বিদ্যাসাগৰ গ্ৰন্থাবলী'' (তিন খণ্ডে) : বিদ্যাসাগৰ স্মৃতি সংৰক্ষণ সমিতি, কলকাতা, ১৩৪৪-৪৬ বঙ্গাব্দ * সন্তোষকুমাৰ অধিকাৰী; ''বিদ্যাসাগৰ জীৱনপঞ্জি'' : সাহিত্যিকা, কলকাতা, ১৯৯২ * সন্তোষকুমাৰ অধিকাৰী; ''আধুনিক মানসিকতা ও বিদ্যাসাগৰ'' : বিদ্যাসাগৰ ৰিসাৰ্চ ছেণ্টাৰ, কলকাতা, ১৯৮৪ * হৰিসাধন গোস্বামী; ''মাৰ্কসীয় দৃষ্টিতে বিদ্যাসাগৰ'' : ভাৰতী বুক ষ্টল, কলকাতা, ১৯৮৮ == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Ishwar Chandra Vidyasagar|ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ}} * [http://www.calcuttaweb.com/people/vidyasagar.shtml Biography (Calcuttaweb.com)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923200039/http://www.calcuttaweb.com/people/vidyasagar.shtml |date=2015-09-23 }} * [https://web.archive.org/web/20131211125619/http://www.americanchronicle.com/articles/26148 www.americanchronicle.com] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]] 6pnkdccebggy0tfzfp6w597gq3zokih 0 35063 613374 415140 2026-06-21T05:27:47Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613374 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | bgcolour = blue | colour text = White | name = চনু নিগম | image = Sonu Nigam121.jpg | caption = ২০১৩ চনত চনু নিগম | image_size = | background = solo_singer | birth_date = {{birth date and age|1973|7|30|df=y}} | birth_place =ফৰিদাবাদ, [[হাৰিয়ানা]], [[ভাৰত]] | ethnicity = | instrument = কণ্ঠশিল্পী | genre = পপ সংগীত, পাৰ্শ্ব গায়কী | occupation = গায়ক, অভিনেতা, সংগীত পৰিচালক, টেলিভিজনৰ আঁত ধৰোঁতা | Spouse = মাধুৰীমা | Father = অগম কুমাৰ নিগম | Mother = শোভা নিগম | Children = নিভান | label = -- | associated_acts = -- | website = [http://www.sonunigam.in sonunigam.in] }} '''চনু নিগম''' ({{Lang-en|Sonu Nigam}}, ৩০ জুলাই ১৯৭৩-)<ref name="Bio">{{cite web | title = Sonu Nigam Biography | url = http://www.4to40.com/legends/print.asp?p=Sonu_Nigam | accessdate = 20 January 2012 | archivedate = 4 September 2013 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130904013600/http://www.4to40.com/legends/print.asp?p=Sonu_Nigam | deadurl = yes }}</ref> এজন ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী। তেওঁ মূলতঃ [[হিন্দী]] আৰু [[কন্নড় ভাষা]]ত গীত গাইছে। তদুপৰি তেওঁ [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]], [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], আৰু [[নেপালী ভাষা|নেপালী]] ভাষাৰ বোলছবিৰ গীততো কণ্ঠ নিগৰাইছে। তেওঁ কেইবাটাও ইণ্ডিপপ্‌ এলবাম মুকলি কৰিছে আৰু বোলছবিতো অভিনয় কৰিছে। [[সংখ্যাতত্ত্ব]]ৰ আধাৰত তেওঁ নিজৰ উপাধিৰ বানানটো 'Nigam' ৰপৰা 'Niigaam' কৰিছিল কিন্তু পিছত পূৰ্বৰ শব্দটোকে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref>{{cite news|title=It's Nigam, not Niigaam, Says Sonu|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-08/news-and-interviews/28225350_1_sonu-nigam-change-phase|accessdate=3 April 2012|newspaper=The Times of India|date=8 September 2010|archivedate=5 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130905013636/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-08/news-and-interviews/28225350_1_sonu-nigam-change-phase|deadurl=yes}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== চনু নিগমে চাৰিবছৰ বয়সতে দেউতাকৰ লগত মঞ্চত উঠি [[মহম্মদ ৰফি]]ৰ "ক্যা হুৱা তেৰা ৱাদা" গীতত কণ্ঠ নিগৰায়। তেতিয়াৰে পৰা তেওঁ বিবাহ আৰু ভোজৰ সংগীতানুষ্ঠানবোৰত দেউতাকক সংগ দিবলৈ লয়। কৈশোৰ অৱস্থাত সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি তেওঁ ১৯ বছৰ বয়সত বোলছবিৰ নেপথ্য গায়ক হ'বলৈ [[মুম্বাই]]লৈ ঢাপলি মেলে।<ref name="earlyyears">{{cite web | title=Sonu Nigam | url=http://www.sonuniigaam.in/aboutme.php | accessdate=25 July 2008 | archivedate=15 September 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080915065242/http://www.sonuniigaam.in/aboutme.php | deadurl=yes }}</ref> তেওঁ শাস্ত্ৰীয় গায়ক ওস্তাদ গুলাম মুস্তাফা খানৰ ওচৰত সংগীতৰ শিক্ষা লৈছিল। ==পেচাগত জীৱন== ===পাৰ্শ্ব গায়কী=== প্ৰথম অৱস্থাত চনু নিগমে মুম্বাইত সুযোগৰ বাবে কষ্ট কৰিবলগীয়া হৈছিল। টি-চিৰিজৰ বেনাৰত তেওঁ [[মহম্মদ ৰফি]]ৰ গানৰ এলবাম "ৰফি কি য়াদে"ত কণ্ঠ দিবলৈ সুবিধা পায়। সেই সময়ত চনু নিগমৰ গায়কীক কোনো কোনোৱে "ৰফিৰ ক্ল'ন" আখ্যা দিছিল। ১৯৯২ চনত "জানম" বোলছবিত চনু নিগমে পাৰ্শ্ব গায়ক হিচাপে সুযোগ পায়। বোলছবিখনে অৱশ্যে কেতিয়াও মুক্তি লাভ নকৰিলে। তাৰ পিছত তেওঁ ৰে'ডিঅ' বিজ্ঞানপৰ বাবে গাবলৈ লয়। ১৯৯৫ চনৰ ১ মে'ৰ পৰা সম্প্ৰচাৰ হোৱা টিভি শ্ব' "[[চা ৰে গা মা পা]]"ত চনু নিগমে আঁত ধৰোঁতাৰূপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। গায়কৰ প্ৰতিভা সন্ধানী প্ৰতিযোগিতাখন অচিৰেই টেলিভিজন জগতত অতি জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। ইয়াৰ পিছতে তেওঁ "বেৱফা চনম" (১৯৯৫) বোলছবিত "আচ্ছা ছিলা দিয়া" গীতটো গাবলৈ পায়।<ref name="earlyyears"/> তেওঁৰ প্ৰথম গুৰুত্বপূৰ্ণ সফলতা আছিল ১৯৯৭ চনৰ "ব'ৰ্ডাৰ" বোলছবিত [[অনু মালিক|অনু মালিকে]] সৃষ্টি কৰা গীত "[[ছন্দেছে আতে হে‌ই]]"। ১৯৯৯ চনত মুক্তি লাভ কৰা [[ছাজিদ-ৱাজিদ]]ৰ সংগীতেৰে চনু নিগমৰ একক এলবাম "[[দিৱানা]]"ই অতীব জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে আৰু ভাৰতীয় ইণ্ডিপপ জগতত ই এক অন্যতম সফল এলবাম। নাদীম-শ্ৰাৱনৰ সংগীতেৰে সজোৱা "পৰদেচ" ছবিত চনুৰ "য়েহ দিল দিৱানা" গীতটোৱে 'ৰফি ক্ল'ন' ইমেজ আঁতৰাত সহায় কৰে। তেতিয়াৰে পৰা তেওঁ নিজস্ব এটা শৈলীৰে গোৱা গীতবোৰ শ্ৰোতাই আদৰ লৈছে আৰু ন-প্ৰজন্মৰ গায়কৰ বাবে তেওঁ আদৰ্শস্বৰূপ হৈ পৰিছে।<ref name="earlyyears"/> মূলতঃ [[হিন্দী ভাষা]]ত ৰোমাণ্টিক, ৰক্‌, দুখৰ, দেশপ্ৰেম আদি বিষয়ক গীত গাই চনু নিগমে বহুতো বঁটা লাভ কৰিছে। হিন্দীৰ বাহিৰেও তেওঁ [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বঙালী ভাষা|বঙালী]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], মাৰাঠী, তামিল, তেলুগু, পঞ্জাবী, নেপালী আদি ভাষাত গীত গাইছে।<ref name="earlyyears"/> দুই দশকৰো অধিকঁকাল জোৰা কেৰিয়াৰত নিগমে [[এ. আৰ. ৰহমান]], [[ইলিয়াৰাজা]], [[অনু মালিক]], [[প্ৰীতম]], [[যতীন-ললিত]], [[নাদিম-শ্ৰাৱন]], [[বিশাল-শেখৰ]], [[আদেশ শ্ৰীবাস্তৱ]], [[আনন্দ মিলিন]], [[ছাজিদ-ৱাজিদ]] আদি সংগীতকাৰৰ অধীনত কাম কৰিছে। <!-- ===Pop albums and concerts=== Sonu has released pop albums in [[Hindi]], [[Oriya language|Oriya]], [[Punjabi language|Punjabi]] and [[Kannada]]. The most recent addition to his Hindi releases is ''Classically Mild'', a semi-classical album.<ref>{{cite web | url=http://entertainment.oneindia.in | title=Sonu Niigaam goes Classically Mild |url= http://entertainment.oneindia.in/music/news/2008/sonu-nigam-classically-mild-290108.html | accessdate=25 July 2008}}</ref> He has released Hindu and Islamic devotional albums, Also he has Sung in Album, Buddha Hi Buddha Hai(Part 1&2),A Album based on Buddha's teachings composed by Rajesh Dhabare and a couple of Album on Dr. B.R. Ambedkar in Marathi(Jiwala Jiwach Daan,Part 1&2)tuned on some of his hits numbers from series of Bewafa Sanam, as well as albums of Mohammed Rafi's songs. These are from the ''Rafi Ki Yaadein'' collection from his early years, which were re-released in September 2007 as a six-disc collection of 100 songs, titled ''Kal Aaj Aur Kal'', in Rafi's memory.<ref>{{cite web | publisher= www.indiaglitz.com | title=Sonu Niigaam pays homage to Mohd Rafi |url= http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/33495.html |accessdate=25 July 2008}}</ref> In 2008, soon after releasing ''Classically Mild'', he released a single Punjabi track called "Punjabi Please"<ref>{{cite web | url=http://www.indiantelevision.com | title=Big FM launches Sonu Niigaam single Punjabi Please|url= http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k8/mar/mar34.php |accessdate=25 July 2008}}</ref> and ''Rafi Resurrected'', a two-disc collection of Rafi songs with music by the [[City of Birmingham Symphony Orchestra|Birmingham Symphony Orchestra]]. He contributed to the lyrics of several songs and directed the music for his album ''[[Chanda Ki Doli]]''. His last album was ''[[Neene Bari Neene]]'' in [[Kannada]]. After the death of [[Michael Jackson]], who influenced Nigam considerably (as is evident in his rendition of "Yeh Dil Deewana" in ''Pardes''), Nigam released a song as a tribute to Jackson in collaboration with his fans on Facebook. The song made it to an 18-song global compilation of tribute songs, ''The Beat of Our Hearts''.<ref>{{cite web | url=http://michaeljacksontributeportrait.com | title=Michael Jackson Trubute portrait |url= http://michaeljacksontributeportrait.com/article.php?article_id=232 |accessdate=15 November 2010}}</ref> Nigam collaborated with [[Britney Spears]] on a remix of her "I Wanna Go" track.<ref>{{cite web|title=Sonu Nigam and Britney Spears to sing together|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2011/jul/140711-informer-1.htm|publisher=http://www.mid-day.com|accessdate=14 July 2012}}</ref> Over the years, Nigam has performed in many countries, including the United States, Canada, the United Kingdom, France, Germany, Belgium, the Netherlands, Spain, Australia, New Zealand, Pakistan, Nepal, Bangladesh, Russia, Afghanistan, the United Arab Emirates, Kuwait, Saudi Arabia, Thailand, Indonesia, Singapore, Malaysia, Caribbean|West Indies, Suriname, Mauritius, Nigeria and South Africa. In May/June 2007, he participated in a star-studded show in North America called "The Incredibles" with Asha Bhosle, Kunal Ganjawala and Kailash Kher. In September and October of the same year, he gave solo concerts titled "Simply Sonu" in Canada and Germany, becoming the first Indian singer to perform in the latter country.<ref>{{cite web | url=http://www.glamsham.com | title=Sonu Nigam's Tour to Germany |url= http://www.glamsham.com/movies/scoops/07/aug/08_sonu_nigams_tour_to_germany_080701.asp |accessdate=25 July 2008}}</ref> In April 2008, he toured India promoting his Punjabi single "Punjabi Please".<ref>{{cite web | url=http://itvx.net | title=Close-Up and BIG 92.7 FM bring Sonu Nigam’s concert |url= http://itvx.net/2008/04/18/close-up-and-big-927-fm-bring-sonu-nigam%E2%80%99s-concert/ |accessdate=25 July 2008}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> In November 2007, at the inauguration of [[Harvard University|Harvard]] University's 28th president, Dr. [[Drew Gilpin Faust]], Nigam sang [[Mohandas Karamchand Gandhi|Mahatma Gandhi]]'s favorite [[bhajan]], "Vaishnav Jan To Tene Kahiye", with the Harvard College Sangeet.<ref>{{cite web | url=http://www.glamsham.com | title=Sonu Nigam invited to perform at Harvard University |url= http://www.glamsham.com/movies/scoops/07/oct/06_sonu_nigam_100704.asp |accessdate=4 August 2011}}</ref> In July 2008, he participated in a three-city tour of the United Kingdom, singing Rafi songs with the City of Birmingham Symphony Orchestra (CBSO).<ref>{{cite web | url=http://movies.indiainfo.com | title=Sonu Nigam's Rafi Resurrected tour in UK |url= http://movies.indiainfo.com/2008/07/24/0807240139_sonu.html |accessdate=25 July 2008}}</ref> This followed the release of these songs by the CBSO and the Indian music company [[Sa Re Ga Ma]] on ''Rafi Resurrected''.<ref>{{cite web | url=http://news.oneindia.in | title= Sonu Nigam's new album 'Rafi Resurrected' in July this year |url= http://news.oneindia.in/2007/04/19/sonu-nigams-new-album-rafi-resurrected-in-july-this-year-1176955506.html |accessdate=25 July 2008}}</ref> Among several other concerts, he notably participated in a US tour with [[Sunidhi Chauhan]] in 2009 called "The Explosion 2009" tour and in a UK tour titled "All Izz Well" in November 2010. 2011,Sonu Nigam collaborated with Kakas Entertainment and [[Laxmikant-Pyarelal]] for "Maestros" Concert where he sang [[Mohammed Rafi]] songs.<ref>http://www.indianexpress.com/news/top-singers-100-musicians-at-laxmikantpyarelal-concert/789055/</ref> ===Other projects=== Nigam was reported to be working on an [[English language|English]] album called ''Spirit Unfolding''.<ref>{{cite news | url=http://timesofindia.indiatimes.com | title=Sonu Nigam to launch English album |url= http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/515261.cms |accessdate=25 July 2008 |work=The Times Of India}}</ref> and on a project called ''Time Travel'', where his voice will be aligned with recordings of other singers in Hindi songs.<ref>{{cite web | title=Time travel |url= http://www.deccanherald.com/content/47141/a-more-focussed-approach.html |accessdate=16 February 2010}}</ref> Nigam has also sung a song produced by famous international house music producer [[David Guetta]] in collaboration with [[Jay Sean]], the British singer-songwriter, rapper, beatboxer and record producer. He was the no 1 artist in the US [[Uncharted (chart)|Billboard Uncharted]] charts for Sep 07, 2013.<ref>http://www.billboard.com/charts/2013-09-07/uncharted</ref> ==In Kannada== Nigam’s first song in [[Kannada]] was "Yello Yaro Hego"<ref>{{cite web|url=http://www.uploady.com/download/V8rrAJ3RCk/yello-yaaro-hego-mp3 |title=yello yaaro hego mp3 free download |publisher=Uploady.com |date= |accessdate=2013-07-09}}</ref> in the year 1996 for the film ''Jeevanadi'' starring Legendary Super Star [[Vishnuvardhan (actor)|Dr.Vishnuvardhan]]. The song's music was composed by [[Saluri Koteswara Rao|Koti]] with lyrics by [[R. N. Jayagopal|R N Jayagopal]]. Nigam has sung over 700 Kannada songs<ref>{{cite web|url=http://www.buzzintown.com/event--sonu-nigam-live-concert/id--545475.html |title=Sonu Nigam - Live in Concert at Tripuravasini, Mekhri Circle, Bangalore |publisher=Buzzintown |date=2012-02-11 |accessdate=2013-07-09}}</ref><ref name="deccanherald.com">{{cite web|author=Mar 11, 2012 : |url=http://www.deccanherald.com/content/233428/pitching-right.html |title=Pitching it right |publisher=Deccanherald.com |date=2012-03-11 |accessdate=2013-07-09}}</ref> and has received several awards for them. His songs include "Cheluve Yeke Bande"<ref>{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=1ZxMr0GplP8 |title=Cheluve yeke bande-Majnu |publisher=YouTube |date= |accessdate=2013-07-09}}</ref> from the film ''Majnu'' composed by [[Gurukiran]]; "Usire Usire"<ref>{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=Xno_CmvnWz4 |title=Usire Usire by Sonu Nigam |publisher=YouTube |date=2010-09-12 |accessdate=2013-07-09}}</ref> from ''Huccha'' composed by [[Rajesh Ramnath]],"Titanic Heroine nee nanna cheluve"<ref>{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=G4grsJ1mrgY |title=Titanic Heroine Nanna Cheluve - Sneha Loka(1999) |publisher=YouTube |date=2011-08-12 |accessdate=2013-07-09}}</ref> from the film "snehaloka"; the title track from the film ''Monalisa'' composed by Valisa Sandeep;<ref>{{cite web|url=http://www.kannadachitraranga.com/sonu-nigam-rocks-in-monalisa-monalisa-sadaa-dhyan/ |title=SONU NIGAM rocks in Monalisa – Monalisa – Sadaa,Dhyan &#124; Kannada songs collection, kannada movie news |publisher=Kannadachitraranga.com |date=2011-06-24 |accessdate=2012-07-14}}</ref> "Hamsave Hamsave" from the film ''Gatti mela'' composed by [[Hamsalekha]],<ref>{{cite web|url=http://music.cooltoad.com/music/song.php?id=504737&PHPSESSID=d43f7b54c0dcf0ede36ab0801032d6d7 |title=Music: Title: Gattimela - Hamsave Hamsave |publisher=Music.cooltoad.com |date= |accessdate=2012-07-14}}</ref> "Kannale Kannale" from the film ''Aham Premasmi'' composed by V.Ravichandran<ref>http://www.movieskope.com/songs/tag/aham-premasmi-kannada-movie-songs-mp3/</ref> and "Baaninda Baa Chandira"<ref>{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=SjxkezRgHvg |title=Baaninda Baa Chandira - Kanti |publisher=YouTube |date= |accessdate=2013-07-09}}</ref> from the movie ''Kanti'' composed by [[Gurukiran]]. The 2006 film [[Mungaru Male]] created a sensation and several records, mainly in Karnataka.<ref>{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/35125.html |title='Mungaru Male' National record - Kannada Movie News |publisher=IndiaGlitz |date= |accessdate=2012-07-14}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bangalore365.com/actors/mungaru-male-sucessful-365-days/ |title=Mungaru Male – Sucessful 365 days!! at Bangalore 365 |publisher=Bangalore365.com |date=2007-12-06 |accessdate=2012-07-14}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sirigandhakannadamp3.blogspot.com/2007/12/mungaru-male-one-more-record-to-basket.html |title=SIRIGANDHA Kannada songs blog : ಕನ್ನಡವೇ ಸತ್ಯ ಸಿರಿಗಂಧ ನಿತ್ಯ: Mungaru male - one more record to basket |publisher=Sirigandhakannadamp3.blogspot.com |date=2007-12-29 |accessdate=2012-07-14}}</ref> The songs not only set records of highest sales and downloads, the film also set a national record on 29 December 2007 of having completed an entire year at the PVR Cinemas Bengaluru, the first time an Indian language film to do so.<ref>{{cite web|url=http://sirigandhakannadamp3.blogspot.in/2007/12/mungaru-male-one-more-record-to-basket.html |title=SIRIGANDHA Kannada songs blog : ಕನ್ನಡವೇ ಸತ್ಯ ಸಿರಿಗಂಧ ನಿತ್ಯ: Mungaru male - one more record to basket |publisher=Sirigandhakannadamp3.blogspot.in |date=2007-12-29 |accessdate=2012-07-14}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mohanbn.com/mungaru-male-sucessful-365-days/ |title=Mungaru Male – Sucessful 365 days - Mohan's Blog |publisher=Mohanbn.com |date=2009-09-01 |accessdate=2012-07-14}}</ref><ref>{{cite web|url=http://harshah.com/blog/2007/12/29/mungaru-male-completed-365-days/ |title=Mungaru Male Completed 365 Days!!! &#124; Perfume Factory |publisher=Harshah.com |date=2007-12-29 |accessdate=2012-07-14}}</ref> The songs Mungaru Maleye and Anisuthide were composed by [[Mano Murthy]] and written by [[Yogaraj Bhat]] and [[Jayant Kaikini|Dr.Jayanth Kaikini]] respectively. Nigam became a sensation in the South and was called the Golden Singer of Karnataka. Nigam says that he finds Kannada songs more fulfilling than the Hindi numbers.<ref>{{cite web|url=http://www.moneycontrol.com/news-topic/zee-kannada-/video-sonu-finds-kannada-music-fulfilling__IkieBZGaCM.html |title=: Videos |publisher=Moneycontrol.com |date= |accessdate=2012-07-14}}</ref> Sonu Nigam, in a recent interview to the [[Deccan Herald]] news paper has said ‘Kannada songs make me feel positive’.<ref>{{cite web|author=Sudha Hegde |url=http://www.deccanherald.com/content/89369/kannada-songs-make-me-feel.html |title=‘Kannada songs make me feel positive’. |publisher=Deccanherald.com |date=2010-08-18 |accessdate=2012-07-14}}</ref> He said, "I highly respect the muscians of Karnataka and many of my favorite songs are in Kannada. I consider Bangalore as my second birth place. Even if someone requests me to sing a Kannada song while I’m performing in the West Indies, I will sing it for them".<ref name="deccanherald.com"/> After that, he sang many Kannada songs including "Antu intu", "Nee Yekangi Yagamma", "Kanaso Idu", "Ade Bhoomi Ade Baanu", "Ee Sanje Yaakaagide", "Ninna Gungalle", "Maayavi Maayavi", "Gelathi Neeniruvaaga", "Ello Maleyaagide", "Ninnindale Ninnindale", "Male Ninthu Hoda Mele", "Aaramagi Idde", "Maayavaagide manassu", "Maathinalli helalaarenu", "Odi Bandenu", "Ninnanne Nodutha", "Athi Aparoopa", "Udisuve Belakina", "Nooraru Preethi Maathu", "Janumada Jodi", "Minchaagi Neenu", "Jeeva Kaleva", "Onde Samane", "Neeralli Sanna", "Eradu Jadeyannu", "Hethavalalla Avalu", "Yaava Seemeya", "Ellavannu Heluvaase", "Nudisale", "Nodutha Nodutha",<ref>{{cite web|url=http://i-48.filexchanger.com/download_song.php?id=18064&title=Nodutha%20Nodutha%20- |title=Nodutha Nodutha - - IndianWap.Mobi |publisher=I-48.filexchanger.com |date= |accessdate=2013-07-09}}</ref> "Nee Sanihake", "Yeno Helabeku", "Maleyali Jotheyali", "Paravasha", "Maanasa Gange", "Gup Chup", "Modada Olage", "Aaakasha Neene", "Dil Khush", "Kan Kanna Salige", "Maathu Nannolu", "Neenendare Nannolage", "Neenendare Nanage Ishta", "Ille Ille Ello", "Ninna Kannallide", "Summane Yaake Bande", "Hrudayave Bayaside Ninnane", "Ee Sanje Mabbu Raathri", "Ee Janmavu", "Ninna Nodalentho", "Enaagali Munde", "Putta Putta Kai", "Munduduva", "We are Ok", "Kannaliddare Kanassu", "Gaaliye Nodu Baa", "Ninninda Haaganthe", "Bhoomi Suthodu", "Onde Samane Mididide", "Hrudayavu Ninnade", "Maleya Haniyalli", "Ommomme Yaako", "Preethiyali Haaduve", "Ondooral Oblu Cheluve", "Kaddu Nodala", "Mathe Mathe Ninna", "Enaaytho Adeneyatho", "Sanju Mathu Geetha", "Jotheyalli Nee Baaro", "O Gunavantha", "Baa Maleye Baa", "Dhim Dhim", "Sanjeya", "Yaako Yeno", "Nijaana Naanenaa", "Koncha Reshime", "chalisuvaa cheluve", "Ee Bisilali", "Midiva Ninna", "Onde Ninna Nota Saaku", "Belakininda Baanella Banna", "Chinna Hele Hegiruve", "Dil Dhadak", "Inthi Ninna", "Jagadalu Kanisada", "Lahari", "Lola Lola Thelo", "Maneyannu Kattona", "Mella Mella Ee Preethi", "Mudhaada Ee Naguvige",<ref>{{cite web|url=http://i-48.filexchanger.com/download_song.php?id=18169&title=Muddhada%20Ee%20Naguvige%20-%20Sonu%20Nigam%20- |title=Muddhada Ee Naguvige - Sonu Nigam - - IndianWap.Mobi |publisher=I-48.filexchanger.com |date= |accessdate=2013-07-09}}</ref> "Naa Barede Ninna", "Neeli Baanina", "Nenapina Male Hani", "Nodu Baa Cheluve", "Enendu Hesaridali", "Paravashanadenu", "Jhum Jhumka Jhumka", "O Parijatha", "Neene Nanna Saviganasu", "Modale Sigalilla", "Hoovina Santhege", "Chendutiya Pakkadali", "Malla Malla", "Manada Havaamana", "Athi Aathura", "Obba Hudugana Manassu", "Usirigintha Neene Hathira", "Anju Malle Malle", "Enella Helona", "Baa Illi Beesu Thangaaliye", "Modala Maleyanthe", "Mynaa Mynaa", "Buddhi Illa", "Nannede Veene", "Andaje Sigutilla", "Neenirade". His recent chart buster hit songs are 'Baanali Badalaago' from "Simple Aagond Love Story",'Sadha Ninna Kannali' from Super Star [[Sudeep]] starrer [[Bachchan (film)|Bachchan]], 'Jagadalliro' from Super Star [[Darshan (actor)|Darshan]] starrer "Bul Bul", "Soundarya Samara" from [[Kaddipudi]], "Free Idhira" and "Idhalliye" from [[Sakkare]]. With the same [[Mungaru Male]] combination, music director [[Mano Murthy]], lyricist [[Jayant Kaikini]] and Nigam got together for a Kannada album ''[[Neene Bari Neene]]'' produced by [[Ashok Kheny]]. The songs Neene Bari Neene and Baa Nodu Gelathi were shot on the outskirts of Bengaluru featuring Nigam and model [[Madhuri Bhattacharya]] in the lead.<ref>{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=Br53jdUFAAY |title=Kannada Sonu Nigam Neene Bari Neene Manomurthy |publisher=YouTube |date=2009-08-31 |accessdate=2013-07-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=6U2TkpF_40E |title=Sonu Nigam - Baa Nodu Gelathi - Neene Bari Neene (HQ) |publisher=YouTube |date=2011-02-06 |accessdate=2013-07-09}}</ref> Sonu Nigam also composed a theme song for the Karnataka Bulldozer's team in the Celebrity Cricket League. The song was sung by Sonu Nigam, [[Kunal Ganjawala]] and [[Sowmya Raoh]], who also penned the lyrics.<ref>{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=krDVvYXbR64 |title=Karnataka Bulldozers OFFICIAL THEME SONG [HQ&#93; Celebrity Cricket League |publisher=YouTube |date=2012-01-12 |accessdate=2013-07-09}}</ref> ==In Malayalam== Malayalam was one of the rare Indian languages in which Sonu Nigam did not sing. This condition continued until 2011, when he sang a song 'Chakkaramavin Kombathu', from the movie ''[[Bombay March 12]]. Sonu had earlier sung a song in the movie ''[[Kandahar]]'', but the song, 'Aye Janani', was a Hindi song, and the former is his first Malayalam song. Sonu is now considered to be a lad of legendary playback and classical singer Padmabhushan Dr. K.J. Yesudas. He invited Sonu on his 50th anniversary in playback music and addressed his love to him. When it comes to Hindi film music, Keralites loves Sonu's songs considerably after legendary singer Mohammed Rafi's songs. ==Television== Nigam was the host of ''[[Sa Re Ga Ma]]'' from the start of the show till 1999.<ref name=bbc>{{cite news|title=Does India have the X factor?|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-13592636|accessdate=29 August 2011|newspaper=BBC News|date=30 May 2011|author=Rajini Vaidyanathan}}</ref> He returned on ''[[Sa Re Ga Ma Pa L'il Champs International]]'' as a judge with [[Suresh Wadkar]] in October 2007. Nigam was a celebrity judge on the ''[[Sa Re Ga Ma Pa Mega Challenge]]'' grand finale on 12 December 2009 which marked the 1000th episode. He hosted the TV show ''Kisme Kitna Hai Dum'' on [[Star Plus]] in 2002. Nigam appeared as the judge for ''[[Indian Idol]]'' in seasons 1 (October 2004 – March 2005) and 2 (November 2005 – April 2006). He was a celebrity judge in seasons 3 (17 August 2007) and 4 (16 January 2009 and 6 February 2009). He appeared as a celebrity judge on ''[[Amul STAR Voice of India]]'' in August 2007 (Season 1) and in December 2008 (Season 2) and on the grand finale of music reality show ''[[Jo Jeeta Wohi Super Star]]'' on 12 July 2008. Nigam was a judge/mentor on ''[[Chhote Ustaad]] - Do Deshon Ki Ek Awaaz'' (July – October, 2010) with [[Rahat Nusrat Fateh Ali Khan]]. Nigam provided the voice for the lead character, [[Aladdin]] in the Hindi translated version of [[Aladdin (1992 Disney film)|Aladdin]].<ref name=disney>{{cite news|title=INDIAN TELEVISION PREMIER OF DISNEY'S ALADDIN|url=http://www.disney.in/corporate/pr_05_feb23.htm}}</ref> He was a judge/mentor on the first season of ''[[X Factor (India)]]'' (29 May – 2 September 2011) along with [[Sanjay Leela Bhansali]] and [[Shreya Ghoshal]].<ref name=bbc/> ==Acting career== Nigam's acting career<ref>{{cite web | url=http://www.imdb.com | title=Sonu Nigam | url= http://www.imdb.com/name/nm0631415/ | accessdate=25 July 2008}}</ref> started as a child in films including ''[[Betaab]]'' (1983). As an adult, he acted in films such as ''[[Jaani Dushman: Ek Anokhi Kahani]]'', ''[[Kash Aap Hamare Hote]]'', as the male lead opposite [[Juhi Babbar]], and ''[[Love in Nepal]]''. None of the films did well at the box office, although his acting was much better appreciated in his last venture. He has not returned to acting since ''Love in Nepal'', but was recently said to be involved in ''Ankhon Ankhon Mein'', about a blind singer.<ref>{{cite news|title=Sonu ready to play blind!|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_sonu-ready-to-play-blind_1100939|accessdate=29 August 2011|newspaper=DNA|date=3 June 2007|author=Noyon Jyoti Parasara}}</ref> ==Other work== ===Radio=== In 2006, Nigam hosted ''Life Ki Dhun with Sonu Nigaam'' on [[Radio City (Indian radio station)|Radiocity 91.1 FM]], where he had the opportunity to interview musicians, including [[Lata Mangeshkar]] in the episode aired last.<ref>{{cite web | url=http://sify.com | title=Life Ki Dhun Sonu Niigaam |url= http://sify.com/radiocity/index.php | accessdate=25 July 2008}}</ref> ===Dubbing Roles=== Nigam voices certain roles in Hindi for foreign films, especially [[Hollywood]] films. On February 2013, An announcement has been made that Sonu is assigned to lead his voice in a Hindi dubbed version of a Japanese [[anime]] film, [[The Mystical Laws]].<ref>{{url=http://www.bolegaindia.com/gossips/Sonu_Nigam_lends_voice_to_a_Japanese_movie-gid-25197-gc-6.html |title=Sonu Nigam lends voice to a Japanese movie! |publisher=Bolegaindia.com |date=2013-02-05 |accessdate=2013-03-08}}</ref> ====Animated Films==== {| class="wikitable" |- ! Film title!! Original Voice!! Character!! Dub Language!! Original Language!! Original Release!! Dub Release!! Notes |- | [[Aladdin (1992 Disney film)|Disney's Aladdin]]<ref>{{cite web|url=http://www.disney.in/corporate/pr_05_feb23.htm |title=The Walt Disney Company |publisher=Disney.in |date=2005-02-23 |accessdate=2012-07-14}}</ref> || [[Scott Weinger]] <br/> [[Brad Caleb Kane]] <small>(Singing)</small> || Aladdin || Hindi || English || 1992 || 2005 || Gave both the speaking and singing voice to Aladdin in this film. Aired on [[Disney Channel India]]. |- | [[Rio (2011 film)|Rio]] || [[Jesse Eisenberg]] || Blu || Hindi || English || 2011 || 2011 || |} ====Anime Films==== {| class="wikitable" |- ! Film title!! Original Japanese Voice!! Character!! Dub Language!! Original Release!! Dub Release!! Notes |- | [[The Mystical Laws]]<ref>{{cite web|url=http://www.fastmaza.com/sonu-nigam-lends-voice-to-a-japanese-movie.html |title=Sonu Nigam lends voice to a Japanese movie |publisher=Fastmaza.com |date=2013-02-06 |accessdate=2013-03-08}}</ref> || || || Hindi || 2012 || 2013<ref>{{cite web|url=http://www.samachar.com/Sonu-Nigam-croons-for-Japanese-animation-film-THE-MYSTICAL-LAWS-ncfqNtjfcha.html |title=Sonu Nigam croons for Japanese animation film THE MYSTICAL LAWS |publisher=Samachar.com |date=2013-02-05 |accessdate=2013-03-08}}</ref> || |} ==Personal Life and Volunteer Work== [[File:Sonu Nigam(1).jpg|thumb|180px|right|Sonu Nigaam during a Peace Rally in [[Mumbai]] on 20 November 2011]] Sonu Nigam comes from a Kayastha family. Born to Agam Kumar Nigam and Late Shobha Nigam, he attended the J.D. Tytler School. He has two sisters, Meenal and Teesha. In the last few years, his father has released several hit albums including "Bewafaai" and "Phir Bewafaai" and, more recently, "Bewafaai ka Aalam". Teesha is an upcoming singer and has several songs and awards to her name in Telugu movie [[Magadheera]], and in [[Hindi]] and [[Kannada]]. Sonu married Madhurima, who is from a [[Bengali people|Bengali]] family, on 15 February 2002.<ref>{{cite news | url=http://timesofindia.indiatimes.com | title=Sonu Nigam weds city belle |url= http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2002-02-15/news-interviews/27112886_1_sonu-nigam-madhurima-ceremony |accessdate=25 July 2008 |work=The Times Of India |date=15 February 2002}}</ref> They have a son, Nevaan, born in 2007.<ref>{{cite web | url=http://www.celebrity-babies.com | title=Indian Singer Sonu Nigam becomes a father |url= http://www.celebrity-babies.com/2007/07/indian-singer-s.html |accessdate=25 July 2008}}</ref> Nevaan is also very interested in music and has recently recorded a song with [[Lata Mangeshkar]]. Sonu Nigam practices fitness and yoga exercises, and has trained in [[Taekwondo]].<ref name="Bio"/> He claims to be spiritual rather than religious.<ref>{{cite news | url=http://timesofindia.indiatimes.com | title=I AM: Sonu Nigam |url= http://timesofindia.indiatimes.com/Opinion/Sunday_Specials/Mind_Over_Matter/I_AM_Sonu_Nigam/articleshow/2532251.cms |accessdate=25 July 2008 |work=The Times Of India |date=11 November 2007}}</ref> Nigam has done work for various charities in India as well as abroad for the Dignity Foundation, for various organizations working in the fields of cancer, leprosy, blindness and women's welfare, and for families affected by the Kargil war and earthquakes. He also sponsors a child from the organization "Crayon".<ref name="Bio"/> He has made numerous appearances for the cause of HIV/AIDS and has brought out a song titled "Papa I'm sorry" related to this. He has also released songs and made contributions to the cause of peace between India and Pakistan. ==Awards and nominations== <ref>{{cite web|url=http://www.sonuniigaam.in/music.php | title=Awards @ Sonuniigaam.com}}</ref> * '''[[National Film Awards]]''' ** 2004 - '''Won''' - [[National Film Award for Best Male Playback Singer]] - "Kal Ho Naa Ho" - [[Kal Ho Naa Ho]] * '''[[Filmfare Awards]]''' ** 1997 - ''Nominated'' - [[Filmfare Award for Best Male Playback Singer|Best Male Playback Singer]] - "[[Sandese Aate Hai]]" - [[Border (1997 film)|Border]] (with [[Roop Kumar Rathod]]) ** 1999 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Ishq Bina" - [[Taal (film)|Taal]] ** 2000 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Tu Fiza Hain" - [[Fiza]] ** 2000 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Panchhi Nadiyaan" - [[Refugee (2000 film)|Refugee]] ** 2001 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "[[Suraj Hua Maddham]]" - [[Kabhi Khushi Kabhie Gham...]] ** 2002 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Saathiya" - [[Saathiya (film)|Saathiya]] ** 2003 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Kal Ho Naa Ho" - [[Kal Ho Naa Ho]] ** 2004 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "[[Do Pal]]" - [[Veer-Zaara]] ** 2004 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Main Hoon Na" - [[Main Hoon Na]] ** 2004 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Tumse Milke Dil Ka" - [[Main Hoon Na]] ** 2005 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Dheere Jalna" - [[Paheli]] ** 2005 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "[[Piyu Bole]]" - [[Parineeta (2005 film)|Parineeta]] ** 2006 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Kabhi Alvida Naa Kehna" - [[Kabhi Alvida Naa Kehna]] ** 2007 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Main Agar Kahoon" - [[Om Shanti Om]] ** 2008 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Inn Lamhon Ke" - [[Jodhaa Akbar]] ** 2009 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Shukran Allah" - [[Kurbaan (2009 film)|Kurbaan]] (with [[Salim-Sulaiman|Salim Merchant]]) ** 2013 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Abhi Mujh Mein Kahin" - [[Agneepath (2012 film)|Agneepath]] * '''[[Filmfare Awards South]]''' ** 2007 - '''Won''' - [[56th Filmfare Awards South|Best Male Playback Singer (Kannada)]] - "Ninnindale Ninnindale" - [[Milana]] ** 2008 - '''Won''' - Best Male Playback Singer (Kannada) - "Eenagali Mundhe Saagu" - [[Mussanjemaatu]]<ref>{{cite web|url=http://www.pakfiles.com/watch-video/MTY0Njc=/Sonu-Nigam-recieving-Filmfare-award-for-Ninnindale |title=Sonu Nigam receiving Filmfare award for Ninnindale &#124; Watch Latest Videos and Talk Shows, Listen Mp3 and Live Radio Channels |publisher=Pakfiles.com |date= |accessdate=2012-07-14}}</ref> ** 2008 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer (Kannada) - "Mayavagide Manasu" - [[Haage Summane]] ** 2010 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer (Kannada) - "Hrudayave" - [[Krishnan Love Story]] ** 2011 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer (Kannada) - "Paravasha Naadenu" - [[Paramathma]] ** 2011 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer (Kannada) - "Neerinalli Sanna Ale" - [[Hudugaru]] ** 2012 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer (Kannada) - "Chendutiya Pakkadali" - [[Hudugaru|Drama]] * '''[[Screen Awards]]''' ** 1998 - '''Won''' - Best Male Pop Artist ** 2000 - ''Nominated'' - [[Screen Award for Best Male Playback|Best Male Playback Singer]] - "Panchhi Nadiyaan" - [[Refugee (2000 film)|Refugee]] ** 2001 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Tanhayee" - [[Dil Chahta Hai]] ** 2001 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Is Pyaar Ko Main Kya Naam Doon" - [[Mujhe Kucch Kehna Hai]] ** 2003 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Kal Ho Naa Ho" - [[Kal Ho Naa Ho]] ** 2004 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Tumse Milke Dil Ka" - [[Main Hoon Na]] ** 2005 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Dheere Jalna" - [[Paheli]] ** 2006 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Baawri Piya Ki" - [[Babul]] * '''[[International Indian Film Academy Awards]]''' ** 2000 - ''Nominated'' - [[IIFA Award for Best Male Playback|Best Male Playback Singer]] - "Panchhi Nadiyaan" - [[Refugee (2000 film)|Refugee]] ** 2001 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "[[Suraj Hua Maddham]]" - [[Kabhi Khushi Kabhie Gham...]] ** 2001 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "You Are My Soniya" - [[Kabhi Khushi Kabhie Gham...]] ** 2002 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Saathiya" - [[Saathiya (film)|Saathiya]] ** 2003 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Kal Ho Naa Ho" - [[Kal Ho Naa Ho]] ** 2004 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Main Hoon Na" - [[Main Hoon Na]] ** 2005 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "[[Piyu Bole]]" - [[Parineeta (2005 film)|Parineeta]] ** 2006 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Kabhi Alvida Naa Kehna" - [[Kabhi Alvida Naa Kehna]] ** 2009 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "All Izz Well" - [[3 Idiots]] ** 2013 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Abhi Mujh mein Kahin" - [[Agneepath]] * '''[[Zee Cine Awards]]''' ** 1997 - '''Won''' - [[Zee Cine Award for Best Playback Singer – Male|Best Male Playback Singer]] - "Sandese Aate Hain" - [[Border (1997 film)|Border]] ^† ** 2001 - '''Won''' - Best Male Playback Singer – Male - "[[Suraj Hua Maddham]]" - [[Kabhi Khushi Kabhie Gham...]] ** 2001 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Tanhayee" - [[Dil Chahta Hai]] ** 2002 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Saathiya" - [[Saathiya (film)|Saathiya]] ** 2003 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Kal Ho Naa Ho" - [[Kal Ho Naa Ho]] ** 2004 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Main Hoon Na" - [[Main Hoon Na]] ** 2005 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Piyu Bole" - [[Parineeta]] ** 2005 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Dheere Jalna" - [[Paheli]] ** 2006 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Kabhi Alvida Na Kehna" - [[Kabhi Alvida Naa Kehna]] ** 2007 - ''Nominated'' - Best Male Playback Singer - "Main Agar Kahoon" - [[Om Shanti Om]] ** 2013 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Abhi Mujhme Kahin" - [[Agneepath (2012 film)|Agneepath]] * '''[[MTV Immies]]''' ** 2002 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Sref>{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=1ZxMr0GplP8 |title=Cheluve yeke bande-Majnu |publisher=YouTube |date= |accessdate=2013-07-09}}aathiya" - [[Saathiya (film)|Saathiya]] ** 2003 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Main Hoon Na" - [[Main Hoon Na]] ** 2004 - '''Won''' - Best Pop Album - [[Chanda Ki Doli]] * '''The Bangalore Times Film Awards''' ** '''''Won''''' : 2011-2012 - Best Playback Singer Male for the song 'Sanju Mathu Geetha' from the film [[Sanju Weds Geetha]]. ** '''''Won''''' : 2012-2013 - Best Playback Singer Male for the song 'Chendutiya Pakkadali' from the movie [[Drama (film)|Drama]].<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/kannada/news-interviews/Bangalore-Times-Film-Awards-2012-goes-to--/articleshow/21893862.cms</ref> * '''MTV Style Awards''' ** 2003 - Style Icon 2003 ** 2005 - Style Icon 2005 * '''MTV Video Music Award''' ** 2013 - '''Won''' - Best Singer - "Abhi Mujhme Kahin" - [[Agneepath (2012 film)|Agneepath]] * '''[[Anandalok Awards]]''' ** 2004 - Best Male Playback Singer - [[Bandhan (2004 film)|Bandhan]]<ref>{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051222/asp/calcutta/story_5632210.asp|title=Anandalok Awards 2004 | location=Calcutta, India | work=The Telegraph|date=22 December 2005}}</ref> ** 2005 - Best Pop Album - [[Chanda Ki Doli]] * '''Annual Central European Bollywood Awards''' ** 2007 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Main Agar Kahoon" - [[Om Shanti Om]] ** 2008 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Inn Lamhon Ke Daaman Me" - [[Jodhaa Akbar]] ** 2009 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Shukran Allah" - [[Kurbaan (2009 film)|Kurbaan]] * '''Lions Gold Award''' ** 2005 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Main Hoon Na" - [[Main Hoon Na]] ** 2008 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Inn Lamhon Ke Daaman Me" - [[Jodhaa Akbar]] ** 2013 - '''Won''' - Best Male Playback Singer - "Abhi Mujhme Kahin" - [[Agneepath (2012 film)|Agneepath]] * '''Indian Television Academy Award''' ** 2005 - Best Male Singer - Miliee ** 2008 - Best Male Singer - [[Amber Dhara]] ** 2009 - Best Male Singer - [[Dill Mill Gayye]] * '''Other Awards''' ** 1997 - Ashirwad Award for Best Male Playback Singer - "Sandese Aate Hain" - [[Border (1997 film)|Border]] ** 1997 - Sansui Viewers' Choice Award for Best Male Singer - "Sandese Aate Hain" - [[Border (1997 film)|Border]] ** 2003 - Apsara Film Producers' Guild Award for Best Male Playback Singer - "Kal Ho Naa Ho" - [[Kal Ho Naa Ho]] ** 2005 - [[Swaralaya Yesudas Award]], for his outstanding performance in Music ** 2005 - Teachers' Achievement Award ** 2006 - ''Nominated'' - [[Global Indian Film Awards]] - Best Male Playback Singer - "Kabhi Alvida Na Kehna" - [[Kabhi Alvida Naa Kehna]] ** 2010 - GIMA (Global Indian Music Award) for Best Live Performer (Male)<ref>{{cite news | title = Global Indian Television Awards | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/3-Idiots-wins-five-music-awards/articleshow/6907429.cms | accessdate = 2010-11-16 | work=The Times Of India | deadurl=yes}} {{Dead link|date=February 2012|bot=RjwilmsiBot}}</ref> ** 2011 - GIMA (Global Indian Music Award) MTV MUSIC YOUTH ICON ** 2012 - '''''Won''''' -Sandalwood Star Award for Best Male Playback Singer (Kannada) for the song "Paravasha Naadenu" from the film [[Paramathma]] ** 2013 - '''''Won''''' -Mirchi Music Award for Male Vocalist of the Year - "Abhi Mujhme Kahin" - [[Agneepath (2012 film)|Agneepath]] ** 2013 - '''''Won''''' -TOIFA for Male Vocalist of the Year - "Abhi Mujhme Kahin" - [[Agneepath (2012 film)|Agneepath]] ==Discography== {{Main|Sonu Nigam discography}} ==Filmography== Nigam has acted in various films. {| class="wikitable sortable" |- ! Film Title!! Character!! Year |- | ''[[Pyaara Dushman]]'' || Tika Singh || 1980 |- | ''[[Kaamchor]]'' || Sonu ([[Rakesh Roshan]]'s nephew) || 1982 |- | ''[[Ustaadi Ustaad Se]]'' || Raju (Young [[Mithun Chakraborty]]) || 1982 |- | ''[[Betaab]]'' || Sunny (Young [[Sunny Deol]]) || 1983 |- | ''[[Hum Se Hai Zamana]]'' || Shiva (Young [[Mithun Chakraborty]]) || 1983 |- | ''[[Taqdeer (1983 film)|Taqdeer]]'' || Shiva (Young [[Shatrughan Sinha]]) || 1983 |- | ''[[Krishna Krishna]]'' || Sudhama || 1986 |- | ''[[Jaani Dushman: Ek Anokhi Kahani]]'' || Vivek Saxena || 2002 |- | ''[[Kash Aap Hamare Hote]]'' || Jai Kumar || 2003 |- | ''[[Love in Nepal]]'' || Abby || 2004 |- | ''[[Navra Maajha Navsacha]]'' || Guest appearance as himself in a song sequence || 2005 |} --> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বহিঃ সংযোগ== {{commons category|Sonu Nigam|চনু নিগম}} *{{IMDb name|id=0631415}} *[http://www.sonuniigaam.in Official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080914060444/http://www.sonuniigaam.in/ |date=2008-09-14 }} *[http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-14/news-and-interviews/29772881_1_sonu-nigam-britney-spears-baby-one-more-time Sonu Nigam collaborates with Britney Spears]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111103121002/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-14/news-and-interviews/29772881_1_sonu-nigam-britney-spears-baby-one-more-time |date=2011-11-03 }} {{National Film Award Best Male Playback Singer}} {{FilmfareAwardBestMaleSinger}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:মাৰাঠী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] 0b8l784tu270a5b11ftv9294vq5wb3g 0 35163 613415 301350 2026-06-21T09:22:38Z Sasifow 48425 /* */ Added content 613415 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher |region = পাশ্চাত্য দৰ্শন |era = প্ৰাচীন দৰ্শন |image = Aristotle Altemps Inv8575.jpg |caption = এৰিষ্ট'টলৰ মাৰ্বলৰ মূৰ্তি। ৩৩০ খ্ৰী:পূ: লিছিপ্পাছৰ মূল গ্ৰীক ব্ৰঞ্জৰ পৰা কৰা ৰোমান প্ৰতিলিপি। এলেবেষ্টাৰৰ আৱৰণটো আধুনিক। |name ={{ubl|আৰিস্ত’তেলেছ|আৰস্তু|এৰিষ্ট’টল}} |birth_date =খ্ৰী:পূ: ৩৮৪<br />ষ্টেগিৰা, Chalcidice |death_date =খ্ৰী:পূ: ৩২২(বয়স ৬২)<br />Euboea |nationality = গ্ৰীক |school_tradition = পৰিব্ৰাজক শিক্ষা<br />এৰিষ্ট'টলবাদ |main_interests = পদাৰ্থবিজ্ঞান, অধিবিদ্যা, কবিতা, নাটক, সংগীত, বক্তৃতা, ৰাজনীতি, প্ৰশাসন, নীতি শিক্ষা, জীৱবিজ্ঞান, প্ৰাণীবিজ্ঞান |notable_ideas = Golden mean, এৰিষ্ট'টলীয় যুক্তিবিদ্যা, [[syllogism]], [[hexis]], [[hylomorphism]], [[On the Soul|Aristotle's theory of soul]] |influences = [[Parmenides]], [[Socrates]], [[Plato]], [[Heraclitus]], [[Democritus]] |influenced = Virtually all [[Western philosophy]] that came after his works; [[Alexander the Great]], [[Cicero]], [[Avicenna]], [[Averroes]], [[Maimonides]], [[Albertus Magnus]], [[Thomas Aquinas]], [[Duns Scotus]], [[Ptolemy]], [[Nicolaus Copernicus|Copernicus]], [[Galileo]], and most of [[Islamic philosophy]], [[Jewish philosophy]], [[Christian philosophy]], science and '''[[List of writers influenced by Aristotle|more...]]'''. }} '''আৰিস্ত’তেলেছ'''{{efn|{{Langx|grc|[[:wikt:Ἀριστοτέλης|Ἀριστοτέλης]]}}, {{IPA|el|aristotélɛːs|pron}}; {{Langx|la|Aristotelēs}}, {{IPA|la|arɪsˈtɔtɛɫeːs|pron}}; {{Langx|en|Aristotle}}, {{IPAc-en|ˈ|ær|ᵻ|s|t|ɒ|t|əl|audio=LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-Aristotle.wav}} {{respell|ARR|ih|stot|əl}}।}} ({{Langx|grc|[[:wikt:Ἀριστοτέλης|Ἀριστοτέλης]]}}, {{IPA|el|aristotélɛːs|pron}}; {{Langx|la|Aristotelēs}}, {{IPA|la|arɪsˈtɔtɛɫeːs|pron}}; ৩৮৪ – ৩২২ [[খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|খ্ৰীঃপূঃ]]), '''আৰস্তু'''{{efn|{{Langx|ar|أرسطو}}, {{IPA|ar|ʔaristˤuː}}; {{Langx|fa|ارسطو}}, {{IPA|fa|ʔäɾást̪ʰúː}}।}} বা '''এৰিষ্ট’টল''' এগৰাকী গ্ৰীক দাৰ্শনিক আছিল।<ref>That these undisputed dates (the first half of the Olympiad year 384/383 BCE, and in 322 shortly before the death of Demosthenes) are correct was shown already by [[August Boeckh]] (''Kleine Schriften'' VI 195); for further discussion, see [[Felix Jacoby]] on ''[[FGrHist]]'' 244 F 38. Ingemar Düring, ''Aristotle in the Ancient Biographical Tradition'', Göteborg, 1957, p. 253.</ref> তেওঁৰ জন্ম ৩৮৪ খৃঃপূঃত গ্ৰীক দেশৰ এখন প্ৰাচীন নগৰ ষ্টেজাইৰাত হৈছিল। তেওঁৰ শৈশৱ অৱস্থাতে পিতৃ নিকোমাকাচৰ (Nicomachus) মৃত্যু হৈছিল। ফলস্বৰূপে তেওঁ এজন অভিভাৱকৰ তত্ত্বাৱধানত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। ১৮ বছৰ বয়সত এৰিষ্ট'টলে এথেঞ্চত অৱস্থিত প্লেটোৰ শিক্ষানুষ্ঠানত ভৰ্তি হৈছিল আৰু ৩৭ বছৰ বয়সলৈ তেওঁ তাত আছিল। তেওঁৰ ৰচনাই পদাৰ্থবিদ্যা, অধিবিদ্যা, কবিতা, নাট্যশাস্ত্ৰ, সঙ্গীত, তৰ্কশাস্ত্ৰ, ব্যাখ্যান শাস্ত্ৰ ভাষাতত্ত্ব,ৰাজনীতি বিজ্ঞান, চৰকাৰ, ন্যায়শাস্ত্ৰ, জীৱবিদ্যা, প্ৰাণীবিদ্যা আদি বিভিন্ন বিষয় সামৰি লৈছে। তেওঁৰ ৰচনাই পোন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ন্যায়শাস্ত্ৰ, নন্দনতত্ত্ব, তৰ্কশাস্ত্ৰ, বিজ্ঞান, ৰাজনীতি আৰু অধিবিদ্যাক সাঙুৰি পশ্চিমীয়া দৰ্শনশাস্ত্ৰৰ সৰ্বাত্মক পদ্ধতি এটাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। প্লেটোৰ মৃত্যুৰ পিছতে তেওঁ এথেঞ্চৰ পৰা আঁতৰি আহিছিল। মেচিডনীয়াৰ ৰজা ফিলিপ দ্বিতীয়ৰ অনুৰোধ মৰ্মে তেওঁ ৩৫৬ খৃঃপূঃৰ পৰা ৩২৩ খৃঃপূঃলৈ আলেকজেণ্ডাৰৰ গৃহ শিক্ষকতাৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল। [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ শিক্ষক হিচাবে এৰিষ্ট'টলে প্ৰসিদ্ধি লাভ কৰে। এই পদে তেওঁক অনেক যোগাৰ যন্ত্ৰ (ইং ৱিকিত থকামতে abundance of supplies) আৰু ৰাজকীয় সা-সুবিধাৰ অধিকাৰী কৰে। তেওঁ নিজে প্ৰতিষ্ঠা কৰা বিদ্যালয়খনত শতাধিক কিতাপেৰে এক পুথিভঁৰালো মুকলি কৰিছিল। তেওঁৰ লিখনিসমূহে বহুতো বিষয়ত ধাৰণা প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হ'ল- পদাৰ্থবিদ্যা, কাব্য সাহিত্য, নাট্য, গীত, ভাষাবিজ্ঞান ([[linguistics]]),ৰাজনীতি , চৰকাৰ, জীৱবিজ্ঞান ইত্যাদি। প্লেট'ৰ শিষ্য হোৱাৰ বাবে এৰিষ্টট'ল জীৱনৰ আগভাগত 'প্লেট'নিজম' ( [[Platonism]]) ভাৱাদৰ্শত বিশ্বাসী আছিল যদিও পিছলৈ তেওঁ প্ৰয়োগবাদ (empiricism ) ৰ বিশ্বাসী হৈ উঠে। .{{sfn|Barnes|2007|p=6}} এৰিষ্ট'টলৰ কৰ্মৰাজিয়েই আধুনিক বিশ্বৰ বহুতো বিষয়ৰ প্ৰথম ভেঁটি প্ৰতিষ্ঠা কৰি গৈছে। {{sfn|Barnes|2007|p=9}} তেওঁৰ দৰ্শনৰ ধাৰণাসমূহ বৰ্তমান শিক্ষাৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ। যদিও তেওঁ অসংখ্য ধাৰণা লিখনি আকাৰে প্ৰকাশ কৰিছিল, তথ্য অনুসৰি তেওঁৰ প্ৰায়ভাগ লিখনিয়ে সংৰক্ষণ কৰা নহ’ল। বৰ্তমান এৰিষ্ট'টলৰ মূল কৰ্মৰ কেৱল এক তৃতীয়াংশহে সংৰক্ষিত হৈ থকা বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web | last =Cicero | first =Marcus Tullius | coauthors = | title =flumen orationis aureum fundens Aristoteles | work =Academica | publisher = | date =106 BC – 43 BC | url =http://www2.cddc.vt.edu/gutenberg/1/4/9/7/14970/14970-h/14970-h.htm#BkII_119 | doi = | accessdate =25 January 2007}}</ref><ref>[[Jonathan Barnes]], "Life and Work" in ''The Cambridge Companion to Aristotle'' (1995), p. 9.</ref> ==জীৱন== এৰিষ্ট'টল নামৰ অৰ্থ হ'ল "সৰ্বোত্তম উদ্দেশ্য"।<ref>{{cite web|last=Campbell|first=Michael|title=Behind the Name: Meaning, Origin and History of the Name Aristotle|url=http://www.behindthename.com/name/aristotle|work=Behind the Name: The Etymology and History of First nazrulNames|publisher=www.behindthename.com|accessdate=6 April 2012}}</ref> ৩৮৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত এতিয়াৰ গ্ৰীচৰ থেছাল'নিকি চহৰৰপৰা পূবে {{convert|55|km|0|abbr=on}} দূৰত্বত খল্কিডিকি উপদ্বীপৰ ষ্টেজাইৰা গাঁৱত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{cite book | title = Aristotle: The Great Philosophers | author = McLeisch, Kenneth Cole| publisher = Routledge | year = 1999 | isbn = 0-415-92392-1 | page = 5}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ নিক'মাকুছ আছিল মেচিডনৰ ৰজা আমিণ্টছৰ ব্যক্তিগত চিকিৎসক। এৰিষ্ট'টলৰ শৈশৱৰ বিষয়ে বেছি তথ্য পোৱা নাযায় যদিও সম্ভৱতঃ তেওঁ বেছিভাগ সময় মেচিডনৰ ৰাজপ্ৰাসাদত অতিবাহিত কৰিছিল আৰু এনেকৈয়ে তেওঁৰ মেচিডনৰ ৰাজবংশৰ লগত প্ৰথম সম্পৰ্ক স্থাপন হৈছিল।<ref>Anagnostopoulos, G., "Aristotle's Life", ''A Companion to Aristotle'' (Blackwell Publishing, 2009), p. 4.</ref> প্ৰায় ১৮ বছৰ বয়সত প্লেট'জ একাডেমীত (Plato's Academy) শিক্ষাগ্ৰহণৰ বাবে তেওঁ [[এথেন্স]]লৈ যায়। প্ৰায় ২০ বছৰ সেই শিক্ষানুস্থানত থাকি তেওঁ ৩৪৮/৪৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত এথেন্স ত্যাগ কৰে। প্ৰচলিত কাহিনীমতে [[প্লেট']]ৰ মৃত্যুৰ পাছত একাডেমীৰ নিয়ন্ত্ৰণ প্লেট'ৰ ভতিজাক স্পে'ছিপছৰ হাতলৈ যোৱাৰ পাছত একাডেমীৰ সিদ্ধান্তত অসন্তুষ্ট হৈ তেওঁ একাডেমী ত্যাগ কৰে। অৱশ্যে এইটোও সম্ভৱ যে মেচিডনবিৰোধী অনুভূতিলৈ ভয় কৰি প্লেট'ৰ মৃত্যুৰ আগেয়েই তেওঁ একাডেমী ত্যাগ কৰিছিল।<ref name="Lord Intro">Carnes Lord, Introduction to ''The Politics'', by Aristotle (Chicago: University of Chicago Press, 1984).</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ বন্ধু 'Hermias of Atarneus' ৰ এছিয়া মিনৰ (Asia Minor) ত থকা সভাসদলৈ Xenocrates ৰ সৈতে যায়। এছিয়াত থকা কালত এৰিষ্ট'টলে 'Theophrastus' ৰ সৈতে 'Lesbos' দ্বীপলৈ যায়। এই দ্বীপত দুয়ো মিলি ইয়াৰ উদ্ভিদ তথা প্ৰাণীসমূহৰ ওপৰত অধ্যয়ন কৰে বুলি জনা যায়। এৰিষ্ট'টলে হাৰমিয়াজ ( Hermias) ৰ ভতিজা পিথিয়াছ (Pythias) ৰ সৈতে বিবা্হ পাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ এগৰাকী ছোৱালী সন্তানৰ জন্ম হয় যাৰ নামো পিথিয়াছ ৰখা হয়। হাৰমিয়াজৰ মৃত্যুৰ পিছতে এৰিষ্ট'টলক Philip II of Macedon এ এৰিষ্ট'টলক খ্ৰীষ্টপূৰ্য় ৩৪৩ শতিকাত তেওঁৰ পুত্ৰ আলেকজেণ্ডাৰ শিক্ষা দিবলৈ অনুৰোধ কৰে।<ref name="philosophy1972">Bertrand Russell, "A History of Western Philosophy", Simon & Schuster, 1972</ref> [[File:Arabic aristotle.jpg|thumb|An early Islamic portrayal of Aristotle (r) and [[Alexander the Great]] (l).]] এৰিষ্ট'টল ৰাজকীয় বিদ্যালয় (royal academy) মেচিডন ( Macedon) প্ৰধান শিক্ষ হিচাপে অধিষ্ঠিত হয়। এইসময়ছোৱাত আলেকজেণ্ডাৰৰ উপৰিও ভৱিষ্যতৰ মহাৰজা টলেমি ( Ptolemy) আৰু কেছেণ্ডাৰ ( Cassande) ক এৰিষ্ট'টলে শিক্ষা দিয়ে।<ref name="Peter Green">Peter Green, ''Alexander of Macedon'', 1991 University of California Press, Ltd. Oxford, England. Library of Congress Cataloging-in-Publication Data, p.58–59</ref> এৰিষ্ট'টলে আলেকজেণ্ডাৰক পূবৰ দেশসমূহ জয় কৰিবলৈ উৎসাহ দিয়ে বুলি জনা যায়।<ref name="Peter Green"/> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৩৫ শতিকাত তেওঁ এথেন্সলৈ উভতি আহে আৰু 'Lyceum' নামেৰে নিজাকৈ বিদ্যালয় স্থাপন কৰে। এই বিদ্যালয় এৰিষ্ট'টলে বাৰ বছৰ ধৰি বিভিন্ন পাঠদান পৰিচালনা কৰে। এইসময়তে এথেন্সত তেওঁৰ পত্নী পিথিয়াছৰ মৃত্যু হয়। পৰৱৰ্ত্তী কালত তেওঁ হাৰ্পিলিছ ( Herpyllis ) ক বিয়া কৰায় আৰু তেওঁলোকৰ এটা ল'ৰাসন্তান জন্ম হয় যাৰ নাম Nicomachus ৰাখে।<ref>William George Smith,''Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology'', vol. 3, [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/2421.html p. 88]</ref> এথেন্সত থকা এই কালছোৱাতে খ্ৰীষ্টপূৰ্য় ৩৩৫-৩২৩ শতিকাৰ ভিতৰত এৰিষ্ট'টলে তেওঁৰ প্ৰায়ভাগ সৃষ্টি কৰা বুলি জনা যায়।<ref name="philosophy1972"/> তেওঁৰ লিখনিসমূহৰ ক্ষুদ্ৰ অংশএটাহে সংৰক্ষণ হৈ থাকিল। ইয়াৰ ভিতৰত বিদ্যালয়ত বা শিষ্যসকলক কৰা পাঠদানৰ অংশসমূহেই প্ৰধান। এইসমূহৰ ভিতৰত প্ৰধান হ'ল-''Physics'', ''Metaphysics'', ''Nicomachean Ethics'', ''Politics'', ''De Anima (On the Soul)'' আৰু ''Poetics''. এৰিষ্ট'টলে সেইসময়ৰ সম্ভৱ হোৰা সকলোবোৰ বিষয় অধ্যয়ন কৰাই নহয়, বেছিভাগতেই তেওঁ অতি উল্লেখযোগ্য অৱদানো আগবঢ়াই গৈছে। তাত্বিক বিজ্ঞানৰ ভিতৰত এৰিষ্ট'টলে anatomy, astronomy, embryology, geography, geology, meteorology, physics আৰু প্ৰাণীবিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰিছিল। দৰ্শনৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁ aesthetics, ethics, চৰকাৰ, metaphysics, ৰাজনীতি, মনোবিজ্ঞান, rhetoric আৰু theology আদি সম্পৰ্কত লিখিছিল। তদুপৰি তেওঁ শিক্ষা, বৈদেশিক নীতি, সাহিত্য আদিও অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁৰ সমূহ কৰ্মৰাজিয়ে গ্ৰীক সকলৰ জ্ঞানৰ এক বিশ্বকোষকে সূচায়।<ref>{{cite book | last =Neill | first =Alex | coauthors =Aaron Ridley | title =The Philosophy of Art: Readings Ancient and Modern | publisher =McGraw Hill | year =1995 | page =488 | url =http://www.amazon.com/dp/0070461929/ }}</ref> আলেকজেণ্ডাৰ জীৱনৰ শেষৰফালে তেওঁ এৰিষ্ট'টলৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত সন্দেহ কৰিবলৈ লয় আৰু এৰিষ্ট'টলক চিঠিৰ যোগেদি ভাবুকিও দিয়াৰ কথা জনা যায়। এৰিষ্ট'টলেও আলেকজেণ্ডাৰৰ স্বৰ্গ সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ অশুদ্ধতা আঙুলিয়াই দিবলৈ কুণ্ঠাবোধ কৰা নাছিল। এনে কাৰণতে এৰিষ্ট'টলৰ নাতি-ভতিজাক ৰাজকীয় মহলে বিশ্বাসঘাটকতাৰ বাবে দোষী সাবস্ত্য কৰি মৃত্যুদণ্ড দিছিল। জনশ্ৰুতি অনুসৰি এৰিষ্ট'টলৰ আলেকজেণ্ডাৰৰ মৃত্যুতো হাত থকাৰ কথা জনা যায়, কিন্তু এইসম্পৰ্কত কোনো প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই।<ref>Peter Green, ''Alexander of Macedon'', 1991 University of California Press, Ltd. Oxford, England. Library of Congress Cataloging-in-Publication Data, p.379,459</ref> আলেকজেণ্ডাৰৰ মৃত্যুৰ পিছতে এথেন্সত ৰাজকীয় পক্ষৰ প্ৰতি অসন্তোষে গা কৰি উঠে। ইয়াৰ লগে লগে 'Eurymedon the hierophant' আৰু তেওঁৰ পক্ষই এৰিষ্ট'টলক হিশ্বৰক যথাৰ্থ সন্মান প্ৰদৰ্শন নকৰা বুলি দোষী সাব্যস্ত কৰে। এৰিষ্ট'টলে এথেন্স এৰিবলৈ বাধ্য হয় আৰু মাকৰ পুৰণি ঠাইলৈ গুচি যায়।<ref>{{cite book | last =Jones | first =W.T. | title =The Classical Mind: A History of Western Philosophy | publisher =Harcourt Brace Jovanovich | year =1980 | page =216 | url =http://www.amazon.com/dp/0155383124/ }}</ref><ref>''Vita Marciana'' 41, cf. [[Claudius Aelianus|Aelian]] ''Varia historica'' 3.36, Ingemar Düring, ''Aristotle in the Ancient Biographical Tradition'', Göteborg, 1957, T44a-e.</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২ শতিকাত তেওঁৰ স্বাভাৱিক কাৰণত 'Euboea' চহৰত মৃত্যু হয়।<ref>Aufstieg und Niedergang der römischen Welt by Hildegard Temporini, Wolfgang Haase [http://books.google.com/books?id=ifqGuiHo6eQC&pg=PA3862&dq=Antipater+Aristotle+will&sig=sQzQVBdRmk-spNdZnyd1MwzAPTc Aristotle's Will]</ref> ==স্মৃতি== ===স্মৃতি=== এৰিষ্ট'টলৰ মত অনুসৰি স্মৃতি হ'ল এটা অভিজ্ঞতাক মনত ৰখা আৰু এই মনত ৰখা কথাটোৰ অন্তৰ্ভাগৰ উপস্থিতিৰ পৰা অতীতত ঘটাৰ পাৰ্থক্য চিনিব পৰাৰ ক্ষমতা<ref>{{cite book |last=Bloch |first=David |url=http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=QwTHng_5RqAC&oi=fnd&pg=PR9&dq=Aristotle+on+Memory+and+Recollection&ots=Mx4oCdBGv-&sig=RI_bdGZvcYi7-dT_Em547aTi2XE#v=onepage&q=Aristotle%20on%20Memory%20and%20Recollection&f=false |title=Aristotle on Memory and Recollection |year=2007 |page=12}}</ref>। অন্য অৰ্থত, এৰিষ্ট'টলে De Anima ৰ যোগেদি দিয়া সংজ্ঞা অনুসৰি স্মৃতি একধৰণৰ মানসিক চিত্ৰ (phantasm) যি মানুহৰ সত্তা মুদ্ৰিত ( imprint) হৈ পৰে। এৰিষ্ট'টলে বিশ্বাস কৰিছিল যে এনধৰণৰ মানসিক চিত্ৰবোৰ অৰ্ধতৰল এক শাৰীৰিক অংগত মুদ্ৰিত হৈ পৰে আৰু কিছু পৰিৱৰ্ত্তনৰ যোগেদি স্মৃতিলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। এই অৰ্ধতৰল শাৰীৰিক অংগ অৰ্থাৎ স্নায়ুতন্ত্ৰই যেতিয়া কোনো জটিল উদ্দীপক (stimuli)ৰ সকলোবোৰ মানসিক চিত্ৰ একেলগে মুদ্ৰণ কৰিব নোৱাৰে তেতিয়াই স্মৃতিৰ উৎপত্তি হয়। এৰিষ্ট'টলৰ ধাৰণা অনুসৰি এই পৰিৱৰ্ত্তন সমূহ মানুহৰ অনুভৱ বা চিন্তাৰ দৰে একেই। {{sfn|Bloch|2007|p=61}} অনুভৱ (sense perception) ৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰক্ৰিয়াৰ শেষ উৎপাদন সামগ্ৰীটো হৈছে স্নায়ুতন্ত্ৰত মুদ্ৰিত হোৱা এই মানসিক চিত্ৰবোৰ। দেখি বা শুনি হোৱা যিকোনো অভিজ্ঞতাৰে এনেদৰে মানসিক চিত্ৰবোৰ স্মৃতি হিচাপে ৰৈ যায়।<ref>{{cite book |last=Carruthers |first=Mary |url=http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=dntrAnqfIasC&oi=fnd&pg=PR8&dq=The+book+of+memory:+the+study+of+memory+in+medieval+times&ots=we1jd9n54J&sig=Lr9XAjRR9tiUyA0rCgI04VzEuKo#v=onepage&q=The%20book%20of%20memory%3A%20the%20study%20of%20memory%20in%20medieval%20times&f=false |title=The Book of Memory: A Study of Memory in Medieval Culture |year=2007 |page=16}}</ref> এৰিষ্ট'টলে স্মৃতি শব্দটো মূলত: দুটা অৰ্থত ব্যৱহাৰ কৰিছিল। প্ৰথমটো হ'ল, কোনো অভিজ্ঞতাই জন্ম দিয়া অনু্ভূতিৰ মুদ্ৰণ কৰাৰ ক্ষমতা আৰু দ্বিতীয়টো হ'ল, কোনো বিশেষ সময়ত হোৱা এনে মুদ্ৰণৰ সৈতে উপজা বৌদ্ধিক অস্থিৰতা (intellectual anxiety)। যিহেতু স্মৃতি কিছু সময়ৰ বিৰতিত উৎপন্ন হয়, ই কেৱল অনুভূতি বা কোনো ভাৱ নহয়। সেয়ে স্মৃতি অতীতৰ{{sfn|Bloch|2007|p=25}} , অনুমান (prediction) ভৱিষ্যতৰ আৰু অনুভূতি (sensation) বৰ্তমানৰ। আমাৰ মনত থকা মানসিক চিত্ৰ মুদ্ৰিত ৰুপবোৰ হঠাতে আনিব (retrieval) নোৱাৰি। ইয়াৰ বাবে এক মাধ্যম (transitional channel ) ৰ প্ৰয়োজন হয়। এৰিষ্ট'টলে ধাৰণা কৰিছিল যে ৰসবোধ কম (slow-witted) থকা লোকৰ স্মৃতি শক্তি তুলনামূলকভাৱে বেছি ভাল হ'ব কাৰণ, তেনে লোকৰ মগজুত থকা জুলীয়া পদাৰ্থবোৰে স্মৃতিশক্তিৰ লগত জড়িত অংগৰ মুদ্ৰণ ক্ষমতা নোহোৱা নকৰে। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে শিশু আৰু বৃদ্ব লোকে ভালদৰে অভিজ্ঞতাসমূহ মুদ্ৰণ কৰিব নোৱাৰে। শিশুৰ দেহৰ বৃদ্বিৰ লগে লগে মগজুৰো ঘনাই পৰিৱৰ্ত্তন হয়। তেনেদৰে বৃদ্ধ লোকৰ অংগসমূহৰ কাৰ্য্যক্ষমতাও বয়সৰ লগে লগে কমি আহে। যিহেতু বৌদ্ধিক কাৰ্য্য (intellectual functions) স্মৃতিৰ সৈতে জড়িত নহয়, সেয়ে সময়বোধ থকা কিছুমান জীৱ-জন্তুৰো স্মৃতি থকা দেখা যায়। ===স্মৰণ === এৰিষ্টট'লে ধাৰণা কৰিছিল যে যিহেতু মানুহে সকলোধৰণৰ অনুভূতিৰ পৰা মানসিক চিত্ৰ বা মুদ্ৰণ গ্ৰহণ কৰিব পাৰে গতিকে মানুহৰ মনত নিৰন্তৰভাৱে নতুন নতুন অভিজ্ঞতাৰ পৰা ন ন মুদ্ৰিত স্মৃতি সৃষ্টি হয়। এই মানসিক চিত্ৰৰ সন্ধান কৰোঁতে মানুহে প্ৰকৃততে স্মৃতিৰেই সন্ধান কৰে।<ref>{{cite book |last=Warren |first=Howard |url=http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=D4IXAAAAYAAJ&oi=fnd&pg=PA3&dq=The+history+of+the+association+of+psychology&ots=YfWh-rerz2&sig=1U6rgT1pNbwy18xC50m9kopXVXw#v=onepage&q=The%20history%20of%20the%20association%20of%20psychology&f=false |title=A History of the Association Psychology |year=1921 |page=30}}</ref> এনেদৰে সন্ধান কৰোঁতে এটাৰ পিছত আনটোকৈ অভিজ্ঞতাসমূহ আহিলে স্মৰণ ([[Recall|Recollection]]) প্ৰক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয়। যেতিয়া মানুহে কোনো বিশেষ অভিজ্ঞতা মনত পেলায়, তেতিয়া মানুহৰ মগজুৱে পূৰ্বৰ কিছুমান অভিজ্ঞতাৰ মুদ্ৰিত ৰূপটোৰ সন্ধান কৰে আৰু এইসমূহে সেই বিশেষ অভিজ্ঞতাটো মনত পেলোৱাত সহায় কৰে। {{sfn|Warren|1921|p=25}} গতিকে মনত পেলোৱা (Recollection) হ'ল স্মৃতিত থকা কোনো মুদ্ৰণ কিছু সময়ৰ পিছত উলিয়াই অনা প্ৰক্ৰিয়া। এনেদৰে সাঁচি থোৱা কোনো তথ্যৰ পুনৰ উলিয়াই অনাৰ প্ৰক্ৰিয়া নিৰ্ভৰ কৰে মানুহৰ 'mnemonic' ক্ষমতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। {{sfn|Carruthers|2007|p=19}} কেৱল মানুহেহে বৌদ্ধিক কাৰ্য্যৰ মুদ্ৰণসমূহ যেনে সংখ্যা বা শব্দ আদি মনত ৰাখিবলৈ সক্ষম। অৱশ্যে সময়বোধ থকা অন্য প্ৰণিসমূহেও পূৰ্বৰ অভিজ্ঞতাসমূহ মনত পেলাব পাৰে। কোনো এটা মুদ্ৰণ মনত পেলালে ইয়াৰ লগত কোনো প্ৰকাৰে জড়িত থকা অন্য বহুতু মুদ্ৰণ স্মৃতি হৈ মনলৈ আহিব পাৰে। {{sfn|Warren|1921|p=296}} এৰিষ্টটলে বিশ্বাস কৰিছিল যে কিছুমান চিন্তাৰ সমষ্টিৰে মনলৈ আনি দিয়া বিশেষ মুদ্ৰণবোৰ তিনিধৰণৰ সম্পৰ্কেৰে ইটো-সিটোৰ সৈতে সংযোজিত হৈ থাকে। এইবোৰ হৈছে-মিল (similarity),অমিল (contrast) আৰু সংস্পৰ্শ (contiguity)। এই তিনিটাই তেওঁৰ 'Laws of Association' ৰ মূল উপাদান। এৰিষ্ট'টলে ধাৰণা কৰিছিল যে অতীতৰ অভিজ্ঞতাসমূহ মানুহৰ মনতে লুকাই থাকে। এটা শক্তিয়ে প্ৰকৃতি অভিজ্ঞতাটো এই পূৰ্বৰ অভিজ্ঞতাসমূহ জাগ্ৰত কৰি উলিয়াই আনে। তেওঁৰ মতে সংযোগ (association) হৈছে মানসিক সত্তাত লুকাই থকা এক শক্তি। ই পুৰ্বৰ অভিজ্ঞতাৰ অপ্ৰকাশিক অংশক জাগ্ৰত কৰি তোলে আৰু মনত পেলোৱাত সহায় কৰে। {{sfn|Warren|1921|p=259}} ==চিন্তা== ===যুক্তি=== [[File:Aristotle in Nuremberg Chronicle.jpg|thumb|upright|Aristotle portrayed in the 1493 ''[[Nuremberg Chronicle]]'' as a scholar of the 15th century A.D.]] এৰিষ্ট'টলে পোনপ্ৰথমে যুক্তি সম্পৰ্কীয় চিন্তা চৰ্চা কৰা বুলি জনা যায়। তেওঁৰ ধাৰণাসমূহ উনৈশ শতিকা পৰ্যন্ত পশ্চিমীয়া দেশসমূহত প্ৰভুতভাৱে প্ৰচলিত আছিল।<ref>Corcoran, John (2009). “Aristotle's Demonstrative Logic”. History and Philosophy of Logic, 30: 1–20.</ref> ====ইতিহাস==== এৰিষ্ট'টলৰ মত অনুসৰি কাৰক (reasoning) সম্পৰ্কত পূৰ্বতে তেওঁৰ বিশেষ একো ক'বলগীয়া নাছিল। (On the subject of reasoning' he 'had nothing else on an earlier date to speak of'").<ref>{{cite book | last =Bocheński | first =I. M. | title =Ancient Formal Logic | publisher =North-Holland Publishing Company | year =1951 | location =Amsterdam }}</ref> অৱশ্যে প্লেটোৰ তথ্য অনুসৰি এৰিষ্ট'টলৰ পূৰ্বেই শব্দৰ শুদ্ধ ব্যৱহাৰৰ প্ৰতি গুৰুত্ব দিয়া [[Prodicus of Ceos]] য়ে 'বাক্য-গাঁথনি' ([[syntax]] ) ৰ প্ৰবৰ্ত্তন কৰিছিল। সেইদৰে 'যুক্তি (Logic) ৰ ধাৰণা '[[dialectics]]' ৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি জনা যায়।<ref name="Bocheński, 1951">Bocheński, 1951.</ref> ===ভূ-বিজ্ঞান=== ছাৰ্লছ ল্যেল (Charles Lyell ) ৰ ''Principles of Geology ''নামৰ গ্ৰন্থখনত উল্লেখ কৰা অনুসৰি''-'' <blockquote><p>He [Aristotle] refers to many examples of changes now constantly going on, and insists emphatically on the great results which they must produce in the lapse of ages. He instances particular cases of lakes that had dried up, and deserts that had at length become watered by rivers and fertilized. He points to the growth of the Nilotic delta since the time of Homer, to the shallowing of the [[Palus Maeotis]] within sixty years from his own time&nbsp;... He alludes&nbsp;... to the upheaving of one of the Eolian islands, previous to a volcanic eruption. The changes of the earth, he says, are so slow in comparison to the duration of our lives, that they are overlooked; and the migrations of people after great catastrophes, and their removal to other regions, cause the event to be forgotten.</p><p>He says [12th chapter of his ''Meteorics''] 'the distribution of land and sea in particular regions does not endure throughout all time, but it becomes sea in those parts where it was land, and again it becomes land where it was sea, and there is reason for thinking that these changes take place according to a certain system, and within a certain period.' The concluding observation is as follows: 'As time never fails, and the universe is eternal, neither the Tanais, nor the Nile, can have flowed for ever. The places where they rise were once dry, and there is a limit to their operations, but there is none to time. So also of all other rivers; they spring up and they perish; and the sea also continually deserts some lands and invades others The same tracts, therefore, of the earth are not some always sea, and others always continents, but every thing changes in the course of time.'<ref>[[wikiquote:Charles Lyell|Charles Lyell]], ''[http://books.google.com/books?id=mmIOAAAAQAAJ& Principles of Geology]'', 1832, p.17</ref></p></blockquote> ===পদাৰ্থ বিদ্যা=== ====পাচঁটা উপাদান==== এম্পেড’ক্লেচে আগবঢ়োৱা চাৰিটা উপাদানৰ ধাৰণাৰ লগত এৰিষ্ট'টলে পঞ্চমটো উপাদানৰ ধাৰণা আগবঢ়ায়, * পৃথিৱী (ধ্ৰুপদী উপাদান), যি চেঁচা আৰু শুকান; ই আধুনিক ধাৰণাৰ গোটা বস্তুৰ সৈতে একে। * পানী (ধ্ৰুপদী উপাদান), যি চেঁচা আৰু ভিজা; ই আধুনিক ধাৰণাৰ তৰল পদাৰ্থৰ সৈতে একে। * বায়ু (ধ্ৰুপদী উপাদান), যি তপত আৰু ভিজা; ই আধুনিক ধাৰণাৰ গেছীয় পদাৰ্থৰ সৈতে একে। * জুই (ধ্ৰুপদী উপাদান), যি তপত আৰু শুকান; ইয়াৰ আধুনিক ধাৰণাৰ [[প্লাজমা]] আৰু [[তাপ]]ৰ সৈতে সম্পৰ্ক আছে। * ইথাৰ (ধ্ৰুপদী উপাদান), যি মহাকাশত বিয়পি আছে আৰু যিহেৰে গ্ৰহ নক্ষত্ৰবোৰ গঠিত হৈছে। প্ৰত্যেকটো ধ্ৰুপদী উপাদানৰে নিজা প্ৰাকৃতিক স্থান আছে। ধ্ৰুপদী উপাদানবোৰে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড বা পৃথিৱীৰ কেন্দ্ৰলৈ গতি কৰাৰ প্ৰৱণতা দেখুৱায়। পানীয়ে পৃথিৱীৰ কেন্দ্ৰৰ চাৰিওকাষে থকা গোলাকাৰ অংশতোলৈ গতি কৰে। বায়ুয়ে পানীপূৰ্ণ গোলাকাৰ অংশৰ চাৰিওকাষে স্থান লয়। জুইয়ে চন্দ্ৰই পৰিভ্ৰমণ কৰা গতিপথৰ চাৰিওকাষে স্থান লোৱাৰ প্ৰবণতা দেখুৱায়। যদিহে এই ধ্ৰুপদী উপাদান সমহূহ সিহঁতৰ স্বাভাৱিক স্থানৰ পৰা আঁতৰোৱা হয়, তেন্তে ই আকৌ পূৰ্বৰ স্থানলৈ ঘূৰি যোৱাৰ প্ৰবণতা দেখুৱায়। এই গতি কোনো বাহ্যিক শক্তি জড়িত নথকা স্বাভাৱিক গতি। <!-- This section is linked from [[Retrocausality]]. See [[WP:MOS#Section management]] --> ====আলোকবিজ্ঞান==== তেওঁৰ সমসাময়িক দাৰ্শনিকসকলৰ তুলনাত এৰিষ্ট'টলৰ আলোক সম্পৰ্কীয় ধাৰণাৰ তত্ত্বসমূহ বেছি নিখুঁত আছিল। খ্ৰী:পূ: ৩৫০-ত এৰিষ্ট'টলৰ দ্বাৰা লিখিত ''Problemata''-ত কৃষ্ণ কক্ষ [([[ইংৰাজী]]:camera obscura) -ই এনে এবিধ আলোকীয় সজুঁলি যাৰ দ্বাৰা ইয়াৰ কোনো চৌপাশৰ প্ৰতিবিম্ব কোনো পৰ্দাত প্ৰক্ষেপ কৰিব পৰা যায়)] সম্পৰ্কীয় ধাৰণাৰ সাক্ষ্য পোৱা যায়। এৰিষ্ট'টলৰ আহিলাত এটা সূক্ষ্ম ছিদ্ৰৰে সৈতে এটা অন্ধকাৰ কক্ষ আছিল। এই ছিদ্ৰৰে সূৰ্যৰ পোহৰ প্ৰৱেশ কৰিব পাৰিছিল। এৰিষ্ট'টলে এই আহিলাৰে সূৰ্য পৰ্যবেক্ষণ কৰিছিল আৰু মন কৰিছিল যে, ছিদ্ৰৰ আকৃতি যিয়েই নহওক লাগে সূৰ্যৰ আকৃতি সম্পূৰ্ণ শুদ্ধ ভাৱে গোলাকাৰ হিচাপে প্ৰদৰ্শিত হয়। আধুনিক কেমেৰাসমূহত ইয়েই ''ডায়েফ্ৰাম''([[ইংৰাজী]]:Diaphragm)ৰ অনুৰূপ। এৰিষ্ট'টলে এই কথাটোও পৰ্যবেক্ষণ কৰিছিল যে, ছিদ্ৰৰ পৰা প্ৰতিবিম্ব প্ৰক্ষেপিত পৃষ্ঠৰ দূৰত্ব বৃদ্ধিৰ লগে লগে প্ৰতিবিম্বৰ আকাৰো বিবৰ্ধিত হয়।<ref>{{cite web|author=Michael Lahanas |url=http://www.mlahanas.de/Greeks/Optics.htm |title=Optics and ancient Greeks |publisher=Mlahanas.de |date= |accessdate=26 April 2009| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090411051535/http://www.mlahanas.de/Greeks/Optics.htm| archivedate= 11 April 2009 <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref> ====সুযোগ আৰু স্বতঃস্ফূৰ্ত্ততা==== এৰিষ্ট'টলৰ ধাৰণা অনুসৰি, স্বতঃস্ফূৰ্ত্ততা আৰু সুযোগ হৈছে কোনো সংঘটনৰ কাৰণ আৰু ইহঁত অন্য ধৰণৰ কাৰণৰ পৰা পৃথক। কোনো সংঘটনৰ কাৰণ হিচাপে সুযোগ ইয়াৰ অঘটনৰ ক্ষেত্ৰৰ অধীন। ===অধিবিদ্যা (Metaphysics)=== [[File:Uni Freiburg - Philosophen 4.jpg|thumb|Statue of Aristotle (1915) by Cipri Adolf Bermann at the [[University of Freiburg]] [[Freiburg im Breisgau|im Breisgau]]]] এৰিষ্ট'টলে অধিবিদ্যাক "the knowledge of [[hylomorphism|immaterial]] being," বা "being in the highest degree of [[abstraction]]." হিচাপে উল্লেখ কৰিছিল। তদুপৰি তেওঁৰ ধাৰণা অনুসৰি অধিবিদ্যা হৈছে প্ৰথম দৰ্শন আৰু 'তাত্বিক বিজ্ঞান'। ====সৰ্বজনীনতা (Universal) আৰু বিশেষত্বতা (particulars)==== এৰিষ্ট'টলৰ পূৰ্বসুৰী প্লেটৰ মত অনুসৰি প্ৰত্যেক বস্তুৰে এটা সৰ্বজনীন ৰূপ আছে। ই বস্তুটোৰ নিজা কোনো বৈশিষ্ট্য বা অন্য বস্তুৰ সৈতে সম্পৰ্কও হ'ব পাৰে। ===জীৱবিজ্ঞান আৰু ভেষজবিদ্যা=== এৰিষ্ট'লিয়ান বিজ্ঞানত, বিশেষকৈ জীৱবিজ্ঞানত, তেওঁ আনৰ বৰ্ণনাৰে জানিব পৰা জীৱসমূহতকৈ নিজে দেখা জীৱৰ বৰ্ণনাসমূহ অধিক তথ্যসমৃদ্থ। তেওঁ নিজে জীৱসমূহৰ দেহ ব্যৱচ্ছেদন কৰিছিল, কিন্তু মানৱদেহৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰা নাছিল। এই কাৰণতে হয়তো মানৱ দেহৰ ভিতৰত চলি থকা প্ৰক্ৰিয়াসমূহৰ বিষয়ে তেওঁ দিয়া বৰ্ণনা সমূহ কালৰ গৰ্ভত হেৰাই গ'ল। [[File:Octopus3.jpg|thumb|Octopus swimming]] এৰিষ্ট'টলেই হ'ল আটাইতকৈ পুৰণি জীৱবিজ্ঞানী যাৰ কৰ্মৰাজিৰ কিছু তথ্য পোৱা যায়। তেওঁ বসবাস কৰা ঠাইৰ চাৰিওকাষৰ অঞ্চলসমূহ আৰু সাগৰত জীৱসমূহৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। এই অধ্যয়নৰ ভিত্তিতে তেওঁৰ বিভিন্ন গ্ৰন্থ যেনে ''[[History of Animals]]'', ''[[Generation of Animals]]'', আৰু ''[[Parts of Animals]] ''ৰচনা কৰিছিল। এই গ্ৰন্থসমূহতে তেওঁৰ পৰ্য্যবেক্ষণ তথা গৱেষণালব্ধ তথ্যসমূহৰ উল্লেখ আছে। তদুপৰি এৰিষ্ট'টলে ইয়াত কেটফিছ ( catfish), ইলেক্ট্ৰিক মাছ ( electric fish) আদি মাছসমূহ আৰু অক্টোপাছ, চেপিয়া ( ''Sepia'' ) আদিৰ বিতং বৰ্ণনা দিছে। মলাস্কান পৰজীৱি প্ৰাণী হেক্ট'ডেক্টাইলাছৰ বাহুক যৌন প্ৰজননত ব্যৱহাৰ হোৱাৰ পৰিঘটনাৰ এৰিষ্ট'টলেই পোনপ্ৰথমে উল্লেখ কৰিছিল যদিও উনৈশ শতিকালৈকে এই ধাৰণা কোনেও বিশ্বাস কৰা নাছিল। তদুপৰি এৰিষ্ট'টলেই পোনপ্ৰথমে জলচৰ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীসমূহ মাছৰ সৈতে একে নহয় বুলি ধাৰণা প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু ইহঁতক বেলেগকৈ চেলচি (Selachē) নামৰ গোটত শ্ৰেণীভুক্ত কৰিছিল।<ref name="Singer, Charles 1931">Singer, Charles. ''A short history of biology''. Oxford 1931.</ref> ====জীৱজগতৰ শ্ৰেণীবিভাজন==== এৰিষ্ট'টলে কৰা জীৱজগতৰ শ্ৰেণিবিভাজন পদ্ধতিৰ বহুতো ধাৰণা উনৈশ শতিকালৈকে বহুলভাৱে প্ৰচলিত হৈ আছিল। আধুনিক প্ৰাণীবিজ্ঞানত মেৰুদণ্ডী আৰু অমেৰুদণ্ডী প্ৰাণীসমূহক এৰিষ্ট'টলে ক্ৰমান্বয়ে 'ৰক্ত থকা প্ৰাণী' ('animals with blood') আৰু 'ৰক্ত নথকা প্ৰাণী' ( 'animals without blood' ) বুলি উল্লেখ কৰিছিল। ৰক্ত থকা প্ৰাণীবোৰক আকৌ দুটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছিল- পোৱালি জন্ম দিয়া (live-bearing ), যেনে -মানুহ আৰু অন্য স্তন্যপায়ী প্ৰাণী; আৰু কণী পৰা ( egg-bearing ), যেনে- চৰাই আৰু মাছ। এৰিষ্ট'টলৰ মত অনুসৰি ৰক্ত নথকা প্ৰাণীবোৰ হৈছে- কীট-পতংগ, কেকোঁৰা, মলাস্কা আদি।<ref>Guthrie, ''A History of Greek Philosophy'' Vol. 1 pp. 348</ref> ====ভেষজবিদ্যা==== থিয়'ফ্ৰেষ্টাছৰ পিছত এৰিষ্ট'টলে প্ৰতিষ্ঠা কৰা বিদ্যালয়খনে কোনো উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াব পৰা নাছিল। এৰিষ্ট'টলৰ ধাৰণাসমূহ সকলো শিষ্যই বিনাপ্ৰশ্নই অনুকৰণ কৰিছিল।<ref>Annas, ''Classical Greek Philosophy'' pp 252</ref> টলেমিয়ে আলেকজেণ্ড্ৰিয়া প্ৰতিষ্ঠা নকৰালৈকে ভেষজবিদ্যাত বিশেষ একো অগ্ৰগতি হোৱাৰ তথ্য পোৱা নাযায়। আলেকজেণ্ড্ৰিয়াৰ প্ৰথমগৰাকী ভেষজবিদ্যাৰ শিক্ষক Herophilus of Chalcedon য়ে পোনপ্ৰথমে এৰিষ্ট'টলৰ ধাৰণাসমূহৰ ত্ৰুতি আঁতৰোৱাৰ চেষ্টা কৰে। তে্ৱেই পোণপ্ৰথমে স্নায়ুতন্ত্ৰৰ সৈতে জীৱদেহৰ গতি আৰু অনুভূতিৰ সংযোগ স্থাপন কৰে। হিৰফিলাছেই প্ৰথমে সিৰা আৰু ধমণীৰ মাজৰো পাৰ্থক্য বৰ্ণনা কৰে।<ref>Mason, ''A History of the Sciences'' pp 56</ref> যদিও কিছু শেহতীয়া বিজ্ঞানী যেনে লুক্ৰেটিয়াছ ( Lucretius) আদিয়ে জীৱন সম্পৰ্কে এৰিষ্ট'লিয়ান ধাৰণাৰ সমালোচনা কৰিছিল, এই ধাৰণাসমূহ ওঠৰ আৰু উনৈশ শতিকালৈকে বহুলভাৱে গ্ৰহণীয় হৈ থাকিল।<ref>Mayr, ''The Growth of Biological Thought'', pp 90–94; quotation from p 91</ref><ref>Annas, ''Classical Greek Philosophy'', p 252</ref> ===মনোবিজ্ঞান=== 'On the Soul'(''peri psyche'', প্ৰায়ে ''De Anima''নামৰ লেটিন নামেৰে জনা যায় ) নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ থকা মতে এৰিষ্ট'লিয়ান মনোবিজ্ঞানত মূলত: তিনিপ্ৰকাৰৰ মনোজগত ( "psyches") ৰ অস্তিত্ব মানি লোৱা হয়। এইবোৰ হৈছে- আংগিক মনোজগত (vegetative soul),সংবেদনশীল মনোজগত ( sensitive soul) আৰু যুক্তিসম্পন্ন মনোজগত (rational soul)। তেওঁৰ ধাৰণা অনুসৰি মানুহৰ মনোজগত হৈছে যুক্তিসম্পন্ন মনোজগত। এই মনোজগতৰ বাকী দুবিধৰ দৰেই ক্ষমতাসমূহ আছে। উদাহৰণস্বৰূপে ই আংগিক মনোজগতৰ দৰেই বৃদ্ধ পাব পাৰে,পৰিপুষ্টি লাভ কৰিব পাৰে আৰু সংবেদনশীল মনোজগতৰ দৰে ই অনুভৱ কৰিবও পাৰে। আনহাতে যুক্তিসম্পন্ন মনোজগতৰ একক ক্ষমতা হ'ল এয়ে যে ই যুক্তিৰে বিভিন্ন ধাৰণাৰ তুলনা কৰিব পাৰে।<ref>Stanford Encyclopedia of Philosophy, article [http://plato.stanford.edu/entries/aristotle-psychology/ "Psychology"].</ref> ===প্ৰয়োগিক দৰ্শন=== ====নীতি শাস্ত্ৰ (Ethics)==== এৰিষ্ট'টলে নীতিশাস্ত্ৰক তাত্বিকৰ পৰিৱৰ্ত্তে প্ৰায়োগিক শাস্ত্ৰ বুলিহে ধাৰণা কৰিছিল। ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল কেৱল এক শাস্ত্ৰ ৰূপে অধ্যন কৰাৰ সলনি ব্যক্তিৰ নিজৰ উৎকৰ্ষ সাধনৰ চেষ্টা হিচাপে নীতিশাস্ত্ৰক গ্ৰহণ কৰা। তেওঁ নীতিশাস্ত্ৰৰ ওপৰতো একাধিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হ'ল- ''Nicomachean Ethics ''নামৰ গ্ৰন্থখন।<ref>[[Nicomachean Ethics]] Book I. See for example chapter 7 [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0054%3Abekker%20page%3D1098a 1098a].</ref> ====ৰাজনীতি==== {{quote|''Like Aristotle, conservatives generally accept the world as it is; they distrust the politics of abstract reason – that is, reason divorced from experience.''<br>'''''Benjamin Wiker'''''<ref>{{cite web|url=http://www.wnd.com/2010/08/191121 |title=Aristotle: Father of political conservatism |publisher=Wnd.com |date=14 August 2010 |accessdate=15 October 2012}}</ref>}} ব্যক্তিবিশেষক সম্বোধন কৰি ৰচনা কৰা নীতিশাস্ত্ৰৰ গ্ৰন্থসমূহৰ উপৰিও এৰিষ্ট'টলে সমগ্ৰ চহৰখনকে সম্বোধি তেওঁৰ ৰাজনীতি সম্পৰ্কীয় গ্ৰন্থ' ' ''Politics' ''ৰচনা কৰি উলিয়াইছিল।<ref>Politics 1253a19–24</ref> তদুপৰি ৰাজনীতি সম্পৰ্কত তেওঁৰ এক বিখ্যাত উক্তি হৈছে- "man is by nature a political animal"। এৰিষ্ট'টলে ৰাজনীতিক এক যান্ত্ৰিক ধাৰণাৰ পৰিৱৰ্ত্তে এক জীৱৰ দৰে কাৰ্য্যকৰি বুলি ধাৰণা কৰিছিল। তেওঁৰ মতে ই বহুতো অংশৰে গঠিত আৰু ইয়াৰে যিকোনো এটাৰ অবিহনে সমগ্ৰ ব্যৱস্থাই অচল হৈ পৰিব বুলি ধাৰণা কৰিছিল।<ref>{{cite book | last =Ebenstein | first =Alan | coauthors =William Ebenstein | title =Introduction to Political Thinkers | publisher =Wadsworth Group | year =2002 | page =59}}</ref> ====কাব্যসাহিত্য==== এৰিষ্ট'টলে মহাকাব্যিক কবিতা ( epic poetry), ট্ৰেজেদী, হাস্যৰস সমৃদ্ধ সাহিত্য তথা ডিডাৰেম্বিক কাব্য সাহিত্য ( dithyrambic poetry) আৰু গীত্যৰ মাজত পাৰস্পৰিক মিল থকা ( [[Mimesis|imitative]]) বুলি গণ্য কৰিছিল। কেৱল প্ৰত্যেকৰে মাধ্যম, লক্ষ্য আৰু উপস্থাপনৰ পাৰ্থক্য থাকে।<ref>Aristotle, ''Poetics'' I 1447a</ref><ref>Aristotle, ''Poetics'' III</ref><ref>Aristotle, ''Poetics'' IV</ref> যদিও লোকবিশ্বাস অনুসৰি এৰিষ্ট'টলৰ কাব্যসাহিত্য দুখন গ্ৰন্থত সংযোজিত হৈ আছিল- এখন ট্ৰেজেদী আৰু আনখন হাস্যৰস সমৃদ্ধ। কিন্তু কেৱল ট্ৰেজেদীসম্পন্ন কিছুসংখ্যক কবিতাহে বৰ্তমান পোৱা যায়।<ref>Aristotle, ''Poetics'' VI</ref><ref>Aristotle, ''Poetics'' XXVI</ref>ইয়াৰোপৰি এৰিষ্ট'টলে খুবেই শৃংখলাবদ্ধভাৱে সাঁথৰ( riddles) লোকসাহিত্য (folklore), ফঁকৰা-যোজনা আদিৰ সংগ্ৰহ কৰিছিল বুলি জনা যায়।<ref>Temple, Olivia, and Temple, Robert (translators), [http://books.google.com/books?id=ZB-rVxPvtPEC&pg=PR3&source=gbs_selected_pages&cad=0_0 The Complete Fables By Aesop] Penguin Classics, 1998. ISBN 0-14-044649-4 Cf. Introduction, pp. xi–xii.</ref> ==কিংবদন্তী== [[File:Rembrandt - Aristotle with a Bust of Homer - Google Art Project.jpg|thumb|Aristotle with a Bust of Homer, by [[Rembrandt]]]] এৰিষ্ট'টলৰ মৃত্যুৰ ২৩০০ বছৰৰ পিছতো তেওঁ বৰ্তমানলৈকে বিশ্বৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিসকলৰ এজন বুলি পৰিগণিত হৈ আছে। মানুহৰ জ্ঞানৰ প্ৰতিখন ক্ষেত্ৰলৈকে তেওঁ অৰিহণা আগবঢ়াই গৈছে। তাৰ লগতে নতুন নতুন ক্ষেত্ৰৌ তেওঁ উদ্ভাৱন কৰি গৈছে। দাৰ্শনিক 'Bryan Magee'ৰ মতে তেওঁৰ সমপৰ্য্যায়ৰ জ্ঞান কোনো অন্য কোনো ব্যক্তিৰে থাকিব নে নাথাকে সেয়ে সন্দেহজনক ("it is doubtful whether any human being has ever known as much as he did")<ref>{{cite book |last= Magee |first=Bryan |authorlink=Bryan Magee |title=The Story of Philosophy |year=2010 |publisher=Dorling Kindersley |page= 34}}</ref> অসংখ্য কৃতিত্ব সমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে এৰিষ্ট'টলৰ যুক্তি ([[formal logic]]) উদ্ভাৱন<ref>W. K. C. Guthrie (1990). "''[http://books.google.com/books?id=8EG0yV0cGoEC&pg=PA156&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false A history of Greek philosophy: Aristotle : an encounter]''". [[Cambridge University Press]]. p.156. ISBN 0-521-38760-4</ref> , প্ৰাণীবিজ্ঞান আৰু বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰ প্ৰতি অতুলনীয় অৱদান।<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/34560/Aristotle |title=Aristotle (Greek philosopher) – Britannica Online Encyclopedia |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=26 April 2009| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090422103155/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/34560/Aristotle| archivedate= 22 April 2009 <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref><ref>{{cite book |last= Durant |first=Will |authorlink=Will Durant |title=[[The Story of Philosophy]] |year=1926 (2006) |publisher=Simon & Schuster, Inc. |location=United States |isbn=978-0-671-73916-4 |page= 92}}</ref> ===পৰৱৰ্ত্তী গ্ৰীক দাৰ্শনিকসকল=== এৰিষ্ট'টলৰ কৰ্মসমূহৰ প্ৰভাৱ তেওঁৰ [[Peripatetic school]] ত শিষ্যৰ সংখ্যা বঢ়াৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰিলে। এৰিষ্ট'টলৰ প্ৰিয় শিষ্যসকলৰ ভিতৰত এৰিষ্ট'জেনাছ (Aristoxenus), Dicaearchus, Demetrius of Phalerum, Eudemos of Rhodes, Harpalus, Hephaestion, Meno, Mnason of Phocis, Nicomachus, আৰু Theophrastus আদিয়ে প্ৰধান। আলেকজেণ্ডাৰ ( Alexander the Great) ৰ ওপৰতো এৰিষ্ট'টলৰ বিস্তৰ প্ৰভাৱ পৰা দেখা যায়। অৱশ্যে দুৰ-দুৰণিলৈ ভ্ৰমণ কৰিবলৈ লোৱাৰ পৰা আলেকজেণ্ডাৰে ক্ৰমান্বয়ে এৰিষ্ট'টলৰৰ ভৌগোলিক তথ্যসমূহৰ ত্ৰুতিসমূহ ধৰা পেলাবলৈ ধৰিলে। গতিকে এৰিষ্ট'টলে তেওঁৰ কৰ্মসমূহ ৰাজহুৱা কৰাৰ সময়ত আলেকজেণ্ডাৰে এনেদৰে অসন্তোষ প্ৰকাশ কৰিছিল- "Thou hast not done well to publish thy acroamatic doctrines; for in what shall I surpass other men if those doctrines wherein I have been trained are to be all men's common property?"<ref>Plutarch, ''Life of Alexander''</ref> ===বিজেণ্টিন (Byzantine) শিক্ষাবিদসকলৰ ওপৰত প্ৰভাৱ=== এৰিষ্ট'টলৰ প্ৰয়ভাগ লিখনিৰে পাঠ লিখি ৰাখি গ্ৰীক লেখক (Greek Christian scribe) সকলে তেওঁৰ কৰ্মৰাজিৰ সংৰক্ষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। এৰিষ্ট'টলৰ কৰ্মৰাজিৰ ওপৰত বিস্তৰভাৱে অধ্যয়ন কৰা আৰু মতামত আগবঢ়োৱা গ্ৰীক শিক্ষাবিদসকলৰ ভিতৰত জন ফিল'পনাছ ( John Philoponus), এলিয়াছ (Elias) আৰু ডেভিদ ( David), ষ্টিফেন অব আলেকজেণ্ড্ৰিয়া ( Stephen of Alexandria) আদি অন্যতম।<ref>Richard Sorabji, ed. ''Aristotle Transformed'' London, 1990, 20, 28, 35–36.</ref> জন ফিল'পনাছক প্ৰধানকৈ এৰিষ্ট'টলৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ অনন্তকাল (eternity of the world) কে ধৰি অন্যান্য ধাৰণাসমূহৰ সমালোক হিচাপে জনা যায়।<ref>Richard Sorabji, ed. ''Aristotle Transformed'' (London, 1990) 233–274.</ref> ===ইছলামিক ধৰ্মতাত্ত্বিক (theologian) সকলৰ ওপৰত প্ৰভাৱ=== ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বত আটাইতকৈ সন্মানীয় পশ্চিমীয়া চিন্তাবিদসকলৰ ভিতৱত এৰিষ্ট'টল অন্যতম। এৰিষ্ট'তলৰ প্ৰায়ভাগ কৰ্মৰাজিয়ে আৰবী ভাষালৈ অনদিত হৈছে আৰু মুছলিম দাৰ্শনিক, বিজ্ঞানী আৰু চিন্তাবিদসকলে এইসমূহ গভীৰভাৱে অধ্যয়ন কৰিছে।<ref name="ReferenceA">''Encyclopedia of Islam'', ''Aristutalis''</ref> ইয়াৰে ভিতৰত [[Averroes]], [[Avicenna]] আৰু [[Alpharabius]] আদিয়ে এৰিষ্ট'টল সম্পৰ্কে বিস্তৃতভাৱে লিখি গৈছে। [[Alkindus]] এ এৰিষ্ট'টলক দৰ্শনৰ এক একক আৰু উৎকৃষ্ট প্ৰতিনিধি হিচাপে গণ্য কৰিছিল।<ref>''Rasa'il'' I, 103, 17, Abu Rida</ref> তেওঁ এৰিষ্ট'টলক ভৱিষ্যতৰ সকলো দাৰ্শনিকৰ বাবে পথ পদৰ্শক ("exemplar") বুলিও উল্লেখ কৰি গৈছে।<ref>''Comm. Magnum'' in Aristotle'', ''De Anima'', III, 2, 43 Crawford</ref> মধ্যযুগৰ মুছলিম শিক্ষাবিদসকলে এৰিষ্ট'টলক প্ৰথম শিক্ষক বুলি গণ্য কৰিছিল।<ref>''al-mua'llim al-thani'', ''Aristutalis''</ref> এৰিষ্ট'টলক পোন-প্ৰথমে শিক্ষক বুলিও মুছলিম শিক্ষাবিদসকলেই আখ্যা দিছিল।<ref>{{cite book|last=Nasr|first=Seyyed Hossein|title=The Islamic Intellectual Tradition in Persia|year=1996|publisher=Curzon Press|isbn=0-7007-0314-4|pages=59–60}}</ref> ===পশ্চিমীয়া খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতাত্ত্বিক সকলৰ ওপৰত প্ৰভাৱ=== প্ৰাচীন গ্ৰীক সাহিত্য অপ্ৰচলিত হৈ থকাৰ বাবে ৬০০ এ ডিৰ পৰা ১০০০ লৈকে এৰিষ্ট'টলৰ বিষয়ে পশ্চিমীয়া ধৰ্মত্ত্বত কোনো উল্লেখ নাছিল। কেৱল ব'থিয়াছ (Boethius) এ তেওঁৰ '''Organon' ''নামৰ গ্ৰন্থখনৰ লেটিন ভাষালৈ কৰা তৰ্জমাৰ বাবেহে কিছু কিছু লোকে এৰিষ্ট'টল সম্পৰ্কে জানিছিল। '' ''বাৰ আৰু তেৰ শতিকাত অৱষ্যে তেওঁৰ কৰ্মৰাজি লেটিনলৈ তৰ্জমা হোৱাৰ লগে লগে চিন্তাবিদ সকল এৰিষ্ট'টলৰ অৱদান সম্পৰ্কে আগ্ৰহী হৈ উঠিল।<ref>{{SEP|arabic-islamic-influence|Influence of Arabic and Islamic Philosophy on the Latin West}}</ref> থ'মাছ একোইনাছ ([[Thomas Aquinas]]) এ এৰিষ্ট'টলৰ কৰ্মৰাজিৰ তৰ্জমা কৰিবলৈ লোৱাৰ পিছৰ পৰা এৰিষ্ট'টলৰ খ্যাতি বিয়পিবলৈ ধৰিলে।<ref>{{SEP|aristotelianism-renaissance|Aristotelianism in the Renaissance}}</ref> সেইসময়ৰ পশ্চিমীয়া শিক্ষাবিদসকলে এৰিষ্ট'টল খ্যাতনাম দাৰ্শনিক ' ( "The Philosopher") হিচাপে আদৰি লয়। ===প্ৰবুদ্ধিৰ পৰৱৰ্ত্তী কাল (Post-Enlightenment)ৰ চিন্তাবিদসকলৰ ওপৰত প্ৰভাৱ === ফ্ৰেডৰিক নিৎসে ( [[Friedrich Nietzsche]]) নামৰ জাৰ্মান দাৰ্শনিকগৰাকীয়ে তেওঁৰ প্ৰায় সকলো ৰাজনৈতিক দৰ্শন এৰিষ্ট'টলৰ পৰাই লৈছিল বুলি জনা যায়।<ref>Durant, p. 86</ref> আয়ন ৰেণ্ড ([[Ayn Rand]]) নামৰ অন্য এগৰাকী চিন্তাবিদে এৰিষ্ট'টলক 'ইতিহাসৰ আটাইতকৈ মহান দাৰ্শনিক ' ( "the greatest philosopher in history") বুলি আখ্যা দিছিল।<ref>Kelvin Knight, ''Aristotelian Philosophy'', Polity Press, 2007, ''passim''.</ref> ==অৱদান== এৰিষ্ট'টলৰ উদ্ধাৰ পোৱা প্ৰায়ভাগ কৰ্মৰাজি 'Corpus Aristotelicum' নামৰ গ্ৰন্থত সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে। ==সন্মান== এৰিষ্ট'টলে পৃথিৱীৰ দক্ষিণভাগত এণ্টাৰ্কটিকাৰ অৱস্থিতিৰ সম্পৰ্কে পোনপ্ৰথমে কৰা অনুমানৰ প্ৰতি সন্মান জনাই তেওঁৰ নামেৰে এণ্টাৰ্কটিকাৰ গ্ৰাহাম লেণ্ডত থকা এৰিষ্ট'টল পৰ্বত ([[Aristotle Mountains]]) নামকৰণ কৰা হৈছে।<ref>[https://data.aad.gov.au/aadc/gaz/scar/display_name.cfm?gaz_id=137410 Aristotle Mountains.] [[SCAR]] [[Composite Antarctic Gazetteer]].</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|20em}} ==লগতে চাওক== The secondary literature on Aristotle is vast. The following references are only a small selection. {{refbegin|30em}} *[[J. L. Ackrill|Ackrill J. L.]] (1997). Essays on Plato and Aristotle, Oxford University Press, USA. *{{cite book|last=Ackrill|first=J. L.|title=Aristotle the Philosopher|location=Oxford and New York|publisher=Oxford University Press|year=1981}} *{{Cite book|last=Adler |first=Mortimer J. | authorlink = Mortimer Adler |title=[[Aristotle for Everybody]] |publisher=Macmillan |location=New York |year=1978}} A popular exposition for the general reader. * {{cite book|last= Ammonius |editor1-last=Cohen|editor1-first=S. Marc|editor2-last=Matthews|editor2-first=Gareth B|title= On Aristotle's Categories|location= Ithaca, NY|publisher= Cornell University Press|year= 1991|isbn= 0-8014-2688-X}} *{{cite book|last=Aristotle|title=The Works of Aristotle Translated into English Under the Editorship of W. D. Ross, 12 vols|location=Oxford|publisher=[[Clarendon Press]]|year=1908–1952}} These translations are available in several places online; see External links. *Bakalis Nikolaos. (2005). Handbook of Greek Philosophy: From Thales to the Stoics Analysis and Fragments, Trafford Publishing ISBN 1-4120-4843-5 *Barnes J. (1995). The Cambridge Companion to Aristotle, Cambridge University Press. *{{Cite book |last=Bocheński |first=I. M. |title=Ancient Formal Logic |publisher=North-Holland Publishing Company |location=Amsterdam |year=1951}} *Bolotin, David (1998). ''An Approach to Aristotle's Physics: With Particular Attention to the Role of His Manner of Writing.'' Albany: SUNY Press. A contribution to our understanding of how to read Aristotle's scientific works. *[[Myles Burnyeat|Burnyeat, M. F.]] ''et al.'' (1979). Notes on Book Zeta of Aristotle's Metaphysics. Oxford: Sub-faculty of Philosophy. *{{cite book|editor1-last=Cantor|editor1-first=Norman F.|editor2-first=Peter L.|editor2-last=Klein|title=Ancient Thought: Plato and Aristotle|volume=1|series=Monuments of Western Thought|location=Waltham, Mass|publisher=Blaisdell Publishing Co.|year=1969}} *Chappell, V. (1973). Aristotle's Conception of Matter, Journal of Philosophy 70: 679–696. *Code, Alan. (1995). Potentiality in Aristotle's Science and Metaphysics, Pacific Philosophical Quarterly 76. *{{cite book|last=Ferguson|first=John|title=Aristotle|location=New York|publisher=Twayne Publishers|year=1972}} *Frede, Michael. (1987). ''Essays in Ancient Philosophy''. Minneapolis: University of Minnesota Press. *{{cite book|last=Fuller|first=B.A.G.|authorlink=Benjamin_Apthorp_Gould_Fuller|series=History of Greek Philosophy|volume=3 |title=Aristotle|location=London|publisher=Cape|year=1923}} *[[Eugene Gendlin|Gendlin, Eugene T.]] (2012). ''Line by Line Commentary on Aristotle's De Anima'', Volume 1: Books I & II; Volume 2: Book III. Spring Valley, New York: The Focusing Institute. [http://www.focusing.org/aristotle/ Available online in PDF.] *Gill, Mary Louise. (1989). ''Aristotle on Substance: The Paradox of Unity''. Princeton: Princeton University Press. *{{Cite book |last=Guthrie |first=W. K. C. |title=A History of Greek Philosophy, Vol. 6 |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=1981}} *Halper, Edward C. (2007). ''One and Many in Aristotle's Metaphysics, Volume 1: Books Alpha — Delta'', Parmenides Publishing, ISBN 978-1-930972-21-6. *Halper, Edward C. (2005). ''One and Many in Aristotle's Metaphysics, Volume 2: The Central Books'', Parmenides Publishing, ISBN 978-1-930972-05-6. *[[Terence Irwin|Irwin, T. H.]] (1988). [http://www.cyjack.com/cognition/Aristotle%27s%20first%20principles.pdf Aristotle's First Principles]. Oxford: Clarendon Press, ISBN 0-19-824290-5. *{{cite book|last=Jaeger|first=Werner|title=Aristotle: Fundamentals of the History of His Development|editor-first=Richard|editor-last=Robinson|edition=2nd|location=Oxford|publisher=Clarendon Press|year=1948}} * [[Alberto Jori|Jori, Alberto]]. (2003). ''Aristotele'', Milano: Bruno Mondadori Editore (Prize 2003 of the "[[International Academy of the History of Science]]") ISBN 88-424-9737-1. *{{cite book|editor-last=Kiernan|editor-first=Thomas P.|title=Aristotle Dictionary|location=New York|publisher=Philosophical Library|year=1962}} *Knight, Kelvin. (2007). ''Aristotelian Philosophy: Ethics and Politics from Aristotle to MacIntyre'', Polity Press. *Lewis, Frank A. (1991). ''Substance and Predication in Aristotle''. Cambridge: Cambridge University Press. *[[G. E. R. Lloyd|Lloyd, G. E. R.]] (1968). ''Aristotle: The Growth and Structure of his Thought''. Cambridge: Cambridge Univ. Pr., ISBN 0-521-09456-9. *Lord, Carnes. (1984). Introduction to ''The Politics'', by Aristotle. Chicago: Chicago University Press. *Loux, Michael J. (1991). Primary Ousia: An Essay on Aristotle's Metaphysics Ζ and Η. Ithaca, NY: Cornell University Press. *{{cite book|last=McKeon|first=Richard|title=Introduction to Aristotle|edition=2d|location=Chicago|publisher=University of Chicago Press|year=1973}} *{{cite journal|last=Owen|first=G. E. L. |year=1965c |title=The Platonism of Aristotle|journal=Proceedings of the British Academy|volume=50|pages=125–150}} [Reprinted in J. Barnes, M. Schofield, and R. R. K. Sorabji, eds.(1975). ''Articles on Aristotle'' Vol 1. Science. London: Duckworth 14–34.] *Pangle, Lorraine Smith (2003). ''Aristotle and the Philosophy of Friendship''. Cambridge: Cambridge University Press. Aristotle's conception of the deepest human relationship viewed in the light of the history of philosophic thought on friendship. *{{cite book|last=Plato|title=The Worlds of Plato and Aristotle|editor1-first=Harold Joseph|editor1-last=Allen|editor2-first=James B|editor2-last=Wilbur|location=Buffalo|publisher=Prometheus Books|year=1979}} *Reeve, C. D. C. (2000). Substantial Knowledge: Aristotle's Metaphysics. Indianapolis: Hackett. * {{Cite book |last=Rose |first=Lynn E. | title=Aristotle's Syllogistic |publisher=Charles C Thomas Publisher |location=Springfield |year=1968}} * {{Cite book |last=Ross |first=Sir David | authorlink = W. D. Ross |title=Aristotle |publisher=Routledge | edition = 6th |location=London |year=1995}} A classic overview by one of Aristotle's most prominent English translators, in print since 1923. *Scaltsas, T. (1994). Substances and Universals in Aristotle's Metaphysics. Ithaca: Cornell University Press. *Strauss, Leo (1964). "On Aristotle's ''Politics''", in ''The City and Man'', Chicago; Rand McNally. * {{Cite book |last=Swanson |first=Judith |title=The Public and the Private in Aristotle's Political Philosophy |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca |year=1992}} * {{Cite book |last=Taylor |first=Henry Osborn |url=http://www.ancientlibrary.com/medicine/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060211201625/http://www.ancientlibrary.com/medicine/index.html |archivedate=11 February 2006 |title=Greek Biology and Medicine |year=1922 |chapter=Chapter 3: Aristotle's Biology | chapterurl = https://web.archive.org/web/20060327222953/http://www.ancientlibrary.com/medicine/0051.html}} * {{Cite book |last=Veatch |first=Henry B. | authorlink = Henry Babcock Veatch |title=Aristotle: A Contemporary Appreciation |publisher=Indiana U. Press |location=Bloomington |year=1974}} For the general reader. *{{cite book|last=Woods|first=M. J.|year=1991b|chapter=Universals and Particular Forms in Aristotle's Metaphysics|series=[[Oxford Studies in Ancient Philosophy]]|title=Aristotle and the Later Tradition|volume=Suppl|pages=41–56}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Sister project links|d=Q868|b=no|n=no|s=Author:Aristotle}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:গ্ৰীচৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:দাৰ্শনিক]] [[শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞানী]] kki3jujeu93heifrim10n3ucompsddn 0 35631 613304 606882 2026-06-20T13:38:11Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613304 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ইন্দ্ৰা নূয়ী | image = IndraNooyiDavos2010ver2.jpg | caption = ২০১০ চনৰ জানুৱাৰীত ছুইজাৰলেণ্ডত অনুষ্ঠিত ৱ’ৰ্লড ইক’নমিক ফ’ৰামৰ বাৰ্ষিক মিটিঙত নূয়ী | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1955|10|28}}<br>[[মাদ্ৰাজ]], তামিলনাডু, ভাৰত | residence = পাৰ্চেজ, নিউয়ৰ্ক | citizenship = আমেৰিকান<ref>{{Cite web |title=The TIME 100 |url=http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1595326_1615737_1615996,00.html |access-date=2014-01-07 |archivedate=2013-08-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130824171045/http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1595326_1615737_1615996,00.html |deadurl=yes }}</ref> | alma_mater = {{nowrap|মাদ্ৰাজ খ্ৰীষ্টিয়ান কলেজ<br>ভাৰতীয় প্ৰবন্ধন প্ৰতিষ্ঠান, কলিকতা<br>য়েল স্কুল অফ মেনেজমেণ্ট}} | occupation = [[পেপছিক’]]ৰ মুৰব্বী তথা মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া | predecessor = | religion = | employer = | awards = | Income = ৫৭.৪ নিযুত }} '''ইন্দ্ৰা কৃষ্ণমূৰ্থী নূয়ী'''({{lang-en|Indra Nooyi}})([[তামিল ভাষা|তামিল]]: இந்திரா கிருஷ்ணமூர்த்தி நூயி) (জন্মঃ ২৮ অক্টোবৰ ১৯৫৫) বাণিজ্যৰ পৰিচালনা ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত এগৰাকী ভাৰতীয় মূলৰ আমেৰিকান মহিলা। তেওঁ বৰ্ত্তমান আয়ৰ হিচাপত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম খাদ্য আৰু শীতল পানীয় উৎপাদনকাৰী প্ৰতিষ্ঠান [[পেপছিক’]]ৰ মুৰব্বী তথা মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া।<ref name="pepsize">{{cite journal|title=PepsiCo, Inc. (NYSE:PEP) : Second Quarter 2010 Earnings Preview|journal=IStock Analyst|date=15 July 2010|url=http://www.istockanalyst.com/article/viewarticle/articleid/4311403|accessdate=11 December 2010|archivedate=17 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100717190805/http://www.istockanalyst.com/article/viewarticle/articleid/4311403|deadurl=yes}}</ref>২০১৭ চনত এওঁৰ পেপচিক'ৰ অন্তিম বছৰৰ দৰমহা আছিল ৩১,০০০,০০০ আমেৰিকান ডলাৰ । <ref>https://www.npr.org/2018/08/06/635949879/pepsico-ceo-indra-nooyi-is-stepping-down-after-12-years</ref><ref> "Leadership". PepsiCo, Inc. Official Website.</ref> ''[[ফ’ৰ্বছ]]'' আলোচনীয়ে প্ৰকাশ কৰা বিশ্বৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ১০০ গৰাকী মহিলাৰ তালিকাত ক্ৰমাগতভাৱে স্থান পাই আহিছে।<ref>{{cite news| url=http://www.forbes.com/wealth/power-women | work=Forbes | title=Forbes Magazine's List of The World's 100 Most Powerful Women | first=Patricia | last=Sellers | date=2012-10-02}}</ref> ২০১৩ চনত এই তালিকাত দশম স্থান লাভ কৰে।২০১৪ চনত ইন্দ্ৰা নূয়ীয়ে '''[[ফ’ৰ্বছ]]''ৰ লিষ্ট অফ দ্যা ওৱৰ্লড ৰেকৰ্ড' ত ১৩ নম্বৰ স্থানত আছিল আৰু ২০১৫ চনত 'ফৰচোণ'ৰ শক্তিশালী মহিলা অনুসাৰে ইন্দ্ৰা নূয়ীক বিশ্বৰ দ্বিতীয় গৰাকী শক্তিশালী মহিলা বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref> "#13 Indra Nooyi". Forbes. Retrieved June 20, 2014.</ref> ২০১৭ চনত আকৌ এবাৰ এওঁ 'ফ'ৰ্বচ লিষ্ট অফ্ দ্যা ১৯ ম'ষ্ট পাওৱাৰফুল ৱ'মেন ইন বিজিনেছ্'ত বিশ্বৰ দ্বিতীয় গৰাকী শক্তিশালী মহিলাৰ স্থান প্ৰাপ্ত হ'বলৈ সক্ষম হয়।<ref> Howard, Caroline. "The 19 Most Powerful Women In Business 2017: CEOs And More With Ambitious Goals". Forbes. Retrieved March 2, 2020.</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ== ইন্দ্ৰা নূয়ীৰ জন্ম হৈছিল [[তামিলনাডু]]ৰ মাদ্ৰাজ (বৰ্তমানৰ [[চেন্নাই]]) চহৰত। হ’লি এঞ্জেলছ এংলো ইণ্ডিয়ান হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুলত শিক্ষা জীৱন আৰম্ভ কৰা নূয়ীয়ে ১৯৭৪ চনত মাদ্ৰাজ খ্ৰীষ্টিয়ান কলেজৰ পৰা পদাৰ্থ বিজ্ঞান, ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু গণিতসহ স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে। ১৯৭৬ চনত তেওঁ [[কলিকতা]]ৰ ভাৰতীয় প্ৰবন্ধন প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ব্যৱসায় পৰিচালনাৰ স্নাতকোত্তৰ উপাধি লাভ কৰে।<ref>[http://www.notablebiographies.com/newsmakers2/2004-Ko-Pr/Nooyi-Indra.html, Notable Biographies]</ref> ভাৰততেই কৰ্মজীৱনৰ শুভাৰম্ভ কৰা নূয়ীয়ে প্ৰথমাৱস্থাত [[জনছ্ন এণ্ড জনছন]] কোম্পানী আৰু বস্ত্ৰ নিৰ্মাতা মেটাৰ বিয়েৰ্ডছেলৰ প্ৰডাক্ট মেনেজাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৯৭৮ চনত তেওঁ য়েল স্কুল অফ মেনেজমেণ্টত ভৰ্ত্তি হয় আৰু ইয়াৰপৰাই উমৈহতীয়া আৰু ব্যক্তিগত পৰিচালনা বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ উপাভি লাভ কৰে। য়েলত থকা কালত তেওঁ এক গ্ৰীষ্মকালীন প্ৰশিক্ষণ শিবিৰতো যোগদান কৰে।<ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/2006/09/29/magazines/fortune/mpw.femaleCEOs.intro.fortune/index.htm | work=CNN | title=It's good to be the boss | first=Patricia | last=Sellers | date=2006-10-02 | access-date=2014-01-09 | archivedate=2011-08-07 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110807144510/http://money.cnn.com/2006/09/29/magazines/fortune/mpw.femaleCEOs.intro.fortune/index.htm | deadurl=yes }}</ref>১৯৭৮ চনত নুইয়ে য়েল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ 'য়েল স্কুল অফ মেনেজমেণ্ট'ত নাম ভৰ্তি কৰি আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত থাকিবলৈ লয়। তাৰ পৰা তেখেতে ১৯৮০ চনত পাব্লিক আৰু প্ৰাইভেট মেনেজমেণ্টত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে। ১৯৮০ চনত শিক্ষা সমাপ্ত কৰি নূয়ীয়ে ব’ষ্টন কনচাল্টিং গ্ৰুপত যোগদান কৰে আৰু ইয়াৰ পিছত কিছুদিন [[ম’ট’ৰ’লা]] কোম্পানীতো কাম কৰে।<ref name=Yale>{{cite web|url=http://mba.yale.edu/alumni/alumni_leaders/nooyii.shtml|title=Alumni Leaders&nbsp; — Indra Nooyi '80|publisher=Yale School of Management|accessdate=2009-07-09}}</ref> এওঁ পণ্য বেৱস্থাপক হিচাবে ভাৰতবৰ্ষৰ 'জনচন এণ্ড জনচন এণ্ড দ্যা টেক্সটাইল ফাৰ্ম বিয়েৰডচেল লিমিটেড'ত চাকৰি জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। য়েল স্কুল অফ মেনেজমেণ্টত থাকোঁতে, নুইয়ে বুজ এলেন হ্যেমিল্টনৰ লগত তাৰ গৃষ্মকালীন ইনটাৰ্ণচিপ সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref> Sellers, Patricia (October 2, 2006). "It's good to be the boss". CNN</ref> [[File:Indra Nooyi at Great Lakes.jpg|thumb|গ্ৰেট লেক চহৰত ইন্দ্ৰা নূয়ী]] ==পেপছিক’ৰ বিষয়বাব== ১৯৯৪ চনত নূয়ীয়ে পেপছিক’ কোম্পানীত যোগদান কৰে আৰু ২০০১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৰ অধ্যক্ষ তথা মুখ্য বিত্ত বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত হয়। এটা দশকৰো অধিক কালজুৰি পেপছিক’ৰ গোলকীয় নীতিৰ ব্যৱস্থাপনা কৰি অহাৰ লগতে তেওঁ ১৯৯৭ চনত পেপছিক’ৰ ফাষ্টফুড বিভাগ ''ট্ৰাইকন'' (বৰ্ত্তমান ''য়াম! ব্ৰেণ্ডছ'') স্থাপনতো মুখ্য ভূমিকা লয়। ১৯৯৮ চনত ''ট্ৰ’পিকানা'' কোম্পানীৰ অধিগ্ৰহণ আৰু ''কোৱাকাৰ অ’টছ কোম্পান''ৰ সৈতে চামিলকৰণতো নূয়ীৰ ভূমিকা আছিল অগ্ৰগণ্য।<ref>{{cite news |first=Greg|last=Levine|title='Power Women' Member Nooyi To Lead 'Platinum' Pepsi|work=Forbes|date=2006-08-14|accessdate=2007-09-10|url=http://www.forbes.com/2006/08/14/pepsi-nooyi-ceo-cx_gl_0814autofacescan10.html}}</ref> ২০০৬ চনত নূয়ী ৪৪ বছৰীয়া পেপছিক’ৰ পঞ্চমগৰাকী মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত হয়।<ref>{{cite web|title=Indra Nooyi, Chairman and CEO of PepsiCo, Named CEO of the Year by GSCLG|url=http://www.marketwire.com/press-release/Global-Supply-Chain-Leaders-Group-Gsclg-NYSE-PEP-1014870.html|date=2009-09-09|publisher=Marketwire|accessdate=2009-07-09|archivedate=2019-12-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191210092315/http://www.marketwire.com/press-release/Global-Supply-Chain-Leaders-Group-Gsclg-NYSE-PEP-1014870.html|deadurl=yes}}</ref> [[বিজনেছ ৱিক]] আলোচনীৰ মতে, ২০০০ চনত নূয়ীয়ে মুখ্য বিত্ত বিষয়া হিচাপে যোগদান কৰাৰে পৰা<ref name="Forbes">{{cite news|url=http://people.forbes.com/profile/indra-k-nooyi/62917|title=Forbes Profile: Indra Nooyi|accessdate=2007-12-09|archivedate=2011-04-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110424112335/http://people.forbes.com/profile/indra-k-nooyi/62917|deadurl=yes}}</ref> ২০০৬ চনলৈ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বাৰ্ষিক আয় ৭২% বৃদ্ধি পোৱাৰ লগতে মূল আয় হয়গৈ $৫৬০ কোটি।<ref>{{cite news |first=Diane|last=Brady|title=Indra Nooyi: Keeping Cool In Hot Water|work=BusinessWeek|date=2007-06-11|accessdate=2009-07-10|url=http://www.businessweek.com/magazine/content/07_24/b4038067.htm}}</ref> [[টাইম আলোচনী]]য়ে নূয়ীক ২০০৭ আৰু ২০০৮ চনত বিশ্বৰ ১০০ গৰাকী প্ৰভাৱশালী মহিলাৰ তালিকাত স্থান দিয়ে। অন্যহাতেদি ২০০৮ চনত ‘‘ফ’ৰ্বছ’’ আলোচনীয়ে তেওঁক বিশ্বৰ শক্তিশালী মহিলাৰ তালিকাত তৃতীয় স্থানত ৰাখে।<ref>[http://www.forbes.com/lists/2009/11/power-women-09_Indra-Nooyi_1S5D.html The 100 Most Powerful Women], Forbes.com</ref> ২০০৯ চনত ''ফ’ৰচুন'' আলোচনীৰ শক্তিশালী মহিলাৰ তালিকাত তেওঁ শীৰ্ষস্থান পায়।<ref>[http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostpowerfulwomen/2009/full_list/ The 50 Most Powerful Women in Business] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111204041821/http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostpowerfulwomen/2009/full_list/ |date=2011-12-04 }}, Fortune.com</ref><ref>[http://www.peoplestar.co.uk/index.html?celebs=4 « The World's 100 Most Powerful Women »] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120726025207/http://www.peoplestar.co.uk/index.html?celebs=4 |date=2012-07-26 }}, ''peoplestar.co.uk'', Retrieved on 2010-10-11.</ref> [[File:The President, Dr. A.P.J. Abdul Kalam presenting Padma Bhushan to Mrs. Indra K. Nooyi, at an Investiture-II Ceremony at Rashtrapati Bhavan in New Delhi on April 05, 2007.jpg|thumb|২০০৭ চনৰ ৫ এপ্ৰিলত দিল্লীত ভাৰতবৰ্ষৰ ৰাষ্ট্ৰপতি, ড॰ এ. পি.জে আব্দুল কালামে ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনত ইন্দ্ৰা নূয়ীক ইণ্ভেষ্টিওৰ-II অনুস্থানত পদ্মভূষণ সন্মান দিয়াৰ সময়ত]] ==আয়== পেপছিক’ৰ মুখ্য কৰ্যবাহী বিষয়া হিচাপে ২০১১ চনত ১.৬ নিযুত ডলাৰৰ মূল দৰমহা, ২.৫ নিযুত ডলাৰৰ বোনাচ, ৩ নিযুত ডলাৰৰ পেঞ্চন তথা পলমকৃত ধনৰ সৈতে নূয়ীৰ মুঠ আয় আছিল ১৭ নিযুত ডলাৰ।<ref>[http://www.ndtv.com/article/world/pepsico-ceo-nooyi-gets-17-mn-in-compensation-189522?pfrom=home-lateststories PepsiCo CEO Nooyi gets $17 mn in compensation | NDTV.com<!-- Bot generated title -->]</ref> [[File:Kapil Sibal at a panel discussion with Newsweek International Editor, Mr. Fareed Rafiq Zakaria, the Yale University President, Mr. Richard C. Levin, the PepsiCo CEO.jpg|thumb|Kapil Sibal at a panel discussion with Newsweek International Editor, Mr. Fareed Rafiq Zakaria, the Yale University President, Mr. Richard C. Levin, the PepsiCo CEO]] ==বঁটা, সন্মান আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতি== ''ফ’ৰ্বছ'' আলোচনীয়ে নূয়ীক ২০০৮আৰু ২০০৯ চনৰ বিশ্বৰ ১০০ গৰাকী ক্ষমতাশালী মহিলাৰ তালিকাত ক্ৰমাগতভাৱে চতূৰ্থ স্থানত ৰাখে।<ref>{{cite news|url=http://www.forbes.com/lists/2008/11/biz_powerwomen08_Indra-K-Nooyi_1S5D.html|title=The 100 Most Powerful Women: #3|accessdate=2008-08-27 | work=Forbes|date=2008-08-27}}</ref> একেদৰে ''ফ’ৰচুন'' আলোচনীয়েও তেওঁক ক্ৰমাগত ২০০৬, ২০০৭, ২০০৮, ২০০৯ আৰু ২০১০ চনৰ বাবে ব্যৱসায়িক ক্ষেত্ৰখনৰ ক্ষমতাশালী মহিলাৰ তালিকাত প্ৰথম স্থান দিয়ে।<ref>{{cite news|url=http://money.cnn.com/popups/2006/fortune/mostpowerfulwomen/1.html|title=50 Most Powerful Women 2006: #1|accessdate=2009-09-22|work=CNN|archivedate=2009-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090717110951/http://money.cnn.com/popups/2006/fortune/mostpowerfulwomen/1.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/galleries/2007/fortune/0709/gallery.women_mostpowerful.fortune/index.html | title=50 Most Powerful Women 2007: #1 | accessdate=2009-09-22 | work=CNN | first1=Katie | last1=Benner | first2=Eugenia | last2=Levenson | first3=Rupali | last3=Arora | archivedate=2009-09-29 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090929231957/http://money.cnn.com/galleries/2007/fortune/0709/gallery.women_mostpowerful.fortune/index.html | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/galleries/2008/fortune/0809/gallery.women_mostpowerful.fortune/index.html | title=50 Most Powerful Women 2008: #1 | accessdate=2009-09-22 | work=CNN | first1=Jessica | last1=Shambora | first2=Beth | last2=Kowitt | date=2008-10-16 | archivedate=2009-10-01 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20091001011524/http://money.cnn.com/galleries/2008/fortune/0809/gallery.women_mostpowerful.fortune/index.html | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/galleries/2009/fortune/0909/gallery.most_powerful_women.fortune/index.html | title=50 Most Powerful Women 2009: #1 | accessdate=2009-09-22 | work=CNN | first1=Jessica | last1=Shambora | first2=Beth | last2=Kowitt | date=2009-09-15 | archivedate=2009-09-25 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090925074928/http://money.cnn.com/galleries/2009/fortune/0909/gallery.most_powerful_women.fortune/index.html | deadurl=yes }}</ref> ২০০৮ চনত ''ইউ এছ নিউজ এণ্ড ৱ’ৰ্লড ৰিপ’ৰ্ট'' কাকতে নূয়ীক আমেৰিকাৰ শ্ৰেষ্ঠতম নেতাসকলৰ অন্যতম বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.usnews.com/articles/news/best-leaders/2008/11/19/americas-best-leaders-indra-nooyi-pepsico-ceo.html|title=America's Best Leaders: Indra Nooyi, PepsiCo CEO|accessdate=2008-11-20}}</ref> ২০০৮ চনত তেওঁ ''আমেৰিকান একাডেমী অফ আৰ্টছ এণ্ড চায়েঞ্চ''ৰ এক ফেল’শ্বিপৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite web|title=Academy Announces 2008 Class of Fellows|url=http://www.amacad.org/news/new2008.aspx|date=2008-04-28|publisher=American Academy of Arts & Sciences|accessdate=2009-07-09|archivedate=2009-06-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090618193601/http://www.amacad.org/news/new2008.aspx|deadurl=yes}}</ref> ২০০৮ চনৰ জানুৱাৰীত নূয়ী ইউএছ-ইণ্ডিয়া বিজনেছ কাউঞ্চিলৰ অধ্যক্ষা হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁ আমেৰিকান উদ্যোগটোৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ৬০ গৰাকীতকৈয়ো অধিক জ্যেষ্ঠ বিষয়াৰে গঠিত এই সংস্থাটোৰ নেতৃত্ব বহন কৰে।<ref>{{cite press release|title=PepsiCo’s Indra K. Nooyi Elected Chairman of U.S.-India Business Council|url=http://www.uschamber.com/NR/rdonlyres/exbnjy4mawims7mptd6isnhtvkqorskmwlupfr72a5u6sfs52z2ow6hh6fzrimvldilpygy5be2eefgrnnq6yyglhyh/2008.01.23PepsiCosIndraNooyiElectedasUSIBCsChairman.pdf|publisher=U.S. Chamber of Commerce|format=PDF|date=2009-01-23|accessdate=2009-07-09}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite press release|title=USIBC Leads U.S. Commercial Nuclear Executives to Help Implement Historic Nuclear Deal|url=http://www.uschamber.com/NR/rdonlyres/eekwkh6jdasrtonek2fpjfev7x2dt35lwlkoxjxkq2skspnd6omydisjceahnorox2jsboessxzjegrhxmrp4b5rrye/PressRelease2009.01.16USIBCLeadsU.S.CommercialNuclearExecutivestoHelpImplementHistoricNuclearDeal.pd.pdf|publisher=U.S. Chamber of Commerce|date=2009-01-16|accessdate=2009-07-09}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০০৯ চনত গ্ল’বেল ছাপ্লাই চেইন লীডাৰচ গ্ৰুপে নূয়ীক বৰ্ষটোৰ চি ই অ’ (CEO) হিচাপে বিভূষিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=India-born Indra Nooyi named CEO of the year |url=http://economictimes.indiatimes.com/India-born-Indra-Nooyi-named-CEO-of-the-year/articleshow/4775431.cms |access-date=2014-01-13 |archivedate=2012-01-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120120150040/http://economictimes.indiatimes.com/India-born-Indra-Nooyi-named-CEO-of-the-year/articleshow/4775431.cms |deadurl=yes }}</ref> সেই একে বছৰতে ''ব্ৰেণ্ডন ৱুড ইণ্টাৰনেচনেল'' নামৰ এক উপদেষ্টা গোটে নূয়ীক শীৰ্ষৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়াসকলৰ অন্যতম বুলি অভিহিত কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20120724062621/http://www.forbes.com/2009/06/22/top-gun-CEOs--intelligent-investing-survey.html.php The Market's Best Managers - Forbes.com], Forbes.com</ref><ref>[http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS148914+10-Jun-2009+MW20090610.php Brendan Wood International Announces 24 TopGun CEOs in the US], Reuters.com</ref> ২০১০ চনত ফ’ৰচুন আৰু ফ’ৰ্বছ আলোচনীয়ে বিশ্বৰ ক্ষমতাশালী মহিলাৰ তালিকাত তেওঁক ক্ৰমে প্ৰথম আৰু ষষ্ঠ স্থান দিয়ে।<ref>{{cite news| url=http://www.forbes.com/wealth/power-women |title=The World's 100 Most Powerful Women| work=Forbes}}</ref><ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/galleries/2010/fortune/1009/gallery.most_powerful_women.fortune/index.html | work=CNN | first1=Jessica | last1=Shambora | first2=Beth | last2=Kowitt | title=50 Most Powerful Women | date=2010-09-30 | access-date=2014-01-13 | archivedate=2013-03-16 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130316003958/http://money.cnn.com/galleries/2010/fortune/1009/gallery.most_powerful_women.fortune/index.html | deadurl=yes }}</ref>পাঁচ বছৰ একেৰাহে শীৰ্ষস্থানত থকাৰ পিছত ২০১১ চনত তেওঁ আমেৰিকাৰ ব্যৱসায়িক ক্ষেত্ৰখনৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী মহিলাৰ তালিকাত দ্বিতীয় স্থানলৈ অৱনমিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.indiavision.com/news/article/business/234484/indra-nooyi-second-most-powerful-woman-in-us-business/|title=Indra Nooyi second most powerful woman in US business|date=Oct 1, 2011|publisher=Indiavision news|access-date=January 13, 2014|archivedate=January 26, 2013|archiveurl=https://archive.is/20130126153941/http://www.indiavision.com/news/article/business/234484/indra-nooyi-second-most-powerful-woman-in-us-business/|deadurl=yes}}</ref> ''ইনষ্টিটিউচনেল ইনভেষ্টৰ'' আলোচনীয়ে আমেৰিকাৰ বিষয়ববীয়া গোটৰ ওপৰত চলোৱা এক সামগ্ৰিক সমীক্ষা অনুযায়ী নূয়ীয়ে ২০০৮ চনৰ পৰা ২০১১ চনৰ ভিতৰৰ শ্ৰেষ্ঠ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়াসকলৰ তালিকাতো স্থান লাভ কৰে।<ref>[http://www.institutionalinvestor.com/Research-and-Rankings-Corporate-Excellence.html The All-America Executive Team Best CEOs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110712065207/http://www.institutionalinvestor.com/Research-and-Rankings-Corporate-Excellence.html |date=2011-07-12 }}, InstitutionalInvestor.com</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%; " ! চন!! নাম!! বঁটা প্ৰদান কৰা সংগঠন!! তথ্যসূত্ৰ |- |২০১৩ |সন্মানীয় উপাধি | নৰ্থ কেৰ’লিনা ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটী |<ref>{{cite web|url=http://news.ncsu.edu/releases/freelon-to-speak-at-nc-state-commencement/|title=NCUniversity 2013: Citations for Medalists|access-date=2014-01-13|archivedate=2013-12-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131216081420/http://news.ncsu.edu/releases/freelon-to-speak-at-nc-state-commencement/|deadurl=yes}}</ref> |- style="background:#efefef; " |- | ২০১১ | আইনৰ সন্মানীয় ডক্টৰেট | ৱেক ফৰেষ্ট ইউনিভাৰ্চিটী | {{Citation needed|date=September 2013}} |- style="background:#efefef; |- |২০১১ | আইনৰ সন্মানীয় ডক্টৰেট | ইউনিভাৰ্চিটী অফ ৱাৰৱিক |<ref>{{cite web|url=http://www2.warwick.ac.uk/newsandevents/pressreleases/olympics_weirdstones_pepsi/|title=University of Warwick 2011: Citations for Medalists}}</ref> |- style="background:#efefef; " |- | ২০১১ | আইনৰ সন্মানীয় ডক্টৰেট | মিয়ামি ইউনিভাৰ্চিটী |<ref>{{cite web|url=http://www.miamialum.org/s/916/internalNL.aspx?sid=916&gid=1&pgid=252&cid=6868&ecid=6868&ciid=25489&crid=0|title=Miami University 2011: Citations for Medalists}}</ref> |- style="background:#efefef; " |- |২০১০ | অ’নাৰেৰী ডক্টৰেট অফ হিউমেন লেটাৰচ (Honorary Doctorate of Humane Letters) | পেনছিলভেনিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটী |<ref>{{cite web|url=http://live.psu.edu/story/45336|title=Pennsylvania State 2010: Citations for Medalists|access-date=2014-01-13|archivedate=2012-03-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120320094659/http://live.psu.edu/story/45336|deadurl=yes}}</ref> |- style="background:#efefef; " |- | ২০০৯ | সন্মানীয় উপাধি | ডিউক ইউনিভাৰ্চিটী |<ref>{{cite web|url=http://today.duke.edu/2009/05/commencement.html|title=Duke University Commencement 2009: Citations for Medalists}}</ref> |- style="background:#efefef; " |- | ২০০৯ | সন্মানীয় বাৰ্ণাৰ্ড মেডেল | বাৰ্ণাৰ্ড কলেজ |<ref>{{cite web|url=http://www.barnard.edu/commencement/2009/citations.html|title=Barnard College Commencement 2009: Citations for Medalists|access-date=2014-01-13|archivedate=2011-01-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110108200720/http://www.barnard.edu/commencement/2009/citations.html|deadurl=yes}}</ref> |- style="background:#efefef; " |- | ২০০৮ | সন্মানীয় ডিগ্ৰী | নিউয়’ৰ্ক ইউনিভাৰ্চিটী | {{Citation needed|date=September 2013}} |- style="background:#efefef; " |- | ২০০৭ | [[পদ্মভূষণ]] | ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি |<ref>{{cite news|first=Aloke|last=Tikku|authorlink=http://www.hindustantimes.com/Search/Search.aspx?q=Aloke%20Tikku&nodate=1|title=Khushwant, Karnik, Nooyi, Remo, Mittal on Padma list|url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=14130333-163e-4218-ba2f-4e1cb2277f39|work=Hindustan Times|date=2007-02-23|accessdate=2009-07-09|archivedate=2020-03-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200327213223/https://www.hindustantimes.com/|deadurl=yes}}</ref> |- style="background:#efefef; " |- | ২০০৪ | আইনৰ সন্মানীয় ডক্টৰেট | বেবচন কলেজ |<ref>{{cite web|url=http://www3.babson.edu/archives/awards/honorary_degrees.cfm|title=Babson College Commencement 2004: Citations for Medalists|access-date=2014-01-13|archivedate=2011-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110814133551/http://www3.babson.edu/archives/awards/honorary_degrees.cfm|deadurl=yes}}</ref> |- style="background:#efefef; " |} ==সদস্যপদ আৰু সংগঠন== নূয়ী ''য়েল কৰ্প’ৰেচন''ৰ এগৰাকী সদস্যা।<ref>{{cite news |title=PepsiCo president Indra Nooyi elected to Yale Corporation |work=Yale Bulletin & Calendar |date=30 August 2002 |accessdate=6 July 2009 |url=http://www.yale.edu/opa/arc-ybc/v31.n1/story3.html |archivedate=18 April 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090418141542/http://www.yale.edu/opa/arc-ybc/v31.n1/story3.html |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক ফ’ৰামৰ প্ৰতিষ্ঠা মণ্ডলী, আন্তঃজাতিক উদ্ধাৰকাৰী সংস্থা, অলাভকাৰী সংগঠন ''কেটালিষ্ট'' আৰু ''লিংকন চেণ্টাৰ ফৰ দ্য পাৰফৰ্মিং আৰ্টছ''ৰো সদস্যা।<ref>{{cite web |title=Board of Directors|url=http://www.catalyst.org/page/89/catalyst-boards|publisher=Catalyst|accessdate=2009-07-09}}</ref>l ইয়াৰ উপৰিও নুয়ী ''ইউএছ-ইণ্ডিয়া বিজনেছ কাউঞ্চিল''ৰো অধ্যক্ষা। তেওঁ ''ৱৰ্লড জাষ্টিচ প্ৰজেক্ট''ৰো এগৰাকী সন্মানীয় পদবীধাৰী। {{citation needed}} ==জনপ্ৰিয় দৰ্শনীসমূহত== ''গ’ছিপ গাৰ্ল'' নামৰ বহুল প্ৰচলিত এক টেলিভিচন শ্ব’ত ইন্দ্ৰা নূয়ীৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে য’ত এটি মুখ্য চৰিত্ৰই নূয়ীৰ ওচৰত প্ৰশিক্ষণ লোৱাৰ পৰিকলল্পনা কৰে।<ref>[http://www.tvfanatic.com/quotes/i-tried-to-be-indra-nooyi-and-while-i-admit-that-choice-might-h/ I tried to be Indra Nooyi, and while I admit that choice might h... - TV Fanatic<!-- Bot generated title -->]</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== নূয়ীৰ স্বামীৰ নাম ৰাজ কে. নূয়ী। ৰাজ কে. নূয়ী ১৯৮১ চনত তেতিয়া এমচ্ফ্ট চিচ্টেমৰ সভাপতি আছিল । তেওঁলোকৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে। তাৰে এগৰাকীয়ে নূয়ীৰ পূৰ্বৰ শিক্ষানুষ্ঠান য়েলৰ ''স্কুল অফ মেনেজমেণ্ট''ত অধ্যয়ন কৰি আছে।<ref name=pers>{{cite news|last=Credeur|first=Mary Jane|title=Pepsi's Indra Nooyi Led Non-Soda Growth; Women CEO Exemplar|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aVxff5ovmqYk|accessdate=17 August 2011|newspaper=Bloomberg, L.P.|date=15 August 2006}}</ref>ইন্দ্ৰা নূয়ীক ফ’ৰ্বছ আলোচনীখনত 'বিশ্বৰ শক্তিশালী মাতৃ'ৰ তালিকাৰ ভিতৰত ৩য় স্থান দিয়া হৈছে । এওঁ এজন হিন্দু ধৰ্মীয় ধাৰ্মিক মহিলা হোৱাৰ বাবে নিচাযুক্ত পানীয় সেৱনৰ পৰা বিৰত থাকে আৰু শাস্ত্ৰীয় ধৰ্মৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰ বাবে নিৰামিষ আহাৰ গ্ৰহন কৰে । এওঁৰ ডাঙৰ বায়েক চন্দ্ৰিকা কৃষ্ণমূৰ্থী ট্যাণ্ডন এগৰাকী ব্যৱহায়ী আৰু এগৰাকী গ্ৰ্যামি পুৰষ্কাৰ মনোনিত খ্যাতনামা শিল্পী ।<ref> Seabrook, John (May 9, 2011). "Snacks for a Fat Planet". The New Yorker. Retrieved May 28, 2013.</ref> ভাৰতবৰ্ষত থাকোতে স্কুলীয়া জীৱনত ইন্দ্ৰা নূয়ীয়ে ক্ৰিকেট খেলিছিল আৰু অল গাৰ্ল ৰক বেণ্ড গ্ৰুপ খুলি তাত গীটাৰো বজাইছিল<ref> "Indra Nooyi on making Pepsico "good for you and me"". Archived from the original on 2 November 2018. Retrieved 1 November 2018.</ref> ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Indra Nooyi|ইন্দ্ৰা নূয়ী}} {{wikinewspar|PepsiCo names Nooyi CEO as Reinemund retires}} * [http://pepsico.com/Company/Leadership.aspx#indra.page_1 পেপছিক’ কৰ্প’ৰেট বায়’গ্ৰাফী] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090627112841/http://www.pepsico.com/Company/Leadership.aspx#indra.page_1 |date=2009-06-27 }} * [http://www.forbes.com/finance/mktguideapps/personinfo/FromMktGuideIdPersonTearsheet.jhtml?passedMktGuideId=55760 ফ’ৰ্বছ প্ৰফাইল: ইন্দ্ৰা নূয়ী] * [http://money.cnn.com/2008/02/18/news/companies/morris_nooyi.fortune/index.htm?postversion=2008021904: দ্য পেপছি চেলেঞ্জ, প্ৰফাইল ইন্দ্ৰা নূয়ী (ফৰচুন)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216081910/http://money.cnn.com/2008/02/18/news/companies/morris_nooyi.fortune/index.htm?postversion=2008021904: |date=2013-12-16 }} * [http://www.referenceforbusiness.com/biography/M-R/Nooyi-Indra-K-1955.html ৰেফাৰেঞ্চ ফৰ বিজনেছ: ইন্দ্ৰা নূয়ী লীডাৰশ্বিপ বায়’গ্ৰাফী] * [http://www.asiasociety.org/resources/090414_indra_nooyi.html এছিয়া চ’ছাইটীত ইন্দ্ৰা নূয়ীৰ সৈতে আলোচনাৰ দৃশ্যাংশ, নিউয়’ৰ্ক, ৪/১৪/২০০৯] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist|30em}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মূলৰ আমেৰিকান]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] ea4jhb6h4ykpdvz2iqpvr674otbfi8d 0 35928 613419 603926 2026-06-21T09:33:37Z Sasifow 48425 /* */ Added content 613419 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher |region = পাশ্চাত্য দৰ্শন |era = প্ৰাচীন দৰ্শন |image = Socrates Louvre.jpg |caption = ছক্ৰেটিছ |name = {{ubl|ছ’ক্ৰাতেছ|ছুক্ৰাৎ|ছক্ৰেটিছ}} |birth_date = ৪৭০/৪৬৯ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব<ref name="enc1911" /> |birth_place = ডিমি এলোপিছ, এথেন্স |death_date = ৩৯৯ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব (আনুমানিক বয়্স ৭১) <!--PLEASE SEE TALK BEFORE CHANGING DATE--> |death_place = এথেন্স |school_tradition = গ্ৰীক দৰ্শন |main_interests জ্ঞানতত্ত্ব, নীতিশিক্ষা |nationality = গ্ৰীক |Influenced_by = পাৰমেনিডাছ |influenced = পাশ্চাত্য দৰ্শন; বিশেষকৈ [[প্লেটো]], [[এৰিষ্ট’টল]], এৰিষ্টিপ্পাছ, এণ্টিস্থেনিছ |notable_ideas = ছক্ৰেটিক পদ্ধতি, ছক্ৰেটিক irony }} '''ছ’ক্ৰাতেছ'''{{efn|{{Langx|grc|[[:wikt:Σωκράτης|Σωκράτης]]}}, {{IPA|el|sɔː.krá.tɛːs|pron}}; {{Langx|la|Sōcratēs}}, {{IPA|la|ˈsoːkrateːs|pron}}; {{Langx|en|Socrates}}, {{IPAc-en|ˈ|s|ɒ|k|r|ə|t|iː|z}}।{{sfn|Jones|2006}}}} ({{Langx|grc|[[:wikt:Σωκράτης|Σωκράτης]]}}, {{IPA|el|sɔː.krá.tɛːs|pron}}; {{Langx|la|Sōcratēs}}, {{IPA|la|ˈsoːkrateːs|pron}}; {{circa|৪৭০}} – ৩৯৯ [[খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|খ্ৰী.পূ.]]), '''ছুক্ৰাৎ'''{{efn|{{Langx|ar|سقراط}}, {{IPA|ar|suqraːtˤ}}; {{Langx|hi|सुक़रात}}, {{Langx|ur|سقراط}}, {{IPA|hns|sʊqɾɑːt̪}}।}} বা '''ছক্ৰেটিছ''' আছিল এগৰাকী ধ্ৰুপদী গ্ৰীক আথেনীয় দাৰ্শনিক।<ref name="enc1911">{{cite web|url = https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Socrates |publisher = 1911 Encyclopaedia Britannica|title = Socrates|year=1911|accessdate = 2012-09-13}}</ref> পাশ্চাত্য [[দৰ্শন]]ৰ এক অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক এইগৰাকী ৰহস্যময় দাৰ্শনিক ঘাইকৈ তেওঁৰ ছাত্ৰ [[প্লেটো]], জেন’ফ’ন আদিৰ লেখা তথা তেওঁৰ সমসাময়িক এৰিষ্ট’ফেনৰ নাটক সমূহৰ মাজেৰেহে অধিক পৰিচিত। বহুতৰ মতে [[প্লেটো]]ৰ লিখনিবোৰেই ছক্ৰেটিছৰ শিকনিসমূহৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস।<ref>{{cite book|author=Sarah Kofman| title= Socrates: Fictions of a Philosopher |year=1998| ISBN= 0-8014-3551-X}}</ref> প্লেটোৰ লিখনিসমূহত থকা মতে নীতিশিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত ছক্ৰেটিছৰ অৱদান অপৰিসীম। ইয়াৰ উপৰিও এপিষ্টেম’ল’জীৰ ক্ষেত্ৰতো ছক্ৰেটিছৰ যথেষ্ট অৱদান আছে আৰু তেওঁৰ ধ্যান-ধাৰণাক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই পাশ্চাত্য দৰ্শনৰ ভেটি গঢ় লৈছে। == জীৱন== [[File:SocratesCarnelianGemImprintRome1stBCE1stCE.jpg|thumb|right|[[Carnelian]] gem imprint representing Socrates, Rome, 1st century BC-1st century AD.]] ছক্ৰেটিছৰ জীৱনৰ বিষয়ে তিনিটা উৎসৰ পৰা বিশদভাৱে জানিব পাৰি: প্লেটো আৰু জেন’ফ’নৰ উক্তি আৰু এৰিষ্ট’ফেনৰ নাটসমূহ।<ref>Ong, pp. 78–79.</ref> ছক্ৰেটিছৰ দেউতাক ছ’ফ্ৰ’নিস্কাছ<ref>Plato, [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0176:text=Lach.:section=180d ''Laches'' 180d], [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0178:text=Euthyd.:section=297e ''Euthydemus'' 297e],[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0180%3Atext%3DHipp.+Maj.%3Asection%3D298c ''Hippias Major'' 298c]</ref> এজন শিলাকুটি<ref> [[G.W.F. Hegel]] (trans. Frances H. Simon), [https://d396qusza40orc.cloudfront.net/kierkegaard%2FLectures_on_the_History_of_Philosophy.pdf Lectures on History of Philosophy]</ref> আৰু মাক ফেনাৰেট<ref>Plato, [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0172:text=Theaet.:section=149a ''Theaetetus'' 149a], [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0176:text=Alc.%201:section=131e ''Alcibiades 1'' 131e]</ref> এগৰাকী ধাই আছিল। ছক্ৰেটিছে নিজতকৈ বয়সতকৈ বহুখিনি সৰু আৰু এগৰাকী অতি খঙাল তিৰোতা হিচাপে বৰ্ণিত জান্তিপক বিয়া কৰাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0212%3Atext%3DSym.%3Achapter%3D2%3Asection%3D10 |title=Xenophon, '&#39;Symposium'&#39; 2.10 |publisher=Perseus.tufts.edu |date= |accessdate=2012-08-19}}</ref> তেওঁলোকৰ তিনিটা সন্তান আছিল ক্ৰমে লেম্প্ৰ’ক্লেছ, ছ’ফ্ৰ’নিস্কাছ আৰু মেনেক্সিনাছ।<ref>{{cite web|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0170:text=Phaedo:section=116b |title=Plato, '&#39;Phaedo'&#39; 116b |publisher=Perseus.tufts.edu |date= |accessdate=2012-08-19}}</ref> ছক্ৰেটিছে প্ৰথমাৱস্থাত শিলাকুটি হিচাপেই জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল। জেন’ফ’নৰ ছিম্প’জিয়ামত থকা মতে ছক্ৰটিছে তেওঁৰ অনুগামী সকল কৈছিল যে দৰ্শন আলোচনাকেই তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ দৰকাৰী কাম বুলি ভাবে আৰু এই কামতেই তেওঁ বেছি সময় কটায়। ''দ্য ক্লাউড্ছ''ত এৰিষ্ট’ফেনে ছক্ৰেটিছক ছেৰেফ’নৰ লগত লগলাগি ছ’ফিবাদৰ শিক্ষা দিয়া আৰু তাৰ বাবে মাননি লোৱা বুলি কোৱা হৈছে। কিন্তু প্লেটোৰ এপ’ল’জী আৰু ছিম্প’জিয়াম তথা জেন’ফ’নৰ লিখনিসমূহত ছক্ৰেটিছে শিক্ষাদানৰ বাবে মাননি লোৱা কথা সম্পূৰ্ণ অস্বীকাৰ কৰিছে। বিশেষকৈ এপ’ল’জীত তেওঁ নিজৰ দৰিদ্ৰতাক ইয়াৰ প্ৰমাণ বুলি কৈছে। ইয়াৰ উপৰিও প্লেটোৰ বহুতো উক্তিত সামৰিক বাহিনীত ছক্ৰেটিছৰ অৱদানৰ কথা উল্লেখ আছে। ছক্ৰেটিছৰ মতে তেওঁ প’টিডিয়াৰ যুদ্ধ, এম্ফিপ’লিছৰ যুদ্ধ আৰু ডিলিয়ামৰ যুদ্ধত এথেনিয়ান সামৰিক বাহিনীত আছিল। ''এপ’ল’জী'' ত ছক্ৰেটিছে বিচাৰকক্ষত বিচাৰকসকলক কৈছে যে ছক্ৰেটিছে দৰ্শন ত্যাগ কৰা আৰু মৃত্যুৰ কথা ভাবি সৈনিকে যুদ্ধক্ষেত্ৰ ত্যাগ কৰা একে কথা। ৪০৬ খ্ৰী:পূ:ত তেওঁ ব’উল সমিতি(এথেন্সৰ দৈনিক বিচাৰব্যৱস্থা চলাবলৈ নাগৰিকৰ দ্বাৰা গঠিত এক সমিতি)ৰো এজন সদস্য আছিল।<ref>''Encylopaedia Britannica'', Socrates.</ref> ==বিচাৰ আৰু মৃত্যু == [[File:David&nbsp;- The Death of Socrates.jpg|thumb|left|জেকছ লুই ডেভিডে অংকন কৰা ''ছক্ৰেটিছৰ মৃত্যু'']] ছক্ৰেটিছে যি সময়ছোৱাত বাস কৰিছিল সেয়া আছিল পেল’প’নেছিয়ান যুদ্ধত স্পাৰ্টা আৰু মিত্ৰজোঁটৰ হাতত [[এথেন্স]]ৰ পতনৰ কাল। যিসময়ত এথেন্সে এই শোচনীয় পৰাজয়ৰ পৰা উদ্ধাৰৰ বাট বিচৰা উচিত আছিল সেই সময়ত এথেন্সবাসী গণতন্ত্ৰৰ দক্ষতা সম্বন্ধে সন্দিহান আছিল। ছক্ৰেটিছ আছিল গণতন্ত্ৰৰ ধ্বজাবাহক<ref> {{cite book | title = The Apology of Socrates, the Crito, and Part of the Phaedo: With Notes from Stallbaum, Schleiermacher's Introductions, A Life of Socrates, and Schleiermacher's Essay on the Worth of Socrates as a Philosopher | publisher = Taylor Walton and Maberly | year = 1852 | page = ciii note 1 | author = Smith, W.}}</ref> আৰু বহুতো পণ্ডিতৰ মতে ছক্ৰেটিছৰ বিচাৰ প্ৰকৃততে এক ৰাজনৈতিক অন্তৰ্কলহৰ পৰিণতি হে আছিল।<ref> {{cite book | title = The Death of Socrates | author = Wilson, Emily R.| publisher = Harvard University Press| year = 2007 | page = 55}}</ref> নিজ দেশৰ প্ৰতি আনুগত্যৰ চিনস্বৰূপে ছক্ৰেটিছে তদানীন্তন এথেনিয়ান সমাজ ব্যৱস্থা আৰু ৰাজনৈতিক চিন্তাধাৰাক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল।<ref>Here it is telling to refer to [[Thucydides]] ([http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Thuc.+3.82.8 3.82.8]): "Reckless audacity came to be considered the courage of a loyal ally; prudent hesitation, specious cowardice; moderation was held to be a cloak for unmanliness; ability to see all sides of a question inaptness to act on any. Frantic violence, became the attribute of manliness; cautious plotting, a justifiable means of self-defense. The advocate of extreme measures was always trustworthy; his opponent a man to be suspected."</ref> বিভিন্ন উক্তিত তেওঁ এথেন্সৰ চিৰশত্ৰু স্পাৰ্টাক প্ৰত্যক্ষ বা অপ্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰশংসা কৰিছিল,যি আছিল ছক্ৰেটিছৰ ওপৰত আৰোপিত দেশদ্ৰোহিতাৰ প্ৰধান অভিযোগ।<ref name="ReferenceA">{{cite book| author=Waterfield, Robin| title= Why Socrates Died: Dispelling the Myths|location= New York| publisher=W.W. Norton and Company|year= 2009}}</ref> এথেন্সবাসীৰ ন্যায়ব্যৱস্থাক শুধৰাবলৈ তেওঁ কৰা প্ৰচেষ্টাকেই তেওঁৰ মৃত্যুদণ্ডৰ কাৰণ বুলি ভবা হয়। প্লেটোৰ ''এপ’ল’জী''ত থকা মতে ছক্ৰেটিছৰ বন্ধু ছেৰ’ফ’নে ডেলফিৰ ভৱিষ্যদ্ৰষ্টাক ছক্ৰেটিছতকৈ জ্ঞানী কোনোবা আছে নেকি সোধাত যেতিয়া তেওঁ নাই বুলি উত্তৰ দিয়ে, তেতিয়াৰে পৰা ছক্ৰেটিছৰ সমাজ সংস্কাৰী সত্তাৰ জন্ম হয়। ছক্ৰেটিছে এই বাণীক এক সাঁথৰ বুলি অভিহিত কৰিছিল কাৰণ তেওঁৰ মতে তেওঁ জ্ঞানী নাছিল। সেয়েহে এই বাণীৰ সত্যতা প্ৰতিপন্ন কৰিবলৈ তেওঁ এথেন্সৰ মানুহবোৰে জ্ঞানী আখ্যা দিয়া বহুতো বিষয়া, কবি, শিল্পী আদিক তেওঁ এই সাঁথৰটি সোধে। কিন্তু তেওঁলোকক প্ৰশ্ন কৰি ছক্ৰেটিছে সিদ্ধান্ত লয় যে: প্ৰতিজন মানুহে নিজকে পণ্ডিত আৰু বহুতো কথা জনা বুলি ভাবে,কিন্তু প্ৰকৃততে তেওঁলোকে একো নাজানে। তেতিয়া ছক্ৰেটিছে বুজিলে যে ভৱিষ্যবাণীটি সঁচা, কাৰণ সেই মানুহ বোৰে একো নাজানিও নিজকে জ্ঞানী বুলি ভাবে। আনহাতে ছক্ৰেটিছে নিজকে অজ্ঞানী বুলি ভাবে। সেই দিশৰ পৰা চালে নিজৰ অজ্ঞানতাৰ বিষয়ে জনা ছক্ৰেটিছেই একমাত্ৰ ব্যক্তি। ছক্ৰেটিছৰ এই কাৰ্যই তেওঁ ৰাজহুৱাভাৱে প্ৰশ্ন কৰা এথেন্সৰ তথাকথিত জ্ঞানী লোকসকলৰ সন্মানত আঘাত হানে আৰু তেওঁলোকে ছক্ৰেটিছৰ ওপৰত বিতুষ্ট হয়। অৱশেষত ছক্ৰেটিছক এথেন্সৰ যুৱকসকলক বিপথে নিয়া আৰু নাস্তিকতাৰ আদৰ্শ প্ৰচাৰ কৰা অভিযোগত দোষী সাব্যস্ত কৰা হয়<ref>Plato. ''Apology'', 24–27.</ref> আৰু এবাতি হেমলক বিষ খাই মৃত্যুক সাৱটিবলৈ আদেশ দিয়া হয়।<ref>Fallon, Warren J. (2001). [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19681231 "Socratic suicide."] [[PubMed]]. [[PMID]]: 19681231. [[US National Library of Medicine]]. [[National Institutes of Health]]. 121:91-106. Retrieved September 12, 2013.</ref><ref>Linder, Doug (2002). [http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/socrates/socratesaccount.html "The Trial of Socrates"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108105251/http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/socrates/socratesaccount.html |date=2017-11-08 }}. [[University of Missouri–Kansas City School of Law]]. Retrieved September 12, 2013.</ref><ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/551948/Socrates "Socrates (Greek philosopher)"]. [[Encyclopedia Britannica]]. Retrieved September 12, 2013.</ref><ref>R. G. Frey (January 1978). [http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract;jsessionid=3457B5D495BA884D57867116985C0601.journals?fromPage=online&aid=3474668 Did Socrates Commit Suicide?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160414072004/http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract;jsessionid=3457B5D495BA884D57867116985C0601.journals?fromPage=online&aid=3474668 |date=2016-04-14 }}. ''Philosophy'', Volume 53, Issue 203, pp 106-108. [[University of Liverpool]]. doi:10.1017/S0031819100016375.</ref> [[File:Vatsoc.jpg|right|thumb|150px|ভেটিকান সংগ্ৰহালয়ত ছক্ৰেটিছৰ আবক্ষ মূৰ্তি]] জেন’ফ’নৰ মতে ছক্ৰেটিছে নিজেই বিচাৰকসকলে তেওঁ মৃত্যুদণ্ড দিয়াটো বিচাৰিছিল কাৰণ তেওঁ জানিছিল যে মৃত্যুৱেহে তেওঁক শান্তি দিব পাৰে আৰু তেওঁৰ শেষ সময় আহি উপস্থিত হৈছে। জেন’ফন আৰু প্লেটো দুয়ো এই কথাত একমত যে ছক্ৰেটিছে পলাই সৰাৰ সুযোগ পাইছিল কাৰণ তেওঁৰ শিষ্য সকলে কাৰাগাৰৰ পহৰাদাৰ সকলক ভেটি দিবলৈ সক্ষম হৈছিল। কিন্তু ছক্ৰেটিছে পলায়ন কৰাৰ পৰা বিৰত থাকে কাৰণ: #তেওঁ ভাবিছিল যে এই পলায়নে তেওঁৰ মৃত্যুভীতিক প্ৰদৰ্শিত কৰাব, যি ভীতি কোনো দাৰ্শনিকৰে থকা অনুচিত। #এথেন্সৰ পৰা পলাই গ’লেও আন দেশতো তেওঁ তেওঁৰ প্ৰশ্নবাণেৰে কাৰোবাক নহয় কাৰোবাক আঘাত দিব আৰু তেওঁৰ শিক্ষাই কোনো ফল নিদিব। #যিহেতু দেশৰ শাসনব্যৱস্থাই তেওঁক এই শাস্তি বিহিছে ইয়াক পালন কৰাটো তেওঁৰ কৰ্তব্য। এই আদেশ অমান্য কৰিলে দেশবাসীৰ আগত তেওঁৰ এই কৰ্ম অনৈতিক হিচাপে চিহ্নিত হ’ব। #তেওঁ পলাই গ’লে তেওঁৰ বন্ধুসকল শাস্তিৰ সন্মুখীন হ’ব লাগিব।<ref>{{cite book| title= Socrates and Legal Obligation| author = Allen, RE.| publisher = U of Minnesota Press| year = 1981| pages = 65–96}}</ref> ছক্ৰেটিছৰ মৃত্যুৰ কথা প্লেটোৰ ''ফিয়েড’''ত বৰ্ণিত হৈছে। বিষপান কৰাৰ পিছত ছক্ৰেটিছক ভৰি দুখন অসাৰ হৈ নপৰালৈ খোজ কাঢ়িবলৈ কোৱা হয়। তেওঁ শুই দিয়াত বিষ যোগানকাৰীজনে ছক্ৰেটিছৰ ভৰি চিকুটি চায় কিন্তু তেওঁ একো অনুভৱ নকৰে। মৃত্যুৰ শূন্যতাই লাহে লাহে তেওঁৰ দেহৰ ওপৰলৈ উজাই আহে আৰু তেওঁৰ কলিজা স্পৰ্শ কৰে। মৃত্যুৰ ঠিক আগে আগে ছক্ৰেটিছে ক্ৰিটোক তেওঁৰ শেষ ইচ্ছা ব্যক্ত কৰে: "ক্ৰিটো, আমি এছ্ক্লেপিয়াছৰ ওচৰত এটা কুকুৰাৰ ধৰুৱা হৈ আছোঁ। এই ঋণ পৰিশোধ কৰিবলৈ নাপাহৰিবা। " এছ্ক্লেপিয়াছ আছিল ৰোগ নিৰাময়কাৰী গ্ৰীক দেৱতা। হয়তো ছক্ৰেটিছৰ শেষ কথাষাৰিৰ অৰ্থ এয়াই আছিল যে মৃত্যুৱেই পৰম ঔষধ যিয়ে আত্মাক দেহৰ পৰা মুক্তি প্ৰদান কৰে।<ref name="ReferenceA"/> == দৰ্শন== === ছক্ৰেটিক পদ্ধতি === সম্ভৱতঃ পশ্চিমীয়া সভ্যতালৈ ছক্ৰেটিছৰ আটাইতকৈ উতকৃষ্ট অৱদান হ’ল ছক্ৰেটিক পদ্ধতি, সোধা-পোছাৰ দ্বাৰা নৈতিকতা, ন্যায় আদি ধাৰণাৰ অনুসন্ধানৰ এক প্ৰক্ৰিয়া। ইয়াক প্ৰথমতে প্লেটোৰ ''ছক্ৰেটিক ডায়লগছ''ত উল্লেখ কৰা হয়। এক সমস্যা সমাধানৰ বাবে ইয়াক বহুকেইটা প্ৰশ্নৰ এক শ্ৰেণীত ভাঙি লোৱা হয় ,যাৰ উত্তৰবোৰে লাহে লাহে এজন মানুহক বিচাৰি থকা সমাধানৰ পথত আগবঢ়াই নিব। ইয়াৰ প্ৰভাৱ আজিও বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিত অনুভুত হয় যাৰ প্ৰথম পৰ্যায় হ’ল ‘’অনুমান’’। এই ব্যৱস্থাৰ বিকাশ আৰু অভ্যাসেই ছক্ৰেটিছৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য অৱদান যাৰ দ্বাৰা তেওঁ ৰাজনৈতিক দৰ্শন আৰু পাশ্চাত্য দৰ্শনৰ পিতৃ হিচাপে সৰ্বজন সমাদৃত। ছক্ৰেটিক পদ্ধতি ব্যৱহাৰৰ বাবে কোনো ব্যক্তি বা দলৰ সুবিধাৰ্থে তেওঁলোকৰ বিশ্বাস আৰু জ্ঞানৰ পৰিসীমা জুখিবলৈ কিছুমান প্ৰশ্ন কৰা হয়। ছক্ৰেটিক পদ্ধতি এক বিয়োগাত্মক পদ্ধতি য’ত উতকৃষ্ট অনুমানসমূহ এফালে ৰাখি বিবাদকাৰী অনুমানসমূহ বাদ দিয়া হয়। এই পদ্ধতি দৰাচলতে নিজৰ বিশ্বাস আৰু তাৰ সত্যাসত্য প্ৰমাণ কৰিবলৈ উদ্ভাৱন কৰা হৈছিল। === দাৰ্শনিক বিশ্বাস=== ছক্ৰেটিছ আৰু প্লেটোৰ বিশ্বাস সমূহৰ পৃথক্কৰণ প্ৰায় অসম্ভৱ। বিভিন্ন উক্তিসমূহত থকা ধাৰণাবোৰৰ দীঘলীয়া বৰ্ণনাসমূহ হয়তো প্লেটোৰ দ্বাৰা বিকৃত কৰা হৈছিল, আৰু কিছু সংখ্যক পণ্ডিতে বিশ্বাস কৰে যে প্লেটোৱে সাহিত্যিক চৰিত্ৰ আৰু নিজ দাৰ্শনিক চৰিত্ৰটিক এক আকাৰ কৰি দিবলৈ ছক্ৰেটিছৰ লিখনী ৰীতিৰ হুবহু অনুকৰণ কৰিছিল। আন কিছুমানৰ মতে প্লেটোৰ নিজস্ব কিছুমান ধাৰণা আছিল যদিও এয়া বিতৰ্কৰ বিষয় যে সেয়া আছিল কি। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Authority control}} {{Template:Wikiquote|ছক্ৰেটিছ}} [[শ্ৰেণী:গ্ৰীচৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:দাৰ্শনিক]] o6byghf15vt2iikindlpg38rg6dsudi 0 42154 613370 430717 2026-06-21T04:43:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613370 wikitext text/x-wiki {{Infobox country at games | NPC = IND | NPCname = [[Paralympic Committee of India]] | games = গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক | year = 2016 | flagcaption =ভাৰতৰ পতাকা | CGA = IND | oldcode = | website = {{url|www.paralympic.org.in}} | location = [[ব্ৰাজিল]], ৰিঅ' দি জেনেৰিঅ' | start_date = {{start date|2016|9|7}} | end_date = {{end date|2016|9|18}} | competitors = 19 | sports = 5 | flagbearer_open = | flagbearer_close = | rank = 43 | gold = 2 | silver = 1 | bronze = 1 | officials = | appearances = auto | app_begin_year = | app_end_year = | winterappearances = | seealso = [[গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক ২০১৬ত ভাৰত|২০১৬]] . [[গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক ২০২০ত ভাৰত|২০২০]] . [[গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক ২০২৪ত ভাৰত|২০২৪]] }} [[File:Prime Minister Narendra Modi with the Indian Contingent for Rio 2016 Paralympics.jpg|thumb|upright=1.35|প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ সৈতে ২০১৬ ৰিঅ' পেৰালিম্পিকৰ ভাৰতীয় প্ৰতিনিধি দল]] ভাৰতে ২০১৬ চনৰ ৭ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ১৮ ছেপ্টেম্বৰলৈ [[ব্ৰাজিল]]ৰ ৰিঅ' দি জেনেৰিঅ'ত অনুষ্ঠিত '''২০১৬ গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক ক্ৰীড়া'''ত অংশগ্ৰহণ কৰে। ১৯৬৮ চনৰ পেৰালিম্পিক ক্ৰীড়াৰ পৰা ভাৰতীয় খেলুৱৈ সকলে গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিকৰ ১৯৭৬ আৰু ১৯৮০ চনৰ সংস্কৰণক বাদ দি প্ৰতিটো সংস্কৰণত যোগদান কৰি আহিছে। ২০১৬ চনৰ ৮ আগষ্ট তাৰিখে ভাৰতীয় পেৰালিম্পিক সন্থায়ে ১৯ জনীয়া (১৬জন পুৰুষ আৰু ৩ গৰাকী নাৰী) প্ৰতিনিধিৰ দল ৰিঅ' পেৰালিম্পিকৰ ৫তা খেলৰ বাবে ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://paralympicindia.org.in/rio-participants-list.php|title=LIST OF PLAYERS SELECTED TO REPRESENT INDIA AT THE RIO PARALYMPIC GAMES 2016|last=|first=|date=8 August 2016|website=Paralympic Committee of India|publisher=Paralympic Committee of India|access-date=8 August 2016|archivedate=25 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160825235127/http://paralympicindia.org.in/rio-participants-list.php|deadurl=yes}}</ref> পেৰালিম্পিকৰ ইতিহাসত ভাৰতে গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিকলৈ পঠিওৱা ইয়ে আটাইতকৈ বেছি সংখ্যক প্ৰতিযোগী। লগতে এইবাৰ ভাৰতে নিজৰ উৎকৃষ্ট প্ৰদৰ্শন দাঙি ধৰে। ভাৰতে ২টা সোণ, ১টা ৰূপ আৰু ১টা ব্ৰঞ্জৰ পদকৰে পিডক তালিকাৰ ৪৩তম স্থান অধিকাৰ কৰে। এইবাৰ ভাৰতীয় পেৰা খেলুৱৈ [[দেৱেন্দ্ৰ ঝাঝাৰীয়া]]ই জেভলীন থ্ৰোত বিশ্ব ৰেকৰ্ড গঢ়ি সোণৰ পদক লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://sportscafe.in/articles/sports/2016/sep/14/devendra-jhajharia-breaks-world-record-to-win-gold-at-paralympics|title=Paralympics 2016 {{!}} Devendra Jhajharia breaks World Record to win Gold at Paralympics|date=2016-09-14|access-date=2016-09-14|archivedate=2016-09-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160922185121/https://sportscafe.in/articles/sports/2016/sep/14/devendra-jhajharia-breaks-world-record-to-win-gold-at-paralympics|deadurl=yes}}</ref> ==প্ৰতিযোগিতা== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; " |- ! width=150|ক্ৰীড়া ! width=55|পুৰুষ ! width=55|মহিলা ! width=55|মুঠ ! width=55|ইভেণ্ট |- |align="left" |আৰ্চাৰী |০ |১ |১ |১ |- | align="left" |এথলেটিকছ |১৩ |২ |১৫ |১১ |- | align="left" |ভাৰোলত্তন |১ |০ |১ |১ |- | align="left" |সাঁতোৰ |১ |০ |১ |১ |- |align="left" |শ্বুটিং |১ |০ |১ |১ |- | align="left" |মুঠ |১৬ |৩ |১৯ |১৫ |} == পদক বিজয়ী == === সৰ্বমুঠ === {| class="wikitable" ! পদক ! নাম ! খেল ! ইভেণ্ট ! তাৰিখ |- |style="background:#f7f6a8; "|{{gold medal}} |style="background:#f7f6a8; "|[[মাৰীয়াপ্পান থানগাভেলু]] |style="background:#f7f6a8; "|এথলেটিকছ |style="background:#f7f6a8; "|পুৰুষৰ হাই জাম্প এফ৪২ |style="background:#f7f6a8; "|৯ ছেপ্টেম্বৰ |- |style="background:#f7f6a8; "|{{gold medal}} |style="background:#f7f6a8; "|[[দেৱেন্দ্ৰ ঝাঝাৰীয়া]] |style="background:#f7f6a8; "|এথলেটিকছ |style="background:#f7f6a8; "|জেভলীন থ্ৰো এফ৪৬ |style="background:#f7f6a8; "|১৪ ছেপ্টেম্বৰ |- |{{Silver medal}} |[[দীপা মালিক]] | এথলেটিকছ |মহিলাৰ শ্বট পুত এফ৫৩ |১২ ছেপ্টেম্বৰ |- |{{bronze medal}} |[[বৰুণ সিং ভাটী]] | এথলেটিকছ | পুৰুষৰ হাই জাম্প এফ৪২ |৯ ছেপ্টেম্বৰ |} === ক্ৰীড়া অনুযায়ী পদক === {| class="wikitable" ! ক্ৰীড়া ! {{gold medal}} ! {{silver medal}} ! {{bronze medal}} ! '''মুঠ''' |- | এথলেটিকছ |২ |১ |১ |৪ |} ==লগতে চাওক== * [[পেৰালিম্পিকত ভাৰত]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:পেৰালিম্পিকত ভাৰত]] 7ezeofljoul9f7jqa6f63b4z0j2fxmy 0 42197 613365 583882 2026-06-21T03:51:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613365 wikitext text/x-wiki [[File:5-striped New Gay Male Pride Flag.svg|thumb|right| গে' গৌৰৱ পতাকা]] [[চিত্ৰ:Couple (18591691123).jpg|thumb|গে' দম্পতী]] {{এলজিবিটি}} '''গে'''' ({{lang-en|Gay}}) মানে হৈছে [[সমকামিতা|সমকামী]] পুৰুষ যি অন্য পুৰুষৰ প্ৰতি প্ৰেম, শাৰীৰিক আৰু আবেগিকভাৱে আকৰ্ষিত হয়। বৰ্তমান বৃহৎ সংখ্যক চিকিৎসাবিজ্ঞান আৰু মনোবিজ্ঞানৰ গৱেষণাই প্ৰমাণ কৰি দেখুৱাইছে যে গে' বা লেছবিয়ান হোৱাটো মানসিকভাৱে আৰু সামাজিকভাৱে সাধাৰণ।<ref>'''Royal College of Psychiatrists - Submission to the Church of England’s Listening Exercise on Human Sexuality.''' http://www.thinkinganglicans.org.uk/uploads/rcp.html</ref>ভাৰতত বৰ্তমান সমকামী সম্পৰ্ক বৈধ। আৰু সমকামিতা ভিত্তিত বৈষম্য দেশজুৰি নিষিদ্ধ কৰা হৈছে।<ref>[https://www.indiatoday.in/india/story/homosexuality-not-a-ground-to-sack-employee-allahabad-high-court-1767795-2021-02-10 Homosexuality not a ground to sack employee, rules Allahabad High Court]</ref><ref>[https://www.mondaq.com/india/human-rights/737300/supreme-court-recognizes-rights-of-the-lgbt-community India: Supreme Court Recognizes Rights Of The LGBT Community]</ref> == পৰিচয় == {{Main|কামিং আউট}} সমকামী পুৰুষ সকলে নিজকে [[গে']] বুলি পৰিচয় দিয়ে। বহু লোক যি একে লিংগৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হয় তেওঁলোকে জীৱনত '''[[কামিং আউট]]''' বুলি কোৱা এটা অৱস্থাৰ সন্মুখীন হয়।<ref>{{Cite web |title={{!}}নিউমান, কেৰিন ই (২০০৪) |url=http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |access-date=2007-06-09 |archivedate=2007-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |deadurl=no }}</ref> য'ত কোনো এজন গে' ব্যক্তিয়ে নিজৰ প্ৰেম তথা যৌন অভিমুখিতাৰ বিষয়ে সমাজৰ আগত খোলাকৈ প্ৰকাশ কৰে। সাধাৰণতে প্ৰথমে কুমলীয়া বয়সত নিজৰ পৰিয়ালৰ নাইবা বন্ধুৰ আগত নিজক প্ৰকাশ কৰা দেখা যায় আৰু পাছলৈ সমাজৰ আগত নিজক প্ৰকাশ কৰি [[কামিং আউট]] হোৱা দেখা যায়।<ref>Maggio, Rosalie (1991). The dictionary of bias-free usage: a guide to nondiscriminatory language . Phoenix: Oryx Press. ISBN 9780897746533</ref> সাধাৰণতে, কামিং আউট তিনিটা অৱস্থাৰ মাজেৰে যায়। প্ৰথমটো হ'ল '''নিজক জনা অৱস্থা''' য'ত মানুহজনে [[একে লিংগৰ সম্পৰ্ক]]ত আহিবলৈ দৃঢ় হয়; দ্বিতীয় অৱস্থাত মানুহজনে নিজৰ পৰিয়াল, বন্ধু বা সহকৰ্মী আদিৰ আগত নিজকে [[গে']] বুলি প্ৰকাশ কৰে; তৃতীয় অৱস্থাত অইন [[গে']] এজনৰ সৈতে সামাজিক ভাবে সম্পৰ্কত আহি ব্যক্তিজনৰ সৈতে একেলগে বাস কৰে।<ref>{{Cite web |title={{!}}কমিঙ আউটৰ ধাৰাবাহিকতা, ৱেব আৰ্কিভ dev.hrc.org . Human Rights Campaign . May 4, 2007 |url=http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |access-date=November 2, 2007 |archivedate=November 2, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |deadurl=yes }}</ref>[[ৰাষ্ট্ৰীয় কামিঙআউট দিৱস]] (National comingout day) আন্তৰ্জাতিকভাৱে ১১ অক্টোবৰ তাৰিখে উদযাপন কৰা হয়। == শব্দতত্ত্ব == গে' (Gay) শব্দটো ইংৰাজী ভাষাৰ পৰা আহিছে। গে' (Gay) শব্দটোৰ অৰ্থ "ভাৱনাহীন", "শুভ", বা "উজ্জ্বল।" পুৰুষ সমকামিতাক বুজাবলৈ উক্ত শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="etymonline">{{cite web |url= http://www.etymonline.com/index.php?term=gay |title=গে | last = Harper | first = Douglas | authorlink = Douglas Harper |date=২০০১-২০১৩ |website= | work = অনলাইন ব্যুৎপত্তি অভিধান |location= |language=ইংৰাজী |accessdate=জুলাই ৯, ২০১৫}}</ref> == সমকামিতা == {{main article|সমকামিতা}} '''সমকামিতা''' ({{lang|en|Homosexuality}}) মানে হল এক প্ৰকাৰৰ চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য যত কোনো এজন ব্যক্তি বা কোনো জীৱই নিজৰ সৈতে একে লিংগৰ কোনোবাৰ প্ৰতি শাৰীৰিক, প্ৰেম তথা আবেগিক ভাবে আকৰ্ষিত হয়। ই একপ্ৰকাৰৰ [[যৌন অভিমুখিতা]] আৰু [[প্ৰেম অভিমুখিতা]] (Romantic orientation) লগতে এটা আকৰ্ষণ ভিক্তিক পৰিচয় হয়। মানৱ সমাজত মহিলা সমকামীসকলক [[লেছবিয়ান]] (Lesbian) আৰু পুৰুষ সমকামীসকলক [[গে']] (Gay) বুলি কোৱা হয়। ==স্বীকৃতি আৰু আইন== [[Image:World_laws_pertaining_to_homosexual_relationships_and_expression.svg|thumb|upright=1.5|'''সমকামিতা বৈধ''' {{legend|#025|সমকামী বিবাহ বৈধ}} {{legend|#06f| সমকামী বসবাস বৈধ}} {{legend|#90c| আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিবাহ অনুজ্ঞা পত্ৰক স্বীকৃৰ্তি}} {{legend|#9cf|সমকামী বসবাস বৈধ নহয়}} ''' সমকামিতা অবৈধ ''' {{legend|#f9dc36|নিম্নতম শাস্তি }} {{legend|#ec8028| কঠোৰ শাস্তি}} {{legend|#e73e21|আজীৱন কাৰাবাস}} {{legend|#8c210f|মৃত্যু দণ্ড }}<div align="right"><small></small></div>]] ইতিহাসৰ প্ৰায় সকলোসময়ত সমকামী সম্পৰ্ক আৰু আচৰণ নিন্দিত হৈ আহিছে। কেতিয়াবা সামাজিক উদাৰতা আৰু আনুকূল বুলিও পৰিলক্ষিত হৈছে। এই প্ৰশংসা আৰু নিন্দা নিৰ্ভৰ কৰি স্থানভেদে সমকামিতাৰ বহিৰ্প্ৰকাশৰ ৰূপ, সমসাময়িক বিভিন্ন ধৰ্মবিশ্বাসৰ প্ৰভাৱ আৰু সাংস্কৃতিক মানসিকতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।<ref>{{cite book |last=Murray |first=Stephen O. |title=Homosexualities |publisher=University of Chicago |year=2000}}</ref> অধিকাংশ [[সমাজ|সমাজ]] আৰু চৰকাৰ ব্যৱস্থাত সমকামী আচৰণক দণ্ডণীয় অপৰাধ হিচাপে গণ্য কৰা হয়<ref name="ILGA 2014">[http://old.ilga.org/Statehomophobia/ILGA_SSHR_2014_Eng.pdf State-sponsored Homophobia: A world survey of laws prohibiting same sex activity between consenting adults] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161020202330/http://old.ilga.org/Statehomophobia/ILGA_SSHR_2014_Eng.pdf |date=2016-10-20 }} The International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association, authored by Lucas Paoli Itaborahy, May 2014</ref> সদক্ষিণ এছিয়াৰ ৭খন দেশৰ সংবিধানত ৩৭৭ ধাৰা আৰু ১৯খন দেশত সমপৰ্যায়ৰ ধাৰা বা সম্পূৰক ধাৰা মতে সমকামিতা আৰু পশুকামিতা প্ৰকৃতিবিৰোধী যৌনাচাৰ হিচাপে শাস্তিযোগ্য আৰু দণ্ডনীয় ফৌজদাৰী অপৰাধ।<ref name="ILGA 2014"/> ২০১৫ চনৰ জুলাইৰ এটি পৰিসংখ্যান অনুযায়ী, পৃথিৱীৰ মুঠ ৭২খন দেশত {{efn|Countries with laws criminalizing homosexuality are: Afghanistan, Algeria, Angola, Antigua and Barbuada, Bangladesh, Barbados, Belize, Bhutan, Botswana, Brunei, Burundi, Cameroon, Comoros, Dominica, Egypt, Eritrea, Ethiopia, Gambia, Ghana, Grenada, Guinea, Guyana, India, Iran, Jamaica, Kenya, Kiribati, Kuwait, Liberia, Libya, Malawi, Malaysia, Maldives, Mauritania, Morocco, Myanmar, Namibia, Nauru, Nigeria, Oman, Pakistan, Papua New Guinea, Qatar, Saint Kitts and Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent and the Grenadines, Samoa, Saudi Arabia, Senegal, Seychelles, Sierra Leone, Singapore, Solomon Islands, Somalia, South Sudan, Sri Lanka, Sudan, Swaziland, Syria, Tanzania, Togo, Tonga, Trinidad and Tobago, Tunisia, Turkmenistan, Tuvalu, Uganda, United Arab Emirates, Uzbekistan, Yemen, Zambia and Zimbabwe.}} আৰু পাঁচখন দেশৰ উপ-জাতীয় আইনী বিধিমালাত{{efn| These five sub-national jurisdictions are: the provinces of Aceh and South Sumatra (Indonesia), the Cook Islands (New Zealand), Gaza (Palestine) and Marawi City (the Philippines).}} সমকামিতা চৰকাৰী ভাবে অবৈধ, যাৰ অধিকাংশই [[এছিয়া]] আৰু [[আফ্ৰিকা]]ত অৱস্থিত। ইয়াৰে ভিতৰত কিছুমান দেশত সমকামী আচৰণৰ অপৰাধত মৃত্যুদণ্ড দিয়াৰো বিধান আছে। সমকামিতা আৱহমানকাল ধৰি অসামাজিক বিবেচিত হোৱাৰ প্ৰধান কাৰণ সমূহ হল; এই যৌনাচৰণ মাধ্যমত সন্তানৰ জন্মদান সম্ভৱ নহয়, ফলত মানুহৰ বংশৰক্ষা সম্ভৱ নহয়। তদুপৰি পৃথিৱীৰ প্ৰায় বোৰ প্ৰধান ধৰ্মই সমকামী যৌনাচৰণ নিষিদ্ধ কৰিছে।<ref name=reli/> বৰ্তমান সমাজতো অধিকাংশ ক্ষেত্ৰত সমকামী যৌনাচৰণ একপ্ৰকাৰ যৌনবিকৃতি হিচাপে পৰিগণিত। ১৯৭৩ চনত পাশ্চাত্য মনস্তাত্ত্বিক সকলে 'সমকাম প্ৰৱণতা'ক মানসিক ৰোগৰ তালিকাৰ পৰা বাদ দিয়ে। ১৯৭৫ চনত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ]] আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মনস্তত্ত্ব ফেডাৰেচনে 'সমকাম প্ৰৱণতা'ক স্বাভাৱিক বুলি দাবী কৰে। পাশ্চাত্য আৰু উন্নত কিছু দেশৰ বাহিৰে পৃথিৱীৰ প্ৰায় সকলো দেশত সমকামী যৌনাচাৰণৰ প্ৰতি সাধাৰণ মানুহৰ বৈৰীভাৱ বিৰাজমান। অধিকাংশ সমাজে সমকামী যৌনাচাৰণক এক অস্বাভাৱিক আৰু নেতিবাচক প্ৰবৃত্তি হিচাপে লজ্জাৰ কাৰণ আৰু ধিক্কাৰযোগ্য বুলি বিবেচনা কৰে। [[ধৰ্ম]]<ref name=reli>{{cite journal|last1=McDermott|first1=Ryon C.|last2=Schwartz|first2=Jonathan P.|last3=Lindley|first3=Lori D.|last4=Proietti|first4=Josiah S.|title=Exploring men's homophobia: Associations with religious fundamentalism and gender role conflict domains|journal=Psychology of Men & Masculinity|volume=15|issue=2|pages=191–200|doi=10.1037/a0032788|year=2014}}</ref><ref name=AACC_coe>{{cite web|title=Code of Ethics, American Association of Christian Counselors|url=http://aacc.net/files/AACC%20Code%20of%20Ethics%20-%20Master%20Document.pdf#page=15|website=www.aacc.net|publisher=American Association of Christian Counselors|accessdate=May 2015|archivedate=2015-02-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150213065814/http://aacc.net/files/AACC%20Code%20of%20Ethics%20-%20Master%20Document.pdf#page=15|deadurl=yes}}</ref> আৰু [[আইন|আইনৰ]] বিধান আৰু সামাজিক অনুশাসনৰ কাৰণে কাৰ্যকলাপ তথা সমকামী যৌনসংগম বিশ্বৰ অধিকাংশ স্থানত অবৈধ আৰু গুপ্ত আচৰণ হিচাপে সংঘটিত হয়। ==== বিংশ শতিকাৰ প্ৰেক্ষাপট ==== বিংশ শতিকাৰ দ্বিতীয় দশকত ইউৰোপ আৰু পাশ্চাত্যেৰ কিছুমান দেশে সমকামী যৌনাচাৰণৰ অবৈধতা উঠাই দিয়ে। কিছুমান দেশত সমকামী ব্যক্তি সকলৰ বিবাহ আইনসিদ্ধ বুলিও ঘোষণা কৰা হয়। ২০১৫ চন অনুযায়ী এই দেশসমূহৰ সংখ্যা ১৮ (পূৰ্ণ বা আংশিক), ইয়াৰ অধিকাংশই আমেৰিকা, পশ্চিম ইউৰোপ, আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত অৱস্থিত{{efn|Countries with same-sex marriage recognized nationwide are: Argentina, Belgium, Brazil, Canada, Denmark,{{efn|Excluding the Faroe Islands}} France, Iceland, Luxembourg, the Netherlands,{{efn|Excluding Aruba, Curaçao and Sint Maarten}} New Zealand,{{efn|Excluding Niue, Tokelau and the Cook Islands}} Norway, Portugal, South Africa, Spain, Sweden, the United Kingdom,{{efn|Exlcuding Northern Ireland, the Crown dependencies and most British Overseas Territories. (Same-sex marriage is legal in the Pitcairn Islands).}} the United States {{efn|Excluding most [[Same-sex marriage under United States tribal jurisdictions|Native American tribes]]. (Same-sex marriage is legal in at least 24 of them). Application to American Samoa unclear.}} and Uruguay.}}। ষ্টনৱাল ঘটনাৰ পিছৰ পৰা<ref>Adam, p. 82.</ref> সমকামী ব্যক্তি সকলে এলজিবিটি সামাজিক আন্দোলনৰ সূচনা ঘটায়। এই আন্দোলনৰ উদ্দেশ্য আছিল সমকামী সকলৰ প্ৰতি সমাজৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ, স্বীকৃতি, আইনী অধিকাৰদান আৰু একে লগে সমলিঙ্গৰ [[বিবাহ]], দত্তকগ্ৰহণ, সন্তানপালন, বৈষম্যবিৰোধী আইন প্ৰয়োগ, সেৱা আৰু স্বাস্থ্য বৈষম্যেৰ বিৰোদ্ধে অধিকাৰ প্ৰদানৰ দাবী উত্থাপন। তদুপৰি একে সময়ে ধৰ্ম আৰু ৰাজনীতি প্ৰভাৱিত কিছু প্ৰাক্তন সমকামী বা এক্স-গে সংগঠনৰ সূচনা ঘটাই সমকামী অভিমুখীতা পৰিবৰ্তনৰ মাধ্যমত মনোভাৱ দূৰীকৰণ আৰু সমকামী প্ৰৱণতা প্ৰতিকাৰৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠানিকভাৱে উদ্যোগ গ্ৰহণ আৰম্ভ কৰে।<ref name="apa2009">American Psychological Association: [http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts]</ref> ==কাৰণ== বিজ্ঞানে সমকামিতাৰ কাৰণ বিচাৰিব চেষ্টা কৰি আছে। ইয়াৰ ফলস্ৰূপে জৈৱিক আৰু পৰিৱেশগত কাৰণসমূহ ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণ ওলাই পৰিছে। জৈৱিক কাৰণ সম্বন্ধে গৱেষণা হৈছে সেইবোৰৰ হল জিনগত আৰু হৰমনগত, বিশেষকৈ [[ভ্ৰূণ| ভ্ৰূণৰ]] বিকাশৰ সময়ত যিবোৰ পৰিবৰ্তনৰ ফলত [[মস্তিষ্ক|মস্তিষ্কৰ]] গঠনগত আৰু কাৰ্যগত পৰিবৰ্তন ঘটে আৰু সোঁহতীয়া বা বাওঁহতীয়া হোৱাৰ প্ৰৱণতা ইত্যাদি অন্য কোনো কোনো স্বভাৱগত বৈশিষ্ট্যও নিৰ্ধাৰিত হয়।<ref name="Frankowski"/><ref name="rcp2007"/> পৰিৱেশৰ প্ৰত্যক্ষ আৰু পৰোক্ষ প্ৰভাৱ (সামাজিক, মানসিক) আৰু জৈৱিক বিষয় যৌন অভিমুখীতাক প্ৰভৱিত কৰে। যদিও অনেক গৱেষকৰ মতে মূলত প্ৰকৃতি আৰু প্ৰতিপালন — এই দুটাৰ জটিল সংমিশ্ৰণৰ ফলত এই অৱস্থা নিৰ্ধাৰিত হয়।<ref name="apahelp"/><ref name="Frankowski"/> সমলিঙ্গৰ প্ৰতি যৌন আচৰণৰ প্ৰভাৱক হিচাপে একে পৰিৱেশত থকাৰ ভূমিকা মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত নগণ্য আৰু পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত শূন্য।<ref name="Långström2010"/> ==ভাৰতত সমকামিতা== [[File:Bangalore Gay Pride Parade (15).jpg|right|thumb|ভাৰতৰ বেংগালুৰু চহৰত অনুষ্ঠিত সমকামী গৌৰৱ(Gay Pride) শোভাযাত্ৰা (২০১৩)। ]] [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দুধৰ্মৰ]] প্ৰধান ধৰ্মগ্ৰন্থ সমূহত সমকামিতাৰ সুস্পষ্ট উল্লেখ নাই।<ref>{{cite web|url=http://www.religionfacts.com/homosexuality/hinduism.htm|title=Homosexuality and Hinduism}}</ref> ভাৰতৰ প্ৰধান ধৰ্মবিশ্বাসত সমকামিতাৰ অৱস্থান কত, তাক লৈ গৱেষক সকলৰ মাজত দ্বিমত আছে। কোনো কোনোৰ মতে প্ৰচীন হিন্দু সমাজত সমকামিতা কেৱল প্ৰাসংগিক আছিল তেনে নহয়, বৰং তা গ্ৰহণীয়ও আছিল।<ref>"Same Sex love in India" by [[Ruth Vanita]] and [[Saleem Kidwai]] (MacMillan, Delhi, 2000)</ref> খাজুৰাহো, অজন্তা-ইলৰাৰ ভাস্কৰ্য, প্ৰাচীন ভাৰতীয় গ্ৰন্থত কিছুমান সমলিংগৰ উল্লেখ আৰু সমকামৰ আভাস, বিভিন্ন সমকামিতাৰ লক্ষণ বহনকাৰী চৰিত্ৰ আদিয়ে ইয়াকে প্ৰমাণ কৰে। বাৎসায়নৰ কামসূত্ৰ গ্ৰন্থতো সমকামিতাৰ বৰ্ণনা আছে। বৰ্তমান ভাৰতত সমকামিতা বৈধ। অৱশ্যে সমকামি বিবাহৰ ক্ষেত্ৰত সন্মানীয় উচ্চতম ন্যায়ালয়ে কোনো ৰায় প্ৰদান কৰা নাই।<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/sc-decriminalises-homosexuality/article24887363.ece|title=SC decriminalises homosexuality|first=Krishnadas|last=Rajagopal|date=7 September 2018|publisher=|via=www.thehindu.com}}</ref> সমকামিতা সাধাৰণতে [[ভাৰতীয়]] নাগৰিক সমাজ আৰু [[ভাৰত চৰকাৰ|চৰকাৰত]] এটি নিষিদ্ধ বিষয় আছিল যদিও উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ দ্বাৰা ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত সমকামি সকলৰ ওপৰত থকা কঠোৰ নিৰ্দেশনা সমূহ বাতিল কৰে আৰু এই ব্যক্তি সকলৰ স্বাভাৱিক অধিকাৰৰ প্ৰতি ইমানদিনে কৰি অহা হস্তক্ষেপৰ বাবে ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা জনায়।<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/sc-decriminalises-homosexuality/article24887363.ece|title=SC decriminalises homosexuality|first=Krishnadas|last=Rajagopal|date=7 September 2018|publisher=|via=www.thehindu.com}}</ref>অৱশ্যে বৰ্তমানো ভাৰতত সমকামিতাক লৈ সাধাৰণ আলোচনাৰ সুযোগ কম। যদিও সাম্প্ৰতিক বছৰ সমূহত সমকামিতাৰ প্ৰতি ভাৰতীয় শোকৰ মনোভাৱ কিছু পৰিৱৰ্তন লক্ষ্য কৰা হৈছে। বিশেষত, ভাৰতৰ সংবাদমাধ্যম<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/India/UN_body_slams_India_on_rights_of_gays/articleshow/2977196.cms UN body slams India on rights of gays [[The Times of India]], 24 April 2008]</ref><ref name="BBC Article">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4304081.stm|title=Fear and loathing in gay India |publisher=BBC News|accessdate=2008-04-17}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20031231150227/http://timesofindia.indiatimes.com/cms.dll/html/uncomp/articleshow?msid=187403 Why should homosexuality be a crime?] [[The Times of India]], 18 September 2003</ref> আৰু [[বলিউড|বলিউডত]]<ref>{{cite web|url=http://media.opencultures.net/queer/|title=Queering Bollywood|access-date=2016-09-29|archivedate=2008-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080202203950/http://media.opencultures.net/queer/|deadurl=yes}}</ref> সমকামিতাৰ প্ৰদৰ্শন আৰু ইয়াৰ সংক্ৰান্ত আলোচনা বৃদ্ধি পাইছে। ২০০৯ চনৰ ২ জুলাইত দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়ে এটি ৰায়ত স্পষ্টকৈ জনাই যে : প্ৰাপ্তবয়স্ক সকলৰ মাজত সম্মতিক্ৰমে সমকামিতাৰ আচৰণ অপৰাধৰ আওতাত নপৰে। এই ৰায়ত আৰু কোৱা হৈছে যে ভাৰতীয় দণ্ডবিধি আইনৰ ৩৭৭ ধাৰা ভাৰতীয় সংবিধানৰ মৌলিক অধিকাৰ ৰক্ষা নীতিৰ পৰিপন্থী।<ref>[http://www.examiner.com/x-15043-Austin-International-Travel-Examiner~y2009m7d2-Its-OK-to-be-gay-in-India-New-Delhi-court-decriminalizes-consensual-homosexual-sex It's OK to be gay in India: Delhi High Court decriminalises homosexual sex [[Examiner.com]], 2 July 2009]</ref> ২০১৩ চনৰ ১১ ডিচেম্বৰত পুনৰাই সমকামিতাক ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে অবৈধ ঘোষণা কৰে আৰু ৩৭৭ ধাৰা অব্যাহত ৰাখে।<ref>http://edition.cnn.com/2013/12/11/world/asia/india-same-sex-relationship/</ref> এই ৩৭৭ ধাৰা মতে সমকামিতা আৰু পায়ুমৈথুন শাস্তিযোগ্য ফৌজদাৰী অপৰাধ। ইয়াৰ বাবে শাস্তি দহ বছৰৰ পৰা আজীবন কাৰাদণ্ড আৰু লগতে জৰিমনাও হ'ব পাৰে।<ref name=law/> {{quote|'''৩৭৭. প্ৰকৃতিবিৰুদ্ধ অপৰাধ''': কোনো ব্যক্তি যদি স্বেচ্ছাই কোনো পুৰুষ, নাৰী বা পশুৰ লগত প্ৰকৃতিৰ নিয়মৰ বিৰুদ্ধে যৌন সংগম কৰে, তেন্তে তেওঁক আজীৱন কাৰাদণ্ড দিয়া হ'ব, অথবা বৰ্ণনা অনুযায়ী নিৰ্দিষ্ট কালৰ কাৰাদণ্ড প্ৰদান কৰা হ'ব যি দহ বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড হ'ব পাৰে, আৰু ইয়াৰ লগত নিৰ্দিষ্ট অংকৰ আৰ্থিক জৰিমনাও দিব লাগিব। '''ব্যাখ্যা''': ধাৰা অনুযায়ী অপৰাধ প্ৰমাণত যৌন সংগমৰ প্ৰয়োজনীয় প্ৰমাণ হিচাপে লিংগ প্ৰৱেশৰ প্ৰমাণ যথেষ্ট।<ref name=law>{{cite news | title =Sodomy Laws Around the World | date =24 April 2007 | url =http://www.sodomylaws.org/world/india/india.htm | accessdate =1 September 2007 | archivedate =8 August 2007 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20070808052954/http://www.sodomylaws.org/world/india/india.htm | deadurl =yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://districtcourtallahabad.up.nic.in/articles/IPC.pdf|title=Indian Penal Code|publisher=District Court Allahabad|accessdate=11 December 2013|archivedate=11 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140211040454/http://districtcourtallahabad.up.nic.in/articles/IPC.pdf|deadurl=yes}}</ref>}} ৩৭৭ ধাৰাৰ ব্যাখ্যাত পায়ুসংগমজনিত যি কোনো যৌথ যৌন কাৰ্যকলাপকক ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। পৰস্পৰ সম্মতিক্ৰমে বিপৰীতকামী মুখকাম আৰু পায়ুসংগম উক্ত আইন অনুযায়ী শাস্তিযোগ্য অপৰাধ হিচাপে গণ্য কৰিব পাৰি।<ref>{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,IRBC,,BGD,,4dd1122f2,0.html |title=Bangladesh: Treatment of homosexuals including legislation, availability of state protection and support services |publisher=www.unhcr.org |accessdate=9 December 2012}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.unodc.org/tldb/pdf/Bangladesh_Penal_Code_1860_Full_text.pdf |title=Bangladesh_Penal_Code_1860_Full_text.pdf (application/pdf Object) |publisher=www.unodc.org |accessdate=9 December 2012 |archivedate=12 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140312212811/https://www.unodc.org/tldb/pdf/Bangladesh_Penal_Code_1860_Full_text.pdf |deadurl=yes }}</ref> বিভিন্ন দল-সংগঠনে, অনুষ্ঠান আৰু ব্যক্তিয়ে উচ্চতম ন্যায়ালয়ত এই ধাৰাৰ অৱসান ঘটাবলৈ পুনৰ বিচাৰ কৰিব আবেদব জনাইছে। ইয়াৰ সপক্ষে আৰু বিপক্ষে সমানে যুক্তি আৰু সমৰ্থনকাৰী আছে। বৰ্তমান এই ধাৰা উচ্চতম ন্যায়ালয়ত পুনৰ বিচাৰৰ অধীনত। ২০১৮ চনৰ ৬ ছেপ্টেম্বৰ তাৰিখৰ [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰ পাঁচজন সংবিধানিক বিচাৰপীঠে ভাৰতীয় দণ্ডবিধি আইনৰ দফা ৩৭৭ পাৰ্শ্বীয়ভাবে অসংবিধানীক হিচাপে ৰায়দান কৰে। উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মুখ্যন্যায়াধীশ [[দীপক মিশ্ৰ]]য়ে কয় যে {{quote|'''সংখ্যা গৰিষ্ঠ নৈতিকতাতকৈ সাংবিধানিক নৈতিকতা বহু উৰ্ধত'''}} সেইদৰে ন্যায়াধীশ [[ইন্দু মলহোত্ৰা]]ই কয় {{quote|'''ইতিহাসে এই সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকল আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ ওচৰত ক্ষমা খোজা উচিত। সমকামিতা মানৱ যৌন অভিমুখীতাৰ অন্যতম অংশ। ভাৰতৰ সকলো নাগৰিকৰ আত্মসন্মানেৰে জীয়াই থকাৰ অধিকাৰ আছে। পৰস্পৰৰ সহমতিৰ দ্বাৰা দুজন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ ঘটা যৌন কাৰ্য অপৰাধ নহয়'''}} এই ৰায়দানৰ দ্বাৰা দুজন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ ঘটা যৌন কাৰ্য অপৰাধ নহয় বুলি ঘোষণা কৰা হল। লগতে সমকামী আৰু আন আন লিংগীক সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ অধিকাৰক সাংবিধানিক ৰক্ষা কৱচ দিয়া হল। লগতে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে চৰকাৰক এই সম্প্ৰদায়ৰ উন্নতিৰ বাবে ভিন ভিন উপায় লবলৈ নিৰ্দেশ দিলে। ==লগতে চাওক== *[[উভকামিতা]] *[[ৰূপান্তৰকামিতা]] *[[এলজিবিটি]] ==টোকা== <references group="lower-alpha"/> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist|30em}} == গ্ৰন্থৰাজি== * {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=loqEKRQQ68UC |title=Beyond the Lavender Lexicon: Authenticity, Imagination, and Appropriation in Lesbian and Gay Language |last=লাফ |first=উইলিয়াম |year=১৯৯৫ |isbn=2-88449-181-3 |publisher=টেলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিছ |page=৩৬০}} ==বহিঃসংযোগ== {{commons cat|Gay}} * {{dmoz|Society/Gay,_Lesbian,_and_Bisexual}} [[শ্ৰেণী:যৌন অভিমুখিতা]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি]] [[শ্ৰেণী:সমকামিতা]] h828aecpiy272tf6rlhjd211zn8qdul 0 47488 613403 603920 2026-06-21T08:21:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613403 wikitext text/x-wiki {{redirect|কৃষ্ণ চৈতন্য|তেলেগু গীতিকাৰগৰাকী|কৃষ্ণ চৈতন্য (গীতিকাৰ)}} {{redirect|শ্ৰী চৈতন্য মহাপ্ৰভু|১৯৫৪ চনৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰখন|শ্ৰী চৈতন্য মহাপ্ৰভু (চলচ্চিত্ৰ)}} {{Infobox Hindu leader | name = চৈতন্য মহাপ্ৰভু | image = Chaitanya Mahaprabhu in Dhameswar Mahaprabhu temple 6.jpg | religion = [[হিন্দু ধৰ্ম]] | caption = ধামেশ্বৰ হিচাপে চৈতন্যৰ কাঠৰ মূৰ্তি, নবদ্বীপ<ref>{{Cite book |last=Valpey |first=Kenneth |title=Brill's Encyclopedia of Hinduism Online |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Jacobsen |editor-first=Knut A. |chapter=Caitanya |editor-last2=Basu |editor-first2=Helene |editor-last3=Malinar |editor-first3=Angelika |editor-last4=Narayanan |editor-first4=Vasudha}}</ref> | birth_date = {{birth date|1486|2|18|df=y}} | birth_place = নবদ্বীপ, [[বংগ চুলতানী]]<br />{{small|(বৰ্তমানৰ [[পশ্চিমবংগ]], ভাৰত)}} | birth_name = বিশ্বম্ভৰ মিশ্ৰ | death_date = {{death date and age|1534|6|14|1486|2|18|df=yes}} | death_place = [[পুৰী]], গজপতি ৰাজ্য<br />{{small|(বৰ্তমানৰ [[ওড়িশা]], ভাৰত)}} | spouse = লক্ষ্মীপ্ৰিয়া (প্ৰথম পত্নী) আৰু বিষ্ণুপ্ৰিয়া | guru = স্বামী ঈশ্বৰ পুৰী (মন্ত্ৰ গুৰু); স্বামী কেশৱ ভাৰতী (সন্ন্যাস গুৰু) | philosophy = ভক্তি যোগ, অচিন্ত্য ভেদ অভেদ | known_for = [[গৌড়ীয় বৈষ্ণৱবাদ]], কীৰ্তন | founder = [[গৌড়ীয় বৈষ্ণৱবাদ]]<br/>অচিন্ত্য ভেদ অভেদ | free_label = Birth Anniversary | father = | mother = | relatives = | disciples = ৰূপ গোস্বামী, সনাতন গোস্বামী, গোপাল ভট্ট গোস্বামী, ৰঘুনাথ ভট্ট গোস্বামী, ৰঘুনাথ দাস গোস্বামী, জীৱ গোস্বামী, অন্যান্য | literary_works = ''শিক্ষাষ্টক'' | background = Orange }} {{Vaishnavism}} {{Hinduism}} '''চৈতন্য মহাপ্ৰভু''' ({{lang-bn|মহাপ্ৰভু শ্ৰীচৈতন্য দেব}}; {{lang-sa|चैतन्य महाप्रभु|Caitanya Mahāprabhu}}), জন্ম '''বিশ্বম্ভৰ মিশ্ৰ''' ({{IAST3|Viśvambhara Miśra}}<ref name="Banglapedia Chaitanya"/>) (১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ১৪৮৬ – ১৪ জুন ১৫৩৪{{sfn|Delmonico|2007|loc=p. 549: "The form of Vaishnavism inspired by the sixteenth-century saint-reformer Shri Krishna Chaitanya (1486–1533 C.E.) rested heavily upon a belief in the purifying and salvific powers of the names of God, whose fullest self-revelation Chaitanya believed to be Krishna"}}), এগৰাকী ভাৰতীয় হিন্দু সন্ত আছিল। তেওঁ [[গৌড়ীয় বৈষ্ণৱবাদ]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। তেওঁ [[বংগ]]ৰ নদিয়া জিলাৰ অন্তৰ্গত নবদ্বীপৰ বাসিন্দা আছিল। চৈতন্য মহাপ্ৰভুৰ ভজন-কীৰ্তন আৰু নৃত্যৰ সৈতে কৃষ্ণক উপাসনা কৰা পদ্ধতিয়ে বংগৰ বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। তেওঁক [[ৰাধা কৃষ্ণ]]ৰ যুুুগল প্ৰেমাৱতাৰ বোলা হয়।<ref>{{cite web |title=Ravi Shankar discusses Sri Chaitanya Mahaprabhu |url=http://www.collectbritain.co.uk/galleries/faith/object.cfm?f=hinduism&uid=033ZZZ014133GG7U00001000 |access-date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১০ }}</ref> তেওঁক অচিন্ত্য ভেদ অভেদৰ বেদান্ত দৰ্শনৰ প্ৰধান প্ৰবক্তা বুলি গণ্য কৰা হয়। অৱশ্যে, অচিন্ত্য-ভেদাভেদ নামেৰে জনাজাত অবিভাজ্য পাৰ্থক্যৰ ধাৰণাটো পৰৱৰ্তী সময়ত জীৱ গোস্বামীয়ে তেওঁৰ ভাগৱত সন্ধৰ্ভ নামৰ গ্ৰন্থত বিকশিত কৰিছিল।{{sfn|Dasa|2007|loc=pp. 377-378: "The Bhagavat Sandarbha [...] describes the concept of Bhagavan alluded to in Bhagavata 1.2.11. Jiva explains [...] [t]he relation between Bhagavan and His potency is one of inconceivable difference in non-difference, known as achintya-bhedabheda. It is in recognition of the nature of this relation that Chaitanya’s philosophy is called Achintya bhedaabheda-vada"}} মহাপ্ৰভুৱে [[গৌড়ীয় বৈষ্ণৱবাদ]] (অৰ্থাৎ ব্ৰহ্মা-মাধ্ব-গৌড়ীয় সম্প্ৰদায়)ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁ ভক্তি যোগৰ ব্যাখ্যা আগবঢ়াই হৰে কৃষ্ণ মহামন্ত্ৰৰ জপক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>[http://www.scsmath.com/docs/chaitanya_mahaprabhu.html Sri Chaitanya Mahaprabhu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171228155252/http://scsmath.com/docs/chaitanya_mahaprabhu.html |date=28 December 2017 }} "He spread the [[Yuga Dharma|Yuga-dharma]] as the practice for attainment of pure love for [[Radha]]-[[Krishna]]. That process is Harinam-Sankirtan, or the congregational chanting of the Holy Names of Krishna "Hare Krishna Hare Krishna Krishna Krishna Hare Hare, Hare Rama Hare Rama Rama Rama Hare Hare"</ref> তেওঁ ''শিক্ষাষ্টক'' (আঠটা ভক্তিমূলক প্ৰাৰ্থনা) ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ গাৰ বৰণ গলিত স্বৰ্ণ–সদৃশ হোৱাৰ বাবে চৈতন্যক কেতিয়াবা গৌৰাঙ্গ ({{IAST3|Gaurāṅga}}) বা '''গৌৰ''' বুলিও কোৱা হয়।<ref>[http://www.deccanherald.com/deccanherald/Mar122006/finearts1054102006310.asp In the Name of the Lord (Deccan Herald)] "He was also given the name of ‘Gora’ because of his extremely fair complexion." {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20061207225342/http://www.deccanherald.com/deccanherald/Mar122006/finearts1054102006310.asp |date=7 December 2006 }}</ref> তেওঁৰ জন্মদিনটো গৌৰ-পূৰ্ণিমা হিচাপে পালন কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.krishna.com/node/1407|title=Gaura Purnima|publisher=www.krishna.com|access-date=16 December 2008|archive-date=12 March 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080312140828/http://www.krishna.com/node/1407|url-status=live|archivedate=12 March 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080312140828/http://www.krishna.com/node/1407|deadurl=yes}}</ref><ref>[https://givegita.com/sri-chaitanya Sri Gaura Purnima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201001230238/https://givegita.com/sri-chaitanya |date=1 October 2020 }}"givegita.com"</ref> [[নিম]] গছৰ তলত জন্ম হোৱা বাবে তেওঁক '''নিমাই''' বুলিও কোৱা হয়।<ref>[https://archive.org/details/Krishna-Chaitanya-Mission KCM Archive]"They named Him Nimai, as he was born under a neem tree." {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080424064200/http://www.archive.org/details/Krishna-Chaitanya-Mission |date=24 April 2008 }}</ref> == জীৱন == [[File:Ganga mata math (crop).jpg|thumb|left|[[পুৰী]]ৰ গঙ্গা মাতা মঠত ষড়ভুজ গৌৰাঙ্গ দেৱতা]] বিশ্বম্ভৰ মিশ্ৰ ওৰফে নিমাই নামেৰে এক ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত চৈতন্যৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ আছিল জগন্নাথ মিশ্ৰ আৰু তেওঁৰ পত্নী শচী দেৱীৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। পিতৃ-মাতৃ দুয়ো [[চিলেট]] অঞ্চলৰ ব্ৰাহ্মণ আছিল। তেওঁৰ মাতৃ শচী দেৱী আছিল নীলাম্বৰ চক্ৰৱৰ্তীৰ কন্যা।<ref name="Banglapedia Chaitanya">{{cite Banglapedia|article=Chaitanya, Sri|author=Stewart, Tony K}}</ref> জগন্নাথ মিশ্ৰৰ পৰিয়াল শ্ৰীহট্ট (চিলেট)ৰ ঢাকাদক্ষিণ গাঁৱৰ (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]ত) বাসিন্দা আছিল। বৰ্তমান বাংলাদেশত তেওঁলোকৰ পৈতৃক গৃহৰ ধ্বংসাৱশেষ এতিয়াও বিদ্যমান।<ref>{{Cite web|title=Chaitanya and his age|last=Sen|first=Dinesh Chandra|url=https://archive.org/details/chaitanyahisage00senduoft|access-date=16 August 2020|website=Internet Archive|language=en}}</ref>{{sfn|Nair|2007|p=87}}<ref name=":0">{{Cite book |last=Valpey |first=Kenneth |title=Brill's Encyclopedia of Hinduism Online |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Jacobsen |editor-first=Knut A. |chapter=Caitanya |editor-last2=Basu |editor-first2=Helene |editor-last3=Malinar |editor-first3=Angelika |editor-last4=Narayanan |editor-first4=Vasudha}}</ref> ''চৈতন্য চৰিতামৃত''ৰ মতে, নবদ্বীপত (বৰ্তমানৰ পশ্চিমবংগত) ১৪৮৬ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পূৰ্ণিমাৰ নিশা, চন্দ্ৰগ্ৰহণৰ সময়ত চৈতন্যৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Chattopadhyay|first=Nripendra Krishna|url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.265084|title=Sri Sri Chaitanya Charitamrita|date=1961}}</ref><ref name="birthplace">{{Cite web|last=Kabiraj|first=Krishnadas|title=Sachitra Sree Sree Chaitanyacharitamrita(Adi Lila)|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.453768|access-date=29 July 2020|website=Internet Archive|year=1897|language=bn}}</ref><ref>{{Cite web|last=Swami|first=A. C. Bhaktivedanta|title=Śrī Caitanya-caritāmṛta(Ādi-līlā)|url=https://vedabase.io/en/library/cc/adi/|website=vedabase.io|language=en|access-date=12 August 2020|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807122540/https://vedabase.io/en/library/cc/adi/|url-status=live}}</ref> তেওঁ ছাত্ৰাৱস্থাত থাকোঁতেই তেওঁৰ পিতৃৰ বিয়োগ ঘটে আৰু অতি কম বয়সতে তেওঁ লক্ষ্মীপ্ৰিয়া দেৱীক বিয়া কৰায়। তেওঁ পণ্ডিত হৈ পৰিয়াল পোহপাল দিবলৈ পূব বংগলৈ গৈছিল যদিও তেওঁৰ অনুপস্থিতিত পত্নীৰ মৃত্যু হয়। তাৰ পিছত তেওঁ পণ্ডিত সনাতন মিশ্ৰৰ কন্যা বিষ্ণুপ্ৰিয়া দেৱীক বিয়া কৰায়। বিশ্বম্ভৰ, নিমাই পণ্ডিত নামেৰেও পৰিচিত, এগৰাকী মেধাৱী সংস্কৃত পণ্ডিত আছিল আৰু এবাৰ সংস্কৃত গদ্যৰ ওপৰত হোৱা এক বিতৰ্কত তেওঁ নিম্বাৰ্ক সম্প্ৰদায়ৰ কেশৱ ভট্টকো পৰাস্ত কৰিছিল।<ref name=":0" /> [[File:Chaitanya dances with followers.jpg|thumb|অনুগামীৰে বেষ্টিত নিজৰ চকুলোৰ ডোঙাত নৃত্যৰত চৈতন্যৰ কিষানগড় চিত্ৰকৰ্ম, আনুমানিক ১৭৫০। ]] ১৫০৮-১৫০৯ চনত তেওঁ নবদ্বীপ এৰি গয়ালৈ গৈ মৃত পিতৃৰ শ্ৰাদ্ধানুষ্ঠান সম্পন্ন কৰে। তাতে তেওঁ ঈশ্বৰ পুৰী নামৰ এজন তপস্বীক লগ পায়, যিয়ে তেওঁক মন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি [[কৃষ্ণ]]ৰ উপাসনাৰ দীক্ষা দিছিল। এই সাক্ষাৎৰ পিছত বিশ্বম্ভৰে সকলো শৈক্ষিক আৰু গাৰ্হস্থ্য কাম-কাজ পৰিত্যাগ কৰি কৃষ্ণৰ কথা শুনা আৰু কোৱাৰ বাহিৰে আন কোনো বিষয়তে আগ্ৰহী নাছিল। এবছৰৰ ভিতৰতে তেওঁ ''সন্ন্যাস'' লয় আৰু তেওঁৰ গুৰু কেশৱ ভাৰতীৰ অধীনত তেওঁৰ নাম সলনি কৰি কৃষ্ণ চৈতন্য ৰাখে। তেতিয়া তেওঁৰ মাতৃয়ে তেওঁক অন্ততঃ পুৰী চহৰত থাকিবলৈ কৈছিল যাতে তেওঁ বংগৰ পৰা বেছি দূৰত নাথাকে।<ref name=":0" /> সন্ন্যাসী হোৱাৰ পিছত, তেওঁ অনুগামীসকলক কৃষ্ণ ভক্তিৰ নীতিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা আৰু তেওঁলোকক নিৰ্দেশ দিয়া আৰু সাম্প্ৰদায়িক ''সংকীৰ্তন''ত লিপ্ত হোৱাত সময় অতিবাহিত কৰিছিল। এইটো লক্ষণীয় যে তেওঁ অদ্বৈত বেদান্তৰ অনুগামীসকলৰ সৈতে বিতৰ্ক কৰি তেওঁলোকক ধৰ্মান্তৰিত কৰিছিল। ১৫১৫ চনত তেওঁ বৃন্দাবনত দুমাহ অতিবাহিত কৰে, যʼত তেওঁ সনাতন গোস্বামী আৰু ৰূপ গোস্বামীক দীক্ষা দিয়ে। তেওঁৰ জীৱনৰ শেষৰ দুটা দশক পুৰীত অতিবাহিত হৈছিল, যʼত তেওঁ নিজকে আৰু তেওঁৰ সংগীসকলক কৃষ্ণ আৰু মুখ্যতঃ ৰাধাৰ ভক্তিত নিমজ্জিত কৰাত গুৰুত্ব দিছিল। প্ৰায় ১৫২৮-১৫৩৪ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> == জীৱনীসমূহ == '''চৈতন্যৰ ওপৰত ৰচনাৰাজি:'''{{sfn|Mukherjee|1999|pp=65–66, 174, 280}}{{sfn|Manring|2005|pp=34–42, 44}}<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/127571/14/14_chapter%206.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200626032050/https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/127571/14/14_chapter%206.pdf |date=26 June 2020 }}.{{cite book |author-last=Mamoni |author-first=Sarma |title=History of Vaishnavite cultures in Assam and Bengal a comparative study |url=http://hdl.handle.net/10603/127571 |chapter=Chapter 14 |pages=253–255 |hdl=10603/127571 |quote=Note, Sarma Mamoni is a researcher at Gauhati University under Chakraborty Amalendu. }}</ref> * ''কৃষ্ণ-চৈতন্য-চৰিতামৃত'' ({{c.}} ১৫১৩ বা ১৫৩৬–১৫৪০; সংস্কৃত) : মুৰাৰী গুপ্তৰ দ্বাৰা ৰচিত। ইয়াক ''কড়চা'' বা ক্ৰনিকল বুলি জনা যায়। ইয়াত চৈতন্যৰ নবদ্বীপ ''লীলা'' আৰু ''পঞ্চ-তত্ত্ব''ৰ প্ৰতিটো ঈশ্বৰৰ ৰূপ হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে। চৈতন্যই প্ৰথমবাৰৰ বাবে নবদ্বীপৰ মুৰাৰীৰ ঘৰলৈ গৈছিল। মুৰাৰীৰ পাণ্ডিত্য আৰু শিক্ষণৰ খ্যাতিৰ বাবে তেওঁৰ জীৱনীমূলক সামগ্ৰীসমূহ বৈষ্ণৱ সমাজত অতিশয় মূল্যৱান হৈ পৰিছিল। এই ''কড়চা'' (টোকা) আন জীৱনীকাৰৰ বাবে পথ প্ৰদৰ্শকস্বৰূপ হৈ পৰিছিল। * ''কড়চা'' বা ক্ৰনিকল (সংস্কৃত) : স্বৰূপ দামোদৰৰ দ্বাৰা ৰচিত। তেওঁ চৈতন্যৰ ব্যক্তিগত সম্পাদক আছিল। চৈতন্যৰ জীৱনৰ বিষয়ে বিতংভাৱে উল্লেখ কৰিছে। * ''গোবিন্দদাসেৰ কড়চা'' (বাংলা) : দাক্ষিণাত্যৰ ভ্ৰমণকালত চৈতন্যৰ লগত যোৱা গোবিন্দ দাসৰ দ্বাৰা ৰচিত। এই কবিতাটোত তেওঁলোকৰ যাত্ৰাৰ অভিজ্ঞতা আৰু চৈতন্যৰ জীৱনৰ কিছুমান কাল্পনিক পৰিঘটনাৰ লগতে তেওঁৰ ধাৰণা আৰু দৰ্শনৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ই আন এক উল্লেখযোগ্য জীৱনীমূলক কৰ্ম যদিও প্ৰামাণ্যতাৰ বাবে ইয়াক বিতৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। * ''চৈতন্য ভাগৱত'' ({{c.}} ১৫৩৫ বা ১৫৪৬–১৫৫০; বাংলা) : বৃন্দাবন দাস ঠাকুৰাৰ দ্বাৰা ৰচিত। তিনিটা খণ্ড: ''আদি-খণ্ড'', ''মধ্য-খণ্ড'', আৰু ''অন্ত্য-খণ্ড''। নৱদ্বীপত চৈতন্যৰ আগৰ জীৱন, কাৰ্যকলাপ, প্ৰাথমিক আন্দোলন। * ''কৃষ্ণ-চৈতন্য-চৰিত-মহাকাব্য'' ({{c.}} ১৫৩৫) : কবি কৰ্ণপুৰ (পৰমানন্দ সেন)ৰ দ্বাৰা ৰচিত। * ''কৃষ্ণ-চৈতন্য-চন্দ্ৰোদয়-নাটকম'' ({{c.}} ১৫৩৫ – ১৫৭০ৰ দশক) : কবি কৰ্ণপুৰৰ দ্বাৰা ৰচিত। মুৰাৰী গুপ্তৰ ''কৃষ্ণ-চৈতন্য-চৰিতামৃত''ৰ আধাৰত। কৰ্ণপুৰে সৰুতে চৈতন্যৰ লগত ব্যক্তিগতভাৱে মত বিনিময় কৰিছিল। * ''চৈতন্য-চন্দ্ৰোদয়-নাটকম'' ({{c.}} ১৫৩৮ বা ১৫৪০ বা ১৫৭২ বা ১৫৭৯; সংস্কৃত) : কবি কৰ্ণপুৰ (পৰমানন্দ সেন)ৰ দ্বাৰা ৰচিত। চৈতন্যৰ জীৱনৰ অৱলম্বনত ৰচিত এক নাট্য কৃতি। * ''চৈতন্য-চৰিতামৃত-কাব্য'' ({{c.}} ১৫৪২ – ১৫০০ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে; সংস্কৃত) : কবি কৰ্ণপুৰ (পৰমানন্দ সেন)ৰ দ্বাৰা ৰচিত। চৈতন্যৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰাজিৰ ওপৰত এটি দীঘলীয়া জীৱনীমূলক কবিতা। * ''চৈতন্য-চৰিতামৃত'' ({{c.}} ১৫৫৭ বা ১৫৮০ বা ১৬১৫; বাংলা) : কৃষ্ণদাস কবিৰাজৰ দ্বাৰা ৰচিত। তিনিটা খণ্ড: ''আদি-লীলা'',''মধ্য-লীলা'', আৰু ''অন্ত্য-লীলা''। চৈতন্যৰ জীৱনী আৰু শিক্ষাৰ ব্যাপক কৰ্তৃত্বশীল ৰচনা। মানৰিঙৰ মতে, ৰূপৰ কৰ্তৃত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই অনা বুলি ধৰা কবি কৰ্ণপুৰৰ ৰচনাসমূহ বাদ দি তেওঁ শুদ্ধ বুলি ভবা মতে পূৰ্বৰ লেখক (কবি, ধৰ্মতত্ত্ববিদ আৰু জীৱনীকাৰ)ৰ পৰা উদাৰতাৰে আহৰণ কৰে। * ''চৈতন্য-মঙ্গল'' ({{c.}} ১৫৬০ বা ১৫০০ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে; বাংলা) : জয়নন্দৰ দ্বাৰা ৰচিত। নটা খণ্ড: ''আদিখণ্ড'', ''নদিয়াখণ্ড'', ''বৈৰাগ্যখণ্ড'', ''সন্ন্যাসখণ্ড'', ''উৎকলখণ্ড'', ''প্ৰকাশখণ্ড'', ''তীৰ্থখণ্ড'', ''বিজয়খণ্ড'', আৰু ''উত্তৰখণ্ড''। চৈতন্যৰ ঈশ্বৰীয় প্ৰতিচ্ছবিক কেন্দ্ৰ কৰি আখ্যানমূলক নাটকৰ ৰূপত এটি জীৱনীমূলক কবিতা। ইয়েই একমাত্ৰ গ্ৰন্থ যʼত তেওঁৰ মৃত্যুৰ কথা উল্লেখ আছে। প্ৰস্তাৱনাত পূৰ্বৰ কেইবাজনো জীৱনীকাৰৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যাৰ ভিতৰত কেৱল বৃন্দাবনৰ কথাহে জনা যায়। সাধাৰণ মানুহৰ বাবে (ভক্তৰ বাবে নহয়) লিখা। * ''চৈতন্যমঙ্গল'' ({{c.}} ১৫৬০–৬৬ বা ১৫৭৫) : লোচন দাস (ওৰফে ত্ৰিলোকন দাস)ৰ দ্বাৰা ৰচিত। চাৰিটা খণ্ড: ''সূত্ৰখণ্ড'', ''আদিখণ্ড'', ''মধ্যখণ্ড'', আৰু ''অন্ত্যখণ্ড''। চৈতন্যৰ শৈশৱৰ কাৰ্যকলাপ আৰু তেওঁৰ মানৱীয় পক্ষক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিবলৈ কোনো ধৰণৰ ঐশ্বৰিক বিষয়ৰ ওপৰত আলোকপাত নকৰাকৈ চিত্ৰিত কৰা এখন আখ্যানমূলক নাটক। মুৰাৰী গুপ্তৰ ''কৃষ্ণ-চৈতন্য-চৰিতামৃত'' আৰু বৃন্দাবন দাস ঠাকুৰৰ ''চৈতন্য ভাগৱত''ৰ লগতে ''[[মহাভাৰত]]'' আৰু বিভিন্ন ''[[পুৰাণ]]''ৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত। * ''চৈতন্য-চন্দ্ৰোদয়-কৌমুদী'' (বাংলা) : প্ৰেমদাস (পুৰুষোত্তম মিশ্ৰ)ৰ দ্বাৰা ৰচিত। কবি কৰ্ণপুৰৰ ''চৈতন্য-চন্দ্ৰোদয়-নাটকম'' নামৰ নাটকৰ পদ্য অভিযোজন। * ''গৌৰ-গণোদ্দেশ-দীপিকা'' ({{c.}} ১৫৭৬) : কবি কৰ্ণপুৰ (পৰমানন্দ সেন)ৰ দ্বাৰা ৰচিত। * ''চৈতন্য-সংহিতা'' (বাংলা) : ভাগীৰথ বন্ধুৰ দ্বাৰা ৰচিত। শিৱই পত্নীক কোৱা কাহিনী হিচাপে উপস্থাপনত কামে আগম বা তান্ত্ৰিক গ্ৰন্থৰ পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰে। * ''চৈতন্য-বিলাস'' ({{c.}} ১৫০০ৰ দশক; ওড়িয়া) : মাধৱ দাসৰ দ্বাৰা ৰচিত। চৈতন্যৰ জীৱন সম্পৰ্কীয় দহটা খণ্ডত এখন চুটি কাব্যিক গ্ৰন্থ। কবিয়ে হয়তো সাধুজনৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিছিল যেতিয়া পিছৰজন পুৰীলৈ আহিছিল। * ''গৌৰাঙ্গ-বিজয়'' ({{c.}} ১৫০০ৰ দশক) : চুন্দমনি দাসৰ দ্বাৰা ৰচিত। তিনিটা খণ্ডত লিখা বুলি বিশ্বাস কৰা জীৱনীমূলক মহাকাব্য, প্ৰথম খণ্ডৰ মাত্ৰ এটা অংশহে এতিয়াও আছে। ইয়াত চৈতন্য, নিত্যানন্দ আৰু মাধবেন্দ্ৰ পুৰীৰ বিষয়ে আন ঠাইত পোৱা নোপোৱা কিছু তথ্য সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে। * ''শ্ৰীমান-মহাপ্ৰভোৰ-অষ্ট-কলীয়া-লীলা-স্মৰণ-মঙ্গল-স্তোত্ৰম'' ({{c.}} ১৬০০ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে; সংস্কৃত) : বিশ্বনাথ চক্ৰৱৰ্তীৰ দ্বাৰা ৰচিত। সুন্দৰ জটিল ভগৱানৰ চিৰন্তন আঠগুণ দৈনন্দিন ক্ৰীড়াৰ বৰ্ণনা কৰা এঘাৰটা সূত্ৰ (বীজ পদ)। * ''শ্ৰী গৌৰাঙ্গ-লীলামৃত'' ({{c.}} ১৬০০ – ১৭০০ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে; বাংলা) : কৃষ্ণ দাস (বিশ্বনাথ চক্ৰৱৰ্তীৰ শিষ্য)ৰ দ্বাৰা ৰচিত। তেওঁৰ গুৰুৰ এঘাৰটা সূত্ৰৰ ওপৰত ব্যাখ্যা কৰা, প্ৰায়ে বৃন্দাবন দাস ঠাকুৰৰ চৈতন্য ভাগৱতৰ শ্লোক উদ্ধৃত, লগতে নৰহৰী ঘনশ্যাম (ভক্তি-ৰত্নাকৰৰ লেখক) আৰু লোচন দাস (চৈতন্য-মংগলৰ লেখক)ৰ গীত। * ''চৈতন্য-উপনিষদ'' : এই গ্ৰন্থখন [[অথৰ্ববেদ]]ৰ অংশ যিয়ে চৈতন্যৰ পৰম ভগৱান আৰু যুগ অৱতাৰ হিচাপে পৰিচয়ৰ আপ্লুত প্ৰমাণ আগবঢ়ায়। * ''শ্ৰী চৈতন্য-চৰণামৃত ভাস্ব'' (১৮৮৭) : শ্ৰীল ভক্তিবিনোদ ঠাকুৰাৰ দ্বাৰা ৰচিত। চম্বল-পুৰৰ এজন পণ্ডিত মধুসুদন মহাৰাজৰ পৰা ''চৈতন্য-উপনিষদ''ৰ এখন মূল হাতে লিখা পাণ্ডুলিপিৰ টীকা। * ''অমৃত-প্ৰবাহ-ভাষ্য'' ({{c.}} ১৮০০ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে – ১৯০০ৰ দশকৰ আৰম্ভণি; সংস্কৃত) : ভক্তিবিনোদ ঠাকুৰৰ দ্বাৰা ৰচিত। ''চৈতন্য-উপনিষদ''ৰ টীকা। * ''অনুভাষ্য'' (১৯১৫) : ভক্তিসিদ্ধান্ত সৰস্বতীৰ দ্বাৰা ৰচিত। কৃষ্ণদাস কবিৰাজৰ ''চৈতন্য-চৰিতামৃত''ৰ টীকা। * ''শ্ৰী চৈতন্য-চৰিতামৃত'' (১৯৭৪; ইংৰাজী) : মূল বাংলা আৰু সংস্কৃতৰ সৈতে ইংৰাজীত অভয়চৰণাৰবিন্দ ভক্তিবেদান্ত স্বামী প্ৰভুপাদৰ দ্বাৰা ৰচিত। ভক্তিবিনোদ ঠাকুৰৰ ''অমৃত-প্ৰবাহ-ভাষ্য'' আৰু ভক্তিসিদ্ধান্ত সৰস্বতীৰ ''অনুভাষ্য'' টীকাৰ আধাৰত কৃষ্ণদাস কবিৰাজৰ ''চৈতন্য-চৰিতামৃত''ৰ টীকা। * ''কৃষ্ণ-চৈতন্য, তেওঁৰ জীৱন আৰু শিক্ষা'' (২০১৪; ইংৰাজী; {{ISBN|978-91-981318-1-9}}) : ৱালথাৰ আইডলিটজৰ দ্বাৰা ৰচিত, মূলতঃ জাৰ্মান ভাষাত ৰচিত - কৃষ্ণ-চৈতন্য: চেইন লেবেন উণ্ড চেইন লেহ্ৰে, আৰু [https://libris.kb.se/bib/650114?tab2=subj ষ্টকহোম বিশ্ববিদ্যালয়]ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত, ১৯৬৮, বৈজ্ঞানিক শৃংখলাৰ অংশ হিচাপে "তুলনামূলক ধৰ্মত ষ্টকহ'ম অধ্যয়ন।" == শিক্ষা == {{main|গৌড়ীয় বৈষ্ণৱবাদ#দাৰ্শনিক ধাৰণাসমূহ}} চৈতন্যৰ জ্ঞানতত্ত্ব, ধৰ্মতত্ত্ব আৰু অধিবিদ্যাৰ শিক্ষাসমূহক দহটা মৌলিক নীতি হিচাপে সংক্ষিপ্তকৰণ কৰা হৈছে, যাক দশমূল বুলি কোৱা হয়।<ref>Thakura, B. (1993). Jaiva dharma: The universal religion (K. Das, Trans.). Los Angeles, CA: Krishna Institute.</ref> == দৰ্শন আৰু পৰম্পৰা == বংগত চৈতন্যৰ ''[[নৱবিধা ভক্তি|ভক্তি]]'' আন্দোলনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই হৰিদাস ঠাকুৰ আৰু অন্যান্য, জন্মগতভাৱে মুছলমান হওক বা [[হিন্দু]] হওক, ইয়াত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।{{Citation needed|date=August 2024}} ঊনবিংশ শতিকাত, দক্ষিণেশ্বৰৰ মহান সন্ত [[ৰামকৃষ্ণ পৰমহংস]]ই চৈতন্যৰ ভক্তি পথৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল, যাক তেওঁ "গৌৰাঙ্গ" (''শ্ৰীশ্ৰীৰামকৃষ্ণকথামৃত'') বুলি অভিহিত কৰিছিল।{{Citation needed|date=August 2024}} ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ভক্তিবিনোদ ঠাকুৰৰ বহল দৃষ্টিভংগীৰ দ্বাৰা এই উন্মুক্ততাৰ বিকাশ ঘটিছিল আৰু বিংশ শতিকাত ভক্তিসিদ্ধান্ত সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ গৌড়ীয় মঠত ইয়াক প্ৰতিষ্ঠানিক ৰূপ দিছিল।{{sfn|Sherbow|2004|p=138}}{{Failed verification|date=August 2024}} বিংশ শতিকাত বাবা প্ৰেমানন্দ ভাৰতীয়ে (১৮৫৮-১৯১৪) প্ৰথমে চৈতন্যৰ শিক্ষাসমূহ পাশ্চাত্যলৈ আনিছিল।{{sfn|Carney|2020|pp=135–136}} তেওঁৰ ৰচিত ''শ্ৰীকৃষ্ণ-দ্য লৰ্ড অফ লাভ'' নামৰ গ্ৰন্থখন ইংৰাজীত গৌড়ীয় বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰথম সম্পূৰ্ণ দৈৰ্ঘ্যৰ বৰ্ণনা আছিল।{{sfn|Carney|2020|p=140}} ১৯০২ চনত, তেওঁ [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ]]ত স্বল্পস্থায়ী "কৃষ্ণ সমাজ" চʼচাইটিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু লছ এঞ্জেলছত এটি মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰে।{{sfn|Carney|2020|p=152}}{{sfn|Jones|Ryan|2007|pp=79–80|loc=Baba Premanand Bharati}} তেওঁ গুৰু প্ৰভু জগদ্বন্ধুৰ অনুগামী আছিল{{sfn|Carney|2020|pp=140–143}} আৰু তেওঁৰ শিক্ষাসমূহ পৰৱৰ্তীকালৰ ইস্কন অভিযানৰ দৰেই আছিল।{{sfn|Jones|Ryan|2007|pp=79–80|loc=Baba Premanand Bharati}} তেওঁৰ অনুগামীসকলে পিছত কেইবাটাও সংগঠন সৃষ্টি কৰে, যাৰ ভিতৰত আছে বৰ্তমান নিষ্ক্ৰিয় হৈ পৰা অৰ্ডাৰ অফ লিভিং চাৰ্ভিচ আৰু ইউনিভাৰ্চেল ট্ৰুথৰ এইউএম টেম্পল।{{sfn|Jones|Ryan|2007|pp=79–80|loc=Baba Premanand Bharati}} আন এগৰাকী বিশিষ্ট ধৰ্মপ্ৰচাৰক আছিল অভয়চৰণাৰবিন্দ ভক্তিবেদান্ত স্বামী প্ৰভুপাদ (১৮৯৬-১৯৭৭), চৈতন্য পৰম্পৰাৰ ভক্তিসিদ্ধান্ত সৰস্বতী শাখাৰ প্ৰতিনিধি। প্ৰভুপাদে সমগ্ৰ বিশ্বতে চৈতন্যৰ শিক্ষা বিয়পাবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কৃষ্ণভাৱনামৃত সংঘ (ইস্কন)ৰ নামত তেওঁৰ আন্দোলন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=History of the Hare Krishna Movement {{!}} Krishna.com |url=http://www.krishna.com/history-hare-krishna-movement-0 |website=www.krishna.com |access-date=22 January 2021 |archive-date=24 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124195422/http://krishna.com/history-hare-krishna-movement-0 |url-status=live |archivedate=24 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210124195422/http://krishna.com/history-hare-krishna-movement-0 |deadurl=yes }}</ref> সাৰস্বত গুৰু আৰু আচাৰ্য, গোস্বামী বংশৰ সদস্য, আৰু চৈতন্য মহাপ্ৰভুক শ্ৰদ্ধা কৰা আন বহুতো হিন্দু সম্প্ৰদায়, মথুৰা জিলা, পশ্চিম বংগ আৰু ওড়িয়াৰ মুখ্য বৈষ্ণৱ মন্দিৰৰ ভক্তসকলে বিংশ শতিকাৰ শেষ দশকত ভাৰতৰ বাহিৰত কৃষ্ণ আৰু চৈতন্যক উৎসৰ্গিত মন্দিৰ স্থাপন কৰিছিল।{{Citation needed|date=August 2024}} == সাংস্কৃতিক উত্তৰাধিকাৰ == {{See also|বংগৰ নৱজাগৰণ}} [[বংগ]], [[ওড়িশা]] আৰু [[মণিপুৰ]]ৰ সাংস্কৃতিক উত্তৰাধিকাৰৰ ওপৰত চৈতন্যৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য,<ref>{{cite web |title=Lord Chaitanya Mahaprabhu |url=http://www.krishna.com/who-lord-chaitanya |access-date=2 November 2020 |archive-date=7 June 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020607045307/http://www.krishna.com/printarticles/Lord_Chaitanya.html |url-status=live |archivedate=7 June 2002 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20020607045307/http://www.krishna.com/printarticles/Lord_Chaitanya.html |deadurl=yes }}</ref> বহু বাসিন্দাই তেওঁক কৃষ্ণৰ অৱতাৰ হিচাপে দৈনিক পূজা-অৰ্চনা কৰে। কিছুমানে তেওঁক বংগৰ এক নৱজাগৰণৰ বাবে দায়ী কৰে,<ref>[http://www.bengal-studies-conference.org/ Bengal Studies Conference] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217014530/http://bengal-studies-conference.org/ |date=17 December 2014 }} "History says that the Bengali people experienced the renaissance: not only once but also twice in the course of history. Bengalis witnessed the first renaissance in the 16th century when Hossain Shah and Sri Chaitanya’s idealism influenced a sect of the upper literal class of people"</ref> যি উনবিংশ শতিকাৰ [[বংগৰ নৱজাগৰণ]]তকৈ পৃথক। বাংলাদেশী ভাষাবিদ ছালিমুল্লাহ খান (জন্ম ১৯৫৮)ৰ মতে, "ষোড়শ শতিকাটোৱেই হৈছে চৈতন্য দেৱৰ সময়, আৰু ই বংগত আধুনিকতাবাদৰ আৰম্ভণি। ফলপ্ৰসূ হোৱা 'মানৱতা'ৰ ধাৰণাটো ইউৰোপৰ সমসাময়িক।" <ref>{{cite web |title=Chaitanya Mahaprabhu |url=https://gaudiyahistory.iskcondesiretree.com/caitanya-mahaprabhu/ |access-date=2 November 2020 |archive-date=17 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201117000851/http://gaudiyahistory.iskcondesiretree.com/caitanya-mahaprabhu/ |url-status=live }}</ref> চৈতন্যৰ জীৱনৰ ওপৰত নিৰ্মিত বিখ্যাত বাংলা জীৱনীমূলক চলচ্চিত্ৰখন হʼল ''নীলাচলে মহাপ্ৰভু'' (১৯৫৭)। ছবিখনৰ পৰিচালক আছিল কাৰ্তিক চট্টোপাধ্যায় (১৯১২-১৯৮৯)।<ref name="SurGoswami1999">{{cite book|last1=Sur|first1=Ansu|last2=Goswami|first2=Abhijit|title=Bengali Film Directory|url=https://books.google.com/books?id=R-hkAAAAMAAJ|page=96|year=1999|publisher=Nandan, West Bengal Film Centre}}</ref> চৈতন্যৰ মৃত্যুৰ ওপৰত আধাৰিত এখন বাংলা চলচ্চিত্ৰ হʼল ''লহো গৌৰাঙ্গেৰ নাম ৰে''। সৃজিত মুখোপাধ্যায়ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এই ছবিখনত পৰমব্ৰত চট্টোপাধ্যায়ে চৈতন্য মহাপ্ৰভুৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Chakraborty |first1=Shamayita |title=Parambrata to play Gourango in Srijit's next; will also sing in the film |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/parambrata-to-play-gourango-in-srijits-next-will-also-sing-in-the-film/articleshow/84485145.cms |access-date=31 March 2022 |work=The Times of India |date=16 July 2021 |language=en |archive-date=31 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331172159/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/parambrata-to-play-gourango-in-srijits-next-will-also-sing-in-the-film/articleshow/84485145.cms |url-status=live }}</ref> == স্বীকৃতি == ২০২৪ চনত ভক্তিসিদ্ধান্ত সৰস্বতীৰ ১৫০তম জন্ম জয়ন্তীৰ স্মৃতিচাৰণ অনুষ্ঠানত ভাষণ দি [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে চৈতন্য মহাপ্ৰভুক “কৃষ্ণৰ প্ৰতি প্ৰেমৰ স্পৰ্শশিলা” বুলি অভিহিত কৰে। “তেওঁ আধ্যাত্মিকতাবাদ আৰু ধ্যান-ধাৰণাক জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তুলিছিল”{{sfn|Modi|2024}} আৰু কীৰ্তনৰ জৰিয়তে ভক্তিৰ পৰিৱৰ্তনশীল শক্তিৰ নিজৰ ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ কথা সোঁৱৰণ কৰে।{{sfn|Modi|2024}} == চিত্ৰ বীথিকা == <gallery widths="200px" heights="200px"> File:Yogapith, Mayapur.jpg|alt=A white ornate structure with a pyramidal pointed dome standing on the bank of a pond and surrounded by trees|[[পশ্চিমবংগ]]ৰ মায়াপুৰত, চৈতন্য মহাপ্ৰভুৰ জন্মস্থানত ১৮৮০ৰ দশকত, ভক্তিবিনোদ ঠাকুৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা যোগপীঠ মন্দিৰ Chaitanya sankirtan.jpg|চৈতন্য আৰু নিত্যানন্দক বংগৰ নবদ্বীপৰ ৰাজপথত ‘কীৰ্তন’ পৰিৱেশন কৰা দেখা গৈছে। Panca-tattva Altar.jpg|বৈষ্ণৱ বেদীত প্ৰতিষ্ঠিত পঞ্চ তত্ত্ব দেৱতা। বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ: অদ্বৈত আচাৰ্য, [[নিত্যানন্দ প্ৰভু|নিত্যানন্দ]], চৈতন্য, গদাধৰ পণ্ডিত, শ্ৰীবাস। Mahaprabhu 103.jpg|চৈতন্য মহাপ্ৰভুৰ ''মূৰ্তি'' 60 Feet Mahaprabhu Statue.jpg|নবদ্বীপৰ ৬০ ফুট উচ্চতাৰ চৈতন্য মহাপ্ৰভুৰ প্ৰতিমূৰ্তি। Gauranga mahaprabhu.jpg|নবদ্বীপৰ প্ৰাচীন মায়াপুৰত চৈতন্য মহাপ্ৰভু। Idols of Sri Sri Radha Madhava, Jagannath, Balarama, Subhadra and Chaitanya Mahaprabhu at the Temple of the Vedic Planetarium (ISKCON Mayapur) in Mayapur, Nadia, West Bengal, India.jpg|ইস্কন দুৰ্গাপুৰ মন্দিৰত শ্ৰী শ্ৰী ৰাধা মাধৱ, জগন্নাথ, বলৰাম, সুভদ্ৰা আৰু চৈতন্য মহাপ্ৰভু (মাজত)। Gaura Nitai shrine at ISKCON temple, Delhi.jpg|দিল্লীৰ ইস্কন মন্দিৰত ''গৌৰ নিতাই'' পীঠস্থান। </gallery> == লগতে চাওক == * [[বৃন্দাবন]] * [[গৌৰাংগ]] * [[জগন্নাথ মন্দিৰ (পুৰী)]] * [[পঞ্চ তত্ত্ব (বৈষ্ণৱ ধৰ্ম)]] * [[প্ৰভুপাদ]] {{Clear}} == তথ্য উৎস == {{Reflist|colwidth=30em}} === উদ্ধৃত ৰচনাসমূহ === {{columns-list| <!-- Add citations below; sort surnames alphabetically. --> * {{cite book |last=Carney |first=Gerald T. |year=2020 |chapter=Baba Premananda Bharati: His trajectory into and through Bengal Vaiṣṇavism to the West |chapter-url=https://books.google.com/books?id=1hTADwAAQBAJ&pg=PT135 |editor-last1=Sardella |editor-first1=Ferdinando |editor-last2=Wong |editor-first2=Lucian |title=The Legacy of Vaiṣṇavism in Colonial Bengal |series=Routledge Hindu Studies Series |location=Milton, Oxon; New York |publisher=[[Routledge]] |pages=135–160 |isbn=978-1-138-56179-3 }} * {{cite book|last=Dasa|first=Satyanarayana|year=2007|chapter=The Six Sandharbhas of Jiva Gosvami|title=Krishna: A Sourcebook|pages=373–408|publisher=Oxford University Press, USA|isbn=978-0-19-514891-6|url=https://ia903407.us.archive.org/5/items/Pushtimarg/Bryant_Edwin_F._%28editor%29_-_Krishna__A_Sourcebook.pdf}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book |last=Delmonico |first=Neal |year=2007 |chapter=Chaitanya Vaishnavism and the Holy Names |title=Krishna: A Sourcebook |pages=549–575 |publisher=Oxford University Press, USA |isbn=978-0-19-514891-6 |url=https://ia903407.us.archive.org/5/items/Pushtimarg/Bryant_Edwin_F._%28editor%29_-_Krishna__A_Sourcebook.pdf }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite encyclopedia |last1=Jones |first1=Constance A. |last2=Ryan |first2=James D. |year=2007 |title=Encyclopedia of Hinduism |url=https://archive.org/details/ConstanceA.JonesJamesD.RyanEncyclopediaOfHinduism |encyclopedia=Encyclopedia of World Religions |editor-last=Melton |editor-first=J. Gordon |location=New York |publisher=[[Infobase Publishing|Facts On File]] |isbn=978-0-8160-5458-9 }} *{{citation |last = Modi |first = Narendra |author-link = Narendra Modi |title = PM addresses program marking 150th anniversary of Srila Prabhupada Ji |date = 8 February 2024 |url = https://www.narendramodi.in/prime-minister-narendra-modi-addresses-programme-on-150th-anniversary-of-srila-prabhupada-ji-at-bharat-mandapam-579097 |access-date = 15 February 2024 }} * {{cite book |last=Manring |first=Rebecca J. |year=2005 |chapter=Chapter 2: Advaita Acarya: A New Imminence |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Vs1b9KjnnDgC&pg=PA34 |title=Reconstructing Tradition: Advaita Ācārya and Gauḍīya Vaiṣṇavism at the Cusp of the Twentieth Century |location=New York |publisher=[[Columbia University Press]] |isbn=0-231-12954-8 }} * {{cite book |last=Mukherjee |first=Sujit |year=1999 |title=A Dictionary of Indian Literature: Volume One, Beginnings-1850 |url=https://books.google.com/books?id=YCJrUfVtZxoC |location=New Delhi |publisher=[[Orient Blackswan|Orient Longman]] |isbn=81-250-1453-5 }} * {{cite book |last=Nair |first=K. K. |year=2007 |title=Sages Through Ages – Volume II: India's Heritage |url=https://books.google.com/books?id=z3rAr456ngQC |publisher=[[AuthorHouse]] |isbn=978-1-4208-7802-8 }} * {{cite book |last=Sherbow |first=Paul H. |year=2004 |chapter=Chapter 9: A.C. Bhaktivedanta Swami's Preaching in the Context of Gaudiya Vaishnavism |chapter-url=https://books.google.com/books?id=mBMxPdgrBhoC&pg=PA129 |editor-last1=Bryant |editor-first1=Edwin F. |editor-last2=Ekstrand |editor-first2=Maria L. |title=The Hare Krishna Movement: The Postcharismatic Fate of a Religious Transplant |location=New York |publisher=[[Columbia University Press]] |isbn=0-231-12256-X }} <!-- Add citations above; sort surnames alphabetically. --> }} == অধিক পঢ়ক == {{columns-list| <!-- Add citations below; sort surnames alphabetically. --> * {{cite book |last=Dae |first=(Romesh Chunder Dutt) Ar Cy |author-link=Romesh Chunder Dutt |year=1877 |title=The Literature of Bengal: Being an Attempt to Trace the Progress of the National Mind in Its Various Aspects, as Reflected in the Nation's Literature from the Earliest Times to the Present Day with Copious Extracts from the Best Writers |url=https://books.google.com/books?id=i7cIAAAAQAAJ |location=Calcutta |publisher=I. C. Bose & Co. |pages=66–81 }} * {{cite book |last=Dasa |first=Shukavak N. |year=1999 |title=Hindu Encounter with Modernity: Kedarnath Datta Bhaktivinoda, Vaiṣṇava Theologian |url=https://books.google.com/books?id=KHvXAAAAMAAJ |edition=revised, illustrated |location=Los Angeles, CA |publisher=Sanskrit Religions Institute |access-date=31 January 2014 |isbn=1-889756-30-X }} * {{cite thesis |last=Fuller |first=Jason Dale |year=2005 |title=Religion, class, and power: Bhaktivinode Thakur and the transformation of religious authority among the Gaudīya Vaishnavas in nineteenth-century Bengal |url=https://repository.upenn.edu/dissertations/AAI3179733/ |type=Ph.D. |publisher=University of Pennsylvania |id=UMI Microform 3179733 |access-date=8 June 2014 }} * {{cite book |last=Manna |first=Sandipan |year=2013 |title=In Search of a Forgotten Mahatma: Kalachand Vidyalankar |edition=1st |publisher=Kalyani Foundation |isbn=978-81-927505-4-5 }}{{Citation not found|date=September 2021}} * {{cite book |last=Rosen |first=Steven |author-link=Steven J. Rosen |year=1988 |title=India's Spiritual Renaissance: The Life and Times of Lord Chaitanya |url=https://books.google.com/books?id=PX_XAAAAMAAJ |publisher=Folk Books |isbn=0-9619763-0-6 }} * {{cite book |last=Sarkar |first=Jadunath |author-link=Jadunath Sarkar |year=1913 |title=Chaitanya's Pilgrimages and Teachings - From his contemporary Begali biography the Chaitanya-charit-amrita: Madhya-lila |url=https://archive.org/details/chaitanyaspilgri018817mbp/page/n1/mode/2up |location=Calcutta |publisher=Brahmo Mission Press }} * {{cite book |last=Wilkins |first=William Joseph |year=1913 |orig-year=1882 |title=Hindu Mythology, Vedic and Purānic |url=https://archive.org/details/hindumythologyve00inwilk |edition=3rd |location=Calcutta |publisher=London Missionary Society |pages=260–262 }} <!-- Add citations above; sort surnames alphabetically. --> }} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Prone to spam|date=March 2017}} <!-- {{No more links}} Please be cautious adding more external links. Wikipedia is not a collection of links and should not be used for advertising. Excessive or inappropriate links will be removed. See [[Wikipedia:External links]] and [[Wikipedia:Spam]] for details. If there are already suitable links, propose additions or replacements on the article's talk page, or submit your link to the relevant category at the Open Directory Project (dmoz.org) and link there using {{Dmoz}}. --> {{Commons|Category:Chaitanya Mahaprabhu}} * {{Internet Archive author}} * {{Internet Archive author|name=Chaitanya}} * [http://www.gaudiya.com/ Gaudiya Vaishnavism – The Tradition of Chaitanya] * [http://www.CauseOfAllCauses.com/upanisad.htm Caitanya Upanisad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230404235358/http://www.causeofallcauses.com/upanisad.htm |date=2023-04-04 }} * [http://www.CauseOfAllCauses.com/bhagavat.htm Caitanya Bhagavata Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220929055153/http://causeofallcauses.com/bhagavat.htm |date=2022-09-29 }} * [http://www.gaudiya.com/ Gaudiya Vaishnavism – The Tradition of Chaitanya] * [http://www.purebhakti.com/mission/bhakti-is-love-mainmenu-75/799-life-of-sri-chaitanya-mahaprabhu.html Life of Sri Chaitanya Mahaprabhu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180712011418/http://www.purebhakti.com/mission/bhakti-is-love-mainmenu-75/799-life-of-sri-chaitanya-mahaprabhu.html |date=12 July 2018 }} * [http://veda.harekrsna.cz/encyclopedia/caitanya.htm Scriptural Statements/Predictions regarding Caitanya Mahaprabhu's birth] * [http://hpb.narod.ru/SreeChaitanyaHWBM.html Lord Gouranga and His Message of Devotion] (theosophical.ca) * [https://www.thegaudiyatreasuresofbengal.com/2018/01/08/635/ YogPeeth, Mayapur, Navadvipa – The birthplace of Sri Caitanya Mahaprabhu] * [https://learn.culturalindia.net/chaitanya-mahaprabhu.html at ''Chaitaniya mahaprabhu biography''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230603233655/https://learn.culturalindia.net/chaitanya-mahaprabhu.html |date=2023-06-03 }} * [https://www.thegaudiyatreasuresofbengal.com/2020/06/21/who-is-lord-chaitanya-the-hare-krishna-movement/ Who is Lord Chaitanya?] * [https://medium.com/@vaishnav_milan_mandali/scriptural-references-to-sri-chaitanya-mahaprabhu-being-avataar-of-sri-krishna-e733a323db12 Scriptural References To Sri Chaitanya Mahaprabhu being Avataar of Sri Krishna] {{Caitanya sampradaya}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:চৈতন্য মহাপ্ৰভু}} [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্মগুৰু]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভক্তি আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:হিন্দু সন্ত]] gvjjhrwcq7bo6q5rhiczpf8nu7avzd7 0 63495 613357 430045 2026-06-20T22:09:37Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613357 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |image= Dr Menon.jpg | name = কীৰ্তি মেনন | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1959|08|2}} | birth_place = [[ডাৰবান]], দক্ষিণ আফ্ৰিকা | birth_name = কীৰ্তি ধোপেলিয়া | nationality = দক্ষিণ আফ্ৰিকা | occupation = জ্যেষ্ঠ পৰিচালক, শৈক্ষিক পৰিকল্পনা, জোহান্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয় | known_for = | notable_works = | other_names = | citizenship = দক্ষিণ আফ্ৰিকা | education = [[এম বি এ]], পি এইচ ডি | alma_mater = University of the Witwatersrand (পি এইচ ডি), De Montfort University (এম বি এ) | years_active = ১৯৮৫–বৰ্তমান | era = | spouse = সুনীল মেনন | partner = | children = সুনীতা মেনন | parents = শশীকান্ত ধোপেলিয়া<br />সীতা ধোপেলিয়া | relatives = | awards = | website = }} '''কীৰ্তি মেনন''' ({{Lang-en|Kirti Menon}}; জন্ম: ২ আগষ্ট, ১৯৫৯) হৈছে [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] জোহান্সবাৰ্গৰ এগৰাকী লেখিকা, কৰ্মী আৰু শিক্ষাবিদ।<ref>{{cite web|url=http://www.theheritageportal.co.za/article/kirti-menon-and-gandhis-legacy|title=Kirti Menon and Gandhi's legacy – The Heritage Portal|website=theheritageportal.co.za}}</ref> তেওঁ জোহান্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জ্যেষ্ঠ নিৰ্দেশক আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ গান্ধী চেনটেনেৰি সমিতি (Gandhi Centenary Committee)-ৰ চেয়াৰমেন।<ref>{{cite web|url=https://www.uj.ac.za/about/Pages/senior-directors.aspx|title=Senior Directors|website=uj.ac.za}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/world/rest-of-the-world/story/gandhian-heritage-site-in-south-africa-vandalised-80883-2010-08-25|title=Gandhian heritage site in South Africa vandalised|website=India Today}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উচ্চ মাধ্যমিক শিক্ষাখণ্ডত কৰা শিক্ষা আইনৰ সংশোধনৰ বাবে মেনন জনাজাত।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.uj.ac.za/about/Reports/2016%20UJ_Teaching%20and%20Learning.pdf |access-date=2020-10-03 |archivedate=2018-07-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180731123545/https://www.uj.ac.za/about/Reports/2016%20UJ_Teaching%20and%20Learning.pdf |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ [[মণিলাল গান্ধী]]ৰ নাতিনীয়েক আৰু [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ আজো-নাতিনী।<ref>{{cite web|url=https://gulfnews.com/news/mena/egypt/mahatma-gandhi-tribute-in-tahrir-square-egypt-1.1180293|title=Mahatma Gandhi tribute in Tahrir Square, Egypt|first=Ayman Sharaf, Special to Gulf|last=News|date=7 May 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.businesslive.co.za/fm/fm-fox/2017-05-25-keeping-history-alive-at-tolstoy-farm/|title=Keeping history alive at Tolstoy Farm}}</ref> ==জন্ম পৰিচয়== ১৯৫৯ চনত [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ [[ডাৰবান]]ত মেননৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ মাতৃ সীতা ধোপেলিয়া আৰু পিতৃৰ নাম শশীকান্ত ধোপেলিয়া। তেওঁৰ মাতৃ [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ নাতিনী আৰু [[মণিলাল গান্ধী]]ৰ জ্যেষ্ঠ কন্যা আছিল। মেনন [[ডাৰবান]]ত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল য'ত তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষজীৱন অতিবাহিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.merepix.com/2013/03/mohandas-karamchand-mahatma-gandhi-family.html|title=A Rare Glimpse into Four Generations of Mahatma Gandhi Family – MERE PIX|website=merepix.com}}</ref> ==শিক্ষা জীৱন== তেওঁ ডাৰবান-ৱেষ্টভিল বিশ্ববিদ্যালয় আৰু কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা উচ্চ শিক্ষা সাং কৰে। তেওঁ সাহিত্যত আৰু প্ৰায়োগিক ভাষা-বিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভৰ লগতে সাংবাদিকতাত ডিপ্লমা কৰে। লাইচেষ্টাৰৰ দ্য মণ্টফৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা তেওঁ এম বি এ ডিগ্ৰী গ্ৰহণ কৰে। ২০১৪ চনত জোহান্সবাৰ্গৰ উইটৱাটাৰচেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা তেওঁ পি এইচ ডি ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref name="lucilledavie.co.za">{{cite web|url=https://www.lucilledavie.co.za/single-post/2017/11/16/Kirti-Menon-and-Gandhi%E2%80%99s-legacy|title=Kirti Menon and Gandhi's legacy – Lucille Davie – Educator, writer and Joburg specialist|website=Lucille Davie – Educator, writer and Joburg specialist|access-date=2020-10-03|archivedate=2018-07-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180731123437/https://www.lucilledavie.co.za/single-post/2017/11/16/Kirti-Menon-and-Gandhi%E2%80%99s-legacy|deadurl=yes}}</ref> ==গৱেষণা আৰু কৰ্মজীৱন== ১৯৮০ চনৰ প্ৰথমাৰ্ধত ভিষ্টা মহাবিদ্যালয়,ইষ্ট ৰেণ্ড, আৰু ইউ ডি ডব্লিউত ইংৰাজী শিক্ষণৰ জৰিয়তে মেননে শৈক্ষিক কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। ১৯৮৫ চনত তেওঁ [[ভাৰত]]লৈ আহে আৰু সাংবাদিক হিচাপে সাতবছৰ কটায় আৰু বহুতো প্ৰকাশনত লিখা-মেলাও কৰে। ১৯৯২ চনত তেওঁ [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]লৈ ঘূৰি যায় আৰু ''Soweto Education Crisis Committee''ত যোগ দিয়ে। তাত তেওঁ শিক্ষাৰ্থীৰ সৈতে অভিভাৱকক [[বৰ্ণবৈষম্য নীতি]]ৰ বিৰুদ্ধে এক কৰোৱাৰ কামত নিয়োজিত হয়।<ref name="lucilledavie.co.za"/> তেওঁ ২০০৬ চনত [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ উচ্চ শিক্ষা সমিতিৰ উচ্চ শিক্ষা মানদণ্ড সমিতিত ৰাষ্ট্ৰীয় সমীক্ষাৰ নিৰ্দেশক হিচাপে নিৰ্ধাৰিত হৈছিল। মেননে ২০০৭ চনৰ পৰা ২০০৮ চনলৈ ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষাৰ্থী বিত্তীয় সাহায্য আঁচনিৰ ডাইৰেক্টৰেট পদবীত আছিল আৰু বোৰ্ড সদস্য হিচাপে নিযুক্ত হৈছিল আৰু মিনিষ্টেৰিয়েল সমিতিত সেৱা আগবঢ়াইছিল। ২০১১ আৰু ২০১৩ চনৰ ভিতৰত মেননে উইটৱাটাৰচেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পঞ্জীয়ক হিচাপে অধিষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/india-indebted-to-south-africa-for-shaping-gandhi-president/article3381134.ece|title=India indebted to South Africa for shaping Gandhi: President|first=Gaurav Vivek|last=Bhatnagar|date=3 May 2012|work=The Hindu}}</ref> 2015 চনত, মেননে জোহান্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়ত শৈক্ষিক পৰিকল্পনা, গুণগত প্ৰসাৰ আৰু শৈক্ষিক কৰ্মচাৰী বিকাশৰ জ্যেষ্ঠ নিৰ্দেশক হিচাপে যোগদান কৰিছিল। তেওঁ জোহান্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিচালনা সমিতিৰ ''জ্ঞান আৰু পাঠক্ৰম সংস্কাৰৰ ডিকোলনাইজ''ৰ দলৰো সদস্য।<ref>{{cite web|url=http://ieomsociety.org/southafrica2018/global-engineering-education/|title=Global Engineering Education – IEOM South Africa 2018|website=ieomsociety.org|access-date=2020-10-03|archivedate=2023-12-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231214154801/http://ieomsociety.org/southafrica2018/global-engineering-education/|deadurl=yes}}</ref>তেওঁ 2010 চনৰ পৰা 2011 চনলৈ তেওঁ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ, উচ্চ শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ বিভাগত কাৰ্যকৰী উপ মহানিৰ্দেশক পদত আছিল। পূৰ্বতে,2008 চনৰ পৰা 2010 চনলৈকে তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষা বিভাগৰ উচ্চ শিক্ষা পৰিকল্পনা আৰু বিকাশৰ মুখ্য নিৰ্দেশক হিচাপে নিযুক্ত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.iol.co.za/capeargus/maties-residence-uses-new-technology-1096952|title=Maties residence uses new technology – Cape Argus}}</ref> মেননে দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উচ্চ শিক্ষা প্ৰণালীক স্বাধীনতা দিয়াক লৈ কৰা গৱেষণা আৰু লিখা-মেলা কৰিছে। তেওঁৰ এই বিষয়ত দুখন পত্ৰ প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ কামবোৰে দেশৰ উচ্চ শিক্ষা প্ৰণালীৰ আইনত পৰিশোধন আনে।<ref>{{cite web|url=http://www.theforeignreport.com/2013/03/06/south-africa-why-cant-graduates-find-work/|title=South Africa: Why can't graduates find work? – The Foreign Report|date=6 March 2013|access-date=3 October 2020|archivedate=8 October 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201008004421/http://www.theforeignreport.com/2013/03/06/south-africa-why-cant-graduates-find-work/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/Kirti-Menonthe-great-granddaughter-of-Mahatma-Gandhi-who-has-made-a-mark-in-the-policy-environment-in-higher-education-sectorinSouth-Africa-andAjit-Balakrishnan-the-founder-and-CEO-of-rediff-com-an-internet-company-will-also-deliver-their-lectures-onFerbuary-6-and-7-2013-/articleshow/18080771.cms|title=Kirti Menon,&nbsp; the great-granddaughter of Mahatma Gandhi, who has made a mark in the policy environment in higher education sector&nbsp; in&nbsp; South Africa and&nbsp; Ajit Balakrishnan, the founder and CEO of rediff.com, an internet company will also deliver their lectures on&nbsp; Ferbuary &#91; sic&#93; 6 and 7, 2013. &nbsp; – Times of India}}</ref> <!-- In 2015, Menon joined [[University of Johannesburg]] as Senior Director of Academic Planning, Quality Promotion and Academic Staff Development. She is also a member of University of Johannesburg's [[senate]] ad hoc task team on ''Decolonization of Knowledge and Curriculum Reform''.She has also held the position of acting Deputy Director General of the Universities in the [[Department of Higher Education and Training]] from 2010 to 2011. Previously, she was appointed as Chief Director of Higher Education Planning and Development, National Department of Education and held the position between 2008 and 2010.Menon's work includes [[researching]] and writing on [[decolonization]] of higher education system in South Africa. She has authored two publications on this topics. Her works have refined policy environment in higher education system in the country. --> ==বৈবাহিক জীৱন== মেনন সুনীল মেননৰ সৈতে বিবাহ পাশত আবদ্ধ হয় আৰু বৰ্তমান তেওঁলোক [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ জোহান্সবাৰ্গত বাস কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.livemint.com/Leisure/b6fOVgHPb3tJk5HxNPHWlI/Gandhi-around-the-world.html|title=Gandhi around the world|first=Salil|last=Tripathi|date=14 July 2016}}</ref>তেওঁলোকৰ কন্যা সুনীতা মেননে [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ এখন দৈনিক কাকত ''বিজিনেছ ডে''ত সাংবাদিক হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.thesundayindian.com/en/story/the-mahatma-gandhi-family-tree/7/8727/|title=The Mahatma gandhi family tree – – The Sunday Indian|website=thesundayindian.com|access-date=2020-10-03|archivedate=2020-10-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201008021718/http://www.thesundayindian.com/en/story/the-mahatma-gandhi-family-tree/7/8727/|deadurl=yes}}</ref> ==প্ৰকাশিত ৰচনা== *''Value for money and quality in higher education'' (2006) with Theo Bhengu and Nhlanhla Cele<ref name="journals.co.za">{{cite web|url=https://journals.co.za/search?value1=Kirti+Menon&option1=author&option912=resultCategory&value912=ResearchPublicationContent|title=Sabinet – Search Results|website=journals.co.za}}</ref> *''Higher Education in the BRICS Countries'' (2015)<ref>{{cite book|title=Springer Link|volume=44|pages=171–190|doi=10.1007/978-94-017-9570-8_9|chapter = Supply and Demand in South Africa|series = Higher Education Dynamics|year = 2015|last1 = Menon|first1 = Kirti|isbn=978-94-017-9569-2}}</ref> *''Engaging Higher Education curricula: a critical citizenship perspective'' (2017)<ref name="journals.co.za"/> ==টোকা== *[https://web.archive.org/web/20120303231559/http://www.history.ukzn.ac.za/ojs/index.php/jnzh/article/viewArticle/300 "Writing the Life of Manilal Mohandas Gandhi," ''Journal of Natal and Zulu History'' 24 & 25 (2006–2007): 188–213.] *[https://www.ajol.info/index.php/cristal/article/view/164435 Critical Studies in Teaching and Learning – Engaging Higher Education Curricula: A Critical Citizenship Perspective – African Journals Online (AJOL)] *[https://books.google.com/books?id=dCgEO_Cxa0cC&dq Quality and Recognition in Higher Education The Cross-border Challenge: The Cross-border Challenge] *[https://books.google.com/books?id=VRWzBwAAQBAJ&dq Higher Education in the BRICS Countries: Investigating the Pact between Higher Education and Society] ==তথ্যউৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী]] 2u6gb25h89lw9ux985ba70kbo385ajq 0 66370 613363 591999 2026-06-21T02:56:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613363 wikitext text/x-wiki '''গাৰ্গী বাচকন্বী''' ({{lang-en|Gargi Vachaknavi}}, প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৯মৰ পৰা ৭ম শতিকা) এগৰাকী প্ৰাচীন ভাৰতীয় দাৰ্শনিক আছিল। বৈদিক সাহিত্যত তেওঁক এগৰাকী মহান প্ৰাকৃতিক দাৰ্শনিক হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়,{{Sfn|Ahuja|2011|p=34}}<ref name=Astra>{{Cite web|url=http://www.astr.ua.edu/4000WS/GARGI.html|title=Gargi|publisher= University of Alabama Astronomy}}</ref> বেদৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যাখ্যাকৰক,<ref name="Mani">{{cite book|author = Mani, Vettam|title = Puranic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary With Special Reference to the Epic and Puranic Literature|url= https://archive.org/stream/puranicencyclopa00maniuoft/puranicencyclopa00maniuoft_djvu.txt |publisher = Motilal Banarsidass|year = 1975|location = Delhi|isbn = 0-8426-0822-2|author-link =Vettam Mani|pages=348&ndash; 9}}</ref> আৰু ব্ৰহ্মবিদ্যাৰ জ্ঞান থকা ব্যক্তি হিচাপে ব্ৰহ্মবাদিনী বুলি জনা যায়। {{Sfn|Banerji|1989|p=614}} বৃহদাৰণ্যক উপনিষদৰ ষষ্ঠ আৰু অষ্টম ব্ৰহ্মণম মতে বিদেহৰ ৰজা [[জনক]]ৰ দ্বাৰা আয়োজিত এক দাৰ্শনিক তৰ্ক ব্ৰহ্মযজ্ঞত অংশগ্ৰহণ কৰা হিচাপে তেওঁৰ নামৰ বিশিষ্ট উল্লেখ পোৱা যায়। তেওঁ এই ব্ৰহ্মযজ্ঞত আত্মাৰ বিষয়ত জটিল প্ৰশ্নৰে ঋষি যাজ্ঞবল্ক্যক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল।{{Sfn|Ahuja|2011|p=34}}<ref>{{Cite web|url=http://www.sivanandaonline.org/graphics/spritual_life/ideal_for_women/the_culmination_selfhood.html?9d5ab6c0|title=The Virgin Philosopher|author=Swami Sivananda|publisher=sivanandaonline.org|author-link=Swami Sivananda}}{{Dead link|date=July 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ [[ঋকবেদ]]ৰ বহুতো শ্লোক ৰচনা কৰিছিল।{{Sfn|Mody|1999|p=125}} তেওঁ জীৱন ব্ৰহ্মচাৰ্য পালন কৰিছিল।{{Sfn|Kapur-Fic|1998|p=323}}{{Sfn|Kumar|2004|p=158}} গৰ্গৰ ঋষিৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৮০০-৫০০) বংশৰ বাচকন্ব ঋষিৰ কন্যা গাৰ্গীক তেওঁৰ দেউতাক আৰু ঋষি গৰ্গৰ নামেৰে গাৰ্গী বাচকন্বী হিচাপে নামকৰণ কৰা হৈছিল। সৰুৰে পৰাই তেওঁ বৈদিক শাস্ত্ৰৰ প্ৰতি তীব্ৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু দৰ্শনৰ ক্ষেত্ৰত অতি দক্ষ হৈ পৰিছিল। বৈদিক কালত তেওঁ বেদ আৰু উপানিষদত অত্যন্ত জ্ঞানী হৈ পৰিছিল আৰু আন দাৰ্শনিকসকলৰ সৈতে বৌদ্ধিক বিতৰ্ক কৰিছিল। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== গাৰ্গী জীৱনকাল আনুমানিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব নৱমৰ পৰা সপ্তম শতিকা আছিল। তেওঁৰ পিতৃ আছিল বাচকন্ব ঋষি। ঋষি বাচকন্ব গৰ্গ ঋষিৰ বংশধৰ আছিল<ref name=Astra/><ref name="Great">{{cite book | title=Great Women of India | year = 2005 | series = Know India | publisher = Prabhat Prakashan | isbn=978-81-87100-34-8 | page = 15 }}</ref> গাৰ্গীৰ নাম দেউতাক আৰু ঋষি গৰ্গৰ নামেৰে গাৰ্গী বাচকন্বী হিচাপে নামকৰণ কৰা হৈছিল। সৰুৰে পৰাই তেওঁ অতি বুদ্ধিমতী আছিল। তেওঁ [[বেদ]] আৰু শাস্ত্ৰৰ জ্ঞান অৰ্জন কৰিছিল আৰু দৰ্শনৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে প্ৰসিদ্ধ হৈছিল। তেওঁ আনকি জ্ঞানত পুৰুষক অতিক্ৰম কৰিছিল<ref name="Great"/> ==পৰৱৰ্তী জীৱন== গাৰ্গী, বেদভা প্ৰতিথৈ আৰু [[মৈত্ৰেয়ী]] [[উপনিষদ]]ত উল্লিখিত বিশিষ্ট মহিলাসকলৰ অন্যতম।{{Sfn|Mookerji|1998|p=171}} তেওঁ বৈদিক কালৰ পুৰুষৰ দৰে বেদ আৰু উপানিষদত জ্ঞানী আছিল আৰু বিতৰ্কত পুৰুষ-দাৰ্শনিকসকলক ভালদৰে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিব পাৰিছিল৷{{Sfn|O'Malley|1970|p=331}} অশ্বল্যায়নৰ গৃহ সূত্ৰসমূহত তেওঁৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{Sfn|Gadkari|1996|p=86}} তেওঁ এগৰাকী আগশাৰীৰ পণ্ডিত আছিল যিয়ে শিক্ষা প্ৰচাৰৰ বাবে সমৃদ্ধ অৱদান আগবঢ়াইছিল।<ref name="Great"/> গাৰ্গীয়ে গৰ্গ ঋষিৰ ওচৰত দৰ্শনৰ শিক্ষা লাভ কৰিছিল। মিথিলাৰ ৰজা জনকৰ দৰবাৰত গাৰ্গীক নৱৰত্ন) হিচাপে সন্মানিত কৰা হৈছিল। ==গাৰ্গী-যাজ্ঞবল্ক্য সংবাদ== বৃহদাৰণ্যক উপনিষদৰ মতে প্ৰাচীন ভাৰতৰ বিদেহ (মিথিলা) ৰাজ্যৰ ৰজা [[জনক]] দৰ্শনৰ বৰ গুণগ্ৰাহী আছিল। তেওঁ ৰাজসুয় যজ্ঞ পাতি ওচৰ-পাজৰৰ পণ্ডিতমণ্ডলীক নিমন্ত্ৰণ কৰিছিল আৰু যি তৰ্কযুদ্ধত জিকিব তেওঁক একহাজাৰ গাই গৰু পুৰস্কাৰ দিব বুলি ঘোষনা কৰিছিল আৰু গাইবোৰৰ শিংবোৰ দহতোলা দহতোলা সোণেৰে বন্ধোৱা আছিল। তৰ্ক আৰম্ভ হোৱাৰ আগতেই ঋষি যাজ্ঞবল্ক্যই এজন শিষ্যক সকলো গাই নিজৰ আশ্ৰমলৈ নিবলৈ আদেশ দিলে। এই কথাত অন্যান্য পণ্ডিতসকল ক্ষুণ্ণ হ'ল। যাজ্ঞবল্ক্যই মধুৰ বচনেৰে ক'লে যে গাইখিনি তেওঁৰ প্ৰয়োজন হৈছে। তেতিয়া ৰজাই যাজ্ঞবল্ক্যৰ লগত তৰ্ক কৰিবলৈ আঁঠগৰাকী পণ্ডিত নিজেই নিৰ্বাচিত কৰি দিলে। এই আঠ গৰাকীৰ ভিতৰত মহিলা একমাত্ৰ গাৰ্গীয়েই আছিল আৰু তেওঁৰ ক্ৰমিক নম্বৰ আছিল সাত। এজন এজনকৈ সেইদিনৰ বিখ্যাত পণ্ডিত অশ্বল, অৰ্থভাগ, ভূজ্য, উদ্দালক, উষস্ত সহ সাতজনক যাজ্ঞবল্ক্যই সহজেই পৰাস্ত কৰিলে।<ref name="Great"/> প্ৰথমে ঋষি অশ্বলে প্ৰশ্ন কৰিলে,-"হে ঋষি যাজ্ঞবল্ক্য, সকলো জীৱ মৃত্যুৰ অধীন, তেনেহ'লে মৃত্যুৰ পৰা সাৰিবৰ উপায় কি? যাজ্ঞবল্ক্যই উত্তৰ দিলে,-"অগ্নি আৰু বাক্যৰ দ্বাৰা। কাৰণ বাক্যই যজ্ঞৰ হোতা, বাক্যই অগ্নি, বাক্যই মুক্তিৰ উপায়।{{Sfn|Ahuja|2011|p=34}} শেষত গাৰ্গীৰ পাল পৰিল। হাঁহি মুখে গাৰ্গীয়ে ঘোষণা কৰিলে যে পৰাজিত হ'লে তেওঁ আনন্দেৰে ঋষি যাজ্ঞবল্ক্যৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব মানি লব। যাজ্ঞবল্ক্যক হৰুৱাব পৰা পণ্ডিত লোক ভাৰতত বিৰল সেইকথা গাৰ্গীয়েও ভালকৈ জানিছিল। তাৰপিছত বিখ্যাত গাৰ্গী-যাজ্ঞবল্ক্য সংবাদ আৰম্ভ হৈছিল। এই গোটেই আলোচনাত গাৰ্গীয়ে ঋষিক 'হে ঋষি যাজ্ঞবল্ক্য'আৰু ঋষিয়েও গাৰ্গীক 'ভদ্ৰে বিদুষী গাৰ্গী' বুলি সম্বোধন কৰিছিল।{{Sfn|Mookerji|1998|p=129}}{{Sfn|Ahuja|2011|p=34}} গাৰ্গীয়ে পৃথিৱীৰ সৃষ্টিতত্ত্বৰ ওপৰত প্ৰথমে প্ৰশ্ন কৰিলে।{{Sfn|Carmody|Brink|2013|p=95}} {{Cquote|গাৰ্গী: বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডখন সৃষ্টি হৈছে বিভিন্ন উপাদান লগ হৈ। এতিয়া কওকচোন পানীৰ উপাদান কি কি?</br> যাজ্ঞবল্ক্য: পানীৰ উপাদান বতাহ।</br> গাৰ্গী :বতাহনো কিহেৰে তৈয়াৰী?</br> যাজ্ঞবল্ক্য: বতাহৰ উপাদান আকাশ।</br> গাৰ্গী: আকাশৰ এককনো কি?</br> যাজ্ঞবল্ক্য: আকাশৰ উপাদান আদিত্য বা সূৰ্য।</br> গাৰ্গী: তেতিয়াহ'লে সূৰ্য্যৰ এককনো কি?</br> যাজ্ঞবল্ক্য: চন্দ্ৰ</br> গাৰ্গী: চন্দ্ৰৰ একক কি?</br> যাজ্ঞবল্ক্য: চন্দ্ৰৰ একক নক্ষত্ৰ।</br> গাৰ্গী: নক্ষত্ৰৰ উপাদান কি?</br> যাজ্ঞবল্ক্য: দেৱতাসকল</br> গাৰ্গী: দেৱতাসকলৰ সৃষ্টি কেনেকৈ হ'ল?</br> যাজ্ঞবল্ক্য: তেওঁলোকৰ সৃষ্টি হৈছে ইন্দ্ৰৰপৰা।</br> গাৰ্গী: তেতিয়া হ'লে কওকচোন ইন্দ্ৰৰ সৃষ্টি হৈছিল কেনেকৈ?</br> যাজ্ঞবল্ক্য: ইন্দ্ৰৰ সৃষ্টি হৈছিল প্ৰজাপতিৰ পৰা।</br> গাৰ্গী: মই জানিব বিচাৰো প্ৰজাপতিৰ সৃষ্টি কেনেকৈ হৈছিল?</br> যাজ্ঞবল্ক্য: পৰম ব্ৰহ্মৰ পৰা।</br> গাৰ্গী: মই জানিব বিচাৰো ব্ৰহ্মৰ উপাদান কি?অৰ্থাৎ কি বস্তুৰ পৰা ব্ৰহ্মৰ সৃষ্টি হৈছিল?{{Sfn|Glucklich |2008|pp=64&ndash; 65}}}} এই কথাৰ কোনো উত্তৰ দিব নোৱাৰি যাজ্ঞবল্ক্য খঙত ক'ব নোৱাৰা হৈ পৰিল। গাৰ্গীৰ নিৰ্ভয়তা দেখি যাজ্ঞবল্ক্যই খঙেৰে ক'লে,-"আপুনি মনে মনে থাকক ভদ্ৰমহিলা গাৰ্গী, আৰু প্ৰশ্ন নকৰিব। বেদৰ নিয়ম আপুনি লঙ্ঘন কৰিছে। আৰু জানিব বিচাৰিলে আপোনাৰ মূৰটো খহি পৰিব। আপুনি মানসিক ভাৰসাম্য হেৰুৱাব।" যাজ্ঞবল্ক্যৰ নিচিনা এজন জ্ঞানী ঋষিয়েও গাৰ্গীক নাৰী হিচাবেহে চালে শেষত। নিজৰ সমকক্ষ এজন ঋষিৰ দৃষ্টিৰে নাচালে। যাজ্ঞবল্ক্যৰ কথাত স্তম্ভিত হৈ গাৰ্গীয়ে আৰু একো নকৈ বহি পৰিল। অন্য পণ্ডিতসকলে যাজ্ঞবল্ক্যক প্ৰশ্ন নকৰি আগতেই পৰাজয় স্বীকাৰ কৰি ল'লে৷{{Sfn|Carmody|Brink|2013|p=95}} তাৰপিছতেই উদ্দালক উঠিল। তেওঁ বহোঁতেই গাৰ্গী আকৌ উঠিল। যাজ্ঞবল্ক্যৰ আগত দ্বিতীয় বাৰ উঠাৰ সাহস কাৰোৱেই নাছিল। কিন্তু গাৰ্গী আছিল অসামান্য বেদজ্ঞানী। ব্ৰাহ্মণ সকলক বন্দনা কৰি তেওঁ ক'লে আপোনালোকে অনুমতি দিলে মই আৰু দুটা প্ৰশ্ন ঋষি যাজ্ঞবল্ক্যক কৰোঁ। তাৰ উত্তৰ দিব পাৰিলেই বুজা যাব যাজ্ঞবল্ক্য আমাৰ মাজত সকলোতকৈ শ্ৰেষ্ঠ। সভাৰ সকলো পণ্ডিতেই অনুমতি দিলে আৰু গাৰ্গীয়ে যাজ্ঞবল্ক্যক প্ৰশ্ন কৰিলে,{{Sfn|Carmody|Brink|2013|p=95}} {{Cquote|যাজ্ঞবল্ক্য, এই বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ মাজত স্বৰ্গ, মৰ্ত্য,পাতাল,অতীত, বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যত কিহত অধিষ্ঠিত হৈ আছে?</br> যাজ্ঞবল্ক্য: আকাশত বা অনন্তত প্ৰতিস্থিত।</br> গাৰ্গী: উত্তম। পিছে এই আকাশনো ক'ত আছে?</br> যাজ্ঞবল্ক্য: যিজনক কোনেও নেদেখে, কিন্তু তেওঁ সকলোকে দেখে, যাৰ কথা কোনেও নুশুনে কিন্তু তেওঁ সকলো শুনে, যিজনক কোনেও বুজিব নোৱাৰে কিন্তু তেওঁ সকলো জানে সেই অক্ষয় বা শাশ্বতেই আকাশৰ ভিত্তি। আৰু এই অক্ষয়েই হ'ল পৰমব্ৰহ্ম। যাৰ কোনো বৰ্ণ-গন্ধ-স্বাদ-আকাৰ-অবয়ব নাই। এই চিৰ-শাশ্বত বা অবিনশ্বৰ বা অক্ষয়ৰ নিৰ্দেশত চন্দ্ৰ,সূৰ্য্য, নক্ষত্ৰ, গ্ৰহ, উপগ্ৰহ আদি নিজৰ স্থানত নিজৰ কামত উপবিষ্ট হৈ আছে। দীৰ্ঘ তপস্যাৰ পিচতো যদি সেই পৰমব্ৰহ্মৰ উপলব্ধি কৰিব পৰা নাযায় তেনেহ'লে সেই তপস্যা বৃথা। এইটোৱেই চূড়ান্ত উত্তৰ।</br> গাৰ্গীয়ে হাঁহি মুখে ক'লে,-" যাজ্ঞবল্ক্য, আপুনিয়েই সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ। আমাৰ মাজত কোনো নাই যি আপোনাক পৰাজয় কৰিব পাৰিব।"{{Sfn|Ahuja|2011|p=34}}{{Sfn|Glucklich |2008|pp=64&ndash; 65}}}} এই জ্ঞানেই প্ৰকৃত অনন্ত। ছান্দোগ্য উপনিষদৰ সপ্তম অধ্যায়ত এইখিনি উল্লিখিত আছে।{{Sfn|Mookerji|1998|p=129}}{{Sfn|Ahuja|2011|p=34}} ==গ্ৰন্থৰাজি== *{{cite book|last= Ahuja |first=M.L. |title=Women in Indian Mythology |url=https://books.google.com/books?id=day64iGXDFAC&pg=PT34|year=2011|publisher=Rupa Publications|isbn=978-81-291-2171-4}} *{{cite book|last= Banerji |first=Sures Chandra |title=A Companion to Sanskrit Literature: Spanning a Period of Over Three Thousand Years, Containing Brief Accounts of Authors, Works, Characters, Technical Terms, Geographical Names, Myths, Legends, and Several Appendices|url=https://books.google.com/books?id=JkOAEdIsdUsC&pg=PA614|date=1 January 1989|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0063-2}} *{{cite book|last1= Carmody |first1=Denise |last2= Brink |first2=T. |title=Cengage Advantage Books: Ways to the Center: An Introduction to World Religions|url=https://books.google.com/books?id=3UkWAAAAQBAJ&pg=PA95|date=1 January 2013|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-285-41529-1}} *{{cite book|last= Gadkari|first=Jayant |title=Society and Religion: From Rugveda to Puranas|url=https://books.google.com/books?id=Zst_7qaatp8C&pg=PA86|date=1 January 1996|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-743-2}} *{{cite book|last= Glucklich |first=Ariel |title=The Strides of Vishnu : Hindu Culture in Historical Perspective: Hindu Culture in Historical Perspective|url=https://books.google.com/books?id=KtLScrjrWiAC&pg=PA64|date=11 April 2008|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-971825-2}} *{{cite book|series=Know India|title=Great Women of India|url=https://books.google.com/books?id=x74ag_GMkTcC&pg=PA15|year=2005|publisher=PrabhatPrakashan|isbn=978-81-87100-34-8}} *{{cite book|last= Kapur-Fic |first=Alexandra R. |title=Thailand: Buddhism, Society, and Women|url=https://books.google.com/books?id=kaBW8Ao-18oC&pg=PA323|date=1 January 1998|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-360-1}} *{{cite book|last= Kumar|first=Raj|title=Essays on Social Reform Movements|url=https://books.google.com/books?id=C7SQW69LLSIC&pg=PA158|date=1 January 2004|publisher=Discovery Publishing House|isbn=978-81-7141-792-6}} *{{cite book|last= Mody |first=Rekha |title=A Quest for Roots: Stree Shakti|url=https://books.google.com/books?id=dWgaAAAAYAAJ|year=1999|publisher=Stree Shakti}} *{{cite book|last= Mookerji|first=Radha Kumud |title=Ancient Indian Education: Brahmanical and Buddhist|url=https://books.google.com/books?id=mjFfqpq7HhkC&pg=PA171|date=1 January 1998|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0423-4}} *{{cite book|last= O'Malley|first=Charles Donald |title=The History of Medical Education: An International Symposium Held February 5-9, 1968|url=https://books.google.com/books?id=afYzWG1FLroC&pg=PA331|year=1970|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-01578-4}} ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20150402131943/http://www.women-philosophers.com/Gargi.html মহিলা দাৰ্শনিকসকল] * [http://creative.sulekha.com/gargi-the-first-woman-philosopher-of-the-world-and-wisdom-of-vedic-times_81307_blog গাৰ্গী, প্ৰথম মহিলা দাৰ্শনিক] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় দাৰ্শনিক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা কবি]] 0xm0nwbkmyqvgc9ut0gc8anul5cv1h1 0 71016 613361 277281 2026-06-21T02:40:11Z নৰুনা বৰুৱা 44897 613361 wikitext text/x-wiki {{Wikify}} অসমৰ প্ৰাক্ আহোম যুগৰ স্থাপত্যত কিৰাত সকলৰ স্থাপত্য আৰু আৰ্য গোষ্ঠীয়ে সকলৰ স্থাপত্যৰ এটা ৰূপ দেখা যায়। মহাভাৰত আৰু কালিকাপুৰাণত ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ প্ৰাচীনতম অধিবাসীসকলৰ ভিতৰত কিৰাতসকলেই সৰ্বপ্ৰাচীন বুলি উল্লেখ আছে। অসমৰ কছাৰীসকলেই পৰম্পৰাগতভাৱে কিৰাত নামে জনাজাত আৰু এই কিৰাত শাসিত কেইবাখনো নগৰৰ ভগ্নাৱশেষ, মন্দিৰ আদি তেওঁলোকৰ স্থাপত্য কলাৰ নিদৰ্শন হিচাপে ইতিমধ্যেই আৱিস্কৃত হৈছে। অসমৰ প্ৰাচীনতম ৰজাজনৰ নাম মহীৰংগ দানৱ আদি কিৰাত জনগোষ্ঠীৰ ৰজা। ঐতিহাসিক সকলে মহীৰংগ নামটো'মৈৰাং' শব্দৰ আৰ্যীকৃত ৰূপ বুলি ক'ব খোজে। গুৱাহাটীৰ পৰা পূবে প্ৰায় ২০কি:মি দূৰত থকা মৈৰাং পৰ্বতৰ নামটোৱেই ইয়াৰ প্ৰধান সাক্ষী বুলি কনকলাল বৰুৱা প্ৰমুখ্যে ঐতিহাসিক সকলে অনুমান কৰে। ইয়াৰোপৰি কালিকাপুৰাণত উল্লেখ আছে যে নৰকাসুৰ অধিকৃত প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ সুউচ্চ প্ৰসাদোপম ঘৰেৰে পৰিপূৰ্ণ আৰু চাৰিওফালে ওখ প্ৰাচীৰৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত ইন্দ্ৰৰ অমৰাৱতী সদৃশ। আনহাতে গংগা উপত্যকাৰ পৰা নৰকৰ লগত সেই সময়ত শিলৰ প্ৰসাদ বা বিগ্ৰহ নিৰ্মাণ কৰা খনিকৰ আহিছিল আৰু আৰ্যসকলে মানি চলা বাস্তু শিল্প শাস্ত্ৰ এওঁলোকৰ লগতেই তথা নৰকাসুৰৰ কালতেই আহিছিল বুলি পণ্ডিতসকলে অনুমান কৰে।প্ৰাক আহোম যুগৰ স্থাপত্যৰ যিবিলাক ভগ্নাৱশেষ পোৱা গৈছে সেইবিলাক বাস্তু শিল্প শাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম ৰক্ষা কৰি স্থাপন হৈছিল বুলি প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। ভাৰতৰ প্ৰাচীন মঠ মন্দিৰবোৰত প্ৰধানকৈ তিনিটা ৰীতি দেখা যায়-নাগৰ,কেশৰ আৰু দ্ৰাবিড়। কিন্তু কামৰূপী স্থাপতি সকলে প্ৰধানতঃ কোনটো পদ্ধতি অনুকৰণ কৰিছিল সেই বিষয়ে ঐতিহাসিক সকলে সঠিককৈ একো ক'ব নোৱাৰে। কিন্তু প্ৰাচীন কামৰূপী পদ্ধতিত নিৰ্মিত মন্দিৰটোৰ ক্ষেত্ৰত নিন্মোক্ত পদ্ধতিকেইটা পৰিলক্ষিত হয় - (১)তোৰণ,(২)মণ্ডপ বা নাটমন্দিৰ,(৩)গো-পুৰম অৰ্থাৎ প্ৰৱেশ চ'ৰা আৰু (৪)গৰ্ভ গৃহ।মনকৰিবলগীয়া যে ভাৰতীয় মন্দিৰসমূহৰ তলৰ ফালটো ৰথৰ আকৃতিৰে কৰা। কোনো কোনো ঠাইত এই ৰথ টানি নিয়া ঘোঁৰা বা হাতী শিলত কাটি উলিওৱা হৈছিল। ঘোঁৰা বা হাতীয়ে টানি নিয়া ৰথৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত মন্দিৰৰ ওপৰফালে শিখৰত কলহৰ আকৃতি আছিল।অসমত এই অংশ 'কলচী' বা কলসী বুলিও কোৱা হয়। মন্দিৰৰ ভেটি নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে দক্ষিণ ভাৰতৰ নাগৰ পদ্ধতি চাৰিচুকীয়া ভেটিৰ আৰ্হি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। অসমৰ প্ৰাচীন মন্দিৰবোৰৰ ভেটি গঠনত দক্ষিণ ভাৰতীয় নাগৰ পদ্ধতিৰ চাৰিচুকীয়া ভেটি নিৰ্মাণেই সততে পৰিলক্ষিত হয়। এই নিৰ্মাণ পদ্ধতিয়ে এটা কথা স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অসমীয়া স্থাপত্যত উত্তৰ ভাৰতীয় স্থাপত্যৰ লগতে দক্ষিণ ভাৰতীয় আৰ্হিৰ প্ৰভাৱো নথকা নহয়। অৱশ্যে মন্দিৰৰ বাহিৰৰ গঠন পদ্ধতিত উত্তৰ ভাৰতীয় প্ৰভাৱ বেছি। তদুপৰি প্ৰাচীন কামৰূপত ভেটি নিৰ্মাণ কৌশলৰ বাহিৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ অহা স্থাপত্য আৰু ভাস্কৰ্য্যৰ আৰ্হিৰ লগত দক্ষিণ ভাৰতীয় আৰ্হিৰ সম্পৰ্ক নাই, উত্তৰ ভাৰতীয় আৰ্হিৰহে সম্পৰ্ক আছে বুলি ঐতিহাসিক সকলে ন দি ক'ব খোজে। এই উত্তৰ ভাৰতীয় স্থাপত্যত কোনো কোনো ক্ষেত্ৰত মোগল প্ৰভাৱ আৰু ভাস্কৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত গান্ধাৰ আৰু গ্ৰীক প্ৰভাৱ সোমাইছিল বুলি পণ্ডিতসকলে অনুমান কৰে। ভাৰতীয় প্ৰতিমা গঢ়োতা সকলক প্ৰথমতে স্থপতি বোলা হৈছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ পৰাহে তেওঁলোকক ভাস্কূব বুলি ক'বলৈ লোৱা হৈছে।প্ৰতিমাবোৰ একোটা নিৰ্দিষ্ট জোখ অনুযায়ী গঢ়া হৈছে। এই জোখৰ আধাৰ আছিল মানাংগুল অৰ্থাৎ আঙুলিৰ জোখ।বাৰ আঙুলি এক তাল বুলি ধৰা হৈছিল। এই আঙুলি আৰু তালৰ জোখতহে প্ৰতিমা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। পূৰ্বতে উল্লেখ কৰা হৈছে যে অসমত প্ৰাক আহোম যুগৰ কোনো পূৰ্ণাংগ মন্দিৰ বা প্ৰাসাদ নাই। আছে মাথোন মাটিৰ তলে ওপৰে সিঁচৰতি হৈ থকা ভগ্নাৱশেষ কিছু।দ পৰ্বতীয়া মন্দিৰৰ ভেটিৰ ভগ্নাৱশেষ, সূৰ্য্য পাহাৰৰ স্তূপ আৰু গুহা,পিংগলেশ্বৰৰ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত মন্দিৰৰ শীৰ্ষৰ ঘট, তেজপুৰৰ কল পাৰ্কত ৰখা শৈলস্তম্ভ, গোৱালপাৰাৰ ওচৰৰ মৰনৈ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত মন্দিৰৰ দ্বাৰ শাখা আৰু দ্বাৰশিৰপট্টি,মদন কামদেৱ মন্দিৰৰ তলৰ ভেটি, বামুনী পাহাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ আদিয়ে প্ৰাক্ আহোম যুগৰ মন্দিৰ সজাৰ সাক্ষী বহন কৰি আছে। সেইদৰে উন্নত মানৰ মূৰ্তিবিলাক যেনে : দ পৰ্বতীয়াৰ গংগা যমুনাৰ মূৰ্তি,মিকিৰ মাটিত পোৱা নাৰী মূৰ্তিৰ বক্ষ,পিংগলেশ্বৰত পোৱা স্ত্ৰী আৰু পুৰুষ যোদ্ধাৰ খোদিত মূৰ্তিৰ ভগ্নাৱশেষ, আমবাৰীৰ পোৱা নটৰাজ, মালিনী থানত পোৱা সূৰ্য্য মূৰ্তি,বৰগংগা মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষত প্ৰাপ্ত বাসুদেৱ মূৰ্তি আদিয়ে মধ্যযুগ তথা প্ৰাক্ আহোমযুগৰ অসমৰ স্থাপত্য আৰু ভাস্কৰ্য্যৰ সাক্ষ বহন কৰি আছে।<ref>তথ্যসূত্ৰ: ভাষা-সাহিত্য-সংস্কৃতি-সমীক্ষা;সম্পা:কৰবী দাস,খগেশ্বৰী বৰুৱা,পৃ:১০৪-১০৫</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} n5mv5cydm7u06l3pad9ki9091eylk20 613362 613361 2026-06-21T02:40:50Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:অসমৰ ইতিহাস]] using [[WP:HC|HotCat]] 613362 wikitext text/x-wiki {{Wikify}} অসমৰ প্ৰাক্ আহোম যুগৰ স্থাপত্যত কিৰাত সকলৰ স্থাপত্য আৰু আৰ্য গোষ্ঠীয়ে সকলৰ স্থাপত্যৰ এটা ৰূপ দেখা যায়। মহাভাৰত আৰু কালিকাপুৰাণত ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ প্ৰাচীনতম অধিবাসীসকলৰ ভিতৰত কিৰাতসকলেই সৰ্বপ্ৰাচীন বুলি উল্লেখ আছে। অসমৰ কছাৰীসকলেই পৰম্পৰাগতভাৱে কিৰাত নামে জনাজাত আৰু এই কিৰাত শাসিত কেইবাখনো নগৰৰ ভগ্নাৱশেষ, মন্দিৰ আদি তেওঁলোকৰ স্থাপত্য কলাৰ নিদৰ্শন হিচাপে ইতিমধ্যেই আৱিস্কৃত হৈছে। অসমৰ প্ৰাচীনতম ৰজাজনৰ নাম মহীৰংগ দানৱ আদি কিৰাত জনগোষ্ঠীৰ ৰজা। ঐতিহাসিক সকলে মহীৰংগ নামটো'মৈৰাং' শব্দৰ আৰ্যীকৃত ৰূপ বুলি ক'ব খোজে। গুৱাহাটীৰ পৰা পূবে প্ৰায় ২০কি:মি দূৰত থকা মৈৰাং পৰ্বতৰ নামটোৱেই ইয়াৰ প্ৰধান সাক্ষী বুলি কনকলাল বৰুৱা প্ৰমুখ্যে ঐতিহাসিক সকলে অনুমান কৰে। ইয়াৰোপৰি কালিকাপুৰাণত উল্লেখ আছে যে নৰকাসুৰ অধিকৃত প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ সুউচ্চ প্ৰসাদোপম ঘৰেৰে পৰিপূৰ্ণ আৰু চাৰিওফালে ওখ প্ৰাচীৰৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত ইন্দ্ৰৰ অমৰাৱতী সদৃশ। আনহাতে গংগা উপত্যকাৰ পৰা নৰকৰ লগত সেই সময়ত শিলৰ প্ৰসাদ বা বিগ্ৰহ নিৰ্মাণ কৰা খনিকৰ আহিছিল আৰু আৰ্যসকলে মানি চলা বাস্তু শিল্প শাস্ত্ৰ এওঁলোকৰ লগতেই তথা নৰকাসুৰৰ কালতেই আহিছিল বুলি পণ্ডিতসকলে অনুমান কৰে।প্ৰাক আহোম যুগৰ স্থাপত্যৰ যিবিলাক ভগ্নাৱশেষ পোৱা গৈছে সেইবিলাক বাস্তু শিল্প শাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম ৰক্ষা কৰি স্থাপন হৈছিল বুলি প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। ভাৰতৰ প্ৰাচীন মঠ মন্দিৰবোৰত প্ৰধানকৈ তিনিটা ৰীতি দেখা যায়-নাগৰ,কেশৰ আৰু দ্ৰাবিড়। কিন্তু কামৰূপী স্থাপতি সকলে প্ৰধানতঃ কোনটো পদ্ধতি অনুকৰণ কৰিছিল সেই বিষয়ে ঐতিহাসিক সকলে সঠিককৈ একো ক'ব নোৱাৰে। কিন্তু প্ৰাচীন কামৰূপী পদ্ধতিত নিৰ্মিত মন্দিৰটোৰ ক্ষেত্ৰত নিন্মোক্ত পদ্ধতিকেইটা পৰিলক্ষিত হয় - (১)তোৰণ,(২)মণ্ডপ বা নাটমন্দিৰ,(৩)গো-পুৰম অৰ্থাৎ প্ৰৱেশ চ'ৰা আৰু (৪)গৰ্ভ গৃহ।মনকৰিবলগীয়া যে ভাৰতীয় মন্দিৰসমূহৰ তলৰ ফালটো ৰথৰ আকৃতিৰে কৰা। কোনো কোনো ঠাইত এই ৰথ টানি নিয়া ঘোঁৰা বা হাতী শিলত কাটি উলিওৱা হৈছিল। ঘোঁৰা বা হাতীয়ে টানি নিয়া ৰথৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত মন্দিৰৰ ওপৰফালে শিখৰত কলহৰ আকৃতি আছিল।অসমত এই অংশ 'কলচী' বা কলসী বুলিও কোৱা হয়। মন্দিৰৰ ভেটি নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে দক্ষিণ ভাৰতৰ নাগৰ পদ্ধতি চাৰিচুকীয়া ভেটিৰ আৰ্হি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। অসমৰ প্ৰাচীন মন্দিৰবোৰৰ ভেটি গঠনত দক্ষিণ ভাৰতীয় নাগৰ পদ্ধতিৰ চাৰিচুকীয়া ভেটি নিৰ্মাণেই সততে পৰিলক্ষিত হয়। এই নিৰ্মাণ পদ্ধতিয়ে এটা কথা স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অসমীয়া স্থাপত্যত উত্তৰ ভাৰতীয় স্থাপত্যৰ লগতে দক্ষিণ ভাৰতীয় আৰ্হিৰ প্ৰভাৱো নথকা নহয়। অৱশ্যে মন্দিৰৰ বাহিৰৰ গঠন পদ্ধতিত উত্তৰ ভাৰতীয় প্ৰভাৱ বেছি। তদুপৰি প্ৰাচীন কামৰূপত ভেটি নিৰ্মাণ কৌশলৰ বাহিৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ অহা স্থাপত্য আৰু ভাস্কৰ্য্যৰ আৰ্হিৰ লগত দক্ষিণ ভাৰতীয় আৰ্হিৰ সম্পৰ্ক নাই, উত্তৰ ভাৰতীয় আৰ্হিৰহে সম্পৰ্ক আছে বুলি ঐতিহাসিক সকলে ন দি ক'ব খোজে। এই উত্তৰ ভাৰতীয় স্থাপত্যত কোনো কোনো ক্ষেত্ৰত মোগল প্ৰভাৱ আৰু ভাস্কৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত গান্ধাৰ আৰু গ্ৰীক প্ৰভাৱ সোমাইছিল বুলি পণ্ডিতসকলে অনুমান কৰে। ভাৰতীয় প্ৰতিমা গঢ়োতা সকলক প্ৰথমতে স্থপতি বোলা হৈছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ পৰাহে তেওঁলোকক ভাস্কূব বুলি ক'বলৈ লোৱা হৈছে।প্ৰতিমাবোৰ একোটা নিৰ্দিষ্ট জোখ অনুযায়ী গঢ়া হৈছে। এই জোখৰ আধাৰ আছিল মানাংগুল অৰ্থাৎ আঙুলিৰ জোখ।বাৰ আঙুলি এক তাল বুলি ধৰা হৈছিল। এই আঙুলি আৰু তালৰ জোখতহে প্ৰতিমা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। পূৰ্বতে উল্লেখ কৰা হৈছে যে অসমত প্ৰাক আহোম যুগৰ কোনো পূৰ্ণাংগ মন্দিৰ বা প্ৰাসাদ নাই। আছে মাথোন মাটিৰ তলে ওপৰে সিঁচৰতি হৈ থকা ভগ্নাৱশেষ কিছু।দ পৰ্বতীয়া মন্দিৰৰ ভেটিৰ ভগ্নাৱশেষ, সূৰ্য্য পাহাৰৰ স্তূপ আৰু গুহা,পিংগলেশ্বৰৰ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত মন্দিৰৰ শীৰ্ষৰ ঘট, তেজপুৰৰ কল পাৰ্কত ৰখা শৈলস্তম্ভ, গোৱালপাৰাৰ ওচৰৰ মৰনৈ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত মন্দিৰৰ দ্বাৰ শাখা আৰু দ্বাৰশিৰপট্টি,মদন কামদেৱ মন্দিৰৰ তলৰ ভেটি, বামুনী পাহাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ আদিয়ে প্ৰাক্ আহোম যুগৰ মন্দিৰ সজাৰ সাক্ষী বহন কৰি আছে। সেইদৰে উন্নত মানৰ মূৰ্তিবিলাক যেনে : দ পৰ্বতীয়াৰ গংগা যমুনাৰ মূৰ্তি,মিকিৰ মাটিত পোৱা নাৰী মূৰ্তিৰ বক্ষ,পিংগলেশ্বৰত পোৱা স্ত্ৰী আৰু পুৰুষ যোদ্ধাৰ খোদিত মূৰ্তিৰ ভগ্নাৱশেষ, আমবাৰীৰ পোৱা নটৰাজ, মালিনী থানত পোৱা সূৰ্য্য মূৰ্তি,বৰগংগা মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষত প্ৰাপ্ত বাসুদেৱ মূৰ্তি আদিয়ে মধ্যযুগ তথা প্ৰাক্ আহোমযুগৰ অসমৰ স্থাপত্য আৰু ভাস্কৰ্য্যৰ সাক্ষ বহন কৰি আছে।<ref>তথ্যসূত্ৰ: ভাষা-সাহিত্য-সংস্কৃতি-সমীক্ষা;সম্পা:কৰবী দাস,খগেশ্বৰী বৰুৱা,পৃ:১০৪-১০৫</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] ndppuq5vvcw3hg6y5bbl1hkkcligre5 0 71447 613422 281603 2026-06-21T09:54:44Z Sasifow 48425 /* */ Added content 613422 wikitext text/x-wiki '''মাকেদ’নিয়াৰ ৩য় আলেক্সান্দ্ৰ’ছ'''{{efn|{{langx|grc|[[wikt:Ἀλέξανδρος#Ancient Greek|Ἀλέξανδρος]]}}, {{IPA|el|aléksandros|pron}}; {{Langx|la|Alexander}}, {{IPA|la|aɫɛkˈsandɛr|pron}}।}} ({{langx|grc|[[wikt:Ἀλέξανδρος#Ancient Greek|Ἀλέξανδρος]]}}, {{IPA|el|aléksandros|pron}}; {{Langx|la|Alexander}}, {{IPA|la|aɫɛkˈsandɛr|pron}}; ২০/২১ জুলাই ৩৫৬ [[খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|খ্ৰী.পূ.]] – ১০/১১ জুন ৩২৩ খ্ৰী.পূ.), যিজনক বেছিকৈ '''মহান আলেক্সান্দ্ৰ’ছ'''{{efn|{{Lang|grc|Αλέξανδρος ο Μέγας}}, {{Lang|la|Alexander Magnus}}; আলেক্সান্দ্ৰ’ছক প্ৰথম '''“মহান”''' বুলি অভিহিত কৰিছিল [[প্লাউতুছ]] (২৫৪ – ১৮৪ খ্ৰী..পূ.) নামৰ এজন ৰোমান নাট্যকাৰে তেওঁৰ '''''ম’স্তেল্লাৰিয়া''''' নাটকত।<ref>{{Cite book|author=Diana Spencer|title=Oxford Research Encyclopedia of Classics|year= 2019|chapter=Alexander the Great, reception of|chapter-url=https://oxfordre.com/classics/view/10.1093/acrefore/9780199381135.001.0001/acrefore-9780199381135-e-8048|series=Oxford Research Encyclopedias|doi=10.1093/acrefore/9780199381135.013.8048|isbn=978-0-19-938113-5|access-date=9 November 2021|quote=Alexander enjoys the epithet ''the Great'' for the first time in Plautus's Roman comedy ''Mostellaria'' (775–777).|archive-date=10 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211110030827/https://oxfordre.com/classics/view/10.1093/acrefore/9780199381135.001.0001/acrefore-9780199381135-e-8048|url-status=live}}</ref>}} নামেৰে জনা যায়, আছিল [[ইতিহাস]]ৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত বীৰসকলৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰাচীন গ্ৰীক ৰাজ্য মেচিডনৰ ৰজা। পিতাকৰ নাম ফিলিপ। খ্ৰীঃপূঃ ৩৩৫ চনত ফিলিপৰ মৃত্যুৰ পিছত আলেকজেণ্ডাৰ মেচিডনৰ সিংহাসনত আৰোহণ কৰে। দাৰ্শনিক এৰিষ্টটল আছিল তেওঁৰ গৃহ শিক্ষক। ২০ বছৰ বয়সতে সিংহাসনত আৰোহণ কৰি তেওঁ বিশ্ব-বিজয় অভিযানত বাহিৰ হয়। আলেকজেণ্ডাৰ বিশ্ব বিজয় অভিযানত ওলাই আহি ইজিপ্ত জয় কৰাৰ পিছত খ্ৰীঃপূঃ ৩৩২ চনত তাত নিজৰ নামেৰে এখন নতুন নগৰ আলেকজেড্ৰিয়া স্থাপন কৰে।<ref>{{cite book |last1=বৰগোহাঞি |first1=হোমেন |title=প্ৰজ্ঞাৰ সাধনা |date=এপ্ৰিল, ২০০২ |publisher=ভাৰতী বুক ষ্টল |location=গোলাঘাট |page=৬১ |edition=প্ৰথম প্ৰকাশ}}</ref> এই নগৰখন প্ৰাচীন গ্ৰীক আৰু ইহুদী সংস্কৃতিৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ হৈ উঠে। পাৰস্য আৰু আফগানিস্তান জয় কৰাৰ পিছত তেওঁ ভাৰতত প্ৰবেশ কৰি পঞ্জাব জয় কৰে। তেওঁৰ লক্ষ্য আছিল গাঙ্গেয় উপত্যকা। কিন্তু তেওঁৰ সৈন্যসকলে বিদ্ৰোহ কৰাত তেওঁ ভাৰত বিজয়ৰ অভিযান অসমাপ্ত ৰাখি স্বদেশলৈ ঘূৰি যাবলৈ বাধ্য হয়। স্বদেশ গৈ পোৱাৰ আগতে তেওঁৰ আধাবাটতে মৃত্যু হয়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:প্ৰাচীন বিশ্ব]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] kxzn9bnfvz95yprfcm845300nntjewa 0 75381 613318 527287 2026-06-20T15:23:53Z Porishmita B Borah 47553 /* */ 613318 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}{{wikify}}{{infobox writer | name = চক্ৰৱৰ্তী ভাৰত | image = | imagesize = | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | Parents_name = ঋষভনাথা আৰু মাতৃৰ নাম সুমঙ্গলা | birth_date = | birth_place = বিনিতা | death_date = | death_place = আষ্টাপদ | occupation = | nationality = | ethnicity = | citizenship = | language = | education = | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | notableworks = | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = }} '''চক্ৰৱৰ্তী ভৰত'''({{lang-en|Bharata Chakravartin}}) আছিল প্ৰথম চক্ৰৱৰ্তীন(সাৰ্বজনীন)সম্ৰাট বা চক্ৰৰ অধিকাৰী)অৱসৰপিনি(বৰ্তমানৰ আধা সময় চক্ৰ অনুসৰি জৈন পৰম্পৰাত ধৰ্মতত্ত্ব)<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Bharata_chakravartin</ref> ==জন্ম আৰু বংশ পৰিচয়== চক্ৰৱৰ্তী ভৰত ঋষভনাথৰ জেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল। জন্ম হৈছিল বিনিতাত। ভাৰত চক্ৰৱৰ্তীন ভাৰত আছিল প্ৰথম চক্ৰৱৰ্তীন (সাৰ্বজনীন) সম্ৰাট বা চক্ৰৰ অধিকাৰী) অৱসৰপিনি (বৰ্তমানৰ আধা সময় চক্ৰ অনুসৰি ) তেওঁৰ মুখ্য ৰাণী সুভদ্ৰাৰ পুত্ৰসকলৰ নাম আৰ্কাকিৰ্টি আৰু মাৰিচি আছিল ।পৃথিৱীৰ সকলো ছয়টা অংশ জয় কৰিছিল আৰু বাহুবলীৰ সৈতে কাজিয়াত লিপ্ত হৈছিল । তেওঁৰ ভাতৃয়ে বাকী থকা চহৰখন জয় কৰিবলৈ গৈছিল।<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Bharata_chakravartin</ref> ==শিক্ষা আৰু কৰ্মজীৱন== *তেওঁৰ জন্ম ইক্ষ্বাকু ৰাজবংশত। তেওঁৰ শিক্ষা আইন আৰু আইনৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। *ৰজাসকলৰ ৰাজনীতিৰ বিজ্ঞান। তেওঁৰ আগ্ৰহ আছিল নৃত্য আৰু কলাত। ভাৰতে বহুতক বিয়া কৰাইছিল। তেওঁৰ বিশ্ব বিজয়ৰ সময়ত ৰাজকুমাৰী আৰু সুভদ্ৰা তেওঁৰ মুখ্য ৰাণী আছিল। সি আছিল তেওঁৰ পুত্ৰ আৰ্কা কীৰ্তিৰ (প্ৰতিষ্ঠাপক) দ্বাৰা উত্তৰাধিকাৰী ভাৰতৰো আন এজন পুত্ৰ আছিল। সূৰ্যবংশ আগৰ জনৰ ভিতৰত কোন আছিল মাৰিচি নাম দিয়া হৈছে।<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Bharata_chakravartin</ref> ==মৃত্যু== চক্ৰৱৰ্তী ভৰতে আষ্টাপদত মৃত্যুবৰণ কৰে।<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Bharata_chakravartin</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} qf1smyyvgkvc1m3vk8esouzvkrldrs2 0 80552 613347 325411 2026-06-20T20:29:51Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613347 wikitext text/x-wiki কাজিৰঙা জাতীয় অৰ্কিড আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্য উদ্যান হৈছে [[অসম]]ত অৱস্থিত ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ অৰ্কিড উদ্যান। [[গোলাঘাট]] জিলাৰ দুৰ্গাপুৰ গাঁৱত প্ৰায় ৬ একৰ এলেকাত বিস্তৃত উদ্যানখনে কাজিৰঙাৰ গৌৰৱ বহুগুণে বৃদ্ধি কৰিছে। উদ্যানখনত ৫০০ বিধ বনৰীয়া [[অৰ্কিড]], ১৩২ টা প্ৰজাতিৰ টেঙা ফল আৰু শাক পাচলি, ৪৬ বিধ বাঁহ, ১২টা প্ৰজাতিৰ বেত আৰু আন বহুতো উদ্ভিদৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ স্থানীয় মাছ আছে। ==অৰ্কিড== [[চিত্ৰ:Orchid @ Kaziranga.jpg|thumb|উদ্যান খনত থকা অৰ্কিডৰ ছবি]] পৃথিৱীত প্ৰায় ৩৫০০০ প্ৰকাৰৰ অৰ্কিড আছে ; যাৰ ভিতৰত ভাৰতত প্ৰায় ১৩১৪ টা প্ৰকাৰ পোৱা যায় আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতত প্ৰায় ৮৫০টা প্ৰকাৰ পোৱা যায় আৰু কেৱল অসমত ৪০২ টা প্ৰজাতি পোৱা যায়। পৃথিৱীত প্ৰায় ৩৫০০০ প্ৰকাৰৰ অৰ্কিড আছে ; যাৰ ভিতৰত ভাৰতত প্ৰায় ১৩১৪ টা প্ৰকাৰ পোৱা যায় আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতত প্ৰায় ৮৫০টা প্ৰকাৰ পোৱা যায় আৰু কেৱল অসমত ৪০২ টা প্ৰজাতি পোৱা যায়।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/orchids-kaziranga-national-orchid-park-assam-kaziranga-national-park-orchids-museum/article34422203.ece|title=Orchids in full bloom at the Kaziranga National Orchid Park in Assam|work=The Hindu|date=27 April 2021|access-date=26 June 2022}}</ref> কাজিৰঙা জাতীয় অৰ্কিড আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্য উদ্যান হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰত অঞ্চলৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা ৬০০ তকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ বন্য অৰ্কিডৰ বাসস্থান। দৰ্শনাৰ্থীসকলক প্ৰকৃতিৰ ওচৰলৈ লৈ যাবলৈ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ প্ৰদান কৰাৰ বাবে এই ধুনীয়া অৰ্কিড সমূহ বন্য অৱস্থাৰ মাজত ৰখা হৈছে।<ref name="কাজিৰঙা অৰ্কিড পাৰ্ক">{{cite web | url=https://www.kaziranganationalpark-india.com/orchid-national-park.html | title=Welcome to orchid and Biodiversity Park | accessdate=9 মে' 2022 | archivedate=2022-07-18 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220718120320/https://www.kaziranganationalpark-india.com/orchid-national-park.html | deadurl=yes }}</ref> ==ধানৰ সংগ্ৰহালয়== কাজিৰঙা অৰ্কিড পাৰ্কত বিশেষজ্ঞৰ দলে চাউলৰ স্থানীয় নমুনা সংগ্ৰহ কৰিছে। তেওঁলোকে নমুনা সমূহৰ ইতিহাস সংগ্ৰহ কৰে আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলত খেতি কৰা ২০০ তকৈও অধিক প্ৰকাৰৰ চাউলৰ ভঁৰাল পৰিকল্পিতভাৱে নিৰ্মাণ কৰিছে। == মাছ সংৰক্ষণ== অসমৰ জাতীয় ঐতিহ্যৰ এটা অংশ মাছ বিভিন্ন কাৰণত নদী, বিল আৰু পুখুৰীৰ পৰা দ্ৰুতগতিত নাইকিয়া হৈ আহিছে। পৰীক্ষামূলকভাৱে কাজিৰঙা অৰ্কিড পাৰ্কৰ বিশেষজ্ঞৰ দলে কাজিৰঙা অৰ্কিড পাৰ্কৰ ভিতৰত থকা দুটা পুখুৰীত মাছৰ থলুৱা প্ৰজাতি সংগ্ৰহ আৰু বাছনি কৰিছিল আৰু সংৰক্ষণ কৰিছিল। উদ্যানখনত নৌকাবিহাৰৰ সুবিধাও উপলব্ধ। ==লোক সংস্কৃতি অনুশীলন== কাজিৰঙা অৰ্কিড উদ্যানখনত অসমৰ স্থানীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰচাৰৰ বাবে এটা কেন্দ্ৰও আছে। এই কলা সমূহ নিয়মীয়াকৈ আহি থকা পৰ্যটকসকলক দেখুওৱা হয়। কাজিৰঙা অৰ্কিড উদ্যানলৈ যোৱা পৰ্যটকসকলেও উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ সোৱাদ লোৱাৰো সুযোগ পায়।<ref name="Kaziranga orchid park">{{cite web | url=https://kaziranganationalparkassam.in/kaziranga-orchid-park/ | title=Kaziranga orchid park assam | accessdate=9 মে' 2022}}</ref> ==তথ্য উৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:উদ্যান]] [[শ্ৰেণী:গোলাঘাট জিলা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ পৰ্যটনস্থলী]] ozr3nq1573aod1vvcoli5wl5fnezbcr 0 81237 613345 602029 2026-06-20T19:31:37Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613345 wikitext text/x-wiki {{Infobox boxer | name = কবিন্দৰ সিং বিষ্ট | image = | caption = | weight = | height = | reach = | nationality = ভাৰতীয় | birth_date = {{birth date and age|1995|2|1|df=yes}} | birth_place = পাণ্ডা, পীঠৰাগড় জিলা, [[উত্তৰাখণ্ড]], ভাৰত<ref>{{cite web |title=Kavinder Bisht |url=http://indiaboxing.in/boxerdetails.php?regno=8368 |publisher=Indian Boxing Federation |accessdate=2 October 2019 |archivedate=19 January 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220119083718/https://indiaboxing.in/boxerdetails.php?regno=8368 |deadurl=yes }}</ref> | style = | medaltemplates = {{MedalSport|পুৰুষৰ এমেচাৰ বক্সিং}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|এছিয়ান এমেচাৰ বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ}} {{MedalSilver|২০১৯ এছিয়ান এমেচাৰ বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ|২০১৯ বেংকক|বেণ্টামৱেইট}} }} '''কবিন্দৰ সিং বিষ্ট''' ({{lang-en|Kavinder Singh Bisht}}; জন্ম: ১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯৫) এজন ভাৰতীয় বক্সাৰ। তেওঁ ফেদাৰৱেট শাখাত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰে। ২০১৯ চনৰ এছিয়ান এমেচাৰ বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপত বিষ্টে পুৰুষৰ বেণ্টামৱেইট শাখাত ৰূপৰ পদক লাভ কৰিছিল,<ref>{{cite news |title=Asian Boxing Championships: Amit Panghal bags second successive gold; Deepak Singh, Kavinder Singh Bisht claim silver |url=https://www.firstpost.com/sports/asian-boxing-championships-amit-panghal-bags-second-successive-gold-deepak-singh-kavinder-singh-bisht-claim-silver-6522451.html |accessdate=2 October 2019 |work=Firstpost |date=26 April 2019}}</ref> কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলত তেওঁ বৰ্তমানৰ বিশ্ব চেম্পিয়ন কাইৰাট য়েৰালিয়েভক পৰাস্ত কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Kavinder Bisht stuns world champ Yeraliyev to enter Asian Championship semis |url=https://sportstar.thehindu.com/boxing/asian-boxing-championships-2019-kavinder-singh-bisht-lovlina-deepak-singh/article26909973.ece# |accessdate=2 October 2019 |work=Sportstar |date=22 April 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=ASBC Elite Boxing Championships 2019 |url=http://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/AsianChampionships2019.pdf |accessdate=2 October 2019}}</ref> এআইবিএ বিশ্ব বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপত বিষ্ট ২০১৭ চনত ফ্লাইৱেট শাখাত কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলিষ্ট আছিল<ref>{{cite news |title=World Boxing Championships: Gaurav Bidhuri settles for bronze after semifinal loss |url=https://www.dnaindia.com/sports/report-world-boxing-championships-gaurav-bidhuri-settles-for-bronze-2542056 |accessdate=2 October 2019 |work=DNA India |date=31 August 2017}}</ref> আৰু ২০১৯ চনত ফেদাৰৱেট শাখাতো কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলিষ্ট আছিল।<ref>{{cite news |title=World Boxing Championships: Amit Panghal, Manish Kaushik Advance To Semi-Final, Kavinder Bisht, Sanjeet Knocked Out |url=https://sports.ndtv.com/boxing/world-boxing-championships-amit-panghal-52-kg-beats-carlo-paalam-4-1-to-reach-reach-semifinal-assure-2103064 |accessdate=2 October 2019 |work=NDTV |date=18 September 2019 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ক্ৰীড়াবিদ]] ib3x4dkrzmt64bd82avppvd0krp3d2d 3 81772 613352 326088 2026-06-20T21:27:29Z علاء 15614 পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:أنس حاج محمد]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:AnasKad]]লৈ علاءয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/أنس حاج محمد|أنس حاج محمد]]" to "[[Special:CentralAuth/AnasKad|AnasKad]]" 326088 wikitext text/x-wiki {{tmbox | type = notice | image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]] | imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo-v2-as.svg|135px]] | style = border: 1px blue solid; | textstyle = | text = {{Center|<big>{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}<br/>}}}} {{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]! '''</big><br/><br/> আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন। }}<br/> {{Center| '''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]</big><br/> <big> [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]</big><br/> <big> [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ|সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ]] </big><br/> <br> '''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]</big><br/> }} <br/> '''ইয়াৰ উপৰিও ফে'চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://www.facebook.com/AxomiyaWikipedia/ {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া- Assamese Wikipedia''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল'ব পাৰে। ''' আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব। <div class="center">{{Wikipedia in Social Media}}</div> | small = / yes | smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smalltext = আদৰণি }} — [[সদস্য:AdoroniBot|AdoroniBot]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AdoroniBot|বাৰ্তা]]) 19:42, 2 July 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- This welcome message is delivered by [[User:AdoroniBot|AdoroniBot]] on behalf of Assamese Wikimedia Community. --> pxpr394cwsdd2r414cveatoat0wqwxq 0 87491 613295 607175 2026-06-20T12:22:22Z Ananya Taye 28065 /* আহোম যুগ */ ফ্ৰাচেংমুঙৰ নাম নাই। ১৫২৭ চনত কিঙখামে থাওমুং বঙেন পদবী পাইছ। লিপিখনত এইজনৰ কথা উল্লেখ আছে। 613295 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> , লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল।‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদ সকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰ পৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়া সকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।"}} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল।‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমি সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিবৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা চৰ্তসমূহ এই শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো থাওমুং বঙেন বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূর্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰ ফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় ।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰ পৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰ পৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী ==  {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}} *{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] n2cwqo63a8nzu26tytprufcbmxsogxz 613297 613295 2026-06-20T12:28:50Z Ananya Taye 28065 Added better image. Added the older image in the text section 613297 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Old photo of Sadiya Serpent Pillar.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> , লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল।‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদ সকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰ পৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়া সকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।"}} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল।‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমি সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিবৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা চৰ্তসমূহ এই শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো থাওমুং বঙেন বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} [[File:Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|thumb|150px|Sadiya serpent pillar with the Ahom Inscription.]] ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূর্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰ ফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় ।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰ পৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰ পৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী ==  {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}} *{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] tic5lfmz610dst59jbhhhimzexdut2a 613303 613297 2026-06-20T13:26:59Z JyotiPN 22102 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 613303 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Old photo of Sadiya Serpent Pillar.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref>, লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল। ‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদসকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰপৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।" }} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰপৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোঁট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰখনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ থিয় কৰোৱা হৈছিল। ‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যিবোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে বৃটিছসকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱালখনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰপৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমিসকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা চৰ্তসমূহ এই শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো থাওমুং বঙেন বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} [[File:Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|thumb|150px|Sadiya serpent pillar with the Ahom Inscription.]] ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰপৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰপৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী ==  {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}} *{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] cb4ed8cdp9qgs8dbsv2li7vzdp5fnl9 0 95997 613321 599663 2026-06-20T15:43:17Z Porishmita B Borah 47553 সয়ম্বৰ, হস্তিনাপুৰ .... 613321 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|ভানুমতী (দুৰ্যোধনৰ পত্নী)}} {{Multiple issues| {{Unreferenced|date=13 May 2023}} {{Copyedit|date=13 May 2023}}}} {{Infobox character|name=ময়ূৰী|color=#FFC569|family=বসন্তৰাজ (পিতৃ)|spouse=[[দুৰ্যোধন]]|children=[[লক্ষ্মণ কুমাৰ]], [[লক্ষ্মনা]]|affiliations=[[কুৰু ৰাজ্য|কুৰু ৰাণী]]|lbl1=|data1=|series=[[মহাভাৰত]]}} '''ময়ূৰী''' [[দুৰ্যোধন]]ৰ পত্নী আৰু [[মহাভাৰত]]ৰ এক চৰিত্ৰ আছিল। পত্নী হিচাপে মূলতঃ [[দুৰ্যোধন]]ৰ প্ৰতি গভীৰ প্ৰেম থকা ভানুমতীও ময়ূৰীৰ বান্ধৱী আৰু তথাকথিত ভগ্নী আছিল। দুয়োজনে এজনে আনজনক ভাল পাইছিল আৰু সন্মান কৰিছিল। দুৰ্যোধনে দেখা ধুনীয়া মহিলাসকলৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল অন্যতম।<ref>https://www.indianetzone.com/3/duryodhana.htm{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ভানুমতী (দুৰ্যোধনৰ পত্নী)|ভানুমতী]] আৰু ময়ুৰী:কলিংগ আৰু ত্ৰিলোকপুৰ ৰাজকুমাৰী, মহান [[দুৰ্যোধন]] পত্নী।</ref> কোৱা হয় যে ভানুমতীৰ লগত ময়ূৰীকো অপহৰণ কৰা হৈছিল যদিও ময়ূৰীয়ে মৰ্যাদাৰ চিন স্বৰূপে, তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ বান্ধৱী (ভানুমতী)ৰ যত্ন লৈছিল। ময়ূৰী হয়তো বৃশালীৰ বান্ধৱী আছিল, য'ত তেওঁ [[কৰ্ণ]]ৰ পত্নী আছিল। গান্ধাৰী, কৌৰৱ ৰাণী দুগৰাকীৰ প্ৰকৃত শাহুৱেক আছিল। ময়ূৰীয়ে ডাঙৰ বায়েক হিচাপে ভানুমতীৰ কথা মানিছিল। ৰাণী ময়ূৰীক [[লক্ষ্মণ কুমাৰ]] আৰু [[লক্ষ্মণা]]ৰ মূল মাতৃ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ কন্যা লক্ষ্মণাই সাম্বাক বিয়া কৰাইছিল। [[দুৰ্যোধন]]ৰ ৰাণীসকলক [[হস্তিনাপুৰ|হস্তীনাপুৰ]]ৰ কুৰু ৰাণী হিচাপে ক'ব পাৰি। ভানুমতী আৰু অৰ্জুনৰ বিবাহৰ ফল হ’ল যদিও ময়ূৰীয়ে অৰ্জুনক বিয়া কৰাই নিদিলে। ==বিবাহ== ত্ৰিলোকপুৰ ৰাজ্যত এবাৰ ৰজা বসন্তৰাজে কন্যাৰ বিয়াৰ বাবে সয়ম্বৰ পাতিছিল। সেই বিয়াত [[শিশুপাল]], [[জৰাসন্ধ]], সতদনৱা, অশোককে ধৰি বহু ৰাজকুমাৰে ৰাজকুমাৰী ময়ুৰীৰ বিবাহৰ বাবে আহিছিল। যুৱৰাজ দুৰ্যোধনৰ [[দ্ৰৌপদী]] ৰ সয়ম্বৰৰ সপোন দেখি বহু দিন টোপনি অহা নাছিল। কৰ্ণ,তেওঁৰ প্ৰিয় বন্ধু আৰু [[শকুনি]] মামা, তেওঁৰ ককাকে দুৰ্যোধনক কয় যে ভানুমতীৰ দৰে সৌন্দৰ্য্যৰ কুমাৰীৰ দৰে আছিল । দুৰ্যোধনে [[কৰ্ণ (মহাভাৰত)|কৰ্ণ]]ৰ লগত গৈ ৰাজপুৰা নগৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত সকলো ৰাজকুমাৰ বহি থকা সয়ম্বৰলৈ যায়। লগতে দাসী আৰু বডিগুৰাড আছিল আৰু স্বামীক বাছি লৈ সয়ম্বৰ মালা লৈ ধুনীয়া ৰাজকুমাৰী সোমাই আহিছিল যদিও যুৱৰাজ দুৰ্যোধনৰ ওচৰ চাপি অহাৰ লগে লগে তেওঁক প্ৰত্যাখ্যান কৰি গুচি গ’ল। [[দুৰ্যোধন]] যিয়ে ময়ূৰীৰ সৌন্দৰ্য্যত উন্মাদ হৈ পৰিছিল, তেওঁ ৰাজকুঁৱৰীক অপহৰণ কৰিছিল আৰু তেওঁ আৰু সখা কৰ্ণয়ে ময়ূৰীৰ দেহৰক্ষী সৈনিকসকলক তেওঁলোকৰ সৈতে যুঁজ দিবলৈ প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। যুদ্ধৰ অন্তত দুৰ্যোধনে ময়ূৰীক হস্তিনাপুৰলৈ লৈ যায় আৰু অৱশেষত ময়ূৰীয়ে তেওঁৰ সৈতে বিবাহত বহিবলৈ সন্মত হয়। ===বৰ্ষাৰ বিয়া=== দুৰ্যোধনে ময়ূৰীক অপহৰণ কৰাৰ পিছত কৰ্ণ দুৰ্যোধনৰ ৰথৰ পিছে পিছে গ’ল। হস্তিনাপুৰ পোৱাৰ পিছত কৰ্ণই বৰষাৰ প্ৰেমিক হোৱাৰ বাবে বৰ্ষাক বিয়া কৰাইছিল। ==মহাভাৰতত বৰ্ণনা== তাইৰ শাহুৱেকে [[গন্ধাৰী]] চমুকৈ বৰ্ণনা কৰিছিল[[কৃষ্ণ]]লৈ। {{Blockquote|চোৱা, দুৰ্যোধনৰ সুন্দৰী ৰাণী আৰু হস্তিনাপুৰৰ ৰাণী, বৃশালীৰ বন্ধু। স্বামী আৰু আনজন যে তেওঁৰ পুত্ৰৰ মৃতদেহ দেখি কান্দিছিল ৰজা বসন্তৰাজৰ কন্যা। তাইৰ বীৰ, তাইৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় দুৰ্যোধনৰ বুকুত পৰিল। ৰাজকুমাৰ চাম্বাৰ লগত কন্যাক বিয়া কৰাই দিয়া ৰাণী। মহাভাৰতৰ নায়িকা আৰু ভানুমতীৰ ভগ্নী|গান্ধৰী|কিছাৰী মোহন গাংগুলী}} [[কৃষ্ণ]]ক কৈ থাকোঁতে গান্ধাৰীয়ে বোৱাৰীৰ বিষয়ে এটা উক্তি দিওঁতে প্ৰায় চকুলো ওলাই আহিছিল। লক্ষ্মণাই মাক দুগৰাকীক পোহপাল দিছিল। ভানুমতী হিপ হেৰুৱাই ময়ুৰীৰ লগত গিৰিয়েকৰ শেষ ৰীতি-নীতিৰ বাবে গৈছিল। ইণ্ডোনেছিয়াৰ লোককথাত হয়তো এইটো লক্ষ্য কৰা হৈছে যে ময়ুৰী এগৰাকী অহংকাৰী মহিলা আছিল আৰু ভানুমতীয়ে তেওঁৰ নায়কক হত্যা কৰাৰ বাবে [[ভীম]]ক গালি পাৰিছিল আৰু কৈছিল যে ৰাণী দ্ৰৌপদী প্ৰথমে মৰিব আৰু বাকী [[পাণ্ডৱ]] সকলৰ পিছত মৃত্যু হ’ব। ==ময়ুৰীৰ লগত ভানুমতীৰ বৰ্ণনা== ভানুমতীক ডাঙৰ ডাঙৰ নিতম্বৰ নাৰী বুলি ভালকৈ বৰ্ণনা কৰা হৈছিল আৰু ময়ুৰীক শাহুৱেকে ৰাণী দুগৰাকীক বৰ্ণনা কৰাৰ সময়ত মটৰৰ দৰে দেখাত নিস্তব্ধ মহিলা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। চোৱা, হে মাধৱ, ময়ুৰীয়ে হাতেৰে মূৰত আঘাত কৰি, ভানুমতী আৰু ময়ুৰীৰ নায়ক [[দুৰ্যোধন]] স্বামী আৰু হস্তিনাপুৰৰ ৰজাৰ বুকুত পৰি যায়। ময়ুৰী আৰু ভানুমতীক তেওঁলোকৰ সৌন্দৰ্য্যৰ বাবে [[মহাভাৰত]]ৰ নায়িকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। [[শ্ৰেণী:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] ==জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত== * বিনীশা ঘোৰপাদে [[কুৰুক্ষেত্ৰ (চলচ্চিত্ৰ)|কুৰুক্ষেত্ৰ]]ত ময়ুৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। * কৰ্ণ সাংগিনীত ময়ুৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল মানালী শ্বাহে। *ব্ৰ চোপ্ৰাৰ [[মহাভাৰত (১৯৮৮ টিভি ছিৰিজ)|মহাভাৰত]]]ত আৰ্শিন মেহতাই ময়ুৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। * অপৰ্ণ দেশমুখে [[দ্ৰৌপদী (টিভি ধাৰাবাহিক)|দ্ৰৌপদী]] ত ময়ুৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ==ৰেফাৰেন্স== {{Reflist}} khahq6l0ao6zy0wxy3h2fz91xs9i6hl 0 96273 613348 438583 2026-06-20T21:01:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613348 wikitext text/x-wiki '''কায়াহ ৰাজ্য''' ({{lang-my|ကယားပြည်နယ်}}; পূৰ্বৰ কাৰেনি ৰাজ্য) হৈছে [[ম্যানমাৰ]]ৰ এখন ৰাজ্য। পূব ম্যানমাৰত অৱস্থিত ইয়াৰ উত্তৰে [[শ্বান ৰাজ্য]], পূবে [[থাইলেণ্ড]]ৰ মে হং ছন প্ৰদেশ আৰু দক্ষিণ আৰু পশ্চিমে [[কায়িন ৰাজ্য]]।<ref>{{cite web|title=Kayah State|website=The Kite Tales|url=https://kite-tales.org/en/region/kayah-state|access-date=2024-10-17}}</ref> ই প্ৰায় ১৮° ৩০′ আৰু ১৯° ৫৫′ উত্তৰ অক্ষাংশৰ ভিতৰত আৰু ৯৬° ৫০′ আৰু ৯৭° ৫০′ পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ ভিতৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ আয়তন ১১,৬৭০ কিলোমিটাৰ (৪,৫১০ বৰ্গমাইল)।<ref>{{cite web|title=Kayah State|website=Myanmar 2024|url=https://www.myanmars.net/travel/kayah-state.html|access-date=2024-10-17|archivedate=2025-02-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250222044041/https://www.myanmars.net/travel/kayah-state.html|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ ৰাজধানী হৈছে ল্বয়কাউ (লয়-কাউ বুলিও উচ্চাৰণ কৰা হয়)।<ref>{{cite web|last=Burmese|first=RFA|title=Myanmar junta halfway to recapturing Kayah state capital|website=Radio Free Asia|date=2024-06-07|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/junta-recapture-loikaw-kayah-06072024151016.html|access-date=2024-10-17}}</ref> ২০১৪ চনৰ ম্যানমাৰৰ লোকপিয়ল অনুসৰি এই ৰাজ্যৰ আনুমানিক জনসংখ্যা আছিল ২৮৬,৭৩৮ জন। ইয়াত প্ৰধানকৈ [[কাৰেনি জনগোষ্ঠী]]য়ে বাস কৰে, যাক ৰেড কেৰেন বা কায়াহ বুলিও কোৱা হয়, যিটো চীন-তিব্বতী জনগোষ্ঠী।<ref>{{cite web|title=Northeast India, Myanmar, Animism|website=Encyclopedia Britannica|date=1998-07-20|url=https://www.britannica.com/topic/Kayan|access-date=2024-10-17}}</ref> ==ইতিহাস== ১৮৭৫ চনৰ ২১ জুনত বাৰ্মিজৰ ৰজা মিণ্ডন মিনৰ সৈতে হোৱা চুক্তিত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে কাৰেনি ৰাজ্যৰ স্বাধীনতাক স্বীকৃতি আৰু নিশ্চয়তা প্ৰদান কৰে, যাৰ দ্বাৰা দুয়োপক্ষই এই অঞ্চলটোক কনবাং বাৰ্মাৰ বা গ্ৰেট ব্ৰিটেইনৰ নহয় বুলি স্বীকৃতি দিয়ে।<ref name=EB1911>{{cite EB1911 |wstitle=Karen-Ni |volume=15 |page=678}}</ref> ===২০২১ চনৰ পিছত=== ২০২৩ চনৰ ৭ নৱেম্বৰ তাৰিখে কাৰেনি নেচনেল পিপলছ লিবাৰেচন ফ্ৰণ্ট, কাৰেনি আৰ্মি আৰু কাৰেনি নেচনেলিটিজ ডিফেন্স ফৰ্চে শাসকীয় ৰাজ্য প্ৰশাসন পৰিষদ জুন্টাৰ বিৰুদ্ধে "অপাৰেচন ১১০৭" নামেৰে জনাজাত সামৰিক আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰাজধানী দখল কৰাৰ লক্ষ্যৰে ২০২৩ চনৰ ১১ নৱেম্বৰৰ পৰা "অপাৰেচন ১১১১" নামেৰে জনাজাত অতিৰিক্ত আক্ৰমণ আৰম্ভ হয়।<ref>{{cite news |title=ကရင်နီဒေသ ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး တိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cyx2379qdz9o |access-date=10 November 2023 |work=[[BBC News]] မြန်မာ |date=9 November 2023 |language=my |archive-date=10 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231110124854/https://www.bbc.com/burmese/articles/cyx2379qdz9o |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=ကရင်နီဒေသ ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး စတင် |url=https://burmese.voanews.com/a/7346374.html |access-date=10 November 2023 |work=ဗွီအိုအေ |date=8 November 2023 |language=my|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231110130401/https://burmese.voanews.com/a/7346374.html|archive-date=November 10, 2023}}</ref> ২৮ নৱেম্বৰত দ্য ইৰাৱাডীৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত কে.এন.ডি.এফৰ উপ-মুখ্য সেনাধ্যক্ষ মাৰৱীয় ([[মান ভাষা|বাৰ্মিজ]]: မာဝီက)য়ে দাবী কৰিছিল যে জুন্তা বিৰোধী বাহিনীয়ে কায়াহ ৰাজ্যৰ ৮০% অংশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু লয়কাওৰ আধা অংশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে, য'ত এটা অন্তৱৰ্তীকালীন কাৰেনি চৰকাৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ই জুন্তা চৰকাৰৰ ঠাইত গঠন কৰা হৈছিল, যিখন ভাঙি পৰিছিল।<ref>{{cite web|last=Kha|first=Kyaw|url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/operation-1111-close-to-securing-all-of-kayah-state-for-myanmar-resistance.html|title=Operation 1111 'Close to Securing All of Kayah State for Myanmar Resistance'|work=[[The Irrawaddy]]|date=28 November 2023|access-date=28 November 2023}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.bnionline.net/en/news/juntas-administration-ousted-karenni-state-loikaw-still-war-zone | title=Junta's Administration Ousted from Karenni State- Loikaw still a war-zone }}</ref><ref>{{cite web|author=[[The Irrawaddy]]|title=Christmas mass held for IDPs in Karenni State|url=https://www.facebook.com/theirrawaddy/posts/pfbid0563cJ5n6qRa1jMcjiLXzYuR33CRSfpHqNDiqMrDVkJumWcz76pXJGpekoVzWCqPMl|website=[[Facebook]]|publisher=[[Meta Platforms|Meta Platforms, Inc.]]|access-date=27 December 2023|date=26 December 2023}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰ]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰৰ ৰাজ্য]] 4uqzjj8wyf4lmg6k9xjzfn8e0jsh4dp 0 97368 613416 374914 2026-06-21T09:27:49Z Sasifow 48425 /* */ Added content 613416 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher |region = পাশ্চাত্য দৰ্শন |era = প্ৰাচীন দৰ্শন |image = Bust of Plato, Vatican Museum, Rome.jpg |caption = প্লেটো |name = {{ubl|প্লাত’ন|আফ্লাতুন|প্লেটো}} |birth_date = ৪২৮/৪২৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব |birth_place = এথেন্স, গ্ৰীচ |death_date = ৩৪৮/৩৪৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব (আনুমানিক বয়স ৮০ বছৰ) <!--PLEASE SEE TALK BEFORE CHANGING DATE--> |death_place = এথেন্স |school_tradition = গ্ৰীক দৰ্শন |main_interests জ্ঞানতত্ত্ব, নীতিশিক্ষা, ৰাজনৈতিক দৰ্শন, অধিবিদ্যা |nationality = গ্ৰীক |Influenced_by = চক্ৰেটিছ |influenced = পাশ্চাত্য দৰ্শন; বিশেষকৈ [[এৰিষ্টটল]], [[এৰিষ্ট’টল]], এৰিষ্টিপ্পাছ, এণ্টিস্থেনিছ |notable_ideas = এলিগৰী অৱ দ্য কেভ, আত্মাৰ গুণ আৰু বিভাজন, শিক্ষাতত্ত্ব, দাৰ্শনিক ৰজা, পৰিয়াল আৰু সম্পত্তিৰ সমূহ }} '''প্লাত’ন'''{{efn|{{Langx|grc|[[:wikt:Πλάτων|Πλάτων]]}}, {{IPA|el|plátɔːn|pron}}; {{Langx|la|Platōn}}, {{IPA|la|ˈpɫatoːn|pron}}; {{Langx|en|Plato}}, {{IPAc-en|ˈ|p|l|eɪ|t|oʊ}} {{respell|PLAY|toe}}।}} ({{Langx|grc|[[:wikt:Πλάτων|Πλάτων]]}}, {{IPA|el|plátɔːn|pron}}; {{Langx|la|Platōn}}, {{IPA|la|ˈpɫatoːn|pron}}; {{circa|৪২৮}}/৪২৩ খ্ৰীঃপূঃ – ৩৪৮/৩৪৭ খ্ৰীঃপূঃ), '''আফ্লাতুন'''{{efn|{{Langx|ar|أفلاطون}}, {{IPA|ar|ʔaflaːtˤuːn}}।}} বা '''প্লেটো''' এজন ধ্ৰুপদী গ্ৰীক দাৰ্শনিক আছিল। তেওঁৰ জন্ম হৈছিল ৪২৮ বা ৪২৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত গ্ৰীচৰ [[এথেন্স]] চহৰত। তেওঁৰ শিক্ষক আছিল বিখ্যাত দাৰ্শনিক [[চক্ৰেটিছ]]। প্লেটোৰ জীৱনত চক্ৰেটিছৰ প্ৰভাৱ আছিল অনন্য। সেইদৰে প্লেটোৰ জনপ্ৰিয় শিষ্য আছিল [[এৰিষ্ট'টল|এৰিষ্টটল]]।<ref>http://webspace.ship.edu/cgboer/athenians.html আহৰণ কৰা হৈছেঃ ২৪-০৭-২০২৩</ref> উল্লেখযোগ্য যে প্লেটোৰ প্ৰকৃত নাম আছিল '''এৰিষ্টক্লচ, চন অৱ এৰিষ্টন, অফ দ্য ডীম কলাইটাছ''' আৰু প্লেটো নামটো এটা উপনাম হিচাপেহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। প্লেটোৰ শাৰীিৰক শিক্ষাৰ শিক্ষকজনে তেওঁৰ বহল শৰীৰৰ বাবে তেওঁক প্লেটো নামটো প্ৰদান কৰিছিল বুলি জনা যায়। অৱশ্যে এইক্ষেত্ৰত আৰু এটা মতামতো প্ৰণিধানযোগ্য। কিছুসংখ্যক গৱেষকৰ মতে প্লেটোৰ কপালৰ অংশটো যথেষ্ট বহল আছিল আৰু সেইবাবে তেওঁ প্লেটো নামটো পালে। উল্লেখ্য যে [[গ্ৰীক ভাষা]]ত Platus শব্দটোৱে 'বহল' অৰ্থ বুজায়।<ref>https://www.plato-dialogues.org/faq/faq005.htm, আহৰণ কৰা হৈছেঃ ২৪-০৭-২০২৩</ref> যি কি নহওক, চক্ৰেটিছৰ মৃত্যুৰ পাছত প্লেটোৱে মনৰ দুখত গ্ৰীচ আৰু ভূমধ্য অঞ্চলত ঘূৰি ফুৰোতে তেওঁক এবাৰ সাগৰীয় ডকাইতৰ দলে অপহৰণ কৰিছিল। প্লেটোক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ তেওঁৰ বন্ধুসকলে টকা-পইচা গোটাইছিল যদিও ডকাইতৰ দলটোৱে প্লেটোক তাৰ আগেয়েই মুকলি কৰি দিয়ে। তাৰ পাছত বন্ধুসকলে মিলি প্লেটোক এখন বিদ্যালয় খুলি দিয়ে। প্লেটোৰ এই বিদ্যালয়খনৰ নাম হৈছে [[একাডেমী]]। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:গ্ৰীচৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:দাৰ্শনিক]] i8eo288gpzslcxla1p9p873936hqsl6 0 99119 613360 390040 2026-06-21T02:36:39Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 613360 wikitext text/x-wiki {{অনুলিপি সম্পাদনা}} আইন অমান্য (ইংৰাজী: Civil disobedience) হৈছে এক প্ৰকাৰৰ অহিংস প্ৰতিবাদ আৰু ৰাজনৈতিক কাৰ্য্য য'ত ব্যক্তি বা গোটে সচেতনভাৱে আৰু ইচ্ছাকৃতভাৱে আইন, নিয়ম বা প্ৰতিষ্ঠিত আদেশ উলংঘা কৰি অনুভূত অন্যায়, বৈষম্য বা অন্যায় চৰকাৰী নীতিৰ প্ৰতি নিজৰ মতানৈক্য বা প্ৰতিৰোধ প্ৰকাশ কৰাৰ উপায় হিচাপে লয়। === উৎপত্তি আৰু ঐতিহাসিক প্ৰসংগ: === {{unreferenced section}} ধাৰণা হিচাপে আইন অমান্য গভীৰ ঐতিহাক আছে আৰু ইয়াক বিভিন্ন সময় আৰু অঞ্চলৰ পৰা অনুসন্ধান কৰিব পাৰি।  কিছুমান মূল ঐতিহাসিক পৰিঘটনা: ১) হেনৰী ডেভিদ থোৰো: "আইন অমান্য" শব্দটো আমেৰিকান লেখক আৰু দাৰ্শনিক হেনৰী ডেভিদ থোৰোই ১৮৪৯ চনত একে নামেৰে লিখা ৰচনাখনত জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।  থোৰোৰ কামত ব্যক্তিগত বিবেক আৰু অন্যায় চৰকাৰী কাৰ্য্যৰ প্ৰতিৰোধৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছিল।  তেওঁৰ ৰচনাখন আংশিকভাৱে মেক্সিকান-আমেৰিকান যুদ্ধ আৰু আমেৰিকাত দাসত্বৰ প্ৰতিষ্ঠানৰ প্ৰতি সঁহাৰি আছিল, যিটো তেওঁ অনৈতিক বুলি গণ্য কৰিছিল। ২) মহাত্মা গান্ধী: সম্ভৱতঃ ২০ শতিকাৰ আইন অমান্যৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী সমৰ্থক মহাত্মা গান্ধীৰ ভাৰতীয় স্বাধীনতাৰ অহিংস সংগ্ৰামত আইন অমান্যৰ চিহ্নিত হৈছিল।  তেওঁ গণ প্ৰতিবাদ, বৰ্জন, ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষৰ সৈতে সহযোগিতা নকৰাকে ধৰি বহুতো কৌশল ব্যৱহাৰ কৰিছিল।  তেওঁৰ সত্যাগ্ৰহ দৰ্শন অৰ্থাৎ "সত্য শক্তি" বা "আত্মা শক্তি"ৰ প্ৰভাৱ কেৱল ভাৰততে নহয়, মাৰ্টিন লুথাৰ কিং জুনিয়ৰৰ নেতৃত্বত চলি থকা নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনসমূহকে ধৰি বিশ্বজুৰি নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনসমূহৰ বাবেও প্ৰেৰণা হিচাপে কাম কৰিছিল। === আইন অমান্যৰ উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ: === {{unreferenced section}} ন্যায়, সমতা, আৰু মানৱ অধিকাৰৰ বাবে বিভিন্ন আন্দোলনত আইন অমান্যয় গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে, ইয়াৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ আছে: ১) আমেৰিকান নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলন: মাৰ্টিন লুথাৰ কিং জুনিয়ৰৰ দৰে ব্যক্তিৰ নেতৃত্বত আমেৰিকাৰ নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনে বৰ্ণগত পৃথকীকৰণ, বৈষম্য আৰু ভোটদানৰ নিষেধাজ্ঞাক প্ৰত্যাহ্বান জনাবলৈ অহিংস আইন অমান্যক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।  মণ্টগোমাৰী বাছ বৰ্জন আৰু মাৰ্চ অন ৱাশ্বিংটনৰ দৰে অনুষ্ঠানে শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদৰ শক্তিক উজ্জ্বল কৰি তুলিছিল। ২) বৰ্ণবৈষম্য বিৰোধী আন্দোলন: নেলছন মেণ্ডেলাৰ দৰে ব্যক্তিৰ নেতৃত্বত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত বৰ্ণবৈষম্য বিৰোধী আন্দোলনে নিপীড়নকাৰী বৰ্ণবৈষম্য শাসনৰ বিৰোধিতা কৰিবলৈ নাগৰিক অবাধ্যতাৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।  বৰ্জন, প্ৰতিবাদ আৰু আইন অমান্যৰ কাৰ্য্যই শেষত বৰ্ণবৈষম্য ব্যৱস্থাটো ভাঙি পেলোৱাত অৰিহণা যোগাইছিল। ৩) মহিলাৰ ভোটাধিকাৰ: ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে আৰু ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মহিলাৰ ভোটাধিকাৰৰ পোষকতা কৰিবলৈ ভোটাধিকাৰীসকলে নাগৰিক অবাধ্যতা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।  অনশন আৰু ৰাজহুৱা প্ৰতিবাদৰ দৰে কাৰ্য্যই লিংগ সমতাৰ যুঁজত মূল কৌশল আছিল। == তথ্য সংগ্ৰহ == [[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] jxijztocb0z69rumvy2jvnvrak7blw7 0 101018 613343 400259 2026-06-20T19:27:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613343 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = কবি প্ৰদীপ | image = Kavi Pradeep.jpg | image_size =170px | caption = ১৯৪২ চনত প্ৰদীপ | birth_name = ৰামচন্দ্ৰ নাৰায়ণজী দ্বিবেদী | birth_date = {{birth date|df=yes|1915|2|6}} | birth_place = বাদনগৰ, চেণ্ট্ৰেল ইণ্ডিয়া এজেন্সি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[মধ্যপ্ৰদেশ]]) | death_date = {{death date and age|df=yes|1998|12|11|1915|2|6}} | death_place = [[মুম্বাই]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], ভাৰত | occupation = কবি | years_active = ১৯৩৯-১৯৯৭ | website = | imagesize = }} '''কবি প্ৰদীপ''' (জন্ম:'''ৰামচন্দ্ৰ নাৰায়ণজী দ্বিবেদী'''; {{lang-en|Kavi Pradeep}}; ৬ ফ্ৰেব্ৰুৱাৰী ১৯১৫-১১ ডিচেম্বৰ ১৯৯৮) <ref name=ind>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-kavi-pradeep-1191518.html|title= Obituary: Kavi Pradeep|access-date=14 May 2011 | location=London|work=The Independent|first=Kuldip|last=Singh|date=15 December 1998}}</ref> এজন ভাৰতীয় কবি। চীন-ভাৰত যুদ্ধত মৃত্যুবৰণ কৰা ভাৰতীয় সৈনিকসকলৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাই লিখা ''[[য়ে মেৰে ৱতন কে লোগো]]'' নামৰ দেশপ্ৰেমমূলক গীতটোৰ বাবে কবি প্ৰদীপ বিশেষভাৱে জনাজাত। তেওঁ প্ৰথম স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল ''বন্ধন'' (১৯৪০) ছবিৰ দেশপ্ৰেমমূলক গীতৰ বাবে। ভাৰতৰ প্ৰথম সোণালী জয়ন্তী হিট ''কিচমত'' (১৯৪৩) ছবিৰ সাহসী ৰচনা ''দুৰ হতো এ দুনিয়া ৱালো'' শীৰ্ষক গীতটো লিখাৰ পিছত জাতীয়তাবাদী লেখক হিচাপে তেওঁৰ মৰ্যদা অমৰ হৈ পৰে। ছবিখন মুক্তিৰ পিছত ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ ৰোষত পৰি গ্ৰেপ্তাৰৰ হাত সাৰিবলৈ তেওঁ আত্মগোপন কৰিবলৈ বাধ্য হৈ পৰিছিল। <ref>[http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19981211/34650694.html Legendary film lyricist Pradeep dead]{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''[[Indian Express]]'', 11 December 1998.</ref> পাঁচ দশকৰ কৰ্মজীৱনত কবি প্ৰদীপে প্ৰায় ১৭০০ টা গীত<ref name="ind" /> আৰু জাতীয়তাবাদী কবিতা ৰচনা কৰিছে; য'ত ''বন্ধন'' (১৯৪০) ছবিৰ ''চল চল ৰে নজোৱান'' আৰু ''আও বচ্চো তুমহে দিখায়েঁ'', ''জাগৃতি'' (১৯৫৪) ছবিৰ ''দে দে হমে আজাদী'' আদি হিট গীতকে ধৰি ৭২খন চলচ্চিত্ৰৰ গীতো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে৷<ref>[http://www.expressindia.com/news/fe/daily/20001102/fsm29002.html Remembering a patriotic poet] ''[[Indian Express]]'', 2 November 2000.</ref> ১৯৫৮ চনত এইচ.এম.ভি.য়ে তেওঁ ৰচনা কৰা ১৩টা গীতৰ এলবাম এটা মুক্তি দিয়ে।<ref name="ind" /> ১৯৯৭ চনত জীৱনজোৰা কৃতিত্বৰ বাবে ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান [[দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা]]ৰে তেওঁক সন্মানিত কৰা হয়।<ref name=ind2>[https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-kavi-pradeep-1191518.html Obituary: Kavi Pradeep]''[[The Independent]]'', London, 15 December 1998.</ref> ==জীৱনী== ===প্ৰাৰম্ভিক জীৱন=== ১৯১৫ চনত উজ্জয়িনীৰ সমীপৱৰ্তী মধ্য ভাৰতৰ সৰু চহৰ বাদনগৰৰ এটা মধ্যবিত্তীয় ঔদিচ্য ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত কবি প্ৰদীপৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ জন্মৰ নাম আছিল ৰামচন্দ্ৰ নাৰায়ণজী দ্বিবেদী। প্ৰাৰম্ভিক ছাত্ৰকালৰে পৰা লক্ষ্ণৌ বিশ্ববিদ্যালয়ত স্নাতক মহলাত পঢ়া-শুনা কৰালৈকে<ref name=ind2/> তেওঁৰ হিন্দী কবিতা ৰচনাৰ প্ৰতি আকৰ্ষণ আছিল। উত্তৰ প্ৰদেশৰ উন্নাও জিলাৰ স্থানীয় প্ৰতিভাশালী কবি, প্ৰখ্যাত কবি শ্ৰী বলভদ্ৰ প্ৰসাদ দীক্ষিতৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ- শ্ৰী গিৰিজা শংকৰ দীক্ষিত আছিল তেওঁৰ কবিতাৰ প্ৰথম গুৰু। তেওঁ নিজৰ অনুকৰণীয় শৈলীৰে কবি সন্মিলনত দৰ্শকক সম্মোহিত কৰিছিল। এই সময়তে তেওঁ ''প্ৰদীপ'' ছদ্মনাম গ্ৰহণ কৰে।<ref name=ind2/> ১৯৩৯ চনত লক্ষ্ণৌ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লোৱাৰ পিছত তেওঁ শিক্ষক হোৱাৰ মানসেৰে শিক্ষক প্ৰশিক্ষণৰ পাঠ্যক্ৰমত যোগদান কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref name="ndtv.com">{{cite web|title=Patriotic song 'Ae Mere Watan Ke Logon' turns 50|url=http://www.ndtv.com/india-news/patriotic-song-ae-mere-watan-ke-logon-turns-50-511378|website=NDTV.com|access-date=4 December 2016}}</ref> [[File:Kavi Pradeep 2011 stamp of India.jpg|thumb|upright|<small>২০১১ চনত কবি প্ৰদীপৰ সন্মানত মুকলি কৰি ডাকটিকট</small>]] ===কৰ্মজীৱনৰ আৰম্ভণি=== বম্বেৰ এখন কবি সন্মিলনলৈ আমন্ত্ৰিত হৈ যাওঁতে তেওঁ বম্বে টকিজৰ হিমাংশু ৰায়ৰ পৰা প্ৰথমখন ছবি ''কংগন''ৰ বাবে (১৯৩৯) প্ৰস্তাৱ লাভ কৰে। ছবিখনত অভিনয় কৰিছিল [[লীলা চিটনিছ]] আৰু [[অশোক কুমাৰ|অশোক কুমাৰে]]। প্ৰদীপে বম্বেলৈ গুছি আহে আৰু ছবিখনৰ বাবে চাৰিটা গীত লিখে। এই আটাইবোৰ গীতেই অতি জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল আৰু তাৰে তিনিটা তেওঁ গীত নিজেই গাইছিল। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী ছবি আছিল এছ মুখাৰ্জীৰ প্ৰযোজনা আৰু জ্ঞান মুখাৰ্জীৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''বন্ধন'' (১৯৪০)। সংগীত পৰিচালক আছিল [[সৰস্বতী দেৱী]]। ছবিখনৰ আটাইবোৰ গীতেই তেওঁ লিখে আৰু আটাইবোৰ গীতেই চুপাৰ-ডুপাৰ হিট হয়। আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য গীতটো হৈছে "চল চল ৰে নজোৱান"। [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সন্ধিক্ষণত থকাত গীতটোৱে প্ৰবল লহৰৰ সৃষ্টি কৰিছিল। <ref>{{cite web |url=http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/197639.htm/ |title=69th & 70th Annual Hero Honda BFJA Awards 2007 |access-date=6 August 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080119012515/http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/197639.htm |archive-date=19 January 2008 |archivedate=19 January 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080119012515/http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/197639.htm |deadurl=yes }}</ref> ===সোণালী যুগ=== [[বম্বে টকীজ]]ৰ হৈ তেওঁ আৰু পাঁচখন ছবিৰ কাম কৰিছিল, য’ত আছিল ''পুনৰ মিলন'' (১৯৪০), ''ঝুলা'' (১৯৪১), ''নয়া সংসাৰ'' (১৯৪১), ''অঞ্জন'' (১৯৪৩) আৰু ''কিছমত'' (১৯৪৩)। ''কিছমত''ক দেশপ্ৰেমমূলক গীত ''দূৰ হাতো এ দুনিয়াৱালো, হিন্দুস্তান হামৰা হায়''ৰ বাবে জনা যায়। ''মাশাল'' (১৯৫০) তেওঁৰ পৰৱৰ্তী ছবি আৰু ইয়াত [[মান্না দে]]ই গোৱা "উপৰ গগন বিশাল" গীতটো অতি জনপ্ৰিয় হৈছিল। ''নাস্তিক'' (১৯৫৪) আৰু ''জাগৃতি'' (১৯৫৪) ছবিৰ গীত ৰচনা কৰাৰ সময়ত কবি প্ৰদীপ সৃজনশীলতাৰ শিখৰত উপনীত হৈছিল। আনকি তেওঁ নাস্তিক (১৯৫৪) ছবিৰ চিৰসেউজ গীত ''দেখ তেৰে সংসাৰ কি হালত ক্যা হো গয়া ভগৱান, কিতনা বদল গয়া ইনচান''ত কণ্ঠদানো কৰিছিল। ''জাগৃতি''ক তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ কৰ্মবোৰৰ অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হয়, য’ত সন্নিবিষ্ট হৈছিল, ''আও বচ্চো তুমহেঁ দিখায়েঁ ঝাঁকি হিন্দুস্তান কী'' (নিজে কণ্ঠদান কৰা), ''হম লায়ে হ্যায় তুফান চে কিস্তি নিকল কে, ইছ দেশ কো ৰখনা মেৰে বচ্ছো সম্ভালকে'' আৰু ''দে দি হমে আজাদী'' আদি হিট গীত। ত্ৰিলোক কাপুৰ আৰু [[নিৰুপা ৰয়]] অভিনীত ছুপাৰহিট ছবি বামন অৱতাৰ''ৰ (১৯৫৫) তেওঁৰ ভক্তিমূলক গীত ''তেৰে দ্বাৰ খাড়া ভগৱান'' আজিও জনপ্ৰিয়। তেওঁৰ গীতবোৰ ইমানেই জনপ্ৰিয় আছিল যে অনুৰাগীয়ে তেওঁৰ ছবিবোৰ বাৰে বাৰে চাইছিল, কেৱল তেওঁৰ হৃদয়স্পৰ্শী গীতবোৰ শুনিবলৈ। পৰিস্থিতিৰ লগত খাপ খোৱা এটা অৰ্থক চিত্ৰিত কৰি সহজ শব্দৰে গীত লিখাত কবি প্ৰদীপে সদায় বিশ্বাস কৰিছিল। তেওঁৰ গীতৰ জনপ্ৰিয়তাৰ কাৰণ আছিল তেওঁৰ মাটিৰ সৈতে সম্পৰ্ক থকা গীতৰ কথা আৰু সকলোৱে ভালদৰে বুজি পোৱা সহজ ভাষা। ===পৰৱৰ্তী কাল=== ১৯৬০-ৰ দশকত তেওঁৰ গীতৰ জনপ্ৰিয়তা ক্ৰমশঃ কমি আহিছিল আৰু পশ্চিমীয়া সংগীত আৰু ফাষ্ট নাম্বাৰ বিচৰা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলে তেওঁক এৰাই চলিছিল। অৱশ্যে তেওঁ ৰাজেন্দ্ৰ কুমাৰ অভিনীত ছবি ''তালাক'' আৰু [[দিলীপ কুমাৰ]], [[ৰাজ কুমাৰ]] আৰু [[বৈজয়ন্তীমালা]] অভিনীত ''পয়গম'' (১৯৫৯) ছবিৰে নিজৰ বিৰোধীসকলক ভুল প্ৰমাণিত কৰিবলৈ সক্ষম হয়। প্ৰদীপ কুমাৰ অভিনীত, এচ মুখাৰ্জীৰ ''সম্বন্ধ'' (১৯৬৯) ছবিখন কবি প্ৰদীপ ৰচিত ''চল অকেলা, চল অকেলা''; ''যো দিয়া থা তুমনে এক দিন'' আদি গানৰ জনপ্ৰিয়তাৰ বলতে চলিছিল। ১৯৭৫ চনত ''জয় সন্তোষী মা'' চিনেমা মুক্তি পোৱালৈকে তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভা প্ৰদৰ্শন কৰি থাকিল। অতি কম বাজেটেৰে নিৰ্মিত এই ছবিখনৰ উপাৰ্জন আন এখন ব্লকবাষ্টাৰ ছবিৰ ''[[শ্বোলে]]''ৰ সমকক্ষ আছিল। মাহৰ পিছত মাহ ধৰি ছবিখন প্ৰদৰ্শন কৰা ছবিগৃহবোৰত “হাউচফুল”ৰ ফলক ওলমি আছিল। ছবিগৃহত ''মেঁতো আৰতি উতাৰুঁ ৰে সন্তোষী মাতা কী'' চিৰসেউজ গীতটো আৰম্ভ হ’লেই মহিলাসকলে দেৱী সন্তোষীৰ উদ্দেশ্যে পূজা-অৰ্চনা আগবঢ়াইছিল। ছবিখনৰ প্ৰদীপে কণ্ঠদান কৰা এটা গীত "য়াহা ৱহা"ৰ বাবে তেওঁ ১৯৭৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ পুৰষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ বেংগল ফিল্ম জাৰ্ণলিষ্ট বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/197639.htm/ |title=69th & 70th Annual Hero Honda BFJA Awards 2007 |access-date=6 August 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080119012515/http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/197639.htm |archive-date=19 January 2008 |archivedate=19 January 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080119012515/http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/197639.htm |deadurl=yes }}</ref> ==তথ্যউৎস== {{Reflist|2}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.kavipradeep.com/ Kavi Pradeep website] *[http://www.kavitakosh.org/kk/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA Pradeep at Kavita Kosh]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200828084518/http://www.kavitakosh.org/kk/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA |date=28 August 2020 }} – A large collection of Hindi poems {{Dadasaheb Phalke Award}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:হিন্দী কবি]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বিজয়ী]] 1h0t7gevm77knde3qlvez3t8jc0l3e3 0 103022 613322 520330 2026-06-20T16:02:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613322 wikitext text/x-wiki '''ঋতুস্ৰাৱৰ ছুটী''' ({{Lang-en|Menstrual leave}}) হ’ল ঋতুস্ৰাৱৰ সময়ত ল'ব পৰা ছুটী৷ ঋতুস্ৰাৱৰ সময়ছোৱাত মহিলাগৰাকীয়ে কামলৈ যাব নোৱাৰিলে তেওঁ নিজৰ কৰ্মসংস্থাপনৰ পৰা বৈতনিক বা অবৈতনিকভাৱে এনে ছুটী ল'ব পাৰে।<ref name= King2021/><ref name= Levitt2020/> বিগত সময়ছোৱাত ঋতুস্ৰাৱৰ ছুটীৰ ধাৰণাটোৱে পুৰুষসমাজত কিছু বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰি আহিছে৷ এনে নীতি প্ৰণয়ন কৰা দেশো অতি কম। এনে দেশসমূহত ঋতুস্ৰাৱৰ ছুটী গ্ৰহণ কৰা মহিলাৰ সংখ্যা বৰ বেছি নহয়<ref name= King2021/ এনে ছুটীক কিছুমানে মহিলাৰ কৰ্মদক্ষতাৰ সমালোচনা বা পুৰুষৰ বিৰুদ্ধে যৌনতাবাদ<ref>{{cite web|last=Iuliano|first=Sarah|title=Menstrual leave: delightful or discriminatory?|url=http://lipmag.com/culture/menstrual-leave-delightful-or-discriminatory/|work=5 August 2013|date=4 August 2013|publisher=Lip Magazine|access-date=3 January 2014|archivedate=27 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327090204/http://lipmag.com/culture/menstrual-leave-delightful-or-discriminatory/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|last=Price|first=Catherine|title=Should women get paid menstruation leave?|url=http://www.salon.com/2006/10/11/menstruation_4/|access-date=3 January 2014|newspaper=Salon|date=11 October 2006}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://globalnews.ca/news/3343102/menstrual-leave-women-gender-bias-workplace/|title=Italy debates paid 'menstrual leave' but experts warn it could increase gender bias at work|website=Global News}}</ref>৷ ঋতুস্ৰাৱৰ নীতিৰ সমৰ্থকসকলে এনে ছুটীক প্ৰসূতি ছুটীৰ সৈতে তুলনা কৰে আৰু ইয়াক লিংগ সমতাৰ প্ৰসাৰকৰ মৰ্যাদা দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=https://eurohealth.ie/policy-brief-women-and-menstruation-in-the-eu/|title=Policy Brief: Women and Menstruation in the EU|date=2018-03-07|website=Eurohealth|language=en-GB|access-date=2019-03-26}}</ref> == পৃষ্ঠভূমি == কিছুমান মহিলাই [[:en:Dysmenorrhea|ডিছমেন'ৰিয়া]] (Dysmenorrhea) নামৰ শাৰীৰিক অৱস্থাৰ সন্মুখীন হয় যিয়ে ঋতুস্ৰাৱৰ সময়ত বিষৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>{{Cite journal|last1=Khan|first1=Khalid|last2=Champaneria|first2=Rita|last3=Latthe|first3=Pallavi|date=2012-02-15|title=Dysmenorrhea|url=https://www.aafp.org/afp/2012/0215/p386.html|journal=American Family Physician|language=en|volume=85|issue=4|pages=386–387|issn=0002-838X}}</ref> ৯০% মহিলাৰ ক্ষেত্ৰতেই ঋতুস্ৰাৱে দৈনন্দিন কাৰ্যকলাপ কৰাত বাধাৰ সৃষ্টি নকৰে যদিও তেওঁলোকে ঋতুস্ৰাৱৰ পূৰ্বে কিছুমান সমস্যাৰ মুখামুখি হোৱা বুলি ক’ব খোজে। লক্ষণসমূহে ২০–৩০% মহিলাৰ স্বাভাৱিক জীৱনত বাধা দিয়ে, যাক ''[[:en:Premenstrual_syndrome|প্ৰিমেনষ্ট্ৰুৱেল চিনড্ৰম]]'' বুলি কোৱা হয়। ৩–৮% লোকৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষণসমূহ গুৰুতৰ।<ref name=AFP2011>{{cite journal | vauthors = Biggs WS, Demuth RH | title = Premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder | journal = American Family Physician | volume = 84 | issue = 8 | pages = 918–24 | date = October 2011 | pmid = 22010771 }}</ref> [[:en:Premenstrual_dysphoric_disorder|প্ৰিমেনষ্ট্ৰুৱেল ডিছফ'ৰিক ডিছঅৰ্ডাৰ]] (PMDD) হৈছে প্ৰিমেনষ্ট্ৰুৱেল চিনড্ৰমৰ এটা গুৰুতৰ আৰু অক্ষমতাপূৰ্ণ ৰূপ যিয়ে ১.৮–৫.৮% ঋতুস্ৰাৱী মহিলাক আক্ৰান্ত কৰে।<ref name="DSM5">{{Cite book|title=Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders|publisher=American Psychiatric Association|year=2013|location=Arlington, VA|pages=625.4|edition=5th}} Code: 625.4 (N94.3)</ref> == ইতিহাস == ২০ শতিকাৰ শেষান্তত, [[ৰাছিয়া]]ৰ কিছুমান চাকৰি খণ্ডত ঋতুস্ৰাৱৰ সময়ত ছুটীৰ নীতি প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল৷ কিন্তু এই কাৰ্যকৰীকৰণে মহিলা শ্ৰমিকৰ বিৰুদ্ধে বৈষম্যৰ সৃষ্টি কৰে আৰু ১৯২৭ চনত এই নীতি বৰ্জন কৰা হয়।<ref name=King2021/> দক্ষিণ ভাৰতৰ [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]]ৰ এখন ছোৱালী বিদ্যালয়ে ১৯১২ চনৰ পৰাই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক ঋতুস্ৰাৱৰ ছুটী দিছিল।<ref>[http://www.ndtv.com/kerala-news/a-kerala-school-granted-period-leave-105-years-ago-1739698 "A Kerala School Granted Period Leave 105 Years Ago"]. [[NDTV]]. 20 August 2017. Retrieved 20 August 2017.</ref> ১৯২০ চনত [[জাপান|জাপানী]] শ্ৰমিক সংঘই নিজৰ মহিলা শ্ৰমিকৰ বাবে ছুটীৰ (seiri kyuka) দাবী কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৯৪৭ চনত ''জাপানীজ লেবাৰ ষ্টেণ্ডাৰ্ডছ''ৰ দ্বাৰা ঋতুস্ৰাৱী মহিলাসকলে কামৰ পৰা দিনত ছুটী লোৱাৰ অনুমতি আইন বলবৎ কৰা হয়। অৱশ্যে ই চিকিৎসাৰ প্ৰয়োজনীয়তা নে বৈষম্যমূলক ব্যৱস্থা-সেই সম্পৰ্কে বিতৰ্ক অব্যাহত আছে।<ref>{{cite journal|jstor= 3174950|title= Japan's 1986 Equal Employment Opportunity Law and the Changing Discourse on Gender|author=JSTOR |journal= Signs|year= 1995| volume=20|issue= 2|pages=268–302|doi= 10.1086/494975|s2cid= 144396195|url= https://scholarcommons.scu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1100&context=history}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theatlantic.com/health/archive/2014/05/should-women-get-paid-menstrual-leave-days/370789/|title=Should Paid 'Menstrual Leave' Be a Thing?|first=Emily|last=Matchar|date=May 16, 2014|website=The Atlantic}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/worklife/article/20170908-can-period-leave-ever-work|title=Can 'period leave' ever work?|first=Claire|last=Lampen|website=www.bbc.com}}</ref> === প্ৰত্যাহ্বান === ঋতুস্ৰাৱৰ ছুটীৰ লগত কিছুমান অপবাদ জড়িত হৈ আছে। লেভিট আৰু বাৰ্নাক-টাভলাৰিছ (২০২০)ৰ মতে ঋটুস্ৰাৱৰ ছুটীয়ে কু-সংস্কাৰক প্ৰতিহত কৰি ঋতুস্ৰাৱৰ চিকিৎসাক আৰু অধিক আগুৱাই নিব পাৰে।<ref name= Levitt2020>{{cite book |veditors= Bobel C, Winkler IG, Fahs B, Hasson KA, Kissling EA, Roberts T |title= The Palgrave Handbook of Critical Menstruation Studies |chapter= Chapter 43: Addressing Menstruation in the Workplace: The Menstrual Leave Debate |vauthors= Levitt RA, Barnack-Tavlaris JL |year= 2020 |publisher= Palgrave Macmillan |isbn= 978-981-15-0614-7 |doi= 10.1007/978-981-15-0614-7_43 |pmid= 33347190 |s2cid= 226619907 |chapter-url= https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK565643/}}</ref> ছুটী ল’বলৈ হ’লে মহিলাগৰাকীয়ে পুৰুষ মেনেজাৰজনক সেই বিষয়ে ক'ব লাগিব-যিটো মহিলাগৰাকীৰ মতে এক ব্যক্তিগত বিষয়। ই নাৰীক পুৰুষতকৈ কম সক্ষম বুলি চিত্ৰিত কৰিব পাৰে আৰু তাৰেই পৰিণতিত নাৰীৰ বিৰুদ্ধে অধিক বৈষম্যৰো সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এই অপবাদ আঁতৰাবলৈ এটা পৰামৰ্শ হৈছে: সৰ্বলিংগ লোকৰ বাবে অতিৰিক্ত চিকিৎসাৰ ছুটী প্ৰদান কৰা।<ref name=PeriodLeave>{{Cite web|author=Julia Hollingsworth|title=Should women be entitled to period leave? These countries think so|url=https://www.cnn.com/2020/11/20/business/period-leave-asia-intl-hnk-dst/index.html|access-date=2020-11-22|website=CNN}}</ref> == ঠাই অনুসৰি == === এছিয়া === [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ত ২০০৩ চনৰ ১৩ নং শ্ৰমিক আইন অনুসৰি মহিলাসকলৰ প্ৰতিমাহে দুদিন ঋতুস্ৰাৱৰ ছুটী লোৱাৰ অধিকাৰ আছে যদিও এইবোৰ অতিৰিক্ত ছুটী নহয়।<ref>{{cite web|url=http://www.niew.gov.my/niew/en/download/doc_download/324-labour-act|title=Labour Act|author=Govt. of Indonesia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111004064721/http://www.niew.gov.my/niew/en/download/doc_download/324-labour-act|archive-date=2011-10-04|access-date=2024-03-14|archivedate=2011-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111004064721/http://www.niew.gov.my/niew/en/download/doc_download/324-labour-act|deadurl=yes}}</ref> ১৯৪৭ চনৰ পৰা জাপানত শ্ৰম মানদণ্ড আইনখনৰ ৬৮ নং অনুচ্ছেদত কোৱা হৈছে যে "যেতিয়া এগৰাকী মহিলাৰ বাবে ঋতুস্ৰাৱৰ সময়ত কাম কৰাটো বিশেষভাৱে কঠিন হ'ব, তেতিয়া নিয়োগকৰ্তাই ঋতুস্ৰাৱৰ দিনত এনে মহিলাক কৰ্মত নিয়োগ কৰিব নোৱাৰিব।" <ref>{{cite web|url= http://www.ilo.org/public/english/dialogue/ifpdial/info/national/jp.htm|title= National Labour Law Profile: Japan |author=International Labour Organization }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.asianfoodworker.net/maternity/UIZensen-model-CBA.pdf |title=Comparison of the Japanese Laws and Model CBA of UI ZENSEN on Maternity Protection |author=asianfoodworker |access-date=2011-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070626184404/http://www.asianfoodworker.net/maternity/UIZensen-model-CBA.pdf |archive-date=2007-06-26 |url-status=dead |archivedate=2007-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070626184404/http://www.asianfoodworker.net/maternity/UIZensen-model-CBA.pdf |deadurl=yes }}</ref> জাপানৰ আইন অনুসৰি বিশেষভাৱে জটিল ঋতুস্ৰাৱৰ সময়ছোৱাত মহিলাক ছুটী ল'বলৈ দিয়া হৈছে যদিও ঋতুস্ৰাৱৰ সময়ত কাম কৰিবলৈ বাছি লোৱা মহিলাসকলক কোম্পানীয়ে দৰমহাযুক্ত ছুটী বা অতিৰিক্ত দৰমহা প্ৰদান কৰাটো বাধ্যতামূলক নহয়। [[দক্ষিণ কোৰিয়া]]ত মহিলা কৰ্মচাৰীসকলে শ্ৰম মানদণ্ড আইনৰ ৭১ নং অনুচ্ছেদ অনুযায়ী ঋতুস্ৰাৱৰ ছুটীৰ অধিকাৰী৷<ref>{{cite web|url= http://www.ilo.org/public/english/dialogue/ifpdial/info/national/kor.htm |title= National Labour Law Profile: Japan|author= International Labour Organization }}</ref> যদি তেওঁলোকে প্ৰাপ্য ঋতুস্ৰাৱৰ ছুটী গ্ৰহণ নকৰে তেন্তে অতিৰিক্ত দৰমহা পায়।<ref>{{cite web |url= http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2885715 |title= Once again, court orders menstrual leave payout |author= joongangdaily |access-date= 2024-03-14 |archivedate= 2012-05-19 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20120519032627/http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2885715 |deadurl= yes }}</ref> [[টাইৱান]]ৰ নিয়োগ ক্ষেত্ৰত লিংগ সমতাৰ আইন<ref>{{Cite web |title=Law Source Retrieving System Labor Laws And Regulations-Act of Gender Equality in Employment（103.12.11） |url=https://laws.mol.gov.tw/Eng/EngContent.aspx?msgid=469 |access-date=2022-09-12 |website=laws.mol.gov.tw}}</ref>য়ে মহিলাসকলক প্ৰতি বছৰে তিনিদিন "ঋতুস্ৰাৱৰ ছুটী" প্ৰদান কৰে৷ এই ছুটী "সাধাৰণ অসুস্থতাৰ ছুটী"ৰ (common sick leave) ৩০ দিনৰ ভিতৰত গণনা কৰা নহয়৷ এইদৰে টাইৱানৰ মহিলা এগৰাকীয়ে বছৰটোত ৩৩ দিন স্বাস্থ্য-সম্বন্ধীয় ছুটী লাভ কৰে। ৩০ বছৰ অতিক্ৰম কৰা মহিলাগৰাকীয়ে অতিৰিক্ত তিনিদিনৰ বাবে সম্পূৰ্ণ দৰমহা লাভ কৰে৷<ref>{{cite web|url=http://www.chinapost.com.tw/taiwan/national/national-news/2013/11/27/394603/Gender-equality.htm|title=Gender equality in employment act revised|author=The China Post|access-date=2024-03-14|archivedate=2017-09-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170901150147/http://www.chinapost.com.tw/taiwan/national/national-news/2013/11/27/394603/gender-equality.htm|deadurl=yes}}</ref> === ইউৰোপ === [[ইউৰোপ]]ৰ [[স্পেইন]]ত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ঋতুস্ৰাৱৰ ছুটী দিয়া হয় (২০২৩ চন পৰ্যন্ত)।<ref name= Spain>{{cite news |url= https://www.washingtonpost.com/world/2023/02/17/spain-paid-menstrual-leave-countries/ |work= Washington Post |title= Need time off work for period pain? These countries offer 'menstrual leave.' |first= Niha |last= Masih |date= 2023-02-17 |access-date= 2023-02-24}}</ref> ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ পৰা স্পেইনে প্ৰতিমাহে তিনিৰ পৰা পাঁচ দিনৰ দৰমহাযুক্ত ঋতুস্ৰাৱৰ ছুটীৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। ২০১৭ চনত [[ইটালী]]ৰ সংসদে ঋতুস্ৰাৱৰ ছুটীৰ নীতি প্ৰৱৰ্তনৰ কৰে৷ এই ছুটীৰ প্ৰস্তাৱে [[ইউৰোপ]]ত বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰে৷ বিতৰ্কৰ মতে, ঋতুস্ৰাৱৰ স্বাস্থ্যই কৰ্মশক্তিৰ মহিলাসকলক প্ৰভাৱিত কৰে। এই বিধেয়কখনে তীব্ৰ ঋতুস্ৰাৱৰ জটিলতাত ভুগি থকা মহিলাসকলক তেওঁলোকৰ কোম্পানীয়ে তিনিদিনৰ দৰমহাযুক্ত ছুটী দিয়াৰ নীতি প্ৰৱৰ্তন কৰিলেহেঁতেন ৷ পিছে নীতি প্ৰণয়ন কৰা নহ'ল।<ref name= King2021/> === আফ্ৰিকা === জাম্বিয়াত ২০১৫ চনৰ পৰা মহিলাসকলে প্ৰতিমাহে ঋতুস্ৰাৱৰ সময়ত ছুটী লাভ কৰাৰ আইনগত অধিকাৰ আছে, যাক "মাতৃ দিৱস" বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite web|url=http://www.independent.co.uk/news/world/africa/zambia-period-day-off-women-menstruation-law-gender-womens-rights-a7509061.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220512/http://www.independent.co.uk/news/world/africa/zambia-period-day-off-women-menstruation-law-gender-womens-rights-a7509061.html |archive-date=2022-05-12 |url-access=subscription |url-status=live|title=The country where all women get time off for being on their period|date=2017-01-04|website=The Independent|language=en|access-date=2019-03-31}}</ref> যদি কোনো মহিলা কৰ্মচাৰীক এই প্ৰাপ্যৰ পৰা বঞ্চিত কৰা হয়, তেন্তে তেওঁ নিজৰ নিয়োগকৰ্তাৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তঁৰিব পাৰে। === কৰ্পৰেট নীতি === ব্ৰিষ্টলৰ কমিউনিটি ইণ্টাৰেট ফাৰ্ম ''ক’এক্সিষ্টে'' মহিলাসকলক অধিক নমনীয়তা আৰু সুস্থ কৰ্ম পৰিৱেশ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে “পিৰিয়ড পলিচি” প্ৰৱৰ্তন কৰে। ঋতুস্ৰাৱজনিত অপবাদ আৰু নিষেধাজ্ঞা বৰ্জন কৰাৰ উদ্দেশ্যে নীতি প্ৰৱৰ্তন কৰা Coexist [[যুক্তৰাজ্য]]ৰ প্ৰথমটো কোম্পানী হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/period-leave-menstruation-work-employment-uk-women-a6905426.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220512/http://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/period-leave-menstruation-work-employment-uk-women-a6905426.html |archive-date=2022-05-12 |url-access=subscription |url-status=live|title=A company is giving its female staff 'period leave'|date=2016-03-01|website=The Independent|language=en|access-date=2019-03-31}}</ref> Nike-এ য’তেই কাম কৰে তাতেই ঋতুস্ৰাৱৰ ছুটীক সমৰ্থন কৰে বুলি বহুলভাৱে প্ৰকাশ কৰিছে যদিও এই নীতিক সংবাদ মাধ্যমে ভুলকৈ উপস্থাপন কৰিছে৷ Nike-এ য'ত কাম কৰে তাত তেওঁলোকে স্থানীয় শ্ৰম আইনহে অনুসৰণ কৰে।<ref name= King2021>King S. (2021) Menstrual Leave: Good Intention, Poor Solution. In: Hassard J., Torres L.D. (eds) ''Aligning Perspectives in Gender Mainstreaming. Aligning Perspectives on Health, Safety and Well-Being.'' Springer, Cham. {{doi|10.1007/978-3-030-53269-7_9}} “The code's reference to menstrual leave was misinterpreted by the media as meaning 'all female NIKE employees are entitled to paid time off work for menstruation' (e.g. Shipley, 2016).”</ref> == লগতে চাওক == * [[ঋতুস্ৰাৱ]] * [[ঋতুস্ৰাৱৰ সমন্বয়|ঋতুস্ৰাৱৰ সমন্বয়]] * [[ঋতুস্ৰাৱ আৰু সামাজিক দৃষ্টিভঙ্গী|ঋতুস্ৰাৱ আৰু সামাজিক দৃষ্টিভংগী]] * [[ঋতুস্ৰাৱ আৰু হাস্যৰসৰ চিকিৎসা]] * [[ঋতুস্ৰাৱ স্বাস্থ্য দিৱস]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:মহিলাৰ স্বাস্থ্যবিধি]] [[শ্ৰেণী:স্বাস্থ্য]] [[শ্ৰেণী:নাৰীবাদ]] kxv5we8ac438nn2mgivbdl7c0nj9i3z 0 108258 613367 440044 2026-06-21T04:29:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613367 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = গৌৰা দেৱী | image = | image_size = | caption = গৌৰা দেৱী | birth_name = | birth_date = ১৯২৫ | birth_place = লতা, চোমলি জিলা, [[উত্তৰাখণ্ড]], [[ভাৰত]] | death_date = ৪ জুলাই ১৯৯১ | known_for = [[চিপকো আন্দোলন]] | nationality = ভাৰতীয় }} '''গৌৰা দেৱী''' (১৯২৫ – ১৯৯১) ভাৰতৰ এগৰাকী তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কৰ্মী আৰু এগৰাকী গ্ৰাম্য মহিলা সম্প্ৰদায়ৰ নেত্ৰী আছিল, যিয়ে [[চিপকো আন্দোলন]]ত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="ms">{{Cite web|url=http://mountainshepherds.com/about/chipko-heritage/|title=Chipko Heritage|last=Parallelus|website=mountainshepherds.com|access-date=2017-08-23}}</ref> ==জীৱন== গৌৰা দেৱীৰ জন্ম হৈছিল ১৯২৫<ref name="चिपको आंदोलन को गूगल कर रहा 'सलाम', जानें कौन थीं गौरा देवी">{{cite news|title=चिपको आंदोलन को गूगल कर रहा 'सलाम', जानें कौन थीं गौरा देवी- Navbharattimes Photogallery|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/photomazza/education-career/know-who-was-chipko-woman-gaura-devi/know-who-is-chipko-woman-gaura-devi/photomazaashow/63460304.cms|language=hi-IN}}</ref> চনত উত্তৰাখণ্ড ৰাজ্যৰ লতা নামৰ এখন গাঁৱত। তেওঁ আলকানন্দা নদীৰ কাষৰ ৰায়নী নামৰ গাঁও এখনলৈ গুচি গৈছিল। ২২ বছৰ বয়সত তেওঁ সন্তানৰ সৈতে বিধৱা হৈ পৰিছিল। তেওঁৰ নতুন গাঁওখন তিব্বতৰ সীমান্তৰ ওচৰতে আছিল।<ref name="ms"/> চিপকো আন্দোলনৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত গৌৰা দেৱী মহিলা মংগল দল (মহিলা কল্যাণ সংস্থা)ৰ নেতৃত্ব দিবলৈ নিৰ্বাচিত হয়। সংস্থাটোৱে সামূহিক অৰণ্য সুৰক্ষাৰ কাম কৰিছিল।<ref name="tree">{{Cite web|url=http://www.speakingtree.in/blog/gaura-devia-forgotten-hero-of-chipko-movement-in-gharwal|title=Gaura Devi....A forgotten Hero of Chipko Movement In Gharwal|website=www.speakingtree.in|access-date=2017-08-23}}</ref><ref>{{cite news|title=Lessons from the mountains|url=http://www.thehindu.com/2000/05/21/stories/13210414.htm|archive-url=https://archive.today/20160613080731/http://www.thehindu.com/2000/05/21/stories/13210414.htm|url-status=dead|work=[[The Hindu]]|date=2000-05-21|archive-date=2016-06-13}}</ref> ==[[চিপকো আন্দোলন]]ৰ সৈতে== *মূল প্ৰবন্ধ [[চিপকো আন্দোলন]] পঢ়ক ১৯৭৪ চনত গৌৰা দেৱীয়ে চিপকো আন্দোলনত আগভাগ লৈছিল। ১৯৭৪ চনৰ ২৫ মাৰ্চত এগৰাকী কণমানি ছোৱালীয়ে তেওঁক জনাইছিল যে, স্থানীয় কাঠকটীয়াসকলে তেওঁলোকৰ গাঁৱৰ ওচৰত গছ কাটি আছে। ৰেনি গাঁৱৰ মানুহবোৰক সেনাই ব্যৱহাৰ কৰা মাটিৰ ক্ষতিপূৰণ চৰকাৰে দিব বুলি খবৰ পাই গাঁৱৰ পৰা ঠগ খাইছিল।<ref name=ms/> গৌৰা দেৱী আৰু আন ২৭ গৰাকী মহিলাই কাঠকটীয়াসকলক বাধা দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়। তেওঁ মানুহবোৰৰ মুখামুখি হৈ গছ কাটি পেলোৱাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁক গুলীয়াই হত্যা কৰিবলৈ প্ৰত্যাহ্বান জনায় আৰু তেওঁ হাবিখনক "বনদেৱতা" (জংঘলৰ ঈশ্বৰ) আৰু তেওঁ ''মায়কা'' (মাতৃৰ ঘৰ) বুলি বৰ্ণনা কৰে। অৱশেষত আন মহিলাৰ সহায়ত তেওঁ অস্ত্ৰধাৰী কাঠকটীয়াৰ নিৰ্যাতন আৰু ভাবুকিৰ পিছতো গছবোৰক সাৱটি ধৰি কাঠ কটাৰ কাম বন্ধ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। গৌৰা দেৱী আৰু গাঁৱৰ মহিলাসকলে সেই নিশা গছবোৰৰ ওপৰত পহৰা দিছিল আৰু পিছৰ তিনি-চাৰি দিনত আন গাঁও আৰু গাঁৱৰ মানুহেও এই কাৰ্য্যত যোগদান কৰিছিল।<ref name=ms/> কাঠ কটা মানুহবোৰে গছবোৰ এৰি গুচি গৈছিল।<ref name=chip>[http://nandadevi.prayaga.org/?page_id=50 Chipko 30th Anniversary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305034154/http://nandadevi.prayaga.org/?page_id=50 |date=5 March 2016 }} The Nanda Devi Campaign.</ref><ref name=teh>[https://web.archive.org/web/20120829150146/http://www.tehelka.com/story_main6.asp?filename=Ne090411Chipko.asp Chipko! – Hill conservationists] [[Tehelka]], 11 September 2004.</ref><ref name=":0">{{Cite web|last=Jain|first=Shobita|title=Standing up for trees: Women's role in the Chipko Movement|url=http://www.fao.org/3/R0465E/r0465e03.htm|access-date=2021-06-16|website=www.fao.org}}</ref> এই ঘটনাৰ পিছত উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰে গছ কটাৰ বিষয়টোৰ তদন্তৰ বাবে বিশেষজ্ঞৰ এখন কমিটী গঠন কৰে, আৰু কাঠ কোম্পানীটোৱে ৰেনীৰ পৰা নিজৰ লোকসকলক আঁতৰাই পেলায়। কমিটীয়ে উল্লেখ কৰে যে ৰেনী বনাঞ্চলখন পৰিৱেশ সংবেদনশীল অঞ্চল আৰু তাত কোনো ধৰণৰ গছ কাটিব নালাগে। ইয়াৰ পিছত উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰে ১১৫০ কিলোমিটাৰ বৰ্গক্ষেত্ৰতকৈ অধিক এলেকাত সকলো গছ কটাৰ ওপৰত ১০ বছৰৰ বাবে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে।<ref name=":0" /> ১৯৯১ চনৰ জুলাই মাহত গৌৰা দেৱীৰ ৬৬ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।<ref name="Delicate hand at cradle, firm in struggle">{{cite news|title=Delicate hand at cradle, firm in struggle|url=http://www.tribuneindia.com/news/uttarakhand/community/delicate-hand-at-cradle-firm-in-struggle/123523.html|access-date=19 May 2018|archivedate=19 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180519204728/http://www.tribuneindia.com/news/uttarakhand/community/delicate-hand-at-cradle-firm-in-struggle/123523.html|deadurl=yes}}</ref><ref name="Lessons from the mountains">{{cite web|title=Lessons from the mountains|url=http://www.thehindu.com/2000/05/21/stories/13210414.htm|archive-url=https://archive.today/20160613080731/http://www.thehindu.com/2000/05/21/stories/13210414.htm|url-status=dead|website=[[The Hindu]]|date=2000-05-21|archive-date=2016-06-13}}</ref> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:কুৰি শতিকাৰ লোক]] p8kk34dmoptu4khm772ga4g636ezl4e 0 111954 613431 543992 2026-06-21T11:30:58Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613431 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name =জাৰিনা ৱাহাব | image = Zarina Wahab at the Stardust Awards 2016 (01) (cropped).jpg | image_size =170px | caption = ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত ৱাহাব, ২০১৬ | birth_date = | birth_place = [[বিশাখাপট্টনম]], [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ১৯৭৪-বৰ্তমানলৈ | spouse = {{marriage|আদিত্য পাঞ্চোলি|1986}} | children = ২ }} '''জাৰিনা ৱাহাব ''' ({{lang-en| Zarina Wahab}}) অভিনেত্ৰী মুখ্যতঃ হিন্দী আৰু মালয়ালম ছবিত কাম কৰা এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী। সমালোচকৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত ছবি ''চিতচোৰ'' আৰু ''গোপালকৃষ্ণ''ৰ লগতে হিন্দী আৰু মালয়ালম ছবি ''মদনোলছৱম'', ''চমৰম'', ''পলাংগল'' আৰু ''আদামন্তে মকন আবু'' আদি ছবিৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]]ৰ [[বিশাখাপট্টনম]]ত এটা মুছলমান পৰিয়ালত ৱাহাবৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ [[তেলেগু]], [[হিন্দী]] আৰু ইংৰাজীৰ উপৰিও মাতৃভাষা উৰ্দু ভাষাতো পাকৈত।<ref>{{cite web |title=Inspiring story of Zarina Wahab: Wonder Woman - Who are you today? |url=http://wonderwoman.intoday.in/story1/inspiring-story-of-zarina-wahab/1/97315.html |access-date=22 February 2015 |work=India Today |archivedate=22 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150222054648/http://wonderwoman.intoday.in/story1/inspiring-story-of-zarina-wahab/1/97315.html |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠান]] (FTII), [[পুনে]]ত অভিনয়ৰ প্ৰশিক্ষণ লয়।<ref>{{cite news |title=First batch looks back at good old days TNN |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/First-batch-looks-back-at-good-old-days-/articleshow/5707051.cms |newspaper=[[The Times of India]] |date=21 March 2010}}</ref> তেওঁৰ তিনিগৰাকী ভনীয়েক আৰু এজন ভায়েক আছে। ==কৰ্মজীৱন== ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠানত চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক [[ৰাজ কাপুৰ]]ৰ পৰা তেওঁৰ চেহেৰা সম্পৰ্কে নেতিবাচক প্ৰতিক্ৰিয়া লাভ কৰাৰ পিছত ৱাহাব হতাশ হৈছিল যদিও নিজকে উপস্থাপন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰচেষ্টা চলায়। লগতে তেওঁ ছবিৰ পাৰ্টি আৰু অন্য অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ লয়। অৱশেষত তেওঁ ছবি নিৰ্মাতাৰ চকুত পৰে আৰু ছবিত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পায়।<ref>[https://web.archive.org/web/20131023060333/http://www.parinda.com/profile/1012/zarina-wahab Zarina Wahab]. Parinda.com. Retrieved 29 September 2012.</ref> বাসু চেতাৰ্জীৰ ''চিতচোৰ'' (১৯৭৬) ছবিত মুখ্য নাৰী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ পিছত তেওঁ ''অগৰ'', ''জাজবাত'', ''সাৱন কো আনে দো'', ''ৰয়িছজাদা'' আদি ছবিত অভিনয় কৰিছিল, য’ত সাধাৰণতে তেওঁক মধ্যবিত্তীয় ছোৱালীৰ ভূমিকাত নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। ''ঘৰোণ্ডা''ৰ (১৯৭৭) বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]]ৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।<ref name="gharonda1">[http://deep750.googlepages.com/FilmfareAwards.pdf 1st Filmfare Awards 1953]. Deep750.googlepages.com. Retrieved 29 September 2012.</ref> তেওঁ বহু কেইখন মালয়ালম, তেলেগু, তামিল আৰু কানাড়ী ছবিতো অভিনয় কৰিছে। ৱাহাবে ২০০৯ চনত ''কেলেণ্ডাৰ'' ছবিৰ জৰিয়তে বহু বছৰৰ বিৰতিত মালয়ালম ছবিলৈ উভতি আহিছিল <ref>{{cite web |url=http://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Zarina%20Wahab |title=Profile of Malayalam Actor Zarina Wahab |publisher=En.msidb.org |date=26 January 2009 |access-date=23 December 2015 |archivedate=24 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224053058/http://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Zarina%20Wahab |deadurl=yes }}</ref> আৰু তাৰ পিছৰে পৰা নিয়মীয়াকৈ মালয়ালম ছবিত অভিনয় কৰি আহিছে। সমালোচকৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত ''আদামিন্টে মাকান আবু''ত অভিনয় কৰা চৰিত্ৰৰ বাবে তেওঁক এতিয়াও স্মৰণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://en.msidb.org/m.php?6871 |title=Adaminte Makan Abu [2011&#93; |publisher=En.msidb.org |date=26 January 2009 |access-date=23 December 2015 |archivedate=24 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224053131/http://en.msidb.org/m.php?6871 |deadurl=yes }}</ref> ''মাই নেম ইজ খান'' ছবিখনত তেওঁ ৰিজৱান খানৰ (শ্বাহৰুখ খানৰ চৰিত্ৰ) মাতৃ হিচাপেও অভিনয় কৰিছিল।<ref>[http://in.movies.yahoo.com/news-detail/47687/Another-Addition-Cast-of-My-Name-Is-Khan.html Another Addition to the Cast of My Name Is Khan] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100211163826/http://in.movies.yahoo.com/news-detail/47687/Another-Addition-Cast-of-My-Name-Is-Khan.html |date=11 February 2010 }}</ref> বৰ্তমান ৱাহাবে টেলিভিছন ধাৰাবাহিকত বয়সীয়া চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>[http://www.tribuneindia.com/2004/20040208/spectrum/tv.htm The Sunday Tribune – Spectrum – Television]. ''The Tribune''. (8 February 2004). Retrieved 29 September 2012.</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ৱাহাবে অভিনেতা আদিত্য পাঞ্চোলিক ''কলংক কা টিকা''ৰ চেটত লগ পাইছিল।<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20031030/cth2.htm The Tribune, Chandigarh, India – Chandigarh Stories]. ''The Tribune''. (30 October 2003). Retrieved 29 September 2012.</ref> ১৯৮৬ চনত তেওঁলোক বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। সুৰজ আৰু ছানা দম্পতীহালৰ পুত্ৰ আৰু কন্যা। তেওঁলোকৰ বিবাহিক জীৱনৰ অশান্তি, স্বামীৰ মেজাজ, বিশ্বাসঘাটকতাৰ গুজৱ আদি খবৰ কাকতৰ গছিপ কলামত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>[http://www.dnaindia.com/report.asp?newsid=1039294 DNA – After Hrs – ‘I have a short memory for bad things’ – Daily News & Analysis]. ''Daily News and Analysis''. (3 July 2006). Retrieved 29 September 2012.</ref> ৱাহাবৰ কন্যাও এগৰাকী অভিনেত্ৰী।<ref>[https://web.archive.org/web/20080618043707/http://www.khaleejtimes.com/CityHome.asp?xfile=data/citytimes/2007/March/citytimes_March222.xml&section=citytimes&col= City Times – To be or not to be... like mum?]. Khaleejtimes.com (23 March 2007). Retrieved 29 September 2012.</ref> জিয়া খানৰ মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত তেওঁৰ পুত্ৰ সুৰজক ২০১৩ চনৰ জুন মাহত গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল।<ref name=People>{{cite news |title=Jiah Khan's Boyfriend Sooraj Pancholi Arrested on Suspicion of Abetting Her Suicide |url=http://www.people.com/people/article/0,,20707973,00.html |access-date=11 June 2013 |newspaper=People |agency=Associated Press}}</ref> ২০১৫ চনত ''হিৰো'' ছবিৰ যোগে সুৰজৰ বলীউডত অভিষেক ঘটে; য’ত সুনীল শেট্টীৰ কন্যা আথিয়া শেট্টীয়েও অভিনয় কৰিছিল। ==তথ্যউৎস== {{reflist|35em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|0906226}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:কানাড়া চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠানৰ প্ৰাক্তন শিক্ষাৰ্থী]] omb1j6i3w24s4dc8pykiliks3f9iy76 1 112302 613371 470910 2026-06-21T05:00:59Z ~2026-35945-03 50512 /* মোৰ ভবিষ্যতৰ */ নতুন অনুচ্ছেদ 613371 wikitext text/x-wiki {{নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫}} == মোৰ ভবিষ্যতৰ == মই মোৰ আগৰ জন্ম আৰু ভৱিষ্যতৰ জানিব বিচাৰো [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/&#126;2026-35945-03|&#126;2026-35945-03]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&#126;2026-35945-03|talk]]) 05:00, 21 June 2026 (ইউ.টি.চি.) 325lsanmazbcwf1tvrr7v5c9zsud9lj 613372 613371 2026-06-21T05:02:12Z ~2026-35945-03 50512 /* ভবিষ্যতৰ */ নতুন অনুচ্ছেদ 613372 wikitext text/x-wiki {{নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫}} == মোৰ ভবিষ্যতৰ == মই মোৰ আগৰ জন্ম আৰু ভৱিষ্যতৰ জানিব বিচাৰো [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/&#126;2026-35945-03|&#126;2026-35945-03]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&#126;2026-35945-03|talk]]) 05:00, 21 June 2026 (ইউ.টি.চি.) == ভবিষ্যতৰ == আগৰ জনম [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/&#126;2026-35945-03|&#126;2026-35945-03]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&#126;2026-35945-03|talk]]) 05:02, 21 June 2026 (ইউ.টি.চি.) kz5mucw0145i4lps5do7ckgankx9tr0 0 114336 613395 485171 2026-06-21T07:37:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613395 wikitext text/x-wiki '''চুনি কোটাল''' ({{Lang-en|Chuni Kotal}}) হ'ল ভাৰতৰ অনুসূচিত জনজাতি লোধা শবৰ জনগোষ্ঠীৰ দলিত আদিবাসী মহিলা আৰু ১৯৮৫ চনত লোধা শবৰৰ ভিতৰৰ প্ৰথম মহিলা স্নাতক। বছৰ বছৰ ধৰি বিষয়াসকলৰ হাৰাশাস্তিৰ পিছত ১৯৯২ চনৰ ১৬ আগষ্টত আত্মহত্যাৰ জৰিয়তে তেওঁৰ মৃত্যুৱে লোধা শবৰ সম্প্ৰদায়ক এক বৃহৎ ৰূপত একত্ৰিত কৰি তুলিছিল। অৱশেষত তেওঁৰ জীৱন কাহিনীক বিশিষ্ট লেখিকা-কৰ্মী [[মহাশ্বেতা দেৱী]]য়ে তেওঁৰ বাংলা ভাষাত ৰচিত গ্ৰন্থ '''ব্যাধখণ্ডা'' '-ত (১৯৯৪) আলোকপাত কৰিছিল। হৰ না মানা হৰ (২০২১) এখন বাংলা উপন্যাস সুভব্ৰত বসুৱে তেওঁৰ কৰুণ জীৱনৰ আধাৰত ৰচনা কৰিছে। == জীৱনী == ১৯৬৫ চনত পশ্চিম বংগৰ পশ্চিম মেদিনীপুৰ জিলাৰ গোহালদিহিত ৩জন ভাতৃ আৰু ৩ গৰাকী ভগ্নীৰে সৈতে দুখীয়া লোধা পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰা চুনি কোটালে দৰিদ্ৰতাৰ শৈশৱৰ পৰা ৰক্ষা কৰি হাইস্কুল শিক্ষা সমাপ্ত কৰা প্ৰথমগৰাকী ‘আদিম’ জনগোষ্ঠীৰ মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ পিছত ১৯৮৩ চনত ঝাৰগ্ৰাম আই টি ডি পিৰ কাৰ্যালয়ত স্থানীয় গাঁৱৰ জৰীপ কৰি লোধা সমাজকৰ্মী হিচাপে প্ৰথম চাকৰি লাভ কৰে। অৱশেষত ১৯৮৫ চনত বিদ্যাসাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা নৃতত্ত্বত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>''Dust on the Road: The Activist Writings of Mahasweta Devi'', by Mahasveta Devi, Maitreya Ghatak. Published by Seagull Books, 1997. {{ISBN|81-7046-143-X}}. ''The Story of Chuni Kotal - Page 136''.</ref> স্নাতক হোৱাৰ দুবছৰৰ পাছত মেদিনীপুৰৰ ‘ৰাণী শিৰোমনি অনুসূচিত জাতি আৰু এছ টি গাৰ্লছ হোষ্টেল’ত হোষ্টেলৰ অধীক্ষক হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে আৰু ইয়াত পুনৰ তেওঁ নিজৰ জনগোষ্ঠীৰ লগত জড়িত সামাজিক কলংকৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয়।<ref name="change">''The Changing Status of Women in West Bengal, 1970-2000: The Challenge Ahead'', by Jasodhara Bagchi, Sarmistha Dutta Gupta. Published by SAGE, 2005. {{ISBN|0-7619-3242-9}}. ''Tribal Women - Page 141''.</ref> সঁচাকৈয়ে তাইৰ বাবে বিপদ আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া তাই স্থানীয় বিদ্যাসাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম (এম.এচচি‍)ত যোগদান কৰিছিল। ইয়াত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসকৰ বিৰুদ্ধে বৈষম্য কৰা বুলি অভিযোগ উঠিছে, যিয়ে মাপকাঠী পূৰণ কৰাৰ পিছতো তেওঁক প্ৰয়োজনীয় উত্তীৰ্ণ গ্ৰেড দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল, যিয়ে মতামত দিছিল যে "অপৰাধী জনগোষ্ঠী"ৰ পৰা অহা জন্মসূত্ৰে‍ এজন নিম্ন বৰ্ণৰ ব্যক্তি, ভাৰতৰ এটা ডিন'টিফাইড জনগোষ্ঠী, সেয়েহে সমাজ বিজ্ঞানৰ দৰে "উচ্চ বাগধাৰা" অধ্যয়ন কৰাৰ সামাজিক বিশেষাধিকাৰ আৰু পূৰ্বনিৰ্ধাৰিত ভাগ্য নাছিল।<ref>[https://books.google.com/books?id=Yib9wsfFMdQC&dq=Chuni+Kotal&pg=PA18 Introduction] ''Contested Belonging: An Indigenous People's Struggle for Forest and Identity in Sub-Himalayan Bengal'', by B. G. Karlsson, Published by Routledge, 2000. {{ISBN|0-7007-1179-1}}. ''Page 18-19''.</ref> ১৯৯১ চনত, পাঠ্যক্ৰমত দুবছৰ হেৰুওৱাৰ পাছত, তেওঁ অভিযোগ কৰিছিল, আৰু ৰাজ্যৰ শিক্ষামন্ত্ৰীয়ে এক উচ্চ পৰ্যায়ৰ তদন্ত আয়োগ গঠন কৰিছিল যদিও কোনো লাভ নহ'ল, পুনৰায় তেওঁ এগৰাকী প্ৰাক্তন অপৰাধী জনজাতিৰ বুলি পোহৰলৈ আহিছিল।<ref name="change"/> == মৃত্যু == ১৯৯২ চনৰ ১৪ আগষ্টত মেদিনীপুৰত বছৰ বছৰ ধৰি জাতিবাদী আৰু বৰ্ণবাদী হাৰাশাস্তিৰ ফলত হতাশ হৈ মেদিনীপুৰ এৰি খৰগপুৰত ৰেলৱেৰ কৰ্মশালাত কাম কৰি অহা স্বামী মনমথা শাবৰক লগ কৰিবলৈ যায়। ১৯৮১ চনৰ পৰাই দুয়োজনে দুয়োজনক চিনি পাইছিল আৰু পাছলৈ ১৯৯০ চনত আদালতৰ বিবাহৰ জৰিয়তে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল; মনমথা নিজে হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ আছিল। মনমাথা নিজেই হাইস্কুলৰ স্নাতক আছিল। ইয়াতেই ১৯৯২ চনৰ ১৬ আগষ্টত ২৭ বছৰ বয়সত আত্মহত্যা কৰে।<ref name="change"/> তেওঁৰ মৃত্যু পশ্চিম বংগ আৰু পূব ভাৰতৰ সংবাদ মাধ্যমত অপৰিসীম ৰাজনৈতিক, মানৱ অধিকাৰ আৰু সামাজিক বিতৰ্কৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছিল, য'ত আলোচনা পৰম্পৰাগতভাৱে ব্ৰাহ্মণ-[[বনিয়া]]ৰ আধিপত্যত আছিলি।<ref>''Environment and Women Development: Lessons from Third World'', by G. K. Ghosh. Published by Ashish Publishing House, 1995. {{ISBN|81-7024-674-1}}. ''Page 270''.</ref><ref>[http://asnic.utexas.edu/asnic/sagar/fall.1994/dec.94.fn.html "Chuni Kotaler Attohota" (The Suicide of Chuni Kotal)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807163009/http://asnic.utexas.edu/asnic/sagar/fall.1994/dec.94.fn.html |date=7 August 2008 }} [[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা|Anandabazar Patrika]], 20 August 1992."Debashish Bhottacharjo, "Amader Progotir Mukhosh Khule Dilen Chuni Kotal, Tanr Jibon Diye" (By Losing Her Life, Chuni Kotal Has Taken Away Our Progressive Mask)"</ref> কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৱে ভাৰতীয় আমেৰিকান সমাজ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপকসকলৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰা নাছিল যিদৰে ভাৰতীয় জাতি ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰি থকা পশ্চিমীয়া সমাজ বিজ্ঞানীসকলৰ দৃষ্টিগোচৰ হৈছিল, যেনে কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক নিকোলাছ বি ডাৰ্কছ আৰু আমষ্টাৰডাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক জান ব্ৰেমেন। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে কলকাতাৰ বাংলা দলিত সাহিত্য সন্থাই বিভিন্ন আলোচনা চক্ৰ আৰু ৰাজপথৰ চুক, বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষকৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰি ৰাজপথৰ নাটক, কলকাতাৰ ৰাজপথত এক গণ আন্দোলনৰ আয়োজন কৰে।<ref>[http://www.dalitmirror.com/topic1.html Why Dalits in West Bengal are on Protest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827150943/http://www.dalitmirror.com/topic1.html|date=27 August 2008}} ''dalitmirror''.</ref> 1১৯৯৩ চনৰ পৰা প্ৰতি বছৰে কলকাতাত বাৰ্ষিক চুনি কোটাল সোঁৱৰণী বক্তৃতাৰ আয়োজন কৰি অহা হৈছে। পিছলৈ ভাৰত চৰকাৰৰ শিক্ষা বিভাগে তেওঁৰ জীৱন কাহিনীৰ ভিত্তিত এক প্ৰেৰণাদায়ক ভিডিঅ’ ছবি নিৰ্মাণ কৰিছে। <ref>[http://education.nic.in/cd50years/12/8I/74/8I740902.htm Media and Communication Supports] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410155941/http://education.nic.in/cd50years/12/8I/74/8I740902.htm|date=10 April 2009}} Department of Education, Ministry of Human Resource Development, '' [[ভাৰত চৰকাৰ|Govt. of India]] ''.</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী]] q77528wpa5vhdpws5j9wr9l6c5qdhcl 0 114744 613344 603802 2026-06-20T19:29:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613344 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = কবিতা গোয়াত | caption = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1988|8|15}} | birth_place = ছিছাৰ-খাৰবালা, [[হাৰিয়ানা]], [[ভাৰত]] | height = {{convert|172.72|cm}} | nationality = ভাৰতীয় | citizenship = ভাৰতীয় | occupation = বক্সাৰ মহিলাৰ ৬৯-৭৫ কেজি }} {{MedalTableTop}} {{MedalCountry | {{IND}} }} {{MedalCompetition|[[Asian Games|এছিয়ান গেমছ]]}} {{MedalBronze| ২০১০ গুয়াংজো |মহিলাৰ ৬৯-৭৫ কেজি}} {{MedalCompetition|এছিয়ান ইনড’ৰ গেমছ}} {{MedalGold| ২০১০ হানৈ |মহিলাৰ ৬৯-৭৫ কেজি}} {{MedalBottom}} '''কবিতা গোয়াত''' (জন্ম: ১৫ আগষ্ট ১৯৮৮) ভাৰতৰ এগৰাকী মহিলা বক্সাৰ। তেওঁ ৬৯-৭৫ কেজি শাখাত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰে। চীনৰ গুয়াংজোত অনুষ্ঠিত ২০১০ চনৰ এছিয়ান গেমছত কবিতাই ব্ৰঞ্জৰ পদক জিকিছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.gz2010.cn/info/ENG/ZB/ZBB101A_BX@@@@@@@@@@@@@@@ENG_number=219865.htm |title=- Women 64 Kg Results |access-date=8 December 2010 |archive-date=17 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181117151405/http://www.gz2010.cn/info/ENG/ZB/ZBB101A_BX@@@@@@@@@@@@@@@ENG_number=219865.htm |url-status=dead |archivedate=17 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181117151405/http://www.gz2010.cn/info/ENG/ZB/ZBB101A_BX@@@@@@@@@@@@@@@ENG_number=219865.htm |deadurl=yes }}</ref> ২০১০ চনৰ এছিয়ান গেমছৰ ছেমিফাইনেলত তেওঁ চীনৰ জিনজি লিৰ<ref>{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/articles/kavita-ends-up-with-bronze-in-asiad-women-s-boxing/103429|title=Kavita ends up with bronze in Asiad women s boxing|date=2010-11-24|work=mid-day|access-date=2018-11-17|language=en}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> হাতত ১:৩ পয়ণ্টত পৰাজিত হয়। ==বক্সিং কেৰিয়াৰ== কবিতা গোয়াতৰ বৰ্তমানৰ প্ৰশিক্ষক অনুপ কুমাৰ। ইয়াৰ আগতে তেওঁ ৰাজ সিঙৰ ওচৰত প্ৰশিক্ষণ লৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.veethi.com/india-people/kavita_goyat-profile-799-15.htm|title=Indian Boxing Federation Boxer Details|last=|first=|date=|website=www.indiaboxing.in|access-date=2018-11-17}}</ref> ২০১৭ চনত ছাৰ্বিয়ান চহৰৰ ষষ্ঠ নেচনছ কাপ চলি থকা সময়ত, কবিতা গোয়াতে ছেমিফাইনলেৰ সময়ত আঘাত পাইছিল, যাৰ কাৰণে তেওঁ তৃতীয় স্থানত থমকি ৰ’ব লগা হৈছিল।<ref>{{Cite news|url=https://thelogicalindian.com/story-feed/sports/indian-womens-boxing-team/|title=Indian Women Boxers Shine At Nations Cup In Serbia; Win Six Medals|date=2017-01-16|work=The Logical Indian|access-date=2018-11-17|language=en-US}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> কবিতাই ইয়াৰ আগতে ২০০৯ চনত ৬৪ কিলোগ্ৰাম শাখাত মেৰি কমৰ সৈতে হানৈ এছিয়ান ইনড’ৰ গেমছত স্বৰ্ণপদক জিকিছিল।<ref>[https://archive.today/20120711112220/http://news.oneindia.in/search.html?topic=kavita-goyat - Women boxers do India proud at Asian Indoor games]</ref> ইয়াৰ লগতে তেওঁ আৰু বহুকেইটা পদক জিকিছে। ==চেম্পিয়নশ্বিপ আৰু অন্যান্য কৃতিত্ব== কবিতা গোয়াতে বিভিন্ন চেম্পিয়নশ্বিপত অসংখ্য স্বৰ্ণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক জিকিছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.indiaboxing.in/boxerdetails.php?regno=4931|title=Indian Boxing Federation Boxer Details|website=www.indiaboxing.in|access-date=2018-11-17|archivedate=2018-11-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181117151431/http://www.indiaboxing.in/boxerdetails.php?regno=4931|deadurl=yes}}</ref> ===সোণৰ পদকসমূহ=== * হানৈ এছিয়ান ইনড’ৰ গেমছ (২০০৯)<ref name="Kavita Goyat">{{Cite web|url=https://www.veethi.com/india-people/kavita_goyat-profile-799-15.htm|title=Kavita Goyat|website=veethi.com|access-date=2018-11-17}}</ref> * ১১ তম ছিনিয়ৰ মহিলা জাতীয় বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ (২০১০) * ১২ তম ছিনিয়ৰ মহিলা জাতীয় বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ (২০১১) * ৪ৰ্থ আন্তঃ-জোনেল মহিলা জাতীয় বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ (২০১২) * ১১ তম ছিনিয়ৰ মহিলা হাৰিয়ানা ৰাজ্য বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ (২০১০) * ১২ তম ছিনিয়ৰ মহিলা হাৰিয়ানা ৰাজ্য বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ (২০১১) * ১৪ তম ছিনিয়ৰ মহিলা হাৰিয়ানা ৰাজ্য বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ (২০১৫) ===ৰূপৰ পদক=== * ৯ম ছিনিয়ৰ মহিলা জাতীয় বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ (২০০৮) * ফেডাৰেছন কাপ মহিলা বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ (২০০৯) * ১০ তম ছিনিয়ৰ মহিলা জাতীয় বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ (২০০৯) * ১৩ তম ছিনিয়ৰ মহিলা জাতীয় বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ (২০১২) * ১৬ তম ছিনিয়ৰ (এলিট) মহিলা জাতীয় বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ (২০১৫) ===ব্ৰঞ্জ পদক=== * ১৪ তম ছিনিয়ৰ মহিলা বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ (২০১৩) * এছিয়ান গেমছ (২০১০) * এন. চি. শৰ্মা মেমৰিয়েল ফেডাৰেছন কাপ মহিলা বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ (২০০৯)<ref name="Kavita Goyat"/> ==ব্যক্তিগত জীৱন== কবিতা গোয়াত হাৰিয়ানাৰ ঔম প্ৰকাশ আৰু স্মিত্ৰা দেবীৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0"/> পঢ়া শুনা কৰা আৰু খেল খেলা কবিতাৰ হবি।<ref name=":0"/> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বক্সাৰ]] ke0ifv8e5a8sve8c26o4pltafibj1it 0 114887 613368 483598 2026-06-21T04:30:16Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613368 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = গৌৰী জোগ | image = Gauri Jog Kathak Dancer and Choreographer.png | caption = কথক নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰি থকা অৱস্থাত গৌৰী | birth_name = গৌৰী কালে | birth_date = ১৯৭০ | birth_place =নাগপুৰ, ভাৰত | occupation = কথক নৃত্যংগনা, গুৰু, কৰিঅ’গ্ৰাফাৰ | years_active = | website = http://www.gaurijog.com }} '''গৌৰী জোগ''' ({{lang-en| Gauri Jog }}) চিকাগোৰ এগৰাকী কথক নৃত্যশিল্পী, কৰিঅ’গ্ৰাফাৰ আৰু গৱেষক পণ্ডিত। লক্ষ্ণৌ আৰু জয়পুৰ ঘৰনাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে গণ্য কৰা জোগে কথক নৃত্যৰ অনুশীলন কৰি আহিছে। তেওঁৰ সৃষ্টিসমূহৰ ভিতৰত আছে কৃষ্ণ লীলা,<ref name=krishnaleelaasianmedia>[http://www.asianmediausa.com/press-releases/krishna-leela-an-artistic-portrayal-of-lord-krishnas-life-story/ ''Asian Media USA'', Krishna Leela – an artistic portrayal of Lord Krishna’s life story, 14 April 2014]</ref> শকুন্তলা, ঝান্সী কী ৰাণী, কথক যাত্ৰা,<ref name=kathakyatratimes>[http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/people/Journey-of-Indian-dance-by-Gauri- Jog/articleshow/12452430.cms ''Times Of India'', Journey of Indian dance by Gauri Jog, 29 March 2012]</ref> পূব মিলে পশ্চিম, ফায়াৰ- দ্য ফিয়েৰী টেল<ref name=narthakifire>[http://www.narthaki.com/info/rev07/rev448.html ''Narthaki'', Fire – the Fiery Tale - Gauri Jog and her group captivate the audience, 17 March 2007]</ref> আদি। তেওঁ কথকৰ কাৰিকৰী উপাদানৰ জৰিয়তে পৰম্পৰাগত "গল্প কোৱাৰ কলা"ক জীৱন্ত কৰি তুলিছে। পৰম্পৰাৰ সীমা অতিক্ৰম নকৰাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বলীউডৰ কিছুমান ষ্টেপ আৰু যোগক কথকত একীভূত কৰাৰ অনন্য পন্থাৰ বাবে তেওঁ বিশেষকৈ নৱপ্ৰজন্মৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয়। ফ্লেমেংকো, ভাৰতনাট্যম, ওডিচি, মেক্সিকান আৰু আমেৰিকান বেলেৰ সৈতে কথকক সংযুক্ত কৰি কৰা তেওঁৰ পৰীক্ষাই বহু প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ১৯৯৯ চনৰ পৰা গৌৰী জোগ<ref name=artistindia>{{Cite web |title=''Artist India Gallery'', Artist Gauri Jog, 17 January 2006 |url=http://www.artists-india.com/clasical-Dancer/Gauri_jog |access-date=4 June 2014 |archivedate=7 June 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140607002225/http://www.artists-india.com/clasical-Dancer/Gauri_jog |deadurl=yes }}</ref> আৰু তেওঁৰ দলটোৱে উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ভাৰতত ৩২৫টাতকৈও অধিক নৃত্য প্ৰদৰ্শনী কৰিছে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা কৰিঅ'গ্ৰাফাৰ]] 1am2kbqd7268cmqxiwz4geis6rzkznl 0 115471 613364 491119 2026-06-21T03:07:45Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613364 wikitext text/x-wiki {{MedalTableTop}} {{MedalSport|মহিলাৰ [[Sport of athletics|এথলেটিকছ]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|[[Asian Athletics Championships|এছিয়ান চেম্পিয়নশ্বিপ]]}} {{MedalGold|[[1981 Asian Athletics Championships|১৯৮১ চনত টকিঅ’]]|৮০০ মি}} {{MedalSilver|১৯৮১ চনত টকিঅ’|১৫০০ মি}} {{MedalBottom}} '''গীতা জুতশী''' ({{Lang-en|Geeta Zutshi}}; জন্ম: ২ ডিচেম্বৰ ১৯৫৬) এগৰাকী প্ৰাক্তন ভাৰতীয় ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট। ৮০০ মিটাৰ আৰু ১৫০০ মিটাৰ দৌৰত কেইবাটাও ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু এছিয়ান দৌৰৰ অভিলেখ গঢ়িবলৈ সক্ষম হয়। গীতায়ে ১৯৮২ চনত ৮০০ মিটাৰ দৌৰত মহিলাৰ ৰূপৰ পদক লাভ কৰে আৰু ১৯৭৮ আৰু ১৯৮২ চনত ১৫০০ মিটাৰ দৌৰত ৰূপৰ পদক লাভ কৰে।<ref>[http://www.gbrathletics.com/ic/asg.htm Asian Games]. GBR Athletics. Retrieved on 2015-02-08.</ref> ১৯৮২ চনত নতুন দিল্লীত অনুষ্ঠিত এছিয়ান গেমছৰ শীৰ্ষ ভাৰতীয় মহিলা খেলুৱৈ হিচাপে তেওঁ প্ৰতিযোগীসকলৰ হৈ মুকলি অনুষ্ঠানৰ সময়ত শপত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://pib.nic.in/archive/50yrs/50phto/50k/isport6.html |title=Archived copy |access-date=16 February 2005 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214346/http://pib.nic.in/archive/50yrs/50phto/50k/isport6.html |url-status=dead }}</ref> তেওঁৰ এই কৃতিত্বৰ বাবে তেওঁ [[অৰ্জুন বঁটা]] আৰু [[পদ্মশ্ৰী বঁটা]] লাভ কৰিছে। তেওঁ আন ভাৰতীয় মহিলাসকলক অনুপ্ৰাণিত কৰিছে, যেনে মাউণ্ট এভাৰেষ্ট সফলতাৰে আৰোহণ কৰা প্ৰথমগৰাকী ভাৰতীয় মহিলা বাচেন্দ্ৰী পাল। সৰুতে পালে প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]]ৰ সৈতে গীতাৰ এখন বাতৰি কাকতৰ ফটো দেখি ৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতিৰ আকাংক্ষা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.tata.com/0_careers/our_people/20040809_pal.htm |title=Tata.com: The man from Reno |access-date=2005-02-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050204194852/http://www.tata.com/0_careers/our_people/20040809_pal.htm |archive-date=2005-02-04 |archivedate=2005-02-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050204194852/http://www.tata.com/0_careers/our_people/20040809_pal.htm |deadurl=yes }}</ref> তেখেতৰ প্ৰশিক্ষক আছিল মহম্মদ ইলিয়াছ বাবৰে। ১৭ বছৰ [[আমেৰিকা]]ত থকাৰ পিছত ২০০২ চনৰ জুলাই মাহত [[ভাৰত]]লৈ উভতি আহি ভাৰতীয় জুনিয়ৰ এথলেটিকছ দলৰ (৮০০ মিটাৰ আৰু ১৫০০ মিটাৰ) প্ৰশিক্ষকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। ==আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতা== {| {{AchievementTable}} |- |rowspan=2|1978 |rowspan=2|[[Athletics at the 1978 Asian Games|এছিয়ান গেমছ]] |rowspan=2|বেংকক, থাইলেণ্ড |bgcolor="gold"| 1st |৮০০ মি |- |bgcolor="silver"| 2nd |১৫০০ মি |- |rowspan=2|1981 |rowspan=2|[[1981 Asian Athletics Championships|এছিয়ান চেম্পিয়নশ্বিপ]] |rowspan=2|[[টকিঅ']], জাপান |bgcolor="gold"| 1st |৮০০ মি |- |bgcolor="silver"| 2nd |১৫০০ মি |- |rowspan=2|1982 |rowspan=2|[[Athletics at the 1982 Asian Games|এছিয়ান গেমছ]] |rowspan=2|[[নতুন দিল্লী]], ভাৰত |bgcolor="silver"| 2nd |৮০০ মি |- |bgcolor="silver"| 2nd |১৫০০ মি |} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/zu/geeta-zutshi-1.html |title=Geeta Zutshi |archive-url=https://web.archive.org/web/20121017100845/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/zu/geeta-zutshi-1.html |archive-date=2012-10-17 |url-status=dead}} * [https://web.archive.org/web/20160304032712/http://www.telegraphindia.com/1020918/asp/sports/story_1210197.asp The Telegraph (India)] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা আৰু সন্মান]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] fwazam9x35a2t4p4klzsiamyvu27npc 0 116028 613424 594442 2026-06-21T09:59:00Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613424 wikitext text/x-wiki {{Infobox boxer (amateur) | name = ছোনিয়া লাথাৰ | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_name = <!-- if different than name --> | full_name = <!-- if different than name/birth_name --> | nickname = | nationality = Indian | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1992|02|10}} | birth_place = [[জিন্দ]], [[হাৰিয়ানা]], ভাৰত | death_date = <!-- {{death date and age|death year|death month|death day|birth year|birth month|birth day}} --> | death_place = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | weight = <!-- "X kg", "X lb" or "X st Y lb" plus optional reference (conversions are automatic) --> | weight_class = [[Featherweight]] (৫৭ কিলোগ্ৰাম) | club = | medaltemplates = {{MedalSport | মহিলা [[amateur boxing|বক্সিং]] }} {{MedalCountry | {{IND}} }} {{MedalCompetition|[[AIBA Women's World Boxing Championships|বিশ্ব চেম্পিয়নশ্বিপ]]}} {{MedalSilver|[[2016 AIBA Women's World Boxing Championships|2016 Astana]]|[[2016 AIBA Women's World Boxing Championships – Featherweight|Featherweight]]}} {{MedalCompetition|[[Asian Amateur Boxing Championships|এছিয়ান চেম্পিয়নশ্বিপ]]}} {{MedalSilver|[[2012 Asian Women's Amateur Boxing Championships|2012 Ulaanbaatar]]|Bantamweight (54 Kg)}} {{MedalSilver|[[2017 Asian Women's Amateur Boxing Championships|2017 Tashkent]]|Featherweight}} {{MedalCompetition|[[South Asian Games]]}} {{MedalGold|[[2019 South Asian Games|2019 Kathmandu–Pokhara]]|57 kg}} | show-medals = yes }} '''ছোনিয়া লাথাৰ''' ({{Lang-en| Sonia Lather }}; জন্ম: ১০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯২) এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] অপেশাদাৰী বক্সাৰ। ২০১৬ চনৰ ''এআইবিএ মহিলা বিশ্ব বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ''ত ৰূপৰ পদক বিজয়ী হোৱাৰ লগতে এছিয়ান এমেচাৰ বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপত দুবাৰকৈ ৰূপৰ পদক বিজয়ী হৈছিল। ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ== ১৯৯২ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীত [[হাৰিয়ানা]]ৰ জিন্দত প্ৰেম সিং আৰু নিৰ্মল দেৱীৰ ঘৰত লাথাৰৰ জন্ম হয়।<ref name="IBF">{{cite web |title=IBF Registered Boxer's Details |url=http://indiaboxing.in/boxerdetails.php?regno=4878 |publisher=[[Indian Boxing Federation]] |access-date=26 August 2018 |archive-url=https://archive.today/20180827185534/http://indiaboxing.in/boxerdetails.php?regno=4878 |archive-date=27 August 2018 |url-status=live |archivedate=26 August 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180826143529/http://indiaboxing.in/boxerdetails.php?regno=4878 |deadurl=yes }}</ref><ref name="Nath, 2016">{{cite news |last1=Nath |first1=Joshua Arpit |title=Sonia Lather Wins Silver Medal In World Boxing Championships. Here's All You Need To Know About Her |url=https://www.indiatimes.com/sports/rio-olympics/sonia-lather-wins-silver-medal-in-world-boxing-championships-here-s-all-you-need-to-know-about-her-255795.html |access-date=26 August 2018 |work=Indiatimes |publisher=[[Times Internet]] |date=27 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160912114651/http://www.indiatimes.com:80/sports/rio-olympics/sonia-lather-wins-silver-medal-in-world-boxing-championships-here-s-all-you-need-to-know-about-her-255795.html |archive-date=12 September 2016 |url-status=live}}</ref> প্ৰথম অৱস্থাত কাবাডী আৰু মল্লযুঁজৰ চেষ্টা কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৮ বছৰ বয়সৰ পৰা বক্সিং খেলিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="Basu, 2018">{{cite news |last1=Basu |first1=Hindol |last2=Kumar |first2=Vijender |title=Against all odds: Fighting 'inequality', Sonia aims for Asiad glory |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/asian-games/against-all-odds-fighting-inequality-sonia-aims-for-asiad-glory/articleshow/65371837.cms |access-date=26 August 2018 |work=[[The Times of India]] (TOI) |agency=TNN |date=12 August 2018 |archive-url=https://archive.today/20180827185706/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/asian-games/against-all-odds-fighting-inequality-sonia-aims-for-asiad-glory/articleshow/65371837.cms |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> তেওঁৰ প্ৰশিক্ষক অনুপ কুমাৰ।<ref name="IBF" /> ২০১২ চনৰ ''এছিয়ান মহিলা এমেচাৰ বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ''ত ফাইনেলত চীনৰ লিউ কেজিয়াৰ হাতত ৮-১৪ গ'লত পৰাস্ত হোৱাৰ পিছত ছোনিয়াই ৫৪ কেজি শাখাত ৰূপৰ পদক লাভ কৰে।<ref name="NDTV 2012">{{cite news |title=Mary Kom, L Sarita Devi win gold in Asian Boxing |url=https://sports.ndtv.com/boxing/mary-kom-l-sarita-devi-win-gold-in-asian-boxing-championships-1557082 |access-date=26 August 2018 |work=[[NDTV]] |agency=[[Press Trust of India]] (PTI) |date=25 March 2012 |archive-url=https://archive.today/20180827185857/https://sports.ndtv.com/boxing/mary-kom-l-sarita-devi-win-gold-in-asian-boxing-championships-1557082 |archive-date=27 August 2018 |url-status=live |archivedate=27 August 2018 |archiveurl=https://archive.today/20180827185857/https://sports.ndtv.com/boxing/mary-kom-l-sarita-devi-win-gold-in-asian-boxing-championships-1557082 |deadurl=yes }}</ref> বছৰৰ শেষৰ ফালে তেওঁ ২০১২ চনৰ এআইবিএ মহিলা বিশ্ব বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপত অংশগ্ৰহণ কৰে, য'ত তেওঁ জাৰ্মানীৰ এলেনা ৱালেণ্ডজিক [ডে]ৰ বিৰুদ্ধে ৯-১৮ গ'লত পৰাস্ত হোৱাৰ পিছত প্ৰথম ৰাউণ্ডৰ পৰা বাহিৰ হয়।<ref name="IT 2012">{{cite news |title=Mary Kom makes winning start at World Championships |url=https://www.indiatoday.in/sports/olympics-2012/story/mary-kom-makes-winning-start-at-world-championships-102028-2012-05-13 |access-date=26 August 2018 |work=[[India Today]] |agency=PTI |date=13 May 2012 |archive-url=https://archive.today/20180827185952/https://www.indiatoday.in/sports/olympics-2012/story/mary-kom-makes-winning-start-at-world-championships-102028-2012-05-13 |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> ২০১৬ চনৰ ''এআইবিএ মহিলা বিশ্ব বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ''ত ছোনিয়াই ৫৭ কেজি শাখাত জাৰ্মানীৰ নমিন ডুইচক ৩-০ গ'লত পৰাস্ত কৰি কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলত প্ৰৱেশ কৰে।<ref name="HT 2016">{{cite news |title=Pooja Rani ousted, no Rio Olympics quota for India's women boxers |url=https://www.hindustantimes.com/other-sports/pooja-rani-ousted-no-rio-olympics-quota-for-india-s-women-boxers/story-jw8hTpRfPyJ8ANR5Usq9pL.html |access-date=26 August 2018 |work=[[Hindustan Times]] |agency=PTI |date=22 May 2016 |archive-url=https://archive.today/20180827185753/https://www.hindustantimes.com/other-sports/pooja-rani-ousted-no-rio-olympics-quota-for-india-s-women-boxers/story-jw8hTpRfPyJ8ANR5Usq9pL.html |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ পোলেণ্ডৰ আনেটা ৰাইগিয়েলস্কা আৰু কাজাখস্তানৰ আইঝান খোজাবেকোভাৰ বিৰুদ্ধে কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেল আৰু ছেমিফাইনেলত ক্ৰমে ৩-০ গ'লত জয়লাভ কৰে।<ref name="2016 WC SF">{{cite news |title=Boxing: Sonia Lather reaches World Championships final |url=http://www.espn.in/olympics/story/_/id/15743628/sonia-lather-reaches-world-championships-final |access-date=26 August 2018 |work=[[Sony ESPN]] |date=26 May 2016 |archive-url=https://archive.today/20180827190212/http://www.espn.in/olympics/story/_/id/15743628/sonia-lather-reaches-world-championships-final |archive-date=27 August 2018 |url-status=live}}</ref> ফাইনেলত প্ৰথম ৰাউণ্ডত ইটালীৰ শীৰ্ষস্থানীয় আলেছিয়া মেছিয়ানোৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ হাতত আছিল শীৰ্ষস্থানীয় খেলুৱৈগৰাকী, কিন্তু ইটালীৰ বক্সাৰগৰাকীয়ে পৰৱৰ্তী তিনিটা ৰাউণ্ডত পুনৰ উভতি আহি ২-১ গ'লত জয়লাভ কৰে।<ref name="2016 WC silver">{{cite news |title=Sonia Lather settles for silver after losing AIBA Women's World Championships final |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/sonia-lather-settles-for-silver-after-losing-world-cship-final-2822051/ |access-date=24 August 2018 |work=[[The Indian Express]] |agency=PTI |date=29 May 2016 |archive-url=https://archive.today/20170421155000/http://indianexpress.com/article/sports/sport-others/sonia-lather-settles-for-silver-after-losing-world-cship-final-2822051/ |archive-date=21 April 2017 |url-status=live}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বক্সাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] gwhg8tdz00jhm8lxrdqdzbq440dou7d 0 116662 613393 487582 2026-06-21T07:13:32Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613393 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=চিষ্টাৰ ডোৰা |image=Statue of Sister Dora - geograph.org.uk - 682348.jpg |caption=ওৱালচাল টাউন চেণ্টাৰৰত চিষ্টাৰ ডোৰাৰ মূৰ্তি |birth_name=ড’ৰ’থী উইণ্ডল’ পেটিছন |birth_date={{Birth date|1832|1|16|df=y}} |birth_place=হাক্সৱেল, নৰ্থ ৰাইডিং ইয়ৰ্কশ্বায়াৰ |death_date={{Death date and age|1878|12|24|1832|1|16|df=y}} |death_place=ওৱালচাল, ষ্টেফ’ৰ্ডশ্বায়াৰ |occupation=[[নাৰ্ছ]] |education=(Christ Church sisterhood) Community of the Holy Rood |work_institutions= |parents=মাৰ্ক জেমচ্ পেটিছন আৰু জেন উইন |relatives= }} '''ড’ৰথী উইণ্ডল' পেটিছন''', যাক চিষ্টাৰ ড’ৰা নামেৰে বেছিকৈ জনা যায় (১৬ জানুৱাৰী ১৮৩২ – ২৪ ডিচেম্বৰ ১৮৭৮) এগৰাকী এংলিকান নান আৰু নাৰ্ছ, যিয়ে ষ্টাফৰ্ডশ্বাইৰৰ ৱালছলত কাম কৰিছিল। ==জীৱনী== ড’ৰথী উইণ্ডল’ পেটিছনৰ জন্ম হৈছিল ইয়ৰ্কশ্বাৰৰ নৰ্থ ৰাইডিঙৰ হক্সৱেলত, ৰেক্টৰ ৰেভাৰেণ্ড মাৰ্ক জেমছ পেটিছন (১৭৮৮-১৮৬৫) আৰু তেওঁৰ পত্নী জেন (জন্ম উইন; ১৭৯৩-১৮৬০) পেটিছনৰ বাৰটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল একাদশ সন্তান। তেওঁৰ এজন ভায়েক আছিল পণ্ডিত মাৰ্ক পেটিছন।<ref>Miss W. R. Probert, ''Walsall's Own 'Lady with the lamp','' ''[[Black Country#Further reading|The Blackcountryman]]'', Spring 2007, Vol. 40, No. 2, p. 51. {{ISSN|0006-4335}}</ref> তেওঁৰ শৈশৱক তেওঁৰ দেউতাকৰ কঠোৰ অনুশাসনে বিষাদময় কৰি পেলাইছিল। কেৱল তেওঁৰ পুত্ৰসকলেহে শিক্ষা লাভ কৰিছিল যদিও ড’ৰথীক তেওঁৰ ভাতৃ মাৰ্কে পঢ়ুৱাইছিল।<ref>{{Cite ODNB |last=McGann |first=Susan |url=http://www.oxforddnb.com/view/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-21583 |title=Pattison, Dorothy Wyndlow [known as Sister Dora] (1832–1878), Anglican nun and nurse |date=2004-09-23 |volume=1 |language=en |doi=10.1093/ref:odnb/21583|isbn=978-0-19-861412-8 }}</ref> ১৮৫৬ চনত ৰিচমণ্ড স্কুলৰ প্ৰধান শিক্ষক জেমছ টেটৰ পুত্ৰ জেমছ টেটৰ সৈতে গোপনে বাগ্দান হয়। টেটছ পৰিয়ালটো আছিল পেটিছন পৰিয়ালৰ সামাজিক যোগাযোগ থকা কেইটামান পৰিয়ালৰ ভিতৰত এটা। একে সময়তে তাইৰ আন এজন পুৰুষ পাৰ্চাছ ষ্টাৰকৰ প্ৰতিও অনুভূতি গঢ় লৈ উঠিছিল। ১৮৬০ চনত মাকৰ মৃত্যুৰ পিছত দুয়োজন পুৰুষৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন হয়। মাকৰ পৰা পোৱা ৯০ পাউণ্ডৰ উইলৰ বাবে তেওঁ ঘৰ এৰি যাবলৈ সক্ষম হয়। ১৮৬১ চনৰ পৰা ১৮৬৪ চনলৈকে তেওঁ বাকিংহামশ্বাৰৰ লিটিল উলষ্টোনত গাঁৱৰ বিদ্যালয়খন চলাইছিল।<ref>{{cite DNB |wstitle= Pattison, Dorothy Wyndlow|volume=44}}</ref> ১৮৬৪ চনৰ শেষৰ ফালে তেওঁ উত্তৰ ইয়ৰ্কশ্বাৰৰ ৰেডকাৰৰ ওচৰৰ কোথামত ক্ৰাইষ্ট চাৰ্চ ভগ্নীত্বত (যাক "গুড চেমাৰিটান" বুলি জনা যায় আৰু যিটো ''কমিউনিটি অৱ দ্য হলি ৰুড''<ref>{{cite web |title=Community of the Holy Rood |url=https://archives.lambethpalacelibrary.org.uk/CalmView/Record.aspx?src=CalmView.Catalog&id=MSS%2F3917-3969 |website=Lambeth Palace Library |access-date=6 October 2022}}</ref> হৈ পৰে)ত যোগদান কৰে। তাত তেওঁ চিষ্টাৰ ড’ৰা নামটো গ্ৰহণ কৰিলে। ১৮৬৫ চনত তেওঁক ৱালছললৈ পঠিওৱা হয় যাতে তেওঁ এখন সৰু কটেজ চিকিৎসালয়ত ৰিলিফ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰে আৰু জীৱনৰ বাকী সময়খিনি নাৰ্চিংৰ বাবে উৎসৰ্গা কৰিব পাৰে। নাৰ্ছ সমাজে ব্ৰীজ ষ্ট্ৰীটৰ চিকিৎসালয়ত কাম কৰিবলৈ পঠিয়াই ১৮৬৫ চনৰ ৮ জানুৱাৰীত ৱালছলত উপস্থিত হয়। ১৮৭৫ চনলৈকে তেওঁ দ্য মাউণ্টৰ কটেজ হাস্পতালত কাম কৰিছিল, তেতিয়া ৱালছল ছমপক্সত আক্ৰান্ত হৈছিল। ডেডমেনছ লেনত (বৰ্তমান হস্পিতাল ষ্ট্ৰীট) স্থাপন কৰা মহামাৰী ইনফৰ্মাৰীত ছমাহ কাম কৰিছিল, হাজাৰ হাজাৰ ৰোগীৰ চিকিৎসা কৰিছিল। জীৱনৰ শেষৰ দুবছৰত তেওঁ ব্ৰীজমেন ষ্ট্ৰীটৰ চিকিৎসালয়খনত কাম কৰিছিল, য’ৰ পৰা চাউথ ষ্টাফৰ্ডশ্বাইৰ ৰে’লৱে (পিছলৈ লণ্ডন আৰু নৰ্থ ৱেষ্টাৰ্ণ ৰে’লৱে) দেখা গৈছিল। প্ৰায়ে ঔদ্যোগিক দুৰ্ঘটনাত ভুগি থকা ৰেলৱেৰ শ্ৰমিকৰ লগত তাইৰ বন্ধুত্বৰ এক বিশেষ বান্ধোন গঢ় লৈ উঠিছিল। ১৮৭১ চনত এই শ্ৰমিকসকলে তেওঁক এটা ঘোঁৰা পোৱালি আৰু এখন গাড়ী দিছিল আৰু আনকি নিজৰ মজুৰিৰ পৰা ৫০ পাউণ্ডৰ ৰাশিও সংগ্ৰহ কৰিছিল, যাতে তেওঁ ঘৰতে আবদ্ধ ৰোগীক অধিক সহজে লগ কৰিব পাৰে।<ref name="biodata">[http://cms.walsall.gov.uk/index/history_of_walsall_s_sister_dora_and_the_steam_engine.htm Sister Dora's biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160515023901/http://cms.walsall.gov.uk/index/history_of_walsall_s_sister_dora_and_the_steam_engine.htm |date=15 May 2016 }}, cms.walsall.gov.uk; retrieved 11 February 2015.</ref> চিষ্টাৰ ড’ৰাই ৱালছলত নাৰ্ছ প্ৰশিক্ষণ দিছিল, তাৰ ভিতৰত লুইছা মেকলাফলিন আছিল। তেওঁক প্ৰভাৱিত কৰা এজন ব্যক্তি আছিল অনাথ কেট হিল যিয়ে চিষ্টাৰ ড’ৰাই খনিকৰসকলৰ যত্ন লোৱাৰ সহৃদয়তাত আপ্লুত হৈছিল। ১৮৭৯ চনত হিলে ভগ্নীৰ সৈতে অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰে; তেওঁ এডিলেইডত নিজাকৈ চিকিৎসালয় খুলিছিল আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াছিয়ান ট্ৰেইনড নাৰ্ছ এছ'চিয়েচনৰ এটা শাখা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Citation |last=Gibberd |first=Joyce |title=Kate Hill (1859–1933) |url=https://adb.anu.edu.au/biography/hill-kate-6670 |work=Australian Dictionary of Biography |access-date=2023-11-01 |place=Canberra |publisher=National Centre of Biography, Australian National University |language=en}}</ref> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:নাৰ্ছ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:নাৰী]] goq4s69j5u5h29f3q9omc5dt6dwqfd0 0 120001 613337 504460 2026-06-20T18:05:54Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613337 wikitext text/x-wiki '''এলিদা আমিগো ই মন্তান্যা''' (ইংৰাজী : Elida Amigó i Montanya; ৫ ছেপ্তেম্বৰ ১৯৩৫ – ৯ ছেপ্তেম্বৰ ২০২০) এণ্ডোৰাৰ এগৰাকী ইতিহাসবিদ, আৰ্কাইভিষ্ট, কৰ্মী আৰু ভোটাধিকাৰী আছিল। তেওঁ ১৯৭০ চনত এণ্ডোৰান মহিলাসকলক ভোটাধিকাৰ লাভ কৰিবলৈ সহায় কৰা [[নাৰীবাদ|নাৰীবাদী]] আন্দোলনৰ নেত্ৰী আছিল। তেওঁ [[এণ্ডোৰা]] ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰৰ ইতিহাস আৰু সমাজ বিজ্ঞানৰ বিশেষজ্ঞ আছিল। তেওঁক "এণ্ডোৰাৰ মহিলা অৱস্থাৰ প্ৰতি সমালোচনামূলক সজাগতা আনিবলৈ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰাপ্ৰথম এণ্ডোৰান বৌদ্ধিক মহিলা" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite web|last=Pol i Solé|first=Antoni|date=২০২১-০১-১৯|title=Elidà Amigó i Montanya|url=https://www.elperiodic.ad/opinio/article/83458/elida-amigo-i-montanya|access-date=২০২১-০৪-০১|website=El Periòdic d'Andorra|language=ca}}</ref> == জীৱনী == এলিদা আমিগো ই মন্তান্যাই ১৯৩৫ চনত এণ্ডোৰা লা ভেল্লাৰ ৰাজধানী চহৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":1">{{Cite web|date=২০২০-০৯-১০|title=Mor l'escriptora i activista Elida Amigó|url=https://www.ara.ad/societat/mor-escriptora-activista-elida-amigo_1_1058274.html|access-date=২০২১-০৪-০১|website=Ara Andorra|language=ca|archivedate=2023-11-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231109143350/https://www.ara.ad/societat/mor-escriptora-activista-elida-amigo_1_1058274.html|deadurl=yes}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|date=২০২০-০৯-০৯|title=Mor Elidà Amigó, pionera de la defensa dels drets de les dones a Andorra|url=https://www.altaveu.com/actualitat/afers-socials/mor-elida-amigo-pionera-defensa-drets-dones-andorra_22765_102.html|access-date=২০২১-০৪-০১|website=Altaveu|language=ca}}</ref> তেওঁ লেইদা, [[স্পেইন]]ত অধ্যয়ন কৰিছিল, আৰু ১৯৫৭ চনত জাৰাগোজা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা দাৰ্শনিক আৰু সাহিত্যত ডিগ্ৰী লাভ কৰি প্ৰথম এণ্ডোৰান মহিলা হিচাপে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতক হৈছিল।<ref name=":0" /><ref name=":2" /> বিশ্ববিদ্যালয় সমাপ্তিৰ পিছত, তেওঁ ১৯৬৯ চনলৈকে এণ্ডোৰাৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ সংৰক্ষক হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":2" /> এই সময়ছোৱাত তেওঁ মহিলাৰ অধিকাৰৰ দাবীত সক্ৰিয় হৈছিল আৰু এণ্ডোৰাৰ ভোটাধিকাৰ আন্দোলনৰ এগৰাকী নেতা হৈছিল, যাৰ ফলত ১৯৭০ চনত মহিলাসকলক ভোটাধিকাৰ দিয়া হয়।<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":4">{{Cite journal|date=ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩|title=Elidà Amigó i Montanya|journal=Àgora Cultural.|language=ca|publisher=Societat Andorra de Ciències|volume=৩|issue=২১|pages=৫}}</ref> তেওঁ সন্ত আৰ্মেংগোল বিদ্যালয়ত ইতিহাস আৰু ফ্ৰেন্স সাহিত্য পঢ়াইছিল।<ref name=":0" /><ref name=":4" /> তেওঁ এণ্ডোৰাৰ ইতিহাস গৱেষণাত জড়িত আছিল, ১৯৮০ চনত এণ্ডোৰান ইতিহাস বিজ্ঞান সমিতি গঠন কৰাত সহায় কৰিছিল আৰু তাৰ প্ৰথম সভাপতি আছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> তেওঁ লজান, [[চুইজাৰলেণ্ড]]ত আন্তৰ্জাতিক ইতিহাস বিজ্ঞান কমিটীত কাম কৰিছিল।<ref name=":4" /> তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য লেখা ১৯৭১ চনৰ ''৬৯৩ বছৰ পিছত'' নামৰ কিতাপ, যি এণ্টনি মৰেল মৰাৰ সৈতে লিখিছিল।<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite web|date=২০১১-১২-১৫|title=৪০ বছৰ পিছত|url=https://www.elperiodic.ad/opinio/article/19629/40-anys-despres|access-date=২০২১-০৪-০১|website=El Periòdic d'Andorra|language=ca}}</ref> ১৯৭০ চনত তেওঁ ''এণ্ডোৰা মেগাজিন'' প্ৰকাশ কৰাৰ লগত জড়িত আছিল আৰু ১৯৭২ চনৰ পৰা ''পোজোব্ৰা'' মেগাজিনত যোগদান কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ ফন্দাছিও ক্লাৰা ৰাবাছা ২৩ বছৰ নেতৃত্ব দিছিল, আন্তৰ্জাতিক ৰেড ক্ৰছৰ সৈতে কাম কৰিছিল, আৰু ১৯৯৪-২০০৯ চনৰ ভিতৰত প্ৰেমী কাৰ্লেমেনী সাহিত্য বঁটা পৰিষদৰ সদস্য আছিল।<ref name=":2" /><ref name=":4" /> তেওঁ এণ্ডোৰান বিজ্ঞান অকাডেমিৰ সদস্য আছিল আৰু ২০১২ চনত এণ্ডোৰাৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ পৰা ''আগ্ৰা সাংস্কৃতিক বঁটা'' লাভ কৰিছিল।<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> দীৰ্ঘদিনীয়া ৰোগৰ ফলত ২০২০ চনত ৮৫ বছৰ বয়সত তেওঁৰ দেহাৱসান ঘটে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> {{DEFAULTSORT:Amigo i Montanya, Elida}} [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] [[শ্ৰেণী:এণ্ডোৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] 5eto3m82x6uukdgl453mmcoednpmm7n 2 121841 613396 612951 2026-06-21T07:41:01Z Kandarpajit Kallol 6257 613396 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://bn.wikipedia.org/wiki/উইকিপিডিয়া:উইকি_বৈচিত্র্য_ভালোবাসে_২০২৬ উইকি বৈচিত্ৰ্য ভালোবাসে ২০২৬]<br/>''(১ জুন—৩০ জুন)'' *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:सामग्री_संवर्द्धन_संपादनोत्सव/जून_2026 सामग्री संवर्द्धन संपादनोत्सव]<br/>''(১ জুন—৩০ জুন)'' ===হৈ যোৱা প্ৰতিযোগিতা=== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Iran_2026/as ৱিকি লাভ ইৰাণ ২০২৬]<br/> ''(১ মে'ৰ পৰা ৩১ মে')'' ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{পোখালি} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{বিস্তাৰ} } # {{Moresources} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Hardware_donation_program Hardware donation program - Meta-Wiki] * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ---- c3xbncn25it7liiohlvczmcw1uua0iq 0 123559 613382 610790 2026-06-21T06:28:04Z ManjurKhan 18997 /* */ 613382 wikitext text/x-wiki {{Short description|Constituency of the Assam legislative assembly in India}} {{Use dmy dates|date=October 2017}} {{Use Indian English|date=October 2017}} {{Infobox Indian constituency | name = জালুকবাৰী | mla = [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা ]] | incumbent_image = Himanta Biswa Sarma (cropped).jpg |party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = ২০২১ | state = [[অসম]] | district = কামৰূপ মহানগৰ | loksabha_cons = [[গুৱাহাটী (লোকসভা সমষ্টি) ]] | established = ১৯৬৭ | reservation = মুকলি | type= SLA | constituency_no = ৫১ | map_image = Jalukbari Assembly constituency map.svg }} '''[[জালুকবাৰী]] বিধানসভা সমষ্টি''' উত্তৰ-পূব [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ ১২৬টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ৫১ নং অসম বিধানসভা সমষ্টি । জালুকবাৰী সমষ্টিটো [[গুৱাহাটী (লোকসভা সমষ্টি) ]]ৰ অন্তৰ্গত ।<ref>[http://eci.nic.in/eci_main/nri/Assam_Delimitation.pdf Election Commission of India]</ref> [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই জালুকবাৰী সমষ্টিৰ পৰা একেৰাহে পাঁচটা কাৰ্যকালৰ বাবে জালুকবাৰী সমষ্টিত জয়লাভ কৰিছে।তিনিবাৰ [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]পৰা আৰু দুবাৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]পৰা। <ref>[http://www.livemint.com/Politics/tJF1cpe9uGnxMF02EtV3PJ/Himanta-Biswa-Sarma-BJPs-Prashant-Kishor-for-Assam.html Himanta Biswa Sarma: BJP’s Prashant Kishor for AssamS]</ref> ==বিধায়ক সকল== {{col-begin}} {{col-2}} {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! চন ! বিধায়কৰ নাম ! দল |- | ১ | ১৯৬৭ |এচ. মেধি |নিৰ্দলীয় |- | ২ |১৯৭২ | [[ৰেৱতী দাস]] |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ৩ |১৯৭৮ |[[লক্ষ্যধৰ চৌধুৰী]] | [[জনতা পাৰ্টী]] |- | ৪ |১৯৮৩ |ছাহ জালাল আলী | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ৫ | ১৯৮৫ |[[ভৃগু কুমাৰ ফুকন]] |নিৰ্দলীয় |- |৬ |১৯৯১ |[[ভৃগু কুমাৰ ফুকন]] |[[নতুন অসম গণ পৰিষদ]] |- |৭ |১৯৯৬ |[[ভৃগু কুমাৰ ফুকন]] |[[অসম গণ পৰিষদ]] |- |৮ |২০০১ ||[[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |৯ |২০০৬ |[[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |১০ |২০১১ |[[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |১১ |২০১৬ |[[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- |১২ |২০২১ |[[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- |} ==নিৰ্বাচনৰ ফলাফল== === 2026 === {{Election box begin|title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: জালুকবাৰী<ref>{{Cite web|date=2026-06-01|title=Assembly Constituency 37 - JALUKBARI (Assam)|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS0337.htm|work=Election Commission of India}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |votes = 1,27,151 |percentage = 74.20 |change = {{decrease}}3.19 }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = বিদিশা নেওগ |votes = 37,717 |percentage = 22.07 |change = {{increase}}5.00 }} {{Election box candidate with party link| |party = নোটা |candidate = নোটা |votes = 3,440 |percentage = 2.01 |change= }} {{Election box majority |votes = 89,434 |percentage = 52.13 |change= }} {{Election box turnout |votes = 1,70,854 |percentage = 82.78 |change= }} {{Election box registered electors |reg. electors = 2,06,314 }} {{Election box hold with party link |winner = Bharatiya Janata Party |swing = -3.19 }} {{Election box end}} ==তথ্যউৎস== {{reflist}} ==লগতে চাওক== [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] oiqcqpc1p2wvf8rjmuwp8a4t3x0spr9 613385 613382 2026-06-21T06:31:12Z ManjurKhan 18997 613385 wikitext text/x-wiki {{Short description|Constituency of the Assam legislative assembly in India}} {{Use dmy dates|date=October 2017}} {{Use Indian English|date=October 2017}} {{Infobox Indian constituency | name = জালুকবাৰী | mla = [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা ]] | incumbent_image = Himanta Biswa Sarma (cropped).jpg |party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = ২০২১ | state = [[অসম]] | district = কামৰূপ মহানগৰ | loksabha_cons = [[গুৱাহাটী (লোকসভা সমষ্টি) ]] | established = ১৯৬৭ | reservation = মুকলি | type= SLA | constituency_no = ৫১ | map_image = Jalukbari Assembly constituency map.svg }} '''[[জালুকবাৰী]] বিধানসভা সমষ্টি''' উত্তৰ-পূব [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ ১২৬টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ৫১ নং অসম বিধানসভা সমষ্টি । জালুকবাৰী সমষ্টিটো [[গুৱাহাটী (লোকসভা সমষ্টি) ]]ৰ অন্তৰ্গত ।<ref>[http://eci.nic.in/eci_main/nri/Assam_Delimitation.pdf Election Commission of India]</ref> [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই জালুকবাৰী সমষ্টিৰ পৰা একেৰাহে পাঁচটা কাৰ্যকালৰ বাবে জালুকবাৰী সমষ্টিত জয়লাভ কৰিছে।তিনিবাৰ [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]পৰা আৰু দুবাৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]পৰা। <ref>[http://www.livemint.com/Politics/tJF1cpe9uGnxMF02EtV3PJ/Himanta-Biswa-Sarma-BJPs-Prashant-Kishor-for-Assam.html Himanta Biswa Sarma: BJP’s Prashant Kishor for AssamS]</ref> n7mnhu0mq67aexyyfwdfjtizw57c0h0 613386 613385 2026-06-21T06:31:45Z ManjurKhan 18997 613386 wikitext text/x-wiki {{Short description|Constituency of the Assam legislative assembly in India}} {{Use dmy dates|date=October 2017}} {{Use Indian English|date=October 2017}} {{Infobox Indian constituency | name = জালুকবাৰী | mla = [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা ]] | incumbent_image = Himanta Biswa Sarma (cropped).jpg |party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = ২০২১ | state = [[অসম]] | district = কামৰূপ মহানগৰ | loksabha_cons = [[গুৱাহাটী (লোকসভা সমষ্টি) ]] | established = ১৯৬৭ | reservation = মুকলি | type= SLA | constituency_no = ৫১ | map_image = Jalukbari Assembly constituency map.svg }} '''[[জালুকবাৰী]] বিধানসভা সমষ্টি''' উত্তৰ-পূব [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ ১২৬টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ৫১ নং অসম বিধানসভা সমষ্টি । জালুকবাৰী সমষ্টিটো [[গুৱাহাটী (লোকসভা সমষ্টি) ]]ৰ অন্তৰ্গত ।<ref>[http://eci.nic.in/eci_main/nri/Assam_Delimitation.pdf Election Commission of India]</ref> [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই জালুকবাৰী সমষ্টিৰ পৰা একেৰাহে পাঁচটা কাৰ্যকালৰ বাবে জালুকবাৰী সমষ্টিত জয়লাভ কৰিছে।তিনিবাৰ [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]পৰা আৰু দুবাৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]পৰা। <ref>[http://www.livemint.com/Politics/tJF1cpe9uGnxMF02EtV3PJ/Himanta-Biswa-Sarma-BJPs-Prashant-Kishor-for-Assam.html Himanta Biswa Sarma: BJP’s Prashant Kishor for AssamS]</ref> ==বিধায়ক সকল== {{col-begin}} {{col-2}} {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! চন ! বিধায়কৰ নাম ! দল |- | ১ | ১৯৬৭ |এচ. মেধি |নিৰ্দলীয় |- | ২ |১৯৭২ | [[ৰেৱতী দাস]] |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ৩ |১৯৭৮ |[[লক্ষ্যধৰ চৌধুৰী]] | [[জনতা পাৰ্টী]] |- | ৪ |১৯৮৩ |ছাহ জালাল আলী | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ৫ | ১৯৮৫ |[[ভৃগু কুমাৰ ফুকন]] |নিৰ্দলীয় |- |৬ |১৯৯১ |[[ভৃগু কুমাৰ ফুকন]] |[[নতুন অসম গণ পৰিষদ]] |- |৭ |১৯৯৬ |[[ভৃগু কুমাৰ ফুকন]] |[[অসম গণ পৰিষদ]] |- |৮ |২০০১ ||[[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |৯ |২০০৬ |[[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |১০ |২০১১ |[[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |১১ |২০১৬ |[[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- |১২ |২০২১ |[[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- |} cl5y4d4ru1sgpa1fmm68ue87a7n3x3e 613387 613386 2026-06-21T06:32:56Z ManjurKhan 18997 /* বিধায়ক সকল */ 613387 wikitext text/x-wiki {{Short description|Constituency of the Assam legislative assembly in India}} {{Use dmy dates|date=October 2017}} {{Use Indian English|date=October 2017}} {{Infobox Indian constituency | name = জালুকবাৰী | mla = [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা ]] | incumbent_image = Himanta Biswa Sarma (cropped).jpg |party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = ২০২১ | state = [[অসম]] | district = কামৰূপ মহানগৰ | loksabha_cons = [[গুৱাহাটী (লোকসভা সমষ্টি) ]] | established = ১৯৬৭ | reservation = মুকলি | type= SLA | constituency_no = ৫১ | map_image = Jalukbari Assembly constituency map.svg }} '''[[জালুকবাৰী]] বিধানসভা সমষ্টি''' উত্তৰ-পূব [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ ১২৬টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ৫১ নং অসম বিধানসভা সমষ্টি । জালুকবাৰী সমষ্টিটো [[গুৱাহাটী (লোকসভা সমষ্টি) ]]ৰ অন্তৰ্গত ।<ref>[http://eci.nic.in/eci_main/nri/Assam_Delimitation.pdf Election Commission of India]</ref> [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই জালুকবাৰী সমষ্টিৰ পৰা একেৰাহে পাঁচটা কাৰ্যকালৰ বাবে জালুকবাৰী সমষ্টিত জয়লাভ কৰিছে।তিনিবাৰ [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]পৰা আৰু দুবাৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]পৰা। <ref>[http://www.livemint.com/Politics/tJF1cpe9uGnxMF02EtV3PJ/Himanta-Biswa-Sarma-BJPs-Prashant-Kishor-for-Assam.html Himanta Biswa Sarma: BJP’s Prashant Kishor for AssamS]</ref> ==বিধায়ক সকল== {{col-begin}} {{col-2}} {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! চন ! বিধায়কৰ নাম ! দল |- | ১ | ১৯৬৭ |এচ. মেধি |নিৰ্দলীয় |- | ২ |১৯৭২ | [[ৰেৱতী দাস]] |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ৩ |১৯৭৮ |[[লক্ষ্যধৰ চৌধুৰী]] | [[জনতা পাৰ্টী]] |- | ৪ |১৯৮৩ |ছাহ জালাল আলী | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ৫ | ১৯৮৫ |[[ভৃগু কুমাৰ ফুকন]] |নিৰ্দলীয় |- |৬ |১৯৯১ |[[ভৃগু কুমাৰ ফুকন]] |[[নতুন অসম গণ পৰিষদ]] |- |৭ |১৯৯৬ |[[ভৃগু কুমাৰ ফুকন]] |[[অসম গণ পৰিষদ]] |- |৮ |২০০১ ||[[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |৯ |২০০৬ |[[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |১০ |২০১১ |[[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |১১ |২০১৬ |[[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- |১২ |২০২১ |[[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- |} ==লগতে চাওক== [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্যউৎস== {{reflist}} biojaav3xi53h2eweva9u8gtd2t4aq2 613388 613387 2026-06-21T06:34:06Z ManjurKhan 18997 613388 wikitext text/x-wiki {{Short description|Constituency of the Assam legislative assembly in India}} {{Use dmy dates|date=October 2017}} {{Use Indian English|date=October 2017}} {{Infobox Indian constituency | name = জালুকবাৰী | mla = [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা ]] | incumbent_image = Himanta Biswa Sarma (cropped).jpg |party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = ২০২১ | state = [[অসম]] | district = কামৰূপ মহানগৰ | loksabha_cons = [[গুৱাহাটী (লোকসভা সমষ্টি) ]] | established = ১৯৬৭ | reservation = মুকলি | type= SLA | constituency_no = ৫১ | map_image = Jalukbari Assembly constituency map.svg }} '''[[জালুকবাৰী]] বিধানসভা সমষ্টি''' উত্তৰ-পূব [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ ১২৬টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ৫১ নং অসম বিধানসভা সমষ্টি । জালুকবাৰী সমষ্টিটো [[গুৱাহাটী (লোকসভা সমষ্টি) ]]ৰ অন্তৰ্গত ।<ref>[http://eci.nic.in/eci_main/nri/Assam_Delimitation.pdf Election Commission of India]</ref> [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই জালুকবাৰী সমষ্টিৰ পৰা একেৰাহে পাঁচটা কাৰ্যকালৰ বাবে জালুকবাৰী সমষ্টিত জয়লাভ কৰিছে।তিনিবাৰ [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]পৰা আৰু দুবাৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]পৰা। <ref>[http://www.livemint.com/Politics/tJF1cpe9uGnxMF02EtV3PJ/Himanta-Biswa-Sarma-BJPs-Prashant-Kishor-for-Assam.html Himanta Biswa Sarma: BJP’s Prashant Kishor for AssamS]</ref> ==লগতে চাওক== [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্যউৎস== {{reflist}} l7l8cyeu8q62om4vm64420ltf0y76zs 613389 613388 2026-06-21T06:34:40Z ManjurKhan 18997 /* */ 613389 wikitext text/x-wiki {{Short description|Constituency of the Assam legislative assembly in India}} {{Use dmy dates|date=October 2017}} {{Use Indian English|date=October 2017}} {{Infobox Indian constituency | name = জালুকবাৰী | mla = [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা ]] | incumbent_image = Himanta Biswa Sarma (cropped).jpg |party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = ২০২১ | state = [[অসম]] | district = কামৰূপ মহানগৰ | loksabha_cons = [[গুৱাহাটী (লোকসভা সমষ্টি) ]] | established = ১৯৬৭ | reservation = মুকলি | type= SLA | constituency_no = ৫১ | map_image = Jalukbari Assembly constituency map.svg }} '''[[জালুকবাৰী]] বিধানসভা সমষ্টি''' উত্তৰ-পূব [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ ১২৬টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ৫১ নং অসম বিধানসভা সমষ্টি । জালুকবাৰী সমষ্টিটো [[গুৱাহাটী (লোকসভা সমষ্টি) ]]ৰ অন্তৰ্গত ।<ref>[http://eci.nic.in/eci_main/nri/Assam_Delimitation.pdf Election Commission of India]</ref> [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই জালুকবাৰী সমষ্টিৰ পৰা একেৰাহে পাঁচটা কাৰ্যকালৰ বাবে জালুকবাৰী সমষ্টিত জয়লাভ কৰিছে।তিনিবাৰ [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]পৰা আৰু দুবাৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]পৰা। <ref>[http://www.livemint.com/Politics/tJF1cpe9uGnxMF02EtV3PJ/Himanta-Biswa-Sarma-BJPs-Prashant-Kishor-for-Assam.html Himanta Biswa Sarma: BJP’s Prashant Kishor for AssamS]</ref> ==নিৰ্বাচনৰ ফলাফল== === 2026 === {{Election box begin|title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: জালুকবাৰী<ref>{{Cite web|date=2026-06-01|title=Assembly Constituency 37 - JALUKBARI (Assam)|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS0337.htm|work=Election Commission of India}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] |votes = 1,27,151 |percentage = 74.20 |change = {{decrease}}3.19 }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = বিদিশা নেওগ |votes = 37,717 |percentage = 22.07 |change = {{increase}}5.00 }} {{Election box candidate with party link| |party = নোটা |candidate = নোটা |votes = 3,440 |percentage = 2.01 |change= }} {{Election box majority |votes = 89,434 |percentage = 52.13 |change= }} {{Election box turnout |votes = 1,70,854 |percentage = 82.78 |change= }} {{Election box registered electors |reg. electors = 2,06,314 }} {{Election box hold with party link |winner = Bharatiya Janata Party |swing = -3.19 }} {{Election box end}} ==লগতে চাওক== [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্যউৎস== {{reflist}} nt1e9yblr3ula6wtwsym61yrx38lame 0 123731 613359 525549 2026-06-21T01:53:24Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613359 wikitext text/x-wiki '''খলিহৈ''' (ইংৰাজী: '''Mustard Oil Cake''' বা '''Mustard Cake''') হৈছে [[সৰিয়হ]] গুটিৰ পৰা তেল উলিওৱাৰ পাছত অৱশিষ্ট থকা পদাৰ্থ। এই জৈৱিক উপজাত দ্ৰব্যটো [[জৈৱিক সাৰ|জৈৱিক সাৰ]] আৰু [[পশু-পক্ষীৰ খাদ্য]] হিচাপে ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সৰিয়হ খলিহৈত উচ্চ মানৰ [[প্ৰ'টিন]], [[নাইট্ৰ'জেন]], [[:en:Phosphorus|ফছফ'ৰাছ]] আৰু [[:en:Potassium|পটেছিয়াম]] থাকে।<ref name="npk-composition">{{cite web|url=https://ennoreindiachemicals.com/product/mustard-cake|title=Mustard Cake|publisher=Ennore India Chemicals|accessdate=2024-02-16|archivedate=2024-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241207104311/http://ennoreindiachemicals.com/product/mustard-cake|deadurl=yes}}</ref> ==গঠন আৰু পুষ্টিকৰ উপাদান== সৰিয়হৰ খলিহৈৰ প্ৰধান পুষ্টিকৰ উপাদানসমূহ হ'ল: * '''প্ৰ'টিন''': প্ৰায় ৩০-৪০%<ref name="protein-content">{{cite journal|title=Comparison of cake compositions, pepsin digestibility and amino acids concentration of proteins isolated from black mustard and yellow mustard cakes|journal=PMC|year=2015|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4387133/}}</ref> * '''এন.পি.কে (NPK) অনুপাত''': ৪:১:১ (নাইট্ৰ'জেন:ফছফ'ৰাছ:পটেচিয়াম)<ref name="npk-composition"/> * '''তেল''': ৫-৮% * '''আঁহজাতীয় পদাৰ্থ''': ১৫-২৫% * '''ভস্ম''': ১৩-১৫%<ref name="feedipedia">{{cite web|url=https://www.feedipedia.org/node/53|title=Mustard oil meal and mustard bran|publisher=Feedipedia|accessdate=2023-10-17}}</ref> ==জৈৱিক সাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ== ===উপকাৰিতা=== সৰিয়হৰ খলিহৈ জৈৱিক সাৰ হিচাপে অত্যন্ত কাৰ্যকৰী:<ref name="fertilizer-benefits">{{cite web|url=https://voiceofplant.com/how-to-make-mustard-cake-fertilizer-benefits-uses/|title=How to make Mustard Cake Fertilizer: Benefits & Uses|publisher=Voice of Plant|date=2024-02-16|accessdate=2024-02-16}}</ref> * গছৰ বৃদ্ধি আৰু ফুল ফুলাত সহায় কৰে * মাটিৰ গুণাগুণ উন্নত কৰে * ছত্ৰাকজনিত ৰোগৰ পৰা গছক ৰক্ষা কৰে<ref name="disease-protection">{{cite web|url=https://indiagardening.com/garden-ideas/sarso-khali-uses-in-the-garden-using-mustard-cake/|title=Top Sarso Khali Uses in the Garden|publisher=India Gardening|date=2023-10-17|accessdate=2023-10-17}}</ref> * [[:en:Nematode|নিমাট'ড]] আৰু [[:en:Aphid|এফিড]]ৰ দৰে পোক-পৰুৱাৰ আক্ৰমণৰ পৰা ৰক্ষা কৰে<ref name="pest-control">{{cite web|url=https://thehouseofterra.com/what-is-mustard-cake-powder-fertilizer-how-to-use-it/|title=What Is Mustard Cake Powder Fertilizer & How to use it?|publisher=The House Of Terra|date=2021-12-18|accessdate=2021-12-18}}</ref> === প্ৰয়োগ পদ্ধতি=== * '''পোনপটীয়া প্ৰয়োগ''': মাটিত পোনপটীয়াকৈ মিহলাই দিয়া হয় * '''তৰল সাৰ''': পানীত মিহলাই তৰল সাৰ প্ৰস্তুত কৰা হয়<ref name="application">{{cite web|url=https://www.kisanestore.com/mustard-oil-cake-powder-1-kg|title=Mustard Oil Cake Powder|publisher=Kisan eStore|accessdate=2024-01-07}}</ref> * '''পাউদাৰ ৰূপে''': গুৰি কৰি টপড্ৰেছিং হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় === পশুখাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ=== সৰিয়হ খলিহৈ পশুখাদ্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎস:<ref name="animal-feed">{{cite web|url=https://bfel.in/product/mustard-de-oiled-cake-a-good-source-of-protein-fiber-vitamins-and-minerals-for-cattle/|title=Mustard De-Oiled Cake - A Good Source of Protein for Cattle Feed|publisher=BFEL|date=2023-08-04|accessdate=2023-08-04}}</ref> * '''গৰু-মহৰ খাদ্য''': উচ্চ প্ৰ'টিনৰ উৎস হিচাপে * '''মাছৰ খাদ্য''': পুখুৰীত মাছ পালনত ব্যৱহৃত * '''হাঁহ-কুকুৰাৰ খাদ্য''': পৰিপূৰক আহাৰ হিচাপে == অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব== [[ভাৰত]]ত সৰিয়হ খলিহৈৰ এক বৃহৎ বজাৰ আছে। [[অসম]], [[পশ্চিমবংগ]], [[ৰাজস্থান]], [[হাৰিয়ানা]] আদি ৰাজ্যত ইয়াৰ ব্যাপক উৎপাদন হয়।<ref name="production">{{cite web|url=https://dir.indiamart.com/impcat/mustard-cake.html|title=Mustard Oil Cake - Mustard De Oiled Cake|publisher=IndiaMART|accessdate=2024-01-07}}</ref> === মূল্য নিৰ্ধাৰকসমূহ=== * তেলৰ পৰিমাণ (৫-৮%) * প্ৰ'টিনৰ পৰিমাণ * আৰ্দ্ৰতাৰ মাত্ৰা * গুণাগুণ আৰু বিশুদ্ধতা === পৰিৱেশগত প্ৰভাৱ=== সৰিয়হৰ খলিহৈ এক পৰিৱেশ অনুকূল প্ৰাকৃতিক সাৰ। ই: * মাটিৰ জৈৱিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰে * ৰাসায়নিক সাৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা কমায় * [[জৈৱবৈচিত্ৰ্য]] সংৰক্ষণত সহায় কৰে === সাৱধানতা=== * অধিক পৰিমাণে প্ৰয়োগ কৰিলে গছৰ ক্ষতি হ'ব পাৰে * আৰ্দ্ৰ স্থানত সংৰক্ষণ কৰিলে ছত্ৰাক লাগিব পাৰে * কিছুমান পশুৰ বাবে অধিক পৰিমাণে ক্ষতিকাৰক হ'ব পাৰে == আৰু চাওক== * [[জৈৱিক সাৰ]] * [[সৰিয়হ]] * [[তেল উৎপাদন]] * [[জৈৱিক কৃষি]] == তথ্যসূত্ৰ== <references/> == বাহ্যিক সংযোগ== * [https://voiceofplant.com/how-to-make-mustard-cake-fertilizer-benefits-uses/ সৰিয়হ খলিহৈ সাৰৰ উপকাৰিতা] * [https://www.feedipedia.org/node/53 Feedipedia: Mustard oil meal and mustard bran] [[শ্ৰেণী:জৈৱিক সাৰ]] [[শ্ৰেণী:কৃষি]] [[শ্ৰেণী:তেল উৎপাদন]] [[শ্ৰেণী:পশুখাদ্য]] 3db9nbysrrm3ui7wpi7t8nqfqerniuj 0 126071 613324 602005 2026-06-20T16:44:28Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613324 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Short description|Carcinogenic fibrous silicate mineral}} {{Other uses}} {{Use dmy dates|date=July 2020}} {{infobox mineral | name = Asbestos | image = Asbestos with muscovite.png | imagesize = | alt = | caption = Fibrous [[tremolite]] asbestos on [[muscovite]] | category = [[Silicate minerals]] | formula = | strunz = 09.ED.15 | dana = 71.01.02d.03 | symmetry = | unit cell = | molweight = 277.11 g | color = Green, red, yellow, white, gray, blue | habit = Amorphous, granular, massive | system = [[Orthorhombic]], [[monoclinic]] | twinning = | cleavage = [[Prismatic surface|Prismatic]] | fracture = Fibrous | tenacity = | mohs = 2.5.6.0 | luster = Silky | streak = White | diaphaneity = | gravity =2.4–3.3 | density = | polish = | opticalprop = Biaxial | refractive =1.53–1.72 | birefringence = 0.008 | pleochroism = | 2V = 20° to 60° | dispersion = Relatively weak | extinction =Parallel or oblique | length fast/slow = | fluorescence = Non-fluorescent | absorption = | melt ={{convert|400 to 1040|C}} | fusibility = | diagnostic = | solubility = | impurities = | alteration = | other = | prop1 = | prop1text = | references = }} 'এছবেষ্টছ' হৈছে প্ৰাকৃতিকভাৱে উপলব্ধ, বিষাক্ত, কাৰ্চিনোজেনিক আৰু আঁহযুক্ত চিলিকেট খনিজৰ এটা গোট। ছয়টা প্ৰকাৰ আছে, যিবোৰৰ আটাইবোৰ দীঘল আৰু পাতল আঁহযুক্ত স্ফটিকৰদ্বাৰা গঠিত, প্ৰতিটো আঁহ (প্ৰস্থতকৈ যথেষ্ট বেছি দৈৰ্ঘ্যৰ সৈতে কণিকা) বহুতো সূক্ষ্ম "ফাইব্ৰিল"ৰদ্বাৰা গঠিত যাক ঘৰ্ষণ আৰু অন্যান্য প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা বায়ুমণ্ডলত মুকলি কৰিব পাৰি। এছবেষ্টছ আঁহ উশাহত লোৱাৰ ফলত মেছ'ঠেলিঅ'মা, এছবেষ্ট'ছিছ আৰু হাঁওফাঁওৰ কৰ্কট ৰোগকে ধৰি বিভিন্ন বিপদজনক হাঁওফাঁওৰ স্থিতি হ'ব পাৰে। এই স্বাস্থ্যৰ প্ৰভাৱৰ ফলস্বৰূপে, এছবেষ্টছক এক গুৰুতৰ স্বাস্থ্য আৰু সুৰক্ষাৰ বিপদ বুলি গণ্য কৰা হয়। [[Toxicity|toxic]] [[carcinogen]] [[silicate mineral]] [[Crystal habit|crystals]] [[particulate]] [[Abrasion (mechanical)|abrasion]] [[lung]] [[mesothelioma]] [[asbestosis]] [[lung cancer]] [[Health hazard|health]] [[safety hazard]] {{IPAc-en|æ|s|ˈ|b|ɛ|s|t|ə|s|,_|æ|z|-|,_|-|t|ɒ|s}} {{respell|ass|BES|təs|,_|az|-|,_|-|toss}} {{cite Dictionary.com|asbestos}} {{cite book |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK20329/ |title=Exposure and Disposition – Asbestos – NCBI Bookshelf |chapter=Exposure and Disposition |chapter-format= |year=2006 |publisher=National Academies Press (US) |accessdate=}} <ref>{{cite Dictionary.com|asbestos}}</ref> <ref>{{cite book |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK20329/ |title=Exposure and Disposition – Asbestos – NCBI Bookshelf |chapter=Exposure and Disposition |chapter-format= |year=2006 |publisher=National Academies Press (US) |accessdate=}}</ref> প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নে চিৰামিক পাত্ৰ শক্তিশালী কৰিবলৈ প্ৰস্তৰ যুগৰপৰাই এছবেষ্টছ ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে, কিন্তু ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে বৃহৎ পৰিমাণৰ খনন আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া নিৰ্মাতা আৰু নিৰ্মাতাসকলে ইয়াৰ আকাংক্ষিত ভৌতিক বৈশিষ্ট্যৰ বাবে এছবেষ্টছ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ কৰিছিল। এছবেষ্টছ হৈছে এক উৎকৃষ্ট তাপীয় আৰু বৈদ্যুতিক ইনচুলেটৰ, আৰু ই অত্যন্ত অগ্নি-প্ৰতিৰোধী, সেয়েহে 20 শতিকাৰ বেছিভাগ সময়ত, ইয়াক সমগ্ৰ বিশ্বতে নিৰ্মাণ সামগ্ৰী হিচাপে (বিশেষকৈ ইয়াৰ অগ্নি-প্ৰতিৰোধী বৈশিষ্ট্যৰ বাবে) ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যেতিয়ালৈকে 1970 ৰ দশকত মানৱ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰতিকূল প্ৰভাৱবোৰ অধিক ব্যাপকভাৱে স্বীকৃত আৰু স্বীকৃত কৰা হোৱা নাছিল। ১৯৮০ৰ দশকৰ আগতে নিৰ্মাণ কৰা বহুতো অট্টালিকাত এছবেষ্টছ থাকে। [[Stone Age]] [[ceramic]] [[Thermal insulation|thermal]] [[Insulator (electricity)|electrical insulator]] [[Asbestos-related diseases|its adverse effects on human health]] {{cite book|author1=Yildirim Dilek|url=https://books.google.com/books?id=eYHEEWhye94C&pg=PA449|title=Ophiolite Concept and the Evolution of Geological Thought|author2=Sally Newcomb|publisher=Geological Society of America|year=2003|isbn=978-0-8137-2373-0|page=449}} {{cite web|last=Kazan-Allen|first=Laurie|date=15 July 2019|title=Chronology of Asbestos Bans and Restrictions|url=http://www.ibasecretariat.org/chron_ban_list.php|publisher=International Ban Asbestos Secretariat}} {{cite web|last=Kazan-Allen|first=Laurie|date=2 May 2002|title=Asbestos: Properties, Uses and Problems|url=http://ibasecretariat.org/lka_prop.php|publisher=International Ban Asbestos Secretariat}} <ref>{{cite book|author1=Yildirim Dilek|url=https://books.google.com/books?id=eYHEEWhye94C&pg=PA449|title=Ophiolite Concept and the Evolution of Geological Thought|author2=Sally Newcomb|publisher=Geological Society of America|year=2003|isbn=978-0-8137-2373-0|page=449}}</ref> <ref>Bureau of Naval Personnel, ''Basic Electricity''. 1969: US Navy.</ref> <ref>{{cite web|last=Kazan-Allen|first=Laurie|date=15 July 2019|title=Chronology of Asbestos Bans and Restrictions|url=http://www.ibasecretariat.org/chron_ban_list.php|publisher=International Ban Asbestos Secretariat}}</ref> <ref name=kazan>{{cite web|last=Kazan-Allen|first=Laurie|date=2 May 2002|title=Asbestos: Properties, Uses and Problems|url=http://ibasecretariat.org/lka_prop.php|publisher=International Ban Asbestos Secretariat}}</ref> নিৰ্মাণ আৰু অগ্নি প্ৰতিৰোধৰ বাবে এছবেষ্টছৰ ব্যৱহাৰ বহুতো দেশত অবৈধ কৰা হৈছে। তথাপি, এছবেষ্টছৰ সংস্পৰ্শলৈ অহাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ৰোগৰ ফলত প্ৰতি বছৰে প্ৰায় ২৫৫,০০০ লোকৰ মৃত্যু হয় বুলি ধাৰণা কৰা হয়। আংশিকভাৱে, ইয়াৰ কাৰণ হ'ল বহুতো পুৰণি অট্টালিকাত এতিয়াও এছবেষ্টছ থাকে; ইয়াৰ উপৰি, সংস্পৰ্শৰ পৰিণাম উদ্ভৱ হ'বলৈ কেইবা দশক লাগিব পাৰে। লেটেন্সি ম্যাদ (সংস্পৰ্শলৈ অহাৰপৰা নেতিবাচক স্বাস্থ্যৰ প্ৰভাৱ নিৰ্ণয়লৈকে) সাধাৰণতে 20 বছৰ। দীৰ্ঘম্যাদী এছবেষ্টছৰ সংস্পৰ্শৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আটাইতকৈ সাধাৰণ ৰোগবোৰ হ'ল এছবেষ্টছ (এছবেষ্টছ উশাহত লোৱাৰ ফলত হাঁওফাঁওৰ দাগ) আৰু মেছ'ঠেলিঅ'মা (একপ্ৰকাৰৰ কৰ্কট)। [[fireproofing]] [[asbestosis]] [[mesothelioma]] {{cite web |url=https://www.blf.org.uk/support-for-you/asbestos-related-conditions/what-is-asbestos |publisher=British Lung Foundation |title=What is asbestos? |date=28 September 2015 |access-date=26 May 2019 |archive-date=16 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416095014/https://www.blf.org.uk/support-for-you/asbestos-related-conditions/what-is-asbestos |url-status=dead }} {{cite journal |last1=Furuya |first1=Sugio |last2=Chimed-Ochir |first2=Odgerel |last3=Takahashi |first3=Ken |last4=David |first4=Annette |last5=Takala |first5=Jukka |title=Global Asbestos Disaster |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |date=May 2018 |volume=15 |issue=5 |pages=1000 |doi=10.3390/ijerph15051000 |doi-access=free |pmid=29772681 |pmc=5982039 |issn=1661-7827}} {{cite web|last=King|first=Anthony|date=25 June 2017|title=Asbestos, explained|url=https://www.chemistryworld.com/news/why-asbestos-is-still-used-around-the-world/3007504.article|publisher=Royal Society of Chemistry}} <ref name=blf>{{cite web |url=https://www.blf.org.uk/support-for-you/asbestos-related-conditions/what-is-asbestos |publisher=British Lung Foundation |title=What is asbestos? |date=28 September 2015 |access-date=26 May 2019 |archive-date=16 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416095014/https://www.blf.org.uk/support-for-you/asbestos-related-conditions/what-is-asbestos |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite journal |last1=Furuya |first1=Sugio |last2=Chimed-Ochir |first2=Odgerel |last3=Takahashi |first3=Ken |last4=David |first4=Annette |last5=Takala |first5=Jukka |title=Global Asbestos Disaster |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |date=May 2018 |volume=15 |issue=5 |pages=1000 |doi=10.3390/ijerph15051000 |doi-access=free |pmid=29772681 |pmc=5982039 |issn=1661-7827}}</ref> <ref name=kazan/><ref name="chemistryworld.com">{{cite web|last=King|first=Anthony|date=25 June 2017|title=Asbestos, explained|url=https://www.chemistryworld.com/news/why-asbestos-is-still-used-around-the-world/3007504.article|publisher=Royal Society of Chemistry}}</ref> বহুতো উন্নয়নশীল দেশে এতিয়াও নিৰ্মাণ সামগ্ৰী হিচাপে এছবেষ্টছৰ ব্যৱহাৰক সমৰ্থন কৰে, আৰু এছবেষ্টছৰ খনন চলি আছে, শীৰ্ষ উৎপাদক ৰাছিয়াই ২০২০ চনত অনুমাণিক ৭৯০,০০০ টন উৎপাদন কৰিব। [[building material]] [[Russia]] {{Cite book|chapter-url=https://doi.org/10.3133/mcs2021|chapter=Mineral Commodity Summaries 2021|first1=Daniel M. |last1=Flanagan|title=Mineral Commodity Summaries|publisher=U.S. Geological Survey|date=29 January 2021|pages=26–27|doi=10.3133/mcs2021|s2cid=242973747}} <ref>{{Cite book|chapter-url=https://doi.org/10.3133/mcs2021|chapter=Mineral Commodity Summaries 2021|first1=Daniel M. |last1=Flanagan|title=Mineral Commodity Summaries|publisher=U.S. Geological Survey|date=29 January 2021|pages=26–27|doi=10.3133/mcs2021|s2cid=242973747}}</ref> == ব্যুৎপত্তি == ১৬০০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা "এছবেষ্টছ" শব্দটো অৱশেষত ইয়াৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে "অনিৰ্বাপনীয়" বা "অনিৰ্বাপনীয়।" নামটোৱে শলিতাৰ বাবে পদাৰ্থৰ ব্যৱহাৰ প্ৰতিফলিত কৰে যি কেতিয়াও জ্বলি নাযায়। [[Scientific American]] [[Henry Thomas Riley|Riley, H. T.]] [[Candle wick|wick]] {{langx|grc|ἄσβεστος}} {{Cite journal |date=July 1997 |author=Alleman, James E. |author2=Mossman, Brooke T |author2-link=Brooke T. Mossman |title=Asbestos Revisited |journal=[[Scientific American]] |pages=54–57 |url=http://virlab.virginia.edu/Nanoscience_class/lecture_notes/Lecture_14_Materials/Asbestos_CNT/Sci%20Am%20-%20Asbestos%20Revisited%20-%20July%201997.pdf |access-date=26 November 2010 |bibcode=1997SciAm.277a..70A |volume=277 |issue=1 |doi=10.1038/scientificamerican0797-70 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100603095555/http://www.virlab.virginia.edu/Nanoscience_class/lecture_notes/Lecture_14_Materials/Asbestos_CNT/Sci%20Am%20-%20Asbestos%20Revisited%20-%20July%201997.pdf |archive-date=3 June 2010 |archivedate=3 June 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100603095555/http://www.virlab.virginia.edu/Nanoscience_class/lecture_notes/Lecture_14_Materials/Asbestos_CNT/Sci%20Am%20-%20Asbestos%20Revisited%20-%20July%201997.pdf |deadurl=yes }} {{Cite book |year=1856 |author=Bostock, John |translator=[[Henry Thomas Riley|Riley, H. T.]] |chapter=Asbestinon |page=137 |chapter-url=https://archive.org/stream/naturalhistoryof04plinrich#page/137/mode/1up/search/asbestinon |title=The Natural History of Pliny|volume=IV |place=London |publisher=Henry G. Bohn |url=https://archive.org/stream/naturalhistoryof04plinrich#page/n3/mode/2up |access-date=26 November 2010|author-link=John Bostock (physician) }} {{cite book|title=Shorter Oxford English Dictionary|url=https://archive.org/details/shorteroxfordeng00will_0|url-access=registration|publisher=Oxford University Press|edition= 5th|year=2002|isbn=978-0-19-860457-0 }} {{LSJ|a)/sbestos|ἄσβεστος|ref}} <ref name=Alleman&Mossman1997>{{Cite journal |date=July 1997 |author=Alleman, James E. |author2=Mossman, Brooke T |author2-link=Brooke T. Mossman |title=Asbestos Revisited |journal=[[Scientific American]] |pages=54–57 |url=http://virlab.virginia.edu/Nanoscience_class/lecture_notes/Lecture_14_Materials/Asbestos_CNT/Sci%20Am%20-%20Asbestos%20Revisited%20-%20July%201997.pdf |access-date=26 November 2010 |bibcode=1997SciAm.277a..70A |volume=277 |issue=1 |doi=10.1038/scientificamerican0797-70 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100603095555/http://www.virlab.virginia.edu/Nanoscience_class/lecture_notes/Lecture_14_Materials/Asbestos_CNT/Sci%20Am%20-%20Asbestos%20Revisited%20-%20July%201997.pdf |archive-date=3 June 2010 |archivedate=3 June 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100603095555/http://www.virlab.virginia.edu/Nanoscience_class/lecture_notes/Lecture_14_Materials/Asbestos_CNT/Sci%20Am%20-%20Asbestos%20Revisited%20-%20July%201997.pdf |deadurl=yes }}</ref> <ref name=Bostock&Riley1856>{{Cite book |year=1856 |author=Bostock, John |translator=[[Henry Thomas Riley|Riley, H. T.]] |chapter=Asbestinon |page=137 |chapter-url=https://archive.org/stream/naturalhistoryof04plinrich#page/137/mode/1up/search/asbestinon |title=The Natural History of Pliny|volume=IV |place=London |publisher=Henry G. Bohn |url=https://archive.org/stream/naturalhistoryof04plinrich#page/n3/mode/2up |access-date=26 November 2010|author-link=John Bostock (physician) }}</ref> <ref>{{cite book|title=Shorter Oxford English Dictionary|url=https://archive.org/details/shorteroxfordeng00will_0|url-access=registration|publisher=Oxford University Press|edition= 5th|year=2002|isbn=978-0-19-860457-0 }}</ref> <ref>{{LSJ|a)/sbestos|ἄσβεστος|ref}}.</ref> ইয়াক পুৰণি ফৰাচী "এবেষ্টছ"ৰ জৰিয়তে ইংৰাজীলৈ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল, যি গ্ৰীকৰপৰা লেটিন ভাষাৰে শব্দটো লাভ কৰিছিল, কিন্তু মূল গ্ৰীক ভাষাত, "এছবেষ্টছ" প্ৰকৃততে কুইকলাইম বুলি বুজায়। অক্সফ'ৰ্ড ইংৰাজী অভিধানত কোৱা হৈছে যে এই শব্দটো প্লিনীয়ে ভুলকৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যাক এতিয়া এছবেষ্টছ বুলি কোৱা হয়, আৰু তেওঁ ভুল নামটো জনপ্ৰিয় কৰিছিল। এছবেষ্টছক মূলতঃ গ্ৰীক ভাষাত "এমিয়েণ্টোছ" বুলি কোৱা হৈছিল, যাৰ অৰ্থ হৈছে "অশুচি", কিয়নো জুইত পেলাই দিয়াৰ সময়ত ই অচিহ্নিত হৈ ওলাই আহিছিল। পৰ্তুগীজ, স্পেনিছ, আৰু ইটালিয়ান 'এমিয়াণ্টো' আৰু ফৰাচী 'এমিয়েণ্টে' আদিৰ দৰে বহুতো ভাষাত এছবেষ্টছ শব্দৰ উৎস হৈছে "আমিয়াণ্টোছ।" ১৫ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইংৰাজীত ইয়াক "এমিয়েণ্ট" বুলিও কোৱা হৈছিল, কিন্তু এই ব্যৱহাৰৰ ঠাইত "এছবেষ্টছ"ৰদ্বাৰা সলনি কৰা হৈছিল। শব্দটো উচ্চাৰণ কৰা হয় বা। [[Old French]] [[Latin]] [[Calcium oxide|quicklime]] [[Oxford English Dictionary]] [[Pliny the Younger|Pliny]] [[misnomer]] [[fire]] [[Portuguese language|Portuguese]] [[Spanish language|Spanish]] [[Italian language|Italian]] [[French language|French]] {{LSJ|a)mi/antos|ἀμίαντος|shortref}} {{Cite web|url=https://www.etymonline.com/word/asbestos|title=asbestos {{!}} {{IPAc-en|æ|s|ˈ|b|ɛ|s|t|ə|s}} {{IPAc-en|æ|s|ˈ|b|ɛ|s|t|ɒ|s}} {{cite web |title=asbestos |url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/asbestos |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321081058/https://en.oxforddictionaries.com/definition/asbestos |archive-date=21 March 2019 |website=Oxford Living Dictionaries |publisher=Oxford University Press |access-date=21 March 2019}} <ref>{{LSJ|a)mi/antos|ἀμίαντος|shortref}}.</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.etymonline.com/word/asbestos|title=asbestos {{!}} Origin and meaning of asbestos by Online Etymology Dictionary|website=www.etymonline.com|language=en|access-date=2018-12-14}}</ref> <ref>{{cite web |title=asbestos |url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/asbestos |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321081058/https://en.oxforddictionaries.com/definition/asbestos |archive-date=21 March 2019 |website=Oxford Living Dictionaries |publisher=Oxford University Press |access-date=21 March 2019 |archivedate=21 March 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190321081058/https://en.oxforddictionaries.com/definition/asbestos |deadurl=yes }}</ref> == ইতিহাস == {{More citations needed section|date=May 2016}} এছবেষ্টছ হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি জুইক প্ৰতিৰোধ কৰা নমনীয় বস্তু সৃষ্টি কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে, যেনে নেপকিন আৰু অন্যান্য বস্ত্ৰ। আধুনিক যুগত এছবেষ্টছযুক্ত উপভোক্তা সামগ্ৰীৰ ব্যাপক উৎপাদন আৰম্ভ হৈছিল। আজি, এছবেষ্টছৰ বিপদাশংকা চিনাক্ত কৰা হৈছে; এছবেষ্টছৰ ব্যৱহাৰ ৬৬খন দেশত সম্পূৰ্ণৰূপে নিষিদ্ধ আৰু আন বহুতে কঠোৰভাৱে নিয়ন্ত্ৰিত। [[napkins]] {{cite book | date = 1979 | title = Oversight Hearings on Asbestos Health Hazards to Schoolchildren: Hearings Before the Subcommittee on Elementary, Secondary, and Vocational Education of the Committee on Education and Labor, House of Representatives, Ninety-sixth Congress, First Session, on H.R. 1435 and H.R. 1524 | publisher = U.S. Government Printing Office | page = 485 | oclc = 1060686493 | url = https://books.google.com/books?id=aVrRAAAAMAAJ}} {{cite web |last1=Kazan-Allen |first1=Laurie |title=Current Asbestos Bans |url=http://ibasecretariat.org/alpha_ban_list.php |website=International Ban Asbestos Secretariat |access-date=10 August 2022}} {{cite book | author1 = Anthony Newman Taylor | author2 = Paul Cullinan | author3 = Paul Blanc | author4 = Anthony Pickering | date = 25 November 2016 | title = Parkes' Occupational Lung Disorders | publisher = CRC Press | page = 157 | isbn = 978-1-4822-4142-6 | url = https://books.google.com/books?id=Us9BDgAAQBAJ|access-date=10 August 2022}} <ref name="Education1979">{{cite book | date = 1979 | title = Oversight Hearings on Asbestos Health Hazards to Schoolchildren: Hearings Before the Subcommittee on Elementary, Secondary, and Vocational Education of the Committee on Education and Labor, House of Representatives, Ninety-sixth Congress, First Session, on H.R. 1435 and H.R. 1524 | publisher = U.S. Government Printing Office | page = 485 | oclc = 1060686493 | url = https://books.google.com/books?id=aVrRAAAAMAAJ}}</ref> <ref>{{cite web |last1=Kazan-Allen |first1=Laurie |title=Current Asbestos Bans |url=http://ibasecretariat.org/alpha_ban_list.php |website=International Ban Asbestos Secretariat |access-date=10 August 2022}}</ref> <ref name="TaylorCullinanBlanc2016">{{cite book | author1 = Anthony Newman Taylor | author2 = Paul Cullinan | author3 = Paul Blanc | author4 = Anthony Pickering | date = 25 November 2016 | title = Parkes' Occupational Lung Disorders | publisher = CRC Press | page = 157 | isbn = 978-1-4822-4142-6 | url = https://books.google.com/books?id=Us9BDgAAQBAJ|access-date=10 August 2022}}</ref> === প্ৰাৰম্ভিক তথ্যসূত্ৰ আৰু ব্যৱহাৰ === {{For|Chinese "fire-laundered cloth" in antiquity and medieval accounts|huoshu}} এছবেষ্টছৰ ব্যৱহাৰ কমেও 4,500 বছৰ পুৰণি, যেতিয়া পূব ফিনলেণ্ডৰ জুওজাৰ্ভি হ্ৰদৰ বাসিন্দাসকলে মাটিৰ পাত্ৰ আৰু ৰন্ধন বাচন-বৰ্তনবোৰ এছবেষ্টছ খনিজ এন্থোফিলাইটেৰে শক্তিশালী কৰিছিল; প্ৰত্নতাত্ত্বিকসকলে মৃৎশিল্পৰ এই শৈলীক "এছবেষ্টছ-চিৰামিক" বুলি কয়। কিছুমান প্ৰত্নতাত্ত্বিকসকলে বিশ্বাস কৰে যে প্ৰাচীন লোকসকলে এছবেষ্টছৰ কাফন তৈয়াৰ কৰিছিল, য'ত তেওঁলোকে কেৱল তেওঁলোকৰ ছাই সংৰক্ষণ কৰিবলৈ আৰু চিতাত সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ কৰা কাঠ বা অন্যান্য দাহ্য সামগ্ৰীৰ সৈতে ছাই মিহলি হোৱাটো ৰোধ কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ মৃতদেহ জ্বলাই দিছিল। আন কিছুমানে দাবী কৰে যে এই লোকসকলে সমাধি বা আন চাকিৰ বাবে চিৰস্থায়ী শলিতা তৈয়াৰ কৰিবলৈ এছবেষ্টছ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অতি সাম্প্ৰতিক শতিকাবোৰত, এই উদ্দেশ্যৰ বাবে এছবেষ্টছ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[Juojärvi]] [[Finland]] [[anthophyllite]] [[asbestos-ceramic]] [[Geological Society of America]] [[Pyre|funeral pyres]] [[sepulchre|sepulchral]] [[Callimachus (sculptor)|Callimachus]] [[Erechtheion]] {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=eYHEEWhye94C|title=Ophiolite Concept and the Evolution of Geological Thought|author=Ross, Malcolm|author2=Nolan, Robert P|publisher=[[Geological Society of America]]|year=2003|isbn=978-0-8137-2373-0|editor=Dilek, Yildirim|series=Special Paper 373|place=Boulder, Colorado|chapter=History of asbestos discovery and use and asbestos-related disease in context with the occurrence of asbestos within the ophiolite complexes|editor2=Newcomb, Sally|chapter-url=https://books.google.com/books?id=eYHEEWhye94C&pg=PA447|name-list-style=amp}} {{clarify|date=March 2024}} {{cite book|url=https://search.library.wisc.edu/digital/A4C5AV6Q7LZ5DY8E/full/A5PMBHDE7IMK3S86|title=Cyclopædia|last=Chambers|first=Ephraim|date=1728|access-date=3 March 2024|page=147}} {{cite book|title=Acropolis museum guide|last1=Eleftheratou|first1=S.|date=2016|publisher=Acropolis Museum Editions|page=258}} <ref name="Ross&Nolan2003">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=eYHEEWhye94C|title=Ophiolite Concept and the Evolution of Geological Thought|author=Ross, Malcolm|author2=Nolan, Robert P|publisher=[[Geological Society of America]]|year=2003|isbn=978-0-8137-2373-0|editor=Dilek, Yildirim|series=Special Paper 373|place=Boulder, Colorado|chapter=History of asbestos discovery and use and asbestos-related disease in context with the occurrence of asbestos within the ophiolite complexes|editor2=Newcomb, Sally|chapter-url=https://books.google.com/books?id=eYHEEWhye94C&pg=PA447|name-list-style=amp}}</ref> <ref name="histsci">{{cite book|url=https://search.library.wisc.edu/digital/A4C5AV6Q7LZ5DY8E/full/A5PMBHDE7IMK3S86|title=Cyclopædia|last=Chambers|first=Ephraim|date=1728|access-date=3 March 2024|page=147}}</ref> <ref>Pliny the Elder. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137%3Abook%3D19%3Achapter%3D4 Ch. 4.—LINEN MADE OF ASBESTOS.] In ''The Natural History''</ref> <ref name="Ucalgary" /> A famous example is the golden lamp ''asbestos lychnis'', which the sculptor [[Callimachus (sculptor)|Callimachus]] made for the [[Erechtheion]].<ref>{{cite book|title=Acropolis museum guide|last1=Eleftheratou|first1=S.|date=2016|publisher=Acropolis Museum Editions|page=258}}</ref> প্ৰায় ৩০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰপৰা থিঅ'ফ্ৰাস্তাছ, "অন ষ্ট'নছ"ত এছবেষ্টছৰ প্ৰথম বিৱৰণ পোৱা যায়, কিন্তু এই চিনাক্তকৰণ খণ্ডন কৰা হৈছে। আধুনিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীক দুয়োটা ভাষাত, ইংৰাজীত "এছবেষ্টছ" নামেৰে জনাজাত পদাৰ্থটোৰ সাধাৰণ নাম হৈছে "এমিয়েণ্টোছ" ("অশুদ্ধ", "বিশুদ্ধ"), যাক ফৰাচী ভাষাত "এমিয়েণ্টে" আৰু ইটালীয়ান, স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাত "এমিয়েণ্টো" হিচাপে অভিযোজিত কৰা হৈছিল। আধুনিক গ্ৰীক ভাষাত, ἀσβεστος বা ασβέστης শব্দটো ধাৰাবাহিকভাৱে আৰু কেৱল চূণৰ বাবে থিয় হৈ আছে। [[Theophrastus]] [[lignite]] [[Greek language|Greek]] [[modern Greek]] [[lime (mineral)|lime]] {{cite book|last=Needham |first=Joseph |author-link=Joseph Needham |chapter=Asbestos |title=Science and Civilisation in China: Volume 3, Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth |publisher=Cambridge University Press |date=1959 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=jfQ9E0u4pLAC&pg=RA1-PA656 |pages=656<!--655ff–--> |isbn=<!--0521058015, -->9780521058018}} {{cite book|chapter-url=http://www.farlang.com/gemstones/theophrastus-on-stones/page_088|title=Theophrastus on Stones: Introduction, Greek Text, English Translation, and Commentary|last1=Caley |first1=Earl R. |last2=Richards |first2=John F. C. |series=Graduate School Monographs: Contributions in Physical Science, No. 1 |publisher=The Ohio State University |year=1956 |location=Columbus, OH |pages=87–88|chapter=Commentary|quote=Moore thought that Theophrastus was really referring to asbestos. The colour of the stone makes this unlikely, though its structure makes it less improbable since some forms of decayed wood do have a fibrous structure like asbestos&nbsp; ... It is, however, unlikely that Theophrastus is alluding to asbestos since the mineral does not occur in the locality mentioned&nbsp; ... It is much more probable that Theophrastus is referring to the well-known brown fibrous [[lignite]].|access-date=31 January 2013|archive-date=24 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224114624/http://www.farlang.com/gemstones/theophrastus-on-stones/page_088}} <ref>{{cite book|last=Needham |first=Joseph |author-link=Joseph Needham |chapter=Asbestos |title=Science and Civilisation in China: Volume 3, Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth |publisher=Cambridge University Press |date=1959 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=jfQ9E0u4pLAC&pg=RA1-PA656 |pages=656<!--655ff–--> |isbn=<!--0521058015, -->9780521058018}}</ref> <ref>{{cite book|chapter-url=http://www.farlang.com/gemstones/theophrastus-on-stones/page_088|title=Theophrastus on Stones: Introduction, Greek Text, English Translation, and Commentary|last1=Caley|first1=Earl R.|last2=Richards|first2=John F. C.|series=Graduate School Monographs: Contributions in Physical Science, No. 1|publisher=The Ohio State University|year=1956|location=Columbus, OH|pages=87–88|chapter=Commentary|quote=Moore thought that Theophrastus was really referring to asbestos. The colour of the stone makes this unlikely, though its structure makes it less improbable since some forms of decayed wood do have a fibrous structure like asbestos&nbsp; ... It is, however, unlikely that Theophrastus is alluding to asbestos since the mineral does not occur in the locality mentioned&nbsp; ... It is much more probable that Theophrastus is referring to the well-known brown fibrous [[lignite]].|access-date=31 January 2013|archive-date=24 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224114624/http://www.farlang.com/gemstones/theophrastus-on-stones/page_088|archivedate=24 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131224114624/http://www.farlang.com/gemstones/theophrastus-on-stones/page_088}}</ref> "এছবেষ্টছ" শব্দটো ৰোমান প্ৰকৃতিবিদ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ প্ৰথম শতিকাৰ পাণ্ডুলিপি "প্ৰাকৃতিক ইতিহাস" আৰু তেওঁ "এছবেষ্টিনন" শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰাৰপৰা পোৱা যায়, যাৰ অৰ্থ হৈছে "অদমনীয়।" তেওঁ খনিজটো মুকুতাতকৈ অধিক ব্যয়-বহুল বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। প্ৰাথমিক উৎসৱোৰ পৰীক্ষা কৰিলে দুয়োটা দাবীৰ সমৰ্থন পোৱা নাযায়। [[Pliny the Elder]] [[Natural History (Pliny)|Natural History]] [[pearls]] [[BBC]] [[Pliny the Younger]] [[Rutgers University Press]] {{cite web|url=https://www.bbc.com/future/article/20240207-asbestos-the-strange-past-of-the-magic-mineral|title=Asbestos: The strange past of the 'magic mineral'|work=[[BBC]]|date = February 7, 2024}} {{cite web|url=http://environmentalchemistry.com/yogi/environmental/asbestoshistory2004.html|title=History of Asbestos|last=Barbalace|first=Roberta C.|date=22 October 1995|publisher=Environmentalchemistry.com|access-date=12 January 2010}} {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=5r2jEGLvxP4C|title=Asbestos and Fire: Technological Trade-offs and the Body at Risk|last=Maines|first=Rachel|publisher=[[Rutgers University Press]]|year=2005|isbn=978-0-8135-3575-3|page=7}} <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/future/article/20240207-asbestos-the-strange-past-of-the-magic-mineral|title=Asbestos: The strange past of the 'magic mineral'|work=[[BBC]]|date = February 7, 2024}}</ref> <ref name="Alleman&Mossman1997" /><ref name="Bostock&Riley1856" /><ref name="Ross&Nolan2003" /> While Pliny or his nephew [[Pliny the Younger]] is popularly credited with recognising the detrimental effects of asbestos on human beings,<ref name="Env_Chem">{{cite web|url=http://environmentalchemistry.com/yogi/environmental/asbestoshistory2004.html|title=History of Asbestos|last=Barbalace|first=Roberta C.|date=22 October 1995|publisher=Environmentalchemistry.com|access-date=12 January 2010}}</ref> <ref name="Maines2005">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=5r2jEGLvxP4C|title=Asbestos and Fire: Technological Trade-offs and the Body at Risk|last=Maines|first=Rachel|publisher=[[Rutgers University Press]]|year=2005|isbn=978-0-8135-3575-3|page=7}}</ref> চীনত, "হুও হুৱান বু" () বা "জুই-ধোৱা কাপোৰ" প্ৰাপ্ত কৰাৰ বিৱৰণ নিশ্চিতভাৱে ৱেই ৰাজবংশৰ (৩৮৬-৫৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) সময়ৰ, আৰু দাবী কৰা হয় যে সেইবোৰ ঝৌ ৰাজবংশৰ আৰম্ভণিতে জনাজাত আছিল, যদিও বহু পিছৰ বুলি ভবা লিখনিৰ বাহিৰে প্ৰমাণিত নহয় (চাওক "হুওচু" বা "অগ্নি নিগনি")। [[Northern Wei|Wei dynasty]] [[Zhou dynasty]] [[huoshu]] {{lang|zh|火浣布}} {{cite book|last=Cheng |first=Weiji |author-link=<!--Weiji Cheng--> |title=History of Textile Technology of Ancient China |publisher=Science Press New York |date=1992 |url=https://books.google.com/books?id=nM0fAQAAIAAJ&q=%22huo+huan%22 |page=451|isbn=<!--7030005481,-->9787030005489}} {{sfnp|Needham|1959|pp=656–657}} <ref name="cheng1991">{{cite book|last=Cheng |first=Weiji |author-link=<!--Weiji Cheng--> |title=History of Textile Technology of Ancient China |publisher=Science Press New York |date=1992 |url=https://books.google.com/books?id=nM0fAQAAIAAJ&q=%22huo+huan%22 |page=451|isbn=<!--7030005481,-->9787030005489}}</ref> [[Athanasius of Alexandria]], a Christian bishop living in 4th-century Egypt, references asbestos in one of his writings. Around the year 318, he wrote as follows: {{blockquote|The natural property of fire is to burn. Suppose, then, that there was a substance such as the Indian asbestos is said to be, which had no fear of being burnt, but rather displayed the impotence of the fire by proving itself unburnable. If anyone doubted the truth of this, all he need do would be to wrap himself up in the substance in question and then touch the fire.<ref>{{cite book |author=Athanasius |title=On the Incarnation |year=2018 |publisher=GLH Publishing |isbn=978-1-948648-24-0 |page=49}}</ref>}} ধনী পাৰ্চীসকলে কাপোৰ এখন জুইত উন্মুক্ত কৰি পৰিষ্কাৰ কৰি অতিথিসকলক বিস্মিত কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, টাবাৰীৰ মতে, মহান চাছানিয়ান ৰজা (শাসনকাল ৫৯০-৬২৮) খছৰ' দ্বিতীয় পাৰভিজৰ এটা অদ্ভুত বস্তু আছিল এটা ৰুমাল () যাক তেওঁ কেৱল জুইত পেলাই পৰিষ্কাৰ কৰিছিল। এনে কাপোৰ হিন্দু কুশৰ ওপৰেৰে আমদানি কৰা এছবেষ্টছেৰে বনোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বিৰুনিয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ "ৰত্ন"ত মতে, এছবেষ্টছেৰে নিৰ্মিত যিকোনো কাপোৰক (, "আজাৰহোষ্ট") "শ্ব'ষ্টেক" () বুলি কোৱা হয়। কিছুমান পাৰ্চীয়ে বিশ্বাস কৰিছিল যে আঁহ হৈছে 'সামান্দাৰ' (সমান্দাৰ) নামৰ এবিধ জন্তুৰ নোম, যি জুইত বাস কৰিছিল আৰু পানীৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিলে মৃত্যুমুখত পৰিছিল। ইয়াতেই চালামেণ্ডাৰে জুই সহ্য কৰিব পাৰে বুলি পূৰ্বৰ বিশ্বাসৰ উৎপত্তি হৈছিল। প্ৰথম পৱিত্ৰ ৰোমান সম্ৰাট (৮০০-৮১৪) চাৰ্লেমেনৰো এনে এখন টেবুলক্লথ আছিল বুলি কোৱা হয়। [[Persians]] [[fire]] [[Muhammad ibn Jarir al-Tabari|Tabari]] [[Khosrow II]] [[Sassanian]] [[Hindu Kush]] [[Biruni#ref-16|Biruni]] [[Dehkhoda Dictionary|Dehkhoda Persian Dictionary]] [[Salamander (legendary creature)|samandar]] [[salamander]] [[Charlemagne]] [[Holy Roman Emperor]] [[Time (magazine)|Time]] {{langx|fa|منديل}} {{langx|fa|آذرشست}} {{langx|fa|شستكه}} {{langx|fa|سمندر}} {{cite web|url=http://www.iras.ucalgary.ca/~volk/sylvia/Asbestos.htm|title=University of Calgary|date=30 September 2001|publisher=Iras.ucalgary.ca|archive-url=https://web.archive.org/web/20091105005311/http://www.iras.ucalgary.ca/~volk/sylvia/Asbestos.htm|archive-date=5 November 2009|access-date=12 January 2010}} {{Cite magazine|url=https://www.wired.com/2014/08/fantastically-wrong-homicidal-salamander/|title=Fantastically Wrong: The Legend of the Homicidal Fire-Proof Salamander|magazine=WIRED|language=en-US|access-date=2016-05-03}} {{Cite magazine|date=29 November 1926|title=Science: Asbestos|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,729732,00.html|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110131223759/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C729732%2C00.html|archive-date=31 January 2011|access-date=11 January 2011}} <ref>New Encyclopædia Britannica (2003), vol. 6, p. 843</ref> <ref>[[Dehkhoda Dictionary|Dehkhoda Persian Dictionary]]</ref> <ref name="Ucalgary">{{cite web|url=http://www.iras.ucalgary.ca/~volk/sylvia/Asbestos.htm|title=University of Calgary|date=30 September 2001|publisher=Iras.ucalgary.ca|archive-url=https://web.archive.org/web/20091105005311/http://www.iras.ucalgary.ca/~volk/sylvia/Asbestos.htm|archive-date=5 November 2009|access-date=12 January 2010|archivedate=5 November 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091105005311/http://www.iras.ucalgary.ca/~volk/sylvia/Asbestos.htm|deadurl=yes}}</ref> <ref>[http://environmentalchemistry.com/yogi/environmental/asbestoshistory2004.html A Brief History of Asbestos Use and Associated Health Risks] EnvironmentalChemistry.com website</ref> <ref>{{Cite magazine|url=https://www.wired.com/2014/08/fantastically-wrong-homicidal-salamander/|title=Fantastically Wrong: The Legend of the Homicidal Fire-Proof Salamander|magazine=WIRED|language=en-US|access-date=2016-05-03}}</ref> <ref name="TIME1926">{{Cite magazine|date=29 November 1926|title=Science: Asbestos|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,729732,00.html|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110131223759/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C729732%2C00.html|archive-date=31 January 2011|access-date=11 January 2011|archivedate=31 January 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110131223759/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C729732%2C00.html|deadurl=yes}}</ref> [[Marco Polo]] recounts having been shown, in a place he calls ''Ghinghin talas'', "a good vein from which the cloth which we call of salamander, which cannot be burnt if it is thrown into the fire, is made&nbsp; ..."<ref name="PoloMoule1938">{{cite book|url=https://archive.org/stream/descriptionofwor01polo#page/156/mode/2up/search/salamander|title=Marco Polo: the Description of the World: A.C. Moule & Paul Pelliot|last1=Polo|first1=Marco|author2=A C. Moule|author3=Paul Pelliot|publisher=G. Routledge & Sons|year=1938|pages=156–57|access-date=31 January 2013}}</ref> === ঔদ্যোগিক যুগ[সম্পাদনা কৰক] === [[File:Asbestos mining 1876.jpg|thumb|right|Industrial scale asbestos mining began in 1878 in [[Thetford Mines|Thetford township]], [[Quebec]]. By 1895, mining was increasingly mechanized.]] ১৯ শতিকাৰ মাজভাগত বৃহৎ পৰিসৰৰ এছবেষ্টছ উদ্যোগ আৰম্ভ হৈছিল। ইটালীত এছবেষ্টছ, কাগজ আৰু কাপোৰ উৎপাদনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা ১৮৫০ৰ দশকত আৰম্ভ হৈছিল কিন্তু এনে সামগ্ৰীৰ বাবে এখন বজাৰ সৃষ্টি কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। ১৮৬২ চনত লণ্ডনত এছবেষ্টছৰ কানাডিয়ান নমুনা প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল, আৰু এই সম্পদৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ইংলেণ্ড আৰু স্কটলেণ্ডত প্ৰথম কোম্পানী গঠন কৰা হৈছিল। এছবেষ্টছ প্ৰথমে সূতা নিৰ্মাণত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, আৰু জাৰ্মান উদ্যোগপতি লুই ৱাৰ্থেইমে জাৰ্মানীৰ তেওঁৰ কাৰখানাসমূহত এই প্ৰক্ৰিয়া গ্ৰহণ কৰিছিল। ১৮৭১ চনত, গ্লাছগোত পেটেণ্ট এছবেষ্টছ উৎপাদন কোম্পানী স্থাপন কৰা হৈছিল, আৰু পৰৱৰ্তী দশকবোৰত, ক্লাইডবেংক অঞ্চলটো নৱজাতক উদ্যোগৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল। [[Glasgow]] [[Clydebank]] {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ARKaW4uP9BgC|title=Asbestos and Disease|author=Selikoff, Irving J.|publisher=Elsevier|year=1978|isbn=978-0-323-14007-2|pages=8–20}} {{cite web|url=http://www.clydebankasbestos.org/index.php?page=asbestos-clydebank|title=Asbestos & Clydebank|publisher=Clydebank Asbestos Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606230508/http://www.clydebankasbestos.org/index.php?page=asbestos-clydebank|archive-date=6 June 2014}} <ref name="Selikoff">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ARKaW4uP9BgC|title=Asbestos and Disease|author=Selikoff, Irving J.|publisher=Elsevier|year=1978|isbn=978-0-323-14007-2|pages=8–20}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.clydebankasbestos.org/index.php?page=asbestos-clydebank|title=Asbestos & Clydebank|publisher=Clydebank Asbestos Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606230508/http://www.clydebankasbestos.org/index.php?page=asbestos-clydebank|archive-date=6 June 2014|access-date=10 October 2025|archivedate=6 June 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140606230508/http://www.clydebankasbestos.org/index.php?page=asbestos-clydebank|deadurl=yes}}</ref> [[File:Asbestos, Quebec, Canada.jpg|thumb|Canada's biggest power shovel loading an ore train with asbestos at the [[Johns Manville|Jeffrey Mine, Johns-Manville Co.]], [[Asbestos, Quebec]], June 1944]] ১৮৭০ চনৰপৰা কুইবেকৰ থেটফ'ৰ্ড পাহাৰত ঔদ্যোগিক স্তৰৰ খনন আৰম্ভ হৈছিল। ছাৰ উইলিয়াম এডমণ্ড লোগানে কানাডাৰ ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপৰ মুৰব্বী হিচাপে পাহাৰত ক্ৰিছ'টাইলৰ বৃহৎ পৰিমাণৰ জমা লক্ষ্য কৰিছিল। তাৰপৰা খনিজ পদাৰ্থৰ নমুনাবোৰ লণ্ডনত প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল আৰু যথেষ্ট আগ্ৰহ আকৰ্ষণ কৰিছিল। যন্ত্ৰ প্ৰযুক্তি গ্ৰহণ আৰু বৰ্ধিত উৎপাদনৰ ফলত ১৮৭৮ চনত খনিৰ ৫০ টনৰ উৎপাদন ১০,০০০ টনতকৈ অধিক হৈছিল। দীৰ্ঘদিন ধৰি বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ এছবেষ্টছ খনি আছিল কুইবেকৰ এছবেষ্টছ চহৰত থকা জেফ্ৰি খনি। [[Thetford Mines|Thetford hills]] [[Quebec]] [[William Edmond Logan]] [[chrysotile]] [[Geological Survey of Canada]] [[Quebec Central Railway]] [[Andrew Stuart Johnson]] [[William Henry Jeffrey]] [[Jeffrey Mine]] [[Asbestos, Quebec]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303173753/http://www.ourroots.ca/e/toc.aspx?id=11253 |date=3 March 2016 }} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130509055546/http://www.horton.ednet.ns.ca/staff/webb/geology/3Minerals/Chronology%20of%20Minerals%20in%20Canada.pdf|date=9 May 2013}} {{cite book |editor=Jessica Elzea Kogel |display-editors=etal |url=https://books.google.com/books?id=zNicdkuulE4C&pg=PA195|title=Industrial minerals & rocks: commodities, markets, and uses|date=2006|isbn=978-0-87335-233-8|page=195 |publisher=Society for Mining, Metallurgy, and Exploration}} <ref name="Selikoff" /> With the opening of the [[Quebec Central Railway]] in 1876, mining entrepreneurs such as [[Andrew Stuart Johnson]] and [[William Henry Jeffrey]] established the asbestos industry in the province.<ref name="wood">[http://www.ourroots.ca/e/toc.aspx?id=11253 ''The storied province of Quebec : past and present. Volume V'' (1931)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303173753/http://www.ourroots.ca/e/toc.aspx?id=11253 |date=3 March 2016 }} Wood, WCH; Atherton, WH; Conklin, EP pp. 814–5</ref> <ref name="Selikoff" /><ref>Udd, John (1998) [http://www.horton.ednet.ns.ca/staff/webb/geology/3Minerals/Chronology%20of%20Minerals%20in%20Canada.pdf "A Chronology of Minerals Development in Canada"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130509055546/http://www.horton.ednet.ns.ca/staff/webb/geology/3Minerals/Chronology%20of%20Minerals%20in%20Canada.pdf|date=9 May 2013}} National Resources Canada</ref> <ref name="Book">{{cite book |editor=Jessica Elzea Kogel |display-editors=etal |url=https://books.google.com/books?id=zNicdkuulE4C&pg=PA195|title=Industrial minerals & rocks: commodities, markets, and uses|date=2006|isbn=978-0-87335-233-8|page=195 |publisher=Society for Mining, Metallurgy, and Exploration}}</ref> [[File:Asbestos iron ad.jpg|thumb|left|The applications of asbestos multiplied at the end of the 19th century—this is an advertisement for an asbestos-lined [[clothes iron]] from 1906]] ১৮৮০-ৰ দশকত ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ ইউৰালছত এছবেষ্টছ উৎপাদন আৰম্ভ হৈছিল, আৰু ১৮৭৬ চনত টুৰিনত ইটালো-ইংৰাজ বিশুদ্ধ এছবেষ্টছ কোম্পানী গঠন হোৱাৰ লগে লগে উত্তৰ ইটালীৰ আলপাইন অঞ্চলত এছবেষ্টছ উৎপাদন আৰম্ভ হৈছিল, যদিও ই অতি সোনকালেই কানাডাৰ খনিৰপৰা অধিক উৎপাদনৰ স্তৰৰদ্বাৰা ডুব গৈছিল। ১৮৯৩ চনৰপৰা দক্ষিণ আফ্ৰিকাত ডি বিয়েৰ্ছ কোম্পানীৰ সঞ্চালক ব্ৰিটিছ ব্যৱসায়ী ফ্ৰান্সিছ অ'টছৰ তত্ত্বাৱধানত খনন আৰম্ভ হৈছিল। ১৯১০ চনত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত এমোচাইটৰ উৎপাদন আৰম্ভ হৈছিল। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ এছবেষ্টছ উদ্যোগৰ আৰম্ভণি হৈছিল ১৮৫৮ চনত যেতিয়া নিউয়ৰ্কৰ ষ্টেটেন দ্বীপৰ ৱাৰ্ডছ হিলত থকা এটা কুৱেৰীত বৰ্তমানৰ জনছ মেনভিলৰ পূৰ্বৱৰ্তী জনছ কোম্পানীয়ে এছবেষ্টছ ইনচুলেচন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ তন্তুযুক্ত এন্থোফিলাইট খনন কৰিছিল। ১৮৯৯ চনত ভাৰ্মণ্টৰ বেলভিডেৰ পৰ্বতত বৃহৎ ভাণ্ডাৰ আৱিষ্কাৰৰ লগে লগে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ উৎপাদন আৰম্ভ হৈছিল। [[Urals]] [[Russian Empire]] [[Alps|Alpine regions]] [[Northern Italy]] [[Turin]] [[South Africa]] [[De Beers]] [[Johns Manville]] [[Staten Island, New York]] [[Eden, Vermont#Belvidere Mountain|Belvidere Mountain]] {{cite web|url=http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/CORNISH-GEN/2006-11/1164135304|title=Oats, Francis of Golant|date=November 2006|publisher=South African Who's Who 1916|archive-url=https://web.archive.org/web/20160601054610/http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/CORNISH-GEN/2006-11/1164135304|archive-date=1 June 2016|access-date=6 June 2014}} {{cite journal|last=Betts|first=John|date=May–June 2009|title=The Minerals of New York City|url=http://www.johnbetts-fineminerals.com/jhbnyc/articles/nycminerals1.htm|journal=Rocks & Mineral Magazine|volume=84|issue=3|pages=204–252|doi=10.3200/RMIN.84.3.204-223|s2cid=128683529|access-date=21 April 2011}} <ref>{{cite web|url=http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/CORNISH-GEN/2006-11/1164135304|title=Oats, Francis of Golant|date=November 2006|publisher=South African Who's Who 1916|archive-url=https://web.archive.org/web/20160601054610/http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/CORNISH-GEN/2006-11/1164135304|archive-date=1 June 2016|access-date=6 June 2014}}</ref> <ref>{{cite journal|last=Betts|first=John|date=May–June 2009|title=The Minerals of New York City|url=http://www.johnbetts-fineminerals.com/jhbnyc/articles/nycminerals1.htm|journal=Rocks & Mineral Magazine|volume=84|issue=3|pages=204–252|doi=10.3200/RMIN.84.3.204-223|s2cid=128683529|access-date=21 April 2011}}</ref> 19 শতিকাৰ শেষৰফালে এছবেষ্টছৰ ব্যৱহাৰ ক্ৰমান্বয়ে ব্যাপক হৈ পৰিছিল যেতিয়া ইয়াৰ বিভিন্ন প্ৰয়োগৰ ভিতৰত আছিল অগ্নি-প্ৰতিৰোধী আৱৰণ, কংক্ৰিট, ইটা, পাইপ আৰু জুইকুৰা চিমেণ্ট, তাপ-, জুই-, আৰু এচিড-প্ৰতিৰোধী গেস্কেট, পাইপ ইনচুলেচন, চিলিং ইনচুলেচন, ফায়াৰপ্ৰুফ ড্ৰাইৱাল, মজিয়া, চাল, লনৰ আচ-বাব, আৰু ড্ৰাইৱাল জইণ্ট কম্পাউণ্ড। ২০১১ চনত, এইটো কোৱা হৈছিল যে ইউকেৰ ৫০%ৰো অধিক ঘৰত এতিয়াও এছবেষ্টছ আছে, কিছু বছৰ আগতে এছবেষ্টছ সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা সত্ত্বেও।<ref name="guardian2011">Don, Andrew (1 May 2011) [https://www.theguardian.com/money/2011/may/01/asbestos-hidden-health-hazard Asbestos: the hidden health hazard in millions of homes]. ''The Guardian''.</ref> জাপানত, বিশেষকৈ দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত, ধান উৎপাদনৰ উদ্দেশ্যে এম'নিয়াম ছালফেট নিৰ্মাণত এছবেষ্টছ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ৰেলপথৰ গাড়ী আৰু অট্টালিকাৰ চিলিং, লোহাৰ কংকাল আৰু দেৱালত (১৯৬০ৰ দশকত) ছটিয়াই দিয়া হৈছিল, আৰু শক্তি দক্ষতাৰ কাৰণতো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১৯৭৪ চনত জাপানত এছবেষ্টছৰ উৎপাদন শীৰ্ষত উপনীত হৈছিল আৰু প্ৰায় ১৯৯০ চনলৈকে উত্থান-পতনৰ মাজেৰে গৈছিল যেতিয়া উৎপাদন নাটকীয়ভাৱে হ্ৰাস পাবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। [[World War II]] [[ammonium sulfate]] {{cite web|url=http://www.hvbg.de/e/asbest/konfrep/konfrep/repbeitr/morinaga_en.pdf|title=Asbestos in Japan|author=Morinaga, Kenji|work=European Conference 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719043338/http://www.hvbg.de/e/asbest/konfrep/konfrep/repbeitr/morinaga_en.pdf|archive-date=19 July 2011|access-date=12 January 2010}} <ref>{{cite web|url=http://www.hvbg.de/e/asbest/konfrep/konfrep/repbeitr/morinaga_en.pdf|title=Asbestos in Japan|author=Morinaga, Kenji|work=European Conference 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719043338/http://www.hvbg.de/e/asbest/konfrep/konfrep/repbeitr/morinaga_en.pdf|archive-date=19 July 2011|access-date=12 January 2010|archivedate=19 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719043338/http://www.hvbg.de/e/asbest/konfrep/konfrep/repbeitr/morinaga_en.pdf|deadurl=yes}}</ref> === বিষাক্ততাৰ আৱিষ্কাৰ === {{for|additional chronological citations|List of asbestos disease medical articles}} ইউনাইটেড কিংডমৰ কাৰখানা আৰু কৰ্মশালাৰ মুখ্য পৰিদৰ্শকৰ ১৮৯৮ চনৰ বাৰ্ষিক প্ৰতিৱেদনত এছবেষ্টছৰ স্বাস্থ্যৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল, এই অৱদান প্ৰথম মহিলা কাৰখানা পৰিদৰ্শকসকলৰ ভিতৰত এগৰাকী লুচি ডিন ষ্ট্ৰীটফিল্ডে আগবঢ়াইছিল। [[Lucy Deane Streatfeild]] [[factory inspector]] {{cite web |title=PDF link to relevant page of report |url=https://www.rochdaleonline.co.uk/uploads/f1/news/document/2008911_16159.pdf}} <ref>{{cite web |title=PDF link to relevant page of report |url=https://www.rochdaleonline.co.uk/uploads/f1/news/document/2008911_16159.pdf |access-date=10 October 2025 |archivedate=4 July 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250704003115/https://www.rochdaleonline.co.uk/uploads/f1/news/document/2008911_16159.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৮৯৯ চনত, এইচ মণ্টেগ মুৰে এছবেষ্টছৰ নেতিবাচক স্বাস্থ্যৰ প্ৰভাৱৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ১৯০৬ চনত এছবেষ্টছৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰথম নথিভুক্ত মৃত্যু হৈছিল। {{Cite journal|last1=Luus|first1=K|year=2007|title=Asbestos: Mining exposure, health effects and policy implications|journal=McGill Journal of Medicine|volume=10|issue=2|pages=121–6|pmc=2323486|pmid=18523609}} {{cite web|url=http://www.silverdell.plc.uk/images/downloads/Silverdell_History_of_Asbestos.pdf|title=The History of Asbestos in the UK – The story so far ... Asbestos uses and regulations timeline|date=30 April 2012|publisher=silverdell.plc.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20131021061734/http://www.silverdell.plc.uk/images/downloads/Silverdell_History_of_Asbestos.pdf|archive-date=21 October 2013}} <ref name="nih_mp">{{Cite journal|last1=Luus|first1=K|year=2007|title=Asbestos: Mining exposure, health effects and policy implications|journal=McGill Journal of Medicine|volume=10|issue=2|pages=121–6|pmc=2323486|pmid=18523609}}</ref> <ref name="svdell_hist">{{cite web|url=http://www.silverdell.plc.uk/images/downloads/Silverdell_History_of_Asbestos.pdf|title=The History of Asbestos in the UK – The story so far ... Asbestos uses and regulations timeline|date=30 April 2012|publisher=silverdell.plc.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20131021061734/http://www.silverdell.plc.uk/images/downloads/Silverdell_History_of_Asbestos.pdf|archive-date=21 October 2013|access-date=10 October 2025|archivedate=21 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131021061734/http://www.silverdell.plc.uk/images/downloads/Silverdell_History_of_Asbestos.pdf|deadurl=yes}}</ref> ১৯০০ দশকৰ আৰম্ভণিতে, গৱেষকসকলে এছবেষ্টছ-খনন চহৰবোৰত বৃহৎসংখ্যক আগতীয়া মৃত্যু আৰু হাঁওফাঁওৰ সমস্যা লক্ষ্য কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯০০ চনত লণ্ডনৰ চেৰিং ক্ৰছ হস্পিটেলত মাৰে এনে প্ৰথম অধ্যয়ন কৰিছিল, য'ত মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাত এছবেষ্টছ বস্ত্ৰ কাৰখানাত ১৪ বছৰ কাম কৰাৰ পাছত পালমোনাৰী ফাইব্ৰোচিছৰ ফলত মৃত্যু হোৱা এজন যুৱকৰ হাঁওফাঁওত এছবেষ্টছৰ চিহ্ন আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ব্ৰিটেইনৰ কাৰখানাৰ পৰিদৰ্শক এডিলেইড এণ্ডাৰছনে ১৯০২ চনত ক্ষতিকাৰক ঔদ্যোগিক পদাৰ্থৰ তালিকাত এছবেষ্টছক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। ১৯০৬ চনত ফ্ৰান্স আৰু ১৯০৮ চনত ইটালীত একেধৰণৰ তদন্ত চলোৱা হৈছিল। [[Charing Cross Hospital]] [[London]] [[pulmonary fibrosis]] [[Adelaide Anderson]] {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ARKaW4uP9BgC|title=Asbestos and Disease|author=Selikoff, Irving J.|publisher=Elsevier|year=1978|isbn=978-0-323-14007-2|pages=20–32}} <ref name="Selikoff2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ARKaW4uP9BgC|title=Asbestos and Disease|author=Selikoff, Irving J.|publisher=Elsevier|year=1978|isbn=978-0-323-14007-2|pages=20–32}}</ref> [[File:Heat-resistant asbestos fabric.jpg|thumb|Asbestos fabric]] [[File:Rockbestos- the asbestos covered wire ad in Exhibitor's Herald The Independent Film Trade Paper (weekly, September 18, 1926 to December 11, 1926) - Internet Archive - exhibitorsherald27unse (page 1360 crop).jpg|thumb|Rockbestos, asbestos covered wire advertisement in ''[[Exhibitors Herald]]'', 1926]] ১৯২৪ চনত ইউকেত এছবেষ্ট'ছিছৰ প্ৰথম ৰোগ নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল। নেলি কাৰ্শ্ব'ই ১৯১৭ চনৰপৰা ইংলেণ্ডৰ গ্ৰেটাৰ মানচেষ্টাৰৰ ৰচডেলত থকা টাৰ্নাৰ ব্ৰাদাৰ্ছ এছবেষ্টছত কেঁচা এছবেষ্টছ ফাইবাৰ সূতা বনাবলৈ চাকৰি কৰিছিল। ১৯২৪ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৱে এক আনুষ্ঠানিক তদন্তৰ নেতৃত্ব দিছিল। পেথলজিষ্ট উইলিয়াম এডমাণ্ড কুকে সাক্ষ্য দিছিল যে তেওঁৰ হাঁওফাঁওৰ পৰীক্ষাই পুৰণি দাগৰ ইংগিত দিছিল যি পূৰ্বৰ, নিৰাময় হোৱা যক্ষ্মা সংক্ৰমণ, আৰু ব্যাপক ফাইব্ৰোচিছৰ ইংগিত দিয়ে, য'ত দৃশ্যমান আছিল "খনিজ পদাৰ্থৰ&nbsp; কণিকা ... বিভিন্ন আকৃতিৰ, কিন্তু বৃহৎ সংখ্যাগৰিষ্ঠৰ তীক্ষ্ণ কোণ আছে। [[asbestosis]] [[BMJ|Br Med J]] [[British Medical Association|BMA]] [[Journal of the American Medical Association|JAMA]] [[American Medical Association|AMA]] [[Nellie Kershaw]] [[Turner & Newall|Turner Brothers Asbestos]] [[Rochdale]] [[Greater Manchester]] [[England]] [[pathology|Pathologist]] [[tuberculosis]] [[fibrosis]] {{Cite journal|last=Cooke|first=W.E.|date=26 July 1924|journal=[[BMJ|Br Med J]]|location=London|publisher=[[British Medical Association|BMA]]|volume=2|issue=3317|pages=140–2, 147|doi=10.1136/bmj.2.3317.147|issn=0959-8138|pmc=2304688|pmid=20771679|title=Fibrosis of the Lungs Due to the Inhalation of Asbestos Dust}} {{Cite journal|last1=Selikoff|first1=Irving J.|last2=Greenberg|first2=Morris|date=20 February 1991|title=A Landmark Case in Asbestosis|url=http://jama.ama-assn.org/cgi/reprint/265/7/898.pdf|journal=[[Journal of the American Medical Association|JAMA]]|location=Chicago, Illinois|publisher=[[American Medical Association|AMA]]|volume=265|issue=7|pages=898–901|doi=10.1001/jama.265.7.898|issn=0098-7484|pmid=1825122|access-date=20 April 2010}} {{Cite book|title=The Way from Dusty Death: Turner and Newall and the Regulation of the British Asbestos Industry 1890s–1970|last=Bartrip|first=P.W.J.|publisher=The Athlone Press|year=2001|isbn=978-0-485-11573-4|location=London|page=12}} {{Cite journal|last=Bartrip|first=Peter|year=1998|title=Too little, too late? The home office and the asbestos industry regulations, 1931|journal=Med. Hist.|location=London|publisher=The Wellcome Trust Centre for the History of Medicine at UCL|volume=42|issue=4|pages=421–438|doi=10.1017/s0025727300064334|issn=0025-7273|pmc=1044071|pmid=10505397}} <ref name="svdell_hist" /><ref name="cooke">{{Cite journal|last=Cooke|first=W.E.|date=26 July 1924|journal=[[BMJ|Br Med J]]|location=London|publisher=[[British Medical Association|BMA]]|volume=2|issue=3317|pages=140–2, 147|doi=10.1136/bmj.2.3317.147|issn=0959-8138|pmc=2304688|pmid=20771679|title=Fibrosis of the Lungs Due to the Inhalation of Asbestos Dust}}</ref> <ref name="selikoff">{{Cite journal|last1=Selikoff|first1=Irving J.|last2=Greenberg|first2=Morris|date=20 February 1991|title=A Landmark Case in Asbestosis|url=http://jama.ama-assn.org/cgi/reprint/265/7/898.pdf|journal=[[Journal of the American Medical Association|JAMA]]|location=Chicago, Illinois|publisher=[[American Medical Association|AMA]]|volume=265|issue=7|pages=898–901|doi=10.1001/jama.265.7.898|issn=0098-7484|pmid=1825122|access-date=20 April 2010}}</ref> <ref name="selikoff" /><ref name="dusty">{{Cite book|title=The Way from Dusty Death: Turner and Newall and the Regulation of the British Asbestos Industry 1890s–1970|last=Bartrip|first=P.W.J.|publisher=The Athlone Press|year=2001|isbn=978-0-485-11573-4|location=London|page=12}}</ref> <ref name="cooke" /> Having compared these particles with samples of asbestos dust provided by S. A. Henry, His Majesty's Medical Inspector of Factories, Cooke concluded that they "originated from asbestos and were, beyond a reasonable doubt, the primary cause of the fibrosis of the lungs and therefore of death."<ref name="selikoff" /><ref name="bartrip">{{Cite journal|last=Bartrip|first=Peter|year=1998|title=Too little, too late? The home office and the asbestos industry regulations, 1931|journal=Med. Hist.|location=London|publisher=The Wellcome Trust Centre for the History of Medicine at UCL|volume=42|issue=4|pages=421–438|doi=10.1017/s0025727300064334|issn=0025-7273|pmc=1044071|pmid=10505397}}</ref> কুকৰ গৱেষণা পত্ৰৰ ফলস্বৰূপে, সংসদে কাৰখানাৰ চিকিৎসা পৰিদৰ্শক আৰু ধূলি নিৰীক্ষণ আৰু নিয়ন্ত্ৰণৰ অগ্ৰদূত ই. আৰ. এ. মেৰেৱেথাৰৰদ্বাৰা এছবেষ্টছৰ ধূলিৰ প্ৰভাৱৰ ওপৰত এক তদন্ত আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ পৰৱৰ্তী প্ৰতিৱেদন, "এছবেষ্টছ কৰ্মীসকলৰ পালমোনেৰী ফাইব্ৰোচিছ আৰু অন্যান্য পালমোনাৰী স্নেহৰ ঘটনা", ১৯৩০ চনৰ ২৪ মাৰ্চত সংসদত উপস্থাপন কৰা হৈছিল। ই এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে এছবেষ্টছৰ বিকাশ এছবেষ্টছৰ ধ্বলিৰ দীঘলীয়া উশাহৰ সৈতে অনস্বীকাৰ্যভাৱে জড়িত আছিল, আৰু এছবেষ্টছ কৰ্মীসকলৰ প্ৰথম স্বাস্থ্য অধ্যয়ন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, য'ত দেখা গৈছিল যে ২০ বছৰ বা তাতকৈ অধিক সময় ধৰি কৰ্মৰত ৬৬% লোক এছবেষ্ট'ছিছত ভুগি আছিল। এই নিয়মবোৰে বায়ু চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল আৰু এছবেষ্ট'ছিছক এক ক্ষমাযোগ্য কৰ্ম সম্পৰ্কীয় ৰোগ কৰি তুলিছিল। ১৯৩১ চনত চিকিৎসা সাহিত্যত "মেছ'ঠেলিঅ'মা" শব্দটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এছবেষ্টছৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্ক প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৪০ৰ দশকৰ কোনোবা এটা সময়ত লক্ষ্য কৰা হৈছিল। প্ৰায় দহ বছৰৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰতো একেধৰণৰ আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল। [[Parliament of the United Kingdom|Parliament]] [[History of labour law in the United Kingdom#Factory and Workshop Act 1901|factory inspector]] [[European Environment Agency|EEA]] [[Office of Public Sector Information|HMSO]] [[mesothelioma]] {{nowrap|C. W. Price}} {{Cite journal|last1=Gee|first1=David|last2=Greenberg|first2=Morris|date=9 January 2002|title=Asbestos: from 'magic' to malevolent mineral|url=http://www.eea.europa.eu/publications/environmental_issue_report_2001_22/issue-22-part-05.pdf|journal=Late Lessons from Early Warnings: The Precautionary Principle 1896–2000|location=Copenhagen|publisher=[[European Environment Agency|EEA]]|issue=22|pages=52–63|isbn=978-92-9167-323-0|access-date=20 April 2010}} {{cite web|url=http://scienceblogs.com/thepumphandle/2012/11/27/classic-papers-in-public-health-annual-report-of-the-chief-inspector-of-factories-for-the-year-1947-by-e-r-a-merewether/|title=Classic papers in Public Health: Annual Report of the Chief Inspector of Factories for the Year 1947 by E.R.A. Merewether – The Pump Handle|date=21 October 2013|publisher=scienceblogs.com|access-date=21 October 2013}} {{cite web |title=What is asbestos? |url=http://www.cancer.org/Cancer/CancerCauses/OtherCarcinogens/Pollution/asbestos?sitearea=PED |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216111902/http://www.cancer.org/cancer/cancercauses/othercarcinogens/pollution/asbestos?sitearea=PED |archive-date=16 February 2015 |access-date=12 January 2010 |work=American Cancer Society}} <ref name="gee">{{Cite journal|last1=Gee|first1=David|last2=Greenberg|first2=Morris|date=9 January 2002|title=Asbestos: from 'magic' to malevolent mineral|url=http://www.eea.europa.eu/publications/environmental_issue_report_2001_22/issue-22-part-05.pdf|journal=Late Lessons from Early Warnings: The Precautionary Principle 1896–2000|location=Copenhagen|publisher=[[European Environment Agency|EEA]]|issue=22|pages=52–63|isbn=978-92-9167-323-0|access-date=20 April 2010}}</ref> <ref>Published as ''Report on the effects of asbestos dust on the lungs and dust suppression in the asbestos industry. Part I. Occurrence of pulmonary fibrosis and other pulmonary affections in asbestos workers. Part II. Processes giving rise to dust and methods for its suppression.'' London: [[Office of Public Sector Information|HMSO]], 1930.</ref> <ref name="gee" /> The report led to the publication of the first asbestos industry regulations in 1931, which came into effect on 1 March 1932.<ref name="sb_classpap">{{cite web|url=http://scienceblogs.com/thepumphandle/2012/11/27/classic-papers-in-public-health-annual-report-of-the-chief-inspector-of-factories-for-the-year-1947-by-e-r-a-merewether/|title=Classic papers in Public Health: Annual Report of the Chief Inspector of Factories for the Year 1947 by E.R.A. Merewether – The Pump Handle|date=21 October 2013|publisher=scienceblogs.com|access-date=21 October 2013}}</ref> <ref name="qsqlui">{{cite web |title=What is asbestos? |url=http://www.cancer.org/Cancer/CancerCauses/OtherCarcinogens/Pollution/asbestos?sitearea=PED |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216111902/http://www.cancer.org/cancer/cancercauses/othercarcinogens/pollution/asbestos?sitearea=PED |archive-date=16 February 2015 |access-date=12 January 2010 |work=American Cancer Society |archivedate=16 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150216111902/http://www.cancer.org/cancer/cancercauses/othercarcinogens/pollution/asbestos?sitearea=PED |deadurl=yes }}</ref> আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত জাহাজ নিৰ্মাণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এছবেষ্টছৰ সংস্পৰ্শৰ ফলত প্ৰায় 100,000 লোকৰ মৃত্যু হৈছে, বা মাৰাত্মকভাৱে অসুস্থ হৈছে। জাহাজ নিৰ্মাণ কেন্দ্ৰ হেম্পটন ৰোডছ অঞ্চলত, মেছ'ঠেলিঅ'মাৰ ঘটনা ৰাষ্ট্ৰীয় হাৰতকৈ সাত গুণ বেছি। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ জাহাজত পাইপিং, বয়লাৰ, বাষ্প ইঞ্জিন আৰু বাষ্প টাৰ্বাইন ইনচুলেট কৰিবলৈ হাজাৰ হাজাৰ টন এছবেষ্টছ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। যুদ্ধৰ সময়ত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত প্ৰায় ৪.৩ নিযুত জাহাজ নিৰ্মাণৰ শ্ৰমিক আছিল। প্ৰতি ১,০০০ শ্ৰমিকৰ বিপৰীতে, প্ৰায় ১৪ জন মেছ'ঠেলিঅ'মাত মৃত্যু হৈছিল আৰু এক অজ্ঞাতসংখ্যক লোকৰ এছবেষ্ট'ছিছৰ ফলত মৃত্যু হৈছিল। [[Hampton Roads]] [[Internet Archive]] {{Citation needed|date=April 2024}} <ref>Burke, Bill (6 May 2001) [https://web.archive.org/web/20071012143526/http://hamptonroads.com/pilotonline/special/asbestos/intro.html "Shipbuilding's Deadly Legacy: Introduction: Horrible Toll Could Have Been Avoided"] ''Virginian-Pilot'' Norfolk, Virginia (newspaper); from [[Internet Archive]]</ref> <ref name="hamptonroads">Burke, Bill (6 May 2001) [http://www.asbestos-attorney.com/pilot3-1.htm "Shipyards, a Crucible for Tragedy: Part 1: How the war created a monster"] ''Virginian-Pilot'' Norfolk, Virginia (newspaper)</ref> আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰ আৰু এছবেষ্টছ উদ্যোগক জনসাধাৰণক বিপদৰ বিষয়ে অৱগত কৰিবলৈ আৰু ৰাজহুৱা সংস্পৰ্শ হ্ৰাস কৰিবলৈ যথেষ্ট দ্ৰুত পদক্ষেপ নলোৱাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে। ১৯৭০ দশকৰ শেষৰফালে, আদালতৰ নথিসমূহে প্ৰমাণ কৰিছিল যে এছবেষ্টছ উদ্যোগৰ বিষয়াসকলে ১৯৩০ৰ দশকৰপৰা এছবেষ্টছৰ বিপদৰ বিষয়ে জানিছিল আৰু সেইবোৰ জনসাধাৰণৰপৰা লুকুৱাই ৰাখিছিল।<ref name="hamptonroads" /> অষ্ট্ৰেলিয়াত, ১৯৪৬ চনৰপৰা ১৯৮০ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ আৰু অন্যান্য উদ্যোগত এছবেষ্টছ বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১৯৭০ চনৰ পৰা, এছবেষ্টছৰ বিপদৰ বিষয়ে উদ্বেগ বৃদ্ধি পাইছিল, আৰু সম্প্ৰদায় আৰু ইউনিয়নৰ প্ৰচাৰৰ পিছত, ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছিল, ১৯৮৩ চনত খনন বন্ধ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ চনত এছবেষ্টছৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছিল আৰু ২০০৩ চনৰ ডিচেম্বৰত সম্পূৰ্ণৰূপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। এছবেষ্টছৰ বিপদ এতিয়া অষ্ট্ৰেলিয়াত সুপৰিচিত, আৰু এছবেষ্ট'ছিছ বা মেছ'ঠেলিঅ'মাত ভুগি থকা লোকসকলৰ বাবে সহায় আৰু সমৰ্থন আছে। {{Cite web |last=Commons Librarian |date=2023-12-22 |title=Campaigns that Changed Western Australia |url=https://commonslibrary.org/campaigns-that-changed-western-australia/ |access-date=2024-04-19 |website=The Commons Social Change Library |language=en-AU}} <ref>{{Cite web |last=Commons Librarian |date=2023-12-22 |title=Campaigns that Changed Western Australia |url=https://commonslibrary.org/campaigns-that-changed-western-australia/ |access-date=2024-04-19 |website=The Commons Social Change Library |language=en-AU}}</ref> <ref>Lavelle, Peter (29 April 2004) [http://www.abc.net.au/health/library/stories/2004/04/29/1828906.htm Australian Broadcasting Corporation Fact File: Asbestos]. Australian Broadcasting Corporation</ref> == উদ্যোগ আৰু সামগ্ৰীৰ প্ৰকাৰ অনুসৰি ব্যৱহাৰ == {{more citations needed section|date=April 2018}} ইপিএ-ৰদ্বাৰা ছয়টা খনিজ প্ৰকাৰক "এছবেষ্টছ" হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছে, যাৰ ভিতৰত আছে সৰ্পেণ্টাইন শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আৰু এম্ফিবল শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত। ছয়টা এছবেষ্টছ খনিজ প্ৰকাৰ মানৱ কাৰ্চিনোজেন বুলি জনা যায়। দৃশ্যমান আঁহবোৰ নিজেই লাখ লাখ সূক্ষ্ম "ফাইব্ৰিল"ৰদ্বাৰা গঠিত যাক ঘঁহনি আৰু অন্যান্য প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা মুকলি কৰিব পাৰি। [[carcinogens]] {{cite web |title=Asbestos, CAS No. 1332-21-4 |url=https://ntp.niehs.nih.gov/sites/default/files/ntp/roc/content/profiles/asbestos.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429155522/http://ntp.niehs.nih.gov/ntp/roc/eleventh/profiles/s016asbe.pdf |archive-date=29 April 2011}} {{cite book |last1=Berman |first1=D Wayne |title=Final draft:technical support document for a protocol to assess asbestos-related risk |last2=Crump |first2=Kenny S |publisher=U.S. Environmental Protection Agency |year=2003 |location=Washington DC |page=474}} <ref>{{cite web |title=Asbestos, CAS No. 1332-21-4 |url=https://ntp.niehs.nih.gov/sites/default/files/ntp/roc/content/profiles/asbestos.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429155522/http://ntp.niehs.nih.gov/ntp/roc/eleventh/profiles/s016asbe.pdf |archive-date=29 April 2011}}</ref> <ref name="epa2003">{{cite book |last1=Berman |first1=D Wayne |title=Final draft:technical support document for a protocol to assess asbestos-related risk |last2=Crump |first2=Kenny S |publisher=U.S. Environmental Protection Agency |year=2003 |location=Washington DC |page=474}}</ref> <gallery widths="200px" heights="180px"> ফাইল:হোৱাইট এছবেষ্টছ (ক্ৰিছ'টাইল).jpg|ক্ৰিছ'টাইল এছবেষ্টছ ফাইল:এছবেষ্টছ fibres.jpg|এছবেষ্টছ ফাইবাৰ File:Asbestos3USGOV.jpg|এছবেষ্টছ ফাইল:নীলা asbestos.jpg|নীলা এছবেষ্টছ (ক্ৰ'চিদোলাইট); ৰুলাৰ হৈছে 1 চেমি&nbsp; [[Blue asbestos]] ফাইল:নীলা এছবেষ্টছ (টিজড).jpg|নীলা এছবেষ্টছ, খনিজটোৰ আঁহযুক্ত প্ৰকৃতি দেখুৱাবলৈ জোকোৱা হয় </gallery> [[File:Epa 450 2-78-014 march 1978 asbestos comparison.JPG|thumb|Size of asbestos fibers compared to other particles (USEPA, March 1978)]] "মাউণ্টেইন লেডাৰ" হৈছে চামৰাৰ দৰে থকা এছবেষ্টিফৰ্ম খনিজৰ নমনীয়, শ্বীট-সদৃশ প্ৰাকৃতিক গঠনৰ বাবে এক পুৰণিকলীয়া শব্দ। পৰ্বতীয়া চামৰা গঠনৰ বাবে জনাজাত এছবেষ্টছ থকা খনিজবোৰৰ ভিতৰত আছে: এক্টিনোলাইট, চেপিঅ'লাইট আৰু ট্ৰেমোলাইট। [[Mountain leather]] [[leather]] [[sepiolite]] {{Cite web |title=Mountain Leather |url=https://www.mindat.org/min-9168.html |access-date=2021-09-20 |website=www.mindat.org}} <ref>{{Cite web |title=Mountain Leather |url=https://www.mindat.org/min-9168.html |access-date=2021-09-20 |website=www.mindat.org}}</ref> কৃত্ৰিম খ্ৰীষ্টমাছ বৰফ, যাক জাক বুলি জনা যায়, আগতে এছবেষ্টছেৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াক "দ্য ৱিজাৰ্ড অফ অ'জ" আৰু ডিপাৰ্টমেণ্ট ষ্টোৰ উইণ্ডো ডিচপ্লেকে ধৰি চলচ্চিত্ৰত প্ৰভাৱ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াক "বিশুদ্ধ হোৱাইট", "স্ন' ড্ৰিফ্ট" আৰু "হোৱাইট মেজিক" অন্তৰ্ভুক্ত ব্ৰেণ্ড নামৰ অধীনত ব্যক্তিগত ঘৰত ব্যৱহাৰৰ বাবে বিপণন কৰা হৈছিল। [[The Wizard of Oz (1939 film)|The Wizard of Oz]] {{cite book |last=Otway |first=Helen |title=1001 unbelievable Facts |publisher=Capella |year=2005 |isbn=978-1-84193-783-0 |page=191 |chapter=Unbelievable Random Facts}} <ref>{{cite book |last=Otway |first=Helen |title=1001 unbelievable Facts |publisher=Capella |year=2005 |isbn=978-1-84193-783-0 |page=191 |chapter=Unbelievable Random Facts}}</ref> <ref name="ems">[http://www.ems-asbestos.co.uk/asbestos-in-fake-snow-wizard-of-oz-1939/ Asbestos in Fake Snow Wizard of Oz]. Retrieved 19 December 2014</ref> === সৰ্পৰ দল === [[File:Guy's Hospital- Life in a London Hospital, England, 1941 D2325.jpg|thumb|In [[Guy's Hospital]], London, 1941, nurses arrange asbestos blankets over an electrically heated frame to create a hood over patients to help warm them quickly]] [[File:Industry during the First World War Q28240.jpg|thumb|Workers sewing asbestos mattresses, used to line the boilers of navy vessels, in a Lancashire factory during the First World War.]] [[Serpentine subgroup|Serpentine]] minerals have a sheet or layered structure, and produce curly fibers. [[Chrysotile]], CAS No. {{Cas|12001-29-5}}, is the only asbestos serpentine fiber. It is obtained from [[serpentinite]] rocks which are common throughout the world. Its idealized [[chemical formula]] is [[Magnesium|Mg]]{{sub|3}}([[Silicon|Si]]{{sub|2}}[[Oxygen|O]]{{sub|5}})([[Hydroxide|OH]]){{sub|4}}.<ref name="qsqlui" /> Chrysotile appears under the microscope as a white fiber. ক্ৰিছ'টাইল আন যিকোনো প্ৰকাৰতকৈ অধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত আটাইতকৈ সচৰাচৰ ব্যৱহৃত প্ৰকাৰ আছিল। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থা (ইপিএ) এছবেষ্টছ বিল্ডিং ইন্সপেক্টৰ মেনুৱেল অনুসৰি, আমেৰিকাৰ অট্টালিকাবোৰত পোৱা এছবেষ্টছৰ প্ৰায় ৯৫% ক্ৰিছ'টাইল হয়। [[United States]] [[United States Environmental Protection Agency|Environmental Protection Agency]] {{cite web |date=31 August 2007 |title=Asbestos – History and Uses |url=http://www.dnr.state.wi.us/org/aw/air/reg/asbestos/asbes3.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071228042633/http://www.dnr.state.wi.us/org/aw/air/reg/asbestos/asbes3.htm |archive-date=28 December 2007 |publisher=Wisconsin Department of Natural Resources}} {{cite book |last1=Franck |first1=Harold |url=https://books.google.com/books?id=mgfSBQAAQBAJ&pg=PA103 |title=Forensic Engineering Fundamentals |last2=Franck |first2=Darren |date=2016 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4398-7840-8 |location=Boca Raton FL |page=103}} <ref name="wdnr">{{cite web |date=31 August 2007 |title=Asbestos – History and Uses |url=http://www.dnr.state.wi.us/org/aw/air/reg/asbestos/asbes3.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071228042633/http://www.dnr.state.wi.us/org/aw/air/reg/asbestos/asbes3.htm |archive-date=28 December 2007 |publisher=Wisconsin Department of Natural Resources |access-date=10 October 2025 |archivedate=28 December 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071228042633/http://www.dnr.state.wi.us/org/aw/air/reg/asbestos/asbes3.htm |deadurl=yes }}</ref> <ref>{{cite book |last1=Franck |first1=Harold |url=https://books.google.com/books?id=mgfSBQAAQBAJ&pg=PA103 |title=Forensic Engineering Fundamentals |last2=Franck |first2=Darren |date=2016 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4398-7840-8 |location=Boca Raton FL |page=103}}</ref> ক্ৰিছ'টাইল এম্ফিবল এছবেষ্টছতকৈ অধিক নমনীয় আৰু ইয়াক ঘূৰাব পাৰি আৰু কাপোৰত ব'ব পাৰি। আটাইতকৈ সাধাৰণ ব্যৱহাৰ আছিল মুখ্যতঃ আউটবিল্ডিং, গুদাম আৰু গেৰেজৰ বাবে ঢেঁকীযুক্ত এছবেষ্টছ চিমেণ্টৰ চাল। ইয়াক চিলিং আৰু কেতিয়াবা বেৰ আৰু মজিয়াৰ বাবে ব্যৱহৃত শ্বীট বা পেনেলতো পোৱা যাব পাৰে। ক্ৰাইছ'টাইল গাঁঠিৰ যৌগ আৰু কিছুমান প্লাষ্টাৰৰ এক উপাদান হৈ আহিছে। ব্ৰেক লাইনিং, ফিউজবক্সত অগ্নি প্ৰতিবন্ধক, পাইপ ইনচুলেচন, ফ্ল'ৰ টাইলছ, আৱাসিক চিংগল, আৰু উচ্চ-উষ্ণতাৰ সঁজুলিৰ বাবে গাস্কেটকে ধৰি ক্ৰাইছ'টাইল থকা আন বহুতো সামগ্ৰী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। [[joint compound]] {{Cite web |last=Loreto |first=Olga |date=2018-09-18 |title=What is Asbestos? Asbestos is a set of six naturally occurring... |url=https://www.eeandg.com/blog-post/asbestos/ |access-date=2023-10-21 |website=EE&G |language=en-US}} <ref>{{Cite web |last=Loreto |first=Olga |date=2018-09-18 |title=What is Asbestos? Asbestos is a set of six naturally occurring... |url=https://www.eeandg.com/blog-post/asbestos/ |access-date=2023-10-21 |website=EE&G |language=en-US}}</ref> ক্ৰাইচোটাইল প্ৰায়ে বিভিন্ন ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু সামগ্ৰীত থাকে, যাৰ ভিতৰত আছে: * ক্ল'ৰিণ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ক্ল'ৰ ক্ষাৰীয় ডায়াফ্ৰাম ঝিল্লী (বৰ্তমানে আমেৰিকা যুক্তৰাজ্যত) [[Chloralkali process|used to make chlorine]] * ড্ৰাইৱাল আৰু গাঁঠিৰ যৌগ (টেক্সাৰ কোট সহ) [[Drywall]] * প্লাষ্টাৰ [[Plaster]] * বেছিভাগ দেশৰ বাবে ১৯৬০ চনলৈকে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ছোৱাত গেছ মাস্ক ফিল্টাৰ কৰা হৈছিল; জাৰ্মানী আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ অসামৰিক জাৰি কৰা ফিল্টাৰ ১৯৮৮ চনলৈকে এছবেষ্টছৰ বাবে ইতিবাচক পৰীক্ষা কৰা হৈছিল * ভিনাইল ফ্ল'ৰ টাইলচ, শ্বীটিং, আঠা * চালৰ আলকাতৰা, ফেল্ট, চাইডিং, আৰু চিংগল * "ট্ৰানজিট" পেনেল, চাইডিং, কাউণ্টাৰটপ, আৰু পাইপ [[Transite]] * পপকৰ্ণ চিলিং, যাক ধ্বনিগত চিলিং বুলিও জনা যায় [[Popcorn ceiling]] * অগ্নিপ্ৰতিৰোধী [[Fireproofing]] * ক'ল্ক [[Caulk]] * ঔদ্যোগিক আৰু সামুদ্ৰিক গাস্কেট [[gasket]] * ব্ৰেক পেড আৰু জোতা [[Brake]] * মঞ্চৰ পৰ্দা * জুইৰ কম্বল * চিমেণ্টৰ পাইপৰ কাম * অভ্যন্তৰীণ অগ্নি দুৱাৰ * অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ বাবে অগ্নিৰোধী পোছাক * তাপীয় পাইপ ইনচুলেচন * ৰাসায়নিক পদাৰ্থ, তৰল আৰু ৱাইনৰপৰা সূক্ষ্ম কণিকা আঁতৰ কৰাৰ বাবে ফিল্টাৰ * ডেণ্টেল কাষ্ট লাইনিং * HVAC নমনীয় নলী সংযোজক * ড্ৰিলিং ফ্লুইড এডিটিভ [[Drilling fluid]] * বুকবাইণ্ডিং-এ সঁজুলিৰ হাতলসমূহ সমাপ্তি ইউৰোপীয় ইউনিয়ন আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াত, ইয়াক এক সম্ভাৱ্য স্বাস্থ্যৰ বিপদ হিচাপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছে আৰু এতিয়া আৰু একেবাৰে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। {{cite web |url=http://www.ascc.gov.au/ascc/NewsEvents/MediaReleases/2001/NOHSCdeclaresprohibitiononuseofchrysotileasbestos.htm |title=NOHSC declares prohibition on use of chrysotile asbestos |date=17 October 2001 |publisher=Ascc.gov.au |archive-url=https://web.archive.org/web/20080607010556/http://www.ascc.gov.au/ascc/NewsEvents/MediaReleases/2001/NOHSCdeclaresprohibitiononuseofchrysotileasbestos.htm |archive-date=7 June 2008 }} <ref>{{cite web |url=http://www.ascc.gov.au/ascc/NewsEvents/MediaReleases/2001/NOHSCdeclaresprohibitiononuseofchrysotileasbestos.htm |title=NOHSC declares prohibition on use of chrysotile asbestos |date=17 October 2001 |publisher=Ascc.gov.au |archive-url=https://web.archive.org/web/20080607010556/http://www.ascc.gov.au/ascc/NewsEvents/MediaReleases/2001/NOHSCdeclaresprohibitiononuseofchrysotileasbestos.htm |archive-date=7 June 2008 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="200px"> File:Arcon mk যুদ্ধোত্তৰ pre-fab.jpg|বাৰ্মিংহামৰ য়াৰ্ডলিত যুদ্ধোত্তৰ অস্থায়ী ঘৰ এটাত এছবেষ্টছ চিমেণ্টৰ চাইডিং আৰু লাইনিঙৰ উদাহৰণ। ইয়াৰে প্ৰায় ৪০,০০০টা গাঁথনি ১৯৪৬ চনৰপৰা ১৯৪৯ চনৰ ভিতৰত পৰিয়ালৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল [[asbestos cement]] [[Yardley, Birmingham]] ফাইল:তাপ-প্ৰতিৰোধী এছবেষ্টছ glove.jpg|এডাল এছবেষ্টছ হাতমোজা[সম্পাদনা কৰক] ফাইল:M60 মেচিন গানৰ নলী পৰিৱৰ্তন DF-ST-90-04667.jpg| গৰম বেৰেল পৰিৱৰ্তনৰ বাবে দায়ী M60 মেচিন গানৰ ক্ৰু সদস্যক হাতৰ জ্বলা-পোৰা প্ৰতিহত কৰিবলৈ সুৰক্ষামূলক এছবেষ্টছ হাতমোজা প্ৰদান কৰা হৈছিল [[M60 machine gun]] File:AsbestosHeatSpreaderForCooking.jpg|গেছ ষ্টোভত ৰন্ধাৰ বাবে এক ঘৰুৱা তাপ স্প্ৰেডাৰ, এছবেষ্টছেৰে নিৰ্মিত (সম্ভৱতঃ 1950 ৰ দশক; "" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে "বিশুদ্ধ এছবেষ্টছ") {{lang|fr|amiante pur}} ফাইল:Asbesthaltige Flachdichtungen.jpg|গাস্কেট, প্ৰায় আনবাউণ্ড এছবেষ্টছ ফাইল:এছবেষ্টছ পাইপ 'প্ৰকৃত এছবেষ্টছ শ্ৰেষ্ঠ মানদণ্ড'.jpg|বেলজিয়ামৰ ধপাত সেৱনৰ বাবে এছবেষ্টছ পাইপ, শিলালিপিৰ সৈতে "প্ৰকৃত এছবেষ্টছ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ মানদণ্ড।" </gallery> === এম্ফিবোল গোট === এম্ফিবল শ্ৰেণীৰ আঁহবোৰ বেজীৰ দৰে। এমোচাইট, ক্ৰ'চিদোলাইট, ট্ৰেমোলাইট, এন্থোফিলাইট আৰু এক্টিনোলাইট হৈছে এম্ফিবল শ্ৰেণীৰ সদস্য। [[Amosite]] [[crocidolite]] [[tremolite]] [[anthophyllite]] [[actinolite]] [[Amphibole]]s including [[amosite]] (brown asbestos) and [[crocidolite]] (blue asbestos) were formerly used in many products until the early 1980s. {{citation needed|date=August 2012}} [[Tremolite]] asbestos constituted a contaminant of many if not all naturally occurring chrysotile deposits. The use of all types of asbestos in the amphibole group was banned in much of the Western world by the mid-1980s, and in Japan by 1995.<ref>{{Cite web |title=International Bans on Asbestos Use – Asbestos and Libby Health – the University of Montana |url=http://www.umt.edu/bioethics/libbyhealth/Resources/Legal%20Resources/international_ban_asbestos.aspx}}</ref> Some products that included amphibole types of asbestos included the following: * নিম্ন-ঘনত্বৰ ইনচুলেটিং বোৰ্ড (প্ৰায়ে AIB বা এছবেষ্টছ ইনচুলেটিং বোৰ্ড বুলি কোৱা হয়) আৰু চিলিং টাইলছ; * নিৰ্মাণৰ বাবে এছবেষ্টছ চিমেণ্ট শ্বীট আৰু পাইপ, পানী আৰু বৈদ্যুতিক/টেলিকমিউনিকেচন সেৱাৰ বাবে কেচিং; [[Asbestos cement]] * তাপীয় আৰু ৰাসায়নিক ইনচুলেচন (যেনে, জুই-ৰেটেড দুৱাৰ, লিম্পেট স্প্ৰে, লেগিং, আৰু গাস্কেট)। * বৈদ্যুতিক ৱায়াৰিং, বেণীযুক্ত কেবল, কেবল ৰেপ, ৱায়াৰ ইনচুলেচন (সাধাৰণতে ক্ৰোচিদোলাইট) [[crocidolite]] ছিগাৰেট নিৰ্মাতা লৰিলাৰ্ডে (কেণ্টৰ ফিল্টাৰ কৰা ছিগাৰেট) ১৯৫২ চনৰপৰা ১৯৫৬ চনলৈ ইয়াৰ "মাইক্ৰ'নাইট" ফিল্টাৰত ক্ৰ'চিদোলাইট এছবেষ্টছ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। [[Lorillard]] [[Kent (cigarette)|Kent's]] [[cigarette filter|filtered cigarette]] <ref>[http://www.snopes.com/medical/toxins/filter.asp Cigarette Filter Danger]. Snopes.com. Retrieved 10 January 2012.</ref> যদিও বেছিভাগ ক্ৰাইছ'টাইল এছবেষ্টছ ফাইবাৰ এসময়ত অটোমোবাইল ব্ৰেক পেড, জোতা আৰু ক্লাৎচ ডিস্কত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, এম্ফিবলৰ দূষিত পদাৰ্থ আছিল। প্ৰায় ১৯৯০ দশকৰ মাজভাগৰ পৰা, ব্ৰেক পেড, নতুন বা প্ৰতিষ্ঠাপন, তাৰ পৰিৱৰ্তে চিৰামিক, কাৰ্বন, ধাতৱ আৰু এৰামিড ফাইবাৰেৰে নিৰ্মিত লাইনিংৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (টৱাৰন বা কেভলাৰ- বুলেটপ্ৰুফ ভেষ্টত ব্যৱহাৰ কৰা একে সামগ্ৰী)। [[brake pads]] [[clutch|clutch discs]] [[Aramid|aramid fiber]] [[Twaron]] [[Kevlar]] [[bulletproof vest]] ==== এমোচাইট ==== [[Grunerite|Amosite]], CAS No. {{Cas|12172-73-5}}, often referred to as brown asbestos, is a [[trade name]] for the amphiboles belonging to the [[cummingtonite]]-[[grunerite]] [[solid solution]] series, commonly from South Africa, named as a partial [[acronym]] for "Asbestos Mines of South Africa". One formula given for amosite is {{chem2|[[iron|Fe]]7Si8O22(OH)2}}. Amosite is seen under a microscope as a grey-white vitreous fiber. It is found most frequently as a fire retardant in thermal insulation products, [[asbestos insulating board]] and ceiling tiles.<ref name="wdnr" /> ==== ক্ৰোকদোলাইট ==== [[Crocidolite]],{{pronunciation needed|date=June 2025}} CAS No. {{Cas|12001-28-4}}, commonly known as blue asbestos, is the fibrous form of the amphibole [[riebeckite]], found primarily in southern Africa, but also in Australia and Bolivia. One formula given for crocidolite is {{chem2|[[sodium|Na]]2Fe^{II}3Fe^{III}2Si8O22([[hydroxyl|OH]])2}}. Crocidolite is seen under a microscope as a blue fiber. ক্ৰ'ক'দোলাইট সাধাৰণতে কোমল ফ্ৰাইবল ফাইবাৰ হিচাপে পোৱা যায়। এছবেষ্টিফৰ্ম এম্ফিবল কোমল ফ্ৰাইবল আঁহ হিচাপেও হ'ব পাৰে কিন্তু কিছুমান প্ৰকাৰ যেনে এমোচাইট সাধাৰণতে পোন হয়। সকলোপ্ৰকাৰৰ এছবেষ্টছ ফাইব্ৰিলাৰ কিয়নো সেইবোৰ অতি ডাঙৰ প্ৰস্থৰ বাণ্ডলত 1 মাইক্ৰ'মিটাৰতকৈ কম প্ৰস্থৰ আঁহেৰে গঠিত। বিশেষকৈ সূক্ষ্ম আঁহ থকা এছবেষ্টছক "এমিয়ান্থাছ" বুলিও কোৱা হয়। [[friability|friable]] [[micrometre|micrometer]] ==== ট্ৰেমোলাইট, এন্থোফিলাইট, এক্টিনোলাইট ==== অন্যান্য নিয়ন্ত্ৰিত এছবেষ্টছ খনিজ, যেনে ট্ৰেমোলাইট এছবেষ্টছ, চি.এ.এছ.,; এক্টিনোলাইট এছবেষ্টছ, চিএএছ নং 77536-66-4,; আৰু এন্থোফিলাইট এছবেষ্টছ, চিএএছ নং.,; ঔদ্যোগিকভাৱে কম সচৰাচৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় কিন্তু তথাপি বিভিন্ন নিৰ্মাণ সামগ্ৰী আৰু ইনচুলেচন সামগ্ৰীত পোৱা যায় আৰু কিছুমান উপভোক্তা সামগ্ৰীত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। [[Calcium|Ca]] [[product (business)|consumer products]] {{Cas|77536-68-6}} {{chem2|[[Calcium|Ca]]2Mg5Si8O22(OH)2}} {{Cas|77536-67-5}} অন্যান্য প্ৰাকৃতিক এছবেষ্টিফৰ্ম খনিজ পদাৰ্থ, যেনে ৰিক্টেৰাইট, আৰু উইনচাইট, যদিও নিয়ন্ত্ৰিত নহয়, কিছুমানে কয় যে সেইবোৰ ট্ৰেমোলাইট, এমোচাইট বা ক্ৰ'চিদোলাইটতকৈ কম ক্ষতিকাৰক নহয়। এইবোৰক এছবেষ্টছৰ পৰিৱৰ্তে "এছবেষ্টিফৰ্ম" বুলি কোৱা হয়। যদিও আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৃত্তিগত সুৰক্ষা আৰু স্বাস্থ্য প্ৰশাসনে (OSHA) তেওঁলোকক এছবেষ্টছ মানদণ্ডত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা নাই, NIOSH আৰু আমেৰিকান থোৰাচিক ছ'চাইটিয়ে তেওঁলোকক নিয়ন্ত্ৰিত সামগ্ৰী হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ পৰামৰ্শ দিছে কিয়নো সেইবোৰ স্বাস্থ্যৰ বাবেও বিপদজনক হ'ব পাৰে। [[richterite]] [[winchite]] [[Occupational Safety and Health Administration]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170503230609/https://www.osha.gov/pls/oshaweb/owadisp.show_document?p_table=PREAMBLES&p_id=782|date=3 May 2017}} <ref name="osha.gov">[https://www.osha.gov/pls/oshaweb/owadisp.show_document?p_table=PREAMBLES&p_id=782 Occupational Exposure to Asbestos, Tremolite, Anthophyllite and Actinolite] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170503230609/https://www.osha.gov/pls/oshaweb/owadisp.show_document?p_table=PREAMBLES&p_id=782|date=3 May 2017}}. U.S. Department of Labor. 1992</ref> === কাৰ্বন পৃথক্কৰণত সম্ভাৱ্য ব্যৱহাৰ === জলবায়ু পৰিৱৰ্তন প্ৰশমিত কৰিবলৈ এছবেষ্টছৰ ব্যৱহাৰৰ সম্ভাৱনীয়তা উত্থাপন কৰা হৈছে। যদিও স্বাস্থ্যৰ প্ৰভাৱকে ধৰি খনিজ পদাৰ্থৰ খননৰ প্ৰতিকূল দিশবোৰ বিবেচনা কৰিব লাগিব, কাৰ্বন পৃথক কৰাৰ বাবে খনিজ আৱৰ্জনাৰ ব্যৱহাৰৰ অন্বেষণ অধ্যয়ন কৰি থকা হৈছে। নিকেল, তাম, হীৰা আৰু প্লেটিনাম খনিৰপৰা খনন কৰা আৱৰ্জনা পদাৰ্থৰ ব্যৱহাৰৰো সম্ভাৱনা আছে, কিন্তু এছবেষ্টছৰ সৰ্বাধিক সম্ভাৱনা থাকিব পাৰে আৰু ইয়াক পৰীক্ষা কৰাৰ বাবে বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নৰ এক উদীয়মান ক্ষেত্ৰত এতিয়া গৱেষণাৰ বিষয় চলি আছে। আটাইতকৈ সাধাৰণপ্ৰকাৰৰ এছবেষ্টছ, ক্ৰাইছ'টাইল, কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে বিক্ৰিয়া কৰি পাৰিপাৰ্শ্বিকভাৱে স্থিৰ মেগনেছিয়াম কাৰ্বনেট প্ৰস্তুত কৰে। সকলোপ্ৰকাৰৰ এছবেষ্টছৰ দৰে, ক্ৰিছ'টাইলৰ এক বৃহৎ পৃষ্ঠ ক্ষেত্ৰফল আছে যি ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া সংঘটিত হোৱাৰ বাবে অধিক স্থান প্ৰদান কৰে, অন্যান্য প্ৰাকৃতিকভাৱে উপলব্ধ পদাৰ্থৰ তুলনাত। [[Climate change mitigation|mitigate climate change]] [[Carbon sequestration|sequester carbon]] [[mining waste]] [[nickel]] [[copper]] [[diamond]] [[platinum]] [[carbon dioxide]] [[magnesium carbonate]] <ref>Temple, James, ''[https://www.technologyreview.com/2020/10/06/1009374/asbestos-could-be-a-powerful-weapon-against-climate-change-you-read-that-right/ Asbestos could be a powerful weapon against climate change (you read that right)]'', MIT Technology Review, October 6, 2020</ref> === নিৰ্মাণ === ==== উন্নত দেশসমূহ[সম্পাদনা কৰক] ==== [[File:Asbestos ceiling.jpg|thumb|right|Older decorative ceilings, similar to this one, may contain small amounts of [[white asbestos]]]] [[File:Durabestos advertisement.jpg|thumb|right|1929 newspaper advertisement from [[Perth, Western Australia]], for [[asbestos sheeting]] for residential building construction]] [[File:Asbestospla.jpg|300px|thumb| Asbestos as slab as roof material]] ইউৰোপীয় ইউনিয়ন, ইউনাইটেড কিংডম, অষ্ট্ৰেলিয়া, হংকং, জাপান আৰু নিউজিলেণ্ডকে ধৰি বহুতো উন্নত দেশ বা অঞ্চলত স্বাস্থ্য আৰু সুৰক্ষাৰ কাৰণত নতুন নিৰ্মাণ প্ৰকল্পত এছবেষ্টছৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। এক উল্লেখযোগ্য ব্যতিক্ৰম হৈছে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, য'ত চিমেণ্ট এছবেষ্টছ পাইপৰ দৰে নিৰ্মাণত এছবেষ্টছৰ ব্যৱহাৰ অব্যাহত আছে। 5ম চাৰ্কিট আদালতে 1991 চনত ইপিএক এছবেষ্টছ নিষিদ্ধ কৰাৰপৰা বাধা দিছিল কিয়নো ইপিএ গৱেষণাই দেখুৱাইছিল যে নিষেধাজ্ঞাৰ বাবে 450 আৰু 800 নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ ব্যয় হ'ব য'ত 13 বছৰৰ সময়সীমাত কেৱল 200টা জীৱন ৰক্ষা কৰা হ'ব, আৰু ইপিএ-য়ে বিকল্প সামগ্ৰীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত প্ৰমাণ প্ৰদান কৰা নাছিল। ১৯৮০ৰ দশকৰ মাজভাগলৈকে, আৰ্টেক্সৰ নিৰ্মাণত সামান্য পৰিমাণৰ বগা এছবেষ্টছ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যি এক আলংকাৰিক ষ্টিপল ফিনিছ, অৱশ্যে, আৰ্টেক্স-প্ৰকাৰৰ সামগ্ৰীৰ কিছুমান কম পৰিচিত যোগানকৰ্তাই ১৯৯৯ চনলৈকে বগা এছবেষ্টছ যোগ কৰি আছিল। [[5th Circuit Court of Appeals|5th Circuit Court]] [[Artex]] {{citation needed|date=October 2024}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170611224259/http://www.asbestossurveyingltd.co.uk/where_asbestos_ceiling_artex.htm |date=11 June 2017 }} <ref>[http://openjurist.org/947/f2d/1201/corrosion-proof-fittings-v-environmental-protection-agency 947 F. 2d 1201 – Corrosion Proof Fittings v. Environmental Protection Agency]. Openjurist.org. Retrieved 10 January 2012.</ref> <ref>[http://www.asbestossurveyingltd.co.uk/where_asbestos_ceiling_artex.htm ''Where can asbestos be found'', Asbestos Surveying Ltd, Birmingham, UK, 2 08 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170611224259/http://www.asbestossurveyingltd.co.uk/where_asbestos_ceiling_artex.htm |date=11 June 2017 }}. Retrieved 29 December 2008.</ref> <ref>[http://www.artex.co.uk/ Artex website], Click the "Asbestos in Artex" button.</ref> নিষেধাজ্ঞাৰ আগতে, নিৰ্মাণ উদ্যোগত হাজাৰ হাজাৰ সামগ্ৰীত এছবেষ্টছ বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিছুমানক এছবেষ্টছৰ পৰিমাণ আৰু পদাৰ্থৰ ভঙা প্ৰকৃতিৰ বাবে আনতকৈ অধিক বিপজ্জনক বুলি বিবেচনা কৰা হয়। ঢিলা ফিল এছবেষ্টছ, স্প্ৰে কৰা প্ৰলেপ, পাইপ ইনচুলেচন, আৰু এছবেষ্টছ ইনচুলেটিং ব'ৰ্ড (এআইবি) এইবোৰৰ উচ্চ পৰিমাণৰ এছবেষ্টছ আৰু ফ্ৰেবল প্ৰকৃতিৰ বাবে আটাইতকৈ বিপদজনক বুলি ভবা হয়। ১৯৯০ দশকৰ শেষৰফালে নিৰ্মিত বহুতো পুৰণি অট্টালিকাত এছবেষ্টছ থাকে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত, এ.এছ.টি.এম. ষ্টেণ্ডাৰ্ড ই ২৩৫৬-১৮-ৰদ্বাৰা বৰ্ণনা কৰা অনুসৰি এছবেষ্টছ জৰীপৰ বাবে এক নিম্নতম মানদণ্ড আছে। ইউকেত, স্বাস্থ্য আৰু সুৰক্ষা কাৰ্যবাহীয়ে এইচএছজি264 নামৰ নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছে য'ত জৰীপবোৰ কেনেদৰে সম্পূৰ্ণ কৰিব লাগে সেয়া বৰ্ণনা কৰা হৈছে যদিও তেওঁলোকে আন উপায়েৰে নিয়মবোৰ পূৰণ কৰিছে বুলি প্ৰমাণ কৰিব পাৰিলে আন পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ইপিএ-ত চুপাৰফাণ্ড নেচনেল প্ৰায়ৰিটি লিষ্ট (এনপিএল)ত কিছুমান এছবেষ্টছ-দূষিত সুবিধা অন্তৰ্ভুক্ত আছে, কিন্তু সকলো নহয়। এছবেষ্টছ-দূষিত অট্টালিকাবোৰৰ নৱীকৰণ আৰু ধ্বংস EPA NESHAP আৰু OSHA নিয়মাৱলী সাপেক্ষে। এছবেষ্টছ চিইআৰচিএলএৰ নিৰ্দোষী ক্ৰেতা প্ৰতিৰক্ষাৰ অধীনত সামৰি লোৱা সামগ্ৰী নহয়। ইউ.কে.ত, এছবেষ্টছ আৰু ইয়াত থকা পদাৰ্থ আঁতৰোৱা আৰু নিষ্কাশন এছবেষ্টছ নিয়ন্ত্ৰণ নিয়মাৱলী ২০০৬ৰ অধীনত সামৰি লোৱা হয়। [[Asbestos insulating board|Asbestos Insulating Board]] [[ASTM]] [[Health and Safety Executive]] [[Superfund National Priorities List]] [[NESHAP]] [[CERCLA]] [[Control of Asbestos Regulations 2006]] {{cite web | url=https://www.hse.gov.uk/asbestos/location-materials.htm | title=Locations of asbestos and taking the right action - HSE }} {{cite book|url=http://www.hse.gov.uk/pubns/books/hsg264.htm|title=Asbestos: The survey guide |publisher=House and Safety Executive |date=2012 |edition=Second |access-date=12 September 2022 |isbn=978-0-7176-6502-0}} {{Cite web |url=http://www.hse.gov.uk/asbestos/regulations.htm |title=''Control of Asbestos Regulations 2006'', Health and Safety Executive, London, UK, Undated. Retrieved 29 December 2008. |access-date=29 December 2008 |archive-date=19 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090519080718/http://www.hse.gov.uk/asbestos/regulations.htm |url-status=dead }} <ref>{{cite web | url=https://www.hse.gov.uk/asbestos/location-materials.htm | title=Locations of asbestos and taking the right action - HSE }}</ref> <ref>{{cite book|url=http://www.hse.gov.uk/pubns/books/hsg264.htm|title=Asbestos: The survey guide |publisher=House and Safety Executive |date=2012 |edition=Second |access-date=12 September 2022 |isbn=978-0-7176-6502-0}}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.hse.gov.uk/asbestos/regulations.htm |title=''Control of Asbestos Regulations 2006'', Health and Safety Executive, London, UK, Undated. Retrieved 29 December 2008. |access-date=29 December 2008 |archive-date=19 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090519080718/http://www.hse.gov.uk/asbestos/regulations.htm |url-status=dead |archivedate=19 May 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090519080718/http://www.hse.gov.uk/asbestos/regulations.htm |deadurl=yes }}</ref> ১৯৭৩ চনত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ এছবেষ্টছৰ ব্যৱহাৰ ৮০৪,০০০ টনৰ শীৰ্ষত উপনীত হৈছিল। ১৯৭৭ চনৰ আশে-পাশে বিশ্বৰ এছবেষ্টছৰ চাহিদা শীৰ্ষত আছিল, ২৫খন দেশে বছৰি প্ৰায় ৪.৮ নিযুত মেট্ৰিক টন উৎপাদন কৰিছিল।<ref>{{citation|title=History of Asbestos|url=http://www.asbestos.com/asbestos/history/|publisher=Asbestos.com|access-date=7 April 2016}}</ref> পুৰণি অট্টালিকাবোৰত (যেনে ইউকেত ১৯৯৯ চনৰ আগতে নিৰ্মিত, বগা এছবেষ্টছ নিষিদ্ধ কৰাৰ আগতে), কিছুমান অঞ্চলত এতিয়াও এছবেষ্টছ থাকিব পাৰে। এছবেষ্টছৰ অৱস্থানৰ বিষয়ে সজাগ হ'লে বিৰক্তিকৰ এছবেষ্টছৰ আশংকা হ্ৰাস হয়।<ref name="Wrekin housing trust pdf">{{cite web|url=http://www.wrekinhousingtrust.org.uk/publications/leaflets/Asbestos%20in%20the%20Home%20Booklet%2006-20061.pdf|title=Asbestos in the home booklet. Wrekin housing trust.|access-date=26 October 2010}}</ref> এছবেষ্টছ বিল্ডিঙৰ উপাদানবোৰ আঁতৰাই তেওঁলোকে প্ৰদান কৰা অগ্নি সুৰক্ষাও আঁতৰাব পাৰে, সেয়েহে এছবেষ্টছে মূলতঃ প্ৰদান কৰা সঠিক অগ্নি সুৰক্ষাৰ বাবে অগ্নি সুৰক্ষাৰ বিকল্পৰ প্ৰয়োজন।<ref name="Wrekin housing trust pdf" /><ref>[http://www.sandwell.gov.uk/info/415/pollution_control-asbestos/483/asbestos_removal Asbestos Removal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120829191651/http://www.sandwell.gov.uk/info/415/pollution_control-asbestos/483/asbestos_removal |date=29 August 2012 }}. Laws.sandwell.gov.uk (1 April 2005). Retrieved 10 January 2012.</ref> ==== ইউৰোপ আৰু উত্তৰ আমেৰিকাৰ বাহিৰত ==== ভাৰত, ইণ্ডোনেছিয়া, চীন আৰু ৰাছিয়াৰ দৰে কিছুমান দেশে এছবেষ্টছৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ অব্যাহত ৰাখিছে। আটাইতকৈ সচৰাচৰ হৈছে ঢেউযুক্ত এছবেষ্টছ-চিমেণ্ট শ্বীট বা চাল আৰু কাষৰ বেৰৰ বাবে "এ/চি শ্বীট।" লাখ লাখ ঘৰ, কাৰখানা, বিদ্যালয় বা চালি আৰু আশ্ৰয়স্থলত এছবেষ্টছ ব্যৱহাৰ অব্যাহত আছে। এই শ্বীটবোৰ আকাৰলৈ কটা আৰু চালৰ ফ্ৰেমিঙৰ বাবে শ্বীটবোৰ সুৰক্ষিত কৰাত সহায় কৰিবলৈ 'জে' ব'ল্ট প্ৰাপ্ত কৰিবলৈ ছিদ্ৰবোৰ ড্ৰিল কৰা ছাইটত কৰা হয়। বিকাশশীল দেশবোৰত ব্যাপক নিষেধাজ্ঞাৰ পিছত বিকাশশীল দেশবোৰত এ/চি শ্বীটৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰত কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন হোৱা নাই। [[India]] [[developing country|developing countries]] {{Cite web |title=Globalization: Threat or Opportunity? An IMF Issues Brief |url=https://www.imf.org/external/np/exr/ib/2000/041200to.htm |access-date=2023-10-21 |website=www.imf.org}} <ref>{{Cite web |title=Globalization: Threat or Opportunity? An IMF Issues Brief |url=https://www.imf.org/external/np/exr/ib/2000/041200to.htm |access-date=2023-10-21 |website=www.imf.org}}</ref> ==== ১১ ছেপ্টেম্বৰৰ আক্ৰমণ ==== {{See also|Health effects arising from the September 11 attacks}} ১১ ছেপ্টেম্বৰৰ আক্ৰমণৰ পিছত নিউয়ৰ্ক চহৰৰ ৱৰ্ল্ড ট্ৰেড চেণ্টাৰ ভাঙি পৰাৰ লগে লগে, নিম্ন মানহাটান অট্টালিকাৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু দাহ্য সামগ্ৰীৰ মিশ্ৰণত আৱৰি আছিল। এই জটিল মিশ্ৰণটোৱে এই আশংকাৰ সৃষ্টি কৰিছিল যে অঞ্চলটোৰ হাজাৰ হাজাৰ বাসিন্দা আৰু শ্ৰমিক বায়ু আৰু ধূলিৰ জ্ঞাত বিপদৰ সন্মুখীন হ'ব, যেনে এছবেষ্টছ, সীহ, কাঁচৰ আঁহ আৰু পালভাৰাইজড কংক্ৰিট। অট্টালিকাটো ধ্বংস হোৱাৰ পিছত ১,০০০ টনতকৈও অধিক এছবেষ্টছ বতাহত এৰি দিয়া হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। আক্ৰমণৰ ঠিক পিছতে গ্ৰাউণ্ড জিৰোত আৰু তাৰ ওচৰত নিৰীক্ষণে ইংগিত দিছিল যে ধূলিত বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ এছবেষ্টছকে ধৰি আঁহ আছিল। এছবেষ্টছ আৰু অন্যান্য বিষাক্ত পদাৰ্থৰ মিশ্ৰণ উশাহত লোৱাটো দুৰ্যোগৰ পিছৰপৰা জৰুৰীকালীন সেৱা কৰ্মীসকলৰ কৰ্কট ৰোগৰ ফলত হোৱা অস্বাভাৱিক উচ্চ মৃত্যুৰ হাৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ভবা হয়। এই সংস্পৰ্শৰ ফলত আৰু হাজাৰ হাজাৰ লোকৰ কৰ্কট ৰোগ হোৱাৰ আশংকা আছে বুলি ভবা হৈছে আৰু এতিয়ালৈকে মৃত্যু হোৱা লোকসকল কেৱল "আইচবাৰ্গৰ শীৰ্ষ।" [[New York City]] [[World Trade Center (1973-2001)|World Trade Center]] [[September 11 attacks]] [[Lower Manhattan]] [[Government Accountability Office]] {{cite book|title=World Trade Center: preliminary observations on EPA's second program to address indoor contamination (GAO-07-806T): testimony before the Subcommittee on Superfund and Environmental Health, U.S. Senate Committee on Environment and Public Works|last=Stephenson|first=John B.|date=20 June 2007|publisher=U.S. [[Government Accountability Office]]|location=Washington, D.C.}} {{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2009/nov/11/cancer-new-york-rescuers|title=9/11's delayed legacy: cancer for many of the rescue workers|last=Pilkington|first=Ed|date=11 November 2009|newspaper=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20170512181338/https://www.theguardian.com/world/2009/nov/11/cancer-new-york-rescuers|archive-date=12 May 2017|location=London}} {{Cite journal|last1=Lioy |first1=PJ |last2=Weisel |first2=CP |last3=Millette |first3=JR |last4=Eisenreich|first4=S |last5=Vallero |first5=D |last6=Offenberg |first6=J |last7=Buckley |first7=B |last8=Turpin |first8=B |last9=Zhong |first9=M |last10=Cohen |first10=MD |last11=Prophete |first11=C|last12=Yang |first12=I|last13=Stiles|first13=R|last14=Chee|first14=LC|last15=Johnson |first15=W|last16=Porcja|first16=R|last17=Alimokhtari|first17=S|last18=Hale|first18=RC|last19=Weschler|first19=C |date=2002|last20=Chen|first20=LC |title=Characterization of the dust/smoke aerosol that settled east of the World Trade Center (WTC) in lower Manhattan after the collapse of the WTC 11 September 2001 |url=|journal=Environmental Health Perspectives|volume=110|issue=7|pages=703–14|doi=10.1289/ehp.02110703|pmid=12117648 |pmc=1240917 |bibcode=2002EnvHP.110..703L |eissn=1552-9924 |issn=0091-6765}} <ref name="stephenson2007">{{cite book|title=World Trade Center: preliminary observations on EPA's second program to address indoor contamination (GAO-07-806T): testimony before the Subcommittee on Superfund and Environmental Health, U.S. Senate Committee on Environment and Public Works|last=Stephenson|first=John B.|date=20 June 2007|publisher=U.S. [[Government Accountability Office]]|location=Washington, D.C.}}</ref> <ref name="tg20091111">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2009/nov/11/cancer-new-york-rescuers|title=9/11's delayed legacy: cancer for many of the rescue workers|last=Pilkington|first=Ed|date=11 November 2009|newspaper=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20170512181338/https://www.theguardian.com/world/2009/nov/11/cancer-new-york-rescuers|archive-date=12 May 2017|location=London}}</ref> <ref>{{Cite journal|last1=Lioy |first1=PJ |last2=Weisel |first2=CP |last3=Millette |first3=JR |last4=Eisenreich|first4=S |last5=Vallero |first5=D |last6=Offenberg |first6=J |last7=Buckley |first7=B |last8=Turpin |first8=B |last9=Zhong |first9=M |last10=Cohen |first10=MD |last11=Prophete |first11=C|last12=Yang |first12=I|last13=Stiles|first13=R|last14=Chee|first14=LC|last15=Johnson |first15=W|last16=Porcja|first16=R|last17=Alimokhtari|first17=S|last18=Hale|first18=RC|last19=Weschler|first19=C |date=2002|last20=Chen|first20=LC |title=Characterization of the dust/smoke aerosol that settled east of the World Trade Center (WTC) in lower Manhattan after the collapse of the WTC 11 September 2001 |url=|journal=Environmental Health Perspectives|volume=110|issue=7|pages=703–14|doi=10.1289/ehp.02110703|pmid=12117648 |pmc=1240917 |bibcode=2002EnvHP.110..703L |eissn=1552-9924 |issn=0091-6765}}</ref> ২০০২ চনৰ মে' মাহত, ইপিএ, অন্যান্য ফেডাৰেল সংস্থা, নিউয়ৰ্ক চহৰ আৰু নিউয়ৰ্ক ৰাজ্যৰদ্বাৰা বাহিৰত বহুতো পৰিষ্কাৰ, ধূলি সংগ্ৰহ আৰু বায়ু নিৰীক্ষণ কাৰ্যকলাপ চলোৱাৰ পাছত, নিউয়ৰ্ক চহৰে আনুষ্ঠানিকভাৱে বায়ুবাহিত এছবেষ্টছৰ বাবে বিশ্ব বাণিজ্য কেন্দ্ৰৰ স্থানৰ আশে-পাশে থকা বাসস্থানবোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু পৰীক্ষা কৰিবলৈ ফেডাৰেল সহায়ৰ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name="stephenson2007" /> === অন্যান্য সামগ্ৰীত এছবেষ্টছ দূষিতকাৰক === ==== ভাৰ্মিকুলাইট ==== [[Vermiculite]] is a hydrated laminar magnesium-aluminum-iron silicate that resembles [[mica]]. It can be used for many industrial applications and has been used as insulation. Some deposits of vermiculite are contaminated with small amounts of asbestos.<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/asbestos/pubs/verm.html|title=EPA Asbestos Contamination in Vermiculite|date=28 June 2006|publisher=Epa.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20100111080049/http://www.epa.gov/asbestos/pubs/verm.html|archive-date=11 January 2010|url-status=dead}}</ref> মণ্টানাৰ লিবিত ডব্লিউ আৰ গ্ৰেছ এণ্ড কোম্পানীৰদ্বাৰা পৰিচালিত এটা ভাৰ্মিকুলাইট খনিয়ে শ্ৰমিক আৰু সম্প্ৰদায়ৰ বাসিন্দাসকলক এছবেষ্টছৰদ্বাৰা দূষিত ভাৰ্মিকুলাইট খনন কৰি বিপদৰ সন্মুখীন কৰিছিল, সাধাৰণতে ৰিক্টেৰাইট, উইনচাইট, এক্টিনোলাইট বা ট্ৰেমোলাইট। লিবি খনিৰপৰা এছবেষ্টছেৰে দূষিত ভাৰ্মিকুলাইট কানাডা আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ মাজেৰে আৱাসিক আৰু বাণিজ্যিক অট্টালিকাত ইনচুলেচন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ডব্লিউ আৰ গ্ৰেছ এণ্ড কোম্পানীৰ ঢিলা-ফিল ভাৰ্মিকুলাইটক জোন'লাইট হিচাপে বিপণন কৰা হৈছিল কিন্তু মনোকোটৰ দৰে স্প্ৰে-অন সামগ্ৰীতো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [[W. R. Grace and Company]] [[Libby, Montana]] [[richterite]] [[actinolite]] [[tremolite]] [[Zonolite]] [[Monokote]] {{cite journal|last=Meeker|first=G.P|year=2003|title=The Composition and Morphology of Amphiboles from the Rainy Creek Complex, Near Libby, Montana|url=https://pubs.er.usgs.gov/publication/70024962|journal=American Mineralogist|volume=88|issue=11–12|pages=1955–1969|bibcode=2003AmMin..88.1955M|doi=10.2138/am-2003-11-1239|s2cid=12134481}} <ref>{{cite journal|last=Meeker|first=G.P|year=2003|title=The Composition and Morphology of Amphiboles from the Rainy Creek Complex, Near Libby, Montana|url=https://pubs.er.usgs.gov/publication/70024962|journal=American Mineralogist|volume=88|issue=11–12|pages=1955–1969|bibcode=2003AmMin..88.1955M|doi=10.2138/am-2003-11-1239|s2cid=12134481}}</ref> ১৯৯৯ চনত, ইপিএ-য়ে লিবিত পৰিষ্কাৰ কৰাৰ প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ কৰিছিল আৰু এতিয়া অঞ্চলটো এক চুপাৰফাণ্ড পৰিষ্কাৰ অঞ্চল। ইপিএ-য়ে নিৰ্ধাৰণ কৰিছে যে খনিৰপৰা ক্ষতিকাৰক এছবেষ্টছ মুকলি কৰা হয় আৰু লগতে অঞ্চলটোৰ মাটিত ব্যাঘাত জন্মোৱা অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰ জৰিয়তে। [[Superfund]] {{cite web|url=http://www.epa.gov/region8/superfund/libby/|title=Libby Asbestos – US EPA Region 8|publisher=Epa.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20100205101037/http://www.epa.gov/region8/superfund/libby/|archive-date=5 February 2010|access-date=12 January 2010}} {{cite web|url=http://www.epa.gov/region8/superfund/libby/risk.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20040704174830/http://www.epa.gov/region8/superfund/libby/risk.html|url-status=dead|archive-date=4 July 2004|title=Risk Assessment – US EPA|date=22 December 2008|publisher=Epa.gov}} <ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/region8/superfund/libby/|title=Libby Asbestos – US EPA Region 8|publisher=Epa.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20100205101037/http://www.epa.gov/region8/superfund/libby/|archive-date=5 February 2010|access-date=12 January 2010}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/region8/superfund/libby/risk.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20040704174830/http://www.epa.gov/region8/superfund/libby/risk.html|url-status=dead|archive-date=4 July 2004|title=Risk Assessment – US EPA|date=22 December 2008|publisher=Epa.gov}}</ref> ==== টেল্ক ==== [[File:A laboratory heat spreader made of asbestos, over Teclu burner.jpg|thumb|A laboratory [[wire gauze]] made of asbestos, on a tripod over a [[Teclu burner]]]] [[Talc]] can sometimes be contaminated with asbestos due to the proximity of asbestos ore (usually [[tremolite]]) in underground talc deposits.<ref>{{cite web|url=http://pubs.usgs.gov/of/2004/1092/|title=A USGS Study of Talc Deposits and Associated Amphibole Asbestos Within Mined Deposits of the Southern Death Valley Region, California |author=Van Gosen, Bradley S. |author2=Lowers, Heather A. |author3=Sutley, Stephen J.|year=2004|publisher=Pubs.usgs.gov}}</ref> By 1973, US federal law required all talc products to be asbestos-free.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2016/feb/29/is-it-safe-to-use-talcum-baby-powder-ovarian-cancer-johnson-johnson|title=Is it safe to use talcum powder?|last=Dillner|first=Luisa|date=29 February 2016|newspaper=The Guardian|access-date=2017-04-03|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Separating [[cosmetic-grade]] talc (e.g. talcum powder) from [[industrial-grade]] talc (often used in friction products) has largely eliminated this issue for consumers.<ref>{{Cite web|url=http://www.straightdope.com/columns/read/996/is-talcum-powder-asbestos|title=The Straight Dope: Is talcum powder asbestos?|website=www.straightdope.com|date=16 February 1990|language=en|access-date=2017-04-03}}</ref> Cosmetics companies, including Johnson & Johnson, have known since the 1950s that talc products could be contaminated with asbestos.<ref>{{Cite news |last=Girion |first=Lisa |date=December 14, 2018 |title=J&J knew for decades that asbestos lurked in its baby powder |url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/johnsonandjohnson-cancer/ }}</ref> In July 2024, the World Health Organization (WHO) heightened its health warning about talc exposure. In a study published in The Lancet, the WHO changed its classification of talc from "possibly carcinogenic" to "probably carcinogenic."<ref>{{Cite web |title=WHO: Talc 'Probably Carcinogenic' to Humans |url=https://www.drugwatch.com/news/2024/07/09/who-talc-probably-carcinogenic-to-humans/ |access-date=2024-09-06 |website=Drugwatch.com |language=en}}</ref> ২০০০ চনত, এক প্ৰমাণিত এছবেষ্টছ-পৰীক্ষণ পৰীক্ষাগাৰত কৰা পৰীক্ষাত দেখা গৈছিল যে শিশুৰ ক্ৰেয়নৰ আঠটা জনপ্ৰিয় ব্ৰেণ্ডৰ ভিতৰত তিনিটাত এম্ফিবল এছবেষ্টছৰ ট্ৰেমোলাইট ৰূপ পোৱা গৈছিল যিবোৰ আংশিকভাৱে টেল্কৰপৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল: ক্ৰেয়'লা, প্ৰাং আৰু ৰোজআৰ্ট। ক্ৰেয়'লা ক্ৰেয়নত, পৰীক্ষাত দেখা গৈছিল যে "কাৰ্নেচন পিংক"ত এছবেষ্টছৰ স্তৰ প্ৰায় 0.05% আৰু "অৰ্কিড"ত 2.86%; প্ৰাং ক্ৰেয়নত, পৰিসৰ আছিল "পেৰিৱিংকল"ত 0.3% ৰপৰা "হালধীয়া"ত 0.54%লৈ; ৰোজ আৰ্ট ক্ৰেয়নত, ই "ব্ৰাউন"ত 0.03% ৰপৰা "অৰেঞ্জ"ত 1.20% লৈ আছিল। সামগ্ৰিকভাৱে, এই ব্ৰেণ্ডবোৰৰ 32টা বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ ক্ৰেয়নত এছবেষ্টছৰ পৰিমাণতকৈ অধিক আছিল, আৰু আন আঠটাত ট্ৰেচ পৰিমাণ আছিল। আৰ্ট এণ্ড ক্ৰিয়েটিভ মেটেৰিয়েলছ ইনষ্টিটিউট, নিৰ্মাতাসকলৰ হৈ ক্ৰেয়নৰ সুৰক্ষা পৰীক্ষা কৰা এটা বাণিজ্য সংস্থাই প্ৰথমতে জোৰ দিছিল যে পৰীক্ষাৰ ফলাফলবোৰ নিশ্চয় ভুল আছিল, যদিও পিছত তেওঁলোকে কৈছিল যে তেওঁলোকে এছবেষ্টছৰ বাবে পৰীক্ষা নকৰে। তথাপি, জুন 2000-ত ক্ৰেয়োলাৰ নিৰ্মাতা বিনি এণ্ড স্মিথ আৰু অন্যান্য নিৰ্মাতাসকলে তেওঁলোকৰ সামগ্ৰীত টেল্কৰ ব্যৱহাৰ বন্ধ কৰিবলৈ সন্মত হৈছিল, আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত তেওঁলোকৰ সামগ্ৰীৰ প্ৰস্তুতি সলনি কৰিছিল। [[crayon]] [[Crayola]] [[Seattle Post-Intelligencer]] [[Art and Creative Materials Institute]] [[trade association]] [[Seattle Post-Intelligencer]] {{cite news|url=http://www.commondreams.org/headlines/052300-02.htm|title=Major brands of kids' crayons contain asbestos, tests show|date=23 May 2000|work=[[Seattle Post-Intelligencer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304003203/http://www.commondreams.org/headlines/052300-02.htm|archive-date=4 March 2012}} {{cite news|url=http://www.carollsmith.com/pdf/crayonfirm.pdf|title=Crayon firms agree to stop using talc|author1=Schneider, Andrew|date=13 June 2000|work=[[Seattle Post-Intelligencer]]|author2=Smith, Carol|archive-url=https://web.archive.org/web/20120713182250/http://www.carollsmith.com/pdf/crayonfirm.pdf|archive-date=13 July 2012}} <ref name="seattlepi-a">{{cite news|url=http://www.commondreams.org/headlines/052300-02.htm|title=Major brands of kids' crayons contain asbestos, tests show|date=23 May 2000|work=[[Seattle Post-Intelligencer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304003203/http://www.commondreams.org/headlines/052300-02.htm|archive-date=4 March 2012}}</ref> <ref name="seattlepi-a" /> In May 2000, Crayola said tests by Richard Lee, a materials analyst whose testimony on behalf of the asbestos industry has been accepted in lawsuits over 250 times, found its crayons tested negative for asbestos.<ref name="seattlepi-b">{{cite news|url=http://www.carollsmith.com/pdf/crayonfirm.pdf|title=Crayon firms agree to stop using talc|author1=Schneider, Andrew|date=13 June 2000|work=[[Seattle Post-Intelligencer]]|author2=Smith, Carol|archive-url=https://web.archive.org/web/20120713182250/http://www.carollsmith.com/pdf/crayonfirm.pdf|archive-date=13 July 2012|access-date=10 October 2025|archivedate=13 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120713182250/http://www.carollsmith.com/pdf/crayonfirm.pdf|deadurl=yes}}</ref> ক্ৰেয়ন নিৰ্মাতাসকলক টেল্ক যোগান ধৰা নিউয়ৰ্কৰ গভাৰ্নেৰৰ খনি কোম্পানী আৰ টি ভেণ্ডাৰবিল্ট কোম্পানীয়ে কয় যে "আমাৰ জ্ঞান আৰু বিশ্বাস অনুসৰি" কোম্পানীটোৰ শ্ৰমিকসকলৰ মাজত কেতিয়াও এছবেষ্টছ সম্পৰ্কীয় কোনো ৰোগ হোৱা নাছিল। অৱশ্যে, সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰতিৱেদনত দাবী কৰা হৈছে যে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ মাইন চেফটি এণ্ড হেল্থ এডমিনিষ্ট্ৰেচনে (এমএছএইচএ) ২০০০ চনত পৰীক্ষা কৰা চাৰিটা টেল্ক নমুনাত এছবেষ্টছ পাইছিল। 1970 আৰু 2000 চনৰ ভিতৰত খনিজ ৰসায়নবিদ, কোষ জীৱবিজ্ঞানী, আৰু বিষবিজ্ঞানীৰদ্বাৰা কৰা একাধিক অধ্যয়নত টেল্ক সামগ্ৰীত এছবেষ্টছৰ নমুনা বা টেল্কৰ সৈতে কাম কৰা কৰ্মীসকলৰ মাজত এছবেষ্টছৰ সংস্পৰ্শৰ লক্ষণ পোৱা নগ'ল। টেলকম পাউডাৰৰ নমুনাত কোনো এছবেষ্টছ পোৱা নাযায় অধ্যয়নৰ বাবে, চাওক: [[Gouverneur (town), New York|Gouverneur, New York]] [[Seattle Post-Intelligencer]] [[United States Mine Safety and Health Administration]] {{cite news |last1=Schneider |first1=Andrew |last2=Smith |first2=Carol |url=https://www.upstate.edu/pathenvi/studies/cases/ny_talc_dispute.pdf|title=Old dispute rekindled over content of mine's talc|date=30 May 2000|work=[[Seattle Post-Intelligencer]]|access-date=7 March 2021}} <ref name="seattlepi-c">{{cite news |last1=Schneider |first1=Andrew |last2=Smith |first2=Carol |url=https://www.upstate.edu/pathenvi/studies/cases/ny_talc_dispute.pdf|title=Old dispute rekindled over content of mine's talc|date=30 May 2000|work=[[Seattle Post-Intelligencer]]|access-date=7 March 2021}}</ref> <ref name="seattlepi-a" /> The Assistant Secretary for Mine Safety and Health subsequently wrote to the news reporter, stating that "In fact, the abbreviation ND (non-detect) in the laboratory report – indicates no asbestos fibers actually were found in the samples."<ref>McAteer, J. Davitt Assist. Secretary for Mine Safety and Health correspondence to Andrew Schneider of the Seattle Post-Intelligencer dated 14 June 2000 – copy obtainable through records archives MSHA.</ref> * ভেন অৰ্ডেন, ডি., আৰ জে লী: সাতটা আৰটিভি টেল্ক নমুনাৰ ওজন শতাংশ সংৰচনামূলক বিশ্লেষণ। আৰ টি ভেণ্ডাৰবিল্ট কোম্পানী, ইনকৰ্পোৰেচনলৈ বিশ্লেষণাত্মক প্ৰতিৱেদন 22 নৱেম্বৰ 2000. ৰাজহুৱা মন্তব্য ৰেকৰ্ডত জমা দিয়া হৈছে – চি ডব্লিউ জেমছন, নেচনেল টক্সিক'লজী প্ৰগ্ৰাম, 10ম আৰঅ'চি মনোনয়ন "টেল্ক (এছবেষ্টিফৰ্ম ফাইবাৰ থকা)।" ৪ ডিচেম্বৰ ২০০০। * নৰ্ড, জিএল, এছ ডব্লিউ এক্সেন, আৰ পি ন'লান: খনিজবিদ্যা আৰু পৰীক্ষামূলক পশু অধ্যয়ন ট্ৰেমোলিটিক টেলক। এনভাইৰনমেণ্টেল ছায়েন্স লেবৰেটৰী, ব্ৰুকলিন কলেজ, দ্য চিটি ইউনিভাৰ্চিটি অৱ নিউয়ৰ্ক। ৰাজহুৱা মন্তব্য ৰেকৰ্ডত জমা দিয়া হৈছে – চি ডব্লিউ জেমছন, নেচনেল টক্সিক'লজী প্ৰগ্ৰাম, 10ম আৰঅ'চি মনোনয়ন "টেল্ক (এছবেষ্টিফৰ্ম ফাইবাৰ থকা)।" ১ ডিচেম্বৰ ২০০০। *{{cite journal|author=Kelse, J. W.|author2=Thompson, C. Sheldon|year=1989|title=The Regulatory and Mineralogical Definitions of Asbestos and Their Impact on Amphibole Dust Analysis|journal=AIHA Journal|volume=50|issue=11|pages=613–622|doi=10.1080/15298668991375245}} * ৱাইলি, এ.জি. (২ জুন ২০০০) তদন্তৰ প্ৰতিৱেদন। আৰ টি ভেণ্ডাৰবিল্ট কোম্পানী, ইনকৰ্পোৰেশ্যনলৈ দাখিল কৰা আৰ টি টেলকৰ বিশ্লেষণাত্মক প্ৰতিৱেদন ১৩ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৭ (ৰাজহুৱা মন্তব্য ৰেকৰ্ডত দাখিল কৰা হৈছে - চি ডব্লিউ জেমছন, নেচনেল টক্সিকোলজি প্ৰগ্ৰাম, দশম আৰ অ' চি মনোনয়ন "টেলক (এছবেষ্টিফৰ্ম ফাইবাৰ থকা)।" * ক্ৰেন, ডি (২৬ নৱেম্বৰ ১৯৮৬) গ্ৰেগ পিয়াচিটেলিলৈ লিখা চিঠি (এনআইঅ'এছএইচ) আৰ টি ভেণ্ডাৰবিল্ট টাল্ক সম্পৰ্কে বৃত্তিগত সুৰক্ষা আৰু স্বাস্থ্য প্ৰশাসনৰ বিশ্লেষণাত্মক ফলাফল বৰ্ণনা কৰা (OSHA ডকেট H-33-d আৰু ৰাজহুৱা মন্তব্য ৰেকৰ্ডত – C. W. Jameson, National Toxicology Program, 10th ROC মনোনয়ন – 2 জুন 2000)। * ক্ৰেন, ডি. (12 জুন 2000) ঔদ্যোগিক টেলকৰ বিশ্লেষণ সম্পৰ্কীয় পৃষ্ঠভূমিৰ তথ্য। বৃত্তিগত সুৰক্ষা আৰু স্বাস্থ্য প্ৰশাসনৰপৰা উপক্ৰামক সামগ্ৰী সুৰক্ষা আয়োগলৈ পত্ৰ। ("চিলড্ৰেনছ ক্ৰেয়নত এছবেষ্টছ" আগষ্ট 2000 ৰ ওপৰত চিপিএছচি ষ্টাফ ৰিপ'ৰ্টৰ সৈতে সংলগ্ন কৰা হৈছে)। * মেকক্ৰ'ন এছ'চিয়েটছ – আটলাণ্টা লেব.: পেইণ্ট চিএলএছ-5067-1 আৰু মিনাৰেল ফিলাৰ চিএলএছ-এন-439-1 বিশ্লেষণৰ ওপৰত প্ৰতিৱেদন। অনিৰ্দিষ্ট পেইণ্ট কোম্পানীলৈ 23 ছেপ্টেম্বৰ 1992। (ৰাজহুৱা মন্তব্য ৰেকৰ্ডত দাখিল কৰা হৈছে – চি ডব্লিউ জেমছন, নেচনেল টক্সিক'লজি প্ৰগ্ৰাম, দশম আৰ অ' চি মনোনয়ন "টেলক (এছবেষ্টিফৰ্ম ফাইবাৰ ধাৰণ কৰা)।" ২ জুন ২০০০। * লেংগাৰ, এ.এম., নোলান, আৰ.পি. (নৱেম্বৰ 2000) "ভেণ্ডাৰবিল্ট টেল্ক নমুনাৰ খনিজগত বৈশিষ্ট্য আৰু 1988 চনত সম্পাদন কৰা এন.আই.ও.এছ.এইচ.-ৰ 1976 ৰোহল টেলক প্ৰতিৱেদনৰ তুলনা আৰু বিশ্লেষণ।" "পাব্লিক কমেণ্টছ - নেট'ল টক্সিক'লজি প্ৰগ্ৰাম 10th ROC ৰিভিউ"ত। ডব্লিউ জেমছন এনআইইএইচএছ এমইডি ইচি-14, 79 আলেকজেণ্ডাৰ ড্ৰাইভ ৰিচাৰ্চ ট্ৰায়েংগল পাৰ্ক, এনচি "টেল্ক (এছবেষ্টিফৰ্ম ফাইবাৰ ধাৰণ কৰা)।" * ইউনাইটেড ষ্টেটছ ডিপাৰ্টমেণ্ট অৱ দ্য ইণ্টেৰিয়ৰ: চিলেক্টেড চিলিকেট মিনাৰেলছ এণ্ড দেয়াৰ এছবেষ্টিফৰ্ম ভেৰাইটিজ বাই ডব্লিউ জে কেম্পবেল, এট আল (ব্যুৰো অফ মাইনছ ইনফৰ্মেচন চাৰ্কুলাৰ, আই. চি. 8751)। ৱাশ্বিংটন, ডি.চি.: অভ্যন্তৰীণ বিভাগ, খনি ব্যুৰো। (1977). টেলকম পাউডাৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কোনো জৈৱিক প্ৰভাৱ পোৱা অধ্যয়নৰ বাবে, চাওক: *{{cite journal|last1=Stille|first1=WT|last2=Tabershaw|first2=IR|year=1982|title=The mortality experience of upstate New York talc workers|journal=Journal of Occupational Medicine|volume=24|issue=6|pages=480–4|pmid=7097380}} *{{cite journal|last1=Lamm|first1=SH|last2=Levine|first2=MS|last3=Starr|first3=JA|last4=Tirey|first4=SL|year=1988|title=Analysis of excess lung cancer risk in short-term employees|journal=American Journal of Epidemiology|volume=127|issue=6|pages=1202–9|pmid=3369419|doi=10.1093/oxfordjournals.aje.a114913}} * কিন্তু অতি</ref> শেহতীয়া কামে এছবেষ্টছৰ বিপদাশংকাৰ সপক্ষে এই সিদ্ধান্তবোৰ "একেই" বুলি প্ৰত্যাখ্যান কৰিছে। ২০১৮ চনৰ ১২ জুলাইত, মিছৌৰীৰ জুৰীয়ে জনছন এণ্ড জনছনক ২২ গৰাকী মহিলাক অভিলেখ ৪.৬৯ বিলিয়ন ডলাৰ পৰিশোধ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল যিয়ে কোম্পানীৰ বেবী পাউডাৰকে ধৰি টেল্ক-আধাৰিত সামগ্ৰীত এছবেষ্টছ থকা বুলি অভিযোগ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ ডিম্বাশয়ৰ কৰ্কট ৰোগ হৈছিল। [[Johnson & Johnson]] {{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-johnson-johnson-cancer-lawsuit/jury-orders-jj-to-pay-4-7-billion-in-missouri-asbestos-cancer-case-idUSKBN1K234U|title=Jury orders J&J to pay $4.7 billion in Missouri asbestos cancer case|last=Bellon|first=Tina|work=U.S.|access-date=2018-07-13|language=en-US}} <ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-johnson-johnson-cancer-lawsuit/jury-orders-jj-to-pay-4-7-billion-in-missouri-asbestos-cancer-case-idUSKBN1K234U|title=Jury orders J&J to pay $4.7 billion in Missouri asbestos cancer case|last=Bellon|first=Tina|work=U.S.|access-date=2018-07-13|language=en-US}}</ref> == উৎপাদন[সম্পাদনা কৰক] == [[File:Asbestos-world-production-1900-2100.jpg|thumb|World production of asbestos (metric tons) from 1900 to 2017 with trend line]] ২০১৭ চনত, বিশ্বজুৰি ১.৩ নিযুত টন এছবেষ্টছ খনন কৰা হৈছিল। ৰাছিয়া হৈছে বিশ্বব্যাপী মুঠ উৎপাদনৰ ৫৩%ৰ সৈতে সৰ্ববৃহৎ উৎপাদক, তাৰ পিছত আছে কাজাখাস্তান (১৬%), চীন (১৫%), আৰু ব্ৰাজিল (১১.৫%)। {{cite web|title=Mineral Commodity Summary 2018 |url=https://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/mcs/2018/mcs2018.pdf|publisher=U.S. Geological Survey|last1=Flanagan|first1= ডেনিয়েল এম. [[tonne]] [[mining in Russia|Russia]] [[Mining in Kazakhstan|Kazakhstan]] [[Mining in China|China]] [[mining in Brazil|Brazil]] |location=Reston, Virginia|page=27|date=31 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Asbestos |url=http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/asbestos/mcs-2016-asbes.pdf |publisher=U.S. Geological Survey Mineral Resources Program |date=January 2016 |access-date=25 August 2016 |archive-date=4 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404024148/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/asbestos/mcs-2016-asbes.pdf |url-status=dead |archivedate=4 April 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160404024148/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/asbestos/mcs-2016-asbes.pdf |deadurl=yes }}</ref> Asia consumes some 70% of the asbestos produced in the world with China, India and Indonesia the largest consumers.<ref>{{cite news |last1=Tsujimura |first1=Tatsuya |title=Japanese docs trying to stop all asbestos use in Asia |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2014/11/18/national/japanese-docs-trying-to-stop-all-asbestos-use-in-asia/#.XJM9TqrVI2w |work=The Japan Times |date=18 November 2014 |location=Tokyo}}</ref> ২০০৯ চনত, বিশ্বৰ এছবেষ্টছ উৎপাদনৰ প্ৰায় ৯% কানাডাত খনন কৰা হৈছিল। ২০১১ চনৰ শেষৰফালে, কুইবেকত অৱস্থিত কানাডাৰ বাকী দুটা এছবেষ্টছ খনি, দুয়োটাই কাম-বন্ধ কৰি দিছিল। ২০১২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত কুইবেক চৰকাৰে এছবেষ্টছ খনন বন্ধ কৰি দিছিল। [[mining in Canada|Canada]] [[Quebec]] {{cite web|title=Asbestos|url=http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/asbestos/mcs-2010-asbes.pdf|publisher=U.S. Geological Survey Mineral Resources Program|date=January 2010}} <ref>{{cite web|title=Asbestos|url=http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/asbestos/mcs-2010-asbes.pdf|publisher=U.S. Geological Survey Mineral Resources Program|date=January 2010}}</ref> <ref>[https://www.cbc.ca/news/business/asbestos-mining-stops-for-first-time-in-130-years-1.1103672 Asbestos mining stops for the first time in 130 years]. Canadian Broadcasting Corporation. 24 November 2011</ref> <ref>Dougherty, Kevin (20 November 2012) [https://web.archive.org/web/20121129012206/http://www.ottawacitizen.com/news/Quebec%2BBudget%2BFinance%2BMinister%2BNicolas%2BMarceau%2Btightens/7586017/story.html Quebec Budget: Finance Minister Nicolas Marceau tightens spending, levies new taxes]. ''Ottawa Citizen''</ref> == স্বাস্থ্যৰ ওপৰত প্ৰভাৱ[সম্পাদনা কৰক] == {{main|Health impact of asbestos}} [[File:MesotheliomaCT.jpg|thumb|right|Left-sided [[mesothelioma]] (seen on the right of the image): chest [[X-ray computed tomography|CT]]]] দীৰ্ঘম্যাদী এছবেষ্টছৰ সংস্পৰ্শৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আটাইতকৈ সাধাৰণ ৰোগবোৰ হ'ল এছবেষ্ট'ছিছ (এছবেষ্টছ উশাহত লোৱাৰ ফলত হাঁওফাঁওৰ দাগ) আৰু মেছ'ঠেলিঅ'মা (এছবেষ্টছৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰ্কট ৰোগ)। মেছ'ঠেলিঅ'মা হৈছে কৰ্কট ৰোগৰ এক আগ্ৰাসী ৰূপ আৰু প্ৰায়ে ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ পিছত 12 মাহতকৈ কম জীৱনকাল হয়। [[asbestosis]] [[mesothelioma]] {{cite web |title=Asbestos Related Diseases |url=https://www.asbestosawareness.org.uk/asbestos-related-diseases/ |access-date=23 February 2022 |website=Asbestos Awareness|date=27 April 2021 }} <ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20060214182013/http://www.atsdr.cdc.gov/asbestos/asbestos/health_effects/ ATSDR – Asbestos – Health Effects]. (1 April 2008). ATSDR Home. Retrieved 24 January 2011</ref> <ref name="Asbestos Awareness Website">{{cite web |title=Asbestos Related Diseases |url=https://www.asbestosawareness.org.uk/asbestos-related-diseases/ |access-date=23 February 2022 |website=Asbestos Awareness|date=27 April 2021 }}</ref> সকলোপ্ৰকাৰৰ এছবেষ্টছ ফাইবাৰে মানুহ আৰু জীৱ-জন্তুৰ স্বাস্থ্যৰ গুৰুতৰ বিপদক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে বুলি জনা যায়। এমোচাইট আৰু ক্ৰ'চিদোলাইটক আটাইতকৈ বিপদজনক এছবেষ্টছ ফাইবাৰ প্ৰকাৰ বুলি গণ্য কৰা হয়; অৱশ্যে, ক্ৰিছ'টাইল এছবেষ্টছে জীৱ-জন্তুৰ ক্ষেত্ৰতো টিউমাৰ সৃষ্টি কৰিছে আৰু ই মানুহৰ ক্ষেত্ৰত এছবেষ্ট'ছিছ আৰু মাৰাত্মক মেছ'ঠেলিঅ'মাৰ এক স্বীকৃত কাৰণ, আৰু মেছ'ঠেলিঅ'মা বৃত্তিগতভাৱে ক্ৰিছ'টাইলৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা লোক, বৃত্তিগতভাৱে উন্মুক্ত হোৱা পৰিয়ালৰ সদস্য, আৰু এছবেষ্টছ কাৰখানা আৰু খনিৰ ওচৰত বাস কৰা বাসিন্দাসকলৰ মাজত দেখা গৈছে। {{Cite journal | pmid = 19418618|url=http://www.asbestosdiseaseawareness.org/wp-content/uploads/IARC-Special-Report-200911.pdf |doi=10.1016/S1470-2045(09)70134-2| year = 2009| last1 = Straif| first1 = K| title = A review of human carcinogens—Part C: Metals, arsenic, dusts, and fibres| journal = The Lancet. Oncology| volume = 10| issue = 5| pages = 453–4| last2 = Benbrahim-Tallaa| first2 = L| last3 = Baan| first3 = R| last4 = Grosse| first4 = Y| last5 = Secretan| first5 = B| last6 = El Ghissassi| first6 = F| last7 = Bouvard| first7 = V| last8 = Guha| first8 = N| last9 = Freeman| first9 = C| last10 = Galichet| first10 = L| last11 = Cogliano| first11 = V| author12 = WHO International Agency for Research on Cancer Monograph Working Group}} {{Cite web|title=Types of Asbestos – Chyrsotile, Actinolite, Tremolite & More|url=https://www.asbestos.com/asbestos/types/|access-date=2020-06-25|website=Mesothelioma Center – Vital Services for Cancer Patients & Families|language=en-US}} {{Cite journal |author=Hodgson, J |author2=Darnton, A|date=2000|title=The quantitative risks of mesothelioma and lung cancer in relation to asbestos exposure|journal=The Annals of Occupational Hygiene|volume=44|issue=8|pages=565–601|doi=10.1016/s0003-4878(00)00045-4|pmid=11108782|issn=0003-4878}} {{Cite journal | doi = 10.1016/j.annepidem.2011.05.010| pmid = 21820631| title = Mesothelioma from Chrysotile Asbestos: Update| journal = Annals of Epidemiology| volume = 21| issue = 9| pages = 688–97| year = 2011| last1 = Kanarek | first1 = M. S. }} {{cite journal|author=Marbbn, C.A. |title=Asbestos Risk Assessment|journal=The Journal of Undergraduate Biological Studies|year=2009|pages=12–24}} <ref>[https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs343/en/ Asbestos: elimination of asbestos-related diseases]. World Health Organization. July 2014</ref> <ref>{{Cite journal | pmid = 19418618|url=http://www.asbestosdiseaseawareness.org/wp-content/uploads/IARC-Special-Report-200911.pdf |doi=10.1016/S1470-2045(09)70134-2| year = 2009| last1 = Straif| first1 = K| title = A review of human carcinogens—Part C: Metals, arsenic, dusts, and fibres| journal = The Lancet. Oncology| volume = 10| issue = 5| pages = 453–4| last2 = Benbrahim-Tallaa| first2 = L| last3 = Baan| first3 = R| last4 = Grosse| first4 = Y| last5 = Secretan| first5 = B| last6 = El Ghissassi| first6 = F| last7 = Bouvard| first7 = V| last8 = Guha| first8 = N| last9 = Freeman| first9 = C| last10 = Galichet| first10 = L| last11 = Cogliano| first11 = V| author12 = WHO International Agency for Research on Cancer Monograph Working Group}}</ref> <ref>[http://www.collegiumramazzini.org/download/15_FifteenthCRStatement(2010).pdf Collegium Razmzzini 2010 Statement on Asbestos]. collegiumramazzini.org</ref> <ref>{{Cite web|title=Types of Asbestos – Chyrsotile, Actinolite, Tremolite & More|url=https://www.asbestos.com/asbestos/types/|access-date=2020-06-25|website=Mesothelioma Center – Vital Services for Cancer Patients & Families|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite journal |author=Hodgson, J |author2=Darnton, A|date=2000|title=The quantitative risks of mesothelioma and lung cancer in relation to asbestos exposure|journal=The Annals of Occupational Hygiene|volume=44|issue=8|pages=565–601|doi=10.1016/s0003-4878(00)00045-4|pmid=11108782|issn=0003-4878}}</ref> <ref>{{Cite journal | doi = 10.1016/j.annepidem.2011.05.010| pmid = 21820631| title = Mesothelioma from Chrysotile Asbestos: Update| journal = Annals of Epidemiology| volume = 21| issue = 9| pages = 688–97| year = 2011| last1 = Kanarek | first1 = M. S. }}</ref> <ref>{{cite journal|author=Marbbn, C.A. |title=Asbestos Risk Assessment|journal=The Journal of Undergraduate Biological Studies|year=2009|pages=12–24}}</ref> ১৯৮০ৰ দশকত আৰু পুনৰ ১৯৯০ৰ দশকত, এছবেষ্টছ উদ্যোগে কেতিয়াবা পৰামৰ্শ দিছিল যে এছবেষ্টছ চিমেণ্ট প্ৰস্তুত কৰা প্ৰক্ৰিয়াই ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে বা চিমেণ্টক আঁহৰ সৈতে সংলগ্ন কৰি আৰু সেইবোৰৰ ভৌতিক আকাৰ সলনি কৰি এছবেষ্টছক "নিষ্ক্ৰিয়" কৰিব পাৰে। পৰৱৰ্তী অধ্যয়নে দেখুৱাইছিল যে এয়া অসত্য আছিল আৰু দশক পুৰণি এছবেষ্টছ চিমেণ্ট ভঙাৰ পিছত, প্ৰকৃতিত পোৱা এছবেষ্টছৰ আঁহৰ দৰে এৰি দিয়ে, কোনো ধৰা পেলাব পৰা পৰিৱৰ্তন অবিহনে।<ref>{{cite web|url=http://www.hse.gov.uk/research/hsl_pdf/2007/hsl0711.pdf|title=Investigation of the chrysotile fibres in an asbestos cement sample (2006) – HSL/2007/11, p.26 onward|website=www.hse.gov.uk]|access-date=5 April 2015|archive-date=14 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214180028/http://www.hse.gov.uk/research/hsl_pdf/2007/hsl0711.pdf|url-status=dead|archivedate=14 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190214180028/http://www.hse.gov.uk/research/hsl_pdf/2007/hsl0711.pdf|deadurl=yes}}</ref> আঁহৰ ৰূপত এছবেষ্টছৰ সংস্পৰ্শলৈ অহাটো সদায় বিপদজনক বুলি গণ্য কৰা হয়। ভঙা পদাৰ্থ, বা ঢিলা এছবেষ্টছ আঁহ মুকলি হোৱাৰ কাৰণ হ'ব পৰা সামগ্ৰী বা কামৰ সৈতে কাম কৰা, বা ইয়াৰ সংস্পৰ্শলৈ অহাটো উচ্চ বিপদাশংকা বুলি গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে, এছবেষ্টছ উশাহত লোৱাৰ ফলত অসুস্থ হোৱা লোকসকলক নিয়মিতভাৱে এনে এটা চাকৰিত উন্মুক্ত কৰা হয় য'ত তেওঁলোকে সামগ্ৰীটোৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ কাম কৰে। [[friable]] {{Cite web|url=https://cpdonline.co.uk/knowledge-base/health-and-safety/what-does-asbestos-do/|title=What does asbestos do to you? {{!}} <ref>{{Cite web|url=https://cpdonline.co.uk/knowledge-base/health-and-safety/what-does-asbestos-do/|title=What does asbestos do to you? {{!}} Affects of exposure and who is at risk|date=17 July 2019|website=CPD Online College|language=en-GB|access-date=2019-08-13}}</ref> আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৃত্তিগত সুৰক্ষা আৰু স্বাস্থ্য প্ৰশাসনে (OSHA) কৰ্মক্ষেত্ৰত এছবেষ্টছৰ সংস্পৰ্শলৈ অহাৰ বিপদৰপৰা কৰ্মীসকলক সুৰক্ষিত কৰাৰ মানদণ্ড আছে। এছবেষ্টছৰ বাবে অনুমোদিত এক্সপ'জাৰ সীমা হৈছে আঠ ঘণ্টাৰ সময়-ওজনযুক্ত গড় হিচাপে প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰ বায়ুত 0.1 ফাইবাৰ, 30 মিনিটৰ সময়ৰ ভিতৰত প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত 1.0 এছবেষ্টছ ফাইবাৰৰ ভ্ৰমণৰ সীমাৰ সৈতে। [[Occupational Safety and Health Administration]] {{cite web |title=OSHA Fact Sheet |url=https://www.osha.gov/Publications/OSHA3507.pdf |publisher=US Department of Labor, Occupational Safety and Health Administration |access-date=28 April 2020}} <ref>{{cite web |title=OSHA Fact Sheet |url=https://www.osha.gov/Publications/OSHA3507.pdf |publisher=US Department of Labor, Occupational Safety and Health Administration |access-date=28 April 2020}}</ref> == নিয়ম == {{Main|Asbestos and the law}} === এছবেষ্টছৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ নিষেধাজ্ঞা === [[File:Countries that have banned asbestos.svg|right|thumb|Map of countries that have banned the use of asbestos]] [[File:76 769 EEC Asbestos warning labels (White text).svg|thumb|503x503px|Asbestos warning label under EU directive of 1983]] বিশ্বজুৰি ৬৬খন দেশ আৰু অঞ্চলে (ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সকলো অঞ্চলকে ধৰি) এছবেষ্টছৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰিছে। তালিকাভুক্ত কিছুমান দেশত সৰু-সুৰা ব্যৱহাৰৰ বাবে ৰেহাইৰ অনুমতি দিয়া হয়; অৱশ্যে, তালিকাভুক্ত সকলো দেশে সকলোপ্ৰকাৰৰ এছবেষ্টছৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰিব লাগিব। [[European Union]] {{cite web|url= http://ibasecretariat.org/alpha_ban_list.php|title= National Asbestos Bans |access-date=2020-06-22|publisher= ibasecretariat.org}} {{cite web|url= http://www.ibasecretariat.org/chron_ban_list.php|title= Chronology of Asbestos Bans and Restrictions|access-date=2020-06-22|publisher= ibasecretariat.org}} <ref>{{cite web|url= http://ibasecretariat.org/alpha_ban_list.php|title= National Asbestos Bans |access-date=2020-06-22|publisher= ibasecretariat.org}}</ref> <ref>{{cite web|url= http://www.ibasecretariat.org/chron_ban_list.php|title= Chronology of Asbestos Bans and Restrictions|access-date=2020-06-22|publisher= ibasecretariat.org}}</ref> {|class="wikitable sortable" ! দেশ!! নিষেধাজ্ঞাৰ তাৰিখ |- |{{flag|Algeria}} || |- |{{flag|Argentina}} || |- |{{flag|Australia}} ||December 31, 2003 |- |{{flag|Austria}} || |- |{{flag|Bahrain}} || |- |{{flag|Belgium}} || 1998 |- |{{flag|Brazil}} || |- |{{flag|Brunei}} || |- |{{flag|Bulgaria}} || |- |{{flag|Canada}} || December 31, 2018 |- |{{flag|Chile}} || |- |{{flag|Colombia}} || |- |{{flag|Croatia}} || |- |{{flag|Cyprus}} || |- |{{flag|Czech Republic}} ||1995 |- |{{flag|Denmark}} || |- |{{flag|Djibouti}} || |- |{{flag|Egypt}} || |- |{{flag|Estonia}} || |- |{{flag|Finland}} || January 1, 1994<ref>{{cite web |url=https://www.finlex.fi/fi/lainsaadanto/saadoskokoelma/1992/852 |title=852/1992 |language=fi |publisher=Finlex |access-date=22 January 2025}}</ref> |- |{{flag|France}} || |- |{{flag|Gabon}} || |- |{{flag|Germany}} || |- |{{flag|Gibraltar}} || |- |{{flag|Greece}} || |- |{{flag|Honduras}} || |- |{{flag|Hong Kong}} || |- |{{flag|Hungary}} || |- |{{flag|Iceland}} || 1983 |- |{{flag|Iraq}} || |- |{{flag|Iran}} || July 23, 2000 |- |{{flag|Ireland}} || |- |{{flag|Israel}} || |- |{{flag|Italy}} || 1992 |- |{{flag|Japan}} || March 2012 |- |{{flag|Jordan}} || |- |{{flag|South Korea}} || January 2009 |- |{{flag|Kuwait}} || |- |{{flag|Latvia}} || |- |{{flag|Liechtenstein}} || |- |{{flag|Lithuania}} || |- |{{flag|Luxembourg}} || |- |{{flag|Malta}} || |- |{{flag|Mauritius}} || |- |{{flag|Monaco}} || |- |{{flag|Mozambique}} || |- |{{flag|Netherlands}} || |- |{{flag|New Caledonia}} || |- |{{flag|New Zealand}} || 2015 |- |{{flag|North Macedonia}} || |- |{{flag|Norway}} || |- |{{flag|Oman}} || |- |{{flag|Poland}} || 1997 |- |{{flag|Portugal}} || |- |{{flag|Qatar}} || |- |{{flag|Romania}} || |- |{{flag|Saudi Arabia}} || |- |{{flag|Serbia}} || |- |{{flag|Seychelles}} || |- |{{flag|Slovakia}} || |- |{{flag|Slovenia}} || |- |{{flag|South Africa}} || |- |{{flag|Spain}} || |- |{{flag|Sweden}} ||1982<ref>{{cite web|date=2025-01-17|title=Asbest|url=https://www.av.se/halsa-och-sakerhet/kemiska-risker/risker-for-vissa-amnen-produkter-och-verksamheter/asbest/|trans-title=Asbestos|language=sv|publisher=[[Swedish Work Environment Authority]]|access-date=2025-03-23|quote=Asbest är förbjudet att använda i Sverige sedan 1982, men finns ofta kvar i äldre byggnader.|trans-quote=It is forbidden to use asbestos in Sweden since 1982, but it often still exists in older buildings.}}</ref><ref>{{cite web|date=2012-10-11|title=Asbest totalförbjudet sedan 1982|url=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/vasternorrland/asbest-totalforbjudet-sedan-1982|trans-title=Asbestos completely banned since 1982|language=sv|publisher=[[Sveriges Television#News|SVT News]]|access-date=2025-03-23|quote=Totalt förbud blev det 1982.|trans-quote=A complete ban came in 1982.}}</ref> |- |{{flag|Switzerland}} || |- |{{flag|Taiwan}} || |- |{{flag|Turkey}} || |- |{{flag|Ukraine}} || September 6, 2022 |- |{{flag|United Kingdom}} || |- |{{Flag|United States}} |2024<ref>{{Cite web |date=March 14, 2024 |title=Asbestos Part 1; Chrysotile Asbestos; Regulation of Certain Conditions of Use Under the Toxic Substances Control Act (TSCA) |url=https://www.epa.gov/system/files/documents/2024-03/prepubcopy_8332-01_fr_doc_for_esignature_admin_verified_2024-03-14.pdf |access-date=August 16, 2024 |website=[[United States Environmental Protection Agency|Environmental Protection Agency]]}}</ref> |- |{{flag|Uruguay}} || |} ==== অষ্ট্ৰেলিয়া ==== [[File:SLNSW 20132 Asbestos Products Ltd exporting.jpg|thumb|Asbestos Products Ltd (Sydney) asbestos cement corrugated roofing for export]] [[File:Rozelle Parklands Asbestos Mulch.jpg|thumb|[[Sydney asbestos mulch crisis|Asbestos-contaminated mulch]] in Sydney]] ১৯৬৭ চনত ক্ৰ'চিদোলাইট (নীলা এছবেষ্টছ) ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল, আনহাতে ১৯৮০ৰ দশকৰ মাজভাগলৈকে নিৰ্মাণ উদ্যোগত এমোচাইট (ব্ৰাউন এছবেষ্টছ) ব্যৱহাৰ অব্যাহত আছিল। অৱশেষত ১৯৮৯ চনত ইয়াক সামগ্ৰী নিৰ্মাণৰপৰা নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল, যদিও ই ২০০৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে গেস্কেট আৰু ব্ৰেক লাইনিংত আছিল, আৰু আমদানি, ব্যৱহাৰ বা পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি।<ref>{{cite web|title=Mesothelioma in Australia | publisher=Asbestos.com | url=http://www.asbestos.com/mesothelioma/australia/asbestos.php | access-date=13 December 2012}} </ref><ref>{{cite web|title=National Health and Medical Research Council|url=http://www.nhmrc.gov.au/your-health/asbestos-related-diseases|access-date=13 December 2012}}</ref> অষ্ট্ৰেলিয়াত এছবেষ্টছ এক সমস্যা হৈ আছে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰপৰা ১৯৮০ দশকৰ আৰম্ভণিৰ ভিতৰত অষ্ট্ৰেলিয়াত নিৰ্মাণ কৰা তিনিটা ঘৰৰ ভিতৰত দুটা এতিয়াও এছবেষ্টছ আছে।<ref>{{cite news|title= Building unions seek laws to clear asbestos | work=[[The Sydney Morning Herald]] | url=http://www.smh.com.au/opinion/political-news/building-unions-seek-laws-to-clear-asbestos-20130212-2eb3l.html |access-date=2 February 2013 }}</ref> বাসগৃহত বৈদ্যুতিক মিটাৰ বাকচ সংশোধন কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া শ্ৰমিকসকলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ইউনাইটেড চাৰ্ভিচেছ ইউনিয়নে কৈছিল যে বাকচবোৰ এছবেষ্টছৰ বাবে পৰীক্ষা নকৰালৈকে শ্ৰমিকসকলে এই কাম কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিব লাগে।<ref> {{cite news|title=Unions warn on meter board asbestos| url=http://news.smh.com.au/breaking-news-national/unions-warn-on-meter-board-asbestos-20121029-28ecg.html|agency=Australian Associated Press|access-date=10 August 2013}}</ref> and the head of the Australian Council of Trade Unions ([[Australian Council of Trade Unions|ACTU]]) has called on the government to protect its citizens by ridding the country of asbestos by 2030.<ref>{{cite web |title=All buildings should be cleared of asbestos by 2030 to save future generations |work=ACTU |date=16 September 2011 |url=http://www.actu.org.au/Media/Mediareleases/Allbuildingsshouldbeclearedofasbestosby2030tosavefuturegenerations.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413132136/http://www.actu.org.au/Media/Mediareleases/Allbuildingsshouldbeclearedofasbestosby2030tosavefuturegenerations.aspx |archive-date=13 April 2014 |access-date=10 October 2025 |archivedate=13 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132136/http://www.actu.org.au/Media/Mediareleases/Allbuildingsshouldbeclearedofasbestosby2030tosavefuturegenerations.aspx |deadurl=yes }}</ref> এছবেষ্টছ সামগ্ৰীৰ পৰিচালনাকাৰীসকলৰ ওচৰত বণ্ডেড এছবেষ্টছৰ বাবে বি-শ্ৰেণীৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ আৰু ফ্ৰাইবল এছবেষ্টছৰ বাবে এ-শ্ৰেণীৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ থাকিব লাগিব।{{citation needed|date=October 2023}} পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়াৰ উইটেনুম চহৰখন এটা (নীলা) এছবেষ্টছ খনিৰ চাৰিওফালে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। সমগ্ৰ চহৰখন দূষিত হৈ আছে আৰু ইয়াক বিচ্ছিন্ন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষই মানচিত্ৰ আৰু পথৰ চিহ্নৰপৰা ৱিটেনুমৰ উল্লেখ আঁতৰাবলৈ অনুমতি দিছে। [[Wittenoom, Western Australia|Wittenoom]] {{citation needed|date=October 2023}} জানুৱাৰী 2024 ত, ছিডনীৰ উদ্যান, খেলপথাৰ আৰু বিদ্যালয়কে ধৰি ডজন ডজন স্থানত যোগান ধৰা বাগিছাৰ মাল্চত এছবেষ্টছ পোৱা গৈছিল, যাৰ ফলত ছিডনী এছবেষ্টছ মাল্চ সংকট আৰম্ভ হৈছিল। [[mulch]] [[Sydney]] [[Sydney asbestos mulch crisis]] {{Cite news |date=2024-02-19 |title=Sydney asbestos scare: How a mulch discovery has sent a city scrambling |url=https://www.bbc.com/news/world-australia-68302052 |website=BBC News |first1=Tiffanie |last1=Turnbull |language=en-GB |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225195500/https://www.bbc.com/news/world-australia-68302052 |archive-date= Feb 25, 2024 }} <ref>{{Cite news |date=2024-02-19 |title=Sydney asbestos scare: How a mulch discovery has sent a city scrambling |url=https://www.bbc.com/news/world-australia-68302052 |website=BBC News |first1=Tiffanie |last1=Turnbull |language=en-GB |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225195500/https://www.bbc.com/news/world-australia-68302052 |archive-date= Feb 25, 2024 }}</ref> ==== কানাডা ==== 31 ডিচেম্বৰ, 2018 লৈকে, এছবেষ্টছৰপৰা নিৰ্মিত সামগ্ৰী আমদানি, নিৰ্মাণ, বিক্ৰী, বাণিজ্য বা ব্যৱহাৰ কৰাটো বেআইনী। ক্ল'ৰেলকালি উদ্যোগ, সামৰিক, পাৰমাণৱিক সুবিধা, আৰু এছবেষ্টছ খননৰ অৱশিষ্টৰপৰা মেগনেছিয়াম নিষ্কাশনৰ বাবে ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ৰেহাই আছে। [[chloralkali]] {{cite news |last1=Povtak |first1=Tim |title=/ News / Asbestos Exposure & Bans Canada Announces Asbestos Ban with Exemptions |work=Asbestos.com |publisher=The Mesothelioma Center |date=22 October 2018 |location=Orlando, FL}} <ref>{{cite news |last1=Povtak |first1=Tim |title=/ News / Asbestos Exposure & Bans Canada Announces Asbestos Ban with Exemptions |work=Asbestos.com |publisher=The Mesothelioma Center |date=22 October 2018 |location=Orlando, FL}}</ref> ==== ইৰাণ ==== ২০০০ চনৰ ২৩ জুলাইত ইৰাণৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ সৰ্বোচ্চ পৰিষদে এছবেষ্টছৰ যিকোনো ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰে। এটা টোকাত, পৰিষদে কয় যে, 44 বছৰৰ পাছত, যদি কাৰিকৰী, অৰ্থনৈতিক বা আৰ্থিকভাৱে উপযুক্ত কোনো বিকল্প নাথাকে, আইনখন আপীলযোগ্য আৰু পুনৰীক্ষণ সাপেক্ষে হ'ব।<ref name="ایران">{{Cite web |last=ایران |first=عصر |title=استفاده از هر گونه آزبست برای همیشه ممنوع شد |url=https://www.asriran.com/fa/news/190472/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D8%B1-%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%B2%D8%A8%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF |access-date=2023-08-22 |website=fa |language=fa |archivedate=8 September 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250908111130/https://www.asriran.com/fa/news/190472/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D8%B1-%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%B2%D8%A8%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF |deadurl=yes }}</ref><ref name="mehrnews.com">{{Cite web |date=2011-12-16 |title=محصولاتی که بوی سرطان می دهد! / ممنوعیت کامل آزبست تا شهریور 91 |url=https://www.mehrnews.com/news/1484792/محصولاتی-که-بوی-سرطان-می-دهد-ممنوعیت-کامل-آزبست-تا-شهریور-91 |access-date=2023-08-22 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2011-10-24 |title=ممنوعیت آزبست، انتظار شهروندان از مجلس |url=https://www.hamshahrionline.ir/news/149272/ممنوعیت-آزبست-انتظار-شهروندان-از-مجلس |access-date=2023-08-22 |website=همشهری آنلاین |language=fa }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১১ চনৰ ২২ নৱেম্বৰত ইৰাণৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই এছবেষ্টছৰ ব্যৱহাৰ সম্পূৰ্ণৰূপে নিষিদ্ধ কৰে। ই এছবেষ্টছৰ সকলো আমদানি আৰু ৰপ্তানিও নিষিদ্ধ কৰিছিল। ২০১১ চনৰ ৯ অক্টোবৰত, ইৰাণৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ সৰ্বোচ্চ পৰিষদে নতুন আইনখন নিশ্চিত কৰে আৰু পূৰ্বৰ আইনখন উন্নীত আৰু সলনি কৰি ৰাজহুৱাভাৱে ইয়াক ঘোষণা কৰে।<ref name="ایران"/><ref name="mehrnews.com"/> ==== জাপান ==== এছবেষ্টছৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ৰোগত জাপানত যোৱা কেইটামান দশকত শ শ শ্ৰমিকৰ মৃত্যু হোৱা বুলি প্ৰকাশ পাই ২০০৫ চনৰ মাজভাগত এক কেলেংকাৰীৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ১৯৭১ চনত টকিঅ'ই এছবেষ্টছ পৰিচালনা কৰা কোম্পানীবোৰক ভেণ্টিলেটৰ স্থাপন কৰিবলৈ আৰু নিয়মীয়াকৈ স্বাস্থ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। অৱশ্যে, জাপান চৰকাৰে ১৯৯৫ চনলৈকে ক্ৰ'চিদোলাইট আৰু এমোচাইট নিষিদ্ধ কৰা নাছিল, আৰু ২০০৬ চনত এছবেষ্টছৰ ওপৰত কেইটামান ব্যতিক্ৰমৰ সৈতে প্ৰায় সম্পূৰ্ণ নিষেধাজ্ঞা কাৰ্যকৰী কৰা হৈছিল, বাকী ব্যতিক্ৰমবোৰ মাৰ্চ ২০১২ ত সম্পূৰ্ণ নিষেধাজ্ঞাৰ বাবে আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। {{Webarchive|url=https://archive.today/20121218102822/http://www.amrc.org.hk/alu_article/occupational_safety_and_health_in_asia/japanese_asbestos_scandal |date=18 December 2012 }} <ref name=Iceberg>[http://www.amrc.org.hk/alu_article/occupational_safety_and_health_in_asia/japanese_asbestos_scandal Japanese Asbestos Scandal] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121218102822/http://www.amrc.org.hk/alu_article/occupational_safety_and_health_in_asia/japanese_asbestos_scandal |date=18 December 2012 }}. Asia Monitor Resource Center. 28 September 2007</ref> <ref>[http://www.etoday.co.kr/news/section/newsview.php?idxno=1103908 Asbestos use banned on all products from this month]. Etoday.co.kr. Retrieved on 17 October 2015.</ref> ==== নিউজিলেণ্ড ==== ১৯৮৪ চনত, নিউজিলেণ্ডলৈ কেঁচা এম্ফিবল (নীলা আৰু মুগা) এছবেষ্টছৰ আমদানি নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। ২০০২ চনত ক্ৰাইছ'টাইল (বগা) এছবেষ্টছৰ আমদানিও নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। ২০১৫ চনত, চৰকাৰে ঘোষণা কৰিছিল যে অতি সীমিত ব্যতিক্ৰমৰ সৈতে এছবেষ্টছৰ আমদানি সম্পূৰ্ণৰূপে নিষিদ্ধ কৰা হ'ব (পুৰণি যন্ত্ৰৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠাপন অংশত প্ৰয়োগ কৰা হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছে) যাক কেচ-বাই-কেছ ভিত্তিত পুনৰীক্ষণ কৰা হ'ব। [[New Zealand]] {{cite journal|author=Smartt, Pamela|pmid=15570336|title=Mortality, morbidity, and asbestosis in New Zealand: the hidden legacy of asbestos exposure|journal=The New Zealand Medical Journal|year=2004|volume=117|issue=1205|url=http://journal.nzma.org.nz/journal/117-1205/1153/|pages=U1153|archive-url=https://web.archive.org/web/20140605025456/http://journal.nzma.org.nz/journal/117-1205/1153/|archive-date=5 June 2014}} {{Cite web|url=https://www.beehive.govt.nz/release/govt-moves-asbestos-containing-products|title=Govt moves on asbestos-containing products|website=The Beehive|access-date=2016-06-16}} <ref>{{cite journal|author=Smartt, Pamela|pmid=15570336|title=Mortality, morbidity, and asbestosis in New Zealand: the hidden legacy of asbestos exposure|journal=The New Zealand Medical Journal|year=2004|volume=117|issue=1205|url=http://journal.nzma.org.nz/journal/117-1205/1153/|pages=U1153|archive-url=https://web.archive.org/web/20140605025456/http://journal.nzma.org.nz/journal/117-1205/1153/|archive-date=5 June 2014}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.beehive.govt.nz/release/govt-moves-asbestos-containing-products|title=Govt moves on asbestos-containing products|website=The Beehive|access-date=2016-06-16}}</ref> নেলছনৰ উত্তৰ-পশ্চিমত, উজনি টাকাকা উপত্যকাত, নিউজিলেণ্ডৰ একমাত্ৰ বাণিজ্যিকভাৱে চপোৱা এছবেষ্টছ খনি। ১৯০৮ চনৰপৰা ১৯১৭ চনলৈ ইয়াত এটা নিম্ন শ্ৰেণীৰ ক্ৰিছ'টাইল খনন কৰা হৈছিল কিন্তু মাত্ৰ ১০০ টন ধুই পেকহৰ্ছেৰে বাহিৰলৈ উলিয়াই অনা হৈছিল। এক নতুন শক্তি আঁচনিয়ে কাম নৱীকৰণ কৰিবলৈ সক্ষম কৰিছিল আৰু ১৯৪০ চনৰপৰা ১৯৪৯ চনৰ ভিতৰত, হিউম কোম্পানীয়ে মাহে ৪০ টন খনন কৰিছিল। ই ১৯৬৪ চনলৈকে অব্যাহত আছিল, যেতিয়া ইয়াৰ আঁহৰ দৈৰ্ঘ্য কম হোৱাৰ বাবে, সীমিত বাণিজ্যিক ব্যৱহাৰযোগ্যতাই খনন বন্ধ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল।<ref>{{Cite news|url=http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&d=GRA18980108.2.14|title=National Library of New Zealand|work=Grey River Argus, Volume LVII, Issue 9871, 8 January 1898, Page 4}}</ref><ref>{{Cite book|title=The Cobb: the history of the Cobb River hydro-electric power scheme|last=Blair|first=AK|publisher=Cadsonbury Publications, Christchurch, 1998|year=1994|isbn=0-477-01699-5|location=Christchurch, New Zealand|pages= 67–69, 71–72, 100–101}}</ref> ==== দক্ষিণ কোৰিয়া ==== ১৯৯৭ চনৰ মে' মাহত দক্ষিণ কোৰিয়াত ক্ৰ'চিদোলাইট আৰু এমোচাইটৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰ সম্পূৰ্ণৰূপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল, যাক সাধাৰণতে নীলা আৰু মুগা এছবেষ্টছ বুলি জনা যায়। ২০০৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত চৰকাৰে এছবেষ্টছ বা ০.১%তকৈ অধিক এছবেষ্টছ থকা যিকোনো পদাৰ্থৰ উৎপাদন, আমদানি, বিক্ৰী, সংৰক্ষণ, পৰিবহণ বা ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰাৰ সময়ত সকলোপ্ৰকাৰৰ এছবেষ্টছৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল। ২০১১ চনত, দক্ষিণ কোৰিয়া এছবেষ্টছ ক্ষতি সাহায্য আইন প্ৰণয়ন কৰা বিশ্বৰ ষষ্ঠ দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল, যি যিকোনো কোৰিয়ান নাগৰিকক বিনামূলীয়া জীৱনজোৰা চিকিৎসা সেৱাৰ লগতে এছবেষ্টছ সম্পৰ্কীয় ৰোগ ধৰা পৰিলে চৰকাৰৰপৰা মাহিলী উপাৰ্জনৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। [[crocidolite]] [[amosite]] [[South Korea]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402105233/http://www.fnn.co.kr/content.asp?aid=504579c1e94a43f8ad80a83ee2aa0433 |date=2 April 2015 }} {{cite journal|last=Kim|first=Hyoung Ryoul|title=Overview of Asbestos Issues in Korea|journal=J Korean Med Sci|date=12 June 2009|volume=24|series=3|pages=363–367|doi=10.3346/jkms.2009.24.3.363|pmid=19543418|pmc=2698178|issue=3}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402192750/http://health.joseilbo.com/html/news/?f=read&code=1327972365&seq=2992 |date=2 April 2015 }} <ref>[http://www.fnn.co.kr/content.asp?aid=504579c1e94a43f8ad80a83ee2aa0433 "학원 밀집 건물 석면노출 심각"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402105233/http://www.fnn.co.kr/content.asp?aid=504579c1e94a43f8ad80a83ee2aa0433 |date=2 April 2015 }}. fnn.co.kr. 6 May 2013</ref> <ref>{{cite journal|last=Kim|first=Hyoung Ryoul|title=Overview of Asbestos Issues in Korea|journal=J Korean Med Sci|date=12 June 2009|volume=24|series=3|pages=363–367|doi=10.3346/jkms.2009.24.3.363|pmid=19543418|pmc=2698178|issue=3}}</ref> <ref>[http://health.joseilbo.com/html/news/?f=read&code=1327972365&seq=2992 1970~80년대 석면 다룬 산업 근로자, 폐암 정기검사 필수] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402192750/http://health.joseilbo.com/html/news/?f=read&code=1327972365&seq=2992 |date=2 April 2015 }}. health.joseilbo.com. 25 February 2013</ref> ==== ইউনাইটেড কিংদম ==== ইউনাইটেড কিংডমত, ১৯৮৫ চনত নীলা আৰু মুগা এছবেষ্টছ সামগ্ৰী সম্পূৰ্ণৰূপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আনহাতে ১৯৯৯ চনত বগা এছবেষ্টছৰ আমদানি, বিক্ৰী আৰু ছেকেণ্ডহেণ্ড পুনৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। পূৰ্বৱৰ্তী ২০০৬ চনৰ আইনখন উন্নীত আৰু সলনি কৰি ২০১২ চনৰ এছবেষ্টছ নিয়ন্ত্ৰণ নিয়মাৱলীত কোৱা হৈছে যে অনা-ঘৰুৱা অট্টালিকাৰ (যেনে, কাৰখানা আৰু কাৰ্যালয়) মালিকসকলৰ চৌহদত এছবেষ্টছৰ উপস্থিতিৰ বিষয়ে নিজকে অৱগত কৰি আৰু সামগ্ৰীৰ অৱনতি নোহোৱাটো নিশ্চিত কৰি, প্ৰয়োজন হ'লে ইয়াক আঁতৰাই চৌহদত এছবেষ্টছ পৰিচালনা কৰাৰ "কৰ্তব্য" আছে। নিয়োগকৰ্তাসকলে, যেনে নিৰ্মাণ কোম্পানীবোৰ, যাৰ কৰ্মীসকল এছবেষ্টছৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিব পাৰে তেওঁলোকেও তেওঁলোকৰ কৰ্মীসকলক বাৰ্ষিক এছবেষ্টছ প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰিব লাগিব।<ref>{{cite book |title=Managing and working with asbestos – Control of Asbestos Regulations 2012 |date=2013 |publisher=Health and Safety Executive |location=London |isbn=978-0-7176-6618-8 |url=https://www.hse.gov.uk/pubns/priced/l143.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216144646/https://www.hse.gov.uk/pubns/priced/l143.pdf |archive-date= Dec 16, 2023 }}</ref> ==== আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ==== {{See also|Asbestos and the law (United States)}} [[File:Researching Asbestos-Related Disease.jpg|thumb|Researcher using a fiber length classifier to produce length-selected fibers of asbestos for toxicological studies]] ২০২৪ চনৰ আগতে, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ এছবেষ্টছ সম্পূৰ্ণৰূপে নিষিদ্ধ নকৰা কেইখনমান উন্নত দেশৰ ভিতৰত এখন আছিল। ক্ল'ৰিন কাৰখানাৰ কিছুমান আমেৰিকান কৰ্মী সঘনাই পদাৰ্থটোৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিছিল, আৰু OSHA-য়ে স্বেচ্ছাসেৱী সুৰক্ষা কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে এই উদ্ভিদবোৰক যাদৃচ্ছিক পৰিদৰ্শনৰপৰা ৰেহাই দিছিল। [[developed countries]] [[Occupational Safety and Health Administration|OSHA]] [[Voluntary Protection Program]] {{Cite news |first1=Kathleen |last1=McGrory |first2=Neil |last2=Bedi |title=Workers Across America Break Their Silence on Decades of Asbestos Exposure |url=https://www.propublica.org/article/asbestos-poisoning-plant-mcintosh-alabama-olin |access-date=2022-12-09 |website=ProPublica |language=en |date=2022-12-07}} {{Cite news |first1=Kathleen |last1=McGrory |first2=Neil |last2=Bedi |title=The U.S. Never Banned Asbestos. These Workers Are Paying the Price. |url=https://www.propublica.org/article/asbestos-poisoning-chemical-plant-niagara-falls |access-date=2022-12-09 |website=ProPublica |language=en}} <ref>Leer, Ben (17 September 2012), "[http://www.asbestos.com/blog/2012/09/17/why-isnt-asbestos-banned-in-the-united-states/ Why Isn't Asbestos Banned in the United States?]". asbestos.com.</ref> <ref>{{Cite news |first1=Kathleen |last1=McGrory |first2=Neil |last2=Bedi |title=Workers Across America Break Their Silence on Decades of Asbestos Exposure |url=https://www.propublica.org/article/asbestos-poisoning-plant-mcintosh-alabama-olin |access-date=2022-12-09 |website=ProPublica |language=en |date=2022-12-07}}</ref> <ref>{{Cite news |first1=Kathleen |last1=McGrory |first2=Neil |last2=Bedi |title=The U.S. Never Banned Asbestos. These Workers Are Paying the Price. |url=https://www.propublica.org/article/asbestos-poisoning-chemical-plant-niagara-falls |access-date=2022-12-09 |website=ProPublica |language=en}}</ref> ১৯৮৯ চনত, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (ইপিএ) এছবেষ্টছ নিষিদ্ধ আৰু পৰ্যায়ক্ৰমে আউট নিয়ম জাৰি কৰিছিল, কিন্তু ১৯৯১ চনত, এছবেষ্টছ উদ্যোগৰ সমৰ্থকসকলে এক ঐতিহাসিক মোকৰ্দমাত নিষেধাজ্ঞাক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল আৰু বাতিল কৰিছিল: ''ক্ষয় প্ৰমাণ ফিটিংছ বনাম পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থা''। যদিও এই গোচৰটোৱে এছবেষ্টছ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কেইবাটাও সৰু বিজয় লাভ কৰিছিল, ইপিএ-য়ে অৱশেষত এছবেষ্টছৰ ব্যৱহাৰ বন্ধ কৰা নাছিল। এই ৰায়টোৱে বহুতো উপভোক্তা সামগ্ৰী এৰি থৈ গৈছে য'ত এতিয়াও আইনগতভাৱে এছবেষ্টছৰ চিহ্ন থাকিব পাৰে। অৱশ্যে ছয়টা শ্ৰেণীৰ এছবেষ্টছ থকা সামগ্ৰী নিষিদ্ধ কৰা হৈছে: ঢেউযুক্ত কাগজ, ৰোলব'ৰ্ড, বাণিজ্যিক কাগজ, বিশেষ কাগজ, মজিয়া অনুভৱ আৰু এছবেষ্টছৰ যিকোনো নতুন ব্যৱহাৰ। ক্লিন এয়াৰ এক্টে বয়লাৰ আৰু গৰম পানীৰ টেংকৰ দৰে উপাদানৰ ওপৰত এছবেষ্টছ পাইপ ইনচুলেচন আৰু এছবেষ্টছ ব্লক ইনচুলেচন নিষিদ্ধ কৰে, আৰু স্প্ৰে-প্ৰয়োগ কৰা চাৰ্ফেচিং এছবেষ্টছ থকা সামগ্ৰী। উপভোক্তা সামগ্ৰী সুৰক্ষা আইনে কৃত্ৰিম জুইকুৰা আঙঠা আৰু দেৱাল পেচিং যৌগত এছবেষ্টছ নিষিদ্ধ কৰে। ফুড এণ্ড ড্ৰাগ এডমিনিষ্ট্ৰেচনে ফাৰ্মাচিউটিকেল উৎপাদন, প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু পেকিংত এছবেষ্টছ থকা ফিল্টাৰ নিষিদ্ধ কৰিছে। [[United States Environmental Protection Agency]] [[5th Cir.]] [[corrugated paper]] [[rollboard]] [[Paper|commercial paper]] [[specialty paper]] [[flooring felt]] [[Clean Air Act of 1963|Clean Air Act]] [[Consumer Product Safety Act]] [[Food and Drug Administration]] {{cite court |url=https://law.justia.com/cases/federal/appellate-courts/F2/947/1201/153685/ |litigants=Corrosion Proof Fittings v. EPA |vol=1201 |reporter=947 F.2d |court=[[5th Cir.]] |date=1991}} {{cite web |url=http://www.epa.gov/asbestos/pubs/asbbans2.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022215630/http://www.epa.gov/asbestos/pubs/asbbans2.pdf |archive-date=22 October 2012 |title=EPA Asbestos Materials Bans: Clarification |publisher=Environmental Protection Agency |date=18 May 1999}} {{cite web |title=EPA Actions to Protect the Public from Exposure to Asbestos |date=12 March 2013 |url=https://www.epa.gov/asbestos/epa-actions-protect-public-exposure-asbestos#banneduses |publisher=United States Environmental Protection Agency |access-date=28 April 2020}} <ref>{{cite court |url=https://law.justia.com/cases/federal/appellate-courts/F2/947/1201/153685/ |litigants=Corrosion Proof Fittings v. EPA |vol=1201 |reporter=947 F.2d |court=[[5th Cir.]] |date=1991}}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.epa.gov/asbestos/pubs/asbbans2.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022215630/http://www.epa.gov/asbestos/pubs/asbbans2.pdf |archive-date=22 October 2012 |title=EPA Asbestos Materials Bans: Clarification |publisher=Environmental Protection Agency |date=18 May 1999}}</ref> <ref>{{cite web |title=EPA Actions to Protect the Public from Exposure to Asbestos |date=12 March 2013 |url=https://www.epa.gov/asbestos/epa-actions-protect-public-exposure-asbestos#banneduses |publisher=United States Environmental Protection Agency |access-date=28 April 2020}}</ref> ২০১৪ চনত, ৱাশ্বিংটন ৰাজ্যই অটোম'টিভ ব্ৰেকত এছবেষ্টছ নিষিদ্ধ কৰিছিল। [[Washington (state)|the state of Washington]] {{cite web |url=http://www.ecy.wa.gov/programs/hwtr/betterbrakes.html |title=Better Brakes Law |publisher=State of Washington Department of Ecology |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117214035/http://www.ecy.wa.gov/programs/hwtr/betterbrakes.html|archive-date=17 January 2012 |access-date=7 February 2025}} <ref>{{cite web |url=http://www.ecy.wa.gov/programs/hwtr/betterbrakes.html |title=Better Brakes Law |publisher=State of Washington Department of Ecology |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117214035/http://www.ecy.wa.gov/programs/hwtr/betterbrakes.html|archive-date=17 January 2012 |access-date=7 February 2025}}</ref> ২০২২ চনত, ব্ৰাজিল আৰু ৰাছিয়াৰপৰা আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ ক্ৰাইছ'টাইল এছবেষ্টছ আমদানি কৰা হৈছিল, ক্ল'ৰেলকালি প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা ক্ল'ৰিণ উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ডায়াফ্ৰামত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ। ২০২০ চনলৈকে, এছবেষ্টছ থকা আমদানি কৰা সামগ্ৰীবোৰৰ ভিতৰত আছিল কিছুমান ইউটিলিটি বাহনৰ বাবে গাস্কেট, গাস্কেট নিৰ্মাণত ব্যৱহৃত ৰবৰৰ শ্বীট, তেল উদ্যোগৰ বাবে ব্ৰেক ব্লক, আৰু বাহনৰ ঘৰ্ষণ সামগ্ৰী যেনে আফ্টাৰ মাৰ্কেট অটোম'টিভ ব্ৰেক আৰু লাইনিং। [[chloralkali process]] {{convert|224|MT|sp=us}} {{cite web |url=https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2024/mcs2024-asbestos.pdf |title=Asbestos |publisher=U.S. Geological Survey |series=Mineral Commodity Summaries |date=January 2024}} <ref>{{cite web |url=https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2024/mcs2024-asbestos.pdf |title=Asbestos |publisher=U.S. Geological Survey |series=Mineral Commodity Summaries |date=January 2024}}</ref> 2024 চনত, ইপিএ-য়ে 2037 চনৰ ভিতৰত এছবেষ্টছৰ সকলো চলি থকা ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰাৰ বাবে এক নতুন নিয়ম ঘোষণা কৰিছিল। বিষাক্ত পদাৰ্থ নিয়ন্ত্ৰণ আইনৰ ২০১৬ চনৰ সংশোধনীৰ অধীনত এই নিয়মটো প্ৰথম কাৰ্যকৰী কৰা হৈছিল।<ref>{{Unbulleted list citebundle|{{Cite web |date=2024-03-18 |title=EPA bans asbestos, a deadly carcinogen still in use decades after a partial ban was enacted |url=https://apnews.com/article/epa-asbestos-cancer-brakes-biden-72b0fa8b36adedaff6000034d35c2acd |access-date=2024-04-05 |website=AP News}}|{{Cite web |title=After 30 years, EPA finally bans last form of asbestos used in the US |url=https://cen.acs.org/policy/chemical-regulation/30-years-EPA-finally-bans/102/web/2024/03 |access-date=2024-04-05 |website=Chemical & Engineering News}}|{{Cite web |last=Christensen |first=Jen |date=2024-03-18 |title=EPA bans last form of asbestos used in United States |url=https://www.cnn.com/2024/03/18/health/epa-bans-last-form-of-asbestos-used-in-united-states/index.html |access-date=2024-04-05 |website=CNN}}}}</ref> === যিবোৰ দেশত এছবেষ্টছ বৈধ === {|class="wikitable sortable" ! দেশ |- |{{flag|Belarus}} |- |{{flag|Kazakhstan}} |- |{{flag|Russia}} |- |{{flag|India}} |- |{{flag|Pakistan}} |- |{{flag|China}} |- |{{flag|Cuba}} |- |{{flag|Mexico}} |- |{{flag|Vietnam}} |- |} ==== মেক্সিকো ==== ১৯৭০ চনৰ পৰা, ইউৰোপ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত এছবেষ্টছৰ বৰ্ধিত নিয়ন্ত্ৰণৰ ফলস্বৰূপে, মেক্সিকোলৈ এছবেষ্টছ-প্ৰক্ৰিয়াকৰণ উদ্যোগৰ এক বৃহৎ স্থানান্তৰ হৈছিল। এছবেষ্টছ বহুতো সামগ্ৰীত ব্যৱহাৰ কৰা হয় - চাল, বয়লাৰ, পাইপ, ব্ৰেক আৰু তাঁৰ, 2,000 ৰো অধিক মেক্সিকান কোম্পানীয়ে উৎপাদন কৰে, যাৰ ভিতৰত বহুতো আমেৰিকান কোম্পানীৰ সহায়ক বা উপ-ঠিকাদাৰ, আৰু সমগ্ৰ আমেৰিকাত বিক্ৰী কৰা হয়। ২০০০ চনত, মেক্সিকান এছবেষ্টছ থকা ৰপ্তানিৰ ৫৮% আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ গৈছিল, আৰু ৪০% মধ্য আমেৰিকাৰ দেশ আৰু কিউবালৈ গৈছিল। [[Mexico]] {{cite journal |last1=Algranti |first1=Eduardo |last2=Ramos-Bonilla |first2=Juan Pablo |last3=Terracini |first3=Benedetto |last4=Santana |first4=Vilma S. Santana |title=Prevention of Asbestos Exposure in Latin America within a Global Public Health Perspective |journal=Annals of Global Health |date=29 March 2019 |volume=85 |issue=1 |page=49 |doi=10.5334/aogh.2341 |publisher=Ubiqiuity |location=London |pmid=30924615 |pmc=6634328 |issn=2214-9996 |doi-access=free }} {{cite journal |title=Asbestos in the world |journal=HESA Newsletter |date=June 2005 |volume=27 |page=12 |url=https://www.researchgate.net/publication/323166797 |publisher=European Trade Union Institute |location=Brussels}} <ref>{{cite journal |last1=Algranti |first1=Eduardo |last2=Ramos-Bonilla |first2=Juan Pablo |last3=Terracini |first3=Benedetto |last4=Santana |first4=Vilma S. Santana |title=Prevention of Asbestos Exposure in Latin America within a Global Public Health Perspective |journal=Annals of Global Health |date=29 March 2019 |volume=85 |issue=1 |page=49 |doi=10.5334/aogh.2341 |publisher=Ubiqiuity |location=London |pmid=30924615 |pmc=6634328 |issn=2214-9996 |doi-access=free }}</ref> <ref>{{cite journal |title=Asbestos in the world |journal=HESA Newsletter |date=June 2005 |volume=27 |page=12 |url=https://www.researchgate.net/publication/323166797 |publisher=European Trade Union Institute |location=Brussels}}</ref> ==== ভিয়েটনাম ==== [[File:Wellasbestdach-233-3354 IMG.JPG|thumb|Corrugated asbestos roof (with [[Fibre cement]])]] ভিয়েটনামত, ক্ৰিছ'টাইল এছবেষ্টছ নিষিদ্ধ নহয় আৰু এতিয়াও বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এম্ফিবল এছবেষ্টছক ব্যৱসায় আৰু ব্যৱহাৰৰপৰা নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। ভিয়েটনাম হৈছে বিশ্বৰ শীৰ্ষ 10টা এছবেষ্টছ ব্যৱহাৰকাৰীৰ ভিতৰত এটা, যাৰ বাৰ্ষিক আমদানিৰ পৰিমাণ প্ৰায় 65,000-70,000 টন ক্ৰাইছ'টাইল। আমদানি কৰা এছবেষ্টছৰ প্ৰায় ৯০% প্ৰায় ১০০ নিযুত বৰ্গ মিটাৰ চিমেণ্টৰ চালৰ শ্বীট (এছবেষ্টছ-চিমেণ্ট) উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এটা অধ্যয়ন অনুসৰি, য়েন বাই, থান হোৱাৰ ৩০০টা পৰিয়ালৰ ভিতৰত, ৮৫% পৰিয়ালে এছবেষ্টছৰ চালৰ চাদৰ ব্যৱহাৰ কৰে, কিন্তু মাত্ৰ ৫% পৰিয়ালে নেতিবাচক স্বাস্থ্যৰ প্ৰভাৱৰ বিষয়ে জানে। [[asbestos-cement]] [[Yen Bai]] [[Thanh Hoa]] <ref name="plo1">[https://plo.vn/suc-khoe/tam-lop-amiang-ke-giet-nguoi-732227.html Tấm lợp amiăng, kẻ giết người?], báo Pháp Luật, 10 July 2017, language=vietnamese</ref> মাষ্টাৰ প্লেনত (নিৰ্মাণ মন্ত্ৰ্যালয়ে ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীত চৰকাৰক দাখিল কৰা ২০৩০ চনলৈ অভিমুখীকৰণৰ সৈতে ২০২০ চনলৈ নিৰ্মাণ সামগ্ৰী বিকাশৰ বাবে) এতিয়াও দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে ক্ৰিছ'টাইলৰ ব্যৱহাৰ অব্যাহত ৰখাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে। [[Ministry of Construction (Vietnam)|Ministry of Construction]] <ref name="plo2">[https://plo.vn/thoi-su/xay-dung-mang-luoi-cam-su-dung-amiang-trang-o-viet-nam-512026.html Xây dựng mạng lưới cấm sử dụng amiăng trắng ở Việt Nam], báo Pháp Luật, 27 November 2014, language=vietnamese</ref> == নিৰ্মাণত এছবেষ্টছৰ বিকল্প == [[Glass wool|Fiberglass]] insulation was invented in 1938 and is now the most commonly used type of [[building insulation materials|insulation material]]. The safety of this material has also been called into question due to similarities in material structure.<ref>{{cite news|url=http://www.rachel.org/?q=en%2Fnode%2F3999|title=Fiber Glass: A Carcinogen That's Everywhere|date=31 May 1995|work=Rachel's News|publisher=Environmental Research Foundation|access-date=4 February 2011|archive-date=22 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122123601/http://www.rachel.org/?q=en%2Fnode%2F3999|archivedate=22 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210122123601/http://www.rachel.org/?q=en%2Fnode%2F3999|deadurl=yes}}</ref> However, the [[International Agency for Research on Cancer]] removed fiberglass from its list of possible human carcinogens in 2001.<ref>[http://monographs.iarc.fr/ENG/Classification/ClassificationsGroupOrder.pdf Agents Classified by the IARC Monographs, Volumes 1–111] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111025122327/http://monographs.iarc.fr/ENG/Classification/ClassificationsGroupOrder.pdf |date=25 October 2011 }}. iarc.fr</ref> A scientific review article from 2011 claimed epidemiology data was inconsistent and concluded that the IARC's decision to downgrade the carcinogenic potential of fiberglass was valid, although this study was funded by a sponsored research contract from the North American Insulation Manufacturer's Association.<ref>{{Cite journal | doi = 10.1016/j.yrtph.2011.02.009| pmid = 21345360| title = Fiber glass exposure and human respiratory system cancer risk: Lack of evidence persists since 2001 IARC re-evaluation| journal = [[Regulatory Toxicology and Pharmacology]]| volume = 60| issue = 1| pages = 84–92| year = 2011| last1 = Marsh | first1 = G. M. | last2 = Buchanich | first2 = J. M. | last3 = Youk | first3 = A. O. }}</ref> ১৯৭৮ চনত, বাল দীক্ষিতে জেটেক্স নামৰ এক উচ্চ গাঁথনিযুক্ত ফাইবাৰগ্লাছ কাপোৰ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। এই কাপোৰটো এছবেষ্টছতকৈ পাতল কিন্তু এছবেষ্টছৰ দৰে একে বৃহৎ পৰিমাণৰ, ডাঠ, হাত, অনুভূতি আৰু ঘঁহনি প্ৰতিৰোধ প্ৰদান কৰে। ফাইবাৰগ্লাছৰ সৈতে উদ্ভৱ হোৱা কিছুমান সমস্যা যেনে দুৰ্বল ঘৰ্ষণ প্ৰতিৰোধ আৰু দুৰ্বল চীম শক্তিৰ দৰে আঁতৰ কৰিবলৈ ফাইবাৰগ্লাছটো টেক্সচাৰাইজ কৰা হৈছিল। [[Bal Dixit]] [[Zetex (fabric)|Zetex]] {{ISBN|0-8031-0461-8}} <ref>Dixit, B., [https://books.google.com/books?id=JkaAypWOi0AC&pg=PA446 "Performance of Protective Clothing: Development and Testing of Asbestos Substitutes"], Performance of Protective Clothing, ASTM STP 900, R. L. Barker and G. C. Coletta, Eds., American Society for Testing and Materials, Philadelphia, 1986, pp. 446–460 {{ISBN|0-8031-0461-8}}.</ref> ইউৰোপত, খনিজ ঊল আৰু কাঁচৰ ঊল হৈছে ঘৰৰ মুখ্য ইনচুলেটৰ। [[mineral wool]] [[glass wool]] এছবেষ্টছ-চিমেণ্ট সামগ্ৰী উৎপাদন কৰা বহুতো কোম্পানীয়ে জৈৱিক আঁহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি সামগ্ৰী বিকশিত কৰিছে। এনে এটা সামগ্ৰীক "ইটাৰনিট" বুলি জনা গৈছিল আৰু আন এটা "এভাৰাইট"ত এতিয়া "নিউটেক" আঁহ ব্যৱহাৰ কৰা হয় য'ত জৈৱিক আঁহ, প'ৰ্টলেণ্ড চিমেণ্ট আৰু চিলিকা থাকে। চিমেণ্ট-বণ্ডেড কাঠৰ আঁহ হৈছে আন এক বিকল্প। শিলৰ আঁহবোৰ গাস্কেট আৰু ঘৰ্ষণ সামগ্ৰীত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[Eternit]] [[Nutec]] [[portland cement]] [[silica]] [[Cement-bonded wood fiber]] আন এটা সম্ভাৱ্য আঁহ হ'ল পলিবেঞ্জিমিডাজল বা পিবিআই ফাইবাৰ। পলিবেঞ্জিমিডাজল ফাইবাৰ এবিধ সংশ্লেষিত আঁহ য'ত উচ্চ গলনাংক থাকে আৰু প্ৰজ্বলিত নহয়। ইয়াৰ ব্যতিক্ৰমী তাপ আৰু ৰাসায়নিক স্থিৰতাৰ বাবে, ইয়াক প্ৰায়ে অগ্নি বিভাগ আৰু মহাকাশ সংস্থাবোৰে ব্যৱহাৰ কৰে। [[polybenzimidazole]] [[Polybenzimidazole fiber]] [[synthetic fiber]] [[melting point]] [[fire departments]] [[space agencies]] {{convert|760|C}} == পুনৰ্ব্যৱহাৰযোগ্য আৰু নিষ্কাশন[সম্পাদনা কৰক] == [[File:AsbestosContainment.JPG|right|thumb|[[Wailuku]], [[Hawaii]] [[post office]] sealed off for [[asbestos removal]]]] বেছিভাগ উন্নত দেশত, এছবেষ্টছ সাধাৰণতে নিৰ্ধাৰিত লেণ্ডফিল স্থানত বিপদজনক আৱৰ্জনা হিচাপে নিষ্কাশন কৰা হয়। [[hazardous waste]] [[landfill site]] বৃহৎ পৰিমাণৰ এছবেষ্টছ-আধাৰিত সামগ্ৰী থকা অট্টালিকাবোৰ ধ্বংস কৰাটোৱে নিৰ্মাতা আৰু সম্পত্তি বিকাশকাৰীসকলৰ বাবে বিশেষ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে - এনে অট্টালিকাবোৰ প্ৰায়ে টুকুৰা-টুকুৰ কৰি ধ্বংস কৰিব লগা হয়, বা যান্ত্ৰিক বা বিস্ফোৰক উপায়েৰে গাঁথনিটো ধ্বংস কৰাৰ আগতে এছবেষ্টছটো কষ্টসহকাৰে আঁতৰাব লাগে। এনে এটা উদাহৰণ হ'ল স্কটলেণ্ডৰ গ্লাছগোৰ ৰেড ৰোড ফ্লেটচ য'ত দেৱালৰ পেনেলিঙৰ বাবে বৃহৎ পৰিমাণৰ এছবেষ্টছ চিমেণ্ট বোৰ্ড ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – ব্ৰিটিছ স্বাস্থ্য আৰু সুৰক্ষা নিয়মাৱলী অনুসৰি এছবেষ্টছৰ সামগ্ৰীবোৰ বিশেষভাৱে অভিযোজিত বাহনত আঁতৰাব লাগিব আৰু অনুমোদিত পথেৰে এছবেষ্টছ গ্ৰহণ কৰাৰ বাবে উপযুক্ত অনুমতিৰ সৈতে লেণ্ডফিল স্থানলৈ লৈ যাব লাগিব। দিনটোৰ নিৰ্দিষ্ট সময়ত। [[demolition]] [[Red Road Flats]] [[Glasgow]] {{citation needed|date=October 2023}} আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত, ইপিএ-য়ে এছবেষ্টছ আঁতৰোৱা আৰু নিষ্কাশন কঠোৰভাৱে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। এছবেষ্টছ আঁতৰোৱা কোম্পানীবোৰে ইপিএ অনুজ্ঞাপত্ৰ মানি চলিব লাগিব। এই কোম্পানীবোৰক ইপিএ অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত এছবেষ্টছ ঠিকাদাৰ বুলি কোৱা হয়। যেতিয়াই এই এছবেষ্টছ ঠিকাদাৰসকলৰ এজনে কাম কৰে, এজন পৰীক্ষা পৰামৰ্শদাতাই এছবেষ্টছ সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰ কৰাটো নিশ্চিত কৰিবলৈ কঠোৰ পৰীক্ষা কৰিব লাগিব।{{citation needed|date=October 2023}} অতি-উচ্চ-উষ্ণতাৰ ভস্মীকৰণ আৰু প্লাজমা গলন প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা এছবেষ্টছ ধ্বংস কৰিব পাৰি। তাপীয় পচন প্ৰক্ৰিয়াই অ-বিপদজনক চিলিকন-আধাৰিত আৱৰ্জনাৰ মিশ্ৰণ সৃষ্টি কৰে, আৰু ইয়াৰ ওপৰৰ উষ্ণতাত চিলিকেট গ্লাছ প্ৰস্তুত কৰে। মাইক্ৰ'ৱেভ থাৰ্মেল ট্ৰিটমেণ্ট এক ঔদ্যোগিক উৎপাদন প্ৰক্ৰিয়াত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি যাতে এছবেষ্টছ আৰু এছবেষ্টছ থকা আৱৰ্জনাক চীনামাটিৰ পাত্ৰৰ টাইলছ, ছিদ্ৰযুক্ত একক-জ্বলোৱা দেৱালৰ টাইলছ, আৰু চিৰামিক ইটালৈ ৰূপান্তৰ কৰিব পাৰি। [[incineration]] [[plasma (physics)|plasma]] [[thermal decomposition]] [[silicate glass]] {{cvt|1000|-|1250|°C|-2}} {{cvt|1250|°C|-2}} {{Cite journal | doi = 10.1016/S0955-2219(99)00290-3| title = Thermal decomposition of asbestos and recycling in traditional ceramics| journal = Journal of the European Ceramic Society| volume = 20| issue = 9| pages = 1409–1418| year = 2000| last1 = Gualtieri | first1 = A. F. | last2 = Tartaglia | first2 = A. | hdl = 11380/7153| hdl-access = free}} {{Cite journal | doi = 10.1016/j.jhazmat.2005.11.035| pmid = 16406335| title = Microwave thermal inertisation of asbestos containing waste and its recycling in traditional ceramics| journal = Journal of Hazardous Materials| volume = 135| issue = 1–3| pages = 149–55| year = 2006| last1 = Leonelli | first1 = C.| last2 = Veronesi | first2 = P.| last3 = Boccaccini | first3 = D.| last4 = Rivasi | first4 = M.| last5 = Barbieri | first5 = L.| last6 = Andreola | first6 = F.| last7 = Lancellotti | first7 = I.| last8 = Rabitti | first8 = D.| last9 = Pellacani | first9 = G.| bibcode = 2006JHzM..135..149L}} <ref name="gualtieri">{{Cite journal | doi = 10.1016/S0955-2219(99)00290-3| title = Thermal decomposition of asbestos and recycling in traditional ceramics| journal = Journal of the European Ceramic Society| volume = 20| issue = 9| pages = 1409–1418| year = 2000| last1 = Gualtieri | first1 = A. F. | last2 = Tartaglia | first2 = A. | hdl = 11380/7153| hdl-access = free}}</ref> <ref name="leonelli">{{Cite journal | doi = 10.1016/j.jhazmat.2005.11.035| pmid = 16406335| title = Microwave thermal inertisation of asbestos containing waste and its recycling in traditional ceramics| journal = Journal of Hazardous Materials| volume = 135| issue = 1–3| pages = 149–55| year = 2006| last1 = Leonelli | first1 = C.| last2 = Veronesi | first2 = P.| last3 = Boccaccini | first3 = D.| last4 = Rivasi | first4 = M.| last5 = Barbieri | first5 = L.| last6 = Andreola | first6 = F.| last7 = Lancellotti | first7 = I.| last8 = Rabitti | first8 = D.| last9 = Pellacani | first9 = G.| bibcode = 2006JHzM..135..149L}}</ref> আল্ট্ৰাচাউণ্ডৰ সৈতে অক্সেলিক এচিডৰ সংমিশ্ৰণে ক্ৰাইছ'টাইল এছবেষ্টছ ফাইবাৰবোৰ সম্পূৰ্ণৰূপে অৱনমিত কৰে। [[oxalic acid]] [[ultrasound]] {{cite journal|title=The combination of oxalic acid with power ultrasound fully degrades chrysotile asbestos fibres|journal=Journal of Environmental Monitoring|author1=Francesco Turci|author2=Maura Tomatis|author3=Stefano Mantegna|author4=Giancarlo Cravotto|author5=Bice Fubini|date=2007|volume=9|pages=1064–1066|issue=10|doi=10.1039/B709571F|pmid=17909639}} <ref>{{cite journal|title=The combination of oxalic acid with power ultrasound fully degrades chrysotile asbestos fibres|journal=Journal of Environmental Monitoring|author1=Francesco Turci|author2=Maura Tomatis|author3=Stefano Mantegna|author4=Giancarlo Cravotto|author5=Bice Fubini|date=2007|volume=9|pages=1064–1066|issue=10|doi=10.1039/B709571F|pmid=17909639}}</ref> == এছবেষ্টছৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সংক্ষিপ্ত ৰূপ == * এচিএম: এছবেষ্টছযুক্ত সামগ্ৰী (কাৰিকৰীভাৱে, 1% তকৈ অধিক এছবেষ্টছ থকা সামগ্ৰী) * এআইবি: এছবেষ্টছ ইনচুলেটিং বোৰ্ড [[Asbestos insulating board]] == লগতে চাওক == * এছবেষ্টিন [[Asbestine]] * এছবেষ্টছ হ্ৰাস[সম্পাদনা কৰক] [[Asbestos abatement]] * এছবেষ্টছ ৰোগ সজাগতা সংগঠন [[Asbestos Disease Awareness Organization]] * চিকিৎসা ভূতত্ত্ব [[Medical geology]] * মেছ'ঠেলিঅ'মা এপ্লাইড ৰিচাৰ্ছ ফাউণ্ডেচন [[Mesothelioma Applied Research Foundation]] * ৰঙা তালিকা নিৰ্মাণ সামগ্ৰী [[Red List building materials]] * এছবেষ্টছ বিৰোধী সংগঠনৰ তালিকা [[List of anti-asbestos organizations]] == তথ্যসূত্ৰ[সম্পাদনা কৰক] == {{Reflist|30em}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book|ref=Castleman |author=Castleman, Barry I. |url=https://books.google.com/books?id=dmBWIkIu_IwC |title=Asbestos: Medical and Legal Aspects|publisher=Aspen Publishers|place= Englewood Cliffs, NJ|year= 1996|isbn= 978-0-7355-5260-9}} * জৰ্জ বি গুথ্ৰি আৰু ব্ৰুক টি মছমেন, সম্পাদক, ''হেল্থ ইফেক্টছ অৱ মিনাৰেল ডাষ্টছ'', মিনেৰ'লজিকেল ছ'চাইটি অৱ আমেৰিকা ''ৰিভিউ ইন মিনাৰেলজী'' v. 28, 584 পৃষ্ঠা (1993)। [[Brooke T. Mossman]] [[Mineralogical Society of America]] * [https://web.archive.org/web/20111118024344/http://www.iom-world.org/asbestos/index.php এছবেষ্টছ: এক পৰিচয়] জে ডব্লিউ চেৰীৰদ্বাৰা * {{cite book|last=Tweedale|first=Geoffrey|title=Magic Mineral to Killer Dust Turner & Newall and the Asbestos Hazard|year=2000|publisher=Oxford Univ. Press|isbn=978-0-19-829690-4|page=336|url=http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/Business/History/?view=usa&ci=9780198296904}} == বাহ্যিক সংযোগসমূহ == {{Sister project links|wikt=asbestos|commons=Category:Asbestos|n=Category:Asbestos|q=no|s=no|b=no|v=no|voy=no|m=no|mw=no|species=no|d=Q104085}} * [https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/asbestos-elimination-of-asbestos-related-diseases এছবেষ্টছৰ ওপৰত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ তথ্য পত্ৰ] * [http://www.asbestosdiseaseawareness.org/ এছবেষ্টছ ৰোগ সজাগতা সংস্থা] * [https://web.archive.org/web/20020603130951/http://www.aic.org.uk/ এছবেষ্টছ তথ্য কেন্দ্ৰ] এছবেষ্টছ আৰু গৃহত ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে তথ্য সহ স্বতন্ত্ৰ স্থান * [https://web.archive.org/web/20121129154259/http://www.epa.gov/asbestos/index.html ইউএছ ইপিএ এছবেষ্টছ হোম পেজ] * [http://www.hse.gov.uk/asbestos/ ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু সুৰক্ষা কাৰ্যবাহী (এইচএছই)] * [https://www.cdc.gov/niosh/topics/asbestos/ নেচনেল ইনষ্টিটিউট ফৰ অকুপেচনেল চেফটি এণ্ড হেল্থ: এছবেষ্টছ] * [https://web.archive.org/web/20110609215622/http://www.who.int/ipcs/assessment/public_health/asbestos/en/ বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা&nbsp; – এছবেষ্টছ পৃষ্ঠা] * [http://www.mccord-museum.qc.ca/en/keys/webtours/VQ_P3_11_EN.html হোৱাইট গ'ল্ড পাইনিয়াৰ্ছ: এছবেষ্টছ মাইনিং] – এছবেষ্টছ খননৰ উৎপত্তি, বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ফটোগ্ৰাফৰ সৈতে চিত্ৰিত কৰা হৈছে * [http://amiantus.co.uk/identifying-asbestos/ এছবেষ্টছক কেনেদৰে চিনাক্ত কৰিব] - এছবেষ্টছৰ প্ৰাৰম্ভিক লক্ষণবোৰ কেনেদৰে চিনাক্ত কৰিব লাগে আৰু ল'বলগীয়া পদক্ষেপবোৰ উদ্ধৃত কৰি স্বতন্ত্ৰ ছাইট {{Fibers}} {{Occupational safety and health|state=autocollapse}} {{Authority control}} [[Category:Asbestos| ]] [[Category:Carcinogens]] [[Category:IARC Group 1 carcinogens]] [[Category:Industrial minerals]] [[Category:Occupational hazards]] 1hebdmrdtp9e0r41jenambe1u1lhx98 0 127522 613408 611022 2026-06-21T08:43:15Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613408 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ছং কাং | image = Song Kang in November 2023.png | caption = নৱেম্বৰ ২০২৩-ত ছং কাং | birth_date = {{birth date and age|1994|4|23}} | birth_place = ছুৱন,[[দক্ষিণ কোৰিয়া]] | alma_mater = কংকুক বিশ্ববিদ্যালয় (চলচ্চিত্ৰ কলা বিভাগ)<ref>{{Cite web|script-title=ko:[루키인터뷰: 얘 어때?②] 송강, 수많은 아이돌 캐스팅 뿌리치고 배우가 된 이유|url=https://sports.donga.com/ent/article/all/20170407/83747866/2|website=[[Sports Donga]]|language=ko|last=Jeon|first=Hyo-jin|date=April 8, 2017|access-date=August 23, 2019|archive-date=August 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828125843/https://sports.donga.com/ent/article/all/20170407/83747866/2|url-status=live}}</ref> | occupation = অভিনেতা | years_active = ২০১৭-বৰ্তমান | agent = | module = | signature = Song Kang signature.png | signature_alt = Signature of Song Kang }} '''ছং কাং''' ([[কোৰিয়ান ভাষা|কোৰিয়ান]]: 송강; জন্ম: ২৩ এপ্ৰিল, ১৯৯৪) এজন [[দক্ষিণ কোৰিয়া]]ন অভিনেতা। ''লাভ এলাৰ্ম'' (২০১৯–২০২১), ''ছুইট হোম'' (২০২০–২০২৪), ''নেভাৰথেলেছ'' (২০২১), ''ফৰকাষ্টিং লাভ এণ্ড ৱেদাৰ'' (২০২২), আৰু ''মাই ডেমন'' (২০২৩–২০২৪) নাটকত অভিনয় কৰাৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত। তেওঁ অভিনয় কৰা ধাৰাবাহিকসমূহৰ অধিকাংশই প্লেটফৰ্মত ষ্ট্ৰীম কৰা হৈছিল বাবে তেওঁক "[[নেটফ্লিক্স]]ৰ পুত্ৰ" বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{Cite web|title=How Song Kang became the 'son of Netflix'|url=https://www.scmp.com/magazines/style/celebrity/article/3138301/how-song-kang-became-son-netflix-k-drama-king-starred|website=[[South China Morning Post]]|date=June 22, 2021|access-date=February 24, 2022|archive-date=February 24, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224063223/https://www.scmp.com/magazines/style/celebrity/article/3138301/how-song-kang-became-son-netflix-k-drama-king-starred|url-status=live}}</ref> == কেৰিয়াৰ == ===২০১৬–২০১৮: আৰম্ভণি=== ছং কাঙক ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰথমবাৰৰ বাবে নামু এক্টৰচ হিচাপে দেখা গৈছিল।<ref>{{cite web|title=나무엑터스 송강-이유진, 업계엔 이미 소문난 특급 신인|trans-title=Namoo Actors’ Song Kang and Lee You-jin, Rookie Actors Already Rumored in the Industry as Top-Class Newcomers|url=https://www.sportsworldi.com/newsView/20161228002776?OutUrl=naver|via=[[Naver]]|work=Sports World|language=ko|author=Kim Jae-won|date=December 28, 2016|access-date=November 18, 2025}}</ref> ২০১৭ চনত ছং কাঙে ''দ্য লায়াৰ এণ্ড হিজ লাভাৰ'' নামৰ এখন ৰোমাণ্টিক কমেডি ধাৰাবাহিকত সহ-ভূমিকাৰ জৰিয়তে অভিনয়ক্ষেত্ৰত অভিষেক ঘটাইছিল।<ref name="liar">{{Cite web|title=ko:'그거너사' 조이, 사랑의 큐피트 변신...상큼미 가득|url=https://chosun.com/site/data/html_dir/2017/03/19/2017031900611.html|newspaper=[[The Chosun Ilbo]]|publisher=[[ChosunMedia]]|language=ko|last=Jung|first=Ji-won|date=March 19, 2017|access-date=August 23, 2019|archive-date=May 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521143147/https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2017/03/19/2017031900611.html|url-status=live}}</ref> সেয়া বছৰতেই তেওঁ পৰিয়াল ধাৰাৱাহিক ''মেন ইন দ্য কিচেন''ত অভিনেতা হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref name="kitchen">{{Cite web|title=ko:송강 "'밥상 차리는 남자' 우주 역, 정말 잘 해내고 싶다" [화보]|url=https://chosun.com/site/data/html_dir/2017/08/24/2017082401013.html|newspaper=[[The Chosun Ilbo]]|publisher=[[ChosunMedia]]|language=ko|last=Jung|first=An-ji|date=August 24, 2018|access-date=August 23, 2019|archive-date=May 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20110521143147/https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2017/08/24/2017082401013.html|url-status=live}}</ref> তেওঁ দুটা সংগীত ভিডিঅ’তো দেখা গৈছিল—একোষ্টিক যুগলৰ ''দ্য এ’ড''ৰ “ছুইট ছামাৰ নাইট” আৰু গায়িকা ছুৰানৰ “লাভ ষ্ট'ৰী”ত।<ref name="the ade">{{Cite web|title=ko:송강-전유림, '디에이드' MV 남녀 주인공으로 발탁! 풋풋한 매력 발산!|url=https://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/210347|website=[[iMBC]]|language=ko|last=Jo|first=Hye-won|date=July 18, 2017|access-date=August 23, 2019|archive-date=August 23, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823143345/http://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/210347|url-status=live}}</ref><ref name="suran">{{Cite web|title=ko:수란의 '러브스토리', 송강·박지현 누구?...떠오르는 신예★|url=https://www.hankyung.com/entertainment/article/2017111097114|website=[[The Korea Economic Daily]]|language=ko|last=Kim|first=Hae-in|date=November 10, 2017|access-date=August 23, 2019|archive-date=August 23, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823143344/https://www.hankyung.com/entertainment/article/2017111097114|url-status=live|archivedate=August 23, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190823143344/https://www.hankyung.com/entertainment/article/2017111097114|deadurl=yes}}</ref> ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী পৰা অক্টোবৰলৈকে ছং কাঙে এছবিএছৰ সংগীত অনুষ্ঠান ''ইংকিগায়ো'' উপস্থাপনা কৰিছিল। তেওঁৰ সৈতে উপস্থাপক আছিল ছেভেণ্টিনৰ সদস্য মিংগু আৰু ডিআইএৰ সদস্য জাং চায়ে’য়ন।<ref name="inkigayo">{{Cite web|title=ko:[공식]'인기가요' 민규X정채연X송강 새 MC 발탁, 18일 첫 선|url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2018/02/13/2018021301054.html|newspaper=[[The Chosun Ilbo]]|publisher=[[ChosunMedia]]|language=ko|last=Kim|first=Sung-won|date=February 13, 2018|access-date=August 23, 2019|archive-date=August 23, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823142023/http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2018/02/13/2018021301054.html|url-status=live}}</ref> তেওঁ বিনোদনমূলক অনুষ্ঠান ''ভিলেজ ছাৰ্ভাইভেল, দ্য এইট''ত স্থায়ী সদস্য ৰূপেও ভাগ লোৱা হৈছিল।<ref name="village">{{Cite web|title=ko:'미추리 8-1000' 송강 '예능 새내기→웃음 사냥꾼' 변신 '하드캐리'|url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2018/11/24/2018112400617.html|publisher=[[The Chosun Ilbo]]|language=ko|last=Lee|first=Yu-na|date=November 24, 2018|access-date=August 23, 2019|archive-date=November 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181124124245/http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2018/11/24/2018112400617.html|url-status=live}}</ref> এই দুটা কামৰ বাবে তেওঁক ২০১৮ চনৰ এছবিএছ এণ্টাৰটেইনমেণ্ট এৱৰ্ডছত “ৰুকি এৱৰ্ড”ৰ বাবে মনোনয়ন দিয়া হৈছিল।<ref name="rookie">{{Cite web|last=Kang|first=Min-kyung|title=ko:이승기, 'SBS 연예대상' 대상 수상 "제 능력으로 받은 것 아냐" [종합]|url=https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2018122900264922371|website=[[Star News (South Korea)|Star News]]|date=December 29, 2018|access-date=August 23, 2019|language=ko|archive-date=December 30, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181230030007/http://star.mt.co.kr/stview.php?no=2018122900264922371|url-status=live}}</ref> জুলাই ২০১৮ চনত ছং কাঙে ''বিউটিফুল ভেম্পায়াৰ'' নামৰ কল্প-বিষয়ক চলচ্চিত্ৰৰ জৰিয়তে বৃহৎ পৰ্দাত অভিষেক ঘটাইছিল।<ref name="vampire">{{Cite web|title=ko:[공식] 신예 송강, 웹드라마 '뷰티풀 뱀파이어' 주연 캐스팅|url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2018/02/12/2018021200671.html|newspaper=[[The Chosun Ilbo]]|publisher=[[ChosunMedia]]|language=ko|last=Jung|first=An-ji|date=December 12, 2018|access-date=August 23, 2019|archive-date=August 23, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823142021/http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2018/02/12/2018021200671.html|url-status=live}}</ref> ===২০১৯–বৰ্তমান: জনপ্ৰিয়তাৰ বৃদ্ধি, মুখ্য ভূমিকা, আৰু সামৰিক বিভাগত যোগদান=== ২০১৯ চনত ছং কাংঙে টিভিএনৰ ফেণ্টেচি মেল'ড্ৰামা ‘‘হ'ৱেন দ্যা ডেভিল কলছ ইয়’ৰ নেম’’-ত জং কিয়ং-হ'ৰ সহকাৰী ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="devil">{{Cite web|script-title=ko:송강, '악마가 너의 이름을 부를 때' 캐스팅..정경호 어시스턴트 役 [공식입장]|url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003952846|via=[[Naver]]|newspaper=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|language=ko|last=Nam|first=Jae-ryul|date=February 15, 2019|access-date=August 23, 2019|archive-date=May 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521143149/https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003952846|url-status=live}}</ref> পিছত তেওঁ [[নেটফ্লিক্স]]ৰ অৰিজিনেল ৰোমাণ্টিক ধাৰাৱাহিক ‘‘লভ এলাৰ্ম’’ৰ মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰে, যিটো একেই নামৰ জনপ্ৰিয় ৱেবটুনৰ ওপৰত আধাৰিত।<ref name="alarm">{{Cite web|script-title=ko:[단독] 송강, '좋아하면 울리는' 남주인공 낙점...김소현과 호흡|url=https://entertain.naver.com/read?oid=052&aid=0001194265|via=[[Naver]]|work=[[YTN]]|language=ko|last=Choi|first=Bo-ran|date=September 17, 2018|access-date=August 23, 2019|archive-date=September 17, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180917105411/https://entertain.naver.com/read?oid=052&aid=0001194265|url-status=live}}</ref> ছং কাংঙে ৯০০জনৰ অডিচনৰ পৰা প্ৰথম মুখ্য ভূমিকাটো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|script-title=ko:'좋아하면 울리는' 송강 "900대1 뚫었다? 후회없이 오디션"|url=http://www.spotvnews.co.kr/?mod=news&act=articleView&idxno=310923|website=SpoTvNews|language=ko|last=Kim|first=Hyun-rok|date=August 20, 2019|access-date=February 26, 2021|archive-date=October 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026033622/https://www.spotvnews.co.kr/?mod=news&act=articleView&idxno=310923|url-status=live}}</ref> তেওঁ এগৰাকী আকৰ্ষণীয় উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰে, যি তেওঁৰ বন্ধুৰ গুপ্ত প্ৰেমিকা—কিম চ’হুনৰ প্ৰেমত পৰে।<ref>{{Cite web|title=An Honest Review Of 'Love Alarm'|url=https://www.cosmo.ph/entertainment/honest-review-love-alarm-a1204-20190831-lfrm|work=Cosmopolitan Philippines|last=Adan|first=Maggie|date=August 30, 2019|access-date=February 26, 2021|archive-date=May 20, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230520130637/https://www.cosmo.ph/entertainment/honest-review-love-alarm-a1204-20190831-lfrm|url-status=live}}</ref> ‘‘লভ এলাৰ্ম’’ সেই বছৰৰ নেটফ্লিক্সৰ শীৰ্ষ মুক্তিছমূহৰ অন্যতম আছিল আৰু দ্বিতীয় ঋতুৰ বাবে নবীকৰণ কৰা হৈছিল। সেই বছৰৰ অন্তিম উপস্থিতি আছিল ভাইবৰ ‘‘কল মি বেক’’ মিউজিক ভিডিঅ’ত।<ref name="vibe">{{Cite web|script-title=ko:송강, 바이브 '이 번호로 전화해줘' MV 속 잘생김에 여심 흔들|url=https://www.hankyung.com/entertainment/article/2019111469474|website=[[The Korea Economic Daily]]|language=ko|last=Woo|first=Bin|date=November 14, 2019|access-date=December 20, 2019|archive-date=December 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191220163046/https://www.hankyung.com/entertainment/article/2019111469474|url-status=live|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=December 20, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191220163046/https://www.hankyung.com/entertainment/article/2019111469474|deadurl=yes}}</ref> ২০২০ চনত, ছং কাং নেটফ্লিক্সৰ আপোকেলেপ্টিক ভয়ংকৰ ধাৰাৱাহিক ‘‘ছুইট হোম’’-ত মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰি জগতজুৰি খ্যাতি অৰ্জন কৰে।<ref name="homecast">{{Cite web|title='Sweet Home' actor Song Kang rises to Netflix stardom|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20201223000820|work=[[The Korea Herald]]|last=Lim|first=Jang-won|date=December 23, 2020|access-date=February 26, 2021|archive-date=January 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210104195325/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20201223000820|url-status=live}}</ref> ‘‘লভ এলাৰ্ম’’ৰ পৰিচালকে তেওঁৰ নাম ‘‘ছুইট হোম’’ৰ পৰিচালক লী ঊঙ-বকক উল্লেখ কৰাত তেওঁ অডিচনত অংশ লয়।<ref name="homecast" /> তেওঁ চা হুন-ছু নামৰ এজন আত্মহত্যা-প্ৰৱণ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰে, যি এপাৰ্টমেণ্টৰ বাসিন্দাসকলৰ সৈতে মিলি ‘‘দানৱীয় মহামাৰী’’ৰপৰা বাচি থাকিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref name="home">{{Cite web|script-title=ko:[단독]송강, 이응복 감독의 '스위트홈' 주인공|url=http://news.jtbc.joins.com/article/article.aspx?news_id=NB11796350|website=[[JTBC]]|language=ko|last=Kim|first=Jin-suk|date=April 5, 2019|access-date=August 23, 2019|archive-date=May 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521143149/https://news.jtbc.joins.com/article/article.aspx?news_id=NB11796350|url-status=live}}</ref> ধাৰাৱাহিকখনে মিশ্ৰ সমালোচনা লাভ কৰে,<ref>{{Cite web|title=Sweet Home Season 1 Review: A gripping tale that leaves you wanting to devour more|url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/international/sweet-home/season-1/seasonreview/79737390.cms|work=The Times of India|url-access=subscription|last=Christopher|first=Kavya|date=January 7, 2021|access-date=February 26, 2021|archive-date=May 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517162109/https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/international/sweet-home/season-1/seasonreview/79737390.cms|url-status=live}}</ref> কিন্তু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাবে ডাঙৰ দৰ্শকসমাজ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite web|title=Netflix's 'Sweet Home' soars in streaming ranking worldwide|url=https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/shows-dramas/20201227/netflixs-sweet-home-soars-in-streaming-ranking-worldwide|work=[[The Korea Times]]|last=Lee|first=Gyu-lee|date=December 27, 2020|access-date=February 26, 2021|archive-date=June 3, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230603172525/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2020/12/398_301508.html|url-status=live}}</ref> মুক্তিৰ একমাহ পিছতে ‘‘ভাৰাইটি’’য়ে প্ৰকাশ কৰে যে ২২ মিলিয়ন নেটফ্লিক্স পৰিয়ালে ধাৰাবাহিকখন চাইছে।<ref>{{Cite magazine|title=East Asian Series Score Global Audiences on Netflix (Exclusive)|url=https://variety.com/2021/streaming/asia/asian-series-global-audiences-netflix-1234887766/|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|last=Frater|first=Patrick|date=January 19, 2021|access-date=February 26, 2021|archive-date=January 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127233951/https://variety.com/2021/streaming/asia/asian-series-global-audiences-netflix-1234887766/|url-status=live}}</ref> ৫৭তম বেক্সাং আৰ্টছ এৱাৰ্ডছত ছং কাঙক সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতা হিচাপে টেলিভিছনৰ বাবে মনোনীত কৰে।<ref name="Baeksang">{{Cite web |title = 57th Baeksang Arts Awards Nominees Announced |url = https://www.soompi.com/article/1465713wpp/57th-baeksang-arts-awards-nominees-announced |website = Soompi |date = April 12, 2021 |access-date = May 10, 2024 |archive-date = May 17, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240517150101/https://www.soompi.com/article/1465713wpp/57th-baeksang-arts-awards-nominees-announced |url-status = live }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২১ চনত, ছং কাংঙে ‘‘লভ এলাৰ্ম’’ৰ দ্বিতীয় ঋতুত হুৱাং ছুন-অ’ৰ ভূমিকাত পুনৰ অভিনয় কৰে, যিটো ১২ মাৰ্চত নেটফ্লিক্সত মুক্তি পায়। তেওঁ টিভিএনৰ ‘‘নাভিল্লেৰা’’ ধাৰাৱাহিকতো অভিনয় কৰে, যিটো একেই নামৰ ৱেবটুনৰ ওপৰত আধাৰিত।<ref name="butterfly">{{Cite news|script-title=ko:tvN 새 드라마 '나빌레라', 박인환·송강·나문희·홍승희 캐스팅 확정[공식]|url=http://enews24.tving.com/news/article?nsID=1352834|work=eNews24|publisher=TVing|last=Go|first=Soo-jin|date=November 9, 2020|access-date=November 11, 2020|archive-date=November 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111125308/http://enews24.tving.com/news/article?nsID=1352834|url-status=dead}}</ref> ইয়াত তেওঁ এজন বেলেট শিক্ষাৰ্থীৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰে, যি পিতৃ-সংশ্লিষ্ট মানসিক বোজাৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰে আৰু খণ্ডকালীন কাম কৰি জীৱনযাপন চলায়। চৰিত্ৰটোক সঠিক দেখুৱাবলৈ ছং কাংঙে ছমাহ বেলেট শিক্ষা লয়।<ref>{{cite web|title=Song Kang Talks About His Drama Roles And Dancing In 'Navillera'|url=https://www.forbes.com/sites/joanmacdonald/2021/03/28/song-kang-talks-about-his-drama-roles-and-dancing-in-navillera/|work=Forbes|last=MacDonald|first=Joan|date=March 28, 2021|access-date=April 30, 2021|archive-date=May 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517150925/https://www.forbes.com/sites/joanmacdonald/2021/03/28/song-kang-talks-about-his-drama-roles-and-dancing-in-navillera/|url-status=live}}</ref> একেই বছৰত ছং কাংএ জেটিবিচিৰ ৰোমাঞ্চধাৰা ‘‘নেভাৰদেলেছ’’ত হান চ’হীৰ সৈতে মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰে।<ref name="never">{{cite web|title=From 'Hospital Playlist' to 'Penthouse,' hit TV series' new seasons set to air in June|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/05/688_309635.html|work=[[The Korea Times]]|last=Lee|first=Gyu-lee|date=May 30, 2021|access-date=June 19, 2021|archive-date=May 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517150751/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/05/688_309635.html|url-status=live}}</ref> দৰ্শকৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা ২০২১ ছংটো ছং কাঙৰ বাবে সফল আছিল, কাৰণ ‘‘ছুইট হোম’’, ‘‘লভ এলাৰ্ম’’ আৰু ‘‘নেভাৰদেলেছ’’ ক্ৰমে নেটফ্লিক্সৰ বিশ্বব্যাপী পঞ্চম, ষষ্ঠ আৰু অষ্টম স্থানত আছিল।<ref>{{cite web|title=Here Are the 10 Most-Viewed Korean Series on Netflix in 2021|url=https://www.forbes.com/sites/danafeldman/2021/12/10/here-are-the-10-most-viewed-korean-dramas-on-netflix-in-2021/?sh=1070e2802e08|website=[[Forbes]]|access-date=February 24, 2022|archive-date=February 24, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224062057/https://www.forbes.com/sites/danafeldman/2021/12/10/here-are-the-10-most-viewed-korean-dramas-on-netflix-in-2021/?sh=1070e2802e08|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনত ছং কাং জেটিবিচিৰ ‘‘ফ’ৰকাষ্টিং লভ এণ্ড ৱেদাৰ’’ত পাৰ্ক মিন-ইয়ঙৰ সৈতে অভিনয় কৰে।<ref name="meteor">{{cite web|title=Park Min-young to star in new series from 'When the Camellia Blooms' director|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/05/398_310861.html|work=[[The Korea Times]]|last=Lee|first=Gyu-lee|date=June 21, 2021|access-date=June 22, 2021|archive-date=December 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218052057/https://m.koreatimes.co.kr/pages/article.asp?newsIdx=310861|url-status=live}}</ref> ২০২৩ চনত, ছং কাং নেটফ্লিক্সৰ ‘‘মাই ডেমন’’ত কিম ইউ-জংৰ সৈতে মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰে।<ref name="mydemon">{{Cite web |title = Kim Yoo-jung And Song Kang Team Up For Fantasy Romance ‘My Demon’ |url = https://www.forbes.com/sites/joanmacdonald/2023/11/22/kim-yoo-jung-and-song-kang-team-up-for-fantasy-romance-my-demon/ |website = Forbes |last = MacDonald |first = Joan |date = November 22, 2023 |access-date = May 10, 2024 |archive-date = May 17, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240517150751/https://www.forbes.com/sites/joanmacdonald/2023/11/22/kim-yoo-jung-and-song-kang-team-up-for-fantasy-romance-my-demon/ |url-status = live }}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == === সামৰিক সেৱা === ২০২৪ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত নামু এক্টৰ্ছে ঘোষণা কৰে যে ছঙে ২০২৪ চনৰ ২ এপ্ৰিলত এজন সক্ৰিয় কৰ্তব্যৰত সৈনিক হিচাপে তেওঁৰ অনিবাৰ্য সামৰিক সেৱা পালন কৰিবলৈ নাম ভৰ্তি কৰিব।<ref>{{Cite web|title='Sweet Home' star Song Kang to begin military service in April|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/02/398_369780.html|website=[[The Korea Times]]|date=February 29, 2024|access-date=February 29, 2024|archive-date=February 29, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229102833/http://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/02/398_369780.html|url-status=live}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত তেওঁ সামৰিক কৰ্তব্যৰ পৰা অব্যাহতি লাভ কৰে।<ref>{{cite news|script-title=ko:송강 전역 후 첫 행보, 팬미팅 '라운드2'로 팬들과 재회|url=https://www.job-post.co.kr/news/articleView.html?idxno=182946|work=Job Post|last=Lee|first=Sook-hee|date=October 14, 2025|access-date=December 2, 2025|language=ko}}</ref> == অনুমোদন == [[File:230224 Song Kang Photoshoot for Marie Claire Korea.png|thumb|upright=1|''মাৰী ক্লেয়াৰ''ৰ বাবে চং কাঙৰ ফটোশ্বুট, ২০২৩]] ২০২০ চনত, দক্ষিণ কোৰিয়াৰ কছমেটিক্স ব্ৰেণ্ড বানিলা ক'ই চং কাঙক ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ হিচাপে নিৰ্বাচন কৰিছিল।<ref>{{cite web|script-title=ko:바닐라코, 배우 송강 브랜드 모델로 발탁... 밝은 에너지 · 조각같은 미모에 주목|url=https://www.moneys.co.kr/news/mwView.php?no=2020012213408022788|via=[[Naver]]|website=Money S|language=ko|date=January 23, 2020|archive-date=May 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230510140340/https://www.moneys.co.kr/news/mwView.php?no=2020012213408022788|url-status=live|title=আৰ্কাইভ কপি|access-date=November 20, 2025|archivedate=May 10, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230510140340/https://www.moneys.co.kr/news/mwView.php?no=2020012213408022788|deadurl=yes}}</ref> ২০২১ চনত, ইটালীয়ান বিলাসবহুল ফেশ্বন হাউছ প্ৰাডাই ঘোষণা কৰে যে চং কাঙক ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|script-title=ko:#제작비지원 오늘 저녁 9시 배우 송강이 앰버서더인 프라다의 2022 봄/여름 런웨이가 열립니다. 이탈리아 사르데냐를 배경으로 펼쳐지는 이번 쇼는 해양 생태계 보존을 위한 지원이 함께 이루어져 의미가 더 큽니다.|url=https://www.instagram.com/p/CQVZfZSjdx3/?igshid=NTc4MTIwNjQ2YQ%3D%3D|website=[[Esquire (magazine)|Esquire Korea]] on [[Instagram]]|language=ko|date=June 20, 2021|access-date=May 10, 2023|archive-date=May 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517150750/https://www.instagram.com/p/CQVZfZSjdx3/?igshid=NTc4MTIwNjQ2YQ%3D%3D|url-status=live | title=Instagram }}</ref> <ref>{{cite magazine|title=Livesteam: Watch the Prada FW'23 Show Attended by Song Kang and Cai Xu Kun|url=https://elle.com.sg/2023/02/22/livestream-watch-the-prada-fw23-show-attended-by-song-kang-and-cai-xu-kun/|magazine=[[Elle (magazine)|Elle Singapore]]|date=February 22, 2023|access-date=May 10, 2023|archive-date=May 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517150753/https://elle.com.sg/2023/02/22/livestream-watch-the-prada-fw23-show-attended-by-song-kang-and-cai-xu-kun/|url-status=dead|archivedate=May 17, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230517150753/https://elle.com.sg/2023/02/22/livestream-watch-the-prada-fw23-show-attended-by-song-kang-and-cai-xu-kun/|deadurl=yes}}</ref> <ref>{{cite web|title=Prada Ambassador Hunter Schafer, Prada Ambassador SongKang and Olivia Cooke attend the #PradaFW23 runway show presented by #MiucciaPrada and #RafSimons.|url=https://www.instagram.com/p/CpChzlGD9bM/|website=[[Instagram]]|publisher=Meta|date=February 24, 2023|access-date=May 10, 2023|archive-date=May 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517150751/https://www.instagram.com/p/CpChzlGD9bM/|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনত চং কাঙক ববি ব্ৰাউন কচমেটিক্সৰ এছিয়া-পেচিফিক অঞ্চলৰ ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ হিচাপে নিযুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite magazine|title=Song Kang Is Bobbi Brown's Newest Brand Ambassador|url=https://www.harpersbazaar.com.sg/beauty/song-kang-is-bobbi-browns-newest-brand-ambassador/|magazine=[[Harper's Bazaar|Harper's Bazaar Singapore]]|date=August 31, 2022|archive-date=May 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230510142231/https://www.harpersbazaar.com.sg/beauty/song-kang-is-bobbi-browns-newest-brand-ambassador/|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web|title=Bobbi Brown Asia Pacific Signs Actor of the Moment Song Kang|url=https://www.bobbibrown.com.hk/en-hk/songkang2022|website=[[Bobbi Brown Cosmetics|Bobbi Brown Cosmetics Hongkong]]|access-date=May 10, 2023|archive-date=May 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230510142841/https://www.bobbibrown.com.hk/songkang2022|url-status=live|archivedate=May 10, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230510142841/https://www.bobbibrown.com.hk/songkang2022|deadurl=yes}}</ref> সেই বছৰতে চং কাঙক পেনশপ্‌ৰ গ্ল’বেল এম্বেচেডৰ হিচাপেও ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Exclusive: K-actor Song Kang is Penshoppe's newest ambassador|url=https://www.cnnphilippines.com/life/style/fashion/2022/2/18/song-kang-penshoppe-exclusive-interview.html|website=[[CNN Philippines]]|publisher=[[CNN]]|date=February 18, 2022|archive-date=May 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230510143606/https://www.cnnphilippines.com/life/style/fashion/2022/2/18/song-kang-penshoppe-exclusive-interview.html|url-status=dead|access-date=November 20, 2025|archivedate=May 10, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230510143606/https://www.cnnphilippines.com/life/style/fashion/2022/2/18/song-kang-penshoppe-exclusive-interview.html|deadurl=yes}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! শিৰোনাম !! চৰিত্ৰ !! টোকা |- | ২০১৮ || বিউটিফুল ভেম্পায়াৰ || লি চো-নিয়ন || |- | ২০২৪ || এস্কেপ || চন ৱু-মিন || বিশেষ উপস্থিতি |} === দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিক === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শীৰ্ষক ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" | ২০১৭ | দ্য লায়াৰ এণ্ড হিজ লাভাৰ | বেক জিন-উ | | style="text-align:center" | <ref name="liar" /> |- ! scope="row" | ২০১৭–২০১৮ | মেন ইন দ্য কিচেন | কিম উ-জু | | style="text-align:center" | <ref name="kitchen" /> |- ! scope="row" rowspan="2" | ২০১৯ | টাচ ইয়ৰ হাৰ্ট | ডেলিভাৰীমেন | কেমিঅ’ (খণ্ড ১৩) | style="text-align:center" | <ref name="touch" /> |- | হোৱেন দ্য ডেবিল কলছ্ ইয়ৰ নেম | লুকা | | style="text-align:center" | <ref name="devil" /> |- ! scope="row" | ২০১৯–২০২১ | লাভ এলাৰ্ম | হোৱাং ছান-অ’ | ছিজন ১–২ | style="text-align:center" | <ref name="alarm" /> |- ! scope="row" | ২০২০–২০২৪ | ছুইট হোম | চা হিউন-ছু | ছিজন ১–৩ | style="text-align:center" | <ref name="home" /><ref name="sweethome" /> |- ! scope="row" rowspan="2" | ২০২১ | নাভিলেৰা | লি চে-ৰক | | style="text-align:center" | <ref name="butterfly" /> |- | নেভাৰদালেছ | পাৰ্ক জে-অ’ন | | style="text-align:center" | <ref name="never" /> |- ! scope="row" | ২০২২ | ফ’ৰকাষ্টিং লাভ এণ্ড ওৱেদাৰ | লি ছি-উ | | style="text-align:center" | <ref name="meteor" /> |- ! scope="row" | ২০২৩–২০২৪ | মাই ডেমন | জং গু-ৱন | | style="text-align:center" | <ref name="mydemon" /> |- ! scope="row" | ২০২৬ | ফ’ৰ হেণ্ডছ | কাং বি-অ’ | | style="text-align:center" | <ref name="fourhands" /> |} === দূৰদৰ্শন অনুষ্ঠান === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শীৰ্ষক ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" | ২০১৮ | ইনকিগায়ো | আয়োজক | খণ্ড ৯৪৫–৯৭৯ | style="text-align:center" | <ref name="inkigayo" /> |- ! scope="row" | ২০১৮–২০১৯ | ভিলেজ ছাৰ্ভাইভেল, দি এইট | অভিনয় শিল্পী | | style="text-align:center" | <ref name="village" /> |- ! scope="row" | ২০২৪ | আই-লেণ্ড ২ | কাহিনী কওঁতা | | style="text-align:center" | <ref name="iland2" /> |} === ৱেব শ্ব’ === {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শীৰ্ষক ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" | ২০১৮ | আই অপ্পা ড’ন্ট ন’ | অভিনয় শিল্পী | ষ্টুডিঅ' লুলু লালা | style="text-align:center" | <ref name="ioppa" /> |} === মিউজিক ভিডিঅ'ত উপস্থিতি === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | গীতৰ শীৰ্ষক ! scope="col" | শিল্পী ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" rowspan="2" | ২০১৭ | "ছুইট ছামাৰ নাইট" | দ্য এডে | style="text-align:center" | <ref name="the ade" /> |- | "লাভ ষ্ট’ৰী" | ছুৰান | style="text-align:center" | <ref name="suran" /> |- ! scope="row" | ২০১৯ | "কল মি বেক" | ভাইব | style="text-align:center" | <ref name="vibe" /> |} == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! বঁটা !! শিতান !! কাম !! ফলাফল |- | ২০১৮ || এছ.বি.এছ. এণ্টাৰটেইনমেণ্ট এৱাৰ্ডচ || ৰুকী এৱাৰ্ড (পুৰুষ) || ''ভিলেজ চাৰ্ভাইভেল, দি এইট'' || মনোনীত |- | ২০২১ || এছিয়া কণ্টেণ্টচ এৱাৰ্ডচ || নিউকামাৰ (পুৰুষ) || ''নাভিলেৰা'', ''চুইট হোম'' || বিজয়ী |- | ২০২১ || বেইকচাং আৰ্টচ এৱাৰ্ডচ || শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতা (দূৰদৰ্শন) || ''চুইট হোম'' || মনোনীত |- | ২০২৩ || এছ.বি.এছ. ড্ৰামা এৱাৰ্ডচ || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (ৰোমাণ্টিচ কমেডী) || ''মাই ডেমন'' || বিজয়ী |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist|refs= <ref name="touch">{{Cite web|url=https://chosun.com|title='진심이 닿다' 송강, 퀵서비스 기사로 특별출연...여심 스틸러 등극|website=The Chosun Ilbo|language=ko|date=March 21, 2019|access-date=August 23, 2019}}</ref> <ref name="sweethome">{{cite web|url=https://naver.com|title='스위트홈' 시즌2·시즌3 동시 제작...송강→오정세 출연 확정 [공식]|publisher=Edaily|via=Naver|language=ko|date=June 15, 2022|access-date=June 15, 2022}}</ref> <ref name="fourhands">{{Cite web|url=https://donga.com|title='전역' 송강 다시 고등학생…'포핸즈' 이준영-장규리 음악 천재 된다 [공식]|website=Sports Donga|language=ko|date=January 26, 2026|access-date=January 26, 2026}}</ref> <ref name="iland2">{{cite web|url=https://chosun.com|title="입대 전 마지막 활동" 송강, '아이랜드2' 스토리텔러 맡아|website=Sports Chosun|language=ko|date=March 11, 2024|access-date=August 31, 2024}}</ref> <ref name="ioppa">{{cite web|url=https://naver.com|title=[DAY컷] '이옵빠몰까'이상형 종합 선물 세트 포스터 공개|publisher=Sports Donga|via=Naver|language=ko|date=March 7, 2018|access-date=February 8, 2022}}</ref> }} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} * {{IMDb name}} [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ কোৰিয়াৰ ব‍্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেতা]] 5zp6a281psdfafljkszqqiiuhu2o6ap 0 127530 613429 606184 2026-06-21T11:11:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613429 wikitext text/x-wiki [[File:Man-and-lady-kimono.JPG|thumb|upright|পৰম্পৰাগত কাপোৰ পিন্ধা জাপানৰ ওছাকা চহৰত তোলা এজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী মহিলাৰ ফটো]] জাপানত সাধাৰণতে দুইপ্ৰকাৰৰ কাপোৰ পিন্ধা হয়: জাপানৰ পৰম্পৰাগত কাপোৰ ৱাফুকু (和服, wafuku) আৰু পশ্চিমীয়া কাপোৰ (洋服, yōfuku)। জাতীয় সাজ কিমোনো হৈছে ৱাফুকু(和服, wafuku) আৰু জাপানৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক হিচাপে স্বীকৃতি নোপোৱা বাকী সকলো ধৰণৰ পশ্চিমীয়া কাপোৰক ইৱফুকু (洋服, yōfuku) বুলি ধৰা হয়। পৰম্পৰাগত জাপানৰ পোছাক-পৰিচ্ছদে দেশৰ সংস্কৃতিৰ ইতিহাসক দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। ইয়াত হেইয়ান যুগত বিকশিত ৰঙৰ সঁফুৰা, টাং বংশৰ কাপোৰ আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰপৰা গ্ৰহণ কৰা চিলোৱাট, জাপানী সংস্কৃতি, প্ৰকৃতি আৰু পৰম্পৰাগত সাহিত্যৰপৰা আহৰণ কৰা বুটা, কিছুমান কাপোৰৰ বাবে ৰেচমৰ ব্যৱহাৰ আৰু ইডো যুগৰ শেষৰফালে মূলতঃ সম্পূৰ্ণৰূপে বিকাশ হোৱা পৰিধানৰ শৈলী আদি অন্তৰ্ভুক্ত। পৰম্পৰাগত জাপানী ফেশ্বনৰ আটাইতকৈ পৰিচিত ৰূপটো হৈছে কিমোনো। কিমোনো শব্দটোৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "পিন্ধিবলগীয়া কিবা এটা" বা "কান্ধত পিন্ধা বস্তু।" <ref> Assmann, Stephanie. "Between Tradition and Innovation: The Reinvention of the Kimono in Japanese Consumer Culture." Fashion Theory: The Journal of Dress, Body & Culture 12, no. 3 (September 2008): 359-376. Art & Architecture Source, EBSCOhost (accessed November 1, 2016)</ref> আনপ্ৰকাৰৰ পৰম্পৰাগত ফেশ্বনৰ ভিতৰত আইনু জনগোষ্ঠীৰ কাপোৰ (আট্টুছ নামেৰে জনাজাত)<ref> "Ryukyu and Ainu Textiles". kyohaku.go.jp. Kyoto National Museum. Archived from the original on 10 July 2020. Retrieved 10 July 2020.</ref> আৰু ৰ্যুকিউয়ান জনগোষ্ঠীৰ কাপোৰ যিটো ৰ্যুছ' (琉装) নামেৰে জনাজাত,<ref> Boivin, Mai (22 April 2013). "Okinawa Traditional Costume – Ryuso". insideokinawa.wordpress.com. Archived from the original on 18 October 2016. Retrieved 10 July 2020.</ref><ref> "Traditional Costume that Represents Okinawa's Culture and National Features, the "Ryusou"". okinawatravelinfo.com. Archived from the original on 14 July 2016.</ref> ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য হ'ল ৰ্যুকিউ দ্বীপপুঞ্জত উৎপাদিত বিংগাটা আৰু বাশ্বফু<ref> "Ryukyu and Ainu Textiles". kyohaku.go.jp. Kyoto National Museum. Archived from the original on 10 July 2020. Retrieved 10 July 2020.</ref> হ'ল পৰম্পৰাগত কাপোৰ। আধুনিক জাপানী ফেশ্বনত বেছিভাগেই 'য়োফুকু' (পশ্চিমীয়া পোছাক) অন্তৰ্ভুক্ত, যদিও বহুতো প্ৰখ্যাত জাপানী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ—যেনে ইছেই মিয়াক, য়োজী য়ামামোটো আৰু ৰেই কাৱাকুবোৱে —পৰম্পৰাগত ফেশ্বনৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছে আৰু কেতিয়াবা পৰম্পৰাগত প্ৰভাৱ থকা পোছাক ডিজাইন কৰিছে। তেওঁলোকৰ কামসমূহে বিশ্বব্যাপী ফেশ্বন উদ্যোগত এক সন্মিলিত প্ৰভাৱ পেলাইছে আৰু তেওঁলোকৰ বহুতো কৃতি বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ফেশ্বন শ্ব'ত প্ৰদৰ্শিত হৈছে। লগতে, তেওঁলোকে স্বয়ং জাপানী ফেশ্বন উদ্যোগটোৰ ওপৰতো প্ৰভাৱ পেলাইছে, য'ত বহুতো ডিজাইনাৰে জাপানী 'ষ্ট্ৰীট ফেশ্বন'ৰপৰা সমল আহৰণ কৰিছে অথবা ইয়াত অৰিহণা যোগাইছে। পৰম্পৰাগত জাপানী পোছাক-পৰিচ্ছদে এক ভিন্ন সংস্কৃতিৰ প্ৰতিনিধিত্ব হিচাপে পশ্চিমীয়া বিশ্বত ব্যাপক আকৰ্ষণ লাভ কৰিছে। ১৮৬০-ৰ দশকত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা 'জাপানিজিম' ধাৰাৰ অধীনত পশ্চিমীয়া দেশসমূহলৈ পৰম্পৰাগত পোছাক ৰপ্তানি কৰা হৈছিল—ইয়াৰে কিছুমান পোছাক কেৱল ৰপ্তানিৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল যিবোৰ জাপানী লোকসকলে দৈনন্দিন পিন্ধা পোছাকতকৈ গঠনশৈলীত পৃথক আছিল। অতি সোনকালেই এইসমূহ পশ্চিমৰ শিল্পী আৰু ফেশ্বন ডিজাইনাৰসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল। জাপানী পোছাকৰ প্ৰতি থকা এই আকৰ্ষণ দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়লৈকেও অব্যাহত আছিল, যি সময়ত "গেইশা গাৰ্লছ" (geisha girls)-ৰ দৰে জাপানী সংস্কৃতিৰ কিছুমান গতানুগতিক ধাৰণা বহুলভাৱে বিয়পি পৰিছিল। সময়ৰ লগে লগে, পৰম্পৰাগত আৰু আধুনিক জাপানী পোছাকক লৈ গঢ়ি উঠা আগ্ৰহ তথা চিত্ৰায়ণে সাংস্কৃতিক আত্মসাৎ আৰু পোছাকৰ জৰিয়তে কোনো এক সংস্কৃতিক কিদৰে গতানুগতিক বা সংকীৰ্ণ ৰূপত উপস্থাপন কৰিব পাৰি, সেই সন্দৰ্ভত বিতৰ্কৰ সূচনা কৰিছে। ২০১৬ চনত বষ্টন মিউজিয়াম অৱ আৰ্টছত আয়োজিত "কিমোনো ৱেডনেচডে" অনুষ্ঠানটো ইয়াৰ এক অন্যতম উদাহৰণ হৈ পৰিছিল।<ref>Valk, Julie. "The 'Kimono Wednesday' protests: identity politics and how the kimono became more than Japanese." Asian Ethnologyno. 2 (2015): 379. Literature Resource Center, EBSCOhost (accessed October 31, 2016).</ref> ==ইতিহাস== === য়ায়োই যুগ (নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰপৰা লোহা যুগ)=== [[File:Yayoi people attires.JPG|thumb|পুনৰ তৈয়াৰ কৰি উলিওৱা য়ায়োই কাপোৰ]] য়ায়োই যুগৰ সাজ-পোছাকৰ বিষয়ে বহু কমকৈ জনা যায়। তৃতীয় শতিকাৰ ৱেইজি ৱৰেনচুয়ান (魏志倭人伝 (গিচি ৱাজিণ্ডেন), চীনা পণ্ডিত চেন শ্বৌৱেৰ সংকলিত তিনিখন ৰাজ্যৰ বিষয়ে লিখা এটা অংশত<ref> 魏志倭人伝 Archived 2010-10-16 at the Wayback Machine, Chinese texts and its Japanese translation</ref> জাপানত পিন্ধা কাপোৰৰ কিছু বৰ্ণনা আছে। ইয়াত বহল কাপোৰ (সম্ভৱতঃ দুগুণ প্ৰস্থ)ৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিটো কঁকাল আৰু কান্ধত বান্ধি আকৃতিহীন কাপোৰ তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name=":0"> "The Costume Museum - The Rebirth of The Tale of Genji". www.iz2.or.jp. The Costume Museum, Kyoto. Retrieved 16 October 2021. See "Explanation" button for relevant costumes.</ref> === কোফুন যুগ (৩০০–৫৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দ) === {{Image frame|content= <gallery mode=packed heights=250> File:Japanese Figurines (30028363686).jpg|সংগ্ৰহালয়-পুনৰ্নিৰ্মাণৰ মূৰ্তি (ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান পৰিচালনা কৰা; নোট শ্বাইড) File:HaniwaChieftainIbaraki500CE.jpg|{{transliteration|ja|হানিৱা ফিগাৰ File:Japanese Figure (30062324725).jpg|পুনৰ্গঠন File:Japanese Figure (29435641613).jpg|{{transliteration|ja|পুনৰ্গঠনৰ সৈতে হানিৱাৰ মূৰ্তি File:Haniwa, Tomb Culture 300-500 AD, Honshu, Japan - AMNH - DSC06256.JPG|ৰঙা ৰঞ্জক পদাৰ্থৰে সজাই তোলা হোনছুৰপৰা অহা চিত্ৰ (পুনৰ্নিৰ্মাণ?)। File:Yokohama Silk Museum 043.JPG File:Yokohama Silk Museum 045.JPG|{{transliteration|ja|পুনৰ্গঠনৰ সৈতে হানিৱাৰ মূৰ্তি File:Yokohama Silk Museum 044.JPG File:Periodo kofun, haniwa, donna, VI sec, 01.JPG|ষষ্ঠ শতিকাৰ চিত্ৰ File:Tanko-Armor-Kofun-Period-by-Sugiyama-Sueo.png|[[Tankō|পাতল কৱচ]] File:Wrestler, 5th-6th century AD, Japan, earthenware - Art Institute of Chicago - DSC00112.JPG|কঁকালৰ কাপোৰত চিত্ৰ </gallery> |caption=|border=no|align=right}} খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকালৈকে জাপানত পিন্ধা কাপোৰৰ কলাত্মক প্ৰমাণ কম।<ref> Kennedy, Alan. "Japanese Traditional Dress and Adornment". LoveToKnow.</ref> হানিৱাৰ ওপৰত ব্যৱহাৰ কৰা মাটিৰ ভাস্কৰ্য্যৰপৰা কোফুন যুগৰ কাপোৰৰ বিষয়ে জনা যায়।<ref> Department of Asian Art. "Kofun Period (ca. 300–710)". www.metmuseum.org. MET Museum.</ref> এইবোৰ ৫ম আৰু ষষ্ঠ শতিকাত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যদিও বেছিভাগ হানিৱাৰ ওপৰত কোনো ভাস্কৰ্য্য নাই।<ref> Department of Asian Art. "Kofun Period (ca. 300–710)". www.metmuseum.org. MET Museum.</ref> এই ভাস্কৰ্য্যৰবোৰে সম্ভৱতঃ দৈনন্দিন সাজ-পোছাকক প্ৰতিনিধিত্ব নকৰে; ই ঘোঁৰাত উঠি যুদ্ধ কৰাসকলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব পাৰে। বহুতে কৱচ পিন্ধে।<ref> Kennedy, Alan. "Japanese Traditional Dress and Adornment". LoveToKnow.</ref> কোফুন যুগত, পোছাকৰ সোঁফালটো বাঁওফালৰ ওপৰত জাপি দি পিন্ধা হৈছিল (চীনৰ দৰে নহয়), আৰু এই জাপি দিয়া অংশটো সোঁফালে ফিতাৰে বন্ধা হৈছিল। হাত আৰু পটলুংবোৰ চুঙা আকৃতিৰ আছিল। মহিলাসকলে প্ৰায়ে স্কাৰ্ট পৰিধান কৰিছিল, আনহাতে পুৰুষসকলে আঁঠুৰ অলপ তলত গাৰ্টাৰে বন্ধা পটলুং পিন্ধিছিল, যাতে সেইবোৰ আঁঠুৰ ওপৰত ফুলি থাকে আৰু মুক্তভাৱে চলাচল কৰাত সুবিধা হয়। 'মো' নামৰ মেৰিয়াই পিন্ধা স্কাৰ্টবোৰ পুৰুষ আৰু মহিলা উভয়ে পিন্ধিছিল, কেতিয়াবা এইবোৰ হাকামাৰ (এৱিধ জাপানী পটলুং) ওপৰতো পৰিধান কৰা হৈছিল।<ref>Kennedy, Alan. [https://fashion-history.lovetoknow.com/clothing-around-world/japanese-traditional-dress-adornment "Japanese Traditional Dress and Adornment"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221005053541/https://fashion-history.lovetoknow.com/clothing-around-world/japanese-traditional-dress-adornment |date=2022-10-05 }}. LoveToKnow.</ref><ref>[https://www.iz2.or.jp/english/fukusyoku/fukusei/index.htm "The Costume Museum - The Rebirth of The Tale of Genji".] www.iz2.or.jp. The Costume Museum, Kyoto. Retrieved 16 October 2021. See "Explanation" button for relevant costumes.</ref> কোফুন যুগত চীনা দূতসকলৰ জৰিয়তে জাপানলৈ পৰম্পৰাগত চীনা পোছাকৰ পৰিচয় ঘটিছিল। দুই দেশৰ মাজত হোৱা প্ৰব্ৰজন আৰু টাং ৰাজবংশৰ ৰাজসভালৈ যোৱা দূতসকলৰ ফলত চীনা শৈলীৰ সাজ-পাৰ, ৰূপ আৰু সংস্কৃতি জাপানী ৰাজকীয় সমাজত অত্যন্ত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল। জাপানী সাম্ৰাজ্যবাদী ৰাজসভাই অতি ক্ষিপ্ৰতাৰে চীনা শৈলীৰ সাজ-পাৰ আৰু পোছাক গ্ৰহণ কৰিছিল। খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে জাপানৰ পুৰোহিত-ৰাণী আৰু জনজাতীয় মুৰব্বীসকলৰ ছবিত তেওঁলোকক চীনৰ হান ৰাজবংশৰ দৰে একে ধৰণৰ পোছাক পিন্ধা দেখা গৈছিল। শ্বুছুইন মন্দিৰত সংৰক্ষিত 'শ্বিবুৰী' টাই-ডাই কাপোৰৰ আটাইতকৈ পুৰণি নমুনাৰ উৎস চীন দেশ বুলি প্ৰমাণ পোৱা গৈছে, কাৰণ সেই সময়ত এনে কাপোৰ উৎপাদন কৰাৰ বাবে জাপানৰ সক্ষমতা সীমিত আছিল<ref>Wada, Yoshiko Iwamoto; Rice, Mary Kellogg; Barton, Jane (2011). Shibori: The Inventive Art of Japanese Shaped Resist Dyeing (3rd ed.). New York: Kodansha USA, Inc. pp. 11–13. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-1-56836-396-7|978-1-56836-396-7.]]</ref> (চাওক: [[:en:Tanmono|তানমোনো]])। === অশোক যুগ (৫৩৮–৭১০ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== {{Image frame|content= <gallery mode=packed heights=250> File:Tenjyukoku embroidery (cropped to upper two thirds).jpg|টেনজুকোকু শ্বুচো মণ্ডলাৰ অংশ, সম্ৰাজ্ঞী ছুইকোৰ ৰাজত্বকালৰ এম্ব্ৰয়ডাৰী (৫৯৩–৬২৮) File:Takamat1.jpg|গগুৰিয়েও প্ৰভাৱত মহিলাৰ পোছাক, ওভাৰলেপিং কলাৰ আৰু মো স্কাৰ্টৰ সৈতে।<ref name="Jill">{{cite book |last1=Liddell |first1=Jill |title=The Story of the Kimono |date=1989 |publisher=E.P. Dutton |isbn=978-0525245742 |page=28}}</ref> (তাকামাটছুজুকা সমাধি, সপ্তম শতিকা) File:Yokohama Silk Museum 048.JPG|পূৰ্বৰ ছবিখনত আটাইতকৈ বাঁওফালৰ মূৰ্তিটোৰ পোছাকৰ প্ৰতিৰূপ; ষ্ট্ৰাইপ আৰু ফ্ৰিলৰ সৈতে ম' File:Yokohama Silk Museum 047.JPG|পূৰ্বৰ ছবিখনত কেন্দ্ৰ-সোঁফালৰ মূৰ্তিটোৰ পোছাকৰ প্ৰতিৰূপ File:Yokohama Silk Museum 046.JPG|সমসাময়িক পুৰুষৰ পোছাক, সেউজীয়া হো, বগা হাকামা, আৰু কানমুৰি টুপিৰ সৈতে। এই পুনৰ্গঠন সম্ভৱতঃ পুৰণি; মহিলাৰ সাজ-পোছাকৰ দৰে তলত চুটি প্লিটযুক্ত ফ্ৰিল থাকিব লাগে।<ref name=iz2_1/> </gallery> |border=no|align=center}} অশোক যুগৰ আৰম্ভণি হৈছিল বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তনৰ লগে লগে, আৰু জাপানত চীনা আখৰৰ লিখা ব্যৱস্থাৰ পৰা; এই সময়ছোৱাত জাপানৰ ওপৰত চীনৰ প্ৰভাৱ যথেষ্ট শক্তিশালী আছিল।<ref> Kennedy, Alan. "Japanese Traditional Dress and Adornment". LoveToKnow.</ref> সম্ৰাজ্ঞী ছুইকোৰ (৫৯৩–৬২৮) ৰাজত্বকালত টেনজুকোকু শ্বুচো মণ্ডলাত দেখুওৱা চিত্ৰসমূহৰপৰা বিচাৰ কৰিলে পুৰুষ আৰু মহিলাৰ দৰবাৰৰ সাজ-পোছাক অতি মিল আছিল। দুয়োজনে ঘূৰণীয়া ডিঙিৰ সন্মুখত ফাষ্টনিং হো পিন্ধিছিল আৰু ইয়াৰ ওপৰত উপৰা-উপৰি নোহোৱাকৈ লেপেল আছিল, সন্মুখত কলাৰ আৰু কফত কাপোৰৰ প্ৰান্ত আছিল, সম্ভৱতঃ এটা তলৰ কাপোৰ; আঁঠুৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ওপৰৰ ৰান স্কাৰ্টটোৰ এটা মিল থকা প্ৰান্ত আছিল। ৰানৰ তলত আৰু তাৰ তললৈ প্ৰায় আঁঠুৰ দৈৰ্ঘ্যলৈকে বিস্তৃত হৈ হিৰামি নামৰ অধিক গধুৰভাৱে প্লিট কৰা কনট্ৰাষ্টেণ্ট স্কাৰ্ট পিন্ধিছিল। হিৰামিৰ তলত পুৰুষে সংকীৰ্ণ হাকামা পিন্ধিছিল যাৰ তলৰ প্ৰান্তৰ বিপৰীত আৰু মহিলাসকলে পিছলৈ যাবলৈ যথেষ্ট দীঘলকৈ প্লিটেড মো পিন্ধিছিল।<ref> "The Costume Museum - The Rebirth of The Tale of Genji". www.iz2.or.jp. The Costume Museum, Kyoto. Retrieved 16 October 2021. See "Explanation" button for relevant costumes.</ref> তাকামাতসুজুকা সমাধি (প্ৰায় ৬৮৬ খ্ৰীষ্টাব্দ) সেই সময়ৰ উচ্চবৰ্ণৰ লোকসকলৰ সাজ-পাৰৰ বিষয়ে তথ্যৰ এক অন্যতম প্ৰধান উৎস। সেই সময়ছোৱাত, হ' ৰ লেপেলবোৰ ইটোৰ ওপৰত সিটো ওপৰা-উপৰিকৈ পৰিছিল (এতিয়াও সোঁফালটো বাঁওফালৰ ওপৰত ৰখা হৈছিল), আৰু হিৰামিৰ পৰিৱৰ্তে হ' আৰু ম' ৰ দাঁতিবোৰ প্লিট কৰা ফ্ৰিলৰে সজোৱা হৈছিল। পুৰুষ দৰবাৰীসকলে কানমুৰি (লাহৰে টান কৰা ক’লা গজ কাপোৰৰ টুপী) পিন্ধিছিল আৰু এইবোৰ সম্ৰাট তেনমুৰ ৰাজত্বৰ ১১ তম বৰ্ষত (প্ৰায় ৬৮৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল; এই ফেশ্বনটো ২১ শতিকালৈকে আনুষ্ঠানিক ব্যৱহাৰত প্ৰচলিত হৈ আছে।<ref name=":0" /> === নৰা যুগ (৭১০–৭৯৪) === {{Image frame|content= <gallery mode=packed heights=250> File:Yokohama Silk Museum 058.JPG|মহিলাৰ পোছাক, অভাৰভেষ্ট, অভাৰস্কাৰ্ট, কঁকালৰ চেছ, আৰু চুৰিৰ সৈতে File:Yokohama Silk Museum 057.JPG|পুৰুষৰ সাজ, কানমুৰি টুপী, হাকামা, অলংকৃত চেছ, শ্বাকু আৰু তৰোৱালৰ সৈতে File:Jidai Festival (cropped to Wake no Hiromushi and children).jpg|শিশুৰ সাজ-পোছাক, অষ্টম শতিকাৰ শেষৰফালে, ২০০৫ চনৰ পুনৰ্গঠন File:鳥毛立女屏風1.jpg|সমসাময়িক শিল্পত File:Jidai Matsuri 2009 480 (cropped to central figures).jpg|ষ্ট'ল, এপ্ৰ'ন আৰু অভাৰভেষ্টৰ সৈতে নাৰা ক'ৰ্ট ড্ৰেছ, ২০০৯ চনৰ পুনৰ্গঠন |caption=[[:Commons:Category:Clothing of the Nara period|More pictures]]|border=no|align=center}} {{Image frame|content= <gallery mode=packed heights=280> File:Jidai Matsuri 2009 488 (cropped to subject).jpg||ja| তাৰিকুবি কলাৰ, আৰু তলৰ কাপোৰবোৰ বাহিৰৰফালে File:Jidai Matsuri 2009 487 (cropped to subject).jpg||ja| এগেকুবি বাহিৰৰ কলাৰ, ওপৰৰ কাপোৰবোৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰ</gallery> |border=no|align=center}} নাৰা যুগৰ উচ্চবৰ্ণৰ সাজ-পাৰ পিছৰ সময়ৰ কিছুমান শৈলীতকৈ বহুত সৰল আছিল, যিবোৰ পিন্ধিবলৈ কেইমিনিটমানতকৈ বেছি সময় নালাগিছিল আৰু এই পোছাকবোৰ পিন্ধি মুক্তভাৱে চলা-ফিৰা কৰিব পৰা গৈছিল। উচ্চবৰ্ণৰ মহিলাৰ সাজ-পাৰত আছিল এটা বাঁওফালৰপৰা সোঁফাললৈ মেৰিয়াই লোৱা টপ (একে ধৰণৰ অন্তৰ্বাসৰ ওপৰত পিন্ধা), আৰু এখন মেৰিয়াই লোৱা প্লিট থকা স্কাৰ্ট (যাক ম' বুলি কোৱা হয়)। মহিলাসকলে কেতিয়াবা সমুখৰফালে মেৰিয়াই লোৱা এটা অভাৰভেষ্ট আৰু এখন ঠেক আয়তাকাৰ স্তোল পৰিধান কৰিছিল। আনহাতে, উচ্চবৰ্ণৰ পুৰুষৰ সাজ-পাৰত এটা ঢিলা, মেণ্ডেৰিন-কালাৰ থকা কোটৰ (হ' (袍)) তলত ঠেক, প্লিট নথকা (এক-পেনেল বিশিষ্ট) হাকামা (পেণ্ট) আছিল; লগতে তেওঁলোকে ক’লা কাপোৰৰ টানকৈ বোৱা টুপি (কানমুৰি) পিন্ধিছিল। পোছাকবোৰ ঠেক কঁকালৰ পেটিৰে বন্ধা হৈছিল। নাৰা যুগৰ মহিলাৰ সাজ-পাৰৰ ওপৰত চীনৰ টাং সাম্ৰাজ্যৰ ব্যাপক প্ৰভাৱ আছিল। মহিলাসকলে তাৰিকুবি (垂領, "ডিঙিৰপৰা ওলমি থকা") কলাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল, যিবোৰ আধুনিক কিমোনোৰ কলাৰৰ দৰেই এটাৰ ওপৰত আনটো ওপৰা-উপৰিকৈ পৰিছিল। আনহাতে, পুৰুষসকলে গোলকৃতিৰ আগেকুবি (上領, "উচ্চ-ডিঙিৰ") মেণ্ডেৰিন কলাৰ পিন্ধিছিল, যিটো পাণ্ডিত্যৰ সৈতে জড়িত বুলি গণ্য কৰা হৈছিল; তেওঁলোকে বহু পাছতহে তাৰিকুবি শৈলী গ্ৰহণ কৰিছিল। শৰীৰৰ নিম্নভাগত পিন্ধা কাপোৰবোৰ (ম' আৰু হাকামা) আগতে শৰীৰৰ ওপৰভাগৰ বহিঃবস্ত্ৰৰ তলত পিন্ধা হৈছিল। কিন্তু এই সময়ছোৱাত, চীনৰ নতুন ফেশ্বন অনুসৰণ কৰি সেইবোৰ ওপৰত পিন্ধাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হয় (মন কৰিবলগীয়া যে, এই পৰিৱৰ্তন কেৱল মহিলাৰ ক্ষেত্ৰতহে হৈছিল, পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত তেতিয়াও হোৱা নাছিল)। ৭১৮ খ্ৰীষ্টাব্দত য়োৰো সাজ-পাৰ বিধি প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। এই বিধি অনুসৰি, চীনৰ প্ৰচলিত ফেশ্বন অনুকৰণ কৰি সকলো চোলা বা ৰোবৰ সমুখৰ ভাগ বাঁওফালৰপৰা সোঁফাললৈ মেৰিয়াই পিন্ধাটো বাধ্যতামূলক কৰা হৈছিল। চীনাসকলে সোঁফালৰপৰা বাঁওফাললৈ মেৰিয়াই পিন্ধা শৈলীক "অসভ্য" বা "বৰ্বৰ" বুলি গণ্য কৰিছিল। পিন্ধন-উৰণৰ এই নিয়ম আজিও অনুসৰণ কৰা হয়; কেৱল মৃতদেহৰ ক্ষেত্ৰতহে সোঁফালৰপৰা বাঁওফাললৈ মেৰিয়াই কাপোৰ পিন্ধোৱা হয়। ৭৫২ খ্ৰীষ্টাব্দত নাৰাৰ তোদাই-জি মন্দিৰত এক বিশাল ব্ৰঞ্জৰ বুদ্ধ মূৰ্তি অতি আড়ম্বৰপূৰ্ণ অনুষ্ঠানৰ মাজত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰাসকলৰ আনুষ্ঠানিক সাজ-পাৰসমূহ (যিবোৰৰ সকলোবোৰ সম্ভৱতঃ জাপানত নিৰ্মিত নাছিল) শ্বুছু-ইনত সংৰক্ষণ কৰি থোৱা হৈছিল। ইয়াৰে বেছিভাগ পোছাকৰে সমুখৰ ভাগ বাঁওফালৰপৰা সোঁফাললৈ মেৰিয়াই থোৱা, কিন্তু কিছুমানৰ মুখা-মুখি বা সোঁফালৰপৰা বাঁওফাললৈ মেৰিয়াই থোৱা দেখা যায়। ইয়াৰ কলাৰৰ আকৃতিবোৰ ঠেক, ঘূৰণীয়া বা 'V' আকৃতিৰ। তাত থকা কাৰিগৰসকলৰ কাপোৰবোৰ আছা (ঘৰুৱা আঁহৰপৰা তৈয়াৰী) বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, যিবোৰ আছিল দীঘল আৰু ঘূৰণীয়া কলাৰযুক্ত বহিঃবাস। ৰেচম কাপোৰেৰে নিৰ্মিত দামী পোছাকবোৰত বয়ন আৰু ৰঞ্জনৰ জৰিয়তে জ্যামিতিক তথা মানুহ বা জীৱ-জন্তুৰ ছবিৰ আৰ্হিৰে অলংকৃত কৰা হৈছিল; কিছুমান পোছাকৰ হাতবোৰ মেলখোৱা বা বহল আছিল। ইয়াৰ উপৰি এপ্ৰণ, হাকামা, লেগিংছ, মোজা আৰু জোতাও সংৰক্ষণ কৰা হৈছে। নাৰা যুগত (৭১০-৭৯৪) সাজ-পাৰৰ সামাজিক বিভাজনটো মূলতঃ উচ্চবৰ্ণ আৰু নিম্নবৰ্ণৰ শ্ৰেণী বিভাজনৰ জৰিয়তে স্পষ্ট হৈ পৰিছিল। উচ্চ সামাজিক মৰ্যাদাৰ লোকসকলে এনে পোছাক পিন্ধিছিল যিয়ে তেওঁলোকৰ শৰীৰৰ বেছিভাগ অংশই ঢাকি ৰাখিছিল। স্ ভিতলানা ৰাইবালকোৱে উল্লেখ কৰাৰ দৰে, "মৰ্যাদা যিমানেই উচ্চ আছিল, আনৰ চকুৰ আগত শৰীৰৰ সিমানেই কম অংশ মুকলি আছিল।" উদাহৰণস্বৰূপে, ভৰিৰ সৰু গাঁঠিলৈকে ঢাকি ৰখা দীঘল চোলাই ডিঙিৰ হাড়ৰপৰা ভৰিলৈকে প্ৰায় সকলো অংশ ঢাকি ৰাখিছিল, হাতৰ হাতবোৰ আঙুলিৰ আগ পৰ্যন্ত ঢাকি ৰাখিব পৰাকৈ দীঘল আছিল আৰু মহিলাসকলে লোকৰ দৃষ্টিৰপৰা বাচিবলৈ বিচনী ব্যৱহাৰ কৰিছিল। === হেইয়ান যুগ (৭৯৪–১১৮৫) === হিয়ান যুগত (৭৯৪-১১৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দ), জাপানে চীনা ৰাজদৰবাৰলৈ দূত পঠিওৱা বন্ধ কৰি দিছিল। ইয়াৰ ফলত সাজ-পাৰসহ চীনৰপৰা অহা সামগ্ৰীসমূহ ৰাজপ্ৰাসাদত প্ৰৱেশ কৰা আৰু উচ্চবৰ্ণৰ লোকসকলৰ মাজত বিয়পি পৰাত বাধা পৰিছিল। সেই সময়ত এই উচ্চবৰ্ণৰ লোকসকলেই আছিল জাপানী পৰম্পৰাগত সংস্কৃতিৰ মুখ্য নিৰ্ধাৰক আৰু কেৱল তেওঁলোককহে তেনে সাজ-পাৰ পিন্ধাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা সাংস্কৃতিক শূন্যতাই চীনা ফেশ্বনৰপৰা মুক্ত এক স্বতন্ত্ৰ জাপানী সংস্কৃতি গঢ়ি তোলাত সহায় কৰিছিল। পূৰ্বতে টাং ৰাজবংশৰপৰা গ্ৰহণ কৰা উপাদানসমূহ স্বতন্ত্ৰভাৱে বিকশিত হৈ "ৰাষ্ট্ৰীয় সংস্কৃতি" বা "কোকুফু সংস্কৃতি" (国風文化,হিচাপে পৰিচিত হয়; এই শব্দটো বিশেষকৈ উচ্চবৰ্ণৰ হিয়ান যুগৰ জাপানী সংস্কৃতিক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাজ-পাৰসমূহ ক্ৰমান্বয়ে অধিক শৈলীগত হৈ পৰিছিল। সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে পুৰুষ-মহিলা উভয়ে পিন্ধা ঘূৰণীয়া কলাৰৰ আৰু নলী সদৃশ হাত থকা 'চুন জু' জেকেটৰ দৰে কিছুমান উপাদান দৰবাৰীসকলে ত্যাগ কৰিছিল। আনহাতে, সমুখৰফালে মেৰিয়াই পিন্ধা চোলাৰ দৰে কিছুমান উপাদান পুৰুষ-মহিলা উভয়েই ধৰি ৰাখিছিল। মহিলাসকলে পিন্ধা ম' স্কাৰ্টৰ দৰে কিছুমান অংশৰ ব্যৱহাৰ সীমিত হৈ পৰিছিল আৰু কেৱল আনুষ্ঠানিক অনুষ্ঠানতহে পিন্ধা হৈছিল; ম' (裳)বোৰ ইমান ঠেক হৈ পৰিছিল যে সেইবোৰ কঁকালত সম্পূৰ্ণকৈ মেৰিয়াই ল’ব নোৱাৰিছিল আৰু ই এটা ট্ৰেপিজইড আকৃতিৰ প্লিট থকা দীঘল ট্ৰেইনৰ দৰে হৈ পৰিছিল যি মাটিত চোঁচৰাই গৈছিল। আনুষ্ঠানিক হাকামা (পেণ্ট)বোৰ ভৰিতকৈও দীঘল হৈ পৰিছিল আৰু পিন্ধোতাজনৰ পিছফালে মাটিত চোঁচৰাই গৈছিল। পুৰুষৰ আনুষ্ঠানিক পোছাকত আগেকুবি কলাৰ আৰু অতি বহল হাত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। শৰীৰ ঢাকি ৰখাৰ ধাৰণাটো তেতিয়াও আছিল। সেই সময়ৰ মতাদৰ্শ অনুসৰি কাপোৰ আছিল "দুষ্ট আত্মাৰপৰা সুৰক্ষা আৰু সামাজিক মৰ্যাদাৰ বহিৰ্প্ৰকাশ।" ইয়াৰপৰাই এই বিশ্বাস গঢ়ি উঠিছিল যে নিম্নবৰ্ণৰ লোকসকল, যিসকলে শাৰীৰিক শ্ৰম কৰাৰ বাবে কম কাপোৰ পিন্ধিছিল, তেওঁলোকে উচ্চবৰ্ণৰ লোকসকলৰ দৰে সুৰক্ষা নাপায়। এইটোৱেই সেই কালখণ্ড আছিল যি সময়ত জাপানী পৰম্পৰাগত সাজ-পাৰ পাশ্চাত্য জগতৰ সৈতে পৰিচিত হৈছিল। হিয়ান যুগৰ শেষৰফালে, বিভিন্ন চৰকাৰী নিৰ্দেশনাৰদ্বাৰা মহিলাসকলে পিন্ধিব পৰা কাপোৰৰ তৰপৰ সংখ্যা হ্ৰাস কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে কোচোদে অৰ্থাৎ "সৰু হাত" নামৰ পোছাকটো—যাক আগতে অন্তৰ্বাস বুলি গণ্য কৰা হৈছিল—মুৰোমাচি যুগলৈ (১৩৩৬-১৫৭৩ খ্ৰীষ্টাব্দ) বহিঃবাস হিচাপে পৰিগণিত হয়। {{Image frame|content= <gallery mode=packed heights=200> File:Genji emaki TAKEKAWA.jpg|হেইয়ান যুগৰ শেষৰফালে জুনিহিটো এটা সাধাৰণ কোচোডে আৰু হাকামাৰ ওপৰত পিন্ধা বহুতো স্তৰ (হিটো)ৰে গঠিত আছিল[20] (গেঞ্জীৰ কাহিনী, দ্বাদশ শতিকা)। File:Genji emaki YADORIGI 2 (cropped to center).JPG|আগফালে থকা দৰবাৰীসকলে নিজৰ হিটো অফ-দ্য শ্বোল্ডাৰ পিন্ধিছে, তলত কোছ’ডে দেখুৱাইছে। File:Genji emaki 01003 009.jpg|{{transliteration|ja|স্বামী-স্ত্ৰীৰ ওপৰত তাৰিকুবি কলাৰ, তেওঁলোকৰ ঘৰত। থিয় হৈ থকা মহিলাৰ ৰঙা হাকামা মন কৰক। File:Fujiwara no Michinaga 2.jpg|(সাশিনুকি?)/নু-বকামা আৰু পুৰুষৰ দৰবাৰৰ পোছাকত আগেকুবি কলাৰ </gallery> |border=no|align=center}} == পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকৰ প্ৰকাৰ == ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:List_of_items_traditionally_worn_in_Japan|''জাপানত পৰম্পৰাগতভাৱে পৰিধান কৰা সামগ্ৰীৰ তালিকা'']] === কিমোনো === মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Kimono|কিমোনো]] [[চিত্ৰ:Gion Sayaka 1.jpg|left|thumb|এটা ক'লা শিখৰযুক্ত কিমোনো,পিন্ধক-জিয়ন গেইকো ছায়াকা হায়াছি]] "জাপানৰ জাতীয় পোছাক" হিচাপে স্বীকৃত কিমোনো (着物) হৈছে জাপানী পৰম্পৰাগত সাজ-পাৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ৰূপ। কিমোনো শৰীৰত মেৰিয়াই পিন্ধা হয়, য'ত সদায় বাঁওফালটো সোঁফালৰ ওপৰত থাকে; কেতিয়াবা ইয়াক এটাৰ ওপৰত আনটো তৰপ কৰিও পিন্ধা হয়। ইয়াৰ সৈতে সদায় এটা অ'বি (obi - কঁকালত মৰা বহল পেটি) ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু লগতে কেইবাটাও পৰম্পৰাগত সামগ্ৰী আৰু জোতা-মোজা পিন্ধিব পাৰি। পুৰুষ আৰু মহিলাৰ কিমোনোৰ গঠন আৰু পিন্ধনশৈলীৰ মাজত পাৰ্থক্য থাকে। টোকুগাৱা যুগত (১৬০৩–১৮৬৭) চাৰি-শ্ৰেণীৰ সামাজিক ব্যৱস্থা সমাপ্ত হোৱাৰ পিছত, কিমোনোৰ প্ৰতীকী অৰ্থ সামাজিক মৰ্যাদাৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ ব্যক্তিত্বৰ প্ৰতিফলনলৈ সলনি হয়। ইয়াৰ ফলত মানুহে নিজৰ ৰুচি অনুসৰি পোছাকযোৰত ব্যক্তিগত শৈলী সংযোগ কৰাৰ সুযোগ পায়। কিমোনো পিন্ধাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো, লিংগ আৰু অনুষ্ঠানভেদে, অ'বি বন্ধাৰ বিভিন্ন পদক্ষেপ আৰু পদ্ধতিৰ এক বিতং জ্ঞানৰ প্ৰয়োজন হয়। মহিলাৰ আনুষ্ঠানিক কিমোনো পিন্ধিবলৈ কেতিয়াবা আন এজন ব্যক্তিৰ সহায়ৰ প্ৰয়োজন হয়। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পৰৱৰ্তী সময়ত, কিমোনোৰ প্ৰতি আগ্ৰহীসকলক ইয়াৰ পিন্ধনশৈলী আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ গাঁঠি মৰা শিকাবলৈ 'কিমোনো স্কুল'সমূহ স্থাপন কৰা হৈছিল। আধুনিক যুগত পিন্ধা কেইবাবিধো বিভিন্ন ধৰণৰ কিমোনো আছে, পুৰুষতকৈ মহিলাৰ জাত বেছি। পুৰুষৰ কিমোনোৰ আনুষ্ঠানিকতাৰ পাৰ্থক্য সাধাৰণতে কাপোৰৰ পছন্দ, কাপোৰৰ ওপৰত থকা শিখৰৰ সংখ্যা (মন বা কামন বুলি জনা যায়) আৰু ইয়াৰ লগত পিন্ধা আনুষংগিক সামগ্ৰীৰদ্বাৰা পৃথক হয়, মহিলাৰ কিমোনোৰ আনুষ্ঠানিকতাৰ পাৰ্থক্য থাকে কাপোৰৰ পছন্দ, সজ্জাৰ শৈলী, নিৰ্মাণ আৰু শিখৰৰ জৰিয়তে। === মহিলাৰ কিমোনো === * '''ফুৰিচোদে''' (অৰ্থাৎ "দুলি থকা হাত"): এয়া একপ্ৰকাৰৰ আনুষ্ঠানিক কিমোনো যিটো সাধাৰণতে যুৱতীসকলে পৰিধান কৰে। প্ৰায়ে 'কামিং অফ এজ ডে' বা কইনাৰ সাজ হিচাপে পিন্ধা এই কিমোনোক যুৱতীসকলৰ বাবে আটাইতকৈ আনুষ্ঠানিক পোছাক বুলি গণ্য কৰা হয়। * '''উচিকাচে''' : ইয়াকো কইনাৰ সাজ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিটো কিমোনোৰ একেবাৰে ওপৰত কোনো পেটি বা বেল্ট নোহোৱাকৈ এটা তৰপ হিচাপে পিন্ধা হয়। * '''কুৰোটোমেচোদে''' '''আৰু ইৰোটোমেচোদে''' : এইবোৰ হ’ল আনুষ্ঠানিক কিমোনো যাৰ ডিজাইন কেৱল তলৰ পটিটোত থাকে। ফুৰিচোদেৰ বাহিৰে এইবোৰক মহিলাৰ বাবে আটাইতকৈ আনুষ্ঠানিক কিমোনো বুলি গণ্য কৰা হয়। * '''হৌমংগি আৰু চুকেচাগে''' : এইবোৰ অৰ্ধ-আনুষ্ঠানিক কিমোনো, যাৰ হাতৰ কিছু অংশত আৰু তলৰ পটিত ডিজাইন থাকে। * '''ইৰোমুজি''' : এয়া এক ৰঙৰ সাধাৰণ কিমোনো, যিটো চাহ পৰিৱেশন উৎসৱ বা আন কম-আনুষ্ঠানিক অনুষ্ঠানত পিন্ধা হয়। * '''কোমন আৰু এড’ কোমন''' : এইবোৰ অনানুষ্ঠানিক কিমোনো, য’ত গোটেই কাপোৰখনতে একোটা আৰ্হিৰ পুনৰাবৃত্তি দেখা যায়। অন্যান্য ধৰণৰ কিমোনো যেনে— য়ুকাটা আৰু ম'ফুকু (শোক প্ৰকাশৰ বাবে) পুৰুষ-মহিলা উভয়ে পিন্ধে, কেৱল ইয়াৰ চিলাই আৰু কেতিয়াবা অলংকৰণতহে পাৰ্থক্য থাকে। আগৰ দশকবোৰত মহিলাসকলে বিয়া হোৱাৰ পিছতহে (সাধাৰণতে ২০-২৫ বছৰ বয়সৰ ভিতৰত) ফুৰিচোদে পিন্ধিবলৈ এৰিছিল; অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত এগৰাকী মহিলাই বিবাহিত হওক বা নহওক, এই বয়সৰ আশে-পাশে ফুৰিচোদে পিন্ধা বন্ধ কৰে।<ref name=":1">Goldstein-Gidoni, O. (1999). Kimono and the construction of gendered and cultural identities. Ethnology, 38 (4), 351-370.</ref> === কিমোনো পিন্ধনশৈলী === 'কিমোনো' শব্দটোৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "পিন্ধিব পৰা বস্তু" (thing to wear), আৰু ১৯ শতিকালৈকে ই জাপানত পুৰুষ-মহিলা উভয়ে পিন্ধা মূল সাজ-পাৰ আছিল।<ref name=":1" /> পৰম্পৰাগতভাৱে, কিমোনো পিন্ধাৰ কলাটো (যাক 'কিতচুকে' বুলি জনা যায়) মাকৰপৰা জীয়েকক কেৱল কেনেকৈ সাজ-পাৰ কৰিব লাগে সেইটো শিকোৱাৰ দৰেই হস্তান্তৰ কৰা হৈছিল। বৰ্তমান সময়ত, এইটো বিশেষ কিমোনো বিদ্যালয়বোৰতো শিকোৱা হয়। প্ৰথমে, এজন ব্যক্তিয়ে 'তাবি' পিন্ধে, যিবোৰ হ'ল বগা কপাহী মোজা। তাৰ পিছত অন্তৰ্বাস পিন্ধা হয় আৰু তাৰ পাছত এটা টপ আৰু এখন মেৰিয়াই লোৱা স্কাৰ্ট পিন্ধা হয়। ইয়াৰ পিছত 'নাগাজুবান' (অন্তৰ্বৰ্তী কিমোনো) পিন্ধা হয়, যিটো 'কোচিহিমো'ৰ সহায়ত বন্ধা হয়। শেষত, কিমোনোযোৰ পিন্ধা হয়, য'ত বাঁওফালটো সোঁফালৰ ওপৰত থাকে; ইয়াক এটা বা দুটা কোচিহিমোৰে বান্ধি সঠিক স্থানত ৰখা হয় আৰু এখন 'দাতেজিমে' বেল্টেৰে মিহি কৰা হয়। তাৰ পিছত 'অ'বি'টো বান্ধি দিয়া হয়। কিমোনো সদায় বাঁওফালটো সোঁফালৰ ওপৰত থকাকৈ পিন্ধা হয়, কেৱল মৃতকৰ ক্ষেত্ৰতহে ইয়াৰ বিপৰীত কৰা হয়, অৰ্থাৎ তেতিয়া সোঁফালটো বাঁওফালৰ ওপৰত থকাকৈ পিন্ধোৱা হয়। যেতিয়া বাহিৰলৈ ওলাই যাওঁতে কিমোনো পিন্ধা হয়, তেতিয়া পৰম্পৰাগতভাৱে 'জোৰি' বা 'গেতা' চেণ্ডেল পিন্ধা হয়।<ref>Grant, P. (2005). Kimonos: the robes of Japan. Phoebe Grant’s Fascinating Stories of World Cultures and Customs, 42.</ref> মহিলাসকলে সাধাৰণতে চাহ পৰিৱেশন উৎসৱ বা ইকেবানা শ্ৰেণীৰ দৰে পৰম্পৰাগত কলাৰ অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিলে কিমোনো পিন্ধে। বিবাহ অনুষ্ঠানৰ সময়ত, কইনা আৰু দৰাই প্ৰায়ে কেইবাযোৰো পোছাক সলনি কৰে; যদিও কইনাক প্ৰথমে সম্পূৰ্ণ বগা পোছাকত দেখা যাব পাৰে আৰু তাৰ পিছত ৰঙীন পোছাকলৈ সলনি কৰিব পাৰে, দৰাসকলে হাবুটাই ৰেচমৰপৰা তৈয়াৰী ক’লা কিমোনো পিন্ধে। পুৰুষ আৰু মহিলা উভয়ৰে বাবে অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ কিমোনো হ’ল পাঁচটা ক্ৰেষ্ট কুলচিহ্ন থকা সাধাৰণ ক’লা কাপোৰ, অৱশ্যে অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াত পাশ্চাত্য সাজ-পাৰো পিন্ধা হয়। পাঁচটাতকৈ কম ক্ৰেষ্ট থকা যিকোনো সাধাৰণ ক’লা কিমোনোক শোকসভাৰ সাজ হিচাপে গণ্য কৰা নহয়। "কামিং অফ এজ" অনুষ্ঠান অৰ্থাৎ চেইজিন নো হি হ’ল আন এটা অনুষ্ঠান য’ত কিমোনো পিন্ধা হয়। এই বাৰ্ষিক উদ্‌যাপনবোৰত মহিলাসকলে উজ্জ্বল ৰঙৰ ফুৰিচোদে পিন্ধে, যাৰ ডিঙিৰ চাৰিওফালে প্ৰায়ে নোমাল স্তোল থাকে। আধুনিক যুগত আন যিবোৰ অনুষ্ঠানত পৰম্পৰাগতভাৱে কিমোনো পিন্ধা হয়, সেইবোৰৰ ভিতৰত আছে নৱবৰ্ষৰ সময়ছোৱা, স্নাতক ডিগ্ৰী প্ৰদান অনুষ্ঠান আৰু চিচি-গো-চান, যিটো ৩, ৫ আৰু ৭বছৰীয়া শিশুসকলৰ বাবে এটা উৎসৱ। === ঋতুসমূহ === কিমোনোসমূহ ঋতুৰ সৈতে মিলাই পিন্ধা হয়। ৰেচম, ঊণ বা কৃত্ৰিম কাপোৰেৰে তৈয়াৰী আৱাচে ( তৰপ থকা) কিমোনোবোৰ ঠাণ্ডা মাহবোৰত পিন্ধা হয়। এই সময়ছোৱাত, অধিক গ্ৰাম্য বা প্ৰাকৃতিক ৰং আৰু আৰ্হি (যেনে- মুগা বৰণৰ শুকান পাত), আৰু ডাঠ ৰঙৰ লগতে কেইবাটাও তৰপ থকা কিমোনোক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হয়।<ref name=":2">Jackson, Anna. "Kimono: Fashioning Culture by Liza Dalby". Rev. of Kimono: Fashioning Culture. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London 58 (1995): 419-20. JSTOR. Web. 6 Apr. 2015.</ref> আনহাতে, বসন্ত আৰু গ্ৰীষ্মকালত পুৰুষ আৰু মহিলা উভয়ে পাতল কপাহী য়ুকাটা পিন্ধে। গৰমৰ দিনবোৰত উজ্জ্বল ৰং আৰু ফুলৰ নক্সা (যেনে- চেৰী ব্লচম বা চেৰী ফুল) থকা কিমোনোৰ প্ৰচলন বেছি।<ref name=":2" /> [[চিত্ৰ:Kimono backshot by sth.jpg|thumb|301x301px|আনুষ্ঠানিক টাতেয়া মুছুবি ওবি ক ন ট]] === সামগ্ৰী === ১৫ শতিকালৈকে বেছিভাগ মানুহে পিন্ধা সৰহসংখ্যক কিমোনো শণ বা লিনেনৰপৰা তৈয়াৰী আছিল আৰু সেইবোৰ সামগ্ৰীৰ কেইবাটাও তৰপেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। বৰ্তমান সময়ত কিমোনো ৰেচম, চিল্ক ব্ৰকেড, চিল্ক ক্ৰেপ (যেনে- চিৰিমেন) আৰু চেটিন উইভ (যেনে- ৰিনজু) ব্যৱহাৰ কৰি তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। কম দামী আৰু সহজে যত্ন ল’ব পৰা কাপোৰ যেনে ৰেয়ন, কটন চেটিন, কপাহ, পলিষ্টাৰ আৰু অন্যান্য কৃত্ৰিম আঁহেৰে তৈয়াৰী আধুনিক কিমোনোসমূহ বৰ্তমান জাপানত অধিক ব্যাপকভাৱে পিন্ধা হয়। অৱশ্যে, অধিক আনুষ্ঠানিক কিমোনোৰ বাবে এতিয়াও ৰেচমকেই আদৰ্শ কাপোৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কিমোনোবোৰ সাধাৰণতে ৩৯–৪৩ ইঞ্চি (৯৯০–১,০৯০ মিমি) দীঘল হয় আৰু ইয়াত ১৪–১৫ ইঞ্চি (৩৬০–৩৮০ মিমি) বহল আঠটা টুকুৰা থাকে। এই টুকুৰাবোৰ একেলগে চিলাই কৰি এটা মৌলিক 'T' আকৃতি গঠন কৰা হয়। কিমোনোবোৰ পৰম্পৰাগতভাৱে হাতেৰে চিলাই কৰা হয়, যি কৌশলক 'ৱাছাই' বুলি জনা যায়। অৱশ্যে, মেচিনত নিৰ্মিত কিমোনোতো যথেষ্ট পৰিমাণে হাতেৰে কৰা চিলাইৰ প্ৰয়োজন হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে কিমোনোবোৰ 'তানমোনো' নামৰ কাপোৰৰ এটা টুকুৰাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। তানমোনোসমূহ মানক জোখত আহে আৰু এটা কিমোনো তৈয়াৰ কৰিবলৈ গোটেই কাপোৰখন ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তৈয়াৰী কিমোনো এটাত কাপোৰৰ চাৰিটা মূল অংশ থাকে — দুটা অংশই শৰীৰটো ঢাকি ৰাখে আৰু দুটা অংশই হাত দুখন গঠন কৰে — লগতে কিছুমান সৰু অতিৰিক্ত অংশই সমুখৰ ঠেক পেনেল আৰু কলাৰ গঠন কৰে। কিমোনোৰ কাপোৰবোৰ প্ৰায়ে হাতেৰে নিৰ্মিত আৰু হাতেৰে সজোৱা হয়। কিমোনোৰ সৈতে 'অ’বি' নামৰ কঁকালত মৰা পেটি পিন্ধা হয়, যাৰ কেইবাটাও প্ৰকাৰ আছে। যোৱা শতিকাবোৰত অ’বিবোৰ তুলনামূলকভাৱে নমনীয় আৰু কোমল আছিল, গতিকে সেইবোৰে আক্ষৰিক অৰ্থত কিমোনোযোৰ বন্ধ কৰি ৰাখিছিল; বৰ্তমানৰ অ’বিবোৰ সাধাৰণতে অধিক টান, যাৰ অৰ্থ হ’ল কিমোনোযোৰ আচলতে শৰীৰৰ চাৰিওফালে 'হিমো' নামৰ এক ধাৰাবাহিক ফিতা বা বান্ধনীৰ সহায়তহে বন্ধ কৰি ৰখা হয়। মহিলাৰ বাবে আটাইতকৈ প্ৰচলিত দুইপ্ৰকাৰৰ অ’বি হ’ল— 'ফুকুৰো অ’বি', যিটো অতি অনানুষ্ঠানিক কিমোনোৰ বাহিৰে সকলোতে পিন্ধিব পাৰি, আৰু 'নাগোয়া অ’বি', যাৰ এমুৰ পিন্ধিবলৈ সহজ হোৱাকৈ ঠেক কৰা থাকে। [[চিত্ৰ:Asagao Festival 004.JPG|thumb|টকিঅ'ৰ আছাগাও উৎসৱত এহাল দম্পতীয়ে 'মৰ্নিং গ্লৰী' (এবিধ ফুল) কিনি থকা অৱস্থাত য়ুকাটা পৰিধান কৰিছে। ]] === য়ুকাটা === প্ৰধান প্ৰবন্ধ: [[:en:Kimono#yukata|কিমোনো য়ুকাটা]] য়ুকাটা (浴衣) হৈছে এক অনানুষ্ঠানিক কিমোনো যিটো বিশেষকৈ বসন্ত আৰু গ্ৰীষ্মকালত পিন্ধা হয়। ই সাধাৰণতে পৰম্পৰাগত কিমোনোকৈ কম খৰচী। যিহেতু এইবোৰ গৰম বতৰৰ বাবে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল, য়ুকাটাবোৰ প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে কপাহী কাপোৰেৰে নিৰ্মিত আৰু বেছিভাগ কিমোনো কাপোৰতকৈ ইয়াৰ ওজন পাতল তথা ৰং অধিক উজ্জ্বল হয়। বিভিন্ন উৎসৱ আৰু চেৰী ব্লচম দৰ্শন অনুষ্ঠানৰ বাবে ইয়াক পৰিধান কৰা হয়।<ref name=":3">Spacey, John (July 11, 2015). "[http://www.japan-talk.com/jt/new/traditional-fashions 16 Traditional Japanese Fashions]". Japan Talk. Retrieved November 15, 2016.</ref> === হাকামা, অবি, জোৰি === প্ৰধান প্ৰবন্ধ: [[:en:Hakama|হাকামা]] হাকামা, যি দেখিবলৈ এখন দীঘল আৰু বহল প্লিট থকা স্কাৰ্টৰ দৰে, সাধাৰণতে কিমোনোৰ ওপৰত পিন্ধা হয় আৰু ইয়াক আনুষ্ঠানিক সাজ বুলি গণ্য কৰা হয়। যদিও পৰম্পৰাগতভাৱে ই সকলো বৃত্তিৰ পুৰুষৰ (কাৰিগৰ, খেতিয়ক, চামুৰাই আদি) পিন্ধিবৰ বাবে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল, বৰ্তমান সমাজত মহিলাসকলেও ইয়াক পিন্ধাটো গ্ৰহণযোগ্য হৈ পৰিছে।<ref name=":3" /> অ’বি এটা বেল্টৰ দৰে, যিটো কিমোনোৰ একেবাৰে ওপৰত মেৰিয়াই দিয়া হয় আৰু ই সকলোবোৰ তৰপ একেলগে ৰখাত সহায় কৰে, যদিও ই আচলতে সেইবোৰ বান্ধি বন্ধ কৰি নাৰাখে। অ’বিবোৰ সাধাৰণতে দীঘল, আয়তাকাৰ বেল্ট যিবোৰ বিভিন্ন ধৰণে সজাব পাৰি আৰু ৰঙীন কৰিব পাৰি, লগতে এইবোৰ বিভিন্ন ধৰণৰ কাপোৰেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। আধুনিক অ’বিবোৰ সাধাৰণতে খহটা আৰু টানকৈ বোৱা কাপোৰেৰে নিৰ্মিত, আৰু এইবোৰ তুলনামূলকভাৱে ডাঠ আৰু অনমনীয় হ’ব পাৰে।<ref name=":3" /> জোৰি হ’ল কিমোনোৰ সৈতে পিন্ধা একপ্ৰকাৰৰ চেণ্ডেল যিবোৰ দেখিবলৈ 'ফ্লিপ-ফলপ'ৰ দৰে, কেৱল ইয়াৰ তলৰ অংশটো অধিক মজপুত আৰু কেতিয়াবা ইয়াৰ হিলটো সামান্য ঢাল খোৱা ধৰণৰ হয়। জোৰিবোৰ কাঠ, চামৰা আৰু ভিনাইলৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। অধিক আনুষ্ঠানিক জোৰিবোৰত অলংকৃত ফিতা (যাক হানাঅ’ বুলি জনা যায়) থাকে, য’ত সোণালী আৰু ৰূপালী সূতাৰে এম্ব্ৰইডৰী বা বয়ন কৰা হ’ব পাৰে। এই জোতাবোৰ সাধাৰণতে বগা মোজাৰ সৈতে পিন্ধা হয় আৰু বেছিভাগ সময়তে কিমোনোৰ তলৰ পটিটোৱে এইবোৰ ঢাকি ৰাখে। গেতা হ’ল জোৰিৰ দৰেই চেণ্ডেল যিবোৰ বৰফ বা বোকা-মাটিত পিন্ধিবলৈ তৈয়াৰ কৰা হয়; এই জোতাবোৰৰ তলৰফালে কাঠৰ খুঁটি থাকে।<ref name=":3" /> === সুতেটেকো === ১৮৮১ চনৰপৰা জাপানী পুৰুষসকলে চুটেটেকো [ja] নামৰ একপ্ৰকাৰৰ আণ্ডাৰপেণ্ট পিন্ধিছিল, যিটো গীতৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। জাপান টাইমছৰ কাওৰি শ্বোজিয়ে লিখিছে যে ইহঁতক "লং জনছৰ ঢিলা, পাতল, ক্ৰেপ কপাহী সংস্কৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰাটোৱেই উত্তম হ'ব।" প্ৰথম অৱস্থাত পুৰুষে ইয়াক কিমোনোৰ তলত ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ২০১২ চনৰ ভিতৰত ইয়াৰ নতুন ভিন্নতা আৱিৰ্ভাব হয়। শ্বোজীয়ে উল্লেখ কৰে যে ২০১২ চনত এই কাপোৰখনে এতিয়াও আৱেগিকভাৱে গ্ৰীষ্মকালৰ প্ৰতীক আছিল, যদিও ইয়াৰ চাৰিওফালে লাজৰ অনুভূতি আছিল; তেখেতে কয় যে ১৯৯০ চনলৈকে ই অধিক সাধাৰণ আছিল।<ref>Shoji, Kaori (2012-07-17). [https://www.japantimes.co.jp/life/2012/07/17/lifestyle/suteteko-hanging-out-in-underwear-is-a-cool-way-to-survive-the-summer-heat/ "Suteteko: Hanging out in underwear is a cool way to survive the summer heat"]. [[:en:Japan_Times|Japan Times]]. [[টকিঅ'|Tokyo]]. Retrieved 2024-08-02.</ref> == নক্সা == === নক্সা কৰোঁতা === কেইবাজনো ডিজাইনাৰে কিমোনোক তেওঁলোকৰ বৰ্তমানৰ ডিজাইনৰ আধাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোক কিমোনোৰ সাংস্কৃতিক আৰু নান্দনিক দিশসমূহৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছে আৰু সেইবোৰক তেওঁলোকৰ সাজ-পাৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে। ইছে মিয়াকে ফেশ্বনৰ সীমা অতিক্ৰম কৰা আৰু সাজ-পাৰৰ নতুন ৰূপ উদ্ভাৱন কৰাৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত, যাৰ জৰিয়তে তেওঁ সংস্কৃতিৰ পৰম্পৰাগত গুণসমূহ তেওঁৰ কৰ্মত প্ৰতিফলিত কৰে। তেওঁ ডিজাইনৰ বিভিন্ন কৌশল অন্বেষণ কৰিছে, যাৰ ফলত "পোছাক" হিচাপে কিহক চিনাক্ত কৰা হয় সেই বিষয়ে আলোচনাৰ সূত্ৰপাত হৈছে। পৰম্পৰাগত মূল্যবোধৰ সৈতে তেওঁৰ সঘনাই হোৱা সংঘাতৰ বাবে তেওঁক "ফেশ্বনৰ পিকাচো" বুলিও আখ্যা দিয়া হৈছে। মিয়াকে নৰ্তক-নৰ্তকীসকলৰ সৈতে কাম কৰি এনে পোছাক তৈয়াৰ কৰিবলৈ আগ্ৰহ বিচাৰি পাইছিল যিয়ে তেওঁলোকৰ এৰোবিক চাল-চলনৰ বাবে আটাইতকৈ উপযুক্ত হয়; সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে উপকাৰী পোছাক প্ৰস্তুত কৰাৰ আশাত তেওঁ শেষত মডেলৰ পৰিৱৰ্তে নৰ্তক-নৰ্তকীসকলৰ সৈতে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ ব্যৱহাৰ কৰা প্লিট আৰু পলিষ্টাৰ জাৰ্চিৰ ব্যৱহাৰে পোছাকৰ ব্যাৱহাৰিক আৰাম আৰু স্থিতিস্থাপকতাৰ বাবে ফেশ্বনৰ এক আধুনিক ৰূপ প্ৰতিফলিত কৰিছিল। ১৯৯৮ চনত পেৰিছত অনুষ্ঠিত হোৱা "ইজি মিয়াকে: মেকিং থিংছ" নামৰ প্ৰদৰ্শনীত মিয়াকেৰ ১০ বছৰৰো অধিক সময়ৰ কাম প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। তেওঁৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় শৃংখলা দুটাৰ নাম আছিল "প্লিটছ, প্লিজ" "এ-পিঅ'চি (এটা কাপোৰৰ টুকুৰা।" <ref name=":4">English, Bonnie. Japanese fashion designers : the work and influence of Issey Miyake, Yohji Yamamoto and Rei Kawakubo. n.p.: Oxford; New York : Berg, 2011., 2011. Ignacio: USF Libraries Catalog, EBSCOhost (accessed November 2, 2016).</ref> য়োহজী য়ামামোতো আৰু ৰেই কাৱাকুবো হ'ল এনে দুজন জাপানী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ যিয়ে ডিজাইন আৰু শৈলীৰ ক্ষেত্ৰত একে ধৰণৰ ৰুচি বহন কৰে; তেওঁলোকৰ কামৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিওৱাটো ৰাইজৰ বাবে প্ৰায়ে কঠিন বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোক সামাজিক সংঘাতৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল, কিয়নো তেওঁলোকৰ স্বকীয় কামসমূহ যুদ্ধোত্তৰ কালৰ জাপানৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈ বিকশিত হৈছিল। তেওঁলোক মিয়াকে আৰু আন কেইবাজনো ডিজাইনাৰতকৈ পৃথক, কাৰণ তেওঁলোকে গাঢ় ৰং, বিশেষকৈ ক'লা ৰঙৰ আধিপত্য থকা ডিজাইন ব্যৱহাৰ কৰিছিল। সেই সময়ৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পাৰত প্ৰায়ে বিভিন্ন ধৰণৰ ৰং অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, আৰু তেওঁলোকৰ এই "ৰঙৰ অনুপস্থিতি" ৰ ব্যৱহাৰে একাধিক সমালোচকক তেওঁলোকৰ কামৰ সত্যতাৰ ওপৰত মতামত দিবলৈ আৰু সমালোচনা কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল। ১৯৮৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ 'আমেৰিকান ভ’গ' আলোচনীয়ে এই দুয়োকে "আৱঁ-গাৰ্ড ডিজাইনাৰ" বুলি অভিহিত কৰিছিল, যিয়ে অৱশেষত তেওঁলোকক সফলতা আৰু জনপ্ৰিয়তাৰ দিশলৈ লৈ গৈছিল।<ref name=":4" /> === নান্দনিকতা === জাপানীসকলক প্ৰায়ে তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত কলা আৰু সৰলতাক সৃজনমূলক ডিজাইনলৈ ৰূপান্তৰ কৰিব পৰা ক্ষমতাৰ বাবে চিনাক্ত কৰা হয়। ভেলেৰী ফোলিয়ে উল্লেখ কৰাৰ দৰে, "বিচনীৰ আকৃতিবোৰ ঢৌলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়, ঢৌবোৰ পাহাৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয়; সৰল গাঁঠিবোৰ চৰাইৰ ডেউকা হৈ পৰে; লৰচৰ কৰি থকা অৰ্ধবৃত্তবোৰে হিয়ান যুগৰ আধা-নিমজ্জিত গাড়ীৰ চক্ৰক বুজায়।" এই কলাৰূপবোৰ কাপোৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছে যিবোৰে পাছলৈ সাজ-পাৰৰ ৰূপ লয়। পৰম্পৰাগত সাজ-পাৰৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান বিশেষ কৌশল ব্যৱহাৰ আৰু অনুসৰণ কৰা হয়, যেনে মেটেল এপ্লিকে, চিল্ক এম্ব্ৰইডৰী আৰু পেষ্ট-ৰেচিষ্ট। সাজ-পাৰ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা কাপোৰৰ ধৰণে প্ৰায়ে এজন ব্যক্তিৰ সামাজিক শ্ৰেণীক সূচাইছিল, কিয়নো ধনী লোকসকলে উচ্চমানৰ কাপোৰেৰে তৈয়াৰী সাজ-পাৰ কিনিবলৈ সক্ষম আছিল। চিলাইৰ কৌশল আৰু ৰঙৰ সংমিশ্ৰণেও ধনী লোকসকলক সাধাৰণ লোকৰপৰা পৃথক কৰিছিল, কাৰণ উচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন লোকসকলৰ অলংকৃত আৰু অধিক উজ্জ্বল সাজ-পাৰ পিন্ধাৰ প্ৰৱণতা আছিল।<ref>Foley, Valerie. "Western fashion, Eastern look: the influence of the kimono and the qipau." Surface Design Journal 24, no. 1 (September 1, 1999): 23-29. Bibliography of Asian Studies, EBSCOhost (accessed November 3, 2016).</ref><ref>Carpenter, John T. "Weaving Kimono Back into the Fabric of Japanese Art History." Orientations (October 2014): 1-5. Art & Architecture Source, EBSCOhost (accessed November 9, 2016).</ref> == আধুনিক ফেশ্বনৰ ওপৰত প্ৰভাৱ == === টকিঅ' ষ্ট্ৰীট ফেশ্বন === [[চিত্ৰ:制服 (5346443876).jpg|thumb|জাপানী স্কুল ইউনিফৰ্মৰ চুটি কৰা স্কাৰ্টৰদ্বাৰা চিনাক্ত কৰা কোগাল ছোৱালীবোৰ]] মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Japanese_street_fashion|জাপানীজ ষ্ট্ৰীট ফেশ্বন]] জাপানীজ ষ্ট্ৰীট ফেশ্বনৰ উত্থান ঘটিছিল ১৯৯০-ৰ দশকত আৰু ই পৰম্পৰাগত ফেশ্বনতকৈ এই অৰ্থত পৃথক আছিল যে ইয়াক কোনো ফেশ্বন ডিজাইনাৰৰ পৰিৱৰ্তে সাধাৰণ ৰাইজ, বিশেষকৈ কিশোৰ-কিশোৰীসকলে আৰম্ভ আৰু জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল। টকিঅ'ৰ বিভিন্ন অঞ্চলত ষ্ট্ৰীট ফেশ্বনৰ বিভিন্ন ৰূপৰ জন্ম হৈছিল, যেনে হাৰাজুকুৰ 'ৰ’ৰীতা', শিবুয়াৰ 'কোআকুমা আগেহা' বা 'গ্যাৰু' উপ-সাংস্কৃতিক ফেশ্বন শৈলী।<ref>Aliyaapon, Jiratanatiteenun, et al. "The Transformation of Japanese Street Fashion between 2006 and 2011." Advances In Applied Sociology no. 4 (2012): 292. Airiti Library eBooks & Journals - 華藝線上圖書館, EBSCOhost (accessed October 29, 2016).</ref> 'ললিটা' ফেশ্বন ২০০৪-০৫ চনৰ মাজভাগত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ বৈশিষ্ট্য হ’ল "পেটিকোটৰ সহায়ত ঘণ্টাৰ দৰে আকৃতি দিয়া আঁঠুমূৰীয়া স্কাৰ্ট বা ড্ৰেছ, যাৰ সৈতে এটা ব্লাউজ, আঁঠুলৈকে মোজা আৰু মূৰত এটা বিশেষ অলংকাৰ পিন্ধা হয়।" ললিটাৰ বিভিন্ন উপ-শৈলীৰ ভিতৰত আছে কেজুৱেল, চুইট, গথিক, ব্লেক আৰু হিমে ("ৰাজকুমাৰী")। 'কোগ্যাৰু' বা 'কোগাল' হ’ল আন এক জাপানীজ ষ্ট্ৰীট ফেশ্বন যিটো শিবুয়াৰ ক্লাব-হষ্টেছসকলৰ সাজ-পাৰৰ ওপৰত আধাৰিত। এই শৈলীৰ মহিলাসকলে তেওঁলোকৰ শৰীৰ আৰু মুখৰ বৰণ গাঢ় মুগা ৰঙলৈ পৰিৱৰ্তন কৰে, আৰু তেওঁলোকৰ ছালৰ সেই ক'লা বা মুগা বৰণটো ফুটি উঠিবলৈ প্ৰায়ে পাতল ৰঙৰ লিপষ্টিক ব্যৱহাৰ কৰে। কোগালৰ এই ধাৰাটো শিবুয়া আৰু হাৰাজুকু দুয়োটা অঞ্চলতে পোৱা যায় আৰু ই "স্কুলীয়া ছাত্ৰী"ৰ সাজ-পাৰৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত; ইয়াৰ অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে প্ৰায়ে চুটি স্কাৰ্ট, অতি ডাঙৰ আঁঠুমূৰীয়া মোজা আৰু জিলিকি থকা সামগ্ৰী পৰিধান কৰে।<ref>Peirson-Smith, Anne; II, Joseph H. Hancock (15 July 2018). [https://books.google.com/books?id=q7irDwAAQBAJ&dq=lolita&pg=PT179 Transglobal Fashion Narratives: Clothing Communication, Style Statements and Brand Storytelling]. Intellect Books. p. 179. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-1-78320-845-6|978-1-78320-845-6.]]</ref><ref>Black, Daniel. "Wearing Out Racial Discourse: Tokyo Street Fashion and Race as Style." Journal of Popular Culture 42, no. 2 (April 2009): p.241. Humanities Source, EBSCOhost (accessed November 16, 2016).</ref> == লগতে চাওক == * [[:en:Culture_of_Japan|জাপানৰ সংস্কৃতি]] * [[:en:Ryusou|ৰিউচো]] – ওকিনাৱাৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পাৰ * [[:en:Hanfu|হানফু]] – চীনৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পাৰ * [[হানবক|হানবোক]] – কোৰিয়াৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পাৰ * [[:en:Vietnamese_clothing|ভিয়েট ফুক]] – ভিয়েটনামৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পাৰ == তথ্য সংগ্ৰহ == {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:পোছাক]] [[শ্ৰেণী:জাপান]] [[শ্ৰেণী:চমু বৰ্ণনা থকা প্ৰবন্ধসমূহ]] hrjqny899y1u3d7j9qurx59c76ea1y6 0 127637 613355 612647 2026-06-20T21:47:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613355 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = কিম জি-ৱন | image = Kim Ji-won in May 2026.png | caption = ২০২৬ চনত কিম জি-ৱন | birth_date = {{Birth date and age|1992|10|19}} | birth_place = ছিউল, [[দক্ষিণ কোৰিয়া]]<ref name="cinefox">{{cite web|title=ko:김지원|url=https://cinefox.com/actor/view?isb=Y&movieman_seq=14662|website=Cinefox (씨네폭스)|language=ko|access-date=December 25, 2023|archive-date=December 25, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231225191144/https://cinefox.com/actor/view?isb=Y&movieman_seq=14662|url-status=live}}</ref> | education = ডংগুক ইউনিভাৰ্ছিটি – নাট্য আৰু চলচ্চিত্ৰ বিভাগ | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = {{start date|2010}}–বৰ্তমান | agent = হাইজিয়াম ষ্টুডিঅ' | signature = Kim Ji-won's signature.png | signature_alt = Signature of Kim | website = {{URL|1=https://www.highziumstudio.com/%EC%95%84%ED%8B%B0%EC%8A%A4%ED%8A%B8/%EA%B9%80%EC%A7%80%EC%9B%90/#en|2=highziumstudio.com}} | module = }} '''কিম জি-ৱন''' ([[ইংৰাজী]]: Kim Ji-won; কোৰিয়ান: 김지원; জন্ম: ১৯ অক্টোবৰ, ১৯৯২) এগৰাকী [[দক্ষিণ কোৰিয়া|দক্ষিণ কোৰিয়ান]] অভিনেত্ৰী। টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''দ্য হেইয়াৰ্ছ'' (২০১৩) আৰু ''ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান'' (২০১৬)ত অভিনয়ৰ জৰিয়তে স্বীকৃতি লাভ কৰে, তাৰ পিছত ''ফাইট ফৰ মাই ৱে'' (২০১৭), ''আৰ্থডাল ক্ৰনিকলছ'' (২০১৯), ''মাই লিবাৰেচন নোটছ'' (২০২২) আৰু ''কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ'' (২০২৪)-ত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি হালিউ ফিগাৰ হিচাপে তেওঁৰ প্ৰাধান্যত অৰিহণা যোগায়।<ref>{{cite web|title=ko:'눈물의 여왕' 속 사랑스러운 재벌녀로 글로벌 인기|trans-title=Global popularity as a lovely conglomerate woman in 'Queen of Tears'|url=https://n.news.naver.com/article/014/0005286379?sid=103|work=[[The Financial News]]|language=ko|last=Shin|first=Jin-ah|date=December 23, 2024|access-date=January 17, 2025|archive-date=December 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241223073822/https://n.news.naver.com/article/014/0005286379?sid=103|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=ko:김지원, 이제는 '한류의 여왕'|trans-title=Kim Ji-won, now the 'Queen of Hallyu'|url=https://m.entertain.naver.com/article/311/0001767337|work=[[Xports News]]|language=ko|last=Choi|first=Hye-jin|date=September 3, 2024|access-date=January 17, 2025|archive-date=December 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241223073822/https://m.entertain.naver.com/article/311/0001767337|url-status=live}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৯২ চনৰ ১৯ অক্টোবৰত দক্ষিণ কোৰিয়াৰ ছিউলৰ গিউমচেন জিলাত কিম জি-ৱনৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ এগৰাকী ডাঙৰ ভনীয়েক আছে যি তেওঁতকৈ দুবছৰ ডাঙৰ। জুনিয়ৰ হাইস্কুলৰ প্ৰথম বছৰত তেওঁ আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ চিকাগোত ছমাহৰপৰা এবছৰলৈকে বাস কৰিছিল, মাতৃৰফালৰপৰা আত্মীয়ৰ সৈতে আছিল। আমেৰিকাৰপৰা উভতি অহাৰ পাছত হাইস্কুলত ভৰ্তি হোৱাৰ আগতে সাধাৰণ শিক্ষা উন্নয়ন (GED) পৰীক্ষা দিছিল।<ref name="early-life">{{cite web|title=Kim Ji-won|url=https://www.marieclairekorea.com/tag/%EA%B9%80%EC%A7%80%EC%9B%90/|website=[[Marie Claire|Marie Claire Korea]]|language=ko-KR|access-date=March 20, 2024|archive-date=March 20, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240320094930/https://www.marieclairekorea.com/tag/%EA%B9%80%EC%A7%80%EC%9B%90/|url-status=live}}</ref> এটা সাক্ষাৎকাৰত কিমে কয় যে তেওঁ প্ৰটেষ্টেণ্ট আৰু তেওঁৰ বৰদিনৰ বেছিভাগ সময় গীৰ্জাত কটায়, য'ত তেওঁ সেৱাৰ সময়ত পিয়ানো বজায়।<ref name="religion">{{cite web|title=ko:상속자들 김지원 "올해 크리스마스 계획은요..."|trans-title=The Heirs Kim Ji-won "What are your Christmas plans this year..."|url=https://m.entertain.naver.com/article/416/0000058264|work=SBS E! Entertainment News|language=ko|last=Son|first=Jae-eun|date=December 24, 2013|access-date=February 3, 2025|archive-date=February 4, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250204012042/https://m.entertain.naver.com/article/416/0000058264|url-status=live}}</ref> ২০০৭ চনত কিমে ৰাজপথত স্কাউট কৰি মনোৰঞ্জন সংস্থা লায়ন মিডিয়াৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হয়, য'ত তেওঁ তিনি বছৰ ধৰি গায়ন-বায়ন, নৃত্য আৰু অভিনয়ৰ প্ৰশিক্ষণ লয়।<ref name="early-life" /><ref name="romantic">{{cite web|title=ko:'오란씨걸' 김지원, "장진 감독 선택 꿈만 같아요."|url=http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&oid=076&aid=0002087166&sid1=001|work=[[Sports Chosun]]|via=[[Naver]]|date=July 3, 2011|language=ko}}</ref> প্ৰথমতে তেওঁ "জেচিকাকে" মঞ্চ নামেৰে গায়িকা হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিবলৈ লোৱা হৈছিল। প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত তেওঁ গায়িকা ইউনহাৰ পটভূমি কণ্ঠশিল্পী আৰু কিবৰ্ডবাদক হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু ২০০৮ চনত ইউনহাৰ "গছিপ বয়"ৰ মিউজিক ভিডিঅ'ত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=ko:'명단공개' 김지원, 과거 예명 제시카K... 윤하 백업보컬|trans-title='List Revealed' Kim Ji-won, past stage name Jessica K... Younha's backup vocalist|url=https://tenasia.hankyung.com/article/2017011681204|website=[[Ten Asia]]|language=ko|last=Son|first=Ye-ji|date=January 16, 2017|access-date=August 7, 2024|archive-date=August 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240807131634/https://tenasia.hankyung.com/article/2017011681204|url-status=live}}</ref> কিন্তু শেষত তেওঁ অভিনয়ৰ কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ বাছি লয়।<ref name="romantic" /> ২০১০ চনত অভিষেক ঘটাৰ পিছত ২০১১ চনত ডংগুক ইউনিভাৰ্ছিটিৰ নাট্য আৰু চলচ্চিত্ৰ বিভাগত নামভৰ্তি কৰি শিক্ষা অব্যাহত ৰাখে।<ref name="early-life" /> ==কেৰিয়াৰ== ===২০১০–২০১২: আৰম্ভণি=== আত্মপ্ৰকাশৰ পিছত কিমৰ প্ৰথম অভিনয়ৰ চৰিত্ৰ আছিল ৰোমাঞ্চ অম্নিবাছ ছবি ''ৰোমাণ্টিক হেভেন''ত।<ref>{{cite web|title=ko:'오란씨걸' 김지원, "장진 감독 선택 꿈만 같아요."|url=http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&oid=076&aid=0002087166&sid1=001|work=[[Sports Chosun]]|via=[[Naver]]|date=July 3, 2011|language=ko}}</ref> ২০১১ চনৰ চিটকম ''হাই কিক: ৰিভেঞ্জ অৱ দ্য শ্বৰ্ট লেগড''ত অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁ অভিনেত্ৰী হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:열혈 시청 '하이킥'에 출연..꿈만같아|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20111115069200005|website=[[Yonhap News Agency]]|date=November 16, 2011|access-date=May 7, 2018|language=ko|archive-date=May 7, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180507222210/http://www.yonhapnews.co.kr/bulletin/2011/11/15/0200000000AKR20111115069200005.HTML|url-status=live}}</ref> পিছলৈ তেওঁ সংগীত নাটক ''ৱাটছ আপ''ত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:'왓츠업' 김지원, 국보급 '길치소녀' 빵 터져|url=https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2011/12/05/2011120502156.html|website=[[The Chosun Ilbo]]|date=December 5, 2011|access-date=May 7, 2018|language=ko|archive-date=August 5, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805112343/http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2011/12/05/2011120502156.html|url-status=live}}</ref> তাৰ পিছত কিমে হাইস্কুলৰ নাটক ''টু দ্য বিউটিফুল ইউ''ত অভিনয় কৰে<ref>{{cite web|title=Kim Ji Won Flaunts her Feminine Charms on ′To the Beautiful You′|url=http://mwave.interest.me/news/newsdetail/print/popup.m?searchNewsVO.news_id=201208271736_13431|work=enewsWorld|date=August 28, 2012|access-date=May 7, 2018|archive-date=May 7, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180507221715/http://mwave.interest.me/news/newsdetail/print/popup.m?searchNewsVO.news_id=201208271736_13431|url-status=dead}}</ref> আৰু ''হৰৰ ষ্ট’ৰীজ'' নামৰ ভয়ানক ছবিত অপহৃত ছাত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|title=[Preview] "Horror Stories": Return of authentic Korean horror film|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012072022244577997|website=[[The Asia Business Daily]]|date=July 20, 2012|access-date=May 7, 2018|archive-date=June 15, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615111008/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012072022244577997|url-status=live}}</ref> ===২০১৩–২০১৬: বৃদ্ধি পোৱা জনপ্ৰিয়তা আৰু অগ্ৰগতি=== [[File:"태양의후예" 드라맥스 ID영상 - 김지원.jpg|thumb|২০১৬ চনত ডেচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছানৰ সংবাদ-মেলত কিম]] ২০১৩ চনত কিমে কেবিএছ নাটক বিশেষ ৱেইটিং ফৰ লাভত অভিনয় কৰে।<ref name="텐아시아 무단전재 재배포금지">{{cite web|title=ko:김지원, 드라마 '연애를 기대해' 합류... 보아 최다니엘과 호흡|url=http://tenasia.hankyung.com/archives/157628|website=Ten Asia|language=ko|author=기명균|date=July 22, 2013|access-date=December 1, 2016|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511080404/https://tenasia.hankyung.com/topic/article/2013090331524|url-status=dead}}</ref> তেওঁ হৰৰ ষ্ট'ৰীজৰ ছিকুৱেল হৰৰ ষ্ট'ৰীজ ২ ছবিখনতো অভিনয় কৰিছিল, য'ত ক'লা যাদুৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত এগৰাকী ছাত্ৰীক অভিনয় কৰিছিল। সেই বছৰতে কিমে কিশোৰ নাটক ''দ্য হেইয়াৰ্ছ''ত সহ অভিনয় কৰিছিল, য'ত এগৰাকী ছিক আৰু অহংকাৰী উত্তৰাধিকাৰীক অভিনয় কৰিছিল।<ref name="heirs">{{cite web|title=Kim Ji Won Enjoys Working with Flower Boys Everywhere|url=http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/51224/kim-ji-won-poses-for-instyle|work=enewsWorld|date=November 23, 2013|archive-date=February 9, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209210444/http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/51224/kim-ji-won-poses-for-instyle}}</ref> কিম ইউন-ছুকে লিখা এই নাটকখনে ইউকুত এক বিলিয়নতকৈ অধিক দৰ্শন লাভ কৰে, যাৰ ফলত কিমৰ স্বীকৃতি যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়।<ref name="hallyu">{{cite web|title=Hallyu booming again in China, bigger than ever|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2014/03/13/etc/Hallyu-booming-again-in-China-bigger-than-ever/2986309.html|website=Korea JoongAng Daily|date=March 13, 2014|access-date=December 1, 2016|archive-date=May 28, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160528230918/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2986309|url-status=live}}</ref> ধাৰাবাহিকখনত তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ এছবিএছ নাটক বঁটাত নিউ ষ্টাৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০১৪ চনত কিমে হাইস্কুলৰ ছাত্ৰী আৰু ৱেবটুন শিল্পী হিচাপে ক্ৰাইম থ্ৰিলাৰ গেপ-ডংত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="gap">{{cite web|title=Kim Ji Won Wants to Change Her Evil Image from 'The Heirs'|url=http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/63638/kimjiwon-wants-to-transform-into-a-lovely-character|work=enewsWorld|date=April 14, 2014|archive-date=September 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901064643/http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/63638/kimjiwon-wants-to-transform-into-a-lovely-character}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ কেবিএছ নাটক বিশেষ দ্য ৰিজন আই এম গেটিং মেৰেডত সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|title=Kim Ji-won in "Drama Special - Why I'm Getting Married"|url=https://www.hancinema.net/kim-ji-won-in-drama-special--why-i-m-getting-married-67265.html|website=HanCinema|publisher=Star Money Today|date=March 19, 2014|access-date=February 10, 2020|archive-date=October 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027082007/https://www.hancinema.net/kim-ji-won-in-drama-special--why-i-m-getting-married-67265.html|url-status=live}}</ref> ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত কিমে কিং কং এণ্টাৰটেইনমেণ্টৰ সৈতে একচেটিয়া চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:'오란씨걸' 김지원, 유연석 이광수와 한솥밥...킹콩엔터테인먼트 계약|trans-title=Kim Ji Won signs with King Kong Entertainment|url=http://tenasia.hankyung.com/archives/388764|work=Ten Asia|language=ko|date=December 12, 2014|access-date=January 23, 2015|archive-date=March 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175719/http://tenasia.hankyung.com/archives/388764|url-status=dead}}</ref> ২০১৫ চনত কিমে ছ' জি-ছাবৰ সৈতে ৰোমাঞ্চ ৱেব ছিৰিজ ৱান ছানি ডেত অভিনয় কৰে।<ref name="sunny">{{cite web|title=ko:소지섭·김지원, 웹드라마 '좋은 날'서 호흡|trans-title=Kim Ji-won confirmed her role in One Sunny Day|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110004609|work=OSEN|language=ko|date=November 10, 2014|access-date=April 14, 2015|archive-date=July 15, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715200210/http://osen.mt.co.kr/article/G1110004609|url-status=live}}</ref> সেই বছৰৰ শেষৰফালে তেওঁ টিভিএন নাটক হিডেন আইডেণ্টিটিত কিম বামৰ চৰিত্ৰৰ প্ৰেমিকা হিচাপে কেমিঅ' অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:김지원, '신분을 숨겨라' 특별출연...김범 연인 役|trans-title=Kim Ji-won special appearance in 'Hidden Identity' as Kim Bum's lover|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110173887|website=OSEN|language=ko|date=June 10, 2015|access-date=July 31, 2015|archive-date=August 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210821112633/http://osen.mt.co.kr/article/G1110173887|url-status=live}}</ref> ২০১৬ চনত কিমে কিম ইউন-ছুকে লিখা আন এটা প্ৰজেক্টত সহ অভিনয় কৰিছিল, KBS2-ৰ সামৰিক ৰোমাঞ্চ নাটক Descendants of the Sun, য'ত এজন সেনাবাহিনীৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="sun">{{cite web|title=Actors chosen for 'Sun's Descendant'|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3002654|work=Korea JoongAng Daily|date=April 2, 2015|access-date=July 8, 2017|archive-date=September 4, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180904225755/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aId=3002654|url-status=live}}</ref> এই নাটকখন প্যান-এছিয়ান হিট হৈ পৰে, ৰেটিং ৩৮.৮%-ৰ শীৰ্ষত উপনীত হয়। ই বেকছাং আৰ্টছ এৱাৰ্ডত গ্ৰেণ্ড প্ৰাইজ – টেলিভিছন লাভ কৰে আৰু কোৰিয়া ব্ৰডকাষ্ট এডভাৰটাইজিং কৰ্প'ৰেশ্যনে বছৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় শ্ব' হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।<ref>{{cite web|title='Descendants of the Sun' most engrossing show of 2016|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201612281054085580718_2&ACE_SEARCH=1|work=Kpop Herald|date=December 28, 2016|access-date=October 1, 2022|archive-date=August 25, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825234705/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201612281054085580718_2&ACE_SEARCH=1|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web|title=(Yonhap Interview) 'Descendants of the Sun' actress: In expressing love, nothing is 'too much'|url=http://english.yonhapnews.co.kr/interview/2016/03/23/49/0800000000AEN20160323007300315F.html|website=Yonhap News Agency|date=March 23, 2016|access-date=May 7, 2018|archive-date=August 2, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160802015106/http://english.yonhapnews.co.kr/interview/2016/03/23/49/0800000000AEN20160323007300315F.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|title=Kim Jiwon Just Begins to Fly High|url=https://sg.style.yahoo.com/bnt-pictorial-kim-jiwon-just-begins-to-fly-083828076.html|website=Yahoo|date=May 12, 2016|access-date=February 10, 2020|archive-date=May 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516033156/https://sg.style.yahoo.com/bnt-pictorial-kim-jiwon-just-begins-to-fly-083828076.html|url-status=dead|archivedate=May 16, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210516033156/https://sg.style.yahoo.com/bnt-pictorial-kim-jiwon-just-begins-to-fly-083828076.html|deadurl=yes}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ পাৰ্ক ব'-গাম আৰু জুন হ্যুন-মুৰ সৈতে কেবিএছ নাট্য বঁটা প্ৰদান কৰে, য'ত তেওঁ উৎকৃষ্টতা বঁটা লাভ কৰে।<ref name="entertain.naver.com">{{cite web|title=ko:박보검·김지원·전현무, 2016 KBS 연기대상 MC|url=http://entertain.naver.com/read?oid=433&aid=0000022801|website=Dispatch|language=ko|date=December 8, 2016|access-date=February 4, 2020|archive-date=July 20, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720110145/https://entertain.naver.com/read?oid=433&aid=0000022801|url-status=live}}</ref> কিমে এপান ষ্টাৰ এৱাৰ্ডত শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰীৰ বঁটাও লাভ কৰে। ===২০১৭–বৰ্তমান: অগ্ৰণী ভূমিকা=== [[File:김지원 Kim Ji won - KBS Awards 2017.png|thumb|upright| ২০১৭ চনৰ কেবিএছ নাটক বঁটাত কিম]] ২০১৭ চনত কিমে কেবিএছ২ৰ ৰোমাণ্টিক কমেডী নাটক ফাইট ফৰ মাই ৱেত প্ৰথম মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, য'ত পাৰ্ক ছিঅ'-জুনৰ সৈতে ঘোষক হোৱাৰ সপোন দেখা ডিপাৰ্টমেণ্ট ষ্ট'ৰৰ তথ্য ডেস্কৰ কৰ্মচাৰী চয় এ-ৰাক অভিনয় কৰা হয়।<ref name="fight">{{cite web|title='Ssam My Way' to star actors Park and Kim|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3030266|work=[[Korea JoongAng Daily]]|date=February 24, 2017|access-date=July 8, 2017|archive-date=April 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405101943/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aId=3030266|url-status=live|archivedate=April 5, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405101943/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aId=3030266|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=ko:"망가져도 OK" 김지원, '태후' 이후 '쌈마이웨이' 선택한 이유|url=https://entertain.naver.com/read?oid=421&aid=0002699359|website=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|language=zh|date=April 27, 2017|access-date=February 10, 2020|archive-date=June 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602230339/https://entertain.naver.com/read?oid=421&aid=0002699359|url-status=live}}</ref> সংগ্ৰামী যুৱক-যুৱতী, বন্ধুত্ব আৰু প্ৰেমৰ বাস্তৱিক চিত্ৰণৰ বাবে এই ধাৰাবাহিকখনৰ প্ৰশংসা কৰা হয় আৰু ১৩.৮% ৰেটিংৰে সামৰণি পৰে, যাৰ ফলত কিমৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে মৰ্যাদা কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|title=Kim Ji-won Looks Forward to New Challenge in Upcoming Project|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2017/07/29/2017072900421.html|website=[[The Chosun Ilbo]]|date=July 29, 2017|access-date=July 29, 2017|archive-date=May 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518015020/https://english.chosun.com/site/data/html_dir/2017/07/29/2017072900421.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=[Interview] Kim Ji-won finds another success with 'Fight for My Way'|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2017/08/688_233937.html|website=[[The Korea Times]]|date=July 31, 2017|access-date=April 28, 2018|archive-date=January 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127011916/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2017/08/688_233937.html|url-status=live}}</ref> তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ পুনৰবাৰ কেবিএছ ড্ৰামা এৱাৰ্ডত উৎকৃষ্টতা বঁটা লাভ কৰে।<ref name="kbs2">{{Cite news|title=ko:"아버지들이 일냈다"...김영철·천호진 KBS 연기대상 공동 상|url=http://www.yonhapnews.co.kr/bulletin/2018/01/01/0200000000AKR20180101002800005.HTML|work=[[Yonhap|Yonhap News Agency]]|language=ko|last=Lee|first=Jeong-hyun|date=January 1, 2018|access-date=January 2, 2018|archive-date=January 2, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102151431/http://www.yonhapnews.co.kr/bulletin/2018/01/01/0200000000AKR20180101002800005.HTML|url-status=dead}}</ref> ২০১৮ চনত ডিটেক্টিভ কে ছবি ধাৰাবাহিক ডিটেক্টিভ কে: ছিক্ৰেট অৱ দ্য লিভিং ডেডৰ তৃতীয় কিস্তিত তেওঁৰ প্ৰথম পিৰিয়ডৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। স্মৃতিশক্তি হেৰুৱাই তদন্তত অংশগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী ৰহস্যমজ়ী মহিলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="detective">{{cite web|title=Actress Kim Ji-won Tackles 1st Period Role in Her Latest Film|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2018/02/03/2018020300310.html|website=[[The Chosun Ilbo]]|date=February 3, 2018|access-date=February 3, 2018|archive-date=September 9, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190909205933/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2018/02/03/2018020300310.html|url-status=live}}</ref> সেই বছৰতে কিম আৰু তেওঁৰ ডেচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছানৰ সহ অভিনেতা জিন গুৱে কিম ইউন-ছুকৰ ঐতিহাসিক নাটক মিষ্টাৰ ছানশ্বাইনত কেমিঅ' অভিনয় কৰে।<ref name="Kpop Herald">{{cite web|title=Goo-Won couple to cameo in 'Mister Sunshine'|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201801121419071848719_2|work=[[Kpop Herald]]|date=January 12, 2018|access-date=February 4, 2020|archive-date=July 8, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180708074359/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201801121419071848719_2|url-status=live}}</ref> ২০১৯ চনত কিমে ঐতিহাসিক কল্পনা নাটক আৰ্থডাল ক্ৰনিকলছত ৱাহান জনগোষ্ঠীৰ মুৰব্বী আৰু ছং জং-কিৰ চৰিত্ৰৰ প্ৰেমৰ আগ্ৰহ টানিয়াৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="arthdal">{{cite web|title=Star-studded cast of tvN drama revealed|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3050843|website=[[Korea JoongAng Daily]]|last=Sung|first=Ji-eun|date=July 19, 2018|access-date=July 20, 2018|archive-date=March 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303003325/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3050843|url-status=live|archivedate=March 3, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210303003325/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3050843|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cast, producer nervous, excited ahead of 'Arthdal Chronicles' premiere|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/nation/2019/05/688_269671.html|website=[[The Korea Times]]|date=May 29, 2019|access-date=February 4, 2020|archive-date=May 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512044024/https://www.koreatimes.co.kr/www/nation/2019/05/688_269671.html|url-status=live}}</ref> এই নাটকখনে কিম আৰু ছঙৰ পুনৰ মিলন প্ৰকল্প হিচাপে কাম কৰিছিল, যিয়ে ইয়াৰ পূৰ্বে ২০১৬ চনৰ হিট নাটক ডেচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছানত একেলগে অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=ko:'아스달 연대기' 김지원, 신비로운 비주얼 "시청자분들은 '처음'을 보게 될 것"|trans-title=Kim Ji Won Shares Why She Chose To Star In "Arthdal Chronicles"|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=404&aid=0000242565|website=enews24|language=ko|date=May 29, 2019|access-date=February 10, 2020|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517101603/https://entertain.naver.com/now/read?oid=404&aid=0000242565|url-status=live}}</ref> মিশ্ৰিত সমালোচনা, অন্যান্য অনুষ্ঠানৰ সৈতে ইয়াৰ সাদৃশ্যৰ বাবে সমালোচনা,<ref name="ar">{{cite web|title='Arthdal Chronicles' criticism gets louder: The tvN series is being accused of plagiarizing 'Game of Thrones' and being too boring|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3064194|work=[[Korea JoongAng Daily]]|date=June 11, 2019|access-date=October 2, 2022|archive-date=October 6, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006020556/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3064194|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Blockbuster 'Arthdal Chronicles' under fire for similarity with famous dramas, films|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20190611000596|work=[[The Korea Herald]]|date=June 11, 2019|access-date=October 2, 2022|archive-date=September 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927025743/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20190611000596|url-status=live}}</ref> আৰু আশা কৰাতকৈ কম ৰেটিং পোৱাৰ পিছতো,<ref>{{cite web|title=After weak start, 'Arthdal Chronicles' has mixed viewership prospects|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20190607003300315?section=culture/entertainment|website=[[Yonhap News Agency]]|date=June 8, 2019|access-date=October 2, 2022|archive-date=October 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002010716/https://en.yna.co.kr/view/AEN20190607003300315?section=culture/entertainment|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title='Arthdal Chronicles' puzzles Studio Dragon stock investors|url=http://www.theinvestor.co.kr/view.php?ud=20190607000457|website=The Investor|date=June 7, 2019|access-date=October 2, 2022|archive-date=October 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002010720/http://www.theinvestor.co.kr/view.php?ud=20190607000457|url-status=live}}</ref> ধাৰাবাহিকখন দ্বিতীয় ছিজনৰ বাবে নবীকৰণ কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=ko:tvN 측 "'아스달연대기2' 하반기 크랭크인, 편성·감독·배우 모두 논의중"(공식)|trans-title=tvN side "'Arthdal Chronicles Season 2' tvN side crank-in in the second half, formation, director, and actors are all in discussion" (official)|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/609/0000246935|via=[[Naver]]|work=Newsen|language=ko|last=Hwang|first=Hye-jin|date=February 13, 2020|access-date=February 24, 2022|archive-date=February 24, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224130939/https://n.news.naver.com/entertain/article/609/0000246935|url-status=live}}</ref> কিন্তু কিম আৰু ছঙে দ্বিতীয় ছিজনত পুনৰ অভিনয় কৰা নাছিল।<ref>{{Cite web|title=ko:이준기 측 "'아스달 연대기2' 출연? 검토 작품 중 하나"[공식]|url=https://www.newsen.com/news_view.php?uid=202204201350020410|language=ko|last=Hwang|first=Hye-jin| work=Newsen |date=April 20, 2022|access-date=September 11, 2022|archive-date=September 11, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220911150045/https://www.newsen.com/news_view.php?uid=202204201350020410|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ko:신세경 측 "'아스달 연대기2' 출연 검토 중, 확정 NO"[공식]|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=609&aid=0000564956|website=[[Naver]]|language=ko|access-date=September 11, 2022|archive-date=September 11, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220911150049/https://entertain.naver.com/now/read?oid=609&aid=0000564956|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কিমে ছল্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্টৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হয়।<ref>{{Cite web|title=ko:김지원, 박신혜x김선호와 한솥밥..킹콩→솔트 전속계약 "큰 행운" [공식입장]|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1111306762|website=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|language=ko|access-date=February 10, 2020|archive-date=February 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200222120045/http://osen.mt.co.kr/article/G1111306762|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ কাকাও টিভিৰ ৱেব ধাৰাবাহিক লাভষ্ট্ৰক ইন দ্য চিটিত জি চাং-উকৰ সৈতে অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web|title=Ji Chang-wook and Kim Ji-won Confirmed to Star in Kakao M "City Couple's Way of Love"|url=https://www.hancinema.net/ji-chang-wook-and-kim-ji-won-confirmed-to-star-in-kakao-m-city-couple-s-way-of-love-145331.html|website=[[HanCinema]]|date=September 21, 2020|access-date=November 8, 2020|archive-date=November 15, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115141438/https://www.hancinema.net/ji-chang-wook-and-kim-ji-won-confirmed-to-star-in-kakao-m-city-couple-s-way-of-love-145331.html|url-status=live}}</ref> চাৰ্ফিংৰ সৈতে জড়িত ভূমিকাটোৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাবলৈ তেওঁ বাথহাউচত ডুব যোৱাৰ অভিজ্ঞতাৰ ফলত হোৱা শৈশৱৰ একুৱাফ'বিয়াক জয় কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:김지원 물공포증 "목욕탕서 익사할뻔, 트라우마 생겼다"|trans-title=Kim Ji-won has a fear of water, "I almost drowned in the bath, it was traumatic"|url=https://m.newsen.com/news_view.php?uid=201305281619571110|work=News En|language=ko|last=Jo|first=Yeon-kyung|date=May 28, 2013|access-date=February 3, 2025|archive-date=February 4, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250204012042/https://m.newsen.com/news_view.php?uid=201305281619571110|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=ko:김지원 "'도시남녀의 사랑법' 출연 위해 물공포증 극복하며 서핑 연습"|trans-title=Kim Ji-won "Overcame Aquaphobia and Practiced Surfing to Appear on 'Lovestruck in the City'"|url=https://m.entertain.naver.com/article/410/0000751257|work=MK Sports|language=ko|last=Son|first=Jin-ah|date=December 22, 2020|access-date=February 3, 2025|archive-date=February 4, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250204012042/https://m.entertain.naver.com/article/410/0000751257|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক মাই লিবাৰেচন নোটছত অভিনয় কৰে, য'ত এগৰাকী অন্তৰ্মুখী কৰ্মচাৰীয়ে নিজৰ একঘেয়ামি জীৱনৰপৰা হাত সাৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি থকাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web|title=ko:'나의 해방일지' 김지원, 무채색 인생 해방을 원하는 여자 '깊어진 눈빛'|trans-title='My Liberation Journal' Kim Ji-won, a woman who wants the liberation of a colorless life 'deep gaze'|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/109/0004576568|via=[[Naver]]|publisher=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|language=ko|last=Ha|first=Su-jeong|date=March 22, 2022|access-date=June 5, 2022|archive-date=June 5, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220605131241/https://n.news.naver.com/entertain/article/109/0004576568|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ চলোৱাৰ সময়ত ধাৰাবাহিকখনে সামান্য কিন্তু ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পোৱা ৰেটিং লাভ কৰে<ref>{{Cite web|title=ko:추앙 신드롬 '나의 해방일지', 자체 최고 시청률 6.7%로 종영|trans-title=Chuang Syndrome 'My Liberation Journal' ended with its highest rating of 6.7%|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/015/0004705357|via=[[Naver]]|publisher=Korean Economy|language=ko|last=Kim|first=Ye-Rang|date=May 30, 2022|access-date=May 31, 2022|archive-date=June 5, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220605104622/https://n.news.naver.com/entertain/article/015/0004705357|url-status=live}}</ref> আৰু ইয়াৰ লেখা আৰু সম্পৰ্কীয় পৰিস্থিতিৰ বাবে মনোযোগ লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=ko:'나의 해방일지' 공허한 마음에 퍼지는 온기...단 2회 만에 쏟아진 명대사|trans-title='My Liberation Journal' The warmth that spreads in the empty heart... Famous lines poured out in just 2 episodes|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/312/0000541018|via=[[Naver]]|publisher=[[Ten Asia]]|language=ko|last=Cha|first=Hye-young|date=April 13, 2022|access-date=May 30, 2022|archive-date=May 31, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531145213/https://n.news.naver.com/entertain/article/312/0000541018|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ko:'나의 해방일지' 추앙할 수밖에 없는 매력 포인트 넷|trans-title='My Liberation Journal': Four attractive points that cannot but be admired|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/215/0001032189|via=[[Naver]]|publisher=Korea Economic TV|language=ko|last=Yoo|first=Byung-cheol|date=May 18, 2022|access-date=May 30, 2022|archive-date=May 31, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531145213/https://n.news.naver.com/entertain/article/215/0001032189|url-status=live}}</ref> ধাৰাবাহিকখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে কিমে বেকছাং আৰ্টছ এৱাৰ্ডছত টেলিভিছনৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী হিচাপে মনোনীত হয়।<ref name="Cho Yeon-kyung">{{Cite web|title=ko:제59회 백상예술대상, TV·영화·연극 최종 후보 공개|trans-title=59th Baeksang Arts Awards, TV/Film/Play Finalists Revealed|url=https://entertain.naver.com/read?oid=437&aid=0000338421|via=[[Naver]]|publisher=[[JTBC]]|language=ko|last=Cho|first=Yeon-kyung|date=April 7, 2023|access-date=April 7, 2023|archive-date=April 7, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407012452/https://entertain.naver.com/read?oid=437&aid=0000338421|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ জুন মাহত ছল্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্টৰ সৈতে কিমৰ চুক্তি শেষ হয়, আৰু তেওঁ চুক্তি নবীকৰণ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{cite web|title=ko:김지원, 솔트 엔터테인먼트 전속계약 만료..."앞날 응원|trans-title=Kim Ji-won's contract with Salt Entertainment expires... "Support for the future|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=119&aid=0002611362|via=[[Naver]]|publisher=Dailyan|language=ko|last=Ryu|first=Ji-yoon|date=June 10, 2022|access-date=June 10, 2022|archive-date=June 10, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220610071410/https://entertain.naver.com/now/read?oid=119&aid=0002611362|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ ২৯ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ হাইজিয়াম ষ্টুডিঅ'ৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হয়।<ref>{{cite web|title=ko:[공식] '아스달 하차' 김지원, 송중기와 한솥밥|trans-title=[Official] 'Getting off Arthdal' Kim Ji-won, Song Joong-ki and one pot rice|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=312&aid=0000572317|via=[[Naver]]|publisher=[[Ten Asia]]|language=ko|last=Tae|first=Yu-na|date=September 29, 2022|access-date=September 29, 2022|archive-date=September 29, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929012323/https://entertain.naver.com/now/read?oid=312&aid=0000572317|url-status=live}}</ref> [[File:눈물 의 여왕' 제작발표회 - 김지원 (Kim Ji Won).png|thumb|upright|২০২৪ চনত কুইন অৱ টিয়াৰ্ছৰ বাবে সংবাদ-মেলত কিম]] ২০২৪ চনত কিমে টিভিএন নাটক কুইন অৱ টিয়াৰ্ছত চেবল উত্তৰাধিকাৰী হং হাই-ইনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। এই ধাৰাবাহিকখন ঘৰুৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দুয়োটা দিশতে সফল হৈছিল। ই সৰ্বোচ্চ ৰেটিং পোৱা টিভিএন ধাৰাবাহিকৰ অভিলেখ ভংগ কৰে, ইয়াৰ চূড়ান্ত খণ্ডৰ বাবে দেশব্যাপী দৰ্শকৰ ৰেটিং ২৪.৮৫০% লাভ কৰে<ref>{{cite web|title=ko:'눈물의 여왕' 시청률 24.9%...'사랑의 불시착' 넘고 tvN 드라마 시청률 1위 [MK이슈]|trans-title='Queen of Tears' 24.9% Viewership Rating... Surpasses 'Crash Landing On You' and 1st place in tvN Drama Viewership Ratings [MK Issue]|url=https://m.entertain.naver.com/article/009/0005295406|via=[[Naver]]|publisher=Maeil Business|language=ko|last=Shin|first=Young-eun|date=April 29, 2024|access-date=August 6, 2024|archive-date=August 6, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240806034608/https://m.entertain.naver.com/article/009/0005295406|url-status=live}}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক মুক্তিৰপৰা একেৰাহে ১৫ সপ্তাহ ধৰি নেটফ্লিক্সৰ গ্ল'বেল শীৰ্ষ ১০ নন-ইংৰাজী টিভি ছিৰিজৰ ৰেংকিঙত থাকে।<ref>{{Cite web|title=Top 10 Non-English TV Show on Netflix Right Now|url=https://www.netflix.com/tudum/top10/tv-non-english?week=2024-06-16|website=[[Netflix]]|access-date=August 6, 2024}}{{Cbignore}}</ref> কোৰিয়ান জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত ইয়াৰ প্ৰভাৱ আৰু উদ্ভাৱনৰ বাবে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চিজে ইএনএমৰ ৩০বছৰীয়া জয়ন্তীৰ বাবে এই ধাৰাবাহিকখনক অন্যতম দূৰদৰ্শী কাম হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=ko:CJ ENM, 30주년 기념 비저너리 선정작 발표|trans-title=CJ ENM Announces Visionary Selections for 30th Anniversary|url=https://www.newscj.com/news/articleView.html?idxno=3225215|website=Cheonji Ilbo|language=ko|last=Jeong|first=Da-jun|date=January 20, 2025|access-date=March 5, 2025|archive-date=March 6, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250306012042/https://www.newscj.com/news/articleView.html?idxno=3225215|url-status=live}}</ref> ==ৰাজহুৱা ভাবমূৰ্তি== কিমে দ্য হেইয়াৰ্ছত অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁৰ স্পষ্ট আৰু নিখুঁত উচ্চাৰণৰ বাবে মনোযোগ লাভ কৰে, কিছুমান সংবাদ মাধ্যমে তেওঁক "ডিকচন ফেয়াৰী" বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:[영상] [딕션 요정들~] "대사를 귀에 때려 박네!" 딕션 쩌는 여자 연예인 TOP3 신혜선·서현진·김지원|trans-title=[Video] [Diction Fairies~] "The lines are stuck in your ears!" Top 3 female celebrities with great diction: Shin Hye-sun, Seo Hyun-jin, Kim Ji-won|url=https://m.news.nate.com/view/20210226n18527|work=Top Star News|language=ko|last=Kim|first=Hye-jin|date=February 26, 2021|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://m.news.nate.com/view/20210226n18527|url-status=live|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=January 8, 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://m.news.nate.com/view/20210226n18527|deadurl=yes}}</ref> ফাইট ফৰ মাই ৱেত তেওঁৰ এজিঅ' দৃশ্যই ছ'চিয়েল মিডিয়াত উল্লেখযোগ্য মনোযোগ লাভ কৰে আৰু ডাবিং প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰেৰণা যোগায়।<ref>{{cite web|title=ko:아이유×수지×설리 '더빙스타그램' 열풍...재능낭비 1인자는 누구?|trans-title=IU x Suzy x Sulli's 'Dubbingstagram' craze... Who is the biggest waste of talent?|url=https://sports.khan.co.kr/article/201710261038003#c2b|work=Sports Trends|language=ko|last=Lee|first=Jin-seon|date=October 26, 2017|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://sports.khan.co.kr/article/201710261038003#c2b|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=ko:[팝인터뷰]김지원 "'쌈마' 최애라 더빙어플 도전..내껀데 어렵더라"|trans-title=[Pop Interview] Kim Ji-won "Challenged 'Samma' Choi Ae-ra Dubbing App.. It's mine, but it's hard"|url=https://m.news.zum.com/articles/43056768|work=[[Herald Pop]]|language=ko|date=February 3, 2018|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://m.news.zum.com/articles/43056768|url-status=live}}</ref> ব্যক্তিগত ব্যক্তিগত জীৱন বজাই ৰখাৰ বাবে পৰিচিত কিমে কচমোপলিটান কোৰিয়াৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত কয়, "মই মোৰ কাম আৰু ব্যক্তিগত জীৱনক পৃথক কৰো। মই বিচাৰো যে দৰ্শকে কেৱল চৰিত্ৰটোৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ক।" <ref>{{cite web|title=ko:배우 김지원의 길]|trans-title=The path of actress Kim Ji-won|url=https://www.cosmopolitan.co.kr/article/31824|work=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan Korea]]|language=ko|date=January 22, 2018|access-date=February 28, 2025|archive-date=March 2, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250302185024/https://www.cosmopolitan.co.kr/article/31824|url-status=live}}</ref> কুইন অৱ টিয়াৰ্ছত অভিনয় কৰাৰ পাছত কিমক সমালোচকৰ প্ৰশংসিত অভিনয়ৰ বাবে বিভিন্ন সংবাদ মাধ্যমে "ৰোমাণ্টিক কমেডীৰ ৰাণী" বুলি অভিহিত কৰে, গভীৰতা আৰু সূক্ষ্ম চিত্ৰণৰ বাবে প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:'눈물의 여왕' 김지원이 '로코퀸'이라 불리는 이유|trans-title=The reason why Kim Ji-won, the 'Queen of Tears', is called the 'Rom-Com Queen'|url=https://mydaily.co.kr/page/view/2024032115570419383#_PA|work=[[MyDaily]]|language=ko|last=Lee|first=Seunggil|date=March 21, 2024|access-date=February 28, 2025|archive-date=March 2, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250302185024/https://mydaily.co.kr/page/view/2024032115570419383#_PA|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=ko:김지원, 연기로 입증한 '로코의 여왕'|trans-title=Kim Ji-won, proven as 'Queen of Romantic Comedy' through acting|url=https://m.entertain.naver.com/article/311/0001706620|work=[[Xports News]]|language=ko|last=Jo|first=Hye-jin|date=March 25, 2024|access-date=February 28, 2025|archive-date=March 2, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250302185024/https://m.entertain.naver.com/article/311/0001706620|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=ko:'눈물의 여왕' 김지원, 코믹+멜로+휴먼 다 되는 섬세한 연기력에 비주얼까지...대체불가 배우 입증|trans-title='Queen of Tears' Kim Ji-won, delicate acting skills that can do comedy + melodrama + human, and even visuals... Proving that she is an irreplaceable actress|url=https://m.globalepic.co.kr/view.php?ud=202404291102046937d3244b4fed_29|work=Global Epic|language=ko|last=Yoo|first=Byung-chul|date=April 29, 2024|access-date=February 28, 2025|archive-date=March 2, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250302185024/https://m.globalepic.co.kr/view.php?ud=202404291102046937d3244b4fed_29|url-status=live}}</ref> জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি সমালোচক জেয়ং দেওক-হিয়নে কিমক এগৰাকী অভিনেত্ৰী বুলি অভিহিত কৰিছে যি "সুন্দৰ, মাৰ্জিত, প্ৰতিদ্বন্দ্বীবিহীন আৰু প্ৰশংসিত।" <ref>{{cite web|title=ko:왜 자꾸 눈길이 갈까|trans-title=Why do I keep looking at it?|url=https://kookbang.dema.mil.kr/newsWeb/m/20240411/1/ATCE_CTGR_0020020022/view.do?nav=0&nav2=0|work=Defense Daily|language=ko|last=Jeong|first=Deok-hyeon|date=April 9, 2024|access-date=March 4, 2025|archive-date=March 5, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250305185024/https://kookbang.dema.mil.kr/newsWeb/m/20240411/1/ATCE_CTGR_0020020022/view.do?nav=0&nav2=0|url-status=live|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=March 5, 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250305185024/https://kookbang.dema.mil.kr/newsWeb/m/20240411/1/ATCE_CTGR_0020020022/view.do?nav=0&nav2=0|deadurl=yes}}</ref> ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত কোৱা হৈছিল যে কোৰিয়ান নাটকৰ "ফোৰ গ্ৰেট কুইন": কিম ইউন-ছুক, লিম চাং-চুন, পাৰ্ক হাই-ইয়ং আৰু পাৰ্ক জি-ইউনে লিখা ৰচনাসমূহত অভিনয় কৰা একমাত্ৰ অভিনেতা আছিল কিম।<ref>{{cite web|title=ko:상큼발랄 오란씨 걸, '눈물의 여왕'으로 추앙받다|trans-title=The refreshing and lively Orange Girl is hailed as the 'Queen of Tears'|url=https://m.entertain.naver.com/topic/article/021/0002630905|work=[[Munhwa Ilbo]]|language=ko|last=Ahn|first=Jin-yong|date=April 8, 2024|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://m.entertain.naver.com/topic/article/021/0002630905|url-status=live}}</ref> ==অন্যান্য উদ্যোগ== ===ৰাষ্ট্ৰদূত পদ=== ২০২৫ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত কিমে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা দিৱস উদ্‌যাপনৰ বাবে কোৰিয়া কল্যাণ সেৱা আৰু হানৱা জেনেৰেল বীমাৰ সহযোগত অনুষ্ঠিত হোৱা চেৰিটি মাৰাথন উৎসৱ অৰেঞ্জ ৰাণ ২০২৫ৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite web|title=Orange Run 2025|url=https://orangerun.co.kr/|website=Orange Run|language=ko|access-date=February 9, 2025|archive-date=February 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220091549/https://www.orangerun.co.kr/|url-status=live}}</ref> ===এণ্ডাৰছমেণ্ট=== [[File:김지원 (Kim Ji Won) 불가리 스튜디오 포토콜.png|thumb|upright|২০২৪ চনত ছিউলত অনুষ্ঠিত হোৱা বুলগাৰী অনুষ্ঠানত কিমে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল]] ২০১০ চনত কিম জি-ৱনক বেকাৰী ব্ৰেণ্ড টাউছ লেছ জ'ৰছ আৰু স্কিনকেয়াৰ ব্ৰেণ্ড ক্লিন এণ্ড ক্লিয়াৰৰ এণ্ডাৰছাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=ko:투쎈레스 조스·클린앤클리어 전속모델 발탁|url=https://www.hankyung.com/article/2010112446377|work=Korea Economic Daily|date=November 24, 2010|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000000/http://www.hankyung.com/article/2010112446377|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|title=ko:김지원, 클린앤클리어 모델 발탁|url=https://www.edaily.co.kr/news/read?newsId=01200486596354792&mediaCodeNo=258|work=Edaily|date=November 25, 2010|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000001/https://www.edaily.co.kr/news/read?newsId=01200486596354792&mediaCodeNo=258|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৪ চনৰপৰা ২০১৭ চনলৈকে তেওঁ ল'ৰিয়েলৰ মালিকানাধীন ছালৰ যত্নৰ ব্ৰেণ্ড Dr.G ৰ ব্ৰেণ্ড মিউজ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=ko:김지원, 닥터지 모델 발탁|url=https://www.hankyung.com/article/2014032075597|work=Korea Economic Daily|date=March 20, 2014|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000002/http://www.hankyung.com/article/2014032075597|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|title=ko:닥터지, 김지원과 3년 연속 모델 계약|url=https://www.hankyung.com/article/2017030952151|work=Korea Economic Daily|date=March 9, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000003/http://www.hankyung.com/article/2017030952151|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৫ চনত চীনৰ বজাৰত ব্ৰিটিছ ক্ৰীড়া সাজ ব্ৰেণ্ড লন্সডেলৰ এণ্ডাৰছাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=ko:김지원, 中 렌즈데일 모델 발탁|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2015051112123631510|work=Asia Economy|date=May 11, 2015|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000004/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2015051112123631510|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৬ চনৰপৰা তেওঁক "চি এফ কুইন" বুলি অভিহিত কৰা হয়, দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বহুতো ব্ৰেণ্ডৰ সমৰ্থন কৰে।<ref>{{cite news|title=ko:"CF퀸 김지원" CF계 아이콘으로 등극|url=https://www.hankyung.com/article/2016031589787|work=Korea Economic Daily|date=March 15, 2016|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000005/http://www.hankyung.com/article/2016031589787|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁক কেটি কৰ্প'ৰেশ্যনৰ গিগা আইঅ'টি হেল্থ সেৱাৰ এণ্ডাৰছাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়, ৩৬০ ডিগ্ৰী ভিআৰ প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি দক্ষিণ কোৰিয়াৰ প্ৰথম টিভি বিজ্ঞাপনত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite news|title=ko:KT, 김지원과 IoT 헬스 광고|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2016070408571112334|work=Asia Economy|date=July 4, 2016|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000006/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2016070408571112334|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৭ চনৰপৰা ২০২১ চনলৈকে তেওঁ স্কিমকেয়াৰ ব্ৰেণ্ড মেডিহিলৰ বাবে গ্ল'বেল ব্ৰেণ্ড মিউজ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=ko:메디힐, 김지원 모델 발탁|url=https://www.hankyung.com/article/2017011180837|work=Korea Economic Daily|date=January 11, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000007/http://www.hankyung.com/article/2017011180837|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁক এণ্ডাৰছাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা আন ব্ৰেণ্ডসমূহৰ ভিতৰত চেমচাং চি এণ্ড টি,<ref>{{cite news|title=ko:김지원, 쎄무쌍 C&T 모델|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017041110451122330|work=Asia Economy|date=April 11, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000008/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017041110451122330|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ষ্টাৰফিল্ড হানাম,<ref>{{cite news|title=ko:김지원, 스타필드 하남 캠페인|url=https://www.mk.co.kr/news/business/view/2017/05/347662/|work=Maeil Business|date=May 5, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000009/https://www.mk.co.kr/news/business/view/2017/05/347662/|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}</ref> শ্বিনহান কাৰ্ড,<ref>{{cite news|title=ko:신한카드, 김지원 광고 공개|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017052310151556789|work=Asia Economy|date=May 23, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000010/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017052310151556789|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জে.এষ্টিনা, <ref>{{cite news|title=ko:제이에스티나, 김지원 모델 기용|url=https://www.hankyung.com/article/2017082298767|work=Korea Economic Daily|date=August 22, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000011/http://www.hankyung.com/article/2017082298767|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> কিয়া মটৰ্ছ,<ref>{{cite news|title=ko:기아차 광고 김지원|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017091512301122334|work=Asia Economy|date=September 15, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000012/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017091512301122334|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> হাইটেজিনৰো,<ref>{{cite news|title=ko:하이트진로 김지원 광고 론칭|url=https://www.hankyung.com/article/2018040556781|work=Korea Economic Daily|date=April 5, 2018|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000013/http://www.hankyung.com/article/2018040556781|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> কেজিচি,<ref>{{cite news|title=ko:KG씨, 김지원 모델 발탁|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2018032210451556789|work=Asia Economy|date=March 22, 2018|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000014/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2018032210451556789|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> চিকেডি ফাৰ্ম,<ref>{{cite news|title=ko:치키디팜, 김지원 광고 공개|url=https://www.hankyung.com/article/2018071556781|work=Korea Economic Daily|date=July 15, 2018|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000015/http://www.hankyung.com/article/2018071556781|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আৰু হানৱা বীমা।<ref>{{cite news|title=ko:한화보험, 김지원 모델 선정|url=https://www.mk.co.kr/news/business/view/2018/09/612345/|work=Maeil Business|date=September 10, 2018|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000016/https://www.mk.co.kr/news/business/view/2018/09/612345/|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}</ref> কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ সম্প্ৰচাৰৰ পিছত কিমে কেইবাটাও নতুন এণ্ডাৰছমেণ্টত স্বাক্ষৰ কৰে।<ref>{{cite news|title=Kim Ji Won Signs New Endorsements After 'Queen of Tears'|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/03/398_366123.html|work=The Korea Times|date=March 20, 2024|access-date=May 8, 2024}}</ref> ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁক লটে চিলছুঙৰ ছ'জু ব্ৰেণ্ড চেঅ'ইউমচুৰামৰ এণ্ডাৰছাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=ko:롯데칠성, 김지원 새 모델로 발탁|url=https://www.hankyung.com/article/2024041012345|work=Korea Economic Daily|date=April 10, 2024|access-date=May 8, 2024}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২৪ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁক এল জি হাউচহ'ল্ড এণ্ড হেল্থ কেয়াৰৰ বিলাসী প্ৰসাধন ব্ৰেণ্ড দ্য হুৰ বিশ্ব দূত হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite news|title=LG H&H Appoints Kim Ji Won as Global Ambassador for The Whoo|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20240715000560|work=The Korea Herald|date=July 15, 2024|access-date=May 8, 2024}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁক বিলাসী ব্ৰেণ্ড বুলগাৰীৰ ব্ৰেণ্ড এম্বেছাদৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, তেওঁলোকৰ প্ৰথম কোৰিয়ান হাউচ এম্বেছাদৰ হয়।<ref>{{cite news|title=Bvlgari Names Kim Ji Won First Korean House Ambassador|url=https://www.vogue.co.kr/2024/09/20/bvlgari-kim-ji-won/|work=Vogue Korea|date=September 20, 2024|access-date=May 8, 2024}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁক গহনা ব্ৰেণ্ড ষ্টোনহেঞ্জৰ ব্ৰেণ্ড মিউজ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=ko:스톤헨지, 김지원 모델 발탁|url=https://www.hankyung.com/article/2024100500001|work=Korea Economic Daily|date=October 5, 2024|access-date=May 8, 2024}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ইটালীৰ বিলাসী বাহিৰৰ কাপোৰ ব্ৰেণ্ড ডুভেটিকাৰ প্ৰথম কোৰিয়ান ব্ৰেণ্ড এম্বেছাদৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite news|title=Duvetica Selects Kim Ji Won as First Korean Ambassador|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2024/11/398_369999.html|work=The Korea Times|date=November 12, 2024|access-date=May 8, 2024}}</ref> ===দানশীলতা=== ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কিমে ভোগ গাৰ্লৰদ্বাৰা আয়োজিত সামাজিক অৱদান প্ৰকল্প "পিংক উইংছ" অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ইয়াৰপৰা পোৱা ধন কম আয়ৰ পৰিয়ালসমূহক সহায় কৰিবলৈ দান কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=ko:[FS화보] 김지원, 로맨틱 소녀로 변신 '핑크윙즈' 화보 공개|trans-title=[FS pictorial] Jiwon Kim, transformed into a romantic girl, 'Pink Wings' pictorial released|url=https://fashionseoul.com/24631#google_vignette|work=Fashion Seoul|language=ko|last=Kim|first=Soo-kyung|date=February 20, 2014|access-date=April 2, 2025|archive-date=April 3, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250403012042/https://fashionseoul.com/24631#google_vignette|url-status=live}}</ref> ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ইউনিচেফৰ বাবে কোৰিয়ান কমিটীয়ে আয়োজন কৰা "আমি কাৰ্য্য" শিশু সুৰক্ষা অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:배우 이광수·김지원 "어린이 지켜주세요"|trans-title=Actors Lee Kwang-soo and Kim Ji-won: "Please Protect Children"|url=https://news.kbs.co.kr/news/mobile/view/view.do?ncd=3385469|work=KBS Report|language=ko|date=November 29, 2016|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://news.kbs.co.kr/news/mobile/view/view.do?ncd=3385469|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেওঁ ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত ডায়েগুৰ কেইমিউং ইউনিভাৰ্চিটি ডংছান হাস্পতালৰ চিকিৎসা কৰ্মচাৰী আৰু ৰোগীসকলক সহায় কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহায্য আৰু উন্নয়ন এন জি অ' ৱৰ্ল্ড শ্বেয়াৰলৈ ২০ মিলিয়ন ₩ দান কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:배우 김지원, 코로나19 의료진 위해 2천만 원 기부|trans-title=Actress Kim Ji-won donates 20 million won to medical staff fighting COVID-19|url=https://biz.sbs.co.kr/article/10000974597|work=SBS Biz|language=ko|date=February 28, 2020|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://biz.sbs.co.kr/article/10000974597|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ এমবিচি ৰেডিঅ'ৰ "নাগৰিক সমৰ্থন প্ৰকল্প" ত কণ্ঠ প্ৰতিভা দাতা হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে, ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰদ্বাৰা আক্ৰান্তসকলক সহায় কৰিবলৈ কথন প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:"우리 조금 더 힘내기로 해요"···퇴근길 지하철 승객들 울린 배우 김지원의 깜짝 안내 방송|trans-title="Let's try a little harder"···A surprise announcement by actress Kim Ji-won that made subway passengers cry on their way home|url=https://www.insight.co.kr/news/275981|work=Insight|language=ko|last=Ji|first=Dong-hyeon|date=March 27, 2020|access-date=March 24, 2025|archive-date=March 25, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250325012042/https://www.insight.co.kr/news/275981|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ জুন মাহত কিমে স্বেচ্ছাই বিগ ইছ্যুত উপস্থিত হয়, যিখন আলোচনীয়ে গৃহ নিৰ্মাণৰ দুৰ্বলসকলক সমৰ্থন কৰে। তেখেতে উল্লেখ কৰে যে, "মই জানিব পাৰিলোঁ যে ই এখন আলোচনী যিয়ে গৃহ নিৰ্মাণৰ দুৰ্বল লোকসকলক স্বাধীন হোৱাত সহায় কৰিছিল" আৰু ইয়াৰ এজন বিক্ৰেতাক লগ পোৱাৰ পিছত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web|title=ko:미정 일지 - 김지원이기에 가능 했던 일 (2)|trans-title=Undecided Diary - Things that were possible because of Kim Ji-won (2)|url=https://bigissue.kr/magazine/new/301/1728|work=The Big Issue|language=ko|date=June 16, 2022|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://bigissue.kr/magazine/new/301/1728|url-status=live}}</ref> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ স্তন কেন্সাৰৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টিৰ বাবে ডব্লিউ কোৰিয়াৰ " লাভ ইউৰ ডব্লিউ" অভিযানত যোগদান কৰে।<ref>{{Cite magazine|title=ko:LoveYourW 2024 선한 영향력 전파에 동참한 셀럽들 – 2|trans-title=LoveYourW 2024 Celebrities who participated in spreading good influence – 2|url=https://www.wkorea.com/2024/10/12/loveyourw-2024-%ec%84%a0%ed%95%9c-%ec%98%81%ed%96%a5%eb%a0%a5-%ec%a0%84%ed%8c%8c%ec%97%90-%eb%8f%99%ec%b0%b8%ed%95%9c-%ec%85%80%eb%9f%bd%eb%93%a4-2/|magazine=W Korea|language=ko|last1=Kim|first1=Min-ji|last2=Lee|first2=Ye-jin|last3=Lee|first3=Ye-ji|last4=Kim|first4=Shin|last5=Kim|first5=Hyun-ji|date=October 12, 2024|access-date=January 21, 2025|archive-date=October 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241012092858/https://www.wkorea.com/2024/10/12/loveyourw-2024-%ec%84%a0%ed%95%9c-%ec%98%81%ed%96%a5%eb%a0%a5-%ec%a0%84%ed%8c%8c%ec%97%90-%eb%8f%99%ec%b0%b8%ed%95%9c-%ec%85%80%eb%9f%bd%eb%93%a4-2/|url-status=live|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=October 12, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241012092858/https://www.wkorea.com/2024/10/12/loveyourw-2024-%ec%84%a0%ed%95%9c-%ec%98%81%ed%96%a5%eb%a0%a5-%ec%a0%84%ed%8c%8c%ec%97%90-%eb%8f%99%ec%b0%b8%ed%95%9c-%ec%85%80%eb%9f%bd%eb%93%a4-2/|deadurl=yes}}</ref> ২০২৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ উলছান, গ্যয়ংবুক আৰু গ্যয়ংনাম অঞ্চলৰ বন্য অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত লোকসকলক সহায় কৰিবলৈ হোপ ব্ৰীজ নেচনেল ডিজাষ্টাৰ ৰিলিফ এছ'চিয়েচনলৈ ৫ কোটি ₩ দান কৰে।<ref>{{cite news|title=ko:'여왕의 품격' 김지원, 산불 피해 5000만원 기부 "도움 되길"[공식]|url=https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2025032708315548329|work=Star News|language=ko|last=Yoon|first=Sang-geun|date=March 27, 2025|access-date=March 27, 2025|archive-date=April 11, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411131517/https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2025032708315548329|url-status=live}}</ref> == ফিল্মগ্ৰাফী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শীৰ্ষক ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" |টোকা ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" | ২০১১ | ''ৰোমাণ্টিক হেভেন'' | চয় মি-মি | | style="text-align:center" | <ref name="romantic" /> |- ! scope="row" | ২০১২ | ''হৰৰ ষ্টৰীজ'' | কিম জি-ৱন | খণ্ড° "বিগিনিং" | style="text-align:center" | <ref name="horror" /> |- ! scope="row" | ২০১৩ | ''হৰৰ ষ্টৰীজ ২'' | চা টান-হি | খণ্ড° "দ্য এস্কেপ" | style="text-align:center" | <ref name="horor 2" /> |- ! scope="row" | ২০১৮ | ''ডিটেক্টিভ কে: চিক্ৰেট অৱ দ্য লিভিং ডেড'' | ৱল-য়ং | | style="text-align:center" | <ref name="detective" /> |} === টেলিভিছন ধাৰাবাহিক === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শীৰ্ষক ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" rowspan="2" | ২০১১ | হাই কিক: ৰিভেঞ্জ অৱ দ্য চৰ্ট লেগেড | কিম জি-ৱন | | style="text-align:center" | <ref name="hk" /> |- | ৱাট্‌ছ আপ | পাৰ্ক টে-ই | | style="text-align:center" | <ref name="wp" /> |- ! scope="row" | ২০১২ | টু দ্য বিউটিফুল ইউ | চউল হান-না | | style="text-align:center" | <ref name="beautiful" /> |- ! scope="row" rowspan="2" | ২০১৩ | ৱেইটিং ফৰ লাভ | চয় চে-ৰম | কেবিএছ ড্ৰামা স্পেচিয়েল | style="text-align:center" | <ref name="waiting" /> |- | দ্য হেয়াৰ্ছ | ইউ ৰাচেল | | style="text-align:center" | <ref name="heirs" /> |- ! scope="row" rowspan="2" | ২০১৪ | দ্য ৰিজন আই এম গেটিং মেৰীড | কিম জি-ইয়ং | কেবিএছ ড্ৰামা স্পেচিয়েল | style="text-align:center" | <ref name="married" /> |- | গাপ-ডং | মা জি-উল | | style="text-align:center" | <ref name="gap" /> |- ! scope="row" | ২০১৫ | হিডেন আইডেণ্টিটি | মিন টে-হি | বিশেষ ভূমিকা (খণ্ড ১–২, ৯–১০) | style="text-align:center" | <ref name="hidden" /> |- ! scope="row" | ২০১৬ | ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান | ইউন মিউং-জু | | style="text-align:center" | <ref name="sun" /> |- ! scope="row" | ২০১৭ | ফাইট ফৰ মাই ৱে | চয় এ-ৰা | | style="text-align:center" | <ref name="fight" /> |- ! scope="row" | ২০১৮ | মিষ্টাৰ ছানচাইন | কিম হুই-জিন | বিশেষ ভূমিকা (খণ্ড ১) | style="text-align:center" | <ref name="sunshine" /> |- ! scope="row" | ২০১৯ | আৰ্থডাল ক্ৰনিকলছ | টান-ইয়া | প্ৰথম ছিজন | style="text-align:center" | <ref name="arthdal 1" /> |- ! scope="row" | ২০২২ | মাই লিবাৰেশ্যন নোটছ | ইয়ম মি-জং | | style="text-align:center" | <ref name="liberation" /> |- ! scope="row" | ২০২৪ | কুুইন অৱ টিয়াৰ্ছ | হং হে-ইন | | style="text-align:center" | <ref name="queen" /> |- ! scope="row" | ২০২৬ | ডক্টৰ এক্স: এজ অৱ দ্য হোৱাইট মাফিয়া | গ্যে চু-জং | | style="text-align:center" | <ref name="drx" /> |- ! scope="row" | ঘোষণা হ’বলৈ বাকী | ডিটেক্টিভ পাৰ্ক মি-অক | পাৰ্ক মি-অক | | style="text-align:center" | <ref name="detective_park" /> |} === ৱেব ধাৰাবাহিক === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শীৰ্ষক ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" | ২০১৪ | ৱান ছানী ডে | কিম জি-হো | style="text-align:center" | <ref name="sunny" /> |- ! scope="row" | ২০২০–২০২১ | লাভষ্ট্ৰাক ইন দ্য চিটী | লি ইয়ন-অ’ / ইউন ছন-আ | style="text-align:center" | <ref name="lovestruck" /> |} === অনুষ্ঠান পৰিচালনা === {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শীৰ্ষক ! scope="col" class="unsortable" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" | ২০১৬ | ৩০তম কেবিএছ ড্ৰামা এৱাৰ্ডছ | জুন হিউন-মু আৰু পাৰ্ক বো-গুমৰ সৈতে | style="text-align:center" | <ref name="host kbs" /> |} === সংগীত ভিডিঅ’ত উপস্থিতি === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শীৰ্ষক ! scope="col" | শিল্পী ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" | ২০০৮ | গছিপ বয় | ইউনহা | style="text-align:center" | <ref name="yes4" /> |- ! scope="row" | ২০১০ | ললিপপ পাৰ্ট ২ | বিগবেং | style="text-align:center" | <ref name="lollipop" /> |} == ডিস্ক’গ্ৰাফী == === একক গীত (Singles) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | শীৰ্ষক ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | এলবাম ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" | "পিক এ ষ্টাৰ ফ্ৰম দ্য স্কাই" | style="text-align:center" | ২০১০ | style="text-align:center" | অৰেন-চি কমাৰ্চিয়েল | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|title=ko:오란씨걸 김지원 승승장구! 한달사이 50~60여개 러브콜 쏟아져|url=http://sports.khan.co.kr/news/sk_index.html?art_id=201007211846413&sec_id=540101|work=[[Sports Kyunghyang]]|language=ko|last=Kang|first=Soo-jin|date=July 21, 2010|access-date=May 17, 2017|archive-date=July 24, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100724000938/http://sports.khan.co.kr/news/sk_index.html?art_id=201007211846413&sec_id=540101|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | "অ'ভাৰ দ্য ৰেইনবো" | style="text-align:center" | ২০১২ | style="text-align:center" | ''হাই কিক: ৰিভেঞ্জ অৱ দ্য চৰ্ট লেগেড'' অ’এছটি (OST) | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|title=ko:이적 전곡 프로듀싱 '하이킥3' OST 발매, 수익금 기부|trans-title=Lee Juk Produced All Songs of 'High Kick 3' OST Released, Proceeds Donated|url=https://www.newsen.com/news_view.php?uid=201205071120031002|website=Newsen|language=ko|last=Kwon|first=Su-bin|date=May 7, 2012|access-date=August 8, 2024|archive-date=August 8, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240808025716/https://www.newsen.com/news_view.php?uid=201205071120031002|url-status=live}}</ref> |} == সন্মান আৰু স্বীকৃতি == === বঁটা আৰু মনোনয়ন === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানৰ নাম, বৰ্ষ, বিভাগ, মনোনীত কাম আৰু ফলাফল ! scope="col" | বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | বিভাগ ! scope="col" | মনোনীত কাম / কাম ! scope="col" | ফলাফল ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" rowspan="3" | এপান ষ্টাৰ এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০১৬ | শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী | ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান | {{won}} | style="text-align:center" | <ref name="apan_awards" /> |- | style="text-align:center" | ২০২২ | উৎকৃষ্টতা বঁটা, ধাৰাবাহিকৰ অভিনেত্ৰী | মাই লিবাৰেশ্যন নোটছ | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="apan22" /> |- | style="text-align:center" | ২০২৪ | শীৰ্ষ উৎকৃষ্টতা বঁটা, ধাৰাবাহিকৰ অভিনেত্ৰী | কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="apan24" /> |- ! scope="row" | এছিয়া আৰ্টিষ্ট এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০১৬ | শ্ৰেষ্ঠ চেলিব্ৰিটী বঁটা, অভিনেত্ৰী | কিম জি-ৱন | {{won}} | style="text-align:center" | <ref name="aaa_awards" /> |- ! scope="row" | বেকচাং আৰ্টছ এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০২৩ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – টেলিভিছন | মাই লিবাৰেশ্যন নোটছ | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="baeksang" /> |- ! scope="row" rowspan="2" | ব্ৰেণ্ড অৱ দ্য ইয়াৰ এৱাৰ্ডছ | rowspan="2" style="text-align:center" | ২০২৪ | বছৰটোৰ অভিনেত্ৰী – টেলিভিছন (ঘৰুৱা) | rowspan="2" | কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center" | <ref name="brand24" /> |- | বছৰটোৰ অভিনেত্ৰী (ভিয়েটনাম) | {{won}} |- ! scope="row" | এল ষ্টাইল এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০১৬ | ইয়ং আইকন এৱাৰ্ড | কিম জি-ৱন | {{won}} | style="text-align:center" | <ref name="elle16" /> |- ! scope="row" | ফাণ্ডেস্ক এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০২৪ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – টেলিভিছন | কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ | {{won}} | style="text-align:center" | <ref name="fundex24" /> |- ! scope="row" | গ্ল’বেল ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন হুৱাডিং এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০২৩ | শ্ৰেষ্ঠ গোলকীয় অগ্ৰণী অভিনেত্ৰী – টেলিভিছন | মাই লিবাৰেশ্যন নোটছ | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="huading23" /> |- ! scope="row" | iMBC এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০২৫ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ | {{won}} | style="text-align:center" | <ref name="imbc25" /> |- ! scope="row" rowspan="6" | কেবিএছ ড্ৰামা এৱাৰ্ডছ | rowspan="3" style="text-align:center" | ২০১৬ | শ্ৰেষ্ঠ জুটি বঁটা | কিম জি-ৱন (জিন গু-ৰ সৈতে)<br />ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center" | <ref name="kbs16" /> |- | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী | ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান | {{won}} |- | উৎকৃষ্টতা বঁটা, ধাৰাবাহিকৰ অভিনেত্ৰী | ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান | {{won}} |- | rowspan="3" style="text-align:center" | ২০১৭ | শ্ৰেষ্ঠ জুটি বঁটা | কিম জি-ৱন (পাৰ্ক চ'-জুনৰ সৈতে)<br />ফাইট ফৰ মাই ৱে | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center" | <ref name="kbs17" /> |- | উৎকৃষ্টতা বঁটা, ধাৰাবাহিকৰ অভিনেত্ৰী | ফাইট ফৰ মাই ৱে | {{won}} |- | জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী বঁটা | কিম জি-ৱন | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="4" | কোৰিয়া ড্ৰামা এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০১৯ | উৎকৃষ্টতা বঁটা, অভিনেত্ৰী | আৰ্থডাল ক্ৰনিকলছ | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="kda19" /> |- | rowspan="3" style="text-align:center" | ২০২৪ | শ্ৰেষ্ঠ জুটি বঁটা | কিম জি-ৱন (কিম চু-হিউনৰ সৈতে)<br />কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center" | <ref name="kda24" /> |- | জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী বঁটা | কিম জি-ৱন | {{won}} |- | শীৰ্ষ উৎকৃষ্টতা বঁটা, অভিনেত্ৰী | কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="kda24_top" /> |- ! scope="row" | কোৰিয়া ফাৰ্ষ্ট ব্ৰেণ্ড এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০২৫ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (ভিয়েটনাম) | কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ | {{won}} | style="text-align:center" | <ref name="kfb25" /> |- ! scope="row" | এছবিএছ ড্ৰামা এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০১৩ | নিউ ষ্টাৰ এৱাৰ্ড | দ্য হেয়াৰ্ছ | {{won}} | style="text-align:center" | <ref name="sbs13" /> |- ! scope="row" | চিউল ইণ্টাৰনেশ্যনেল ড্ৰামা এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০১৮ | উৎকৃষ্ট কোৰিয়ান অভিনেত্ৰী | ফাইট ফৰ মাই ৱে | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="sda18" /> |} === ৰাজ্যিক আৰু সাংস্কৃতিক সন্মান === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ দেশ বা সংগঠনৰ নাম, প্ৰদান কৰা বছৰ আৰু সন্মানৰ নাম ! scope="col" | দেশ বা সংগঠন ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | সন্মান ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" | কোৰিয়ান পপুলাৰ কালচাৰ এণ্ড আৰ্টছ এৱাৰ্ডছ | style="text-align:center" | ২০২৫ | প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ প্ৰশংসাপত্ৰ | style="text-align:center" | <ref name="populer culture" /> |} === তালিকা (Listicles) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |+ প্ৰকাশকৰ নাম, তালিকাভুক্ত বছৰ, তালিকাৰ নাম আৰু স্থান ! scope="col" | প্ৰকাশক ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | তালিকা ! scope="col" | স্থান ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}} |- ! scope="row" | ফৰ্বছ | ২০২৫ | style="text-align:left" | ফৰ্বছ কোৰিয়া পাৱাৰ চেলিব্ৰিটী ৪০ | ২৩তম | <ref name="forbes" /> |- ! scope="row" rowspan="3" | গ্যালাপ কোৰিয়া | ২০২৪ | style="text-align:left" | গ্যালাপ কোৰিয়াৰ প্ৰিয় টেলিভিছন অভিনেতা | ২য় | <ref name="fav gallup" /> |- | ২০২৪ | rowspan="2" style="text-align:left" | গ্যালাপ কোৰিয়াৰ বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ টেলিভিছন অভিনেতা | ৩য় | <ref name="gallup" /> |- | ২০২৫ | ৩য় | <ref name="gallup2" /> |} == তথ্যসূত্ৰ == <references> <ref name="horror">{{cite web|url=https://daum.net |title=Horror Stories |website=Daum}}</ref> <ref name="horor 2">{{cite web|url=https://daum.net |title=Horror Stories 2 |website=Daum}}</ref> <ref name="hk">{{cite web|url=https://naver.com |title=High Kick 3 |website=Star News}}</ref> <ref name="wp">{{cite web|url=https://naver.com |title=What's Up |website=Star News}}</ref> <ref name="beautiful">{{cite web|url=https://naver.com |title=To the Beautiful You |website=Osen}}</ref> <ref name="waiting">{{cite web|url=https://naver.com |title=Waiting for Love |website=TV Report}}</ref> <ref name="married">{{cite web|url=https://kbs.co.kr |title=The Reason I'm Getting Married |publisher=KBS}}</ref> <ref name="hidden">{{cite web|url=https://naver.com |title=Hidden Identity |website=Osen}}</ref> <ref name="sunshine">{{cite web|url=https://naver.com |title=Mr. Sunshine |website=Sedaily}}</ref> <ref name="arthdal 1">{{cite web|url=https://naver.com |title=Arthdal Chronicles |website=Sports Chosun}}</ref> <ref name="liberation">{{cite web|url=https://naver.com |title=My Liberation Notes |website=Newsis}}</ref> <ref name="queen">{{cite web|url=https://naver.com |title=Queen of Tears |website=Star News}}</ref> <ref name="drx">{{cite web|url=https://naver.com |title=Doctor X |website=Star News}}</ref> <ref name="detective_park">{{cite web|url=https://naver.com |title=Detective Park Mi-ok |website=Sports Chosun}}</ref> <ref name="lovestruck">{{cite web|url=https://naver.com |title=Lovestruck in the City |website=Sports Donga}}</ref> <ref name="host kbs">{{cite web|url=https://naver.com |title=KBS Drama Awards Host |website=Osen}}</ref> <ref name="yes4">{{cite web|url=https://youtube.com |title=Younha – Gossip Boy MV |publisher=1theK}}</ref> <ref name="lollipop">{{cite web|url=https://chosun.com |title=BigBang – Lollipop Pt. 2 |website=The Chosun Ilbo}}</ref> <ref name="apan_awards">{{cite web |url=https://naver.com |title=Winners Of The 5th APAN Star Awards |website=Naver}}</ref> <ref name="apan22">{{cite web |url=https://naver.com |title='에이판 스타 어워즈' 송중기·손석구·김수현·김태리·박은빈 등 역대 최다 노미네이트 |publisher=SpoTV News |via=Naver}}</ref> <ref name="apan24">{{cite web |url=https://naver.com |title=2024 에이판 스타 어워즈 역대급 쟁쟁한 후보 공개 |work=Ilgan Sports}}</ref> <ref name="aaa_awards">{{cite web |url=https://naver.com |title='AAA 셀러브리티상' 김지원 인터뷰 |website=Star News}}</ref> <ref name="baeksang">{{cite web |url=https://naver.com |title=59회 백상예술대상, TV·영화·연극 부문 별 후보 공개 |website=Naver}}</ref> <ref name="brand24">{{cite web |url=https://joynews24.com |title=임영웅·변우석·김혜윤·김수현·김지원, 2024 올해의 브랜드 대상 수상 |website=Joy News 24 |via=Naver}}</ref> <ref name="elle16">{{cite web |url=http://mk.co.kr |title=[BZ포토] 김지원, 샤방샤방 핑크빛 미모 |website=Maeil Business Newspaper}}</ref> <ref name="fundex24">{{cite web |url=https://joynews24.com |title=변우석·김지원·이민호, 펀덱스어워드 출연자상 |work=Joy News}}</ref> <ref name="huading23">{{cite web |url=https://businesswire.com |title=The Shortlist of the 36th Huading Awards Global Unit Announced |work=Business Wire }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="imbc25">{{cite web |url=https://imbc.com |title=[TV톡] 매 작품이 '인생캐' 김지원, 'iMBC어워즈' 정상도 꿰찼다 |website=iMBC}}</ref> <ref name="kbs16">{{cite web |url=https://naver.com |title=[2016 KBS 연기대상] 김지원·이세영·나혜미, 신인상 공동 수상 |website=Naver}}</ref> <ref name="kbs17">{{cite web |url=https://naver.com |title=[KBS 연기대상] 김지원 "박서준 덕분에 최애라 될 수 있었다" 눈물 |website=Naver}}</ref> <ref name="kda19">{{cite web |url=https://naver.com |title=2019 코리아드라마어워즈 대상 후보 공식 |website=TV Report}}</ref> <ref name="kda24">{{cite web |url=https://idomin.com |title=코리아 드라마 어워즈 인기상 6개 부문 확정 |website=Gyeongnam Domin Ilbo}}</ref> <ref name="kda24_top">{{cite web |url=https://youtube.com |title=2024 Korea Drama Awards (Full Ver.) |publisher=Korea Drama Festival |via=YouTube}}</ref> <ref name="kfb25">{{cite web |url=https://naver.com |title='2025 대한민국 퍼스트브랜드 대상' 선정 |work=Star News}}</ref> <ref name="sbs13">{{cite web |url=https://naver.com |title=[SBS연기대상]김지원-강소라 등 10명, 뉴스타상 수상 |website=Naver}}</ref> <ref name="sda18">{{cite web |url=https://seouldrama.org |title=Nominees of Seoul International Drama Awards 2018 |website=Seoul International Drama Awards}}</ref> <ref name="populer culture">{{cite web |url=https://newspim.com |title='대중문화예술상', 김해숙·이병헌·지드래곤 문화훈장 수훈 |website=News Fim}}</ref> <ref name="forbes">{{cite web |url=https://forbeskorea.co.kr |title=2025 파워 셀러브리티 40 |website=Forbes Korea}}</ref> <ref name="fav gallup">{{cite web |url=https://gallup.co.kr |title=한국인이 좋아하는 50가지 (2004-2024) |website=Gallup Korea }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="gallup">{{cite web |url=https://gallup.co.kr |title=2024년 올해를 빛낸 탤런트 |website=Gallup Korea }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="gallup2">{{cite web |url=https://gallup.co.kr |title=2025년 올해를 빛낸 탤런트 |website=Gallup Korea }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> </references> ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name}} [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ কোৰিয়ান অভিনেত্ৰী]] b6qf31fupcpe7apuembip2ced7isksh 0 128111 613358 602150 2026-06-21T01:14:59Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613358 wikitext text/x-wiki {{Infobox mythical creature |name = ক্ৰহাং<br>Krahang |AKA = |image = |image_size = |caption = |Folklore = দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ লোকপৌৰাণিক কাহিনী |Grouping = কিংবদন্তি জীৱ |Sub_Grouping = নিশাচৰ, অমৃত |Country = [[থাইলেণ্ড]] |Region = [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]] |Habitat = Dark rural areas |Similar_entities = [[আউলমেন]]<br>ওৰাং-বাটি<br>আহুল }} '''ক্ৰহাং''' {{en| Krahang}} [[থাই]] লোককথাৰ পৰা এটা পুৰুষ আত্মা। ই নিজকে এজন চাৰ্টবিহীন মানুহ হিচাপে প্ৰকাশ কৰে, পৰম্পৰাগত কঁকালৰ কাপোৰ পিন্ধা,<ref>[http://www.bangkokpost.com/learning/learning-from-news/377582/thai-ghosts-welcome-to-our-world Bangkok Post - Thai ghosts: Welcome to our world]</ref> যি ৰাতি উৰি যায়।<ref name=พจ>[[Royal Institute of Thailand|Royal Institute]] Dictionary, 1999 edition, first printing (2003)</ref> [[থাইলেণ্ড]]ৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলত ৰাতি উৰিবলৈ ক্ৰহাঙে দুটা ডাঙৰ ক্ৰাডং, ঘূৰণীয়া ধানৰ কুটিল ঝুৰি<ref>{{Cite web |url=http://thaigoodview.com/node/115573 |title=กระด้ง - Kradong |access-date=2012-09-09 |archive-date=2014-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140409055501/http://thaigoodview.com/node/115573 |url-status=dead |archivedate=2014-04-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140409055501/http://thaigoodview.com/node/115573 |deadurl=yes }}</ref> ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://a0.img.mobypicture.com/78810dfaa23ec4727c376b5c60900ac5_view.jpg |title=Krahang wax museum figure |access-date=2012-09-09 |archive-date=2014-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140409064940/http://a0.img.mobypicture.com/78810dfaa23ec4727c376b5c60900ac5_view.jpg |url-status=dead |archivedate=2014-04-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140409064940/http://a0.img.mobypicture.com/78810dfaa23ec4727c376b5c60900ac5_view.jpg |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ই প্ৰায়ে সাক টাম খাও ত উঠি যায়, যিটো পৰম্পৰাগত হাতেৰে কোবাই চাউল গুড়ি কৰা মেচিনৰ দীঘল কাঠৰ পেষ্টেল।<ref>{{Cite web |title=การตำข้าว |url=http://www.openbase.in.th/node/10342 |access-date=2025-11-25 |archivedate=2013-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130405010327/http://openbase.in.th/node/10342 |deadurl=yes }}</ref> ==কিংবদন্তি আৰু দৃশ্য== ক্ৰাহাং হৈছে এক প্ৰকাৰৰ নিশাচৰ ভূত যিয়ে থাই গাঁৱৰ লোককথাৰ নাৰী আত্মা ক্ৰাছুৱেৰ দৰে একে অঞ্চলতে খেদি ফুৰে বুলি কোৱা হয়, গতিকে এই দুটা আত্মাৰ কথা প্ৰায়ে একেলগে উল্লেখ বা প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হয়।<ref>[http://i268.photobucket.com/albums/jj21/panyathai143/DSC01886_resize.jpg Vampire Movie poster with Krahang and Krasue]</ref> [[থাইলেণ্ড]]ৰ মৌখিক পৰম্পৰাৰ কিংবদন্তি অনুসৰি এইটো এটা দুষ্ট আত্মা যিয়ে ৰাতি বাটৰ বাহিৰৰ অঞ্চলত খোজ কাঢ়ি যোৱা মানুহৰ ক্ষতি কৰিব পাৰে। ক্ৰাছুৱেৰ দৰেই ইও দিনৰ ভাগত এজন স্বাভাৱিক গাঁৱৰ মানুহৰ জীৱন কটায়।<ref>{{Cite web |url=http://ghost555.com/%E0%B8%9C%E0%B8%B5%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%B1%E0%B8%87/ |title=Phi Krahang |access-date=2012-09-09 |archive-date=2013-01-24 |archive-url=https://archive.today/20130124035159/http://ghost555.com/%E0%B8%9C%E0%B8%B5%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%B1%E0%B8%87/ |url-status=dead |archivedate=2013-01-24 |archiveurl=https://archive.today/20130124035159/http://ghost555.com/%E0%B8%9C%E0%B8%B5%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%B1%E0%B8%87/ |deadurl=yes }}</ref> কিন্তু আয়ুথায়া যুগৰ "তিনি ছীল আইন"ৰ গৱেষণাৰ মতে ৰামখামহাইং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৃতত্ত্ববিদ ৰুংৰোজ পিৰোমানুকুলে ভূতৰ তালিকাত ক্ৰাহাঙৰ নাম নাথাকে বুলি ধৰা পেলাইছে। তেওঁৰ মতে এই নামটো পিছত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=เทพ>[https://konmongnangetc.com/2017/07/25/%E0%B8%9C%E0%B8%B5%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%B1%E0%B8%87-%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%81%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B9%81%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%81%E0%B8%97%E0%B8%B5/|accessdate=2017-07-29|work=konmongnangetc|script-title=th:“กระหัง”: จากข่าวแปลกที่ “บุรีรัมย์” ย้อนไปยัง “ไอ้งั่ง เทพสามฤดู” และ “นิทานวัดเกาะ”|date=2017-07-25|language=Thai]{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১২ চনৰ আগষ্ট মাহত নাখন ৰাটচাচিমা প্ৰদেশৰ পশ্চিম অংশৰ ছিখিঅ' জিলাৰ লাট বুয়া খাওৰ গাঁৱৰ লোকসকলে নিশা স্থানীয় মহিলাসকলৰ ওপৰত কিছু আক্ৰমণৰ বাবে ক্ৰহাঙক দোষাৰোপ কৰে।<ref>[http://www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1343142239&grpid=03&catid=&subcatid= Matichon ลือ "กระหัง" ทำร้ายแม่ลูกอ่อนสีคิ้ว ชาวบ้านผวาพาลูกสาวหอบข้าวของหนี !!]{{in lang|th}}</ref><ref>[http://www.isnhotnews.com/%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%AA%E0%B8%B5%E0%B8%84%E0%B8%B4%E0%B9%89%E0%B8%A7%E0%B8%9C%E0%B8%A7%E0%B8%B2-%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%B1%E0%B8%87-%E0%B9%82%E0%B8%9C%E0%B8%A5%E0%B9%88%E0%B8%8B%E0%B9%89%E0%B8%B3-%E0%B8%AB%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B8%88%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%9C%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B8%95%E0%B8%B1%E0%B8%A7/ ชาวสีคิ้วผวา! “กระหัง” โผล่ซ้ำ หวั่นจับผิดตัว] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241217223513/http://www.isnhotnews.com/%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%AA%E0%B8%B5%E0%B8%84%E0%B8%B4%E0%B9%89%E0%B8%A7%E0%B8%9C%E0%B8%A7%E0%B8%B2-%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%B1%E0%B8%87-%E0%B9%82%E0%B8%9C%E0%B8%A5%E0%B9%88%E0%B8%8B%E0%B9%89%E0%B8%B3-%E0%B8%AB%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B8%88%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%9C%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B8%95%E0%B8%B1%E0%B8%A7/ |date=2024-12-17 }} {{in lang|th}}</ref> শেষত অপৰাধীজন ড্ৰাগছ আসক্ত ব্যক্তি বুলি ধৰা পৰে।<ref>[http://www.manager.co.th/local/ViewNews.aspx?NewsID=9550000091612|work=[[ASTV Manager]]|date=2012-07-25|accessdate=2017-07-21|script-title=th:โคตรฮา ! ตร.รวบ“กระหัง”โคราชแล้ว ที่แท้“ไอ้หนุ่มขี้ยา” โรคจิตชอบลวนลามสาว|language=Thai|archive-date=2012-09-27]{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}|archive-url=https://web.archive.org/web/20120927232138/http://www.manager.co.th/Local/ViewNews.aspx?NewsID=9550000091612%7Curl-status%3Ddead%7D%7D</ref> ২০১৭ চনৰ জুলাই মাহত বুৰিৰাম প্ৰদেশৰ চামনি জিলাৰ নং প্লংৰ এগৰাকী ১৮ বছৰীয়া কিশোৰীয়ে দাবী কৰিছিল যে ৰাতি নিজৰ ঘৰৰ শৌচাগাৰত থকাৰ সময়তে চকু মুদি থকাৰ ঠিক আগতে চিলিঙৰ ওচৰৰ ফাঁক এটাৰ মাজেৰে এটা ক্ৰহাং দেখা পাইছিল। পিঠিৰ পৰা ডেউকা ওলোৱা এজন ডাঙৰ মানুহ হিচাপে দেখা দিছিল। আতংকিত হৈ তাই শৌচাগাৰৰ পৰা দৌৰি ওলাই আহিল। যেতিয়া এই কাহিনী বিয়পি পৰিছিল, তেতিয়া ই চুবুৰীয়া দুখন গাঁৱৰ বাসিন্দাসকলৰ মাজত ব্যাপক আশংকাৰ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=y1Z2Mjtfem0|script-title=th:สาวบุรีรัมย์จับไข้หัวโกร๋น อ้างเจอกระหังตัวเป็นๆ วอนผู้รู้มาปราบ|date=2017-07-13|accessdate=2017-07-13|language=Thai|work=[[Channel 3 (Thailand)|Channel 3]]]</ref> গাঁওখনৰ এগৰাকী বৃদ্ধা মহিলাই দাবী কৰিছে যে তেওঁ দহ বছৰৰো অধিক সময় ধৰি ক্ৰহাংক দেখা পাই আহিছে। তাইৰ মতে, জীৱটোৱে প্ৰায়ে বজ্ৰপাতৰ দৰে জিলিকি থকা চকুৰে যোৰকৈ উৰি থাকে। তাই কয় যে বছৰৰ আৰম্ভণিতে এটা দেওবাৰে শেষবাৰৰ বাবে পুৱা ২:০০ বজাত দেখা পাইছিল আৰু প্ৰায় আধা ঘণ্টা ধৰি চাইছিল। আনকি পুত্ৰক ফোনেৰে ৰেকৰ্ডিং কৰিবলৈও চেষ্টা কৰিছিল যদিও সফল নহ’ল। ==আধুনিক অভিযোজন== ক্ৰহাং হৈছে ১৯৯১ চনৰ থাই ছবি কাহাং<ref>[http://www.thaifilmdb.com/th/tt00557 Kahang movie]</ref> আৰু ক্ৰহাং ছবিত<ref>{{Cite web |url=http://www.nunggoo.com/%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%B1%E0%B8%87/ |title=Krahang movie |access-date=2012-09-09 |archive-url=https://archive.today/20130130064039/http://www.nunggoo.com/%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%B1%E0%B8%87/ |archive-date=2013-01-30 |url-status=dead |archivedate=2013-01-30 |archiveurl=https://archive.today/20130130064039/http://www.nunggoo.com/%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%B1%E0%B8%87/ |deadurl=yes }}</ref> প্ৰদৰ্শিত হোৱা এক জনপ্ৰিয় লোক-আত্মা আৰু ১৯৮৭, ২০০৩ আৰু ২০১৭ চনত নিৰ্মিত লোকশৈলীৰ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক থেপ ছাৰম ৰুডুত ধেমেলীয়া চৰিত্ৰ হিচাপে অভিযোজিত কৰা হৈছিল, <ref name=เทพ/> লগতে থাই দৰ্শকৰ বাবে চিলভেনিয়াৰ লাইট বাল্বৰ বিজ্ঞাপনত।<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=XRFPf0dgfSg Sylvania light bulb commercial]</ref> ক্ৰহাঙৰ উপস্থাপন, বেছিভাগেই হাস্যৰসময়ী,<ref>[http://topicstock.pantip.com/supachalasai/topicstock/2011/04/S10491985/S10491985-5.jpg Krahang]</ref> থাই কমিক বুকত অতি সাধাৰণ।<ref>[http://www.bloggang.com/data/real-ghost/picture/1220969448.gif Comic Vignette of Krahang with Krasue]</ref> নাক এনিমেটেড চিনেমাখনত এজন উপকাৰী ক্ৰহাঙৰ ভূমিকাও আছে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:থাইলেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:লোককথা]] 7ulnhr1k9j9tg8oavojdseprltjd3xj 0 128356 613338 604442 2026-06-20T18:33:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613338 wikitext text/x-wiki [[File:Miniature Boita at Odisha Maritime museum.png|250px|thumb|ওড়িশা মেৰিটাম মিউজিয়ামত থকা এখন 'বৈত'ৰ ক্ষুদ্ৰ আৰ্হি]] [[File:Boita- the larger boat.jpg|thumb|ওড়িশা ক্ৰাফ্ট মিউজিয়ামত থকা ৰূপৰ তাঁৰৰ কাম কৰা (silver filigree) এখন 'বৈত']] '''ওড়িশাৰ সামুদ্ৰিক ইতিহাস'''{{efn|"Odiya:ଓଡ଼ିଶାର ସାମୁଦ୍ରିକ ଇତିହାସ [''Oḍisāra Sāmudrika Itihāsa'']}} প্ৰাচীন কালত [[কলিংগ]] নামেৰে জনাজাত। প্ৰাচীন সূত্ৰ অনুসৰি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৮০০ চনৰ বহু আগতেই আৰম্ভ হৈছিল। [[বংগোপসাগৰ]]ৰ উপকূলৰ কাষৰীয়া পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলৰ লোকসকলে ভাৰতৰ উপকূলৰ ওপৰেৰে তললৈ জাহাজ চলাই গৈছিল, আৰু ভাৰত চীন আৰু সমগ্ৰ সামুদ্ৰিক দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ যাত্ৰা কৰিছিল, যাৰ সৈতে তেওঁলোকে ব্যৱসায় কৰিছিল তেওঁলোকৰ সংস্কৃতিৰ উপাদানসমূহৰ পৰিচয় দিছিল। ষষ্ঠ শতিকাৰ মঞ্জুশ্ৰীমুলাকল্পত বংগ উপসাগৰক কলিংগোদ্ৰা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু প্ৰাচীন ধ্ৰুপদী ভাৰতত বংগ উপসাগৰক কলিংগসাগৰ (কলিংগ সাগৰ) বুলি জনা গৈছিল,<ref>{{citation|title=The Re-Emergence of the Bay of Bengal |url=https://www.jstor.org/stable/jtms.7.2.49 |publisher=McFarland & Company |page=52 |last=Agarwala |first=Nitin | journal=The Journal of Territorial and Maritime Studies |date=2020 | volume=7 | issue=2 }}</ref><ref>{{citation |title=Maritime Trade of Ancient Kalinga |url=http://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/2011/Nov/engpdf/39-41.pdf |publisher=Orissa Review |page=41 |last=Mohanty |first=PC |date=November 2011 |access-date=26 March 2021 |archive-date=5 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205043038/http://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/2011/Nov/engpdf/39-41.pdf |url-status=dead |archivedate=5 December 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211205043038/http://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/2011/Nov/engpdf/39-41.pdf }}</ref> ইয়াৰপৰা সামুদ্ৰিক বাণিজ্যত কলিংগৰ গুৰুত্বৰ ইংগিত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=H-IbAQAAMAAJ |title=The Journal of Orissan History, Volumes 13–15 |publisher=Orissa History Congress |year=1995 |page=54 }}</ref> বালি যাত্ৰা নামৰ মহানদী নদীৰ পাৰৰ কটকত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰধান উদ্‌যাপনকে ধৰি বাৰ্ষিক বয়তা বন্দনা উৎসৱত এতিয়াও পুৰণি পৰম্পৰা পালন কৰা হয় আৰু অক্টোবৰ–নৱেম্বৰ মাহত বিভিন্ন উপকূলীয় জিলাত সাত দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হয়, যদিও কটকত আটাইতকৈ বিখ্যাত।<ref name=orissatourism>{{cite web |url=http://www.orissatourism.in/Bali-Yatra.html |title=Bali Yatra |work=Orissa Tourism |access-date=16 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721180800/http://www.orissatourism.in/Bali-Yatra.html |archive-date=21 July 2011 |url-status=dead |archivedate=21 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721180800/http://www.orissatourism.in/Bali-Yatra.html |deadurl=yes }}</ref> ==অৱস্থান== ভাৰতৰ পূব উপকূলত অৱস্থিত প্ৰাচীন কলিংগ ৰাজ্য গংগাৰপৰা গোদাবৰী নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল, য'ত আধুনিক [[ওড়িশা]], [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা কিছু অংশও আছিল।<ref name="rcm">{{cite book |url=https://archive.org/details/outlineofhistory00rcma |title=Outline of the History of Kalinga |first=R.C. |last=Majumdar |page=1, 19 |publisher=[[Asian Educational Services]] |date=1996|isbn=978-81-206-1194-8 |access-date=May 1, 2021}}</ref> ৰাজনীতি বিজ্ঞানী সুদামা মিশ্ৰৰ মতে, কলিং জনপদ প্ৰথমে পুৰী আৰু গঞ্জাম জিলাই সামৰি লোৱা অঞ্চলটোক সামৰি লৈছিল।<ref>{{cite book|author=Sudāmā Miśra|title=Janapada state in ancient India|url=https://books.google.com/books?id=Dua1AAAAIAAJ|year=1973|publisher=Bhāratīya Vidyā Prakāśana}}</ref> [[গংগা]], মহানদী, বামসাধৰা, [[গোদাবৰী]]কে ধৰি নাৱিক নদীসমূহে অভ্যন্তৰীণ অঞ্চললৈ যোৱাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল, য'ত বহুমূলীয়া আৰু অৰ্ধমূল্যৱান শিল পোৱা গৈছিল আৰু ইয়াৰ বদ্বীপসমূহে প্ৰাকৃতিক বন্দৰ প্ৰদান কৰিছিল। এই বন্দৰসমূহৰপৰা এই অঞ্চলৰ লোকসকলে দক্ষিণে চিলন, পূবে বাৰ্মা আৰু আৰু অধিক দূৰত দক্ষিণ-পূব এছিয়া, ইণ্ডোচাইনা আৰু চীনৰ ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে সাগৰীয় পথেৰে ব্যৱসায় কৰিছিল। কলিংগাৰ সামুদ্ৰিক কাৰ্য্যকলাপ ইমানেই বিস্তৃত আছিল যে বৰ্তমান বংগোপসাগৰ বুলি কোৱা ঠাইখনক এসময়ত কলিংগ সাগৰ বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name=Tripati>{{cite web |url=http://drs.nio.org/drs/bitstream/2264/127/3/Man_Environ_27_117.pdf |title=Early Maritime Activities of Orissa on the East Coast of India: Linkages in Trade and Cultural Developments |author=Sila Tripati |publisher=Marine Archaeology Centre, National Institute of Oceanography, Dona Paula, Goa |access-date=17 November 2010}}</ref> উপকূল অস্থিৰ। দক্ষিণ-পশ্চিম বাৰিষাই উপকূলৰ কাষেৰে পলস আনে, কেতিয়াবা বন্দৰক সুৰক্ষা দিয়া বাৰ আৰু থু সৃষ্টি কৰে, আৰু কেতিয়াবা সুৰক্ষামূলক জলভংগ ধ্বংস কৰে। নদীবোৰে পলি কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে, ইয়াৰ বদ্বীপবোৰ বৃদ্ধি কৰি পুৰণি বন্দৰবোৰ ভৰাই তোলে। এই কাৰণে প্ৰাচীন কালত নিৰ্দিষ্ট কৰা কিছুমান বন্দৰ এতিয়া নাই, বা বহু পৰিমাণে হ্ৰাস কৰা হৈছে।<ref name=Tripati/> উদাহৰণস্বৰূপে, চিলিকা হ্ৰদ এসময়ত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বন্দৰ আছিল যদিও পিছলৈ পলি পৰাৰ বাবে গভীৰ পানীৰ জাহাজৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰা হৈ পৰিছিল। <ref name=Tripati2>{{cite web |url=http://www.ias.ac.in/currsci/apr102005/1175.pdf |title=Maritime heritage in and around Chilika Lake, Orissa: Geological evidences for its decline |author1=Sila Tripati |author2=K. H. Vora |name-list-style=amp |publisher=Marine Archaeology Centre, National Institute of Oceanography, Dona Paula, Goa |access-date=17 November 2010}}</ref> ==বন্দৰসমূহ== আৰম্ভণিৰ ওড়িশাত দুবিধ বন্দৰ আছিল। স্থানৰ ভিত্তিত শ্ৰেণীবিভাজন কৰা হৈছিল।<ref>{{citation |url=https://www.jstor.org/stable/44158798 |publisher= Indian History Congress |last=Patra |first=Benudhar | title=Ports and Port Towns of Early Odisha: Text, Archaeology and Identification | journal=Proceedings of the Indian History Congress |date=2013 | volume=74 | pages=54–63 | jstor=44158798 }}</ref> সেইবোৰ হ’ল- * পাট্টানা- এই বন্দৰবোৰ সাগৰৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল য’ত সামগ্ৰী ভৰাই নমাই অনা হৈছিল। * দ্ৰোনিমুখ- এই বন্দৰসমূহ নদী আৰু সাগৰৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰত অৱস্থিত আছিল। খৃষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাত ভূগোলবিদ টলেমীয়ে উল্লেখ কৰা কিছুমান বন্দৰ হ’ল নানিগাইনা (পুৰী), কাতিকৰ্দমা (কটক) আৰু কান্নাগৰা (কোনাৰক)। কলিংগ উপকূলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বন্দৰসমূহ আছিল তাম্ৰলিপ্ত, খালকাটাপত্না, মণিকাপত্না (চেলিতালো), পালুৰ (দন্তপুৰা), গোপালপুৰ (মনছুৰকোটা), দোছাৰেণ, সোণাপুৰ, বৰুৱা (বৰুৱা), কলিংগপত্নাম, পিথুণ্ডা।<ref name=Tripati/> পিছলৈ খ্ৰীষ্টীয় নৱম আৰু দশম শতিকাত আৰব সূত্ৰত গঞ্জাম, কলিংগনগৰ, কেইলকান, আল-লাভা আৰু নুবিনৰ কথা উল্লেখ আছে। পঞ্চদশ শতিকাৰ পিছত বন্দৰসমূহৰ ভিতৰত বালাসৌৰ, পিপিলী, গঞ্জাম, হৰিষপুৰ, চন্দাবলী আৰু ধমৰা আদি আছিল। == প্ৰাচীন ইতিহাস == [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|thumb|right|250px|'পেৰিপ্লাছ মাৰিছ এৰিথ্ৰাই' (প্ৰথম শতিকা) অনুসৰি ভাৰতৰ সৈতে ৰোমান বাণিজ্য।<ref>{{cite book | title = Maritime History of Odisha: A Primer | author = Ananta Narayan Mishra | editor = Pradeep Kumar Panda | publisher = Kunal Books | location = New Delhi, India | year = 2018 |url=https://google.com | isbn = 978-93-86714-28-2 | lccn = 2019328238 | oclc = 1066122739 | ol = OL44033769M }}</ref>]] গোলবাই শাসনত চলোৱা খনন কাৰ্যৰ পৰা প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৩০০ চনৰ পৰাই এটা [[নৱপ্ৰস্তৰ যুগ|নৱপ্ৰস্তৰ]] সংস্কৃতিৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। ইয়াৰ পিছত [[তাম্ৰপ্ৰস্তৰ যুগ|তাম্ৰপ্ৰস্তৰ]] সংস্কৃতি আৰু তাৰ পিছত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৯০০ মানৰ পৰা এটা [[লৌহ যুগ]]ৰ সংস্কৃতি গঢ়ি উঠিছিল। এই স্থানত পোৱা সঁজুলিবোৰে নাও নিৰ্মাণৰ ইংগিত দিয়ে, যিবোৰ সম্ভৱতঃ উপকূলীয় বাণিজ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name=OHRJPatra/> মাছৰ হাড়, মাছ ধৰা বৰশী, কাঁইটীয়া যাঠি আৰু হাৰ্পুনে সেই সময়ৰ অৰ্থনীতিত মাছ ধৰা কাৰ্য এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ আছিল বুলি সূচায়।<ref name=Tripati/> তাম্ৰপ্ৰস্তৰ যুগৰ কিছুমান শিল্পকৃতি [[ভিয়েটনাম]]ত পোৱা শিল্পকৃতিৰ সৈতে সাদৃশ্য আছে, যিয়ে ইণ্ডোচীনৰ সৈতে সম্ভাৱ্য প্ৰাচীন যোগাযোগৰ ইংগিত দিয়ে।<ref name=OHRJPatra/> [[জাতক]] আৰু সিংহলীয় ইতিহাসৰ দৰে গ্ৰন্থসমূহত দন্তপুৰ আৰু সিংহপুৰৰ উল্লেখ আছে, য’ত দন্তপুৰ আছিল এক উল্লেখযোগ্য বন্দৰ। চীনা পৰিব্ৰাজক হিউয়েন চাঙে চে-লি-তা-লো নামৰ এখন উপকূলীয় চহৰৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল, যাক আধুনিক পুৰী বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book | title = The Forgotten Army: A Saga of Expatriate Indians in South East Asia During the Second World War | author = G. Hemant Kumar | publisher = Notion Press | year = 2021 | page = 212 | url = https://google.com | isbn = 9781685387853 | quote = The existence of seaports greatly encouraged navigation and maritime contact of Orissa. Buddhhist Jatakas and Ceylonese Chronicle cited the two cities of Kalinga viz., Dantapura and Simhapura, out of which Dantapura was famous sea-ports of Kalinga. Chinies traveler Hiuen-tsang, who travelled extensively through Odisha has mentioned a city on the sea coast in the southeast of 'Odradesh' as Che-li-ta-lo, identified as Charitra or Puri.}}</ref> প্ৰাচীন ঐতিহাসিক উৎসসমূহৰ মতে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৬২ চনত কলিংগ [[মগধ]]ৰ অধীন হৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২০ চনৰ আশে-পাশে মগধত চলা গৃহযুদ্ধৰ সময়ত ই পুনৰ স্বাধীনতা লাভ কৰে, কিন্তু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬১ চনত মৌৰ্য সম্ৰাট [[অশোক]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬৯ ৰ পৰা ২৩২) হাতত কলিংগ পৰাজিত হয়।<ref name=OrissaGov/> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাৰ পৰা খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ শতিকালৈ জনবসতি থকা শিশুৰপালগড়ক অশোকৰ প্ৰাদেশিক ৰাজধানী তোষালী আৰু কলিংগনগৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে খাৰৱেলৰ ৰাজত্বকালত কলিংগই মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ পৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছত কলিংগনগৰ ইয়াৰ ৰাজধানী চহৰ আছিল।<ref name=OHRJPatra/> পৰৱৰ্তী শতিকাসমূহৰ ইতিহাস অত্যন্ত জটিল। কেতিয়াবা কলিংগৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ অংশ পৃথক ৰাজ্য আছিল, আকৌ কেতিয়াবা এইবোৰ একত্ৰিত আছিল। কেতিয়াবা কলিংগ স্বাধীন আছিল আৰু কেতিয়াবা শক্তিশালী চুবুৰীয়া ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া আছিল।<ref name=OrissaGov/> ৮ম ৰ পৰা ১০ম শতিকালৈ ভৌমো-কৰ ৰাজবংশই ওড়িশাৰ উত্তৰ আৰু পূব অংশক সেই সময়ত জনাজাত উৎকল ৰাজ্যত শাসন কৰিছিল।<ref name=OrissaGov/> এই শাসকসকলে [[বংগ]]ৰ [[পাল সাম্ৰাজ্য]]ৰ শাসক গৌড়েশ্বৰ দেৱপালক (৮১০–৮৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ) কৰ আদায় দিছিল।<ref name=IndiaTimes2006/> কিছু সময়ৰ বাবে উৎকলৰ শাসকসকলে [[তামিল]] [[চোল ৰাজবংশ]]ৰ ৰজা প্ৰথম ৰাজেন্দ্ৰ চোলৰ (১০১২–১০৪৪) আধিপত্য স্বীকাৰ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল, যাৰ সৈতে পিছলৈ তেওঁলোকৰ বৈবাহিক মিত্ৰতা গঢ়ি উঠিছিল।<ref name=OrissaGovGangas/> স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছত অনন্তবৰ্মা চোড়গংগদেৱে (১০৭৮–১১৯১) গংগাৰ পৰা গোদাবৰীলৈকে এক বিশাল অঞ্চলত নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপন কৰিছিল আৰু নিজৰ ৰাজধানী কলিংগনগৰৰ পৰা [[কটক]]লৈ স্থানান্তৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী শতিকাবোৰত ওড়িশাৰ শক্তিৰ উত্থান-পতন ঘটিছিল যদিও ১৫৬৮ চনতহে ওড়িশাই চূড়ান্তভাৱে স্বাধীনতা হেৰুৱাইছিল।<ref name=OrissaGov/> == জাহাজসমূহ == [[File:Boita - Konark Museum.jpg|thumb|কোণাৰ্ক এ.এছ.আই. সংগ্ৰহালয়ত থকা এটা বৈতৰ আৰ্হি]] [[File:Boita- Brahmeswara Temple.jpg|thumb|ব্ৰহ্মেশ্বৰ মন্দিৰৰ ওচৰত পোৱা দুখন বৈতাক চিত্ৰিত কৰা ভাস্কৰ্য্য খোদিত ফ্ৰিজ]] [[File:WestBengalSealofShip.png|thumb|পশ্চিম বংগত পোৱা জাহাজক চিত্ৰিত কৰা টেৰাকোটা মোহৰ, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪০০ ৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০ ৰ ভিতৰৰ]] জাহাজ নিৰ্মাণ সম্পৰ্কীয় নীতি-নিয়মসমূহ সংস্কৃত গ্ৰন্থ ''যুক্তিকল্পতৰু''ত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল। ''মাদলাপাঞ্জী''ত উল্লেখ আছে যে ৰজা ভোজে স্থানীয় কাঠ ব্যৱহাৰ কৰি বহুতো জাহাজ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name=Mahalik2004/> [[চিল্কা হ্ৰদ]]ৰ পৰা কাঠৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰা বহুতো বাটলু (adzes) আৰু অন্যান্য শিল্পকৃতি উদ্ধাৰ হোৱাৰ পৰা দেখা যায় যে গোলবাই এটা জাহাজ নিৰ্মাণৰ কেন্দ্ৰ আছিল।<ref name=OHRJPatra/> বাণগড় আৰু চন্দ্ৰকেতুগড়ৰ টেৰাকোটা মোহৰসমূহে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪০০ ৰ পৰা ১০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) শস্য ভৰ্তি সাগৰীয় জাহাজক চিত্ৰিত কৰিছে। জাহাজবোৰত বৰ্গাকৃতিৰ পাল থকা এটা মাস্তুল আছে।<ref name=Tripati/> ওড়িশাত জাহাজৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন চিত্ৰণ পোৱা গৈছে ভুৱনেশ্বৰৰ ব্ৰহ্মেশ্বৰ মন্দিৰৰ ওচৰত পোৱা দুখন জাহাজৰ ভাস্কৰ্য্যত, যিটো বৰ্তমান ওড়িশা ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{citation |url=https://www.jstor.org/stable/44147748 |publisher=Indian History Congress |page=1029 |last=Nayak |first=Ajaya Kumar | title=A Rare Early Medieval Sculptural Representation of a Ship from Ratnagiri in Odisha | journal=Proceedings of the Indian History Congress |date=2009–2010 | volume=70 | jstor=44147748 }}</ref> প্ৰথমখন জাহাজৰ সন্মুখৰ অংশত হাতী থিয় হৈ থকাৰ বিপৰীতে মাজত দুজন ব্যক্তি বহি আছে আৰু পিছফালে বঠা লৈ দুজন নাৱিকে জাহাজখন চলাই গৈছে।<ref name=OHRJPatra/> == সাগৰীয় পথসমূহ == [[File:Identical places between Odisha and Indonesia 1.jpg|thumb|ওড়িশা মেৰিটাম মিউজিয়ামত উল্লেখ কৰা ওড়িশা আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ মাজৰ অভিন্ন স্থানসমূহ (১ম অংশ)]] জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈ গ্ৰীষ্মকালীন মৌচুমী বতাহ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ পৰা সিংহলৰ পৰা কলিংগৰ দিশলৈ বয়। ডিচেম্বৰৰ পৰা মাৰ্চ মাহৰ আৰম্ভণিলৈ ওভতনি মৌচুমী বতাহ বিপৰীত দিশত বয়।<ref name="ICTWM" /> দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো অনুৰূপ ঋতুভিত্তিক বতাহৰ ধৰণ দেখা যায়।<ref name="BluePlanet" /> [[File:Identical places between Odisha and Indonesia 2.jpg|thumb|ওড়িশা মেৰিটাম মিউজিয়ামত উল্লেখ কৰা ওড়িশা আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ মাজৰ অভিন্ন স্থানসমূহ (২য় অংশ)]] ইণ্ডোনেছিয়াৰ ওপৰত জুলাই আৰু আগষ্ট মাহত বতাহ অষ্ট্ৰেলিয়াৰ পৰা উত্তৰ-পশ্চিম দিশত বয় আৰু বিষুৱৰেখা পাৰ হোৱাৰ লগে লগে ই উত্তৰ-পূব দিশলৈ পৰিবৰ্তন হয়। জানুৱাৰী আৰু ফেব্ৰুৱাৰী মাহত এই ধৰণটো ওলোটা হয়।<ref name="PhotiusCoutsoukis" /> প্ৰাচীন নাৱিকসকলে তৰা, পানীৰ ৰং, সাগৰীয় সাপৰ উপস্থিতি আৰু সাগৰীয় কাউৰী বা অন্যান্য পক্ষীৰ উৰণ নিৰীক্ষণ কৰি এই ঋতুভিত্তিক বতাহৰ সহায়ত যাত্ৰা কৰিছিল।<ref name="Ray2003" /> কলিংগৰ জাহাজবোৰে খাদ্য আৰু পানীৰ বাবে মাজত নৰখাকৈ দীঘলীয়া সাগৰীয় যাত্ৰা কৰিব পৰা নাছিল। তাম্ৰলিপ্তৰ পৰা ওলাই যোৱা জাহাজবোৰে বাৰ্মিজ উপকূল অনুসৰণ কৰি নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত ৰৈছিল, যিটো আছিল এমহীয়া যাত্ৰা। তাৰ পৰা তেওঁলোকে দক্ষিণ-পূব দিশলৈ যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখি মালয় উপদ্বীপ হৈ মালাক্কা প্ৰণালীৰে জাভা বা বালি পালেগৈহেঁতেন, অথবা উত্তৰ-পূব দিশত ইণ্ডোচীন বা চীন দেশলৈ গৈছিল। আন এক বৈকল্পিক পথ আছিল ভাৰতৰ উপকূলৰে দক্ষিণ দিশলৈ যোৱা, সম্ভৱতঃ সিংহলত ৰৈ তাৰ পিছত দক্ষিণ-পূব দিশত সুমাত্ৰালৈ যোৱা।<ref name=Tripati/> == বাণিজ্য == গঞ্জাম জিলাৰ ঋষিকুল্যা নদীৰ ওচৰৰ পালুৰ আছিল খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বন্দৰ। পুৰাতাত্ত্বিক অন্বেষণত চীনা ''চেলাডন'' পাত্ৰ, ৰোমান ৰুলেটেড মৃৎশিল্প আৰু ''এম্ফোৰা''ৰ টুকুৰা পোৱা গৈছে, যিয়ে সূচায় যে এই বন্দৰটোৱে উল্লেখনীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যত লিপ্ত আছিল। এটা অসাধাৰণ মেডেলিয়নৰ এফালে ব্ৰাহ্মী শিলালিপিৰ সৈতে কুষাণ শৈলীৰ এজন ৰজা আৰু আনফালে ৰোমান শিলালিপিৰ সৈতে এজন ৰোমানৰ মূৰ অংকিত আছে।<ref name=OHRJPatra/> শালিগুণ্ডামৰ পৰা সম্ৰাট টাইবেৰিয়াছৰ এটা ৰোমান মুদ্ৰা পোৱা গৈছে আৰু অন্যান্য স্থানতো ৰোমান মুদ্ৰা পোৱা গৈছে, যিয়ে ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে বাণিজ্যৰ অধিক প্ৰমাণ দিয়ে।<ref name=Tripati/> দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সৈতে বাণিজ্য খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ উৎপত্তি হয়তো বহু আগতেই হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত উদ্ধাৰ হোৱা সামগ্ৰীৰ ভিতৰত দ্বাদশ শতিকাৰ সিংহলীয় মুদ্ৰা আৰু চতুৰ্দশ শতিকাৰ চীনা মুদ্ৰা অন্তৰ্ভুক্ত। সুমাত্ৰাৰ ক'টচিনাৰ পৰা পোৱা অনুৰূপ মুদ্ৰাই ওড়িশা, সিংহল আৰু সুমাত্ৰাৰ মাজত এক ত্ৰিকোণীয় বাণিজ্যৰ ইংগিত দিয়ে।<ref name=Tripati/> বাণিজ্যত বিপদাশংকাও আছিল। কলিংগ, চিয়াম আৰু জাভাৰ ৰজাসকলে মালাক্কা প্ৰণালী আৰু সমগ্ৰ সামুদ্ৰিক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত সক্ৰিয় হৈ থকা মালয় আৰু বুগি জলদস্যুসকলক দমন কৰিবলৈ সময়ে সময়ে অভিযান চলাব লগা হৈছিল।<ref name=NZ1873/> মাণিকপাটনা আছিল চিল্কাৰ পাৰৰ এটা বন্দৰ যি প্ৰাচীন ঐতিহাসিক কালৰ পৰা খ্ৰীষ্টীয় উনবিংশ শতিকালৈকে সমৃদ্ধিশালী হৈ আছিল। খননত ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ বহু ধৰণৰ মৃৎশিল্প আৰু সিংহল তথা চীনৰ মুদ্ৰা পোৱা গৈছে। অধিক আধুনিক স্তৰত চীনা ''চেলাডন'', পৰ্চেলিন আৰু আৰবী গ্লেজড মৃৎশিল্প পোৱা গৈছে। এটা অষ্টাদশ শতিকাৰ মছজিদত এটা শিলালিপি আছে য'ত কোৱা হৈছে যে নাৱিক আৰু ব্যৱসায়ীসকলে যাত্ৰা আৰম্ভ কৰাৰ আগতে তাত প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল।<ref name=Tripati2/> ষষ্ঠ শতিকাৰ এটা উৎস অনুসৰি কলিংগ ইয়াৰ হাতীৰ বাবে বিখ্যাত আছিল, যাৰ বাবে ই সিংহলত এখন বজাৰ বিচাৰি পাইছিল। ইয়াৰ উপৰিও বহুমূলীয়া পাথৰ, হাতীৰ দাঁত, জালুক, তামোল আৰু উন্নত মানৰ বস্ত্ৰৰ বাবেও ই বিখ্যাত আছিল। ইয়াৰ বিনিময়ত কলিংগই সিংহলৰ পৰা মুক্তা আৰু ৰূপ আমদানি কৰিছিল।<ref name=OHRJPatel/> গোম আৰু চাউলো ৰপ্তানি কৰা হৈছিল। ব্যৱসায়ীসকলে পূবৰ পৰা মছলা আৰু চন্দন কাঠ আমদানি কৰিছিল, যাৰ কিছু অংশ ভূমধ্যসাগৰীয় বজাৰলৈ পৰৱৰ্তী পৰিবহণৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত আছিল।<ref name=Tripati/> ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ কোণাৰ্কৰ সূৰ্য মন্দিৰত অংকিত এখন নাৱত এটা জিৰাফ আছে, যিয়ে আফ্ৰিকাৰ সৈতে বাণিজ্যৰ ইংগিত দিয়ে; সম্ভৱতঃ আৰব জাহাজৰ জৰিয়তে এই বাণিজ্য চলিছিল।<ref name=OHRJPatra/> == বহিঃৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্ক == === বাৰ্মা === খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম শতিকাত [[বাৰ্মা]]ক ''কলিংগৰাত'' (কলিংগ ৰাষ্ট্ৰ) নামেৰে জনা গৈছিল। দেশখনৰ দক্ষিণৰ মন ৰাজ্য অঞ্চলত অতি প্ৰাচীন বসতিৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ ভিতৰত কলিংগবাসীয়ে মাৰ্টাবান উপসাগৰৰ চাৰিওফালে থকা কালাইমিও, আৰাকান নদী উপত্যকা আৰু পেগু শাসন কৰিছিল। ইয়াংগুনৰ ওচৰৰ টাণ্টেত উদ্ধাৰ হোৱা এখন জাহাজৰ অৱশিষ্ট কলিংগন ব্যৱসায়ীসকলৰ আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ঠাইৰ নাম আৰু স্থাপত্যৰ সাদৃশ্যইও বংগোপসাগৰৰ সিপাৰে থকা ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কৰ ইংগিত দিয়ে।<ref name=PatraNov2005/> বাৰ্মাৰ পবিত্ৰ ধৰ্মগ্ৰন্থ ''বুদ্ধগত''ত কলিংগৰ বৌদ্ধ ব্যৱসায়ীসকলৰ সৈতে হোৱা বাণিজ্যৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে ধৰ্মপ্ৰচাৰকসকলৰ আগমন ঘটে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত চতুৰ্থৰ পৰা সপ্তম শতিকাৰ ভিতৰত কলিংগই উপকূলীয় বাৰ্মাৰ একাংশত ৰাজনৈতিক আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে। পেগুত পোৱা হিন্দু চিহ্নযুক্ত মুদ্ৰাই এই যোগাযোগ নিশ্চিত কৰে।<ref name=Mookerji2006/> === কম্বোডিয়া === [[File:Angor Wat NW Cnr.jpg|thumb|উত্তৰ-পশ্চিম দিশৰ পৰা দেখা অংকুৰৱাট]] খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত সম্ৰাট [[অশোক]]ৰ ভয়ত কলিংগৰ পৰা প্ৰব্ৰজনকাৰীসকল [[কম্বোডিয়া]]লৈ আহিছিল। অৱশ্যে, অশোকে বৌদ্ধ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰি কম্বোডিয়ালৈ ধৰ্মপ্ৰচাৰক পঠোৱাৰ পিছত, তেওঁলোকে এই শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে আৰু অঞ্চলটোত ধৰ্মটো প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰে।<ref name=Jermsawatdi1979/>‌ খমেৰসকলৰ (আধুনিক কম্বোডিয়াৰ) প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্নসমূহ কলিংগৰ তুলনাত অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ মূলৰ যেনহে লাগে।<ref name=Dutt1993/> অৱশ্যে কম্বোডিয়াৰ অংকুৰৱাটৰ কিছুমান শিলালিপি সংস্কৃতত থকাৰ বিপৰীতে আন কিছুমান কলিংগ লিপিত পোৱা গৈছে।<ref name=Cust1880/> অংকুৰৱাট মন্দিৰৰ আৰ্হিত ওড়িশাৰ জগন্নাথ পুৰী মন্দিৰৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়।<ref name=Freeman1999>{{cite book |author1=Freeman, Michael |author2=Jacques, Claude |name-list-style=amp |year=1999 |title=Ancient Angkor |url=https://archive.org/details/ancientangkor00free |url-access=registration |publisher=River Books |isbn=0-8348-0426-3 |page=[https://archive.org/details/ancientangkor00free/page/48 48]}}</ref> === চীন === [[চীন]]ৰ সৈতে বাণিজ্যৰ প্ৰথম অভিলেখ ফা-হিয়ানৰ (৩৯৯–৪১১ খ্ৰীষ্টাব্দ) বিৱৰণীত পোৱা যায়। তেওঁ তাম্ৰলিপ্ত বন্দৰৰ পৰা এখন ব্যৱসায়ী জাহাজত উঠি চীনলৈ উভতি গৈছিল।<ref name=Patnaik1997/> চীনা পৰিব্ৰাজক হিউয়েন চাঙে (৬৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) তাম্ৰলিপ্ত (আধুনিক তমলুক) আৰু চেলিটালো বন্দৰৰ পৰা সিংহল (আধুনিক শ্ৰীলংকা) আৰু চীনলৈ কৰা সাগৰীয় যাত্ৰাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref name=Panda1997/> ওদ্ৰৰ (ওড়িশা) শুভকৰৰীষ নামৰ এজন প্ৰাক্তন ৰজাই সন্ন্যাসী হ’বলৈ সিংহাসন ত্যাগ কৰি ৭১৬ খ্ৰীষ্টাব্দত চীনলৈ যাত্ৰা কৰিছিল আৰু তাত তান্ত্ৰিক বৌদ্ধ ধৰ্মৰ পৰিচয় দিছিল।<ref name=Donaldson2001/> ৭৯৪ খ্ৰীষ্টাব্দত ওদ্ৰৰ ৰজাই চীনৰ সম্ৰাটলৈ সাগৰীয় পথেৰে উপহাৰ পঠোৱাৰ এক বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref name=Panda1997/> ওড়িশাই চীনৰ পৰা পাটৰ কাপোৰ আমদানি কৰিছিল আৰু চিৰপুৰত অষ্টম শতিকাৰ এটা চীনা মুদ্ৰা পোৱা গৈছে।<ref name=Patnaik1997/> ৮১৩ ৰ পৰা ৮১৮ চনৰ ভিতৰত কলিংগৰ জাভানীজ জাতিৰ পৰা চীনৰ চিয়ানফেং সম্ৰাটৰ দৰবাৰলৈ তিনিটা প্ৰতিনিধি দল পঠোৱা হৈছিল। তেওঁলোকে এটা জীয়াই থকা গঁড়, এটা পাঁচৰঙী ভাটৌ আৰু পূব আফ্ৰিকাৰ কিছুমান কৃষ্ণাংগ কিশোৰ-কিশোৰীৰ দৰে দুৰ্লভ বস্তু উপহাৰ হিচাপে লৈ গৈছিল।<ref name=Schafer1963/> === শ্ৰীলংকা === [[File:Zahntempel Kandy.jpg|thumb|right|[[শ্ৰীলংকা]]ৰ কুণ্ডিত থকা পবিত্ৰ দন্ত ধাতু মন্দিৰ]] কলিংগৰ সিংহলৰ সৈতে দৃঢ় সম্পৰ্ক আছিল। কিছুমান পণ্ডিতে কয় যে সিংহলৰ প্ৰথম ৰজা বিজয় পূব ভাৰতৰ কলিংগৰ ৰাজধানী সিংহপুৰৰ পৰা আহিছিল আৰু তেওঁৰ আইতাক আছিল কলিংগৰ ৰজাৰ কন্যা। সম্ৰাট অশোকে বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ তেওঁৰ পুত্ৰক সিংহললৈ পঠাইছিল আৰু পিছলৈ সন্ন্যাসিনীসকলক সংগঠিত কৰিবলৈ তেওঁৰ কন্যা সংঘমিত্ৰাক পঠাইছিল। ''সমন্তপাসাদিকা''ত উল্লেখ আছে যে কলিংগৰ আঠটা পৰিয়াল তেওঁৰ লগত গৈছিল। ''দাঠাবংশ''ত কলিংগৰ ৰজা গুহশিৱ আৰু সিংহলৰ ৰজা মহাসেনৰ (২৭৭–৩০৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) বন্ধুত্বৰ কথা কোৱা হৈছে। ইয়াত কলিংগৰ ৰজাই গৌতম বুদ্ধৰ পবিত্ৰ দন্ত ধাতু (দাঁতৰ অৱশিষ্ট) নিজৰ জীয়েকৰ বিবাহৰ সময়ত দন্তকুমাৰক যৌতুক হিচাপে দিয়াৰ কথাও উল্লেখ আছে। দন্তকুমাৰে সেই অৱশিষ্ট সিংহললৈ লৈ যায় আৰু তাত এটা স্তূপত স্থাপন কৰা হয়।<ref name=OHRJPatel/> খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ আৰু পঞ্চম শতিকাত সিংহলত হীনযান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰসাৰ ঘটে। সিংহলীয় পণ্ডিতসকলৰ প্ৰভাৱ বাৰ্মা, চিয়াম আৰু কম্বোডিয়ালৈ বিয়পি পৰে। কলিংগও সিংহলীয় সংস্কৃতিৰ দ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাৱিত হৈছিল, বিশেষকৈ বুদ্ধঘোষৰ থেৰাভাদা শিক্ষাৰ দ্বাৰা। কলিংগৰ পৰা তীৰ্থযাত্ৰীসকলে পবিত্ৰ দন্ত ধাতুক সন্মান জনাবলৈ আৰু মঠসমূহ দৰ্শন কৰিবলৈ সিংহললৈ যাত্ৰা কৰিছিল।<ref name=OHRJPatel/> চীনা পৰিব্ৰাজক হিউয়েন চাঙে তাম্ৰলিপ্ত আৰু চেলিটালো বন্দৰৰ পৰা সিংহললৈ কৰা এই সাগৰীয় যাত্ৰাসমূহৰ বৰ্ণনা দিছে।<ref name=Panda1997/> ''চুলাবংশ''ৰ মতে কলিংগৰ ৰজাই অগ্গাবোধি দ্বিতীয়ৰ (৬১০–৬১১ খ্ৰীষ্টাব্দ) ৰাজত্বকালত সিংহল ভ্ৰমণ কৰিছিল। সিংহলৰ ৰজা প্ৰথম বিজয়বাহুৱে (১০৫৫–১১১০ খ্ৰীষ্টাব্দ) কলিংগৰ ৰজাৰ কন্যাক বিবাহ কৰাইছিল। কলিংগৰ ৰজা গপৰাজৰ পুত্ৰ নিশাংক মল্ল সিংহলৰ শাসক (১১৮৭–১১৯৬ খ্ৰীষ্টাব্দ) হৈছিল। মাঘ নামৰ কলিংগৰ এজন ৰাজকুমাৰে ২৪,০০০ সৈনিকৰ এটা নৌ-বহৰ লৈ সিংহল আক্ৰমণ কৰিছিল আৰু ১২১৪ ৰ পৰা ১২৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ দ্বীপটো শাসন কৰিছিল।<ref name=OHRJPatel/> == পৰৱৰ্তী ইতিহাস == খ্ৰীষ্টীয় ১১শ আৰু ১৬শ শতিকাৰ ভিতৰত কলিংগ নামটো লাহে লাহে ওদ্ৰ দেশ, উদ্দিনা আৰু শেষত ওড়িশা নামেৰে প্ৰতিষ্ঠাপন হয়।<ref name=Tripati/> কপিলেন্দ্ৰদেৱৰ ৰাজত্বকালত (১৪৩৫–১৪৬৬ খ্ৰীষ্টাব্দ), ওড়িয়া ৰাজ্যই ওড়িশাৰ ভৌগোলিক সীমাৰ বাহিৰত এক বিশাল ভূখণ্ডৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক আধিপত্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁলোকে উত্তৰে গংগাৰ পৰা দক্ষিণে আৰ্কটলৈকে শাসন কৰিছিল। তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰীসকলেও এক বিস্তৃত ভূখণ্ডৰ ওপৰত নিজৰ দখল বজাই ৰাখিছিল। ১৪৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ১৫৪১ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ প্ৰতাপৰুদ্ৰদেৱৰ ৰাজত্বকালত ৰাজ্যখন পশ্চিম বংগৰ হুগলী আৰু মেদিনীপুৰ জিলাৰ পৰা অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ গুণ্টুৰ জিলালৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name=OrissaGov/> [[File:Odisha State Maritime Muesuem.JPG|thumbnail|ওড়িশা ৰাজ্যিক সামুদ্ৰিক সংগ্ৰহালয়, কটক]] অষ্টম শতিকাৰ পৰাই আৰৱীয় নাৱিকসকলে বংগোপসাগৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত পৰ্তুগীজ, ডাচ, ইংৰাজ আৰু ফৰাচী জাহাজবোৰ প্ৰভাৱশালী হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ ফলত ওড়িশাৰ নাৱিকসকল কেৱল উপকূলীয় বাণিজ্যৰ মাজতে সীমাবদ্ধ হৈ পৰিছিল।<ref name=Panda1997/> ১৫৬৮ চনত বংগৰ মুছলমান শাসক চুলেইমান খান কৰাণী আৰু তাৰ পিছত মোগল সাম্ৰাজ্যই এই ভূমি জয় কৰাত সফল হয়, যাৰ ফলত ইয়াৰ স্বাধীনতাৰ অন্ত পৰে। ওড়িশাক পৰৱৰ্তী সময়ত ১৭৫১ চনত মাৰাঠাসকলক এৰি দিয়া হৈছিল আৰু দ্বিতীয় ইংগ-মাৰাঠা যুদ্ধৰ (১৮০৩–১৮০৫) সময়ত ই ব্ৰিটিছ শাসনৰ অধীনলৈ আহে।<ref name=OrissaGov/> গজপতি সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজত্বকালৰ পিছত আৰু এছিয়াত ইউৰোপীয় নৌ-শক্তিৰ ক্ৰমবৰ্ধমান আধিপত্যৰ ফলত সামুদ্ৰিক বাণিজ্য হ্ৰাস পায়। অৱশ্যে খুৰ্ডাৰ ভোই ৰাজবংশৰ ৰাজত্বকালত চীনৰ কিং ৰাজবংশৰ সৈতে থকা যোগাযোগৰ প্ৰমাণ মাঞ্চু ভাষাৰ স্মাৰক আৰু আদেশৰ পৰা পোৱা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, চিয়ানলং সম্ৰাটে পূব ভাৰতৰ শাসক 'উতগালিৰ বীৰকিশোৰ হান'ৰ ব্ৰাহ্মণ দূতৰ পৰা উপহাৰ লাভ কৰিছিল। এই 'বীৰকিশোৰ হান' আছিল খুৰ্ডাৰ প্ৰথম বীৰকিশোৰ দেৱ (১৭৩৬–১৭৯৩), যিয়ে নিজক উৎকলৰ শাসক 'গজপতি' বুলি অভিহিত কৰিছিল। চীনৰ পৰা তিব্বতত প্ৰৱেশ কৰা বহুতো 'গোসাঁই' পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰ দৰ্শন কৰিবলৈ তেওঁৰ ৰাজ্যৰ মাজেৰেই পাৰ হৈ গৈছিল।<ref>{{Cite book|last1=Cheng |first1=Anne|author1-link=Anne Cheng |last2=Kumar |first2=Sanchit |url=https://books.openedition.org/cdf/7531?lang=en |title=Indian Mendicants in Ming and Qing China: A Preliminary Study by Matthew W. Mosca in ''INDIA-CHINA: INTERSECTING UNIVERSALITIES'' |page=19 |publisher=Collège de France |date=2020 |isbn=9782722605367|language=en}}</ref> ১৮০৩ চনত দ্বিতীয় ইংগ-মাৰাঠা যুদ্ধত মাৰাঠাসকলৰ পৰাজয় আৰু ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ দ্বাৰা ওড়িশা দখলৰ লগে লগে অৱশিষ্ট সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সম্পৰ্কবোৰৰো অন্ত পৰে।<ref>{{Cite book |last=Naravane |first=M.S. |title=Battles of the Honorourable East India Company |publisher=A.P.H. Publishing Corporation |url=https://books.google.com/books?id=bxsa3jtHoCEC |year=2014 |isbn=9788131300343 |pages=65–66}}</ref> ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.odishastatemaritimemuseum.org/ Odisha State Maritime Museum] [[শ্ৰেণী:এছিয়া]] [[শ্ৰেণী:ওড়িশা]] mtmrses8c68yvuei4813030f6m1uy6m 0 128866 613313 605657 2026-06-20T14:57:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613313 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Undavalli Caves, Vijayawada, Guntur, Andhra Pradesh, India (2018) 1.jpg|thumb|right|200px|উণ্ডৱল্লী গুহা]] '''উণ্ডৱল্লী গুহা''' {{en| Undavalli Caves}} হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ গুণ্টুৰ জিলাত অৱস্থিত একক ভাৰতীয় শিল কাটি স্থাপত্য। বিজয়াৱাড়াৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে এই গুহাসমূহ অৱস্থিত। ই কেন্দ্ৰীয়ভাৱে সংৰক্ষিত ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ স্মৃতিসৌধসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web|title=Centrally Protected Monuments|url=http://asihyd.ap.nic.in/monuments.html|website=Archeological Survey of India|access-date=27 May 2017|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170626104454/http://asihyd.ap.nic.in/monuments.html|archive-date=26 June 2017|archivedate=26 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170626104454/http://asihyd.ap.nic.in/monuments.html|deadurl=yes}}</ref> ==ইতিহাস== মূলতঃ উদয়াগিৰি আৰু খাণ্ডগিৰি গুহাৰ স্থাপত্যৰ সৈতে মিল থকা জৈনসকলৰ বাসস্থান হিচাপে কাম কৰিছিল। পাছলৈ এই গুহাবোৰ বৌদ্ধ সন্ন্যাসীৰ স্থানত পৰিণত হয় আৰু শেষত হিন্দু মন্দিৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। উণ্ডৱল্লী গুহাবোৰ গুপ্ত শৈলীৰ শিলত কাটি লোৱা স্থাপত্যত খোদিত কৰা হৈছে, যিটো খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ-৫ম শতিকাৰ। গুহাবোৰে ধৰ্মীয় প্ৰভাৱৰ সংগম প্ৰদৰ্শন কৰে, যিয়ে অঞ্চলটোৰ বৈচিত্ৰময় আধ্যাত্মিক ইতিহাসক প্ৰতিফলিত কৰে। উল্লেখযোগ্য যে খ্ৰীষ্টীয় ৪২০–৬২০ চনলৈকে শাসন কৰা বিষ্ণুকুন্দিন ৰজাসকলে জটিল ভাস্কৰ্য্য আৰু স্থাপত্যৰ উপাদান এৰি এই গুহাসমূহৰ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছিল। ==কালক্ৰম== এই গুহাবোৰ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থৰ পৰা ৫ম শতিকাত পাহাৰৰ ঢালত কঠিন বেলেগ বেলেগ বেলেগ শিলৰ পৰা খোদিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.andhratourism.com/Caves_Andhra.htm|title=Undavalli Caves|publisher=andhratourism.com|access-date=2006-08-19|archive-date=13 September 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060913153533/http://www.andhratourism.com/Caves_Andhra.htm|url-status=dead|archivedate=2006-09-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060913153533/http://www.andhratourism.com/Caves_Andhra.htm|deadurl=yes}}</ref> কেইবাটাও গুহা আছে আৰু আটাইতকৈ পৰিচিত আটাইতকৈ ডাঙৰটোৰ তিনিটা মহল আছে য’ত দ্বিতীয় মহলাৰ ভিতৰত গ্ৰেনাইটৰ এটা ব্লকৰ পৰা ভাস্কৰ্য্য নিৰ্মাণ কৰা বিষ্ণুৰ বিশাল পুনৰ সৃষ্টি কৰা মূৰ্তি এটা হেলান ভংগীমাত আছে। অনুমান কৰা হৈছে যে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪-৫ শতিকাৰ কোনোবা এটা সময়ত বিষ্ণুকুণ্ডিন ৰজাৰ ৰাজত্বকালত এই গুহাবোৰ ভাস্কৰ্য্য নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.inditales.com/undavalli-caves-guntur-andhra-pradesh/ |title=Undavalli Caves |publisher=indiatales.com |access-date=2006-08-19 }}</ref> মূল গুহাটো গুপ্ত স্থাপত্যৰ অন্যতম প্ৰাচীন উদাহৰণ, মূলতঃ বেলেগ শিলৰ পাহাৰত খোদিত কৰা আদিম শিল কাটি মঠৰ কোষ।<ref>{{cite book | first= Binda | last= Thapar | year= 2004 | title= Introduction to Indian Architecture | publisher= Periplus Editions | location=Singapore | isbn= 0-7946-0011-5 | page= 10}}</ref> প্ৰথম অৱস্থাত গুহাবোৰক জৈনসকলৰ বাসস্থান হিচাপে আকৃতি দিয়া হৈছিল আৰু প্ৰথম মহলাৰ বাসস্থানটোৱে এতিয়াও জৈন শৈলী ধৰি ৰাখিছে; বিহাৰত জৈন মঠ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে আৰু ইয়াত তীৰ্থংকৰ ভাস্কৰ্য্যও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। গুহাৰ এই প্ৰথম স্তৰটো এটা খোদিত বিহাৰ আৰু ইয়াত বৌদ্ধ শিল্পকৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="An Official">{{cite web|last=An Official Website Of Guntur District Government Of Andhra Pradesh|title=Undavalli Caves|url=http://guntur.nic.in/undavalli_caves.html|publisher=Guntur District Government Of Andhra Pradesh|access-date=29 November 2013}}</ref> প্ৰাচীন কালত এই স্থানে ভিক্ষু মঠ কমপ্লেক্স হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="Department">{{cite web|last=Tourism Department|title=Undavalli Caves|url=http://www.aptourism.in/index.php/k2-separator/k2/item/76-undavallicaves#.UphFOdIW2So|publisher=Tourism Department, Hyderabad, Andhra Pradesh, India|access-date=29 November 2013|archivedate=3 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203034434/http://www.aptourism.in/index.php/k2-separator/k2/item/76-undavallicaves#.UphFOdIW2So|deadurl=yes}}</ref> গুহাবোৰৰ বেৰত নিপুণ শিল্পীৰ খোদিত ভাস্কৰ্য্য প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। গুহাবোৰৰ চাৰিওফালে সেউজীয়া গ্ৰাম্য অঞ্চল। [[কৃষ্ণা নদী]]ৰ ওপৰেৰে চাই থকা গুহাটোৰ ওপৰৰ ওখ পাহাৰৰ পৰা শিল কটা স্থাপত্যৰ বহুতো সুন্দৰ নমুনা দেখা যায়। এই গুহাসমূহ মংগলাগিৰি তাদেপল্লে পৌৰ নিগমৰ অংশ। ==স্থাপত্য== ই এটা আকৰ্ষণীয় চাৰিমহলীয়া শিল কাটি মন্দিৰ যাৰ পূবমুখী মুখাৱয়ব ২৯ মিটাৰ দীঘল, ১৬ মিটাৰ বহল। প্ৰতিটো মহলাৰ গভীৰতাৰ তাৰতম্য দেখা যায়। তলৰ মহলাটো এটা অসমাপ্ত নিম্ন খুঁটাযুক্ত হল, য’ত ৮টা খুঁটা আৰু মুখমণ্ডলত ৭টা দুৱাৰৰ খোলা আছে। প্ৰথম মহলাত পিছফালে ত্ৰিগুণ মন্দিৰ আছে, প্ৰত্যেকৰে সন্মুখত স্তম্ভযুক্ত হল, মূলতঃ ত্ৰিত্ব (শিৱ, বিষ্ণু আৰু ব্ৰহ্ম)ৰ বাবে উৎসৰ্গিত।<ref>{{cite web|url=http://asi.nic.in/asi_monu_tktd_ap_rockcut.asp|title=ASI-Rock cut Cave Temple – Undavalli|access-date=6 October 2017}}</ref> গুহাৰ বেৰত থকা ভাস্কৰ্যসমূহে বৈষ্ণৱ দেৱ-দেৱীক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। দ্বিতীয় মহলাত সৰ্পৰ ওপৰত বিৰাজমান বিষ্ণুৰ এখন স্তম্ভযুক্ত আয়তাকাৰ মন্দিৰ আছে। শিৱ আৰু বৈষ্ণৱ ভাস্কৰ্য আৰু বৈষ্ণৱ আলৱাৰৰ দৰে কেইটামান ভাস্কৰ্য পিছৰ পৰ্যায়ত খোদিত কৰা হৈছে। ওপৰৰ মহলাটো ত্ৰিমূৰ্তি মন্দিৰৰ সৈতে আধৰুৱা হৈ আছে। ভাস্কৰ্যৰ কিছুমান নিদৰ্শন চালুক্য যুগৰ বুলি ধৰা হয়। ইয়াত ৫ মিটাৰ দীঘল বিষ্ণুৰ এক শায়িত মূৰ্তি আছে।<ref>{{cite web|url=http://www.andhrawishesh.com/travel/609-spiritual-travels/59222-vijayawada-the-place-of-victory.html|title=Vijayawada-The Place of Victory|access-date=6 October 2017|archivedate=6 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171006112652/http://www.andhrawishesh.com/travel/609-spiritual-travels/59222-vijayawada-the-place-of-victory.html|deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে, ৫ মিটাৰ দীঘল এই মূৰ্তিটো ভগৱান বিষ্ণুৰ বুলি নিশ্চিত কৰাটো কঠিন হ'ব পাৰে। কিয়নো ভগৱান বিষ্ণুৰ বহুল গ্ৰহণযোগ্য ৰূপটো হ'ল এটা ফালে হেলনীয়া হৈ থকা, চকু দুটা বন্ধ, চাৰিখন হাত আৰু শ্ৰীদেৱী আৰু ভূদেৱীৰ সৈতে ৫ টা মূৰ থকা সৰ্পৰ ওপৰত বিৰাজমান। এই মূৰ্তিটোত তেনে কোনো মিল দেখা নাযায়। সেয়েহে, এই মূৰ্তিটো জৈন ধৰ্মৰ ২৩ তম বা ১৭ তম তীৰ্থংকৰ পাৰ্শ্বনাথৰ হ’ব পাৰে বুলি ধাৰণা কৰিব পাৰি। বিশেষকৈ গুহাটোত থকা ৮ টা মূৰৰ সৰ্পটোৱে সংশ্লিষ্ট ক্ষেত্ৰখনত গৱেষণাৰ এক নতুন দিশ মুকলি কৰিছে। <gallery> File:Padmanabaswami inside Undavalli Caves.jpg|উন্দাৱলীত শায়িত বিষ্ণু। File:Section of Undavalli Caves.png|উন্দাৱলী গুহাৰ এটা অংশ। File:Undavalli Caves at Mangalagiri 02.jpg|উন্দাৱলী গুহাত থকা [[গণেশ]]। File:Undavalli caves munis.jpg|উন্দাৱলী গুহাত থকা [[ঋষি]]সকলৰ ভাস্কৰ্য। File:Wall Carvings at Undavalli Caves.jpg|উন্দাৱলী গুহাৰ স্তম্ভত খোদিত কৰা [[হনুমন্ত]]। </gallery> == পৰিবহণ == এই গুহাটোৰ সৈতে সংযোগ স্থাপনৰ একমাত্ৰ মাধ্যম হ’ল স্থলপথ। অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম‌ (APSRTC)-য়ে বিজয়ৱাড়া, গুণ্টুৰ আৰু অমৰাৱতীৰ পৰা এই স্থানলৈ বাছ সেৱা চলায়।<ref>{{cite web|url=http://www.apsrtc.gov.in/T_Guntur.aspx|title=Tourist Services in Guntur Region|access-date=6 October 2017|archive-date=16 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150516205127/http://www.apsrtc.gov.in/T_Guntur.aspx|url-status=dead|archivedate=16 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150516205127/http://www.apsrtc.gov.in/T_Guntur.aspx|deadurl=yes}}</ref> প্ৰকাশম বেৰেজৰ পৰা কৃষ্ণা নদীৰ মাজেৰে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ ৰাজধানী অঞ্চল উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ (APCRDA)ই পৰ্যটকৰ বাবে বাছ আৰু নাও সেৱা চলায়।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/first-tourist-bus-cum-boat-to-be-functional-in-a-week/article17899536.ece|title=First tourist bus-cum-boat to be functional in a week|website=[[The Hindu]] |access-date=6 October 2017}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Undavalli Caves}} * [https://web.archive.org/web/20140309201146/http://templeindia.info/undavalli-caves/ Undavalli Caves] * [http://www.andhratourism.com/Caves_Andhra.htm Caves in Andhra Padesh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060913153533/http://www.andhratourism.com/Caves_Andhra.htm |date=13 September 2006 }} [[শ্ৰেণী:অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]] ppqwkp9hhofsoe1eqyl4e4ia0uimedo 0 130286 613366 572488 2026-06-21T04:27:06Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613366 wikitext text/x-wiki {{সাময়িক সংশোধনৰ প্ৰয়োজন|date=2026-01-11|reason=জীৱিত ব্যক্তি}} {{Infobox person | honorific_prefix = | name = গৌতম ঘোষ | honorific_suffix = | image = Goutam Ghose in Film Shoot.jpg | birth_name = গৌতম ঘোষ | birth_date = {{Birth date and age|1950|7|24|df=yes}} | birth_place = [[কলকাতা]], [[পশ্চিম বংগ]], [[ভাৰত]]। | nationality = ভাৰতীয় | education = [[কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়]]। | occupation = {{hlist|পৰিচালক|চিত্ৰনাট্যকাৰ|অভিনেতা|সংগীত পৰিচালক|চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ}} | years_active = | spouse = নীলাঞ্জনা ঘোষ (১৯৭৮-২০২৫) | children = আনন্দী ঘোষ, [[ঈশান ঘোষ]] | parents = | relatives = }} '''গৌতম ঘোষ''' ({{lang-en|Goutam Ghose)}}; জন্ম ২৪ জুলাই ১৯৫০) এজন ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, অভিনেতা, সংগীত পৰিচালক আৰু চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ যিজনে মূলতঃ বাংলা ভাষাৰ চিনেমাত কাম কৰে। ১৯৯৭ চনত ইটালীৰ "ভিটৰিঅ' ডি চিকা" বঁটা লাভ কৰা তেওঁ একমাত্ৰ ভাৰতীয়। ২০১২ চনত পশ্চিম বংগ চৰকাৰে তেওঁক আজীৱন সাফল্যৰ বাবে বংগ বিভূষণ সন্মানেৰে‍ সন্মানিত কৰে। চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ অৱদানক স্বীকাৰ কৰি ২০০৬ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁক ইটালীয় সংহতিৰ তাৰকাৰ নাইটহুড বঁটা প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Das2010">{{cite book|author=Anirban Das|title=Toward a Politics of the (Im)Possible: The Body in Third World Feminisms|url=https://books.google.com/books?id=Y35hbS5eejAC&pg=PA127|access-date=3 October 2012|date=1 November 2010|publisher=Anthem Press|isbn=978-1-84331-855-2|pages=127–}}</ref><ref>{{cite web|title=Interview: Weight of the world|url=http://www.hindu.com/mag/2008/03/16/stories/2008031650130500.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080319232223/http://www.hindu.com/mag/2008/03/16/stories/2008031650130500.htm|url-status=dead|archive-date=19 March 2008|date=16 March 2008|work=[[The Hindu]]|access-date=8 March 2016}}</ref> == প্ৰাথমিক জীৱন == ১৯৫০ চনৰ ২৪ জুলাইত ভাৰতৰ কলকাতাত সান্ত্বনা আৰু অধ্যাপক হিমাংশু কুমাৰ ঘোষৰ ঘৰত গৌতম ঘোষৰ জন্ম৷ তেওঁৰ কিণ্ডাৰগাৰ্টেনৰ দিন আৰম্ভ হৈছিল ছেইণ্ট জনছ ডাইচেছন স্কুলত (বৰ্তমান সম্পূৰ্ণ ছোৱালীৰ বিদ্যালয়)। তাত চতুৰ্থ শ্ৰেণীলৈকে পঢ়িছিল আৰু তাৰ পাছত ওচৰৰ কেথেড্ৰেল মিছনেৰী বয়ছ স্কুললৈ গুচি যায়। তেওঁ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.goutamghose.com/ |title=Welcome to GoutamGhose.com |access-date=16 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006141924/http://www.goutamghose.com/ |archive-date=6 October 2010 |archivedate=6 October 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101006141924/http://www.goutamghose.com/ |deadurl=yes }}</ref> == কেৰিয়াৰ == ১৯৭৩ চনত তেওঁ তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ কলকাতাৰ গ্ৰুপ থিয়েটাৰ আন্দোলনত সক্ৰিয় অংশ গ্ৰহণ কৰিছিল৷ ফটো সাংবাদিক হিচাপেও তেওঁ কিছু দিন কাম কৰিছিল৷ নিউ আৰ্থ নামৰ প্ৰথম তথ্যচিত্ৰখন তেওঁ নিৰ্মাণ কৰিছিল ১৯৭৩ চনত আৰু তাৰ পাছত হাংগ্ৰী অটম। তেতিয়াৰ পৰাই তেওঁ কেইবাখনো বোলছবি আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছে। [[আকিৰা কুৰোছাৱা]]ৰ হোমেজ (কলা), [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ দুঃসাহসিক ছবি, [[ঋত্বিক ঘটক]]ৰ হাইপাৰলিংক চিনেমা, ৰাজেন তৰফদাৰৰ চলচ্চিত্ৰত ভাৰত বিভাজন, [[মৃণাল সেন]]ৰ নিউ ইণ্ডিয়ান চিনেমা আৰু অজয় কৰৰ সামাজিক বাস্তৱবাদ আদিৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল যিবোৰে‍ নিজৰ সৃষ্টিৰ জৰিয়তে বাংলা ভাষাৰ চিনেমাত নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল। তেওঁৰ সফল ছবিসমূহ হ'ল অন্তৰ্জলি যাত্ৰা, পদ্মনদীৰ মাঝি, আবাৰ অৰণ্য, কালবেলা, শংখচিল আৰু মনেৰ মানুষ। সেই চিনেমাবোৰৰ বাবেই তেওঁ লোকচক্ষুলৈ আহে৷<ref>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-109581|title=Quiet flows the disquieting river|author=Kavita|place=[[New Delhi]]|date=13 October 2019|access-date=24 July 2022|newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]}}</ref> ==ফিল্মগ্ৰাফী== ===বোলছবি‍=== {| class="wikitable" |- | style="background:#ffc; "| | এতিয়াও মুক্তি নোপোৱা ছবিক বুজাইছে‍ |} {| class="wikitable sortable" |+ বোলছবি‍ ! '''বৰ্ষ''' ! '''শিৰোনাম''' ! '''ভাষা''' ! '''পৰিচালক''' ! '''অভিনেতা''' ! '''প্ৰযোজক''' ! টোকা |- | '''১৯৮০'''|| ''[[মা ভূমি]]'' || তেলেগু||{{yes}} || {{no}} | | |- | '''১৯৮১'''|| ''[[দখল]]'' || বাংলা|| {{yes}} || {{no}} | | |- | '''১৯৮২'''|| ''[[গৃহ-যুদ্ধ]]'' || বাংলা||{{no}} || {{yes}} | | |- | '''১৯৮৪'''|| ''[[Paar (film)|পাৰ]]''|| হিন্দী|| {{yes}} || {{no}} | | |- | '''১৯৮৭'''|| {{Lang|bn-latn|[[অন্তৰ্জলী যাত্ৰা]]}}|| বাংলা || {{yes}} || {{no}} | | |- | '''১৯৯২'''|| ''[[পদ্মানদীৰ মাঝি]]'' || বাংলা || {{yes}} || {{no}} | |[[ভাৰত-বাংলাদেশৰ যৌথ প্ৰযোজনা]] |- | '''১৯৯৩'''|| ''[[Patang (film)|পতঙ্গ]]'' || হিন্দী|| {{yes}} || {{no}} | | |- |'''১৯৯৬'''||''বৃন্দাবন ফিল্ম ষ্টুডিঅ'''||ইটালিয়ান|| {{no}} || {{yes}} | | |- |'''১৯৯৭'''|| ''[[Gudia (1997 film)|গুডি়য়া]]'' || হিন্দী|| {{yes}} || {{no}} | | |- |'''২০০১'''|| ''[[দেখা]]''|| বাংলা || {{yes}} || {{no}} | | |- | '''২০০৩'''||''[[আবাৰ অৰণ্য]]''|| বাংলা|| {{yes}} || {{No}} | | |- | '''২০০৬'''||''[[Yatra (2007 film)|যাত্ৰা]]'' || হিন্দী|| {{yes}} || {{no}} | | |- | '''২০০৯'''||{{Lang|bn-latn|[[কালবেলা]]}}|| বাংলা || {{yes}} || {{no}} | | |- |'''২০১০'''||{{Lang|bn-latn|[[Moner Manush (film)|মনেৰ মানুষ]]}}|| বাংলা|| {{yes}} || {{no}} | |[[ভাৰত-বাংলাদেশৰ যৌথ প্ৰযোজনা]] |- |'''২০১১'''|| {{Lang|bn-latn|[[বাইছে‍ শ্ৰাবণ]]}} || বাংলা|| {{no}} || {{yes}} | | |- |'''২০১২'''|| ''[[একলা আকাশ]]'' || বাংলা|| {{no}} || {{yes}} | | |- | '''২০১৩'''|| ''[[শূন্য অংক]]'' || বাংলা||{{yes}} || {{no}} | | |- |'''২০১৪'''||''[[চতুষ্কোণ]]''|| বাংলা|| {{no}} || {{yes}} | | |- |'''২০১৬'''||''[[শংখচিল]]''|| বাংলা|| {{yes}} || {{no}} | |[[ভাৰত-বাংলাদেশৰ যৌথ প্ৰযোজনা]] |- | '''২০১৭'''|| ''[[Beyond the Clouds (2017 film)|বিয়ণ্ড দা ক্লাউড]]'' || ইংৰাজী / হিন্দী||{{no}} || {{yes}} | | |- |'''২০১৮'''||''[[গুপ্তধনেৰ সন্ধানে‍]]''|| বাংলা|| {{no}} || {{yes}} | | |- |'''২০১৯'''||''[[শান্তিলাল ও প্ৰজাপতি ৰহস্য]]''|| বাংলা|| {{no}} || {{yes}} | | |- | '''২০২১'''|| ''[[Jhilli|ঝিল্লী - ডিচকাৰ্ডছ]]'' || বাংলা||{{No}} || {{no}} || {{yes}} | |- | '''২০২২'''|| ''[[ৰাহগীৰ – দ্য ৱেফেয়াৰছ]]'' || হিন্দী||{{yes}} || {{no}} | | |- |'''২০২৫''' |''পৰিক্ৰমা'' |ইংৰাজী / হিন্দী / ইটালিয়ান||{{yes}} || {{no}} | | |} ===তথ্যচিত্ৰ=== {| class="wikitable sortable" |+ তথ্যচিত্ৰ ! '''বৰ্ষ''' ! '''শিৰোনাম''' ! '''ভাষা''' ! '''পৰিচালক''' |- |'''১৯৭৩'''||''New Earth''||ইংৰাজী ||{{yes}} |- |'''১৯৭৪'''||''Hungry Autumn''||ইংৰাজী ||{{yes}} |- |'''১৯৮৬'''||''The Land of Sand Dunes''||ইংৰাজী ||{{yes}} |- |'''১৯৮৮''' |''In search of Theater- Utpal Dutta'' on [[Utpal Dutta]] |বাংলা/ইংৰাজী||{{yes}} |- |'''১৯৮৯'''||''[[Sange Meel Se Mulaqat]]- On Ustad [[Bismillah Khan]]''||হিন্দী ||{{yes}} |- |'''১৯৯০''' |Mohor- On [[Kanika Banerjee]] |হিন্দী||{{yes}} |- ||'''১৯৯৬'''||''Beyond the Himaylayas''||ইংৰাজী ||{{yes}} |- |'''১৯৯৯'''||''Ray: life and work'' on [[Satyajit Ray]]||ইংৰাজী ||{{yes}} |- |'''২০০০''' |''Kalahandi'' |ইংৰাজী||{{yes}} |- |'''২০০৪'''||''Impermanance- On'' [[Dalai Lama]]||ইংৰাজী ||{{yes}} |- |'''২০০৫''' |''Journey with [[Jyoti Basu]]'' |বাংলা/ইংৰাজী||{{yes}} |- |'''২০০৭''' |''Rivers of Knowledge- A Film on Asiatic Society'' |ইংৰাজী||{{yes}} |- |'''২০০৮''' |''In Search of Raja- On'' [[Raja Ram Mohan Roy]] |ইংৰাজী||{{yes}} |- |'''২০১২'''||''L'archivio a oriente''||ইটালীয়, পাৰ্চী, চীনা ||{{yes}} |- |'''২০১৩''' |Subha & Me- On Artist [[Subhaprasanna]] |বাংলা/ইংৰাজী||{{yes}} |- |'''২০১৪''' |The Magic of Making- On [[K. G. Subramanyan]] |ইংৰাজী||{{yes}} |- |'''২০১৭''' |A Temple to Solomon- On [[Calcutta High Court]] |ইংৰাজী||{{yes}} |} ===চুটিছবি‍=== {| class="wikitable sortable" |+ চুটিছবি‍ ! '''বৰ্ষ''' ! '''শিৰোনাম''' ! '''ভাষা''' ! '''পৰিচালক''' |- |'''১৯৮৭''' |এক ঘাট কি কহানি |'''হিন্দী'''||{{yes}} |- |'''১৯৯৩''' |শ্বাম হি তোহ হায় |'''হিন্দী'''||{{yes}} |- |'''১৯৯৮''' |ফকিৰ |'''হিন্দী'''||{{yes}} |- |'''২০২১''' |সময়েৰ স্মৃতিমালা <ref>{{Cite web |date=2023-07-23 |title=Somoyer Smritimala (Bengali,2022) |url=https://chasingcinema.wordpress.com/2023/07/23/somoyer-smritimala-bengali2022/ |access-date=2024-02-27 |website=Talking about cinema |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2021-04-08 |title=Goutam Ghose: Gargee still has a thirst for learning |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/goutam-ghose-gargee-still-has-a-thirst-for-learning/articleshow/81966786.cms |access-date=2024-02-27 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> |'''বাংলা'''||{{yes}} |} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বঙালী ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাঙালী হিন্দু]] [[শ্ৰেণী:বঙালী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰগ্ৰহণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্যৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:নন্দী বঁটা বিজয়ী]] gbb6vt36yhi37f7pax3ta0bgleajlfg 0 131862 613411 612682 2026-06-21T08:56:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613411 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = ছাকিনা কাৰচাউই | image = [[File:Sakina Karchaoui PSG-ManU.png|thumb]] | caption = ২০২৩ চনত [[Paris Saint-Germain FC (women)|পেৰিছ ছাঁ-জাৰ্মেইন]]ৰ সৈতে কাৰচাউই | full_name = Sakina Karchaoui<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce93/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA Women's World Cup Australia & New Zealand 2023 – Squad List: France (FRA) |publisher=[[FIFA]] |page=১০ |date=১১ জুলাই ২০২৩ |access-date=১১ জুলাই ২০২৩ |archive-date=১১ জুলাই ২০২৩ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711021725/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce93/pdf/SquadLists-English.pdf |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1996|01|26|df=yes}} | birth_place = [[Salon-de-Provence|ছালোঁ-দ্য-প্ৰোভঁছ]], ফ্ৰান্স | height = ১.৬০ মি | position = [[Left-back|বাওঁ ডিফেণ্ডাৰ]], [[midfielder|মিডফিল্ডাৰ]] | currentclub = [[Paris Saint-Germain FC (women)|পেৰিছ ছাঁ-জাৰ্মেইন]] | clubnumber = ৭ | youthyears1 = ২০০৭–২০০৯ | youthclubs1 = ইউ এছ মিৰামাছ | youthyears2 = ২০০৯–২০১৩ | youthclubs2 = [[Montpellier HSC (women)|মঁপেলিয়ে]] | years1 = ২০১২–২০২০ | clubs1 = [[Montpellier HSC (women)|মঁপেলিয়ে]] | caps1 = ১১৬ | goals1 = ৬ | years2 = ২০২০–২০২১ | clubs2 = [[Olympique Lyonnais Féminin|লিয়োঁ]] | caps2 = ১৮ | goals2 = ০ | years3 = ২০২১– | clubs3 = [[Paris Saint-Germain FC (women)|পেৰিছ ছাঁ-জাৰ্মেইন]] | caps3 = ৮০ | goals3 = ১২ | nationalyears1 = ২০১২ | nationalteam1 = [[France women's national under-17 football team|ফ্ৰান্স অনুৰ্ধ্ব-১৭]] | nationalcaps1 = ৬ | nationalgoals1 = ১ | nationalyears2 = ২০১৩–২০১৫ | nationalteam2 = [[France women's national under-19 football team|ফ্ৰান্স অনুৰ্ধ্ব-১৯]] | nationalcaps2 = ১৩ | nationalgoals2 = ১ | nationalyears3 = ২০১৬ | nationalteam3 = ফ্ৰান্স অনুৰ্ধ্ব-২০ | nationalcaps3 = ৭ | nationalgoals3 = ১ | nationalyears4 = ২০১৬– | nationalteam4 = [[France women's national football team|ফ্ৰান্স]] | nationalcaps4 = ৯৬ | nationalgoals4 = ৫ | medaltemplates = {{MedalSport|[[Women's association football|মহিলা ফুটবল]]}} {{Medal|Country|{{FRA}}}} {{Medal|Competition|[[UEFA Women's Nations League|UEFA মহিলা নেচনছ লীগ]]}} {{Medal|RU|[[2024 UEFA Women's Nations League Finals|২০২৪]]|}} {{Medal|3rd|[[2025 UEFA Women's Nations League Finals|২০২৫]]|}} {{Medal|Competition|[[FIFA U-20 Women's World Cup|FIFA অনুৰ্ধ্ব-২০ মহিলা বিশ্বকাপ]]}} {{Medal|RU|[[2016 FIFA U-20 Women's World Cup|২০১৬ পাপুৱা নিউ গিনি]]|}} | club-update = ৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ | nationalteam-update = ২ ডিচেম্বৰ ২০২৫ }} '''ছাকিনা কাৰচাউই''' ([[ইংৰাজী]]: Sakina Karchaoui; জন্ম: ২৬ জানুৱাৰী ১৯৯৬) এগৰাকী [[ফৰাচী]] পেছাদাৰী ফুটবলাৰ যিয়ে প্ৰিমিয়াৰ লিগ ক্লাব পেৰিছ চেণ্ট জাৰ্মেইন আৰু ফ্ৰান্সৰ জাতীয় দলৰ বাওঁ বেক বা মিডফিল্ডাৰ হিচাপে খেলে। ==প্ৰাথমিক জীৱন== [[ফ্ৰান্স]]ৰ প্ৰভেন্স অঞ্চলৰ চেলন-ডি-প্ৰভেন্সত জন্মগ্ৰহণ কৰা কাৰ্চাউইক ওচৰৰ চহৰ মিৰামাছত মৰক্কোৰ পিতৃ-মাতৃয়ে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল।<ref name="fifa_113016">{{cite web |title=Rising star Karchaoui seeking more days in the sun |url=https://www.fifa.com/u20womensworldcup/news/y=2016/m=11/news=rising-star-karchaoui-seeking-more-days-in-the-sun-2850098.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114195501/http://www.fifa.com/u20womensworldcup/news/y=2016/m=11/news=rising-star-karchaoui-seeking-more-days-in-the-sun-2850098.html |url-status=dead |archive-date=14 November 2016 |publisher=FIFA |access-date=10 March 2017 |date=30 November 2016}}</ref> ল'ৰাৰ লগত চুবুৰীত ফুটবল খেলিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="fifa_113016" /> স্থানীয় ক্লাব ইউ এছ মিৰামাছত দুবছৰ কাম কৰাৰ পিছত তেওঁ মণ্টপেলিয়াৰত যোগদান কৰে।<ref name="fifa_113016" /> ==আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কেৰিয়াৰ== ২০১৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহত কাৰচাউইয়ে ফ্ৰান্সৰ জাতীয় মহিলা ফুটবল দলৰ হৈ প্ৰথমবাৰৰ বাবে কেপ লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=Karchaoui, première réussie |url=http://www.footdelles.com/article/Equipe-de-France-A_Karchaoui-premiere-reussie_130271.html |publisher=Foot d'Elles |date=12 April 2016 |access-date=2 June 2016 |archive-date=3 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160603180619/http://www.footdelles.com/article/Equipe-de-France-A_Karchaoui-premiere-reussie_130271.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Foot/France – Forfait de Sakina Karchaoui, Marion Torrent appelée pour la tournée américaine |url=http://www.lematin.ch/sports/depeches/footfrance--forfait-sakina-karchaoui-marion-torrent-appelee-tournee-americaine/story/23004883 |publisher=Le Matin |date=28 February 2016 |access-date=2 June 2016 |archive-date=10 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170710225432/http://www.lematin.ch/sports/depeches/footfrance--forfait-sakina-karchaoui-marion-torrent-appelee-tournee-americaine/story/23004883 |url-status=dead |archivedate=10 July 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170710225432/http://www.lematin.ch/sports/depeches/footfrance--forfait-sakina-karchaoui-marion-torrent-appelee-tournee-americaine/story/23004883 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=Dali, Agard et Karchaoui remplacent Georges, Boulleau et Lavogez |url=http://www.francefootball.fr/news/Dali-agard-et-karchaoui-remplacent-georges-boulleau-et-lavogez/648262 |publisher=France Football |date=31 March 2016 |access-date=2 June 2016 }}</ref> পাছলৈ তেওঁ ২০১৬ চনৰ ৰিঅ' অলিম্পিকৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়।<ref name="fifa_113016" /> প্ৰতিযোগিতাখনত তেওঁ নিউজিলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে গ্ৰুপ পৰ্যায়ৰ খেলখনত আৰম্ভণি কৰি ৩–০ গ'লত জয়লাভ কৰে আৰু কানাডাৰ বিৰুদ্ধে কোৱাৰ্টাৰ-ফাইনেল খেলখনত অংশগ্ৰহণ কৰে, য'ত ফ্ৰান্স ১–০ গ'লত পৰাস্ত হৈ প্ৰতিযোগিতাৰ পৰা বিদায় লয়।<ref name="fifa_113016" /><ref name="sw_stats" /> ২০১৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ ফ্ৰান্সক আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰক ৩–০ গ'লত পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ২০১৭ চনৰ শ্বি বিলিভছ কাপ জয় কৰে।<ref name="guardian_030717">{{cite web |last=Dure |first=Beau |title=USA women suffer worst defeat in a decade as France win SheBelieves Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/07/uswnt-loses-france-shebelieves-cup |work=The Guardian |date=7 March 2017 |access-date=10 March 2017 }}</ref> কাৰচাউইক ইউএফএ মহিলা ইউৰো ২০১৭ৰ বাবে ফ্ৰান্সৰ দললৈ আহ্বান জনোৱা হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.fff.fr/articles/equipes-de-france-1/details-articles/176226-les-joueuses-pour-l-euro |title=Les joueuses pour l'Euro 2017 |date=30 May 2017 |work=fff.fr |access-date=18 March 2025 |archive-date=3 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103082359/https://www.fff.fr/articles/equipes-de-france-1/details-articles/176226-les-joueuses-pour-l-euro |url-status=live |archivedate=3 November 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201103082359/https://www.fff.fr/articles/equipes-de-france-1/details-articles/176226-les-joueuses-pour-l-euro |deadurl=yes }}</ref> ২০১৯ চনৰ ফিফা মহিলা বিশ্বকাপৰ বাবে ফ্ৰান্সৰ দললৈ তেওঁ নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite news |url=http://sport24.lefigaro.fr/football/equipe-de-france/actualites/l-equipe-de-france-sans-katoto-pour-la-coupe-du-monde-955806 |title=L'équipe de France sans Katoto pour la Coupe du monde |trans-title=The French team without Katoto for the World Cup |first=Cédric |last=Callier |newspaper=Le Figaro |date=2 May 2019 |access-date=18 March 2025 |archive-date=16 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516112317/https://sport24.lefigaro.fr/football/equipe-de-france/actualites/l-equipe-de-france-sans-katoto-pour-la-coupe-du-monde-955806 |url-status=live }}</ref> ২০২২ চনৰ ৩০ মে'ত কাৰচাউইক ইউএফএ মহিলা ইউৰো ২০২২ৰ বাবে ফ্ৰান্সৰ দলত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Championnat d'Europe de l'UEFA 2022: Liste des joueuses retenues |url=https://media.fff.fr/uploads/files/2782fdcffc88597d793d4453e6b7afe4.pdf |website=Fédération Française de Football |date=30 May 2022 |access-date=18 March 2025 |archive-date=3 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220703151330/https://media.fff.fr/uploads/files/2782fdcffc88597d793d4453e6b7afe4.pdf |url-status=live }}</ref> ২০২৩ চনৰ ফিফা মহিলা বিশ্বকাপৰ বাবে তেওঁ ফ্ৰান্সৰ দললৈ নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite web |title=Les vingt-trois Bleues retenues pour la Coupe du monde |url=https://www.fff.fr/article/10577-les-vingt-trois-bleues-retenues-pour-la-coupe-du-monde.html |publisher=French Football Federation |date=4 July 2023 |access-date=18 March 2025 |archive-date=4 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704125347/https://www.fff.fr/article/10577-les-vingt-trois-bleues-retenues-pour-la-coupe-du-monde.html |url-status=live |archivedate=4 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230704125347/https://www.fff.fr/article/10577-les-vingt-trois-bleues-retenues-pour-la-coupe-du-monde.html |deadurl=yes }}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৩ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ জাৰ্মানীৰ বিৰুদ্ধে ২–১ গ'লত জয়লাভ কৰা খেলখনত নিজৰ প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গ'ল দিয়ে।<ref>{{cite web |title=Women's Nations League semi-final report: France pip Germany, Spain defeat Netherlands |url=https://www.uefa.com/womensnationsleague/news/028a-1a40d48d800c-0a99aa57f363-1000--women-s-nations-league-semi-final-report-france-pip-germany/ |date=23 February 2024 |access-date=18 March 2025 }}</ref> ২০২৪ চনৰ জুলাই মাহত কাৰচাউইক ২০২৪ চনৰ অলিম্পিকৰ বাবে ফ্ৰান্সৰ দলত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=JO 2024 : la liste définitive des Bleues d'Hervé Renard |url=https://www.footmercato.net/a3755298134096492710-jo-2024-la-liste-definitive-des-bleues-dherve-renard |date=8 July 2024 |language=fr |access-date=9 July 2024 |archive-date=9 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240709035949/https://www.footmercato.net/a3755298134096492710-jo-2024-la-liste-definitive-des-bleues-dherve-renard |url-status=live }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{FIFA player|395231}} * {{UEFA player|250055468}} * [http://www.mhscfoot.com/joueur/sakina-karchaoui-0 Montpellier player profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412092325/http://www.mhscfoot.com/joueur/sakina-karchaoui-0 |date=12 April 2016 }} [[শ্ৰেণী:ফ্ৰান্সৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মহিলা খেলুৱৈ]] [[শ্ৰেণী:ফুটবল খেলুৱৈ]] t663hjup7u7u288c8puyztz64iimsyt 0 131865 613335 582255 2026-06-20T17:57:29Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613335 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = এলিছা ডি আলমেইডা | fullname = Élisa Flore de Almeida<ref>{{cite web|title=Official List of Players U20WWC|url=https://img.fifa.com/image/upload/y2ggt9oloxrz5synr6vy.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726170144/https://img.fifa.com/image/upload/y2ggt9oloxrz5synr6vy.pdf|url-status=dead|archive-date=July 26, 2018|publisher=FIFA.com|access-date=28 February 2023|archivedate=26 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180726170144/https://img.fifa.com/image/upload/y2ggt9oloxrz5synr6vy.pdf|deadurl=yes}}</ref> | image = [[File:Elisa De Almeida PSG-ManU.png|thumb]] | image_size = 250 | caption = De Almeida with [[Paris Saint-Germain FC (women)|Paris Saint-Germain]] in 2023 | birth_date = {{birth date and age|1998|1|11|df=yes}} | birth_place = [[Châtenay-Malabry]], France | height = {{convert|1.71|m|order=flip}} | position = [[Centre-back]], [[right-back]] | currentclub = [[Paris Saint-Germain FC (women)|Paris Saint-Germain]] | clubnumber = 5 | youthyears1 = 2004–2012 | youthclubs1 = SC Épinay-sur-Orge | youthyears2 = 2012–2013 | youthclubs2 = Villebon SF | youthyears3 = 2013–2016 | youthclubs3 = [[Paris FC (women)|Juvisy]] | years1 = 2016–2019 | clubs1 = [[Paris FC (women)|Paris FC]] | caps1 = 39 | goals1 = 0 | years2 = 2019–2021 | clubs2 = [[Montpellier HSC (women)|Montpellier]] | caps2 = 30 | goals2 = 3 | years3 = 2021– | clubs3 = [[Paris Saint-Germain FC (women)|Paris Saint-Germain]] | caps3 = 79 <!--REGULAR SEASON DOMESTIC LEAGUE MATCHES ONLY. DON'T ADD PLAYOFFS--> | goals3 = 2 <!--REGULAR SEASON DOMESTIC LEAGUE MATCHES ONLY. DON'T ADD PLAYOFFS--> | nationalyears1 = 2015 | nationalteam1 = [[France women's national under-17 football team|France U17]] | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2016–2017 | nationalteam2 = [[France women's national under-19 football team|France U19]] | nationalcaps2 = 12 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2017–2018 | nationalteam3 = France U20 | nationalcaps3 = 11 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2019–2022 | nationalteam4 = France U23 | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2019– | nationalteam5 = [[France women's national football team|France]] | nationalcaps5 = 50 | nationalgoals5 = 5 | medaltemplates = {{MedalSport|[[Women's association football|Women's football]]}} {{Medal|Country|{{FRA}}}} {{MedalCompetition|[[UEFA Women's Nations League]]}} {{Medal|RU|[[2024 UEFA Women's Nations League Finals|2024]]|}} {{Medal|3rd|[[2025 UEFA Women's Nations League Finals|2025]]|}} {{MedalCompetition|[[UEFA Women's Under-19 Championship]]}} {{Medal|Winner|[[2016 UEFA Women's Under-19 Championship|2016 Slovakia]]|}} {{Medal|RU|[[2017 UEFA Women's Under-19 Championship|2017 Northern Ireland]]|}} | club-update = 7 February 2026 | ntupdate = 2 December 2025 }} '''এলিছা ফ্ল'ৰে ডি আলমেইডা''' ([[ইংৰাজী]]: Elisa Flore de Almeida; জন্ম: ১১ জানুৱাৰী ১৯৯৮) এগৰাকী [[ফৰাচী]] পেছাদাৰী ফুটবলাৰ যিয়ে প্ৰিমিয়াৰ লিগ ক্লাব পেৰিছ চেণ্ট জাৰ্মেইন আৰু ফ্ৰান্সৰ জাতীয় দলৰ বাবে চেণ্টাৰ বেক বা ৰাইট বেক হিচাপে খেলে।<ref name="soccerway">{{Soccerway|401144}}</ref> ==ক্লাব কেৰিয়াৰ== ডি আলমেইডাই ২০১৬ চনত ১৮ বছৰ বয়সত এফ চি এফ জুভিচি — এতিয়া পেৰিছ এফ চি —ৰ সৈতে পেছাদাৰী অভিষেক ঘটায়। ২০১৯ চনত মণ্টপেলিয়াৰত যোগদান নকৰালৈকে তেওঁ দলটোৰ হৈ খেলিছিল। ২০২১ চনৰ ৯ জুলাইত পেৰিছ চেণ্ট জাৰ্মেইনে ডি আলমেইডাক তিনি বছৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite web|title=Elisa De Almeida extends with Paris Saint-Germain until 2027|url=https://en.psg.fr/teams/womens-team/content/elisa-de-almeida-extends-with-paris-saint-germain-until-2027-women-team-2024-2025|date=8 July 2024|access-date=8 July 2024}}</ref> ২০২২ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰত ৰিয়েল মাদ্ৰিদৰ বিৰুদ্ধে ২-১ গ'লত জয়লাভ কৰি ক্লাবটোৰ হৈ প্ৰথমটো গ'ল দিয়ে।<ref>{{cite web|title=Les 109 chapitres d'Élisa De Almeida avec le PSG|url=https://www.fff.fr/article/14601-les-109-chapitres-d-elisa-de-almeida-avec-le-psg.html|date=23 April 2025|access-date=23 April 2025|archivedate=23 April 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250423100641/https://www.fff.fr/article/14601-les-109-chapitres-d-elisa-de-almeida-avec-le-psg.html|deadurl=yes}}</ref> ২০২৪ চনৰ ৮ জুলাইত তেওঁ ক্লাবটোৰ সৈতে তেওঁৰ চুক্তি ২০২৭ চনৰ জুন মাহলৈকে বৃদ্ধি কৰে।<ref>{{cite web|title=Elisa De Almeida extends with Paris Saint-Germain until 2027|url=https://en.psg.fr/teams/womens-team/content/elisa-de-almeida-extends-with-paris-saint-germain-until-2027-women-team-2024-2025|date=8 July 2024|access-date=8 July 2024}}</ref> ==আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কেৰিয়াৰ== [[ফ্ৰান্স]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা ডি আলমেইডা [[পৰ্তুগীজ]] বংশৰ।<ref>{{Cite web|url=https://ladof.pt/elisa-mais-uma-lusodescendente-entre-estrelas/|title=Élisa, mais uma lusodescendente entre estrelas — Lado F|website=ladof.pt|date=31 May 2024 }}</ref> তেওঁ ফ্ৰান্সৰ প্ৰাক্তন যুৱ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু লেছ ব্লুজৰ সৈতে ১৭ বছৰ অনূৰ্ধ্ব পৰ্যায়ত খেলিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ডি আলমেইডাই ২০১৬ চনত ইউৰোপীয় ১৯ বছৰ অনূৰ্ধ্ব চেম্পিয়নশ্বিপ লাভ কৰে। ডি আলমেইডাক ২০২৩ চনৰ ফিফা মহিলা বিশ্বকাপৰ বাবে ফ্ৰান্সৰ দললৈ মাতি অনা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Les vingt-trois Bleues retenues pour la Coupe du monde|trans-title=The twenty-three Blues selected for the World Cup|language=fr|url=https://www.fff.fr/article/10577-les-vingt-trois-bleues-retenues-pour-la-coupe-du-monde.html|publisher=[[French Football Federation]]|date=4 July 2023|archive-date=4 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230704125347/https://www.fff.fr/article/10577-les-vingt-trois-bleues-retenues-pour-la-coupe-du-monde.html|url-status=live|access-date=19 February 2026|archivedate=4 July 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230704125347/https://www.fff.fr/article/10577-les-vingt-trois-bleues-retenues-pour-la-coupe-du-monde.html|deadurl=yes}}</ref> ডি আলমেইডাই ২০১৯ চনৰ ৪ অক্টোবৰত ফ্ৰান্সৰ হৈ ছিনিয়ৰ দলত অভিষেক ঘটায় আৰু আইচলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে ৪-০ গ'লত প্ৰীতি মেচত জয়লাভ কৰে<ref>{{cite web|title=Large succès de l'équipe de France face à l'Islande|work=MHSC OnAir|url=https://mhsconair.com/feminines/large-succes-de-lequipe-de-france-face-a-lislande|date=5 October 2019|access-date=25 August 2022|archivedate=4 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404160445/https://mhsconair.com/feminines/large-succes-de-lequipe-de-france-face-a-lislande|deadurl=yes}}</ref> ২০২৪ চনৰ জুলাই মাহত ২০২৪ চনৰ অলিম্পিকৰ বাবে ফ্ৰান্সৰ দলত অন্তৰ্ভুক্ত হয়।<ref>{{cite web|title=JO 2024 : la liste définitive des Bleues d'Hervé Renard|url=https://www.footmercato.net/a3755298134096492710-jo-2024-la-liste-definitive-des-bleues-dherve-renard|language=fr|date=8 July 2024|access-date=9 July 2024}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ফ্ৰান্সৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ফুটবল খেলুৱৈ]] [[শ্ৰেণী:মহিলা খেলুৱৈ]] 9q10rffk944mh7qrh4neubup09xu3mj 0 131926 613421 603935 2026-06-21T09:43:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613421 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ছুই শিউৱেন | native_name = 崔岫闻 | birth_date = ১৯৬৭ | birth_place = হাৰ্বিন, হেইলংজিয়াং, [[চীন]] | death_date = ১ আগষ্ট ২০১৮ | death_place = [[বেইজিং]], [[চীন]] | nationality = চীনা | education = চেন্ট্ৰেল একাডেমি অৱ ফাইন আৰ্টছ | known_for = তৈলচিত্ৰ, ভিডিঅ’ আৰু আলোকচিত্ৰ }} '''ছুই শিউৱেন''' ([[চীনা]]: 崔岫闻; ১৯৬৭ – ১ আগষ্ট ২০১৮)<ref>{{cite web|url=http://artasiapacific.com/News/ObituaryCuiXiuwen19702018|title=ArtAsiaPacific: Obituary Cui Xiuwen 1970–2018|website=artasiapacific.com|access-date=7 August 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tate.org.uk/research/research-centres/tate-research-centre-asia/women-artists-contemporary-china/cui-xiuwen|title=Cui Xiuwen 崔岫闻 - Tate|website=tate.org.uk|access-date=7 August 2018}}</ref> এগৰাকী চীনা শিল্পী আছিল, যিয়ে তৈলচিত্ৰ, ভিডিঅ’ আৰু আলোকচিত্ৰমূলক শিল্পকৰ্ম সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁ চীনৰ এগৰাকী সুপৰিচিত সমকালীন শিল্পী আছিল। তেওঁৰ কৰ্মসমূহ টেট মডাৰ্ন আৰু ব্ৰুকলিন মিউজিয়াম আদি সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{Cite web |url=http://en.cafa.com.cn/cui-xiuwen.html |title=Tate Modern Collection at CAFA Info |access-date=22 July 2014 |archive-date=27 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140727211933/http://en.cafa.com.cn/cui-xiuwen.html |url-status=dead |archivedate=27 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140727211933/http://en.cafa.com.cn/cui-xiuwen.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brooklynmuseum.org/eascfa/feminist_art_base/gallery/Cuixiuwen.php?i=1973|title=Brooklyn Museum: Feminist Art Base|website=www.brooklynmuseum.org|access-date=7 August 2018|archivedate=17 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150217030846/http://www.brooklynmuseum.org/eascfa/feminist_art_base/gallery/Cuixiuwen.php?i=1973|deadurl=yes}}</ref> == জীৱন আৰু কৰ্ম == ছুই শিউৱেনৰ জন্ম হাৰ্বিন, হেইলংজিয়াং, চীনত হৈছিল। তেওঁ নৰ্থইষ্ট নৰ্মেল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ফাইন আৰ্টছ বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি ১৯৯০ চনত স্নাতক হয়। তাৰ পিছত তেওঁ চেন্ট্ৰেল একাডেমি অৱ ফাইন আৰ্টছত অধ্যয়ন কৰি ১৯৯৬ চনত মাষ্টাৰ অৱ ফাইন আৰ্টছ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://art.china.cn/huihua/2010-04/07/content_3451962_2.htm|title=2010崔岫闻个展 关注普世意义_艺术中国|website=art.china.cn|access-date=8 July 2017}}</ref> ২০১৮ চনত মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেইজিংত বাস আৰু কৰ্মৰত আছিল। তেওঁৰ কৰ্ম টেট মডাৰ্ন, ফ্লোৰেন্স মিউজিয়াম, টুডে আৰ্ট মিউজিয়াম (বেইজিং), ফাবিয়েন ফ্ৰাইনছ ফাইন আৰ্ট, ইলাই ক্লাইন ফাইন আৰ্ট গ্যালাৰী (নিউয়ৰ্ক), ব্লাইণ্ডস্পট গ্যালাৰী (হংকং) আৰু আৰ্ট ষ্টেজ ছিংগাপুৰ আদি স্থানত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ছুইক চীনা নাৰীবাদী আন্দোলনৰ সৈতে জড়িত বুলি চিহ্নিত কৰা হয়, যদিও তেওঁ এটা সাক্ষাৎকাৰত কৈছিল: “মই ভাবোঁ এইটো অত্যন্ত সীমাবদ্ধ। ই কেৱল শিল্পবজাৰৰ এটা বৈশিষ্ট্য যেন লাগে আৰু ইয়াৰ পৰা মুক্ত হোৱা অত্যন্ত কঠিন।”<ref>{{cite news | url=http://www.artslant.com/ny/artists/rackroom/13129-cui-xiuwen | work=Artslant | first=Sophia | last=Powers | date=2010-01-01 | title=Interview with Cui Xiuwen | access-date=22 July 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131003210256/http://www.artslant.com/ny/artists/rackroom/13129-cui-xiuwen | archive-date=3 October 2013 | url-status=dead | archivedate=3 October 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131003210256/http://www.artslant.com/ny/artists/rackroom/13129-cui-xiuwen | deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কৰ্ম ''লেডিজ’ ৰূম'' (২০০০), যাক প্ৰথম গুৱাংঝৌ ত্ৰিয়েনিয়েলত প্ৰদৰ্শনৰ পৰা নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://teachartwiki.wikispaces.com/Ladies+Room+--+Cui+Xiuwen|title=teachartwiki - Ladies Room -- Cui Xiuwen|website=teachartwiki.wikispaces.com|access-date=7 August 2018|archive-date=30 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180730070204/https://teachartwiki.wikispaces.com/Ladies+Room+--+Cui+Xiuwen|url-status=dead|archivedate=30 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180730070204/https://teachartwiki.wikispaces.com/Ladies+Room+--+Cui+Xiuwen|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://hyperallergic.com/45941/cui-xiuwen-miao-xiaochun-eli-klein/|title=More Radical in China|last=Pearlman|first=Ellen|date=2012-02-14|work=Hyperallergic}}</ref> এই কৰ্মত তেওঁ বেইজিংৰ এটা জনপ্ৰিয় কাৰাওকে ক্লাবৰ মহিলা শৌচালয়ত গোপন কেমেৰা স্থাপন কৰি স্থানীয় কলগাৰ্লসকলৰ কথোপকথন আৰু ব্যক্তিগত মুহূৰ্তসমূহ ৰেকৰ্ড কৰিছিল। তেওঁৰ আলোকচিত্ৰমালা ''এক্সিষ্টেনশিয়েল এম্পটিনেছ'' (২০০৯)ত এগৰাকী বিদ্যালয়ছাত্ৰী আৰু জীৱন-আকাৰৰ পুতলা সঙ্গীৰ সৈতে নিৰ্জন আৰু হিমশীতল প্ৰাকৃতিক দৃশ্যত চিত্ৰিত কৰা হৈছে, য’ত কৈশোৰ, পৰিচয় আৰু মৃত্যুত্বৰ বিষয় আলোচিত হৈছে। ''এঞ্জেল'' শ্ৰেণীত তেওঁ চীনত অবিবাহিত যুৱতীৰ গৰ্ভধাৰণক নিষিদ্ধ ধাৰণাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সামাজিক দ্বৈত মানদণ্ডৰ ওপৰত মন্তব্য আগবঢ়াইছিল।<ref>{{cite magazine |last=Coggins |first=David |date=February 2007 |title=Cui Xiuwen: Marella Gallery |magazine=Modern Painters |page=99}}</ref> ''ওয়ান ডে ইন ২০০৪'' শ্ৰেণীত (২০০৫) সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ লাল স্কাৰ্ফ পিন্ধা কিশোৰীসকলক ডিজিটেলভাৱে নিষিদ্ধ নগৰীৰ পটভূমিত স্থাপন কৰি আত্মজীৱনীমূলক শিল্পকৰ্ম সৃষ্টি কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.contemporary-art.org/Photography/One-Day-in-2004-Works-37302.html|title=One Day in 2004|website=www.contemporary-art.org/|access-date=17 September 2024}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/371046799_Art_and_Identity_in_the_Forbidden_City_Paradox_in_One_Day_in_2004_No_6/|title=Art and Identity in the Forbidden City: Paradox in One Day in 2004|last=O'Connor|first=Katie|date=March 2023|work=Spectrum 182}}</ref> তেওঁৰ অধিকাংশ কৰ্মত পৰম্পৰাগত চীনা স্ক্ৰ’ল চিত্ৰকলাৰ উপাদান দেখা যায়, য’ত প্ৰাকৃতিক দৃশ্যৰ সৌন্দৰ্য মানুহতকৈ অধিক গুৰুত্ব পায়। ''Sanjie'' (২০০৩) কৰ্মত তেওঁ লিঅ’নাৰ্দো দা ভিঞ্চিৰ ''Last Supper'' চিত্ৰকৰ্মৰ পুনৰব্যাখ্যা আগবঢ়ায়, য’ত তেৰজন চৰিত্ৰ একে গৰাকী কিশোৰীয়ে অভিনয় কৰিছে আৰু তেওঁৰ ডিঙিত লাল স্কাৰ্ফ আছে—যি কমিউনিষ্ট ভাবধাৰাৰ প্ৰতীক। ছুই শিউৱেনে ১ আগষ্ট ২০১৮ চনত দীঘলীয়া অসুখৰ পিছত মৃত্যু বৰণ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://artasiapacific.com/News/ObituaryCuiXiuwen19702018|title=ArtAsiaPacific: Obituary Cui Xiuwen 1970–2018|website=artasiapacific.com|access-date=7 August 2018}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20140726151124/http://www.cuixiuwen.com/EnArtist.aspx Cui Xiuwen's English website] * [http://www.fabienfryns.com/artist/6/ Cui Xiuwen's Artwork on Fabien Fryns Fine Art] [[শ্ৰেণী:চীনৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:শিল্প]] im8i33clnbr5hdjsv5nukz318cq7ous 0 132474 613354 583133 2026-06-20T21:33:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613354 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = কাৰ্লা শ্ব্লেটাৰ এলিছ | image = Committee On The Status Of Women In Computing Research receiving the National Science Board Public Service Award in 2005.jpg | image_size = | alt = | caption = ২০০৫ চনত নেচনেল ছায়েন্স ব'ৰ্ডৰ পাব্লিক চাৰ্ভিচ বঁটা লাভ কৰি থকা কাৰ্লা এলিছ (বাওঁফালে) আৰু মেৰী জিন হেৰল্ড (সোঁফালে) [[শ্বাৰলী মেলকম]] (মাজত)ৰ সৈতে | birth_date = | birth_place = টোলেডো, অহিঅ’ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = আমেৰিকান | fields = [[কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান]] | workplaces = [[ডিউক বিশ্ববিদ্যালয়]] <br> [[ৰোচেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]<br>[[অৰগন বিশ্ববিদ্যালয়]] | alma_mater = [[ওৱাশ্বিংটন বিশ্ববিদ্যালয়]]<br>[[টলেডো বিশ্ববিদ্যালয়]] | doctoral_advisor = [[জাঁ- লুপ বিয়েৰ]] | academic_advisors = | doctoral_students = | notable_students = | known_for = | website = {{URL|http://www.cs.duke.edu/~carla/}} | awards = [[এচিএম ফেলো]] (২০১০) }} '''কাৰ্লা শ্ব্লেটাৰ এলিছ''' এগৰাকী আমেৰিকান কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী আৰু ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানৰ এমেৰিটাছ অধ্যাপিকা। মোবাইল ডিভাইচত শক্তি ব্যৱস্থাপনাত কৰা কামৰ লগতে কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰখনত মহিলাৰ সংখ্যা বৃদ্ধিৰ বাবে তেওঁৰ নিষ্ঠাৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। ১৯৮৭ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা মহিলা কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ইমেইল তালিকা [[চিষ্টাৰ্চ]]ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য। এলিছ আৰু আন ১২ গৰাকী মহিলা কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানীয়ে আৰম্ভ কৰা চিম্পোজিয়াম অন অপাৰেটিং চিষ্টেমছ প্ৰিন্সিপলছ (এছ অ’ এছ পি)ত লগ পোৱা চিষ্টাৰ্চৰ সদস্য সংখ্যা বৰ্তমান ৩০০০ৰো অধিক হৈছে। ==জীৱনী== এলিছে বি.এছ. ডিগ্ৰী লাভ কৰে ১৯৭২ চনত অহাইঅ’ৰ টলেডো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আৰু এম.এছ আৰু পি এইচ ডি. ডিগ্ৰী ১৯৭৭ আৰু ১৯৭৯ চনত ছিয়াটলৰ ৱাশ্বিংটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা লাভ কৰে। তেওঁ ১৯৬৫ চনত ইউজিনৰ অৰেগন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান অনুষদৰ সদস্যা আছিল। ১৯৭৮ চনৰপৰা ১৯৮০ চনলৈকে আৰু ১৯৮০ চনৰপৰা ১৯৮৬ চনলৈকে ৰচেষ্টাৰ এন ৱাইৰ ৰচেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত আছিল। ১৯৮৬ চনত ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়লৈ সহযোগী অধ্যাপিকা যোগ দি, তাৰ পিছত অধ্যাপিকা আৰু বৰ্তমান এমেৰিটাছ অধ্যাপিকা হিচাপে গুচি যায়। ==বঁটা আৰু সন্মান== ২০১০ চনত এছ’চিয়েশ্যন ফৰ কম্পিউটিং মেচিনেৰীয়ে তেওঁক এচিএম ফেলো হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে "মোবাইল ডিভাইচত শক্তি ব্যৱস্থাপনাৰ কৌশলৰ বাবে অৱদানৰ বাবে আৰু কম্পিউটিং সম্প্ৰদায়ৰ সেৱাৰ বাবে।"<ref>[http://www.acm.org/press-room/news-releases/2010/fellows-2010 ACM Names 41 Fellows from World's Leading Institutions: Many Innovations Made in Areas Critical to Global Competitiveness] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120428113630/http://www.acm.org/press-room/news-releases/2010/fellows-2010# |date=2012-04-28 }}, ACM, December 7, 2010, retrieved 2011-11-20.</ref> যেতিয়া তেওঁ চি আৰ এৰ কমিটি অন দ্য ষ্টেটাছ অৱ উইমেন ইন কম্পিউটিং ৰিচাৰ্চ (চি আৰ এ-ডব্লিউ)ৰ সহ-সভাপতি আছিল, তেতিয়া তেওঁ চি আৰ এ-ডব্লিউৱে ২০০৪ চনত বিজ্ঞান, গণিত আৰু অভিযান্ত্ৰিক মেণ্টৰিঙৰ উৎকৃষ্টতাৰ বাবে দিয়া ৰাষ্ট্ৰপতিৰ বঁটা লাভ কৰে (পি এ ই এছ এম ই এম)<ref>{{Cite news|url=http://cra.org/govaffairs/blog/2004/05/president-honors-cra-w-with-award-for-mentoring/|title=President Honors CRA-W with Award for Mentoring|date=2004-05-06|work=GovAffairs|access-date=2018-03-23|language=en-US|archivedate=2022-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220707142411/https://cra.org/govaffairs/blog/2004/05/president-honors-cra-w-with-award-for-mentoring/|deadurl=yes}}</ref> আৰু ২০০৫ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান ব'ৰ্ডৰ লোকসেৱা বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.nsf.gov/nsb/awards/public_recipients.jsp#2005|title=National Science Board|website=National Science Board}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী]] kygw0rpuwsqxice4tcw5nqiak3mbjrg 0 132600 613296 593458 2026-06-20T12:27:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613296 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আৰ্নেষ্টিনা ইডেম এপিয়া | image = Ernestina Edem Appiah CEO of Ghana Code Club at the Wikipedia workshop at the 2018 African Summit on Women and Girls in Technology (cropped).jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | nationality = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> | other_names = | occupation = সামাজিক উদ্যোগী | years_active = ২০০৭-বৰ্তমানলৈ | known_for = আই টি ইডোকেচন | notable_works = [[ঘানা ক’ড ক্লাব]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাক }} '''আৰ্নেষ্টিনা ইডেম এপিয়া''' ( {{ lang-en|: Ernestina Edem Appiah,জন্ম প্ৰায় ১৯৭৭ }}) এগৰাকী ঘানীয়ান সামাজিক উদ্যোগী মহিলা। তেওঁ বিদ্যালয়ৰ পাঠদান শেষ হোৱাৰ পিছত শিশুসকলক কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰেম লিখিবলৈ শিকোৱাৰ বাবে [[ঘানা ক’ড ক্লাব]] নামৰ এক বিশেষ কাৰ্যসূচী প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ২০১৫ চনত ঘানাত কম্পিউটিং প্ৰচাৰৰ বাবে কৰা কামৰ বাবে তেওঁ "বিবিচি ১০০ গৰাকী আটাইতকৈ প্ৰেৰণাদায়ক মহিলা" তালিকাত স্থান লাভ কৰে। ==জীৱনী== আপিয়াহৰ কম্পিউটিঙৰ প্ৰতি আকৰ্ষণ আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া তেওঁ স্থানীয় তথ্য প্ৰযুক্তি কোম্পানী এটাৰ সম্পাদিকা হিচাপে নিযুক্তি পাইছিল।<ref>{{Cite web |date=2018-09-01 |title=Meet Ernestina Appiah, CEO of Ghana Code Club |url=https://nsesafoundation.com/stem-wow-ernestina/ |access-date=2025-02-18 |website=Nsesa Foundation |language=en-US |archivedate=2025-10-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251012131441/https://nsesafoundation.com/stem-wow-ernestina/ |deadurl=yes }}</ref> সহকৰ্মীসকলৰ কামৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল সচাঁ, কিন্তু সচিব হিচাপে আন সহকৰ্মীসকলৰ দৰমহাতকৈ ১০%তকৈও কম উপাৰ্জন কৰিছিল তেওঁ। সেই প্ৰেৰণা লৈ তেওঁ নিজে নিজে এইচটিএমএলত ক’ড শিকি ৱেবছাইট বনাবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name=":2">{{Cite web |last= |date=2016-01-07 |title=Why this woman is teaching 20,000 Ghanaian kids to code |url=https://www.one.org/stories/the-woman-teaching-ghanas-kids-to-code/ |access-date=2025-02-18 |website=ONE.org Global |language=en-US}}</ref>পিছত তেওঁ নিজৰ আইটি দক্ষতাক এটা ভাৰ্চুৱেল সহায়তা ব্যৱসায়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰে, যি পিছলৈ গৈ তেওঁৰ প্ৰথম কোম্পানী হিচাপে গঢ় লৈ উঠে।<ref name=":2"/> ==ঘানা ক’ড ক্লাব== ২০০৭ চনত তেওঁ নিজৰ প্ৰথম সামাজিক উদ্যোগ হেল্ থী কেৰিয়াৰ ইনিচিয়েটিভ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যাৰ লক্ষ্য আছিল ছোৱালীবিলাকক তথ্য আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি (ICT) ক্ষেত্ৰত জ্ঞান বিতৰণ আৰু মেণ্টৰিং কৰা। ইয়াৰ ফলত এই উদ্যোগটোৱে একে বছৰতে [[ঘানা ক’ড ক্লাব]] স্থাপিত কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=SISTEM one-on-one from Accra, Ghana with Ms. Ernestina Edem Appiah, Founder of Ghana Code Club: An afterschool digital club introducing children between the ages of 8-17 to basic programming skills. |url=http://istg-africatomorrow.com/SISTEM-Appiah-Mar2016.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171110130817/http://istg-africatomorrow.com/SISTEM-Appiah-Mar2016.html |archive-date=10 November 2017 |access-date=2017-11-25 |website=istg-africatomorrow.com |archivedate=2017-11-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171110130817/http://istg-africatomorrow.com/SISTEM-Appiah-Mar2016.html |deadurl=yes }}</ref> [[ঘানা ক’ড ক্লাব]] হৈছে এখন বে-চৰকাৰী সামাজিক প্ৰতিস্থান, যি প্ৰতিস্থানে সমগ্ৰ ঘানাৰ শিশুসকলক কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰামিং দক্ষতা শিকাই আহিছে।<ref name=":0">{{Cite news |last=Quashie |first=Sena |title=Pulse Women"s Month: Meet Ernestina Edem Appiah, the ICT whisperer |url=http://www.pulse.com.gh/innovation/pulse-womens-month-meet-ernestina-edem-appiah-the-ict-whisperer-id4372836.html |access-date=2017-11-25 |publisher=pulse |language=en-US }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":1" /><ref>{{Cite news|url=http://www.ghananewsagency.org/education/ispace-phoenix-kids-awards-53-students-121153|title=ISPACE Phoenix Kids awards 53 students|access-date=2017-11-02|publisher=ghananewsagency}}</ref> ২০১৫ চনত এপিয়া ব্ৰিটিছ ব্ৰডকাষ্টিং কৰ্প’ৰেশ্যনৰ আটাইতকৈ প্ৰেৰণাদায়ক মহিলাৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়, সেই বছৰত এই তালিকাত স্থান পোৱা একমাত্ৰ ঘানাৰ মহিলা আছিল তেওঁ।<ref>{{Cite news |date=2015-11-17 |title=Who are the BBC's 100 Women of 2015? |url=https://www.bbc.com/news/world-34745739 |access-date=2017-11-25 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref name=":0" /> ২০২০ চনলৈকে [[ঘানা ক’ড ক্লাবে]] ঘানাৰ ১০০টা কম্পিউটাৰ কেন্দ্ৰত ১,৭০০ জন শিক্ষাৰ্থী আৰু ৩০০ জন শিক্ষকক প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Computer science can help Africans develop skills of the future |url=https://www.brookings.edu/articles/computer-science-can-help-africans-develop-skills-of-the-future/ |access-date=2025-02-18 |website=Brookings |language=en-US}}</ref> ==কোডিঙৰ সীমাৰ বাহিৰে== বৰ্তমান এপিয়া [[ঘানা ক’ড ক্লাব]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া (CEO) হিচাপে সেৱা আগবঢ়াই আছে। তেওঁ সংগঠনটোক কৌশলগত অংশীদাৰিত্ব গঢ়ি তোলাত নেতৃত্ব দিছে, যাতে ঘানাৰ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে অধিক প্ৰগ্ৰামিং সুবিধা প্ৰদান কৰিব পৰা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত চেমচেং ৰ সৈতে মিলি এটা ইনোভেচন হাব মুকলি কৰাৰ কাৰ্যসূচীও আছে।<ref>{{Cite web |date=2021-04-28 |title=Samsung launches innovation hub, coding programmes to improve modern learning in Ghana |url=https://citinewsroom.com/2021/04/samsung-launches-innovation-hub-coding-programmes-to-improve-modern-learning-in-ghana/ |access-date=2025-02-18 |language=en-US}}</ref> এপিয়ায়ে কোডিঙৰ সীমাৰ বাহিৰলৈ গৈ তথ্য-প্ৰযুক্তি ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োজনীয় আন গুৰুত্বপূৰ্ণ দক্ষতাসমূহ, বিশেষকৈ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা, অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো কাম কৰিছে।<ref>{{Cite web |last=Segbefia |first=Sedem |date=2021-06-23 |title=Next generation must be AI ready – Ghana Code Club CEO |url=https://thebftonline.com/2021/06/23/next-generation-must-be-ai-ready-ghana-code-club-ceo/ |access-date=2025-02-18 |website=The Business & Financial Times |language=en-GB}}</ref> ২০২৩ চনত [[ঘানা ক’ড ক্লাব]]এ আক্রাৰ কোৱাবেনিয়া জিলাত হপাৰ ডিন এ আই চেণ্টাৰ মুকলি কৰে, যাৰ লক্ষ্য হৈছে ঘানাৰ যুৱ প্ৰজন্মক কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ ক্ষেত্ৰত ভৱিষ্যৎ কৰ্মজীৱনৰ বাবে সাজু কৰা।<ref>{{Cite web |date=2023-12-01 |title=Ghana Code Club inaugurates Hopper Dean AI Centre in Kwabenya |url=https://citinewsroom.com/2023/12/ghana-code-club-inaugurates-hopper-dean-ai-centre-in-kwabenya/ |access-date=2025-02-18 |language=en-US}}</ref> ২০২৪ চনত তেওঁ [[ঘানা ক’ড ক্লাব]] আৰু ইকো’বেংকৰ মাজত অংশীদাৰিত্ব সহযোগিতাত নেতৃত্ব দিয়ে, যাৰ জৰিয়তে শিশুসকলৰ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত অধিক সুযোগ সৃষ্টি কৰাৰ ব্যৱস্থা লোৱা হয়।<ref>{{Cite web |last=Etefe |first=Juliet |date=2024-10-23 |title=Ecobank injects GH¢2.2m into basic school digital education initiative |url=https://thebftonline.com/2024/10/23/ecobank-injects-gh%C2%A22-2m-into-basic-school-digital-education-initiative/ |access-date=2025-02-18 |website=The Business & Financial Times |language=en-GB}}</ref> ==তথ্য সূত্ৰ== {{reflist}} puji9h8acwaqsjaf1lc6tcuqoym61wn 0 133336 613425 608739 2026-06-21T10:07:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613425 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = জ'য়া আফ্ৰ'জ | image =Zoya Afroz at the Big Life OK Now Awards 2014 (1) (cropped).jpg | image_size = | caption = আফ্ৰজ এট দ্য [[২০তম পৰ্দা বঁটা]], ২০১৪ | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1994|1|10}} | birth_place = [[লক্ষ্ণৌ]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]। | alma mater = মিথিবাই কলেজ, [[মুম্বাই]] | occupation = {{Hlist|অভিনেতা|ফেশ্বন মডেল|সৌন্দৰ্য্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপধাৰী}} | height = {{height|m=1.70}} | years_active = ১৯৯৮ – বৰ্তমান | title = ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০১৩ ''<br>(২য় ৰানাৰ্ছ আপ)<br />''মিছ ইণ্ডিয়া ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০২১ ''<br>(বিজয়ী)</br>''মিছ ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০২২ ''<br>(অস্থান) </br>'' }} '''জ'য়া আফ্ৰ'জ''' ( ইংৰাজী : Zoya Afroz ; জন্ম: ১০ জানুৱাৰী ১৯৯৪)<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zoya-afroz-im-proud-of-the-miss-india-crown-and-my-new-house/articleshow/60732948.cms|title=Zoya Afroz: I'm proud of the Miss India crown and my new house|work=The Times of India|date=19 September 2017|first=Debarati|last=Sen}}</ref> এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] অভিনেত্ৰী, মডেল আৰু সৌন্দৰ্য্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপধাৰী। গ্লামানন্দ ছুপাৰমডেল ইণ্ডিয়া ২০২১ প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰি মিছ ইণ্ডিয়া ইণ্টাৰনেশ্যনেল খিতাপ অৰ্জন কৰাৰ লগতে জাপানত অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া মিছ ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০২২ সৌন্দৰ্য্য প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁক ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০১৩ত দ্বিতীয় ৰানাৰ্ছ আপ আছিল।<ref>{{cite web|title=The women who've inspired Miss India 2013|url=http://beautypageants.indiatimes.com/miss-india/archives/Women-whove-inspired-Miss-Indias/articleshow/19216084.cms|first=Ipshita|last=Mitra|date=31 March 2013|access-date=12 March 2018|archive-date=21 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191021174840/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-india/archives/Women-whove-inspired-Miss-Indias/articleshow/19216084.cms|url-status=dead|archivedate=21 October 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191021174840/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-india/archives/Women-whove-inspired-Miss-Indias/articleshow/19216084.cms|deadurl=yes}}</ref> ১৯৯৮ চনত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক কোৰা কাগজত শিশু শিল্পী হিচাপে তেওঁৰ প্ৰথম অভিনয় আছিল আৰু লগতে তেওঁ [[হাম সাথ সাথ হে]] (১৯৯৯), [[মান]] (১৯৯৯), আৰু [[কুচ না কাহো]] (২০০৩) ছবিত অভিনয় কৰিছিল। ২০১৪ চনত আফ্ৰজে থ্ৰিলাৰ ছবি দ্য এক্সপ'জৰ দ্বাৰা বলীউডৰ পৰ্দাত আত্মপ্ৰকাশ কৰে আৰু যিখন ছবিয়ে ব্যৱসায়িক সফলতা হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title='The Xpose': Is all about style, glamour and secrets |url=https://www.deccanchronicle.com/140515/entertainment-movie-review/article/movie-review-%E2%80%98xpose%E2%80%99-all-about-style-glamour-and-dirty |work=Deccan Chronicle}}</ref> আফ্ৰজে শৈশৱৰ পৰাই বিভিন্ন টেলিভিছন বিজ্ঞাপনতো অভিনয় কৰি আহিছে।<ref name="Zoya_IndianExp">{{cite web |date=25 March 2013 |title=Miss India International Zoya Afroz breaks 'pagent-before-film' formula |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/miss-india-international-zoya-afroz-breaks-pagentbeforefilm-formula/ |access-date=1 January 2024 |work=Indian Express}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== মূলতঃ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ গোৰখপুৰৰ পৰা অহা জোয়া আফ্ৰজৰ জন্ম উত্তৰ প্ৰদেশৰ লক্ষ্ণৌত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.eastcoastdaily.in/2018/07/08/bollywood-actress-got-slammed-as-anti-muslim-for-posting-bikini-pics.html|title=Bollywood Actress got Slammed as 'Anti-Muslim' for Posting Bikini Pics|access-date=20 February 2021|date=8 July 2018|work=East Coast Daily|archive-date=8 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220208135847/https://www.eastcoastdaily.in/2018/07/08/bollywood-actress-got-slammed-as-anti-muslim-for-posting-bikini-pics.html|url-status=dead|archivedate=8 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220208135847/https://www.eastcoastdaily.in/2018/07/08/bollywood-actress-got-slammed-as-anti-muslim-for-posting-bikini-pics.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/when-actor-zoya-wasn-t-allowed-to-kiss-onscreen-by-her-mother/story-pMliUgFQJA8nloMInqnFhN_amp.html|title=When actor Zoya wasn't allowed to kiss onscreen by her mother|access-date=27 March 2021|date=20 May 2016|work=Hindustan Times|first=Samarth|last=Goyal}}</ref> তিনি বছৰ বয়সৰ পৰাই তেওঁ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ, টেলিভিছন ধাৰাবাহিক আৰু বিজ্ঞাপনত কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.bollywikia.com/zoya-afroz/amp/|title=Biodata of Zoya Afroz, actor and Miss India|access-date=28 March 2021|archive-date=23 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323124204/https://www.bollywikia.com/zoya-afroz/amp/|url-status=dead|archivedate=23 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200323124204/https://www.bollywikia.com/zoya-afroz/amp/|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ [[মুম্বাই]]ৰ আৰ এন শ্বাহ হাইস্কুলত অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://m.beautypageants.in/miss-india/contestants/miss-india-2013/Zoya-Afroz/contestantprofile/47353994.cms|title=Zoya Afroz - Femina Miss India Contestant Profile|work=Femina Miss India|access-date=17 February 2021}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ মুম্বাইৰ ভিলে পাৰ্লেৰ মিথিবাই কলেজত অধ্যয়ন কৰে আৰু তাৰ পৰাই তেওঁ বাণিজ্য শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.paisawapas.com/student-stories/tag/zoya-afroz-mithibai-college/|title=Former Miss India & Bollywood Actress, Zoya Afroz Reveals The Mystery Behind Winning The Title At Just 18!|access-date=20 February 2021|date=25 June 2017}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bollywoodmantra.com/news/miss-india-international-zoya-afroz-worked-with-aishwarya-karisma/11213/|title=Miss India International Zoya Afroz worked with Aishwarya Rai, Karisma Kapoor|access-date=20 February 2021|date=25 March 2013|author=Daliya Ghose|archive-date=28 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028171310/https://www.bollywoodmantra.com/news/miss-india-international-zoya-afroz-worked-with-aishwarya-karisma/11213/|url-status=dead|archivedate=28 October 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201028171310/https://www.bollywoodmantra.com/news/miss-india-international-zoya-afroz-worked-with-aishwarya-karisma/11213/|deadurl=yes}}</ref> ==কৰ্মজীৱন == === ১৯৯৮–২০০৫: (আত্মপ্ৰকাশ) === আফ্ৰ’জে ৩ বছৰ বয়সৰ পৰাই কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। তিনি বছৰ বয়সতে ৰাসনাৰ পৃষ্ঠপোষকতাত অনুষ্ঠিত হোৱা 'মহা-সন্ধান প্ৰতিযোগিতা'ৰ জৰিয়তে তেওঁ প্ৰথমটো ডাঙৰ সুযোগ লাভ কৰে, তাৰ পিছত তেওঁ একেটা কোম্পানীৰে এটা বিজ্ঞাপনত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|url=https://topyaps.com/zoya-afroz-slammed/|title=Bollywood Actress Zoya Afroz Got Slammed After Posting Bikini Picture, People Call Her 'Anti-Muslim'|author=Mehak Anand|access-date=17 February 2021|date=7 July 2018}}{{dead link|date=August 2024|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> ১৯৯৮ চনত তেওঁ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''কোৰা কাগজ''ত অভিনয় কৰে।<ref name="Zoya_Jansatta">{{cite web|url=https://www.jansatta.com/photos/entertainment-gallery/zoya-afroz-the-little-girl-of-film-hum-sath-sath-hain-is-transformed-into-a-gorgeous-woman/497927/lite/|title='हम साथ-साथ हैं' की यह बच्ची याद है? अब देखें कितनी ग्लैमरस दिखती हैं जोया अफरोज|work=Jansatta|access-date=17 February 2021|date=17 November 2017|language=Hindi}}</ref> ৰাজশ্ৰী প্ৰডাকচনে তেওঁক দেখি ''হাম সাথ সাথ হে'' (১৯৯৯) ছবিখনত অভিনয়ৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। ছবিখনত তেওঁ [[নীলম কোঠাৰী]]ৰ কন্যাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল আৰু ব্যৱসায়িক আৰু বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/features/then-and-now-hum-saathsaath-hain-8839.html|title=Then and now – Hum Saath-Saath Hain|work=Filmfare|language=en|access-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190807044203/https://www.filmfare.com/features/then-and-now-hum-saathsaath-hain-8839.html|archive-date=7 August 2019|url-status=live}}</ref> পিছলৈ তেওঁ ''মন'' (১৯৯৯) আৰু ''কুচ না কাহো'' (২০০৩) আদি ছবিত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="Zoya_News18">{{Cite web|title=Miss India 2013: Second runner up Zoya Afroz was a popular child artiste|work=News18|language=en|access-date=18 February 2021|url=https://www.filmfare.com/features/then-and-now-hum-saathsaath-hain-8839.html|date=25 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20190807044203/https://www.filmfare.com/features/then-and-now-hum-saathsaath-hain-8839.html|archive-date=7 August 2019}}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ শিশুৰ ফেণ্টাচি দুঃসাহসিক টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''ছন পৰী''ত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/son-pari-cast-then-and-now-5762421/|title=The stars of Son Pari: Where are they now?|work=Indian Express}}</ref> ২০০০ চনত প্ৰচাৰিত ডি ডি নেচনেলৰ ''জয় মাতা কি'' ধাৰাবাহিকত তেওঁ দেৱী পাৰ্বতীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://nettv4u.com/about/hindi/tv-serials/jai-mata-ki|title=Hindi TV series Jai Mata Ki (2000)|access-date=18 February 2021}}</ref> শিশু অৱস্থাত তেওঁ ''ৱাৰ্লপুল'', ''শ্বপাৰ্ছ ষ্টপ'', ''জেট এয়াৰৱেজ'', ''নিউয়ৰ্ক লাইফ ইনশ্বুৰেন্স''ৰ দৰে কেইবাটাও ব্ৰেণ্ডৰ টেলিভিছন বিজ্ঞাপনত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.bollybytes.com/2017/07/remember-this-little-girl-radhika-from.html?m=1|title=Remember this little girl Radhika from 'Hum Saath Saath Hain', she is all grown up now|access-date=17 February 2021|date=14 August 2017}}</ref> ;২০১২–বৰ্তমান ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী: অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী: মডেল]] [[শ্ৰেণী:নাৰী]] [[শ্ৰেণী: ভাৰতীয় নাৰী]] 24l9u0u4zttmofkc4vzr6q4it26tpvv 0 133548 613373 602194 2026-06-21T05:11:00Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613373 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food | name = ঘোৰমেহ চবজি | name_lang = fa | name_italics = Ghormeh Sabzi | image = Ghormeh Sabzi.JPG | image_size = 220px | caption = | alternate_name = খোৰেছ চবজি, খোৰেষ্ট চবজি, কোৰমেহ চবজি | country = {{IRN}} | region = {{IRN}} | national_cuisine = ইৰানী খাদ্য | creator = ইৰানীয়সকল | course = মুখ্য আহাৰ | type = ষ্ট্যু | served = | main_ingredient = বনৌষধি, ৰাজমাহ, শুকান নেমু, ভেড়াৰ মাংস; ভাতৰ সৈতে পৰিবেশন কৰা হয় | variations = | calories = | other = }} '''ঘোৰমেহ চবজি''' (Ghormeh sabzi), যাক '''খোৰেষ্ট চবজি''' বুলিও জনা যায়, হৈছে [[ইৰান]]ৰ এবিধ পৰম্পৰাগত বনৌষধি ভিত্তিক ষ্ট্যু। ইয়াক ইৰানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় খাদ্য হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু ই সমগ্ৰ ইৰানতে অতি জনপ্ৰিয়।<ref>{{cite book|last1=Dana-Haeri|first1=Jila|last2=Ghorashian|first2=Shahrzad|last3=Lowe|first3=Jason|title=New Persian Cooking: A Fresh Approach to the Classic Cuisine of Iran|date=2011|publisher=I. B. Tauris|isbn=978-1848855861 |page=79}}</ref> ব্যৱহৃত মাহ আৰু মাংসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইয়াৰ বিভিন্ন আঞ্চলিক সংস্কৰণ পোৱা যায়। == প্ৰস্তুত প্ৰণালী == [[File:Ailin14VeganGhormehSabzi.JPG|thumb|ঘৰত প্ৰস্তুত কৰা ''ঘোৰমেহ চবজি'', চেলো (এবিধ ভাত) আৰু ছিৰাজী চালাডৰ সৈতে।]] ইয়াৰ মুখ্য উপাদানসমূহ হ'ল বিভিন্ন ধৰণৰ ভজা বনৌষধি, য'ত ঘাইকৈ ধনিয়া, পিঁয়াজপাত বা লীক আৰু পাৰ্চলী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শুকান মেথি পাত ইয়াৰ সোৱাদ বৃদ্ধিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ মছলা। এই বনৌষধিৰ মিশ্ৰণটোত বহুতো ভিন্নতা দেখা যায়।<ref>{{Cite web |title=Persian Stew Recipe Iranian Ghormeh Sabzi International Cuisines | website=YouTube | date=14 September 2020 |url=https://www.youtube.com|language=ja-JP |access-date=2022-06-14}}</ref> যদিও মূল ৰেচিপিত নাই, তথাপিও কেতিয়াবা কেল বা সৰিয়হ শাকৰ দৰে তিতা সোৱাদযুক্ত সেউজীয়া শাকো ইয়াত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.unicornsinthekitchen.com/ghormeh-sabzi-persian-herb-stew/ |title=Ghormeh Sabzi - Persian Herb Stew (Video) |first=Shadi|last=HasanzadeNemati|date=January 3, 2018 |publisher=Unicorns in the Kitchen}}</ref> এই মিশ্ৰণটো [[ৰাজমাহ]], [[পিঁয়াজ]], ক'লা নেমু (শুকান পাৰ্চী [[নেমু]]) আৰু হালধিৰে সোৱাদযুক্ত কৰা ভেড়া বা গৰুৰ মাংসৰ সৈতে ৰন্ধা হয়। এই ব্যঞ্জনবিধ পাৰ্চী চাউলৰ পৰা তৈয়াৰী 'পোলো' বা 'তহদিগ'ৰ সৈতে পৰিবেশন কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.196flavors.com/iran-ghormeh-sabzi/|title=Ghormeh Sabzi|first=Mike|last=Benayoun|date=December 11, 2022}}</ref> অৱশ্যে ব্যৱহৃত উপাদানসমূহক লৈ ইৰানীয়সকলৰ মাজত বিভিন্ন মতভেদ দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref>{{Cite web |last=Patalay |first=Ajesh |date=2020-09-03|title=Where to eat Persian food – just as mother makes it |url=https://www.ft.com/content/07343b2e-3b85-45ab-a722-8d23fb31f0a4|access-date=2021-01-22 |website=Financial Times |language=en-GB}}</ref> == পৰিবেশন == ঘোৰমেহ চবজি পৰম্পৰাগতভাৱে বাচমতী চাউলৰ ভাতৰ সৈতে পৰিবেশন কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াক ফ্লেটব্ৰেড (ৰুটি), ছিৰাজী চালাড ([[তিয়ঁহ]], [[বিলাহী]] আৰু [[পিঁয়াজ][ৰ মিশ্ৰণ) আৰু [[দৈ]]ত তিয়ঁহ দি তৈয়াৰী বিশেষ চাটনি 'মাষ্ট-অ-খিয়াৰ'ৰ সৈতেও খোৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Explore Persian Ghormeh Sabzi: A Flavorful Herb Stew from Iran's Rich Culinary Heritage |work=Cooking County |url=https://cookingcounty.top/persian-ghormeh-sabzi/ |access-date=7 April 2023 |archivedate=28 February 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250228133352/https://cookingcounty.top/persian-ghormeh-sabzi/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Marzia |date=2023-02-16 |title=Ghormeh Sabzi Recipe (Persian Herb Stew) |url=https://littlespicejar.com/ghormeh-sabzi/ |access-date=2024-04-01 |website=Little Spice Jar |language=en-US}}</ref> == সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব == ''চেল্ফ'' আলোচনীয়ে পৰিয়ালৰ মাজত প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্ম ধৰি চলি অহা বাৰবিধ আটাইতকৈ অৰ্থপূৰ্ণ বিশ্বজনীন খাদ্যৰ তালিকাত ঘোৰমেহ চবজিক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।<ref>{{Cite web|last=Shiffer|first=Emily|title=12 People on the Meaningful Food Traditions Passed Down in Their Families|url=https://www.self.com/story/food-traditions|access-date=2021-01-22|website=SELF|date=20 January 2021 |language=en-us}}</ref> ''তেহৰাণ টাইমছ''ৰ মতে, এই ব্যঞ্জনবিধ পাৰ্চী ৰন্ধন ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট খাদ্যসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{Cite web|date=2020-08-14|title=Persian cuisine: Khoresh-e Ghormeh Sabzi (Persian herb, bean and lamb stew)|url=https://www.tehrantimes.com/news/451223/Persian-cuisine-Khoresh-e-Ghormeh-Sabzi-Persian-herb-bean|access-date=2021-01-22|website=Tehran Times|language=en}}</ref> বিদেশত থকা ইৰানীয়সকলে পৰম্পৰাগতভাৱে 'থ্যাংকছগিভিঙ'ৰ দুদিন পিছত "আন্তৰ্জাতিক ঘোৰমেহ চবজি শলাগ দিন" পালন কৰে।<ref>{{Cite web|last=KUMS|title=Ghorme Sabzi|url=https://www.kums.ac.ir/en/students/is/dining/iiris/ghormesabzi|access-date=2021-01-22|website=KUMS|language=en}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ইৰানী-[[আমেৰিকা]]ন মহাকাশচাৰী জেচমিন মগবেলীয়ে মহাকাশত ঘোৰমেহ চবজি গ্ৰহণ কৰিছিল, যিটো মহাকাশত পৰিবেশন কৰা প্ৰথমটো ইৰানী খাদ্য হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web |date=2024-02-12 |title=قرمه‌سبزی ایرانی به فضا رفت |url=https://parsi.euronews.com/2024/02/12/iranian-dish-ghormeh-sabzi-in-space-cosmonaut-jasmin-moghbeli |access-date=2024-02-12 |website=euronews |language=fa}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ইৰান]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যঞ্জন]] gpot9iu3yjh870jd1ebxy1ejijrb9hq 0 133993 613356 598273 2026-06-20T21:56:35Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613356 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = কিলোমিটাৰ ৩১ | image = | caption = চিনেমা হলত মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | writer = ৰিগোবেৰ্টো কাষ্টানেডা | starring = {{unbulleted list|ইলিয়ানা ফক্স|আদ্ৰিয়া কোলাডো|ৰাউল মেণ্ডেজ|কাৰ্লোছ আৰাগন}} | director = ৰিগোবেৰ্টো কাষ্টানেডা | producer = {{unbulleted list|বিলি ৰোভজাৰ|ফাৰ্নাণ্ডো ৰোভজাৰ|জুলিঅ’ ফাৰ্নাণ্ডেজ}} | distributor = লেমন ফিল্মছ | music = কাৰ্লেছ কেচেছ | cinematography = আলেজান্দ্ৰো মাৰ্টিনেজ | editing = এলবাৰ্টো ডি টৰো | released = {{Film date|2006|10|19|মোৰেলিয়া ফিল্ম ফেষ্টিভেল|2007|02|02|মেক্সিকো}} | runtime = ১০৩ মিনিট | country = [[মেক্সিকো]] | language = [[স্পেনিছ]] }} '''''কিলোমিটাৰ ৩১''''' ([[ইংৰাজী]]: Kilómetro 31 বা km 31) হ’ল ২০০৬ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন [[মেক্সিকা]]ন অতিপ্ৰাকৃতিক ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ। ইয়াৰ কাহিনী ৰচনা আৰু পৰিচালনা কৰিছে ৰিগোবেৰ্টো কাষ্টানেডাই।<ref>{{Cite web |title=Rigoberto Castañeda Alcántara - Director de cine |url=https://diccionariodedirectoresdelcinemexicano.com/directores-cine-mex/castaneda-alcantara-rigoberto/ |access-date=May 8, 2024 |website=Diccionario de Directores del Cine Mexicano |language=es-MX}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wilkinson |first=Amber |date=December 6, 2007 |title=Eye For Film: Rigoberto Castañeda on KM 31 |url=https://www.eyeforfilm.co.uk/feature/2007-12-06-rigoberto-castaneda-on-km-31-feature-story-by-amber-wilkinson |access-date=May 8, 2024 |website=www.eyeforfilm.co.uk}}</ref> ছবিখন ক্ৰাইং উইমেনৰ কিংবদন্তি (La Llorona) আৰু ঘাইপথৰ ভূতৰ লোককথাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{Cite web |last=Sánchez Dávila |first=Carmen |date=February 15, 2007 |title="No hay peor miedo que al fracaso", asegura Rigoberto Castañeda director de "Kilómetro 31". |url=http://filmeweb.net/magazine.asp?id=423 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621230341/http://filmeweb.net/magazine.asp?id=423 |archive-date=June 21, 2010 |access-date=May 19, 2024 |website=Filmeweb |url-status=usurped |language=es-MX}}</ref> == কাহিনীভাগ == মেক্সিকো চিটীৰ ওচৰৰ এখন গ্ৰাম্য অৰণ্যৰ পথত সংঘটিত এক ভয়ংকৰ গাড়ী দুৰ্ঘটনাৰ পিছত আগাটা কোমা বা অচেতন অৱস্থালৈ গুচি যায়। ইয়াৰ পিছতে তাইৰ যমজ ভগ্নী কেটালিনাই নিজৰ ভগ্নীয়ে ভোগ কৰি থকা যন্ত্ৰণা আৰু সন্ত্ৰাস অনুভৱ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>Eunice Martínez Arias. [http://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/261682.orgulloso-de-su-miedo.siglo Orgulloso de su ‘miedo’.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206234842/http://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/261682.orgulloso-de-su-miedo.siglo |date=2012-02-06 }} February 24, 2007. El Siglo de Torreón.</ref> কেটালিনাই ৩১ নং কিলোমিটাৰ চিহ্নৰ ওচৰত হোৱা তাইৰ ভগ্নীৰ দুৰ্ঘটনাৰ ৰহস্য সমাধান কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে আৰু এটা স্থানীয় লোককথা আৱিষ্কাৰ কৰে। সেই কিংবদন্তি অনুসৰি একাংশ দুষ্ট আত্মাই সেই পথত ঘূৰি ফুৰে আৰু যাত্ৰীসকলক চিকাৰ কৰে।<ref>{{Cite web |title=cultura en la mira: Permanencia Voluntaria |url=http://www.proceso.com.mx/columna.html?col=5&nta=48087&ncol=Permanencia+Voluntaria |archive-url=http://web.archive.org/web/20081006235458/http://www.proceso.com.mx:80/columna.html?col=5&nta=48087&ncol=Permanencia+Voluntaria |archive-date=2008-10-06 |access-date=2026-02-13 |website=www.proceso.com.mx |archivedate=2007-02-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070221025622/http://www.proceso.com.mx/columna.html?col=5&nta=48087&ncol=Permanencia+Voluntaria |deadurl=yes }}</ref> এলানি আতংকজনক ঘটনাৰ পিছত কেটালিনাই উপলব্ধি কৰে যে তেওঁলোকৰ মাজৰ সম্পৰ্ক অধিক শক্তিশালী হৈ উঠিছে আৰু তাইৰ ভগ্নীয়ে অচেতন অৱস্থাৰ পৰাই সহায় বিচাৰি চিঞৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Km 31, vuelve el cine de terror mexicano |url=http://www.quintadimension.com/noticias855.html |archive-url=http://web.archive.org/web/20120205163851/http://www.quintadimension.com/noticias855.html |archive-date=2012-02-05 |access-date=2026-02-13 |website=www.quintadimension.com |archivedate=2007-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927203424/http://www.quintadimension.com/noticias855.html |deadurl=yes }}</ref> তাইৰ স্পেনিছ প্ৰেমিক নুচো, আগাটাৰ প্ৰেমিক ওমৰ আৰু স্থানীয় ডিটেক্টিভ মাৰ্টিন উগালডেৰ সহায়ত তাই আৱিষ্কাৰ কৰে যে আগাটা জীৱন আৰু মৃত্যুৰ মাজত আবদ্ধ হৈ পৰিছে, যিটো বাস্তৱ আৰু দুষ্ট আত্মা তথা প্ৰাচীন কিংবদন্তিৰ এক ভয়ংকৰ পাতালপুৰীৰ মাজৰ এক অৱস্থা।<ref>[http://www.azcentral.com/lavoz/escena/articles/0228kilometro-CR.html "Kilómetro 31" continua con éxito.] February 28, 2007, La Voz.</ref> == আদৰণি == চলচ্চিত্ৰখন ২ ফেব্ৰুৱাৰীত মুক্তি দিয়া হৈছিল আৰু সেই সপ্তাহটোত মেক্সিকান বক্স অফিচত শীৰ্ষস্থানত আছিল।<ref>[http://www.milenio.com/mexico/hey/nota.asp?id=479172 Rompe récord de asistencia Km. 31]</ref> ২০০৭ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত লিচেষ্টাৰ স্কোৱেৰৰ এম্পায়াৰ চিনেমা হলত প্ৰিমিয়াৰ হোৱাৰ পিছত ২০০৭ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত ইংৰাজী উপ-শীৰ্ষকৰ সৈতে যুক্তৰাজ্যৰ নিৰ্বাচিত চিত্ৰগৃহত ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়। == পৰৱৰ্তী খণ্ড == ''KM 31-2: Sin Retorno'' ২০১৬ চনৰ ২৮ অক্টোবৰত মুক্তি পাইছিল। ইয়াত পুনৰ কাৰ্লোছ আৰাগন আৰু ইলিয়ানা ফক্সৰ অভিনয় দেখিবলৈ পোৱা যায় আৰু ইয়াৰ ৰচনা আৰু পৰিচালনা পুনৰ ৰিগোবেৰ্টো কাষ্টানেডাই কৰিছে।<ref>https://www.imdb.com/title/tt2718028/ {{User-generated source|certain=yes|date=August 2022}}</ref><ref>{{Cite web |title=Habrá segunda parte de Kilómetro 31 |url=http://www.tvyespectaculos.com/2012/06/13/habra-segunda-parte-de-kilometro-31/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20121127141536/http://www.tvyespectaculos.com/2012/06/13/habra-segunda-parte-de-kilometro-31/ |archive-date=2012-11-27 |access-date=2025-06-11 |website=www.tvyespectaculos.com |language=es}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb title|0460485|Kilómetro 31}} [[শ্ৰেণী:২০০৬ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মেক্সিকো]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] d7gvhz5muivysl82l12gtfl0lhws79c 0 135642 613308 595790 2026-06-20T14:33:59Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613308 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name=ইৰিনা এণ্টোনেংকো | image= Miss Russia 2010 Winner.jpg | caption= ২০১০ চনত মিছ ৰাছিয়া হিচাপে এণ্টোনেংকো | birth_name= ইৰিনা ইগোৰেভনা এণ্টোনেংকো | native_name = {{nobold|Ирина Антоненко}} | title=মিছ ৰাছিয়া ২০১০ | competitions=মিছ ৰাছিয়া ২০১০ (বিজেতা), মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১০ (শীৰ্ষ ১৫) | birth_place= মেগডেবাৰ্গ, [[জাৰ্মানী]] | birth_date= {{Birth date and age|1991|09|01|df=yes}} | height=১.৭৭ মিটাৰ | eye_color= ধোঁৱা বৰণিয়া | hair_color= মুগা | homepage= https://irinaantonenko.com/ }} '''ইৰিনা এণ্টো (এণ্টোনেংকো)''' ([[ইংৰাজী]]: Irina Anto (Antonenko); জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯১) এগৰাকী [[ৰাছিয়ান]] অভিনেত্ৰী, মডেল আৰু সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপধাৰী যিয়ে '''মিছ ৰাছিয়া ২০১০''' ৰ মুকুট লাভ কৰিছিল। ২০১০ চনৰ ২৩ আগষ্টত লছ ভেগাছত অনুষ্ঠিত হোৱা মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১০ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ শীৰ্ষ ১৫ গৰাকীৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিছিল। == জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ == ইৰিনা এণ্টোনেংকোৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত [[জাৰ্মানী]]ৰ মেগডেবাৰ্গ নগৰত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ নাটালিয়া আৰু ইগৰ এণ্টোনেংকো দুয়ো আৰক্ষী বিভাগৰ কৰ্মচাৰী আছিল। তেওঁ ১৫৬ নম্বৰ বিদ্যালয়ৰপৰা হাইস্কুলীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰে। বিদ্যালয়খনৰ সঞ্চালকৰ মতে, ইৰিনা আছিল এগৰাকী "অতি নম্ৰ আৰু ভদ্ৰ ছোৱালী।" <ref name="ural" /> বিদ্যালয়ত পঢ়ি থকা সময়তে এণ্টোনেংকোৱে তেওঁৰ জীৱনৰ প্ৰথমটো সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাত অংশ লৈছিল, য’ত তেওঁ শীৰ্ষ তিনিগৰাকীৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিব পৰা নাছিল।<ref name="vitkorov">{{cite news|url=http://www.kp.ru/daily/24452/615826/|title=18-летняя Ирина Антоненко победила в конкурсе "Мисс Россия - 2010"|last=Viktorov|first=Vladimir|date=7 March 2010|publisher=Komsomolskaya Pravda|access-date=2 September 2010}}</ref> হাইস্কুলীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰাৰ পাছত তেওঁ ইউৰাল ফাইনেন্স এণ্ড জুৰিচপ্ৰুডেন্স ইনষ্টিটিউটত বিত্তীয় বিষয়ত অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰে আৰু একে সময়তে তেওঁ মডেলিং কেৰিয়াৰো আৰম্ভ কৰে।<ref name="ural">[http://ural.kp.ru/daily/24452/615923/ Ural.kp.ru] — Папа «Мисс-Россия-2010» Игорь Антоненко: — «Ирина может представить Екатеринбург всему миру»</ref> ২০০৯ চনত "মিছ য়েকাটেৰিনবাৰ্গ" খিতাপ জয় কৰাৰ পাছত ইৰিনাই ৰাষ্ট্ৰীয় সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাত অংশ ল’বলৈ মস্কোলৈ যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ২০১০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ মাজভাগত তেওঁ "মিছ ৰাছিয়া"ৰ ফাইনেলৰ প্ৰস্তুতিৰ বাবে ৰাজধানীলৈ ৰাওনা হয়।<ref name="ekaterinburg.com">[http://www.ekaterinburg.com/news/spool/news_id-327667-section_id-102.html Irina Antonenko from Ekaterinburg Ready to Conquer US] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110710175250/http://www.ekaterinburg.com/news/spool/news_id-327667-section_id-102.html |date=2011-07-10 }} Ekaterinburg.com</ref> [[File:Irina Antonenko and Philipp Plein 12 March 2010.jpg|thumb|২০১০ চনৰ মাৰ্চ মাহত মস্কোত এণ্টোনেংকো আৰু ফেশ্বন ডিজাইনাৰ ফিলিপ প্লেইন]] ২০১০ চনৰ ৬ মাৰ্চত মস্কোত অনুষ্ঠিত এখন প্ৰতিযোগিতাত এণ্টোনেংকোৱে '''মিছ ৰাছিয়া ২০১০''' ৰ মুকুট লাভ কৰে। পূৰ্বৰ খিতাপধাৰী চফিয়া ৰুডিয়েভাই তেওঁক এই মুকুট প্ৰদান কৰে। মুকুটৰ উপৰি তেওঁ ১,০০,০০০ আমেৰিকান ডলাৰৰ নগদ পুৰস্কাৰ লাভ কৰে, যি ধনৰ বেছিভাগ অংশ তেওঁ অসুস্থ শিশুসকলক সহায় কৰিবলৈ দান কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। মিছ ৰাছিয়া হিচাপে নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত তেওঁ বিশ্ববিখ্যাত ডিজাইনাৰ ফিলিপ প্লেইনৰ বাবে মডেলিং আৰম্ভ কৰে আৰু ওলগা ডেফি, আলিনা আছি, ইলিয়া শ্বিয়ান, ইৰিনা নাটানোভা আৰু ৰাছিয়াৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় ডিজাইনাৰ ব্যাচেস্লাভ জাইতছেভৰ দৰে ডিজাইনাৰৰ ফেশ্বন শ্ব’ত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name="ekaterinburg.com"/> এণ্টোনেংকোৰ উচ্চতা ১৭৮ চেণ্টিমিটাৰ। তেওঁ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত অনুষ্ঠিত মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১০ প্ৰতিযোগিতাত ৰাছিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। তেওঁ এই প্ৰতিযোগিতাৰ শীৰ্ষ ১৫ গৰাকীৰ ভিতৰত স্থান পাইছিল। মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১০ প্ৰতিযোগিতাৰ প্ৰস্তুতি চলাই থকাৰ সময়ত তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে তেওঁৰ কোনো প্ৰেমিক নাই। তেওঁ কৈছিল, "প্ৰেমিকৰ বাবে মোৰ হাতত কোনো সময় নাই। মোৰ দিনটো ইংৰাজী শ্ৰেণীৰে আৰম্ভ হয় আৰু নিশা দেৰিলৈকে চলা ফেশ্বন পেৰেডেৰে শেষ হয়। এতিয়া মই পুৰুষৰ কথা খুব কমেই ভাবোঁ, কিন্তু আমাৰ সকলোৰে মাজতে প্ৰেম অন্তৰ্নিহিত হৈ থাকে।" <ref name="rian_p8">[https://web.archive.org/web/20121018211937/http://en.rian.ru/photolents/20100723/159923033_8.html Russia’s representative at Miss Universe 2010] RIA Novosti 2010-07-23.</ref> প্ৰতিযোগিতাখন অনুষ্ঠিত হোৱা লছ ভেগাছলৈ তেওঁৰ লগত মাতৃ আৰু আইতাক গৈছিল।<ref name="rian_p7">[https://web.archive.org/web/20121018212159/http://en.rian.ru/photolents/20100723/159923033_7.html Russia’s representative at Miss Universe 2010] RIA Novosti 2010-07-23.</ref> প্ৰতিযোগিতাখনত তেওঁ পিন্ধা মূল পোছাকযোৰ আছিল জেকব শ্বেফাৰে হাতেৰে নিৰ্মাণ কৰা ৬০,০০০ ডলাৰ মূল্যৰ চিল্কৰ এখন সান্ধ্যকালীন গাউন।<ref name="rian_p3">[https://web.archive.org/web/20121018230647/http://en.rian.ru/photolents/20100723/159923033_3.html Russia’s representative at Miss Universe 2010] RIA Novosti 2010-07-23.</ref> প্ৰতিজন অংশগ্ৰহণকাৰীৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় পৰম্পৰাগত উপহাৰ হিচাপে তেওঁ হাতেৰে অঁকা ''মেট্ৰিঅ’চকা'' (পুতলা) লৈ গৈছিল। এই প্ৰতিটো পুতলাত ২০০৫ চনৰপৰা ২০০৯ চনলৈকে মিছ ইউনিভাৰ্ছ বিজয়ীসকলৰ ছবি অঁকা আছিল।<ref name="rian_p53">[https://web.archive.org/web/20121018230741/http://en.rian.ru/photolents/20100723/159923033_5.html Russia’s representative at Miss Universe 2010] RIA Novosti 2010-07-23.</ref> এণ্টোনেংকোৱে বিশ্বাস কৰে যে একাগ্ৰতা, আন্তৰিকতা আৰু বন্ধুত্বপূৰ্ণ ব্যৱহাৰৰ লগতে বিজয়ৰ বাবে থকা তীব্ৰ ইচ্ছা তেওঁৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ গুণ।<ref name="rian_contestant_p2">[http://en.rian.ru/photolents/20100820/160273344_2.html Russia’s Miss Universe contestant] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121018230620/http://en.rian.ru/photolents/20100820/160273344_2.html |date=2012-10-18 }} RIA Novosti 2010-08-23.</ref> একে বছৰতে ইৰিনা এণ্টোনেংকোৱে অভিনেত্ৰী হিচাপে চলচ্চিত্ৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। তেওঁৰ প্ৰথমটো কাম আছিল খ্ৰীষ্ট গোৰাকৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত থ্ৰিলাৰ ছবি ''দ্য ডাৰ্কেষ্ট আৱাৰ''ত এটা চুটি চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়। ২০১৯ চনত তেওঁ [[আমেৰিকা]]লৈ গুচি যায় আৰু বৰ্তমান তেওঁ লছ এঞ্জেলছত বাস কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Irina Antonenko}} *[https://web.archive.org/web/20160719224026/http://www.irinaantonenko.ru/ Irina Antonenko Official site] *[http://www.missrussia.ru/ Miss Russia Official site] [[শ্ৰেণী:ৰাছিয়াৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] 123e7cymaczgh2pk5t0fnbojx3he5f4 0 136351 613401 603326 2026-06-21T07:56:20Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613401 wikitext text/x-wiki '''চেণ্টাৰ ফৰ দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ উইমেন ফিল’ছফাৰ্ছ এণ্ড চাইণ্টিষ্টছ''' (HWPS) হৈছে পাদেৰবৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এক আন্তঃশাখা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, যি ঐতিহাসিক মহিলা দৰ্শনবিদ আৰু বিজ্ঞানীসকলৰ কামৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। এই কেন্দ্ৰটোৱে 'জাৰ্নেল অৱ দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ উইমেন ফিল’ছফাৰ্ছ এণ্ড চাইণ্টিষ্টছ' প্ৰকাশৰ দায়িত্ব পালন কৰে।<ref>{{Cite web |last=Weinberg |first=Justin |date=2023-01-20 |title=New: Journal of the History of Women Philosophers and Scientists - Daily Nous |url=https://dailynous.com/2023/01/20/new-journal-of-the-history-of-women-philosophers-and-scientists/ |access-date=2023-12-11 |website=dailynous.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Journal of the History of Women Philosophers and Scientists |url=https://brill.com/view/journals/jhwp/jhwp-overview.xml |access-date=2023-12-11 |website=Brill |language=en}}</ref> কেন্দ্ৰটোৱে বছৰি 'এলিজাবেথ অৱ বোহেমিয়া' বঁটা প্ৰদান কৰে, যিটো দৰ্শনবিদ মহিলাসকলক সন্মান জনোৱাৰ বাবে ইউৰোপৰ প্ৰথমটো বঁটা।<ref>{{Cite web |title=Uni Paderborn verleiht Elisabeth-von-Böhmen-Preis |url=https://www.westfalen-blatt.de/owl/kreis-paderborn/paderborn/uni-paderborn-verleiht-elisabeth-von-bohmen-preis-2635848 |access-date=2023-12-11 |website=www.westfalen-blatt.de |language=de}}</ref><ref>{{Cite journal |date=2019 |title=Other Awards and Honors |url=https://www.jstor.org/stable/45222999 |journal=Proceedings and Addresses of the American Philosophical Association |volume=93 |pages=233–239 |jstor=45222999 |issn=0065-972X}}</ref><ref>{{Cite news |last=OWL Journal |title=Key Facts zum "Center for the History of Women Philosophers and Scientists" |work=OWL Journal |url=https://www.owl-journal.de/key-facts-zum-center-for-the-history-of-women-philosophers-and-scientists/}}</ref> ইউক্ৰেইনৰ দৰ্শনবিদ মহিলাসকলৰ অধ্যয়নৰ বাবে এই কেন্দ্ৰটোৱে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড ফাউণ্ডেশ্যনৰপৰা এক বৃহৎ অনুদান লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Uni Paderborn: Ukrainische Philosophin erforscht Umweltfolgen durch den Krieg in der Ukraine |url=https://www.westfalen-blatt.de/owl/kreis-paderborn/paderborn/universitaet-ukrainische-philosophin-karpenko-umweltfolgen-krieg-ukraine-2828378 |access-date=2023-12-11 |website=www.westfalen-blatt.de |language=de}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ই মহিলা দৰ্শনবিদ আৰু বিজ্ঞানীসকলৰ ইতিহাসৰ ওপৰত কাম কৰি থকা গৱেষকসকলৰ বাবে এটা গৱেষণা নেটৱৰ্ক আৰু আলোচনা-চক্ৰ পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Cite news |title=Neue Stimmen der Frauen in der Philosophie |work=MyScience |url=https://www.myscience.de/de/news/wire/neue_stimmen_der_frauen_in_der_philosophie-2022-uni-paderborn |access-date=11 December 2023}}</ref><ref>{{Cite web |last=Weinberg |first=Justin |date=2021-10-25 |title=A Network for Scholars Researching Women Philosophers in the History of Philosophy - Daily Nous |url=https://dailynous.com/2021/10/25/a-network-for-scholars-researching-women-philosophers-in-the-history-of-philosophy/,%20https://dailynous.com/2021/10/25/a-network-for-scholars-researching-women-philosophers-in-the-history-of-philosophy/ |access-date=2023-12-11 |website=dailynous.com |language=en-US}}</ref> == এনচাইক্লোপিডিয়া অৱ কনচাইজ কনচেপ্টছ বাই উইমেন ফিল’ছফাৰ্ছ == 'এনচাইক্লোপিডিয়া অৱ কনচাইজ কনচেপ্টছ বাই উইমেন ফিল’ছফাৰ্ছ' (ECC) হৈছে এক অনলাইন বিশ্বকোষ য’ত কেৱল দৰ্শনবিদ মহিলাসকলৰ কামৰ ধাৰণাসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ECC হৈছে চেণ্টাৰ ফৰ দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ উইমেন ফিল’ছফাৰ্ছ এণ্ড চাইণ্টিষ্টছৰদ্বাৰা বিকশিত এক মুক্ত প্ৰৱেশাধিকাৰ (open access) ডাটাবেছ, যিটো ২০১৮ চনৰ ১৫ জুনত অনলাইনযোগে মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://historyofwomenphilosophers.org/ecc/|title=Encyclopedia of Concise Concepts by Women Philosophers - History Of Women Philosophers|website=historyofwomenphilosophers.org|access-date=2019-08-21}}</ref> প্ৰতিটো প্ৰৱেশ (entry) আন্তৰ্জাতিকভাৱে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত গৱেষকৰদ্বাৰা লিখা হয় আৰু প্ৰকাশৰ পূৰ্বে বিশেষজ্ঞৰদ্বাৰা পৰ্যালোচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.britishphenomenology.org.uk/call-for-articles-on-women-phenomenologists/|title=Call for Articles on Women Phenomenologists – BSP Online|date=September 14, 2022}}</ref> ইয়াত কোনো এগৰাকী দৰ্শনবিদ মহিলাই বিকশিত কৰা বা উল্লেখনীয়ভাৱে আগবঢ়াই নিয়া কোনো এটা দাৰ্শনিক ধাৰণাৰ চমু ব্যাখ্যাৰ লগতে অধিক গৱেষণাৰ বাবে প্ৰাথমিক আৰু গৌণ উৎসৰ তালিকা থাকে। ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰবন্ধসমূহ ডায়োটিমা অৱ মেণ্টিনিয়া, মাৰ্চি ওটিছ ওৱাৰেন আৰু জেন এডামছৰ দৰে চিন্তাবিদসকলৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.openculture.com/2018/06/the-encyclopedia-of-women-philosophers.html|title=The Encyclopedia of Women Philosophers: A New Web Site Presents the Contributions of Women Philosophers, from Ancient to Modern | Open Culture}}</ref> এই বিশ্বকোষখন পাদেৰবৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ডিজিটেল সংগ্ৰহৰ অংশ আৰু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ আনুষ্ঠানিক শৈক্ষিক উৎস হিচাপে উপলব্ধ।<ref>{{Cite web|url=https://digital.ub.uni-paderborn.de/ecc/nav/classification/2980790|title=Digitale Sammlungen / The Encyclopedia of Concise Concepts by Women Philosophers|website=digital.ub.uni-paderborn.de|access-date=2019-08-21}}</ref> ইয়াক জাৰ্মান দৰ্শনবিদ ৰুথ হাগেনগ্ৰুবাৰ আৰু ক্লিভলেণ্ড ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ মেৰী এলেন ৱেইথে সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Encyclopedia of Concise Concepts by Women Philosophers |url=https://historyofwomenphilosophers.org/ecc/#hwps |website=History Of Women Philosophers And Scientists}}</ref> ডিজিটেল হিউমানিটিজ বা ডিজিটেল মানৱীয়তাৰ ক্ষেত্ৰত ব্যতিক্ৰমী কামৰ বাবে এই বিশ্বকোষখনে ২০১৮ চনত দাৰিয়াহ-ডিই ডিএইচ-বঁটা (সঁজুলি আৰু প্ৰকল্প শাখা) লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=PreisträgerInnen der DARIAH-DE DH-Award 2018 - DARIAH-DE |url=https://de.dariah.eu/preistr%C3%A4gerinnen-der-dariah-de-dh-award-2018 |access-date=2023-12-11 |website=de.dariah.eu}}</ref> == এমিলী দু চাতেলেট: গৱেষণা আৰু পাণ্ডুলিপি সংস্কৰণ == এই কেন্দ্ৰটোৱে ওঠৰ শতিকাৰ দৰ্শনবিদ আৰু পদাৰ্থবিজ্ঞানী এমিলী দু চাতেলেটৰ কামৰ ওপৰত দীৰ্ঘদিন ধৰি গুৰুত্ব আৰোপ কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০৬ চনত পটছডামত অনুষ্ঠিত এক বৃহৎ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনৰ<ref>{{Cite news |title=Homepage: Die Aufklärerin |url=https://www.tagesspiegel.de/potsdam/landeshauptstadt/die-aufklarerin-7782661.html |access-date=2024-06-04 |work=Der Tagesspiegel Online |language=de-DE |issn=1865-2263}}</ref> ফলস্বৰূপে এখন সম্পাদিত গ্ৰন্থ প্ৰকাশ পাইছিল য’ত দু চাতেলেটক লাইবনিজ আৰু নিউটনৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Gaukroger |first=Stephen |date=2012 |title=Ruth Hagengruber, ed., "Emilie du Châtelet between Newton and Leibniz." |url=https://journals.uvic.ca/index.php/pir/article/view/11450 |journal=Philosophy in Review |language=en |volume=32 |issue=4 |pages=273–274 |issn=1920-8936}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Arianrhod |first=Robyn |date=2016-12-01 |title=Émilie du Châtelet Between Leibniz and Newton edited by Ruth Hagengruber |url=https://doi.org/10.1007/s00283-016-9641-6 |journal=The Mathematical Intelligencer |language=en |volume=38 |issue=4 |pages=78–83 |doi=10.1007/s00283-016-9641-6 |issn=1866-7414|url-access=subscription }}</ref> ২০২০ চনৰপৰা কেন্দ্ৰটোৱে ৰাছিয়াৰ ছেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পুথিভঁৰালত সংৰক্ষিত দু চাতেলেটৰ পূৰ্বে অপ্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপিসমূহৰ এটা মুক্ত ঐতিহাসিক-সমালোচনাত্মক অনলাইন সংস্কৰণ প্ৰকাশ কৰি আহিছে। দু চাতেলেটৰ পাণ্ডুলিপিৰ এয়া প্ৰথম সমালোচনাত্মক সংস্কৰণৰ লগতে প্ৰথম অনলাইন সংস্কৰণ।<ref>{{Cite web |title=First critical and digital edition of one of the most important female philosophers published |url=https://nachrichten.idw-online.de/2020/12/17/first-critical-and-digital-edition-of-one-of-the-most-important-female-philosophers-published |access-date=2023-12-11 |website=nachrichten.idw-online.de |language=de-DE |archivedate=2023-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231207213233/https://nachrichten.idw-online.de/2020/12/17/first-critical-and-digital-edition-of-one-of-the-most-important-female-philosophers-published |deadurl=yes }}</ref> এই সংস্কৰণটো জাৰ্মান ৰিচাৰ্ছ ফাউণ্ডেশ্যনৰদ্বাৰা পুঁজি যোগান ধৰা হৈছে আৰু এয়া ৰাছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পুথিভঁৰালৰ সৈতে এক সহযোগিতামূলক কাম।<ref name="auto">{{Cite web |title=DFG - GEPRIS - Historisch-kritische digitale Edition der handschriftlichen Fassung von Émilie Du Châtelets Institutions de physique, Bibliothèque Nationale de France (BNF), Signatur: Français 12265 |url=https://gepris.dfg.de/gepris/projekt/435124693?context=projekt&task=showDetail&id=435124693& |access-date=2023-12-11 |website=gepris.dfg.de}}</ref> ২০২১ চনৰপৰা কেন্দ্ৰটোৱে পেৰিছৰ বিবলিঅ’থেক নেচনেল ডি ফ্ৰান্সত সংৰক্ষিত দু চাতেলেটৰ আন এক পাণ্ডুলিপিৰ সংগ্ৰহৰ মুক্ত অনলাইন ঐতিহাসিক-সমালোচনাত্মক সংস্কৰণ প্ৰকাশ কৰিছে। এই পাণ্ডুলিপিসমূহৰ ভিতৰত তেওঁৰ মুখ্য দাৰ্শনিক গ্ৰন্থ 'ইনষ্টিটিউচন ডি ফিজিক'ৰ প্ৰাৰম্ভিক খচৰাসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে।<ref name="auto"/> == এলিজাবেথ অৱ বোহেমিয়া বঁটা == এলিজাবেথ অৱ বোহেমিয়া (১৬১৮–১৬৮০) ৰ সন্মানত এই বঁটাৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। দৰ্শনৰ ইতিহাসত নাৰী বিষয়ক গৱেষণাৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে এই বঁটা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই বঁটাত ৩৫০০ ইউৰো প্ৰদান কৰা হয় আৰু ইয়াৰ বাবে অনুদান আগবঢ়ায় উলৰিকে ডেটমাৰ্ছে।<ref>{{Cite web |last=Redaktion (JB) |date=2019-01-25 |title=Paderborn: Erster Preis zu Ehren einer Philosophin • Westfalen erleben |url=https://westfalium.de/2019/01/25/paderborn-erster-preis-zu-ehren-einer-philosophin/ |access-date=2024-04-12 |website=Westfalen erleben |language=de-DE }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-11-08 |title=Preis zu Ehren einer Philosophin |url=https://marktowl.de/content/artikel-blickpunkt?tx_news_pi1%5Baction%5D=detail&tx_news_pi1%5Bcontroller%5D=News&tx_news_pi1%5Bnews%5D=861&cHash=c2a798ac8990bc2cfa9ecb8219ef6c67 |access-date=2024-04-12 |website=marktowl.de |language=en-US}}</ref> এই বঁটা বিজয়ীসকলৰ ভিতৰত আছে লৰা অৰোৰা বেনিটেজ গ্ৰবেট (২০২৩), ছাৰা হাটন (২০২২), মিটিলি চেইক্সাছ দা চিলভা (২০২১), মেৰী এলেন ৱেইথ (২০১৯) আৰু লিছা শ্বেপিৰো (২০১৮)।<ref>{{Cite web |title=Erster Preis zu Ehren einer Philosophin: Prof. Dr. Ulrike Detmers stiftet Philosophinnen-Preis zum 400. Geburtstag von Elisabeth von Böhmen Herford an das Center for the History of Women Philosophers and Scientists der Universität Paderborn |url=https://www.dab-ev.org/de/news/2019/20190130_Erster-Preis-zu-Ehren-einer-Philosophin.php |access-date=2024-04-12 |website=www.dab-ev.org}}</ref> == ৰাজহুৱা শিক্ষা == ২০১৭ চনৰপৰা ২০১৯ চনলৈকে চেণ্টাৰ ফৰ দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ উইমেন ফিল’ছফাৰ্ছ এণ্ড চাইণ্টিষ্টছে জাৰ্মানীৰ পাদেৰবৰ্ণত লিবোৰী চামাৰ স্কুলৰ আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Female philosophers in focus |url=https://marktowl.de/artikel-startseite?tx_news_pi1%5Baction%5D=detail&tx_news_pi1%5Bcontroller%5D=News&tx_news_pi1%5Bnews%5D=811&cHash=1d14939a1862e990b11394b79785e5a1 |access-date=2024-05-21 |website=marktowl.de |language=de-DE}}</ref> এই সন্মিলনসমূহ সৰ্বসাধাৰণৰ বাবে মুকলি আছিল আৰু ইয়াত বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ গৱেষকসকলে ভাষণ তথা মাষ্টাৰ ক্লাছ আগবঢ়াইছিল।<ref>{{Cite web |title=Libori Summer School commences second iteration |url=https://www.uni-paderborn.de/nachricht/87422 |access-date=2024-05-21 |website=marktowl.de |language=de-DE}}</ref> এই কেন্দ্ৰই অনলাইন শিক্ষণ ছেমিনাৰো পৰিচালনা কৰে। তেওঁলোকৰ মেছিভ অপেন অনলাইন কোৰ্ছ (MOOC) আগবঢ়োৱাৰ বাবে কেন্দ্ৰটোক 'ফেল’শ্বিপ ফৰ ইনোভেচন ইন ডিজিটেল ইউনিভাৰ্চিটি টিচিং' বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Philosophy goes MOOC|url=https://www.stifterverband.org/lehrfellows/2016/hagengruber |access-date=2024-05-21 |website=stifterverband.org |language=de-DE}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{official|https://historyofwomenphilosophers.org/}} [[শ্ৰেণী:নাৰী শিক্ষা]] [[শ্ৰেণী:মহিলা সংগঠন]] bnlxj1d5wfmkmgmtx2mi936o3nv4ylm 0 136789 613328 610774 2026-06-20T16:59:16Z ManjurKhan 18997 /* */ 613328 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = শুভেন্দু অধিকাৰী | image =File:Suvendu Adhikari May 2026 (cropped).jpg | image_size = 250px | caption = ২০২৬ চনত শুভেন্দু অধিকাৰী | office = পশ্চিম বংগৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী | term_start = ৯ মে ২০২৬ | governor = আৰ এন ৰবি | predecessor = [[মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়]] | office1 = পশ্চিম বংগ বিধান সভাৰ সদস্য | term_start1 = ৪ মে ২০২৬ | term_end1 = | constituency1 = ভৱনীপুৰ | predecessor1 = [[মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়]] | office2 = | term_start2 = ১১ মে ২০১৬ | term_end2 = ১৪ মে ২০২৬ | constituency2 = [[নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি|নন্দিগ্ৰাম]] | predecessor2 = ফিৰোজা বিবি | successor2 = | office3 = | term_start3 = ১১ মে' ২০০৬ | term_end3 = ১৬ মে ২০০৯ | constituency3 = কণ্ঠী দক্ষিণ | predecessor3 = শিশিৰ অধিকাৰী | successor3 = দিব্যেন্দু অধিকাৰী | office4 = বিৰোধী দলপতি | governor4 = [[জগদীপ ধানখাড়]]<br/>লা গণেশান<br/>চি.ভি. আনন্দ বসু<br/> আৰ এন ৰবি | deputy4 = মিহিৰ গোস্বামী | predecessor4 = আব্দুল মান্নান | term_start4 = ১৩ মে ২০২১ | term_end4 = ৯ মে ২০২৬ | status = | office5 = মৰাপাট নিগমৰ অধ্যক্ষ | 1blankname5 = বস্ত্ৰ মন্ত্ৰী | 1namedata5 = [[স্মৃতি ইৰাণী]] | predecessor5 = অজয় কুমাৰ জল্লী | term_start5 = ৩১ ডিচেম্বৰ ২০২০<ref>{{Cite news|last=Podder|first=Debasish|date=31 December 2020|title=জুট কৰ্পোৰেশন অফ ইণ্ডিয়াৰ চেয়াৰম্যান হচ্ছেন শুভেন্দু অধিকাৰী, নতুন বছৰেই নিয়োগ|url=https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20201231131434/https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|url-status=dead|archive-date=31 December 2020|access-date=31 December 2020|work=Hindustan Times|language=bn|archivedate=31 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201231131434/https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|deadurl=yes}}</ref> | term_end5 = ২ মাৰ্চ ২০২১<ref>{{cite news |title=BJP leader Suvendu Adhikari likely to step down as Chairperson of Jute Corporation of India |url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/bjp-leader-suvendu-adhikari-likely-to-step-down-as-chairperson-of-jute-corporation-of-india20210302170152/ |work=ANI News |date=2 March 2021 |access-date=29 May 2022}}</ref> | office6 = পৰিৱেশ মন্ত্ৰী | term_start6 = ২০১৮ | term_end6 = ২০২০ | 1blankname6 = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata6 = [[মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়]] | predecessor6 = শোভন চেটাৰ্জী | successor6 = [[মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়]]<ref name="r"/> | office7 = পৰিবহণ বিভাগৰ মন্ত্ৰী | term_start7 = ২৭ মে ২০১৬ | term_end7 = ২৭ নৱেম্বৰ ২০২০ | 1blankname7 = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata7 = [[মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়]] | predecessor7 = অৰূপ বিশ্বাস | successor7 = ফিৰহাদ হাকিম<ref name="r">{{cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/mamata-banerjee-to-keep-transport-portfolio-following-suvendu-adhikaris-resignation-2331328|title=CM Banerjee to retain transport portfolio following Suvendu Adhikari's resignation|newspaper=[[NDTV]]|date=28 November 2020}}</ref> | office8 = লোকসভাৰ সাংসদ | term_start8 = ১৬ মে' ২০০৯ | term_end8 = ১৯ মে' ২০১৬ | constituency8 = তামূলক লোক সভা সমষ্টি | predecessor8 = লক্ষ্মণ চন্দ্ৰ শেঠ | successor8 = দিব্যেন্দু অধিকাৰী | birth_place = কোণ্টাই, পশ্চিমবংগ, ভাৰত | birth_date = {{birth date and age|1970|12|15|df=y}} | spouse = | party = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] {{small|(২০২০ চনৰ পৰা)}} | alma_mater = ৰবীন্দ্ৰ ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়<ref>{{cite news |title= Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url= https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>কলা শাখাৰ স্নাতকোত্তৰ | profession = ৰাজনীতিক | father = শিশিৰ অধিকাৰী | relatives = দিব্যেন্দু অধিকাৰী (ভ্ৰাতৃ) <br/> সৌমেন্দু অধিকাৰী (ভ্ৰাতৃ) | signature = Signature of Suvendu Adhikari (English).png | website = | footnotes = | otherparty = * [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] {{small|(১৯৯৫–২০০০)}} * [[তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] {{small|(২০০০–২০২০)}} }}{{Expand article}} '''শুভেন্দু অধিকাৰী''' (জন্ম:- ১৫ ডিচেম্বৰ ১৯৭০) হৈছে এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] ৰাজনীতিক। তেওঁ ২০২৬ চনৰ ৯ মে’ৰ পৰা পশ্চিম বংগৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিব। অধিকাৰী ২০২১ চনৰ মে' মাহৰপৰা পশ্চিম বংগত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ বিৰোধী দলৰ নেতা আৰু [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগ]] শাখাৰ নেতা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে। অধিকাৰীয়ে ২০১৬ চনৰপৰা ২০২০ চনলৈ পশ্চিম বংগ চৰকাৰৰ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰ্যালয়ত কৰ্মৰত হৈছিল। ২০১৬ আৰু ২০২১ চনত নন্দিগ্ৰামৰপৰা বিধানসভাৰ সদস্য (এম এল এ) হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে ২০০৫ চনত তেওঁ দক্ষিণ কণ্টাইৰ বাবে আৰু ২০০৯ আৰু ২০১৪ চনত তামলুকৰপৰা [[লোকসভা]]ৰ সংসদ সদস্য নিৰ্বাচিত হয়।।<ref>{{cite news|title=Mamata banerjee challenges Suvendu Adhikari |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mamata-banerjee-challenges-suvendu-adhikari-s-nandigram-win-in-calcutta-hc-101623948924307.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |date=17 June 2021 |language=en}}</ref> অধিকাৰী ২০১৬ চনৰপৰা ২০২০ চনলৈ পৰিবহণ মন্ত্ৰী, ২০১৮ চনৰপৰা ২০২০ চনলৈ জলসিঞ্চন আৰু জলসম্পদ মন্ত্ৰী হিচাপে পশ্চিম বংগ চৰকাৰত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৯ চনৰপৰা ২০১৬ চনলৈ তামলুকৰপৰা লোকসভাৰ সদস্য আৰু ২০২০ চনৰপৰা ২০২১ চনলৈ ভাৰতীয় [[মৰাপাট]] নিগমৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। অধিকাৰী ১৯৯৮ চনৰপৰা ২০২০ চনলৈ [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] আৰু ১৯৯৫ চনৰপৰা ১৯৯৮ চনলৈ [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ [[মনমোহন সিং]] চৰকাৰৰ সাংসদ সদস্য তথা প্ৰাক্তন কেন্দ্ৰীয় গ্ৰামোন্নয়ন ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী শিশিৰ অধিকাৰীৰ পুত্ৰ।<ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Ravik |title=Had no work, say former TMC ministers in UPA govt |url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/had-no-work-say-former-tmc-ministers-in-upa-govt/story-u42OCyo4PuSXfNtPwjP3hO.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |date=23 September 2012}}</ref><ref>{{cite web | url = http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | title = Suvendu Adhikari -Profile | access-date = 20 June 2009 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | archive-date = 29 October 2010 | df = dmy-all | archivedate = 29 October 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | deadurl = yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=Election Commission of India|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|access-date=2 May 2021|website=results.eci.gov.in|archive-date=3 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503202328/https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Nandigram Election Result 2021 LIVE: Nandigram MLA Election Result & Vote Share - Oneindia |url=https://www.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/ |access-date=29 May 2022 |work=OneIndia}}</ref><ref>{{Cite news|title=Nandigram Assembly Election Results 2021 LIVE - Nandigram Vidhan Sabha Election Results|url=https://www.timesnownews.com/elections/nandigram-west-bengal-election-result-2021|work=Times Now|access-date=29 May 2022}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ১৯৭০ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত পশ্চিমবংগৰ পূৰ্ব মেদিনীপুৰ জিলাৰ কাৰ্কুলীত শিশিৰ অধিকাৰী আৰু গায়ত্ৰী অধিকাৰীৰ ঘৰত বঙালী ৰহী ব্ৰাহ্মণ<ref>{{Cite web |title=At Nandigram, Site of Historic Land Movement, a Battle to See Who the 'Real' Brahmin Is |url=https://thewire.in/politics/at-nandigram-site-of-historic-land-movement-a-battle-to-see-who-the-real-brahmin-is |access-date=2026-05-06 |website=The Wire |language=en}}</ref> পৰিয়ালত অধিকাৰীৰ জন্ম হয়। শিশিৰ অধিকাৰী এজন ৰাজনীতিবিদ, আৰু দ্বিতীয় মনমোহন সিং মন্ত্ৰালয়ৰ প্ৰাক্তন ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী৷ তেওঁ ২০১৯ চনত কান্থী সমষ্টিৰ পৰা লোকসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref name="LS">{{cite web |title=Adhikari, Shri Suvendu |url=https://sansad.in/ls/members/biographyM/4501 |publisher=Lok Sabha |access-date=23 May 2025}}</ref><ref name="AN">{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Kajari |date=31 March 2018 |title=Nandigram: Trinamool's stronghold, one family's stranglehold |url=https://newsable.asianetnews.com/india/west-bengal-polls-nandigram-subhendu-adhikari |work=Asianet Newsable |access-date=11 May 2025}}</ref> শুভেন্দু অধিকাৰী অবিবাহিত।<ref>{{cite news |title=ভাইৰা বিয়ে কৰলেও অকৃতদাৰ তিনি, জানুন কেমন শুভেন্দূৰ সংসাৰ |url=https://bangla.aajtak.in/elections/west-bengal-assembly-elections/story/former-wb-minister-suvendu-adhikary-explained-why-he-unmarried-255166-2020-12-16 |access-date=28 May 2023 |work=Aaj Tak বাংলা |date=16 December 2020 |language=bn}}</ref> শুভেন্দুৰ অন্যতম ভাতৃ সৌমেণ্ডু কান্থী পৌৰ নিগমৰ অধ্যক্ষ আছিল, যি এতিয়া ১৮ নং লোকসভাত কান্তী লোকসভা সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্বাচিত হৈছে।<ref name="AN"/> ২০১৯ চনত তামলুক সমষ্টিৰ পৰা লোকসভালৈ নিৰ্বাচিত হোৱা দিব্যেন্দু অধিকাৰীও তেওঁৰ ভাতৃ। অধিকাৰীয়ে ২০১১ চনত [[ৰবীন্দ্ৰ ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা কলা শাখাত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite news |title=Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url=https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf |work=[[Election Commission of India]] |access-date=25 April 2026 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগ তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:লোকসভাৰ সাংসদ]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ ৰাজ্যিক কেবিনেট মন্ত্ৰীসকল]] t9gshs0b7bl97hn1znqx9qmkvwpr5dw 0 136844 613306 606224 2026-06-20T14:28:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613306 wikitext text/x-wiki {{Short description|Emigration of highly educated people from Iran}} '''ইৰাণৰপৰা মানৱ মূলধনৰ বহিঃপ্ৰৱাহ''' ১৯৭৯ চনৰ ইছলামিক বিপ্লৱৰ পিছৰেপৰা [[ইৰান]]ৰপৰা মানৱ পুঁজিৰ বহিঃপ্ৰৱাহ এক উল্লেখযোগ্য পৰিঘটনা।<ref>{{Cite web |last=Mahmoudi |first=Hassan |date=2021-04-21 |title=Iran Loses Highly Educated and Skilled Citizens during Long-Running "Brain Drain" |url=https://www.migrationpolicy.org/article/iran-brain-drain-emigration |access-date=2022-03-20 |website=migrationpolicy.org |language=en}}</ref> ১৯৯০ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰতি বছৰে ১ লাখ ৫০ হাজাৰতকৈ অধিক ইৰাণীয়ে ইছলামিক গণৰাজ্য এৰি থৈ যায় <ref name="auto">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/1999/06/carringt.htm|title=IMF research economist Enrica Detragiache and U.S. Bureau of Labor Statistics economist William J. Carrington in the IMF's quarterly magazine, ''Finance and Development'' (v. 36, n. 2 (July 1999)|access-date=2011-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090831103411/http://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/1999/06/carringt.htm|archive-date=2009-08-31|url-status=live}}</ref> আৰু সেই সময়ত উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা সকলো ইৰাণীৰ অনুমাণিক ২৫ শতাংশই বিদেশত অ'ইচিডিৰ মানদণ্ডৰ উন্নত দেশত বাস কৰিছিল।<ref name="auto"/><ref name="RFERLclarif">{{cite web |url=https://www.rferl.org/a/1342682.html |title=Clarification On The 'Brain Drain.' |publisher=Rferl.org |date=2004-04-12 |access-date=2011-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110526124322/http://www.rferl.org/content/article/1342682.html |archive-date=2011-05-26 |url-status=live }}</ref> ২০০৯ চনৰ আই এম এফৰ প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে ইৰাণ শৈক্ষিক অভিজাত শ্ৰেণী হেৰুৱাই পেলোৱা দেশসমূহৰ তালিকাৰ শীৰ্ষত আছে; ই ১৫০,০০০ৰপৰা ১ লাখ ৮০,০০০ ভিতৰত বিশেষজ্ঞ হেৰুৱাইছিল। যিটো মোটামুটিভাৱে যথেষ্ট মূলধনী লোকচানৰ সমতুল্য। <ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/12/may/1297.html|title=Iran Faced With Growing Brain Drain: Report|work=payvand.com|access-date=2012-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425200026/http://www.payvand.com/news/12/may/1297.html|archive-date=2017-04-25|url-status=live|archivedate=2017-04-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170425200026/http://www.payvand.com/news/12/may/1297.html|deadurl=yes}}</ref><ref name="PRB">{{cite web |url=http://www.prb.org/Articles/2004/IranFacesPressuretoProvideJobsAddressHealthDisparities.aspx |title=Iran Faces Pressure to Provide Jobs, Address Health Disparities by Yvette Collymore |publisher=Prb.org |date=2004-09-07 |access-date=2011-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920043819/http://www.prb.org/Articles/2004/IranFacesPressuretoProvideJobsAddressHealthDisparities.aspx |archive-date=2012-09-20 |url-status=dead |archivedate=2012-09-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120920043819/http://www.prb.org/Articles/2004/IranFacesPressuretoProvideJobsAddressHealthDisparities.aspx |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |first=Frances |last=Harrison |title=Huge cost of Iranian brain drain |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/6240287.stm |publisher=BBC News |date=2007-01-08 |access-date=2007-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070109193238/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/6240287.stm |archive-date=2007-01-09 |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০০৯ চনৰ ইৰাণৰ নিৰ্বাচনী প্ৰতিবাদৰ পিছত ৰাজনৈতিক দমনৰ ফলত ইৰাণৰ বুদ্ধিজীৱীসকলৰ গণ পলায়ন ঘটে, যাক "ক্ৰমবৰ্ধমান শৰণাৰ্থী পলায়ন" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>"Iran's refugee exodus is exacerbating a brain drain that has stunted the country's development for years." [https://www.wsj.com/articles/SB126049484505086861?mod=rss_Today's_Most_Popular Thousands Flee Iran as Noose Tightens] DECEMBER 11, 2009</ref> ইয়াৰ উপৰি আমেৰিকাৰ কেন্দ্ৰীয় চোৰাংচোৱা সংস্থাই (CIA) "ব্ৰেইনড্ৰেইন প্ৰজেক্ট" নামৰ এক গোপন অভিযান চলাই আছে বুলিও বাতৰি প্ৰকাশ পাইছে, যাৰ লক্ষ্য হৈছে ইৰাণৰ পাৰমাণৱিক বিশেষজ্ঞসকলক নিজৰ পক্ষলৈ আকৰ্ষণ কৰা, যাৰ ফলত ইৰাণৰ পাৰমাণৱিক কাৰ্যসূচী দুৰ্বল হৈ পৰিছে। <ref>{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2010/06/11/world/middleeast/11assess.html?src=mv | work=The New York Times | title=Beyond Iran Sanctions, Plans B, C, D and | first=David E. | last=Sanger | date=June 10, 2010 | access-date=February 24, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160725104855/http://www.nytimes.com/2010/06/11/world/middleeast/11assess.html?src=mv | archive-date=July 25, 2016 | url-status=live }}</ref> ২০২৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ইৰাণ চৰকাৰে শিক্ষিত ব্যক্তিৰ প্ৰব্ৰজন ৰোধৰ বাবে প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ কৰে, যাৰ ভিতৰত চোৰাংচোৱাগিৰি বৃদ্ধি আৰু মানুহৰ চলাচলত সম্ভাৱ্য বাধা আৰোপ কৰা হয়। <ref>{{cite web | last1=فردا | first1=رادیو | url=https://www.radiofarda.com/a/32827133.html | title=برخورد با دفاتر مهاجرتی برای جلوگیری از مهاجرت بیشتر نخبگان از ایران | work=رادیو فردا }}</ref><ref>{{cite web | url=https://ir.voanews.com/a/security-view-of-the-islamic-republic-on-the-migration-of-elites/7494624.html | title=همکاری بنیاد نخبگان و پلیس گذرنامه؛ مهاجرت هم امنیتی شد | date=20 February 2024 }}</ref> ==পটভূমি== ২০০৩ চনত [[ইৰাণ]]ৰ উন্নয়নৰ ওপৰত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ 'সাধাৰণ দেশৰ মূল্যায়ন' অনুসৰি ১৯৯১ চনৰপৰা ১৯৯৯ চনৰ ভিতৰত ইৰাণত চাকৰি সৃষ্টিৰ ফলত "শ্ৰম বজাৰত প্ৰৱেশ কৰা লোকসকলৰ ৬০ শতাংশতকৈও কম লোকে কৰ্মসংস্থাপন লাভ কৰিছিল।" <ref name="PRB"/> কেন্দ্ৰীয় চোৰাংচোৱা সংস্থাই অনুমান কৰিছে যে ১৫ বছৰ আৰু তাতকৈ অধিক বয়সৰ ৫ কোটি ১০ লাখ ইৰাণীৰ ভিতৰত ৭৭ শতাংশই পঢ়িব আৰু লিখিব পাৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=World Factbook, Iran |publisher=Cia.gov |access-date=2011-03-31 |archivedate=2024-05-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240505102855/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |deadurl=yes }}</ref> এই জনসংখ্যাৰ এটা বৃহৎ অংশ কলেজ পৰ্যায়ত আছে বা ইয়াৰ কাষ চাপিছে। ইৰাণত 'মগজুৰ নিষ্কাশন'ৰ কাৰণসমূহ হ'ল: "বিদেশত অৰ্থনৈতিক সমৃদ্ধি আৰু উন্নত শিক্ষাৰ সুযোগ। দেশখনে নিজৰ নাগৰিকৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিব নোৱাৰাৰ লগতে নিবনুৱা সমস্যাৰ উচ্চ হাৰ আৰু বৌদ্ধিক আৰু সামাজিক সুৰক্ষাৰ সাধাৰণ অভাৱ। এই সকলোবোৰ কাৰকে মগজুৰ নিষ্কাশনত অৰিহণা যোগায়। ইয়াৰ উপৰি ইৰানত থকা 'আত্ম-চেন্সৰশ্বিপ'এ মানুহক মুক্তভাৱে চিন্তা আৰু লিখাত বাধা প্ৰদান কৰে।" ই এনে এক বাধা যিয়ে বৈজ্ঞানিক আৰু সমাজ বিজ্ঞান দুয়োটাতে গৱেষণাক অত্যন্ত কঠিন কৰি তোলে।" <ref name="Hakimzadeh">{{cite web |url=http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=424 |title=Iran: A Vast Diaspora Abroad and Millions of Refugees at Home By Shirin Hakimzadeh |publisher=Migrationinformation.org |access-date=2011-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140215052030/http://migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=424 |archive-date=2014-02-15 |url-status=live }}</ref> [[ইৰান]]ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আসনৰ বাবে হোৱা তীব্ৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাও ইয়াত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। প্ৰতি বছৰে পৰীক্ষা দিয়া প্ৰায় ১৫ লাখ লোকৰ ভিতৰত মাত্ৰ ১১ শতাংশইহে বিশ্ববিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰে। স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছতো যুৱক-যুৱতীসকলে দেখিবলৈ পায় যে উপলব্ধ চাকৰিৰ সংখ্যা অতি কম। চৰকাৰী পৰিসংখ্যা অনুসৰি প্ৰতি বছৰে শ্ৰম বজাৰত প্ৰৱেশ কৰা ২ লাখ ৭০ হাজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতক ছাত্ৰৰ ভিতৰত মাত্ৰ প্ৰায় ৭৫ হাজাৰ লোকেহে চাকৰি পাবলৈ সক্ষম হয়। ‘মানৱ পুঁজি’ৰ এই বহিঃগমনে প্ৰতি বছৰে চৰকাৰৰ ৩৮ বিলিয়ন ডলাৰতকৈ অধিক ব্যয় হয় আৰু এয়া তেল বিক্ৰীৰপৰা পোৱা ৰাজহৰ দুগুণ। ‘পাঁচবছৰীয়া উন্নয়ন পৰিকল্পনা’ৰ বিধানৰ অধীনত দেশে নিবনুৱা জনসাধাৰণৰ বাবে কৰ্মসংস্থাপনৰ সুযোগ সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে; কিন্তু এই প্ৰচেষ্টাসমূহৰ ফল এতিয়াও সাফল্যমণ্ডিত হোৱা নাই। ফলত দেশখনে ইয়াৰ 'শিক্ষিত প্ৰবাসী সম্প্ৰদায়'ৰপৰাও লাভৱান হ'ব নোৱাৰে বা দেশত উপস্থিত নিবনুৱা বিশেষজ্ঞৰ পুলৰপৰাও লাভৱান হ'ব নোৱাৰে।" <ref name="Hakimzadeh"/> ==ইতিহাস== এটা সূত্ৰৰ মতে,<ref>{{Cite web |last=Hakimzadeh |first=Shirin |date=2006-09-01 |title=Iran: A Vast Diaspora Abroad and Millions of Refugees at Home |url=https://www.migrationpolicy.org/article/iran-vast-diaspora-abroad-and-millions-refugees-home |access-date=2023-01-04 |website=migrationpolicy.org |language=en}}</ref> ইৰাণৰপৰা প্ৰব্ৰজন আৰম্ভ হৈছিল ইৰাণ-ইৰাক যুদ্ধৰ বাবে সৈনিক নিযুক্তিৰপৰা। চৰকাৰক নতুন সৈনিকৰ প্ৰয়োজন আছিল আৰু সেই সৈন্যসকলৰ মাজত মৃত্যুৰ হাৰ অধিক হোৱাৰ বাবে নিযুক্তি পোৱা ইৰাণী পুৰুষসকলক আন দেশলৈ পলায়ন কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছিল। আন এটা সম্ভাৱ্য কাৰণ হ’ব পাৰে ১৯৭৯ চনৰ ইছলামিক বিপ্লৱৰ পিছত হোৱা ইৰাণৰ সাংস্কৃতিক বিপ্লৱ। ১৯৮০ চনৰ ১২ জুনত সাংস্কৃতিক বিপ্লৱে ইৰাণৰ উচ্চ শিক্ষা-ব্যৱস্থাক বৃহৎ সংস্কাৰ কৰাৰ প্ৰয়াসত এবছৰতকৈও অধিক সময় বন্ধ কৰি দিছিল। তথাপি শিক্ষিত ইৰাণীসকলে বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ বিষয়টো ১৯৮০ চনৰ ৩১ অক্টোবৰতহে আলোচনা কৰা হৈছিল, যেতিয়া ইৰাণৰ বিপ্লৱী নেতা [[ৰুহোল্লাহ খোমেইনী]]য়ে ইয়াৰ গুৰুত্বক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছিল: :''" মানুহে কয় "ব্ৰেইনৱাছিং।" এই পচি যোৱা মগজুবোৰ সাৰি যাওক। তেওঁলোকৰ বাবে শোক নকৰিবা; তেওঁলোকে জীৱনৰ নিজৰ সংজ্ঞা সৃষ্টি কৰক। প্ৰতিটো মগজু—যিটোক আপুনি "বিজ্ঞান" বুলি কয়—সন্মানৰ যোগ্য নেকি? পলাই যোৱাসকলৰ বাবে আমি বহি শোক কৰা উচিত নেকি? এই মগজুবোৰ আমেৰিকা আৰু ব্ৰিটেইনলৈ পলায়ন কৰাৰ বাবে আমি চিন্তা কৰা উচিত নেকি? এই মগজুবোৰ পলাওক, আৰু অধিক যোগ্য মগজুৱে ইয়াৰ ঠাই ল’ব। এতিয়া যেতিয়া তেওঁলোকে (ইছলামিক ৰিপাব্লিকে) পাৰ্জ চলাইছে, তেতিয়া আপুনি কিয় বিচলিত হৈছে, কিয় মানুহক হত্যা কৰিছে? আনকি এই বিপথে পৰিচালিত লোকসকলৰ পচি যোৱা মগজুৰ বিষয়েও কিয় আলোচনা কৰিছে? ইছলামক কিয় প্ৰশ্ন কৰিছে? পলায়ন কৰিছে নেকি? সিহঁতক যাবলৈ দিয়ক। সিহঁতক পলাবলৈ দিয়ক। তেওঁলোক বৈজ্ঞানিক মগজু নাছিল। সেইটোৱেই ভাল। চিন্তা নকৰিব। মাত্ৰ পলাব লাগে। [[ইৰাণ]] এতিয়া তেওঁলোকৰ বাসস্থান নহয়। এই বিপথে পৰিচালিত মগজুবোৰৰ আমাৰ কোনো কাম নাই। সিহঁতক পলাবলৈ দিয়ক। যদি আপুনি এই ঠাইখন আপোনাৰ থাকিবলৈ নহয় বুলি ভাবে, তেন্তে আপুনিও পলাই যোৱা উচিত। T "''<ref>Interview with [[Ettelaat]] newspaper, آیت الله روح الله خمینی در ملاقات با اعضای کمیته امداد روزنامه اطلاعات، 9 آبان ماه 1358 . Link: [http://www.iranpressnews.com/source/009122.htm See second paragraph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907221209/http://www.iranpressnews.com/source/009122.htm |date=2008-09-07 }} {{in lang|fa}}</ref> ইৰাণ–ইৰাক যুদ্ধৰ সময়তো এই ধাৰা অব্যাহত আছিল। ২০০৫ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ড° ফাৰাজী-ডানাৰ ঠাইত এজন ধৰ্মগুৰুৱে তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চ্যান্সেলৰৰ দায়িত্ব লয়। ইৰাণৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে কোনো ডাঙৰ শিক্ষানুষ্ঠানৰ নেতৃত্বত পৰম্পৰাগত শিক্ষাবিদসকলৰ ঠাইত এজন ধৰ্মগুৰুক আধিপত্য বিস্তাৰ কৰা হৈছিল। তেওঁ অৱশ্যে কেইবাখনো গ্ৰন্থৰ ৰচনা কৰিছে আৰু ইছলামিক ন্যায়বিজ্ঞানৰ বিশেষজ্ঞ হিচাপে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইন বিদ্যালয়তো অধ্যাপনা কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/persian/iran/story/2005/11/051125_mf_amid.shtml |title=نخستين رئيس روحانی برای دانشگاه تهران |publisher=BBC News |access-date=2011-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419062431/http://www.bbc.co.uk/persian/iran/story/2005/11/051125_mf_amid.shtml |archive-date=2012-04-19 |url-status=live }}</ref> এই দেশসমূহত একাডেমীৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পদবীত থকা ইৰাণৰ বিভাগীয় মুৰব্বী আৰু পৰিচালকৰ দীঘলীয়া তালিকাখন নিঃসন্দেহে এই বাস্তৱতাৰ এক শক্তিশালী সূচক। ইৰাণৰপৰা অহা মগজুৰ নিষ্কাশন ঘৰুৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত সংবাদ মাধ্যমত আলোচনাৰ এক উত্তপ্ত বিষয় হৈ পৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/01/may/1010.html|title=220,000 academics leave Iran in one year, brain drain rising - Moin warns|work=Payvand|access-date=2008-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20080409015930/http://www.payvand.com/news/01/may/1010.html|archive-date=2008-04-09|url-status=live|archivedate=2008-04-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080409015930/http://www.payvand.com/news/01/may/1010.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.iranian.ws/cgi-bin/iran_news/exec/view.cgi/2/3811|title=iranian.ws -&nbsp; Iranian Resources and Information.|access-date=2008-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304031249/http://www.iranian.ws/cgi-bin/iran_news/exec/view.cgi/2/3811|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.iranian.com/Opinion/2002/August/Brain/|title=THE IRANIAN: Brain drain, Ahmad Anvari|publisher=iranian.com|access-date=2008-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20071117034236/http://www.iranian.com/Opinion/2002/August/Brain/|archive-date=2007-11-17|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.iranian.com/Opinion/2002/October/Brain/|title=THE IRANIAN: Brain drain, Mohammad Ala|publisher=iranian.com|access-date=2008-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20071117034245/http://www.iranian.com/Opinion/2002/October/Brain/|archive-date=2007-11-17|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.scidev.net/News/index.cfm?fuseaction=readNews&itemid=1485&language=1|title=Science & technology for global development news & analysis|publisher=SciDev.Net|access-date=2008-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20071117163807/http://www.scidev.net/News/index.cfm?fuseaction=readNews&itemid=1485&language=1|archive-date=2007-11-17|url-status=live|archivedate=2007-11-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071117163807/http://www.scidev.net/News/index.cfm?fuseaction=readNews&itemid=1485&language=1|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.parapundit.com/archives/002003.html|title=ParaPundit: Iran Has Highest Rate Of Emigration Brain Drain|work=parapundit.com|access-date=2008-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20080808120419/http://www.parapundit.com/archives/002003.html|archive-date=2008-08-08|url-status=live|archivedate=2008-08-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080808120419/http://www.parapundit.com/archives/002003.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.rferl.org/a/1051803.html|title=Iran: Coping With The World's Highest Rate Of Brain Drain|newspaper=RadioFreeEurope/RadioLiberty|access-date=2008-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20080413221553/http://www.rferl.org/featuresarticle/2004/03/c655d456-07df-405a-8fe9-aad51173bd66.html|archive-date=2008-04-13|url-status=live |last1=Esfandiari |first1=Golnaz }}</ref> কিছুমানে পৰিস্থিতিৰ বাবে সীমিত নিয়োগৰ সুযোগ বা দুৰ্বল শ্ৰম বজাৰ (যিটো বহুতে পশ্চিমীয়া অৰ্থনৈতিক নিষেধাজ্ঞাৰ বাবে দোষাৰোপ কৰে); আন কিছুমানে দেশৰ ক্ৰমান্বয়ে বাধাপ্ৰাপ্ত আৰু স্তব্ধ হৈ পৰা সামাজিক ব্যৱস্থাক দোষাৰোপ কৰে। এই পৰিস্থিতিৰ চিন হিচাপে ২০০৬ চনত তেতিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি মাহমুদ আহমদিনেজাদে দেশৰ সকলো বিশ্ববিদ্যালয়কে তেওঁ "উদাৰ আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ প্ৰভাৱ" বুলি কোৱাৰপৰা সম্পূৰ্ণৰূপে মুক্ত কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6196069.stm|publisher=BBC|title=Mass purges at Iran universities|first=Frances|last=Harrison|date=20 December 2006 |author-link=Frances Harrison|access-date=2008-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20080407005558/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6196069.stm|archive-date=2008-04-07|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2006/sep/06/highereducation.iran|work=The Guardian|title=Iranian president calls for purge of liberal lecturers|first=Robert|last=Tait|date=September 6, 2006|access-date=April 22, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080907083349/http://education.guardian.co.uk/higher/worldwide/story/0,,1865731,00.html|archive-date=September 7, 2008|url-status=live}}</ref> ২০০৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত প্ৰকাশিত ''দ্য ৱাশ্বিংটন প্ৰিজম''ত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিৱেদনত দাবী কৰা হৈছে যে [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মুদ্ৰা নিধি]] (IMF)-এ ইৰাণক উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ ভিতৰত "মগজুৰ নিষ্কাশন"ৰ ক্ষেত্ৰত শীৰ্ষ দেশ হিচাপে স্থান দিছে; তেওঁলোকৰ অনুমান অনুসৰি প্ৰায় ১ লাখ ৮০ হাজাৰ লোকে ইৰাণ এৰি গৈছে।<ref>{{cite web |url=http://www.washingtonprism.org/showarticle.cfm?id=213 |title=Washington Prism |publisher=Washington Prism |access-date=2011-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080406030207/http://www.washingtonprism.org/showarticle.cfm?id=213 |archive-date=2008-04-06 |url-status=dead |archivedate=2008-04-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080406030207/http://www.washingtonprism.org/showarticle.cfm?id=213 |deadurl=yes }}</ref> অৱশ্যে ইছলামিক ৰিপাব্লিক নিউজ এজেন্সীৰ এক প্ৰতিৱেদনত এই সংখ্যা ২ লাখ বুলি কোৱা হৈছে। ইৰাণৰ সংস্কৃতি আৰু উচ্চ শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ মতে বৰ্তমান প্ৰায় ৫০,০০০ ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে বিদেশত অধ্যয়ন কৰি আছে।<ref name="Iranian Embassy in Oslo">{{cite web|title=Education System in Iran|url=http://www.iran-embassy-oslo.no/embassy/educat.htm|publisher=Iranian Embassy in Oslo|access-date=7 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20090609234100/http://www.iran-embassy-oslo.no/embassy/educat.htm|archive-date=9 June 2009|url-status=dead}}</ref> ==ধাৰা ওলোটাই অনাৰ প্ৰচেষ্টা== শেহতীয়া বছৰবোৰত শিক্ষাবিদ আৰু উচ্চ দক্ষতাসম্পন্ন শ্ৰমিকসকলক কৰ্মসংস্থাপন আৰু গৱেষণাৰ সুযোগ প্ৰদান কৰি মগজু নিষ্কাশণ তথা মানৱ সম্পদৰ বহিঃপ্ৰৱাহৰ ৰোধৰ বাবে কেইবাটাও পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ২০০৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ইৰাণত বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে আৰু গৱেষণা আৰু উন্নয়নত নিয়োজিত লোকসকলক উপকৃত কৰিবলৈ ইৰাণৰ নেচনেল ছায়েন্স ফাউণ্ডেশ্যন স্থাপন কৰা হয়। বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাত কাম কৰা ইৰাণীসকলৰ সুবিধাৰ্থে স্থাপন কৰা আন এটা প্ৰতিষ্ঠান হৈছে [[ইৰাণ]]ৰ নেচনেল জিনিয়াছ ফাউণ্ডেশ্যন।<ref>{{Cite web |title=.: بنیاد ملی نخبگان |url=http://www.bonyad-nokhbegan.ir/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080423102932/http://www.bonyad-nokhbegan.ir/ |archive-date=2008-04-23 |access-date=2008-04-22 |archivedate=2008-04-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080423102932/http://www.bonyad-nokhbegan.ir/ |deadurl=yes }}</ref> ইৰাণে স্নাতক অভিলেখ বিধেয়ক উত্থাপন কৰি মগজু নিষ্কাশণ তথা বহিঃপ্ৰৱাহ ৰোধ কৰাৰ চেষ্টা কৰিছে; এই বিধেয়কখনে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষাৰ আন্তৰ্জাতিককৰণ আৰু সম্প্ৰসাৰণৰ আহ্বান জনাইছে, যাৰ ফলত স্নাতকসকলৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাব। <ref>{{cite book |url=http://www.nap.edu/openbook.php?record_id=12185&page=25 |title=Science and Technology and the Future Development of Societies: International Workshop Proceedings |publisher=Nap.edu |date=2007-02-11 |doi=10.17226/12185 |isbn=978-0-309-11927-6 |access-date=2011-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016082426/http://www.nap.edu/openbook.php?record_id=12185&page=25 |archive-date=2012-10-16 |url-status=live }}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==অধিক পঢ়ক== *{{cite journal|title=The brain drain from Iran to the United States|first=Akbar E|last=Torbat|journal=Middle East Journal|pages=272–295|date=Spring 2002|volume=56|issue=2}} *Migration Information: {{cite web|url=http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=424|title=Iran: A Vast Diaspora Abroad and Millions of Refugees at Home|work=migrationpolicy.org|access-date=2008-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140215052030/http://migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=424|archive-date=2014-02-15|url-status=live}} *UCSC Study: {{Cite web |url=http://users.soe.ucsc.edu/~daraei/files/BrainDrain.jpg |title=Baskin School of Engineering – Baskin Engineering provides unique educational opportunities, world-class research with an eye to social responsibility and diversity |access-date=2014-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110001124/http://users.soe.ucsc.edu/~daraei/files/BrainDrain.jpg |archive-date=2014-01-10 |url-status=live }} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://web.archive.org/web/20100525045858/http://www.g15.org/workingpaper5.pdf International Migration, Remittances and the Brain Drain] in [[Group of 15]] Countries [[শ্ৰেণী:ইৰান]] 8t68zhe00kor6s79pvzz5mrg5m2elr3 0 136892 613307 607633 2026-06-20T14:30:20Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613307 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} <!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] --> [[File:Iranian Fire altar.jpg|thumb|right|তেহৰাণৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ ৮০% গাড়ী-মটৰৰ বাবে; বাকী ২০% কাৰখানা আৰু উদ্যোগৰ নিৰ্গমনৰ বাবে। ]] '''ইৰানৰ পৰিবেশৰ সমস্যা''' [[ইৰাণ]] হ'ল বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু ঘন জনবসতিপূৰ্ণ দেশ, ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ১৭ লাখ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু জনসংখ্যা ৯ কোটি ১৫ লাখ। ১৯৬৬ চনৰপৰা ইৰাণত জনসংখ্যাৰ অপৰিসীম বৃদ্ধি হৈছে, প্ৰথম অৱস্থাত ২৫,৭৮১,০৯০ জন লোকৰ সংখ্যা আৰু ২০১০ চনত মুঠ জনসংখ্যা ৭৫,৩৩০,০০০ হৈছিল। ইৰাণৰ পৰিৱেশজনিত সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত বিশেষকৈ চহৰ অঞ্চলত বাহনৰ নিৰ্গমন, শোধনাগাৰৰ কাম-কাজ, আৰু ঔদ্যোগিক পানীৰপৰা ওলোৱা পানীয়ে বায়ুৰ গুণাগুণৰ অৱনতি ঘটাত অৰিহণা যোগায়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ এক প্ৰতিৱেদনত পৰিৱেশ সূচকাংকৰ ক্ষেত্ৰত ইৰাণক ১৩৩খন দেশৰ ভিতৰত ১১৭ নম্বৰ স্থানত ৰখা হৈছে। <ref>[http://iran-daily.com/1385/2798/html/ Iran Daily – Front Page – 03/06/07<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite web|title=Iran Environment in Grave Danger|url=http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|website=payvand.com|access-date=2009-10-28|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115042603/http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200115042603/http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|deadurl=yes}}</ref> পানীৰ অভাৱো চিন্তাৰ বিষয় কাৰণ। গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি আৰু বৰষুণৰ মাত্ৰাৰ উঠা-নমাৰ ফলত খৰাং বা বানপানীৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে আৰু ইয়াৰ ফলত দেশখনত পানীৰ উপলব্ধতা আৰু অধিক হ্ৰাস কৰিব। == বায়ু প্ৰদূষণ == [[বিশ্ব বেংক]]ৰ মতে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ ফলত ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ ক্ষতি হয় ৬৪ কোটি ডলাৰ বা ৫.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়েল অৰ্থাৎ জিডিপিৰ ০.৫৭ শতাংশ।<ref>{{cite web|title=Iran Daily – Front Page – 03/06/07|url=http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115065256/http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|archive-date=2007-11-15|access-date=2015-11-22|archivedate=2007-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071115065256/http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|deadurl=yes}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণ সম্পৰ্কীয় ৰোগৰ বাবে ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ বাবে প্ৰতি বছৰে অনুমাণিক ২৬ কোটি ডলাৰ বা ২.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়াল বা জিডিপিৰ ০.২৩ শতাংশ ক্ষতি হয়। বেছিভাগ বাহনতে সীহযুক্ত গেছলিন ব্যৱহাৰ কৰে আৰু ইয়াৰ নিৰ্গমন নিয়ন্ত্ৰণ সঁজুলিৰ অভাৱ। <ref>[http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm Iran Daily – Domestic Economy – 07/01/07<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506083012/http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm|date=2008-05-06}}</ref> তেহৰাণক বিশ্বৰ অন্যতম প্ৰদূষিত চহৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতে বৰ্তমানৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ ঠাইত প্ৰাকৃতিক গেছ চালিত বাছ আৰু গাড়ীৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ইৰাণত চৰকাৰী ৰাজসাহায্যৰ জৰিয়তে ইন্ধনৰ মূল্য কৃত্ৰিমভাৱে কম হয়, যাৰ ফলত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ অতি অদক্ষ আৰু প্ৰদূষিত হয়। <ref>{{cite web|date=28 September 2007|title=Atieh Bahar|url=http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-date=2007-09-28|access-date=2026-05-16|archivedate=2007-09-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Iran Daily – Domestic Economy – 01/11/09|url=http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318162410/http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|archive-date=2009-03-18|access-date=2016-02-19}}</ref> যাতায়াতৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা, বাহন পৰিদৰ্শন, বৈদ্যুতিক চাইকেলৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ আৰু চৰকাৰৰ তথ্যপ্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ আদি এই সমস্যাৰ সমাধানৰ অংশ।<ref>{{cite web|title=YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100607193719/http://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|archive-date=2010-06-07|via=YouTube}}</ref> শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তেহৰাণ আৰু আৰক (ৰাজধানীৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত) চহৰ চৰকাৰে বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে। এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গত হোৱা ক্ষতিকাৰক ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস কৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|title=Iran Pharmaceuticals and Healthcare Report Q2|website=payvand.com|access-date=2009-07-04|archive-date=2011-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20111129222751/http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|url-status=dead|archivedate=2011-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111129222751/http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|deadurl=yes}}</ref> == জলবায়ু পৰিৱৰ্তন == ইৰাণ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ কিয়'ট' প্ৰট'কলৰ অংশীদাৰ যদিও ইয়াৰ ডোহা সংশোধনীৰ অংশীদাৰ নহয়।<ref>{{Cite web|title=United Nations Treaty Collection|url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=IND&mtdsg_no=XXVII-7-c&chapter=27&clang=_en|access-date=2020-11-10|publisher=United Nations}}</ref> == পৰিৱেশ তন্ত্ৰ == ইৰাণৰ বহু অংশ অতিমাত্ৰা চৰণীয়া পথাৰ, মৰুভূমিকৰণ আৰু/বা বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। উদ্যোগ আৰু কৃষিৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগে লগে জলাশয় আৰু মিঠা পানীৰ উৎসসমূহ দ্ৰুতগতিত ধ্বংস হৈ আহিছে; ইয়াৰ উপৰি তেল আৰু ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নিৰ্গত হোৱাৰ ফলত পাৰ্চী উপসাগৰ আৰু কাস্পিয়ান সাগৰৰ জলজ জীৱ-জন্তুৰ ক্ষতি হৈছে।<ref>{{cite web|title=Iran – Country Brief|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/IRANEXTN/0,,menuPK:312966~pagePK:141132~piPK:141107~theSitePK:312943,00.html|website=web.worldbank.org}}</ref> ইৰাণে যুক্তি আগবঢ়ায় যে কাস্পিয়ান সাগৰত তেল আৰু গেছৰ মজুত উন্নয়নৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাই অঞ্চলটোৰ বাবে পৰিৱেশৰ প্ৰতি নতুন ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে।<ref>{{cite web|title=Iran environment in grave danger|url=http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|website=payvand.com|access-date=2010-05-05|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115013610/http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200115013610/http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|deadurl=yes}}</ref> যদিও ১৯৭১ চনৰপৰা পৰিৱেশ বিভাগৰ অস্তিত্ব আছে, ইৰাণে এতিয়াও বহনক্ষম উন্নয়ন নীতি প্ৰণয়ন কৰা নাই, কাৰণ হ্ৰস্বম্যাদী অৰ্থনৈতিক লক্ষ্যক অধিক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web|title=Green Party of Iran – News|url=http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|website=iran-e-sabz.org|access-date=2009-08-16|archive-date=2008-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009213724/http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|url-status=dead|archivedate=2008-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081009213724/http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|deadurl=yes}}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাগৰীয় আইন সম্পৰ্কীয় সন্ধিত ইৰানে স্বাক্ষৰিত কৰিছে, কিন্তু এতিয়াও অনুমোদিত হোৱা নাই: পৰিৱেশ পৰিৱৰ্তন, সাগৰৰ আইন, সাগৰীয় জীৱ সংৰক্ষণ <ref name="auto">{{cite web|title=Archived copy|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran|url-status=dead|archive-date=January 10, 2021|access-date=2012-12-04|archivedate=2024-05-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240505102855/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|deadurl=yes}}</ref> == বনাঞ্চল ধ্বংস == ইৰাণৰ ২০১৮ চনৰ বন লেণ্ডস্কেপ অখণ্ডতা সূচকাংকৰ গড় স্ক’ৰ আছিল ৭.৬৭/১০, যাৰ ফলত ইৰানে ১৭২খন দেশৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ৩৪ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছে। <ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G. |last10=Callow |first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|pmc=7723057|pmid=33293507|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A. |last20=Hofsvang |first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S. |last30=Mendez |first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B. |last40=Stevens |first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}</ref> ==প্ৰাকৃতিক দূৰ্য্যোগ == ইৰাণত পশ্চিম সীমান্ত আৰু উত্তৰ-পূবত সময়ে সময়ে খৰাং, বানপানী, ধূলিৰ ধুমুহা, বালিৰ ধুমুহা আৰু ভূমিকম্পৰ সৃষ্টি হয়।[ <ref name="auto" /> ==ভূমিৰ ক্ষয়ীভৱন == ২০১১ চনত ইৰাণে মাটিৰ খহনীয়াৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেয়া স্থান লাভ কৰিছিল,<ref>{{cite web|title=Iran ranked worst in the world for soil erosion: expert|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-25|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113020933/http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200113020933/http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|deadurl=yes}}</ref> ২০১৭ চনৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি দেশখনৰ খহনীয়াৰ হাৰ বিশ্বৰ গড়ৰ ২.৫ গুণ।<ref>{{Cite web|date=2017-11-11|title=Soil erosion in Iran 2.5 times the world average|url=https://www.tehrantimes.com/news/418381/Soil-erosion-in-Iran-2-5-times-the-world-average|access-date=2024-04-28|website=Tehran Times}}</ref> ==আৱৰ্জনা == দেশত প্ৰতিদিনে অনুমাণিক ৫০,০০০ টন আৱৰ্জনা উৎপাদন হয় যাৰ ৭০ৰপৰা ৮০ শতাংশ আৱৰ্জনা পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নভাৱে নিষ্কাশন কৰা হয় যদিও বাকীখিনি নহয়। <ref>{{cite web|title=Every Iranian produces 700 grams of garbage per day|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-24|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113015547/http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200113015547/http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|deadurl=yes}}</ref> ইৰাণে বছৰি (২০১৬) ৮০ লাখ টনতকৈ অধিক বিপজ্জনক আৱৰ্জনা উৎপন্ন কৰে। <ref>{{cite web|date=23 October 2016|title=Hazardous Waste Production Alarming|url=https://financialtribune.com/articles/people/52093/hazardous-waste-production-alarming|access-date=16 May 2026|archivedate=17 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817023255/https://financialtribune.com/articles/people/52093/hazardous-waste-production-alarming|deadurl=yes}}</ref> == পানী == ঔদ্যোগিক আৰু নগৰীয়া বৰ্জ্য পানীৰ বৈ যোৱা পানীয়ে নদী, উপকূলীয় আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ পানী দূষিত কৰিছে <ref name="www-wds.worldbank.org">[http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf World Bank: Northern Cities Water Supply and Sanitation Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305174628/http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf |date=2009-03-05 }}, p. 29-30</ref> === পানীৰ অভাৱ === দেশখনত পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে আৰু ইৰাণৰ প্ৰায় ৩৫% লোকে পানীৰ অভাৱৰ সন্মুখীন হৈছে। এই সমস্যাসমূহ দ্ৰুত নগৰায়নে আৰু অধিক ভয়াৱহ কৰি তুলিছে যাৰ ফলত বায়ুৰ গুণাগুণ অৱনতি ঘটিছে।<ref>{{Cite web |title=Climate profile: Iran |url=https://www.atlanticcouncil.org/programs/middle-east-programs/rafik-hariri-center-for-the-middle-east/empowerme/macromena/climate-profile-iran/ |access-date=2023-10-20 |website=Atlantic Council |language=en-US}}</ref> দ্ৰুত নগৰায়ন আৰু বৰ্ধিত কৃষি চাহিদাই দেশৰ ইতিমধ্যে দুৰ্লভ পানী যোগান আৰু অধিক ভয়াৱহ কৰি তুলিছে। ইৰাণৰ প্ৰায় ৯০% জলসম্পদ কৃষিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; জলসিঞ্চনৰ দুৰ্বল পদ্ধতি আৰু ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ ওপৰত অত্যধিক নিৰ্ভৰশীলতাই এই গুৰুত্বপূৰ্ণ মজুতসমূহ দ্ৰুতগতিত ক্ষয় কৰি পেলাইছে। ইৰাণৰ পানী ব্যৱস্থাপনা নীতি ,বান্ধ নিৰ্মাণ আৰু পানী স্থানান্তৰ প্ৰকল্পকে আদি কৰি সকলো প্ৰায়ে ৰাজনৈতিক বিবেচনাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয় আৰু পৰিৱেশ আৰু সামাজিক প্ৰভাৱক আওকাণ কৰা হয়। এই নীতিসমূহৰ ফলত পৰিৱেশৰ অৱক্ষয় ঘটে, যেনে নদী আৰু জলাশয় শুকান হোৱা। এই নীতিসমূহে পানীৰ অভাৱৰ মূল কাৰণসমূহ সমাধান কৰাত ব্যৰ্থ হয় আৰু গ্ৰাম্য আৰু পৰিসীমা অঞ্চলৰ সম্প্ৰদায়সমূহক অসমতাপূৰ্ণভাৱে প্ৰভাৱিত কৰি সামাজিক অশান্তিৰ ইন্ধন যোগায়। ==তথ্যৰ উৎস== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://web.archive.org/web/20070619050935/http://www.irandoe.org/ Department of Environment – Islamic Republic of Iran] *{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm |date=September 28, 2007 |title=Environment in Iran – Brief Sector Study }} (2003) *[https://web.archive.org/web/20101102161454/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/Iran/Profile.html US Dept. of Energy] – Environment Overview for Iran *[http://www.parstimes.com/environment/ Iran: Environment and Nature] {{Asia in topic|পৰিৱেশৰ সমস্যা}} {{Country study}} [[শ্ৰেণী:ইৰান]] [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিজ্ঞান]] bokkk9r66bmjs0dzfg1i98v5kl1pzmy 0 137144 613294 611564 2026-06-20T12:15:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613294 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আৰাশ আব্বাচী | image = Arash_Abbasi_1399-04-02.jpg | alt = | caption = ২০২০ চনত আব্বাচী | birth_name = আৰাশ আব্বাচী | native_name = آرش عباسی | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1978|01|04}} | birth_place = মালায়ৰ, [[ইৰান]] | death_date = | death_place = | nationality = | other_names = | occupation = চিত্ৰনাট্যকাৰ, পৰিচালক, অভিনেতা | years_active = ১৯৯০–বৰ্তমান | known_for = | notable_works = | education = বলোনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা থিয়েটাৰৰ নিয়ম বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী }} '''আৰাশ আব্বাচী''' ([[ফাৰ্চী]]: آرش عباسی; জন্ম ১৯৭৮, মালায়ৰ) হৈছে এজন ইৰানী চিত্ৰনাট্যকাৰ, পৰিচালক আৰু অভিনেতা।<ref>{{Cite news |title=Culture and art, in the paradise of May, with prohibitions and restrictions |language=fa |work=[[BBC]] |url=https://www.bbc.com/persian/arts-48167774 |access-date=2022-04-08}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-08-14 |title=I am ready to give all my small possessions to return to life before the "capital!" |url=https://www.isna.ir/news/99052417544/حاضرم-همه-دارایی-اندکم-را-بدهم-تا-برگردم-به-زندگی-قبل-از-پایتخت |access-date=2022-04-08 |website=[[Iranian Students News Agency|ISNA]] |language=fa}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == আব্বাচীয়ে ১৯৯০ চনত তেওঁৰ গৃহ চহৰৰ বিদ্যালয়ৰপৰাই কাম আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-10-01 |title=The short film "Phoenix" was edited |url=https://ilna.news/ |access-date=2022-04-08 |website=[[ILNA]] |language=fa |archivedate=2022-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407232857/https://www.ilna.news/ |deadurl=yes }}</ref> ১৯৯৮ চনত তেওঁ নাট্যশাস্ত্ৰ অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেহৰানলৈ যায়।<ref>{{Cite web |date=2021-05-08 |title=I am fighting to get my place in cinema |url=https://www.khabaronline.ir/news/1511736/برای-به-دست-آوردن-جایگاهم-در-سینما-می-جنگم |access-date=2022-04-08 |website=Khabar Online |language=fa}}</ref> তেওঁ আজাদ কলা আৰু স্থাপত্য বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা নাট্য সাহিত্য বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date= |title=Theater Forum |url=http://www.theaterforum.ir/ |access-date=2022-04-08 |website=Theater Forum |language=fa}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁ বলোনিয়ালৈ যায় আৰু বলোনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা থিয়েটাৰৰ নিয়ম বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2020-04-09 |title=From the process of acquaintance of the author of "Paytakht" with Tanabandeh to the answer to the margins of this chapter |url=https://www.khabaronline.ir/news/1374741/از-روند-آشنایی-نویسنده-پایتخت-با-تنابنده-تا-پاسخ-به-حاشیه-های |access-date=2022-04-08 |website=Khabar Online |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-10-18 |title=Italy's Pietro Floridia to stage "The Violin of the Titanic" with Iranian cast |url=https://www.tehrantimes.com/news/407431/Italy-s-Pietro-Floridia-to-stage-The-Violin-of-the-Titanic |access-date=2022-04-08 |website=[[Tehran Times]] |language=en}}</ref> == কৰ্ম-তৎপৰতা == আব্বাচীয়ে ইৰান আৰু ইটালীত ২৫খন মঞ্চ নাটক ৰচনা কৰিছে আৰু ১৫খন নাটক পৰিচালনা কৰিছে। তেওঁৰ ''নেভিচান্দেহ মৰ্দেহ আষ্ট'' (দা ৰাইটাৰ ইজ ডেড) নামৰ নাটকখন জাৰ্মান আৰু ইটালীমুলীয় ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছে আৰু ইটালীৰ বিভিন্ন চহৰত ইয়াৰ মঞ্চায়ন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |date=2017-04-21 |title=Take a look at the play "The Writer is Dead" directed by Arash Abbasi |url=https://theater.ir/fa/93548 |access-date=2022-04-08 |website=theater.ir |language=fa}}</ref> তেওঁ কেইবাখনো দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকৰ লেখক, যেনে ''ইষ্টগাহ-এ চে ৰাহী'' (থ্ৰী-ৱে ষ্টেচন), টিভি চলচ্চিত্ৰ ''গৰীবেহ'' (ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ)। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''তাজৰোবেহ'' (এক্সপেৰিয়েন্স) আৰু ''খানেহ-ঈ দৰ তাৰিকী'' (দা হাউচ ইন দা ডাৰ্কনেচ) আদি দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকত সহকাৰী পৰিচালক হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2021-02-27 |title=Alvand has not had a "capital" for 2 years! |url=https://www.isna.ir/news/99120906401/۲-سال-است-پایتخت-الوند-ندارد |access-date=2022-04-08 |website=[[Iranian Students News Agency|ISNA]] |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-07-16 |title='Moulin Rouge' on stage in Tehran |url=https://en.mehrnews.com/photo/147684/Moulin-Rouge-on-stage-in-Tehran |access-date=2022-04-08 |website=[[Mehr News Agency]] |language=en}}</ref> তেওঁ ''গাহী'' (চামটাইমচ) চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্যও ৰচনা কৰিছে। তেওঁ ২০১৩ চনত জুচেপ্পে টৰ্নাটোৰেৰ পৰিচালনা কৰ্মশালাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=The eighth episode of the Jeeran series |url=https://www.borna.news/بخش-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-143/1313448-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%B4%D8%AA%D9%85-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%8 |access-date=2022-04-08 |website=Borna News Agency |language=fa }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> পূৰ্বতে ২০১৬ চনত আব্বাচীক ইটালীৰ বলোনিয়া চহৰত "হাৰ্ট অৱ পাৰ্চিয়া" শীৰ্ষক এটা ইৰানী সাংস্কৃতিক উৎসৱৰ সময়ত তেওঁৰ নাটক ''দা লেডী'' মঞ্চস্থ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2022-03-08 |title=Celebrating the winners of the Sangar National Theater Festival |url=http://www.iribnews.ir/fa/news/3381967 |access-date=2022-04-08 |website=[[IRIB]] |language=fa}}</ref> বলোনিয়াৰ থিয়েটাৰ আৰু সমসাময়িক কলাৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কেন্দ্ৰ 'তেত্ৰী দি বিতা' আছিল এই উৎসৱৰ মূল উদ্যোক্তা।<ref>{{Cite web |title=Tehran Short Film Festival recognized its 36 winners. |url=https://mojnews.com AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D %AE%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D %B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D %A2%D8%B1%D8%B4-%D %B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D %A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%81%D8%A7-%D %A %AF%D8%A7%D8%AF |access-date=2022-04-08 |website=Moj News |language=fa}}</ref> ইটালীয় ভাষাত ছনম নাদেৰিয়ে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা ''দা লেডী'' নাটকখন ইৰানতো প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2015-08-17 |title=The play "Lady" will be staged in Italian |url=https://www.asriran.com/fa/news/412070 |access-date=2022-04-08 |website=asriran.com |language=fa}}</ref> ২০১৭ চনৰ শৰৎকালত আব্বাচীৰ গোট 'মোজ'-এ ইটালীয় থিয়েটাৰ বিশেষজ্ঞ তথা কৰিঅ’গ্ৰাফাৰ ক্লডিয়া কাষ্টেলুচীৰ সৈতে এক যুটীয়া প্ৰদৰ্শনত সহযোগিতা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2021-10-24 |title=Closing Details of the 38th Tehran International Short Film Festival Announced / ISFA Medal Awarded at the Closing Ceremony |url=https://mojnews.com %B %B %DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D %A7%D8%AE%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D %B %DB%8C-%D %text=%D %B %D9%8%DB%8C%D9%8-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%8-%D8%A7%D9%8%D9%8%D9%8%DB%8C-%D9%8飞%D9%8%D9%8-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D %A %D9%8-%D8%A7%D8%B9%D9%8%D8%A7%D9%8-%D %AF-%D8%A7%D9%8%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%8%D8%AF%D8%A7%D9%8-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%8飞%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87 |access-date=2022-04-08 |website=Moj News Agency |language=fa}}</ref> তেওঁ ২০১৬ চনত ইটালীয় থিয়েটাৰ চলচ্চিত্ৰ কৰ্মৰ পৰামৰ্শদাতা আছিল।<ref>{{Cite web |date=2021-11-01 |title=The shooting of the series "Story of a Thousand Charms" directed by Saeed Abbasi has started to be broadcast on the home theater network. |url=http://www.ion.ir/news/756005 |access-date=2022-04-08 |website=Iran Online}}</ref> ২০১৮ চনত তেওঁ ৰাছিয়ান লেখক লিঅ’ টলষ্টয়ৰ বিখ্যাত উপন্যাস আন্না কাৰেনিনাৰ মুক্ত অভিযোজনৰ ওপৰত আধাৰিত ''আন্না কাৰেনিনা'' নাটকৰ বাবে ফজ্ ৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় থিয়েটাৰ উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক আৰু শ্ৰেষ্ঠ নাট্যকাৰ (ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতা ক) শাখাত মনোনীত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Abbasi restages adaptation of Tolstoy's well-known novel |url=http://www.honaronline.ir/Section-performance-3/103258-abbasi-restages-adaptation-of-tolstoy-well-known-novel |access-date=2022-04-08 |website=Honar Online |language=en}}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ ''ৰিটেন বাই দা ৱিণ্ড'' নাটকৰ বাবে ফজ্ ৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় থিয়েটাৰ উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ নাট্যকাৰ (ৰেডিঅ' নাটক প্ৰতিযোগিতা) শাখাত মনোনীত হয়।<ref>{{Cite web |date=2021-02-12 |title="Yadoo" tops at 39th Fajr Film {{sic|nolink=y|reason=error in source|Fsetival}} |url=https://www.tehrantimes.com/news/458014/Yadoo-tops-at-39th-Fajr-Film-Fsetival |access-date=2022-04-08 |website=[[Tehran Times]] |language=en}}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ ইটালীত অনুষ্ঠিত ১৬সংখ্যক চেডিচিকোৰ্টো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ উৎসৱৰ জুৰী হিচাপেও নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last= |date=2021-11-02 |title=Shooting a new series with Pejman Bazghi and Behnoosh Bakhtiari |url=https://www.irna.ir/news/84527004/تصویربرداری-سریالی-جدید-با-بازی-پژمان-بازغی-و-بهنوش-بختیاری |access-date=2022-04-08 |website=[[IRNA]] |language=fa}}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ জনপ্ৰিয় দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিক ''পায়তাখত'' (ষষ্ঠ সংস্কৰণ) ৰ লেখক আছিল।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2020-04-05 |title=Who is the author of Capital 6? |url=https://www.http://www.bultannews.com/fa/news/661682 |access-date=2022-04-08 |website=Bultan News |language=fa}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons}} * {{IMDb name|9377126|Arash Abbasi}} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:অভিনেতা]] sghcwc8pfy94mp6tfarb9imwi19aurn 0 137145 613381 611016 2026-06-21T06:09:53Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613381 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = চাবেৰ আবৰ | image = Saber Abar 20190202 01.jpg | caption = ২০১৯ চনৰ ফজ্ চলচ্চিত্ৰ উৎসৱত আবৰ | alt = চাবেৰ আবৰ | native_name = صابر اَبَر | native_name_lang = fa | birth_name = | alma_mater = আজাদ বিশ্ববিদ্যালয় | occupation = অভিনেতা, পৰিচালক, লেখক, ফটোগ্ৰাফাৰ | website = | birth_date = {{Birth date and age|1984|06|08}} | birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰান]] }} '''চাবেৰ আবৰ''' ([[ফাৰ্চী]]: صابر اَبَر; জন্ম ৮ জুন, ১৯৮৪) হৈছে এজন ইৰানী অভিনেতা, পৰিচালক আৰু লেখক। অস্কাৰ বঁটা বিজয়ী পৰিচালক আছগৰ ফাৰহাদীৰদ্বাৰা পৰিচালিত ''এবাউট এল্মী'' (২০০৮) চলচ্চিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত। তেওঁ দুখন ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ আৰু দুটা হাফেজ বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰাৰ উপৰি, দুটা ইৰান চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু এটা ইৰান ফিল্ম ক্ৰিটিকছ এণ্ড ৰাইটাৰ্ছ এছ’চিয়েচন বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। == কৰ্মজীৱন == === অভিনয় জীৱন === আবৰে প্ৰথম অৱস্থাত শিশুসকলৰ টিভি অনুষ্ঠান ''ৰেইনব’'' আৰু ''ইন ১০০ ছেকেণ্ডচ'' নামৰ এটা গেম শ্ব’ৰ দৰে টেলিভিছন কাৰ্যসূচীৰ আঁত ধৰি নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>[[:fa:صابر ابر#.D8.A7.D8.AC.D8.B1.D8.A7]]</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মোহসেন মাখমালবাফৰ ''শ্বাৰে জোবালে'' চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰি স্বীকৃতি লাভ কৰে। ২০০৬ চনত তেওঁ ''মিনায়ে শ্বাহৰ-এ খামুশ'' চলচ্চিত্ৰত ইজ্জৎউল্লাহ ইণ্টিজামীৰ সৈতে এজন চালকৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু এই চৰিত্ৰটোৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেতাৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে। ''দায়েৰে জাংগী'' (২০০৭) চলচ্চিত্ৰত আবৰৰ প্ৰতিভাই সকলোৰে দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে আৰু ইয়াৰ পিছতে তেওঁক আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''এবাউট এল্মী'' চলচ্চিত্ৰত এটা চৰিত্ৰৰ বাবে প্ৰস্তাৱ দিয়া হয়। এই চলচ্চিত্ৰখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল, যেনে ডেভিদ বৰ্ডৱেলে ইয়াক এখন উৎকৃষ্ট কৃতি বুলি অভিহিত কৰিছিল। আবৰে ইয়াত "আলিৰেজা" নামৰ চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰিছিল, যাৰ বাগদত্তা নিৰুদ্দেশ হয়। এই চৰিত্ৰটোৱে তেওঁক ফজ্ ৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ উৎসৱত আন এখন মনোনয়ন আনি দিছিল। চাবেৰে ''হিচ'' (২০০৯), ''নখোধী'' (২০০৯), ''থাৰ্টিন ৫৯'' (২০১০) আৰু ''এণতেহায়ে খিয়াবানে হাশ্বতম'' (২০১০) চলচ্চিত্ৰতো অভিনয় কৰিছে আৰু ''আয়েণে-হায়ে ৰুবেৰু'' (২০১০) চলচ্চিত্ৰত এক চুটি অতিথি চৰিত্ৰত ভূমুকি মাৰিছিল।<ref>{{usurped|1=[https://archive.today Saber Abar {{!}} FilmsTV {{!}} WhatsUpIran دایرکتوری film و هنرمندان<!-- Bot generated title -->]}}</ref> তেওঁ ''দা ফ্ৰগ'' ধাৰাবাহিকত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। === থিয়েটাৰ জীৱন === ফাৰহাদ আঈশ্বৰদ্বাৰা পৰিচালিত ''কাৰগাদান'' (২০০৮) নাটকত আবৰে ফাৰহাদ আঈশ্ব, মেহদী হাশেমী আৰু শ্বাহাব হোছেইনীৰ দৰে প্ৰসিদ্ধ অভিনয় শিল্পীৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ৰেজা গুৰান পৰিচালিত ''দাস্তান-এ এক পেলেকান'' (২০০৯), হোমায়ুন ঘানিজাদেহ পৰিচালিত ''কেলিগুলা'' (২০১০), আৰু আলী নাৰ্গেশ্ব নেজাদ পৰিচালিত ''জিৰে-বাণ্ডিয়ে পাৰে খোৰুচ বৰায়ে চুগৱাৰী'' (২০১১) নাটকতো অভিনয় কৰিছে। ২০১০ চনত চাবেৰে নিজে ''ভাভ-হা ভা ভিৰগুল-হা'' নামৰ নাটকখন পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>[[:fa:صابر ابر#.D8.AA.D8.A6.D8.A7.D8.AA.D8.B1]]</ref> === সাহিত্য ৰচনা === আবৰে সমগ্ৰ ইৰানৰ আইতাসকলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি "টু চেভেন হাউচেচ এৱে" নামৰ এখন দ্বিভাষিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল, যিখন তেহৰানৰ ''ইঞ্জা, মিডল অৱ দা টাউন'' প্ৰকাশনে প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি চাবেৰ আবৰক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা বিভিন্ন বিতৰ্কক লৈ ছালৰ বিলৰদ্বাৰা লিখিত ''চাবেৰ আবৰ, দা কষ্ট অৱ প্লেয়িং'' নামৰ এখন ই-বুকো প্ৰকাশ পাইছে। == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category}} * {{Instagram|saberabar}} * {{IMDb name|2079292}} *[http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=138310080010 Saber Abar]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240822100701/https://sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138310080010 |date=2024-08-22 }} at Iranian Movie Database [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ফটোগ্ৰাফাৰ]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] 1ptd6bwkqe3hh6vhifxtgc1h6cqdqki 0 137358 613342 611213 2026-06-20T19:07:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613342 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Public_lavatorie-Pond_Square-London.jpg|thumb|300x300px|ৰাজহুৱা লেভেটৰী, পণ্ড স্কোৱাৰ, হাইগেট ( লণ্ডন বৰো অৱ কেমডেন )ত থকা এইটোৰ দৰে কটেজৰ পৰাই ''কটেজিং'' শব্দটোৰ উৎপত্তি।]] '''কটেজিং''' হৈছে যুক্তৰাজ্যত উৎপত্তি হোৱা এটা সমকামী স্লেংগ বা অপশব্দ, ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে ৰাজহুৱা লেভেটৰীত (এটা "কটেজ" <ref>{{Harvard citation|Dalzell|Victor|2007}} "cottage ''noun'' a public lavatory used for homosexual encounters (UK)."</ref> বা "টি-ৰুম" ), <ref name="Mowlabocus2008">{{Cite journal|title=Revisiting old haunts through new technologies|last=Mowlabocus|first1=Sharif|publisher=Sage Publications|year=2008|journal=International Journal of Cultural Studies|pages=419–439|volume=11|issue=4|issn=1367-8779|oclc=438850398|doi=10.1177/1367877908096004}}</ref> বা অন্য ঠাইত যৌন সঙ্গীৰ সন্ধান কৰা পুৰুষৰ মাজত হোৱা বেনামী যৌন সম্পৰ্ক। <ref>[https://books.google.com/books?id=xJIe1E4myUMC ''Sex Tips for Gay Guys''] by Dan Anderson; Published by Macmillan, 2002; {{ISBN|0-312-28873-5}}, {{ISBN|978-0-312-28873-0}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/theguardian/1999/jun/21/features11.g23|quote=I watched from the corner of my eye and began to notice something else: the men seemed to be pairing off and dipping from view. Finally the penny dropped – I had hit cottaging hour among the moss-covered memorials to Kensington's long-dead bourgeoisie.}}</ref> এই শব্দটোৰ মূল হৈছে স্বয়ংসম্পূৰ্ণ ইংৰাজী শৌচাগাৰ ব্লক যিবোৰ দেখাত সৰু সৰু কটেজৰ দৰে; পোলাৰীৰ ইংৰাজী ভাষাত এইটো যৌন মুখামুখিৰ কথা উল্লেখ কৰি [[গে'|সমকামী পুৰুষৰ]] ''ডাবল এনটেণ্ডাৰত'' পৰিণত হয়। <ref name="fantabulous">[https://books.google.com/books?id=T72TJfZoywAC ''Fantabulosa: A Dictionary of Polari and Gay Slang''] by Paul Baker; Published by Continuum International Publishing Group, 2004; {{ISBN|0-8264-7343-1}}, {{ISBN|978-0-8264-7343-1}}.</ref> "কটেজ" শব্দটোৰ অৰ্থ সাধাৰণতে সৰু, আৰামদায়ক, গাঁ‌ৱলীয়া ঘৰ, ভিক্টোৰিয়ান যুগত ৰাজহুৱা শৌচাগাৰক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি নথিভুক্ত কৰা হৈছে আৰু ১৯৬০ চনৰ ভিতৰত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ এই অৰ্থত একচেটিয়াভাৱে সমকামী স্লেংগ শব্দত পৰিণত হৈছিল। <ref>{{Citation|doi=James Redding Ware|year=1909|isbn=0-85409-932-8|url=https://archive.org/details/passingenglishof0000ware}}</ref> <ref>{{Citation|year=1960|quote=Most homosexuals regard 'cottaging' as very sordid and look down upon those who resort to this method of finding partners.}}</ref> এই ব্যৱহাৰ প্ৰধানকৈ ব্ৰিটিছ, যদিও বিশ্বৰ আন আন ঠাইত এই শব্দটো মাজে মাজে একে অৰ্থৰে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। <ref>{{Cite book|year=1984|last=Maupin, A.|title=[[Babycakes]]|page=[https://archive.org/details/babycakes00maup_0/page/105 105]|publisher=Harper Collins|quote='I was busted for cottaging... You know..doin' it in a cottage... A cottage', Wilfred repeated. 'A public loo.'|isbn=0-06-092483-7}}</ref> ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিতে আমেৰিকাত সমকামী পুৰুষৰ মাজত এই কামৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা লেভেটৰীবোৰক ''টি-ৰুম'' বুলি কোৱা হৈছিল। == স্থানসমূহ == [[চিত্ৰ:Graffiti_in_Sydney_-_0142.jpg|thumb|250x250px|পুৰুষৰ শৌচাগাৰৰ কিউবিকলৰ কাষৰ এক গ্ৰেফিটি। ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়া ২০২৪]] বহুল ব্যৱহৃত ৰাজহুৱা ঠাই যেনে বাছ ষ্টেচন, ৰেলৱে ষ্টেচন, বিমানবন্দৰ আৰু বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদ আদিত কটেজ আছিল বা আছে ৷ <ref name="BBC20080408">{{Cite news|date=8 Apr 2008|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/7329383.stm|quote=A university toilet block has been closed for more than two years over fears it was being used for sex.}}</ref> প্ৰায়ে জনপ্ৰিয় কটেজৰ কিউবিকলৰ মাজৰ দেৱালত গ্ল'ৰি হ'ল কৰা হয়। <ref name="Ashford">{{Citation|url=https://publications.parliament.uk/pa/cm200708/cmselect/cmcomloc/636/636we25.htm|title=Commons Publications: Memorandum by Chris Ashford, Senior Lecturer in Law, University of Sunderland|quote=This submission will focus on addressing the subject of "anti-social behaviour" in public toilets, specifically the subject of sex in public toilets, a practice referred to as "cottaging" ... Evidence of sexual activity in these spaces has traditionally taken the form of sexualised graffiti and/or the drilling of holes in lavatory holes. These holes are termed "glory holes" and dependent upon their size may be to pass a penis through in order for the men to engage in anonymous oral sex and on rare occasions intercourse. They more often serve as a peep hole through to the other toilet or out towards the urinals. On those occasions the person entering the cubicle would check that the adjacent cubicle is empty before unblocking the cubicle hole. These holes are often blocked up by tissue paper which will be removed so that one cubicle occupant can view through to the other. The addition of metal plating on cubicle walls is often an effective mechanism of preventing this. Alternatively the cubicle can be designed with a solid brick wall so as to make the cutting or drilling of a hole impossible.|year=2007|last=Chris Ashford}}</ref> ভৰিৰ সহায়ত দিয়া সংকেত, দুটা ষ্টলৰ মাজৰ ডিভাইডাৰৰ তললৈ ভৰি এখন অলপ সুমুৱাই দিয়া আদি কাৰ্যই, পৰৱৰ্তী ষ্টলত থকাজনৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰা বা পৰৱৰ্তী কিউবিকলত থকা ব্যক্তিজনৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিব বিচৰা বুলি বুজাবলৈ প্ৰয়োগ হয়। কিছুমান বহুল ব্যৱহৃত কটেজত এটা শিষ্টাচাৰ গঢ় লৈ উঠে আৰু এজন ব্যক্তিয়ে কোনো বিৰোধপক্ষ আহি আছে নেকি বুলি সকীয়াই দিবলৈ লুকাউট হিচাপেও কাম কৰিব পাৰে। ১৯৮০ চনৰ পৰা কৰ্তৃত্বশীল অধিক ব্যক্তিয়ে নিজৰ অধীনস্থ ঠাইত কটেজৰ অৱস্থিতি সম্পৰ্কত অধিক সচেতন হৈছে; তেনেদৰে, তেওঁলোকে জনপ্ৰিয় কটেজৰ কিউবিকলৰ উচ্চতা হ্ৰাস কৰিছে (বা আনকি দুৱাৰো আঁতৰাই পেলাইছে) বা ভৰিৰ সংকেত ৰোধ কৰিবলৈ কিউবিকলৰ মাজৰ দেৱালবোৰ মজিয়ালৈকে সম্প্ৰসাৰণ কৰিছে। <ref name="BBC20050927">{{Cite news|title=A public inconvenience|author=Tom Geoghegan|date=27 Sep 2005|newspaper=BBC News|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/4285740.stm|quote=To many, the UK's public toilets are a source of national shame. But an international conference under way in Belfast could be the first step towards their rehabilitation.}}</ref> <ref name="BBC20060816">{{Cite news|title=Council vows to fight public sex|date=16 Aug 2006|newspaper=BBC News|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/derbyshire/4797899.stm|quote=A council takes action to stop people using public toilets at a park in Derby for sex.}}</ref> == সংযোগস্থলী হিচাপে কটেজ == [[চিত্ৰ:February_in_Sydney_-_2026_--_4050_03.jpg|right|thumb|250x250px|টেইলৰ স্কোৱাৰৰ উত্তৰ মূৰত অৱস্থিত এটা মাটিৰ তলৰ শৌচাগাৰ ব্লক, যিটো ছিডনীত ১৯৯৮ চনৰ পৰা ২০২৬ চনত বন্ধ হৈ পৰালৈকে দশক দশক ধৰি মানুহৰ বাবে যাদৃচ্ছিকভাৱে লগ পোৱা আৰু যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰা জনপ্ৰিয় স্থান আছিল।<ref name="Substation 2024">{{Cite news|url=https://qnews.com.au/qtopia-sydney-has-transformed-the-taylor-square-substation/|title=Qtopia Sydney has transformed the Taylor Square substation|date=22 April 2024|author=Jordan Hirst|work=Q news|quote=The historic Underground Men's Conveniences were built over a century ago at Taylor Square. The public toilet was also a popular beat in the heart of gay Sydney for decades until its closure in 1988. Now as part of Qtopia, The Toilet Block will host adults-only exhibitions exploring Sydney's gay beat, sauna and cruising culture of the 1980s and 90s.|access-date=26 March 2025}}</ref>]] সমকামী মুক্তি আন্দোলনৰ আগতে সেই সময়ত বহুসমকামী আৰু [[উভকামিতা|বাইচেক্সুৱেল]] পুৰুষে নিজৰ যৌন পৰিচয় গোপনে ৰাখিব লগা হৈছিল আৰু বৈধ মদ্যপান বয়সৰ তলৰ লোকৰ বাবে প্ৰায় কোনো ৰাজহুৱা সমকামী সামাজিক গোট নাছিল। <ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/life-style/finding-private-passion-in-a-public-place-1155631.html|title=Finding private passion in a public place; Why is it that some gay men go in search of sexual encounters in lavatories?|date=11 April 1998|newspaper=The Independent|quote=But Robert Cole, 40, despises the time he has spent hanging around public lavatories. "I started cottaging at 12 because I was too young to go to pubs, but wanted to find a boyfriend. But it then becomes compulsive and a mechanism for avoiding sorting your life out" ... This month sees the publication of a survey of men who cottage in north London by the Aids Education Unit of Barnet Healthcare NHS Trust. More than 200 men were asked to complete an anonymous questionnaire, and the results are eye-opening. Twenty per cent of those questioned started cottaging between the ages of 10 and 14, and 32 per cent started between the ages of 15 and 19. And the survey's finding that just over 75% of those questioned also regularly visit gay social venues and groups somewhat destroys the myth that cottagers are sad, closeted individuals who are unable to come to terms with their sexuality.|author=David Northmore}}</ref> সেইবাবেই, সমকামী বাৰত সোমাবলৈ অনুমতি নোপোৱা অতি কম বয়সীয়া পুৰুষে আন সমকামী পুৰুষক লগ পোৱা কিছুমান ঠাইৰ ভিতৰত কটেজেই আছিল অন্যতম। <ref name="PPDAGP">[https://books.google.com/books?id=Xu89AAAAIAAJ ''Prejudice and Pride: Discrimination Against Gay People in Modern Britain''] by Bruce Galloway; Published by Routledge, 1983; {{ISBN|0-7100-9916-9}}, {{ISBN|978-0-7100-9916-7}}.</ref> ইণ্টাৰনেট ব্যৱস্থাই বৰ্তমান কটেজিঙৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট পৰিৱৰ্তন আনিলে।<ref name="DavidSmith">{{Cite news|date=26 October 2008|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2008/oct/26/internet-sex-web-desire|quote=Cottaging in toilets or bushes, in places such as Hampstead Heath, has reportedly declined or even vanished because sex is so readily available via broadband. The author and Gaydar user [[Mark Simpson (journalist)|Mark Simpson]] once observed: 'If Joe Orton had his time again his diaries would have been just printouts of thousands of Gaydar profiles and alarming digicam photos.'}}</ref> বৰ্তমান সময়ত কিছুমান অনলাইন গোট গঠন কৰা হৈছে য'ত পুৰুষসকলে স্থানৰ সবিশেষ আদান-প্ৰদান কৰে তথা নিৰাপদ আৰু লগপোৱাৰ সময়ৰ ব্যৱস্থা কৰি যৌন সম্পৰ্কৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা আদি দিশসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে। <ref name="Ashford"/> <ref name="Ashford2006">{{Cite journal|last=Ashford|first1=Chris|year=2006|title=The only gay in the village: Sexuality and the net|publisher=Taylor & Francis|journal=Information & Communications Technology Law|pages=275–289|volume=15|issue=3|doi=10.1080/13600830600961202|issn=1360-0834|oclc=441920510|quote=Just as the creation of the information society has allowed for the expansion in e-commerce and online communication, so too has it allowed for the expansion of online sites and communities that support minority sexual practices and activities. One such activity is the cottaging phenomenon, which involves men seeking sexual satisfaction in public lavatories with other men. Like many other groups, participants in this online community have embraced the emerging technology, utilising message boards and online discussion to offer advice, spread awareness of locations, arrange sexual meetings in the physical world and share cautions and warnings.}}</ref> ''চাইবাৰকটেজ'' শব্দটো কিছুমান সমকামী আৰু বাইচেক্সুৱেল পুৰুষে ব্যৱহাৰ কৰে যিয়ে বাস্তৱ জীৱনৰ বেনামী যৌন মুখামুখিৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ ভাৰ্চুৱেল স্থানত কটেজিং কৰাৰ ৰোল প্লে কৰে আৰু নষ্টালজিয়াৰ মাদকতা ল'বলৈ ব্যৱহাৰ কৰে। <ref name="Mowlabocus2008"/> ১৯৭০ চনত প্ৰকাশিত ল'ড হামফ্ৰেৰ ''টিৰুম ট্ৰেড'' আছিল বেনামী যৌনতাৰ বাবে আগবঢ়োৱা সামাজিক স্থানৰ ৰাজহুৱা "প্ৰস্ৰাৱগাৰ" (যিহেতু আমেৰিকাত শৌচাগাৰক ইউফেমিষ্টিকভাৱে জনা যায়) আৰু পুৰুষসকলৰ মাজত—হয়তো সমকামী বা বিষমকামী—যিসকলে তেওঁলোকৰ পত্নী, ধৰ্ম বা সামাজিক জীৱনে কৰিব নোৱাৰা যৌন ইচ্ছা পূৰণ কৰিব বিচৰাৰ মাজত এক সমাজবিজ্ঞানসন্মত বিশ্লেষণ আৰু পৰ্যবেক্ষণ। <ref>{{Cite book|title=Tearoom Trade: a study of homosexual encounters in public places|last=Humphreys|first1=Laud|publisher=Transaction Publishers|year=2011|isbn=978-0-202-36942-6}}</ref> উদ্ভাৱনৰ বাবে এফালে প্ৰশংসা আৰু আনফালে "ষ্ট্ৰেইট" পুৰুষক চিনাক্ত কৰি তেওঁলোকৰ গোপনীয়তাক বিপদত পেলোৱাৰ বাবে সমালোচনাৰ সন্মুখীন হোৱা এই অধ্যয়নে ৰাজহুৱা শৌচাগাৰৰ বহুমাত্ৰিকতা আৰু আত্মপৰিচয় গোপনে ৰখা ষ্ট্ৰেইট পুৰুষৰ মাজত সমকামী যৌনতাৰ জটিলতাক পোহৰলৈ আনিছিল। [[চিত্ৰ:OXford_street_Sydney_-_2025_-_05.jpg|right|thumb|250x250px|টেইলৰ স্কোৱাৰৰ অক্সফৰ্ড ষ্ট্ৰীটৰ কাষত নিৰ্মাণ কৰা ডাৰ্লিংহাৰ্ষ্টৰ মাটিৰ তলৰ শৌচাগাৰসমূহৰ এক উদাহৰণ, কুইয়াৰ সম্প্ৰদায়ৰ লোকক লগপোৱা আৰু যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাৰ এক জনপ্ৰিয় ঠাইৰ ইংগিত বহন কৰে। <ref name="Substation 2024">{{Cite news|url=https://qnews.com.au/qtopia-sydney-has-transformed-the-taylor-square-substation/|title=Qtopia Sydney has transformed the Taylor Square substation|date=22 April 2024|author=Jordan Hirst|work=Q news|quote=The historic Underground Men's Conveniences were built over a century ago at Taylor Square. The public toilet was also a popular beat in the heart of gay Sydney for decades until its closure in 1988. Now as part of Qtopia, The Toilet Block will host adults-only exhibitions exploring Sydney's gay beat, sauna and cruising culture of the 1980s and 90s.|access-date=26 March 2025}}</ref>]] == মাটিৰ তলৰ টয়লেট ব্লক, টেইলৰ স্কোৱাৰ, ছিডনী == ১৮৮৩ চনত জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰা ছিডনীৰ টেইলৰ স্কোৱাৰৰ উত্তৰ মূৰত অৱস্থিত এটা মাটিৰ তলৰ শৌচাগাৰ ব্লক ছিডনীত ১৯৯৮ চনত বন্ধ হৈ পৰা লৈকে দশক দশক ধৰি মানুহে যাদৃচ্ছিকভাৱে লগ পোৱা আৰু যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাৰ জনপ্ৰিয় স্থান আছিল।<ref name="Substation 2024">{{Cite news|url=https://qnews.com.au/qtopia-sydney-has-transformed-the-taylor-square-substation/|title=Qtopia Sydney has transformed the Taylor Square substation|date=22 April 2024|author=Jordan Hirst|work=Q news|quote=The historic Underground Men's Conveniences were built over a century ago at Taylor Square. The public toilet was also a popular beat in the heart of gay Sydney for decades until its closure in 1988. Now as part of Qtopia, The Toilet Block will host adults-only exhibitions exploring Sydney's gay beat, sauna and cruising culture of the 1980s and 90s.|access-date=26 March 2025}}</ref> ২০২৪ চনত টয়লেট ব্লকটো কিউট'পিয়া ছিডনীৰ অংশ হৈ পৰে, <ref>{{Cite news|url=https://www.starobserver.com.au/news/the-substation-at-lgbtq-museum-qtopia-sydney-now-open/229557|date=27 March 2024|dead-url=17 March 2025}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://qtopiasydney.com.au/visit-us/|title=Locations|work=Qtopia Sydney|accessdate=26 March 2025|archivedate=27 March 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250327094520/https://qtopiasydney.com.au/visit-us/|deadurl=yes}}</ref> ছিডনীত কুইয়াৰ সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বস্তুৰ বিস্তৃত সংগ্ৰহ থকা এটা সংগ্ৰহালয় <ref>{{Cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2023-02-17/qtopia-queer-museum-opens-for-sydney-worldpride/101990952|date=17 February 2023|dead-url=21 March 2026}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.starobserver.com.au/news/national-news/new-south-wales-news/the-polson-effect/227884|date=3 January 2024|dead-url=14 March 2026}}</ref> আৰু টয়লেট ব্লকটোৱে "১৯৮০ আৰু ৯০ দশকৰ ছিডনীৰ গে বিট, চৌনা আৰু ক্ৰুজিং সংস্কৃতিৰ অন্বেষণ কৰা প্ৰদৰ্শনী" আয়োজন কৰিছিল। <ref name="Substation 2024"/> == আইনী মৰ্যাদা == [[চিত্ৰ:Single_person_notice.jpg|thumb|200x200px|ছ’হোৰ ড্যুক অৱ ৱেলিংটন গে বাৰৰ এটা টয়লেট কিউবিকলৰ বাহিৰত এখন ফলক য’ত লিখা আছে যে প্ৰতিটো কিউবিকলত মাত্ৰ এজন ব্যক্তিৰহে অনুমতি দিয়া হৈছে।]] ৰাজহুৱা প্ৰস্ৰাৱগাৰত যৌন কাৰ্য বহু ন্যায়িক অধিকাৰক্ষেত্ৰই নিষিদ্ধ কৰিছে। সম্ভৱতঃ কটেজিঙৰ লগত জড়িত বিপদে ইয়াক কিছুমানৰ বাবে আকৰ্ষণীয় কাৰ্য্যকলাপ কৰি তুলিছে। <ref name="Kirchick2009">{{Cite news|date=1 November 2009|dead-url=22 October 2009|url=http://www.advocate.com/Print_Issue/Features/Cruise_Control|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091010144019/http://advocate.com/Print_Issue/Features/Cruise_Control/|archivedate=10 October 2009}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে যুক্তৰাজ্যত ৰাজহুৱা সমকামীতাৰ ফলত প্ৰায়ে গুৰুতৰ অশ্লীলতাৰ অভিযোগ আহে, যিটো অপৰাধ কেৱল পুৰুষে কৰা যৌন কাৰ্য্যৰ সৈতে জড়িত আৰু বিশেষকৈ সমকামী কাৰ্যকলাপৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য। <ref>{{Cite news|newspaper=The Times|date=23 June 1965|title=Police Observation|author=Walter Bluhm|quote=The officers described the toilet in question as a notorious meeting ground and referred to 26 convictions as a result of their observations.}}</ref> <ref>{{Cite news|date=17 October 1984|title=Far from gay / Prejudice against homosexuals|author=Helen Chappell|quote=There's all the extra police interest – raids on gay bookshops, the changes in the Police Bill, the belief of the 'pretty police' in their holy quest to stamp out cottaging.}}</ref> পায়ুসংগম কৰাটো এটা পৃথক আৰু বহুত বেছি গুৰুতৰ অপৰাধ আছিল যিটো বাগাৰীৰ সংজ্ঞাৰ অধীনত আহিছিল। ব্ৰিটেইনৰ আইন অনুসৰি ১৫৩৩ চনৰ পৰা ১৮৬১ চনৰ ভিতৰত বাগাৰী মৃত্যুদণ্ডৰ অপৰাধ আছিল যদিও ইয়াৰ ফলত মৃত্যুদণ্ডৰ শাস্তি খুব কমেইহে হৈছিল। ১৯৬৭ চনৰ যৌন অপৰাধ আইনখনে ২১ বছৰৰ ওপৰৰ পুৰুষৰ মাজত ব্যক্তিগত স্থানত যৌন সম্পৰ্ক স্থাপনৰ অনুমতি দিছিল যদিও এই আইনখনে ৰাজহুৱা লেভেটৰীসমূহক "ব্যক্তিগত" স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰৰ অনুমতি দিয়া নছিল। যৌন অপৰাধ আইন ২০০৩ য়ে এই দিশটোৰ ঠাইত "ৰাজহুৱা লেভেটৰীত যৌন কাৰ্যকলাপ" অপৰাধৰ ব্যৱস্থা কৰে য'ত একক হস্তমৈথুনো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। কটেজিঙৰ বাবে মানুহক আদালতলৈ অনা কিছুমান গোচৰত ফান্দত পৰাৰ বিষয়টো উত্থাপন হৈছিল। <ref name="Kirchick2009"/> এই অপৰাধমূলক যৌন সম্পৰ্ক ৰাজহুৱাস্থানত হৈছিল যদিও প্ৰায়ে বন্ধ লেভেটৰীৰ দুৱাৰৰ আঁৰত কৰা হৈছিল, সেয়েহে আৰক্ষীয়ে কেতিয়াবা আণ্ডাৰকাভাৰ আৰক্ষী বিষয়া হিচাপে আন পুৰুষক যৌন সম্পৰ্কৰ বাবে তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ যাবলৈ প্ৰলোভিত কৰাৰ প্ৰয়াসত সমকামীৰ ৰূপ লৈ শৌচাগাৰলৈ সঘনাই গৈছিল। তাৰ পিছত এই লোকসকলক আমন্ত্ৰণ বা অনুৰোধ আৰু কিছুমান ক্ষেত্ৰত অশ্লীল আক্ৰমণৰ বাবে গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল। == তথ্যসূত্ৰ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|33em}} tj17nz7xu02da11za0l6mdh9ore2mhv 0 137379 613397 611919 2026-06-21T07:53:03Z Kandarpajit Kallol 6257 613397 wikitext text/x-wiki {{Multiple image | caption_align = center | total_width = 375 <!--image 1--> | image1 = Somer Francis Bacon.jpg | width1 = 700 | height1 = 828 | alt1 = | link1 = | caption1 = [[ফ্ৰান্সিস বেকন]] <!--image 2--> | image2 = Locke-John-LOC.jpg | width2 = 700 | height2 = 828 | alt2 = | link2 = | caption2 = [[জন লক]] <!--image 3--> | image3 = John Smibert - Bishop George Berkeley - Google Art Project.jpg | width3 = 700 | height3 = 828 | alt3 = | link3 = | caption3 = জি. বাৰ্কলে <!--image 4--> | image4 = Allan Ramsay - David Hume, 1711 - 1776. Historian and philosopher - PG 3521 - National Galleries of Scotland.jpg | width4 = 700 | height4 = 828 | alt4 = | link4 = | caption4 = [[ডেভিদ হিউম]] }} [[দৰ্শন]]শাস্ত্ৰত, '''অভিজ্ঞতাবাদ''' ([[ইংৰাজী]]: Empiricism) হৈছে এক [[জ্ঞানতত্ত্ব|জ্ঞানতাত্ত্বিক দৃষ্টিভংগী]], যাৰ মতে প্ৰকৃত জ্ঞান বা যুক্তিযুক্ততা কেৱল বা মূলতঃ ইন্দ্ৰিয়ৰ অনুভূতি আৰু অভিজ্ঞতাভিত্তিক প্ৰমাণৰ পৰা আহে।<ref>{{cite book|last1=Psillos|first1=Stathis|last2=Curd|first2=Martin|title=The Routledge Companion to Philosophy of Science|date=2010|publisher=Routledge|location=London|isbn=978-0415546133|pages=129–38|edition=1. publ. in paperback}}</ref> ই জ্ঞানতত্ত্বৰ ভিতৰত থকা কেইবাটাও প্ৰতিদ্বন্দী দৃষ্টিভংগীৰ অন্যতম, যাৰ সৈতে বুদ্ধিবাদ আৰু সংশয়বাদৰ দৰে ধাৰণাসমূহ জড়িত হৈ আছে। অভিজ্ঞতাবাদীসকলে যুক্তি দিয়ে যে কেৱল যৌক্তিক যুক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাতকৈ সত্য বিচাৰি উলিওৱাৰ বাবে অভিজ্ঞতাবাদ এক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য পদ্ধতি। কাৰণ মানুহৰ জ্ঞানীয় পক্ষপাতিত্ব আৰু সীমাবদ্ধতা থাকে, যিবোৰে বিচাৰ-বুদ্ধিত ভুলৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite web |website= fs.blog |title=Francis Bacon and the Four Idols of the Mind |date=17 May 2016 |url=https://fs.blog/francis-bacon-four-idols-mind/}}</ref> অভিজ্ঞতাবাদে সহজাত ধাৰণা বা [[পৰম্পৰা]]ৰ পৰিৱৰ্তে ধাৰণা গঠনৰ ক্ষেত্ৰত অভিজ্ঞতাভিত্তিক প্ৰমাণৰ কেন্দ্ৰীয় ভূমিকাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref>{{Cite book| last = Baird | first = Forrest E. |author2=Walter Kaufmann | title = From Plato to Derrida | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2008 | location = Upper Saddle River, New Jersey | isbn = 978-0-13-158591-1 }}{{page needed|date=December 2013}}</ref> অভিজ্ঞতাবাদীসকলে যুক্তি দিব পাৰে যে পূৰ্বৰ ইন্দ্ৰিয়ভিত্তিক অনুভূতিৰ সম্পৰ্কৰ বাবেই পৰম্পৰা (বা ৰীতি-নীতি) সমূহৰ সৃষ্টি হয়।<ref name="Hume1" /> ঐতিহাসিকভাৱে, অভিজ্ঞতাবাদ "খালী শ্লেট" ধাৰণাটোৰ সৈতে জড়িত আছিল। এই ধাৰণা অনুসৰি, জন্মৰ সময়ত মানুহৰ মনটো "খালী" হৈ থাকে আৰু কেৱল পৰৱৰ্তী অভিজ্ঞতাৰ জৰিয়তেহে ইয়াৰ চিন্তাভাৱনাসমূহ বিকশিত হয়।<ref>{{Cite book|last=Scheibe, Erhard.|title=Between rationalism and empiricism : selected papers in the philosophy of physics|date=2001|publisher=Springer|isbn=0-387-98520-4|oclc=45888831}}</ref> [[বিজ্ঞানৰ দৰ্শন]]ত অভিজ্ঞতাবাদে প্ৰমাণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে, বিশেষকৈ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ জৰিয়তে আৱিষ্কৃত হোৱা প্ৰমাণৰ ওপৰত। ই বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰ এটা মৌলিক অংশ যে সকলো হাইপোথেছিছ আৰু তত্ত্ব কেৱল ''প্ৰাগনুভৱিক'' যুক্তি, অন্তৰ্দৃষ্টি বা ঐশ্বৰিক প্ৰকাশৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি থকাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃতিক জগতৰ পৰ্যবেক্ষণৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰি চাব লাগিব। প্ৰায়েই প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞানীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা অভিজ্ঞতাবাদে ধাৰণা কৰে যে "জ্ঞান অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত" আৰু "জ্ঞান সাময়িক তথা সম্ভাৱনামূলক, যিটো ধাৰাবাহিক সংশোধন আৰু অসাৰতা প্ৰতিপন্নকৰণৰ অধীন"।<ref>Shelley, M. (2006). Empiricism. In F. English (Ed.), Encyclopedia of educational leadership and administration. (pp. 338–39). Thousand Oaks, CA: Sage Publications, Inc.</ref> পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা আৰু প্ৰমাণীকৃত জুখিব পৰা সঁজুলিকে ধৰি অভিজ্ঞতাভিত্তিক গৱেষণাই বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিক পৰিচালিত কৰে। ==ব্যুৎপত্তি== ইংৰাজী শব্দ ''empirical'' টো প্ৰাচীন [[গ্ৰীক]] শব্দ ἐμπειρία (''empeiria'') ৰ পৰা আহিছে, যাৰ লেটিন প্ৰতিশব্দ হৈছে ''experientia''। ইয়াৰ পৰাই ইংৰাজী ''experience'' (অভিজ্ঞতা) আৰু ''experiment'' (পৰীক্ষা) শব্দ দুটাৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/empiric|title=Definition of EMPIRIC|website=www.merriam-webster.com|date=20 January 2024 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} p0ogpzuw0v9dt897uz5zao7zkaili83 613398 613397 2026-06-21T07:53:33Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 613398 wikitext text/x-wiki {{Multiple image | caption_align = center | total_width = 375 <!--image 1--> | image1 = Somer Francis Bacon.jpg | width1 = 700 | height1 = 828 | alt1 = | link1 = | caption1 = [[ফ্ৰান্সিস বেকন]] <!--image 2--> | image2 = Locke-John-LOC.jpg | width2 = 700 | height2 = 828 | alt2 = | link2 = | caption2 = [[জন লক]] <!--image 3--> | image3 = John Smibert - Bishop George Berkeley - Google Art Project.jpg | width3 = 700 | height3 = 828 | alt3 = | link3 = | caption3 = জি. বাৰ্কলে <!--image 4--> | image4 = Allan Ramsay - David Hume, 1711 - 1776. Historian and philosopher - PG 3521 - National Galleries of Scotland.jpg | width4 = 700 | height4 = 828 | alt4 = | link4 = | caption4 = [[ডেভিদ হিউম]] }} [[দৰ্শন]]শাস্ত্ৰত, '''অভিজ্ঞতাবাদ''' ([[ইংৰাজী]]: Empiricism) হৈছে এক [[জ্ঞানতত্ত্ব|জ্ঞানতাত্ত্বিক দৃষ্টিভংগী]], যাৰ মতে প্ৰকৃত জ্ঞান বা যুক্তিযুক্ততা কেৱল বা মূলতঃ ইন্দ্ৰিয়ৰ অনুভূতি আৰু অভিজ্ঞতাভিত্তিক প্ৰমাণৰ পৰা আহে।<ref>{{cite book|last1=Psillos|first1=Stathis|last2=Curd|first2=Martin|title=The Routledge Companion to Philosophy of Science|date=2010|publisher=Routledge|location=London|isbn=978-0415546133|pages=129–38|edition=1. publ. in paperback}}</ref> ই জ্ঞানতত্ত্বৰ ভিতৰত থকা কেইবাটাও প্ৰতিদ্বন্দী দৃষ্টিভংগীৰ অন্যতম, যাৰ সৈতে বুদ্ধিবাদ আৰু সংশয়বাদৰ দৰে ধাৰণাসমূহ জড়িত হৈ আছে। অভিজ্ঞতাবাদীসকলে যুক্তি দিয়ে যে কেৱল যৌক্তিক যুক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাতকৈ সত্য বিচাৰি উলিওৱাৰ বাবে অভিজ্ঞতাবাদ এক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য পদ্ধতি। কাৰণ মানুহৰ জ্ঞানীয় পক্ষপাতিত্ব আৰু সীমাবদ্ধতা থাকে, যিবোৰে বিচাৰ-বুদ্ধিত ভুলৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite web |website= fs.blog |title=Francis Bacon and the Four Idols of the Mind |date=17 May 2016 |url=https://fs.blog/francis-bacon-four-idols-mind/}}</ref> অভিজ্ঞতাবাদে সহজাত ধাৰণা বা [[পৰম্পৰা]]ৰ পৰিৱৰ্তে ধাৰণা গঠনৰ ক্ষেত্ৰত অভিজ্ঞতাভিত্তিক প্ৰমাণৰ কেন্দ্ৰীয় ভূমিকাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref>{{Cite book| last = Baird | first = Forrest E. |author2=Walter Kaufmann | title = From Plato to Derrida | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2008 | location = Upper Saddle River, New Jersey | isbn = 978-0-13-158591-1 }}{{page needed|date=December 2013}}</ref> অভিজ্ঞতাবাদীসকলে যুক্তি দিব পাৰে যে পূৰ্বৰ ইন্দ্ৰিয়ভিত্তিক অনুভূতিৰ সম্পৰ্কৰ বাবেই পৰম্পৰা (বা ৰীতি-নীতি) সমূহৰ সৃষ্টি হয়। ঐতিহাসিকভাৱে, অভিজ্ঞতাবাদ "খালী শ্লেট" ধাৰণাটোৰ সৈতে জড়িত আছিল। এই ধাৰণা অনুসৰি, জন্মৰ সময়ত মানুহৰ মনটো "খালী" হৈ থাকে আৰু কেৱল পৰৱৰ্তী অভিজ্ঞতাৰ জৰিয়তেহে ইয়াৰ চিন্তাভাৱনাসমূহ বিকশিত হয়।<ref>{{Cite book|last=Scheibe, Erhard.|title=Between rationalism and empiricism : selected papers in the philosophy of physics|date=2001|publisher=Springer|isbn=0-387-98520-4|oclc=45888831}}</ref> [[বিজ্ঞানৰ দৰ্শন]]ত অভিজ্ঞতাবাদে প্ৰমাণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে, বিশেষকৈ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ জৰিয়তে আৱিষ্কৃত হোৱা প্ৰমাণৰ ওপৰত। ই বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰ এটা মৌলিক অংশ যে সকলো হাইপোথেছিছ আৰু তত্ত্ব কেৱল ''প্ৰাগনুভৱিক'' যুক্তি, অন্তৰ্দৃষ্টি বা ঐশ্বৰিক প্ৰকাশৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি থকাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃতিক জগতৰ পৰ্যবেক্ষণৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰি চাব লাগিব। প্ৰায়েই প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞানীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা অভিজ্ঞতাবাদে ধাৰণা কৰে যে "জ্ঞান অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত" আৰু "জ্ঞান সাময়িক তথা সম্ভাৱনামূলক, যিটো ধাৰাবাহিক সংশোধন আৰু অসাৰতা প্ৰতিপন্নকৰণৰ অধীন"।<ref>Shelley, M. (2006). Empiricism. In F. English (Ed.), Encyclopedia of educational leadership and administration. (pp. 338–39). Thousand Oaks, CA: Sage Publications, Inc.</ref> পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা আৰু প্ৰমাণীকৃত জুখিব পৰা সঁজুলিকে ধৰি অভিজ্ঞতাভিত্তিক গৱেষণাই বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিক পৰিচালিত কৰে। ==ব্যুৎপত্তি== ইংৰাজী শব্দ ''empirical'' টো প্ৰাচীন [[গ্ৰীক]] শব্দ ἐμπειρία (''empeiria'') ৰ পৰা আহিছে, যাৰ লেটিন প্ৰতিশব্দ হৈছে ''experientia''। ইয়াৰ পৰাই ইংৰাজী ''experience'' (অভিজ্ঞতা) আৰু ''experiment'' (পৰীক্ষা) শব্দ দুটাৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/empiric|title=Definition of EMPIRIC|website=www.merriam-webster.com|date=20 January 2024 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} go2cm9iflwpzpu79shathepopxrnnkv 613399 613398 2026-06-21T07:55:01Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 613399 wikitext text/x-wiki {{Multiple image | caption_align = center | total_width = 375 <!--image 1--> | image1 = Somer Francis Bacon.jpg | width1 = 700 | height1 = 828 | alt1 = | link1 = | caption1 = [[ফ্ৰান্সিস বেকন]] <!--image 2--> | image2 = Locke-John-LOC.jpg | width2 = 700 | height2 = 828 | alt2 = | link2 = | caption2 = [[জন লক]] <!--image 3--> | image3 = John Smibert - Bishop George Berkeley - Google Art Project.jpg | width3 = 700 | height3 = 828 | alt3 = | link3 = | caption3 = জি. বাৰ্কলে <!--image 4--> | image4 = Allan Ramsay - David Hume, 1711 - 1776. Historian and philosopher - PG 3521 - National Galleries of Scotland.jpg | width4 = 700 | height4 = 828 | alt4 = | link4 = | caption4 = [[ডেভিড হিউম]] }} [[দৰ্শন]]শাস্ত্ৰত, '''অভিজ্ঞতাবাদ''' ([[ইংৰাজী]]: Empiricism) হৈছে এক [[জ্ঞানতত্ত্ব|জ্ঞানতাত্ত্বিক দৃষ্টিভংগী]], যাৰ মতে প্ৰকৃত জ্ঞান বা যুক্তিযুক্ততা কেৱল বা মূলতঃ ইন্দ্ৰিয়ৰ অনুভূতি আৰু অভিজ্ঞতাভিত্তিক প্ৰমাণৰ পৰা আহে।<ref>{{cite book|last1=Psillos|first1=Stathis|last2=Curd|first2=Martin|title=The Routledge Companion to Philosophy of Science|date=2010|publisher=Routledge|location=London|isbn=978-0415546133|pages=129–38|edition=1. publ. in paperback}}</ref> ই জ্ঞানতত্ত্বৰ ভিতৰত থকা কেইবাটাও প্ৰতিদ্বন্দী দৃষ্টিভংগীৰ অন্যতম, যাৰ সৈতে বুদ্ধিবাদ আৰু সংশয়বাদৰ দৰে ধাৰণাসমূহ জড়িত হৈ আছে। অভিজ্ঞতাবাদীসকলে যুক্তি দিয়ে যে কেৱল যৌক্তিক যুক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাতকৈ সত্য বিচাৰি উলিওৱাৰ বাবে অভিজ্ঞতাবাদ এক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য পদ্ধতি। কাৰণ মানুহৰ জ্ঞানীয় পক্ষপাতিত্ব আৰু সীমাবদ্ধতা থাকে, যিবোৰে বিচাৰ-বুদ্ধিত ভুলৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite web |website= fs.blog |title=Francis Bacon and the Four Idols of the Mind |date=17 May 2016 |url=https://fs.blog/francis-bacon-four-idols-mind/}}</ref> অভিজ্ঞতাবাদে সহজাত ধাৰণা বা [[পৰম্পৰা]]ৰ পৰিৱৰ্তে ধাৰণা গঠনৰ ক্ষেত্ৰত অভিজ্ঞতাভিত্তিক প্ৰমাণৰ কেন্দ্ৰীয় ভূমিকাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref>{{Cite book| last = Baird | first = Forrest E. |author2=Walter Kaufmann | title = From Plato to Derrida | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2008 | location = Upper Saddle River, New Jersey | isbn = 978-0-13-158591-1 }}{{page needed|date=December 2013}}</ref> অভিজ্ঞতাবাদীসকলে যুক্তি দিব পাৰে যে পূৰ্বৰ ইন্দ্ৰিয়ভিত্তিক অনুভূতিৰ সম্পৰ্কৰ বাবেই পৰম্পৰা (বা ৰীতি-নীতি) সমূহৰ সৃষ্টি হয়। ঐতিহাসিকভাৱে, অভিজ্ঞতাবাদ "খালী শ্লেট" ধাৰণাটোৰ সৈতে জড়িত আছিল। এই ধাৰণা অনুসৰি, জন্মৰ সময়ত মানুহৰ মনটো "খালী" হৈ থাকে আৰু কেৱল পৰৱৰ্তী অভিজ্ঞতাৰ জৰিয়তেহে ইয়াৰ চিন্তাভাৱনাসমূহ বিকশিত হয়।<ref>{{Cite book|last=Scheibe, Erhard.|title=Between rationalism and empiricism : selected papers in the philosophy of physics|date=2001|publisher=Springer|isbn=0-387-98520-4|oclc=45888831}}</ref> [[বিজ্ঞানৰ দৰ্শন]]ত অভিজ্ঞতাবাদে প্ৰমাণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে, বিশেষকৈ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ জৰিয়তে আৱিষ্কৃত হোৱা প্ৰমাণৰ ওপৰত। ই বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰ এটা মৌলিক অংশ যে সকলো হাইপোথেছিছ আৰু তত্ত্ব কেৱল ''প্ৰাগনুভৱিক'' যুক্তি, অন্তৰ্দৃষ্টি বা ঐশ্বৰিক প্ৰকাশৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি থকাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃতিক জগতৰ পৰ্যবেক্ষণৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰি চাব লাগিব। প্ৰায়েই প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞানীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা অভিজ্ঞতাবাদে ধাৰণা কৰে যে "জ্ঞান অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত" আৰু "জ্ঞান সাময়িক তথা সম্ভাৱনামূলক, যিটো ধাৰাবাহিক সংশোধন আৰু অসাৰতা প্ৰতিপন্নকৰণৰ অধীন"।<ref>Shelley, M. (2006). Empiricism. In F. English (Ed.), Encyclopedia of educational leadership and administration. (pp. 338–39). Thousand Oaks, CA: Sage Publications, Inc.</ref> পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা আৰু প্ৰমাণীকৃত জুখিব পৰা সঁজুলিকে ধৰি অভিজ্ঞতাভিত্তিক গৱেষণাই বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিক পৰিচালিত কৰে। ==ব্যুৎপত্তি== ইংৰাজী শব্দ ''empirical'' টো প্ৰাচীন [[গ্ৰীক]] শব্দ ἐμπειρία (''empeiria'') ৰ পৰা আহিছে, যাৰ লেটিন প্ৰতিশব্দ হৈছে ''experientia''। ইয়াৰ পৰাই ইংৰাজী ''experience'' (অভিজ্ঞতা) আৰু ''experiment'' (পৰীক্ষা) শব্দ দুটাৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/empiric|title=Definition of EMPIRIC|website=www.merriam-webster.com|date=20 January 2024 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} 8qic1zuo28fjads1hoohpavfywrfy3c 613400 613399 2026-06-21T07:56:14Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:শিক্ষা]] using [[WP:HC|HotCat]] 613400 wikitext text/x-wiki {{Multiple image | caption_align = center | total_width = 375 <!--image 1--> | image1 = Somer Francis Bacon.jpg | width1 = 700 | height1 = 828 | alt1 = | link1 = | caption1 = [[ফ্ৰান্সিস বেকন]] <!--image 2--> | image2 = Locke-John-LOC.jpg | width2 = 700 | height2 = 828 | alt2 = | link2 = | caption2 = [[জন লক]] <!--image 3--> | image3 = John Smibert - Bishop George Berkeley - Google Art Project.jpg | width3 = 700 | height3 = 828 | alt3 = | link3 = | caption3 = জি. বাৰ্কলে <!--image 4--> | image4 = Allan Ramsay - David Hume, 1711 - 1776. Historian and philosopher - PG 3521 - National Galleries of Scotland.jpg | width4 = 700 | height4 = 828 | alt4 = | link4 = | caption4 = [[ডেভিড হিউম]] }} [[দৰ্শন]]শাস্ত্ৰত, '''অভিজ্ঞতাবাদ''' ([[ইংৰাজী]]: Empiricism) হৈছে এক [[জ্ঞানতত্ত্ব|জ্ঞানতাত্ত্বিক দৃষ্টিভংগী]], যাৰ মতে প্ৰকৃত জ্ঞান বা যুক্তিযুক্ততা কেৱল বা মূলতঃ ইন্দ্ৰিয়ৰ অনুভূতি আৰু অভিজ্ঞতাভিত্তিক প্ৰমাণৰ পৰা আহে।<ref>{{cite book|last1=Psillos|first1=Stathis|last2=Curd|first2=Martin|title=The Routledge Companion to Philosophy of Science|date=2010|publisher=Routledge|location=London|isbn=978-0415546133|pages=129–38|edition=1. publ. in paperback}}</ref> ই জ্ঞানতত্ত্বৰ ভিতৰত থকা কেইবাটাও প্ৰতিদ্বন্দী দৃষ্টিভংগীৰ অন্যতম, যাৰ সৈতে বুদ্ধিবাদ আৰু সংশয়বাদৰ দৰে ধাৰণাসমূহ জড়িত হৈ আছে। অভিজ্ঞতাবাদীসকলে যুক্তি দিয়ে যে কেৱল যৌক্তিক যুক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাতকৈ সত্য বিচাৰি উলিওৱাৰ বাবে অভিজ্ঞতাবাদ এক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য পদ্ধতি। কাৰণ মানুহৰ জ্ঞানীয় পক্ষপাতিত্ব আৰু সীমাবদ্ধতা থাকে, যিবোৰে বিচাৰ-বুদ্ধিত ভুলৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite web |website= fs.blog |title=Francis Bacon and the Four Idols of the Mind |date=17 May 2016 |url=https://fs.blog/francis-bacon-four-idols-mind/}}</ref> অভিজ্ঞতাবাদে সহজাত ধাৰণা বা [[পৰম্পৰা]]ৰ পৰিৱৰ্তে ধাৰণা গঠনৰ ক্ষেত্ৰত অভিজ্ঞতাভিত্তিক প্ৰমাণৰ কেন্দ্ৰীয় ভূমিকাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref>{{Cite book| last = Baird | first = Forrest E. |author2=Walter Kaufmann | title = From Plato to Derrida | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2008 | location = Upper Saddle River, New Jersey | isbn = 978-0-13-158591-1 }}{{page needed|date=December 2013}}</ref> অভিজ্ঞতাবাদীসকলে যুক্তি দিব পাৰে যে পূৰ্বৰ ইন্দ্ৰিয়ভিত্তিক অনুভূতিৰ সম্পৰ্কৰ বাবেই পৰম্পৰা (বা ৰীতি-নীতি) সমূহৰ সৃষ্টি হয়। ঐতিহাসিকভাৱে, অভিজ্ঞতাবাদ "খালী শ্লেট" ধাৰণাটোৰ সৈতে জড়িত আছিল। এই ধাৰণা অনুসৰি, জন্মৰ সময়ত মানুহৰ মনটো "খালী" হৈ থাকে আৰু কেৱল পৰৱৰ্তী অভিজ্ঞতাৰ জৰিয়তেহে ইয়াৰ চিন্তাভাৱনাসমূহ বিকশিত হয়।<ref>{{Cite book|last=Scheibe, Erhard.|title=Between rationalism and empiricism : selected papers in the philosophy of physics|date=2001|publisher=Springer|isbn=0-387-98520-4|oclc=45888831}}</ref> [[বিজ্ঞানৰ দৰ্শন]]ত অভিজ্ঞতাবাদে প্ৰমাণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে, বিশেষকৈ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ জৰিয়তে আৱিষ্কৃত হোৱা প্ৰমাণৰ ওপৰত। ই বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰ এটা মৌলিক অংশ যে সকলো হাইপোথেছিছ আৰু তত্ত্ব কেৱল ''প্ৰাগনুভৱিক'' যুক্তি, অন্তৰ্দৃষ্টি বা ঐশ্বৰিক প্ৰকাশৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি থকাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃতিক জগতৰ পৰ্যবেক্ষণৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰি চাব লাগিব। প্ৰায়েই প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞানীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা অভিজ্ঞতাবাদে ধাৰণা কৰে যে "জ্ঞান অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত" আৰু "জ্ঞান সাময়িক তথা সম্ভাৱনামূলক, যিটো ধাৰাবাহিক সংশোধন আৰু অসাৰতা প্ৰতিপন্নকৰণৰ অধীন"।<ref>Shelley, M. (2006). Empiricism. In F. English (Ed.), Encyclopedia of educational leadership and administration. (pp. 338–39). Thousand Oaks, CA: Sage Publications, Inc.</ref> পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা আৰু প্ৰমাণীকৃত জুখিব পৰা সঁজুলিকে ধৰি অভিজ্ঞতাভিত্তিক গৱেষণাই বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিক পৰিচালিত কৰে। ==ব্যুৎপত্তি== ইংৰাজী শব্দ ''empirical'' টো প্ৰাচীন [[গ্ৰীক]] শব্দ ἐμπειρία (''empeiria'') ৰ পৰা আহিছে, যাৰ লেটিন প্ৰতিশব্দ হৈছে ''experientia''। ইয়াৰ পৰাই ইংৰাজী ''experience'' (অভিজ্ঞতা) আৰু ''experiment'' (পৰীক্ষা) শব্দ দুটাৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/empiric|title=Definition of EMPIRIC|website=www.merriam-webster.com|date=20 January 2024 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:শিক্ষা]] p1mfdn92n6f7u2nx5tbs6ww9wnhxxzz 613402 613400 2026-06-21T07:56:33Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:দৰ্শন]] using [[WP:HC|HotCat]] 613402 wikitext text/x-wiki {{Multiple image | caption_align = center | total_width = 375 <!--image 1--> | image1 = Somer Francis Bacon.jpg | width1 = 700 | height1 = 828 | alt1 = | link1 = | caption1 = [[ফ্ৰান্সিস বেকন]] <!--image 2--> | image2 = Locke-John-LOC.jpg | width2 = 700 | height2 = 828 | alt2 = | link2 = | caption2 = [[জন লক]] <!--image 3--> | image3 = John Smibert - Bishop George Berkeley - Google Art Project.jpg | width3 = 700 | height3 = 828 | alt3 = | link3 = | caption3 = জি. বাৰ্কলে <!--image 4--> | image4 = Allan Ramsay - David Hume, 1711 - 1776. Historian and philosopher - PG 3521 - National Galleries of Scotland.jpg | width4 = 700 | height4 = 828 | alt4 = | link4 = | caption4 = [[ডেভিড হিউম]] }} [[দৰ্শন]]শাস্ত্ৰত, '''অভিজ্ঞতাবাদ''' ([[ইংৰাজী]]: Empiricism) হৈছে এক [[জ্ঞানতত্ত্ব|জ্ঞানতাত্ত্বিক দৃষ্টিভংগী]], যাৰ মতে প্ৰকৃত জ্ঞান বা যুক্তিযুক্ততা কেৱল বা মূলতঃ ইন্দ্ৰিয়ৰ অনুভূতি আৰু অভিজ্ঞতাভিত্তিক প্ৰমাণৰ পৰা আহে।<ref>{{cite book|last1=Psillos|first1=Stathis|last2=Curd|first2=Martin|title=The Routledge Companion to Philosophy of Science|date=2010|publisher=Routledge|location=London|isbn=978-0415546133|pages=129–38|edition=1. publ. in paperback}}</ref> ই জ্ঞানতত্ত্বৰ ভিতৰত থকা কেইবাটাও প্ৰতিদ্বন্দী দৃষ্টিভংগীৰ অন্যতম, যাৰ সৈতে বুদ্ধিবাদ আৰু সংশয়বাদৰ দৰে ধাৰণাসমূহ জড়িত হৈ আছে। অভিজ্ঞতাবাদীসকলে যুক্তি দিয়ে যে কেৱল যৌক্তিক যুক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাতকৈ সত্য বিচাৰি উলিওৱাৰ বাবে অভিজ্ঞতাবাদ এক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য পদ্ধতি। কাৰণ মানুহৰ জ্ঞানীয় পক্ষপাতিত্ব আৰু সীমাবদ্ধতা থাকে, যিবোৰে বিচাৰ-বুদ্ধিত ভুলৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite web |website= fs.blog |title=Francis Bacon and the Four Idols of the Mind |date=17 May 2016 |url=https://fs.blog/francis-bacon-four-idols-mind/}}</ref> অভিজ্ঞতাবাদে সহজাত ধাৰণা বা [[পৰম্পৰা]]ৰ পৰিৱৰ্তে ধাৰণা গঠনৰ ক্ষেত্ৰত অভিজ্ঞতাভিত্তিক প্ৰমাণৰ কেন্দ্ৰীয় ভূমিকাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref>{{Cite book| last = Baird | first = Forrest E. |author2=Walter Kaufmann | title = From Plato to Derrida | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2008 | location = Upper Saddle River, New Jersey | isbn = 978-0-13-158591-1 }}{{page needed|date=December 2013}}</ref> অভিজ্ঞতাবাদীসকলে যুক্তি দিব পাৰে যে পূৰ্বৰ ইন্দ্ৰিয়ভিত্তিক অনুভূতিৰ সম্পৰ্কৰ বাবেই পৰম্পৰা (বা ৰীতি-নীতি) সমূহৰ সৃষ্টি হয়। ঐতিহাসিকভাৱে, অভিজ্ঞতাবাদ "খালী শ্লেট" ধাৰণাটোৰ সৈতে জড়িত আছিল। এই ধাৰণা অনুসৰি, জন্মৰ সময়ত মানুহৰ মনটো "খালী" হৈ থাকে আৰু কেৱল পৰৱৰ্তী অভিজ্ঞতাৰ জৰিয়তেহে ইয়াৰ চিন্তাভাৱনাসমূহ বিকশিত হয়।<ref>{{Cite book|last=Scheibe, Erhard.|title=Between rationalism and empiricism : selected papers in the philosophy of physics|date=2001|publisher=Springer|isbn=0-387-98520-4|oclc=45888831}}</ref> [[বিজ্ঞানৰ দৰ্শন]]ত অভিজ্ঞতাবাদে প্ৰমাণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে, বিশেষকৈ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ জৰিয়তে আৱিষ্কৃত হোৱা প্ৰমাণৰ ওপৰত। ই বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰ এটা মৌলিক অংশ যে সকলো হাইপোথেছিছ আৰু তত্ত্ব কেৱল ''প্ৰাগনুভৱিক'' যুক্তি, অন্তৰ্দৃষ্টি বা ঐশ্বৰিক প্ৰকাশৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি থকাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃতিক জগতৰ পৰ্যবেক্ষণৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰি চাব লাগিব। প্ৰায়েই প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞানীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা অভিজ্ঞতাবাদে ধাৰণা কৰে যে "জ্ঞান অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত" আৰু "জ্ঞান সাময়িক তথা সম্ভাৱনামূলক, যিটো ধাৰাবাহিক সংশোধন আৰু অসাৰতা প্ৰতিপন্নকৰণৰ অধীন"।<ref>Shelley, M. (2006). Empiricism. In F. English (Ed.), Encyclopedia of educational leadership and administration. (pp. 338–39). Thousand Oaks, CA: Sage Publications, Inc.</ref> পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা আৰু প্ৰমাণীকৃত জুখিব পৰা সঁজুলিকে ধৰি অভিজ্ঞতাভিত্তিক গৱেষণাই বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিক পৰিচালিত কৰে। ==ব্যুৎপত্তি== ইংৰাজী শব্দ ''empirical'' টো প্ৰাচীন [[গ্ৰীক]] শব্দ ἐμπειρία (''empeiria'') ৰ পৰা আহিছে, যাৰ লেটিন প্ৰতিশব্দ হৈছে ''experientia''। ইয়াৰ পৰাই ইংৰাজী ''experience'' (অভিজ্ঞতা) আৰু ''experiment'' (পৰীক্ষা) শব্দ দুটাৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/empiric|title=Definition of EMPIRIC|website=www.merriam-webster.com|date=20 January 2024 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:শিক্ষা]] [[শ্ৰেণী:দৰ্শন]] em4tw4dk1pdyq6vknddnxfuwt03kw4x 0 137384 613302 612900 2026-06-20T13:24:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613302 wikitext text/x-wiki {{Short description|Indian film director (1956–2011)}} {{Use Indian English|date=July 2016}} {{Infobox person | name = ইদাৰ বীৰা ভেংকটা সত্যনাৰায়ণ | image = | caption = | native_name = | birth_name = ইদাৰ বীৰা ভেংকটা সত্যনাৰায়ণ | birth_date = {{birth date|df=yes|1956|06|10}} | birth_place = [[West Godavari district|কাৰুমেদি]], [[অন্ধ্ৰ ৰাজ্য]], [[ভাৰত]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2011|01|21|1956|06|10}}<ref name="Obituary">{{Cite web|url=http://www.telugucinema.com/c/publish/movietidbits/evvsatyanarayan_jan212010.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110124232201/http://www.telugucinema.com/c/publish/movietidbits/evvsatyanarayan_jan212010.php|url-status=dead|title=EVV is no more! , Obituary at Telugu Cinema.com|archivedate=24 January 2011}}</ref> | death_place = [[হায়দৰাবাদ]], [[টেলেংগানা]], [[ভাৰত]] | occupation = {{hlist|চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক|প্ৰযোজক|চিত্ৰনাট্যকাৰ}} | years_active = ১৯৮২ - ২০১১ | spouse = | children = ২, <br>[[আয়ান ৰাজেশ]] <br>[[আল্লাৰি নৰেশ]] }}ইদাৰা বীৰা ভেংকটা সত্যনাৰায়ণ (জন্ম: ১০ জুন ১৯৫৬ – ২১ জানুৱাৰী ২০১১) এগৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু প্ৰযোজক।<ref name="Obituary" /> তেলেগু চলচ্চিত্ৰত মুঠ ৫১খন ছবি পৰিচালনা কৰাৰ লগতে বহু অভিনেতাক তেলেগু চিনেমাৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দিছিল। কমেডী আৰু মেলোড্ৰামা ছবি নিৰ্মাণৰ বাবে তেওঁ সুপৰিচিত আছিল। ২০০০ চনত তেওঁ নিজাকৈ প্ৰডাকচন কোম্পানী ই.ভি.ভি.চিনেমা প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ২০১১ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। == জীৱনী == {{Moresources | section|date=April 2024}} === প্ৰাথমিক জীৱন === ১৯৫৬ চনৰ ১০ জুনত বৰ্তমান [[ভাৰত]]ৰ [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]]ৰ [[পশ্চিম গোদাবৰী]] জিলাৰ কোৰুমামিডি গাঁৱত সত্যনাৰায়ণৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Film director EVV passes away|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2011/jan/22/film-director-evv-passes-away-221230.html|access-date=2021-05-07|website=The New Indian Express|date=16 May 2012|archive-date=7 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507075216/https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2011/jan/22/film-director-evv-passes-away-221230.html|url-status=live}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ নাম আছিল ভেংকট ৰাও আৰু ভেংকটা ৰত্নম। === চলচ্চিত্ৰ কেৰিয়াৰ === ই.ভি.ভি.য়ে চেন্নাইত থকা প্ৰথম দিনবোৰত বহু কষ্টৰ সন্মুখীন হৈছিল। চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ আকৰ্ষণ, অদম্য দৃষ্টিভংগী, অধ্যৱসায়, আৰু উদ্যোগটোত ইয়াক ডাঙৰ কৰি তোলাৰ দৃঢ়তাই বিশিষ্ট প্ৰযোজক নৱথ কৃষ্ণম ৰাজুৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল, যাৰ সহায়ত তেওঁ দেৱদাস কনকলাত যোগদান কৰিছিল অ’ ইংতি ভাগৱত ছবিৰ সহকাৰী পৰিচালক হিচাপে। পিছলৈ প্ৰায় ৮ বছৰ পৰিচালক জান্ধ্যালাৰ অধীনত কাম কৰি নালুগু স্তম্ভলতা (১৯৮২), ৰেণ্ডু জেলা সীথা (১৯৮৩), নেলাভাংকা (১৯৮৩), ৰেণ্ডু ৰেল্লা আৰু (১৯৮৫), আহা না পেলাণ্টা (১৯৮৭) আৰু হাই হাই নায়কা (১৯৮৯) আদি ২২খন ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ইন্দ্ৰুদু চন্দ্ৰুডু চিনেমাখনৰ সহ-পৰিচালক হিচাপেও কাম কৰিছিল। সত্যনাৰায়ণৰ পৰিচালনাৰ প্ৰথম ছবি চেভিলো পুভভু ডাঙৰ ফ্লপ হৈছিল। তেওঁ ইমানেই হতাশ হৈ পৰিছিল যে তেওঁ [[চলচ্চিত্ৰ]] উদ্যোগ এৰি যোৱাৰ চিন্তা কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.indiaglitz.com/can-you-imagine-a-climax-with-only-comedians-evv-can-telugu-news-262502|title=Can you imagine a climax with only comedians? - EVV can!|work=Indiaglitz|date=June 10, 2020|access-date=12 July 2024|archive-date=12 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212102832/https://www.indiaglitz.com/can-you-imagine-a-climax-with-only-comedians-evv-can-telugu-news-262502|url-status=live}}</ref> তেওঁৰ ভাগ্য সলনি হ’ল যেতিয়া প্ৰযোজক ডি ৰমনাইডুৱে তেওঁক সকলো কেন্দ্ৰতে সফলতাৰে প্ৰদৰ্শন কৰা প্ৰেমা খাইদী পৰিচালনাৰ সুযোগ দিলে। শিক্ষক জান্ধ্যালাৰ পথ অনুসৰণ কৰি তেওঁ সফল কমেডী চিনেমা নিৰ্মাণ কৰিছিল। কমেডী ধাৰাত তেওঁৰ প্ৰথমখন চিনেমা আছিল আপুলা আপ্পা ৰাও, তাৰ পিছত এ অক্কাটি আদাক্কু আৰু জাম্বা লাকিদি পাম্বা। তেওঁ পাৰিবাৰিক চেণ্টিমেণ্ট ছবিও পৰিচালনা কৰিছিল, ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিশিষ্ট আছিল ১৯৯৪ চনৰ ছুপাৰ হিট ছবি আমে, য’ত অভিনয় কৰিছিল শ্ৰীকান্ত আৰু উহাই। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ হেলো ব্ৰাদাৰ, আল্লুদা মাজাকা, ইণ্টলো ইল্লালু ভাণ্টিণ্টলো প্ৰিয়ৰালু, গোপিণ্টি আল্লুডু, আৰু বাৰাসুডু আদি চিনেমা আৰু অমিতাভ বচ্চন আৰু সৌন্দৰ্য অভিনীত হিন্দী চিনেমা সূৰ্যবংশম পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.bharatmovies.com/director/evv-satyanarayana-movies.htm|title=EVV Satyanarayana Movies|website=Bharat Movies|access-date=20 April 2016|archive-date=24 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424023519/http://www.bharatmovies.com/director/evv-satyanarayana-movies.htm|url-status=dead|archivedate=24 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160424023519/http://www.bharatmovies.com/director/evv-satyanarayana-movies.htm|deadurl=yes}}</ref> থালি, কন্যাদানম আৰু আম্মোৰ দৰে সমালোচকৰ প্ৰশংসিত চিনেমাও পৰিচালনা কৰিছিল! ওকাটো তাৰেখু। {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} === মৃত্যু === ডিঙিৰ কৰ্কট ৰোগৰ কেমোথেৰাপিৰ ফলত হোৱা একাধিক জটিলতাৰ ফলত ২০১১ চনৰ ২১ জানুৱাৰীত ই.ভি.ভি. সত্যনাৰায়ণৰ মৃত্যু হয়, যাৰ ফলত চেপ্চিছ আৰু হৃদযন্ত্ৰ বন্ধ হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|url=http://movies.ndtv.com/regional/popular-telugu-film-director-e-v-v-satyanarayana-passes-away-618204|title=Popular Telugu film director E V V Satyanarayana passes away|date=22 January 2011|website=NDTV Movies|publisher=Press Trust of India|access-date=20 April 2016}}</ref> === বঁটা === ১৯৯৪ চনত আমে ছবিৰ বাবে সত্যনাৰায়ণক [[:en:Nandi_Awards|নন্দী বঁটা]] প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://ns1.tollywoodtimes.com/en/profiles/info/EVVSatyanarayana/da529ic1qi|title=EVV's Award|work=Tollywood Times.com|access-date=1 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160828220744/http://ns1.tollywoodtimes.com/en/profiles/info/EVVSatyanarayana/da529ic1qi|archive-date=28 August 2016|url-status=dead|archivedate=28 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160828220744/http://ns1.tollywoodtimes.com/en/profiles/info/EVVSatyanarayana/da529ic1qi|deadurl=yes}}</ref> == চলচ্চিত্ৰ সমূহ == * ''সকলো চলচ্চিত্ৰই তেলেগু ভাষাৰ''। {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ!! নাম ! নিৰ্দেশক ! লিখক ! প্ৰযোজক ! টোকা |- | ১৯৮২ || ''[[নালুগু স্তম্ভলতা (চলচ্চিত্ৰ)|নালুগু স্তম্ভলতা]]'' || {{Partial|সহযোগী}} || {{no}} || {{No}} || |- | ১৯৮৩ || ''[[ৰেন্দু জেল্লা সীতা]]'' || {{Partial|সহযোগী}} || {{No}} || {{No}} || |- | rowspan = "2" |১৯৮৬ ||''[[ৰেণ্ডু ৰেলা আৰু]]'' || {{Partial|সহযোগী}} || {{No}} || {{No}} || |- |''[[সীথাৰমা কল্যাণম (১৯৮৬ চনৰ ছবি)|সীথাৰমা কল্যাণম]]'' || {{No}} || {{No}} || {{No}} || অভিনেতা হিচাপে |- | ১৯৮৭ || ''[[আহা না পেলাণ্টা (১৯৮৭ চনৰ ছবি)|আহা না পেলাণ্টা]]'' || {{Partial|সহযোগী}} || {{No}} || {{No}} || |- | rowspan="2"| ১৯৮৯ || ''হায় হায় নায়কা'' || {{Partial|সহযোগী}} || {{No}} || {{No}} || |- |''[[ইন্দ্ৰুদু চন্দ্ৰুডু]]''|| {{Partial|সহযোগী}} || {{No}} || {{No}} || লগতে অভিনেতা |- | rowspan="2" |১৯৯০ || ''চেভিলো পুভভু'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | ''[[প্ৰেমা খাইদি]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | rowspan="4" |১৯৯২ || ''[[সীথাৰত্নম গৰী আব্বাই]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | ''[[আপ্পুলা আপ্পা ৰাও]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{No}} | |- | ''[[আ অক্কাটি আদাক্কু]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | ''৪২০'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{No}} | |- | rowspan="5" |১৯৯৩ ||''[[ভাৰাসুডু]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} |হিন্দী ছবিৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ ''[[ফুল ঔৰ কান্তে]]'' |- |''[[এভান্দি আভিদা বাচিন্দি]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | ''[[আলিবাবা আৰা ডজন ডোংগালু]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{No}} | |- | ''[[আব্বাইগৰু]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} |তামিল ছবি ''[[এংগা চিন্না ৰাছা]]''ৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ। |- | ''[[জাম্বা লাকিদি পাম্বা (১৯৯২ চনৰ ছবি)|জাম্বা লাকিদি পাম্বা]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{No}} | |- | rowspan="2" |১৯৯৪ চনত | ''[[হেল্ল' ব্ৰাদাৰ (১৯৯৪ চনৰ ছবি)|হেল্ল' ব্ৰাদাৰ]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{No}} |''[[টুইন ড্ৰেগন]]'' ৰপৰা অনুপ্ৰাণিত। |- | ''[[আমে]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{No}} | |- | rowspan="3" |১৯৯৫ || ''[[আয়ানাকি ইদ্দাৰু]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} |হিন্দী ছবিৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ ''[[আইনা (১৯৯৩ চনৰ ছবি)|আইনা]]'' |- | ''মাগা ৰায়ডু'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | ''[[আল্লুদা মাজাকা]]'' |{{Yes}} |{{No}} |{{No}} | |- | rowspan="4" |১৯৯৬ || ''তেলেগু বীৰা লেভাৰা'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | ''[[ইণ্টলো ইল্লালু ভাণ্টিনটলো প্ৰিয়ৰালু]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} |তামিল ছবিৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ ''[[থাইকুলামে থাইকুলামে]]'' |- | ''[[আদিৰিন্দি আল্লুডু]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} |তামিল ছবিৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ ''[[ইধু নম্মা আলু (১৯৮৮ চনৰ ছবি)|ইধু নম্মা আলু]]''<ref>{{Cite web |date=১১ অক্টোবৰ, ১৯৯৬ |title=మద్యనిషేధం రద్దుకు వత్తిడి? |url=http://www.zaminryot.com/pdf/1996/অক্টোবৰ/১১-অক্টোবৰ-১৯৯৬.pdf |প্ৰৱেশ-তাৰিখ=২০২৩-০৮-৩১ |ৱেবছাইট=www.zaminryot.com |ভাষা=te}}</ref> |- | ''[[আক্কাদা আম্মায়ী ইক্কাদা আব্বাই]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} |হিন্দী ছবি ''[[কায়ামত সে কায়ামত তক]]''ৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ। |- | rowspan="5" |১৯৯৭ | ''[[চিলাকোট্টুডু]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} |মালয়ালম ছবিৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ ''[[বয়িং বয়িং (১৯৮৫ চনৰ ছবি)|বয়িং বয়িং]]'' |- | ''[[থালি (১৯৯৭ চনৰ ছবি)|থালি]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | ''[[বেদেবদণ্ডী বাবু]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} |তামিল ছবি ''[[উল্লাথাই আলিথা]]''ৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ। |- | ''[[মা নান্নাকি পেল্লী]]'' |{{Yes}} |{{Partial|পৰ্দা অভিযোজন}} |{{No}} | |- | ''[[নেনু প্ৰেমিস্তুন্নানু]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} |মালয়ালম ছবি ''[[অনিয়াথিপ্ৰাভু]]''ৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ। |- | rowspan="3" |১৯৯৮ || ''[[মাভিদাকুলু]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{No}} | |- | ''[[আভিদা মা আভিদে]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | ''[[কন্যাদানম (১৯৯৮ চনৰ ছবি)|কন্যাদানম]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | rowspan="3" |১৯৯৯ ||''নেতি গান্ধী'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | ''[[সূৰ্যবংশম]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} |হিন্দী ছবি<Br />তামিল ছবিৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ ''[[সূৰ্য্যবমছাম (১৯৯৭ চনৰ ছবি)|সূৰ্য্যবমছাম]]'' |- |''[[পিল্লা নাচিন্দি]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | rowspan="3" |২০০০ || ''[[চালা বাগুণ্ডি]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{Yes}} | |- | ''[[গোপিন্তি আল্লুডু]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} |হিন্দী ছবিৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ ''[[হিৰো নং ১]]'' |- | ''[[আমো! ওকাটো তাৰেখু]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{No}} | |- | rowspan="3" |২০০১ || ''[[মা আভিদা মীদা ওট্টু মে আভিদা চলি মানচিদি]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{Yes}} |- | ''[[বীদেক্কাদি মগুডাণ্ডি?]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | ''[[ধন্যবাদ চুব্বা ৰাও]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | rowspan="2" |২০০২ || ''[[হাই (চলচ্চিত্ৰ)|হাই]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{No}} | |- | ''[[থট্টি গেং]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{Yes}} |''[[Silverman সংৰক্ষণ কৰা]]'' ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি। |- | rowspan="2" |২০০৩ || ''[[আদন্তে আডো প্ৰকাৰ]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} |তামিল ছবি ''[[মৌনাম পেছিয়াধে]]''ৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ। |- | ''[[মা আল্লুডু বৰ ভাল]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{No}} | |- | rowspan="1" |২০০৪ || ''[[আৰুগুৰু পতীব্ৰতলু]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{Yes}} |- | rowspan="2" |২০০৫ || ''[[এৱাদি গোলা বাদিধি]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | ''[[নুভন্তে নাকিষ্টম]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{Yes}} | |- | rowspan="1" |২০০৬ || ''[[কিঠাকিঠালু]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{Yes}} | |- | rowspan="2" |২০০৭ || ''[[আথিলী সত্তীবাবু এল কে জি]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{Yes}} | |- | ''[[পেল্লাইণ্ডি কানি]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | rowspan="2" |২০০৯ || ''[[বেন্দু আপ্পাৰাও আৰএমপি]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | ''[[ফিটিং মাষ্টাৰ]]'' |{{Yes}} |{{Yes}} |{{Yes}} | |- | rowspan="2" |২০১০ || ''বুৰিদি'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- | ''[[কঠী কণ্ঠ ৰাও]]'' |{{Yes}} |{{Partial|চিত্ৰনাট্য}} |{{No}} | |- |} == তথ্যসূত্ৰসমূহ == <references /> == বাহ্যিক সংযোগসমূহ == * {{IMDb name|0004466}} *[http://www.cineherald.com/PhotoGallery/Evv-satyanarayana/index.html ই ভি ভি সত্যনাৰায়ণ ফটো গেলেৰী – তেলেগু চিনেমা পৰিচালক] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110926155408/http://www.cineherald.com/PhotoGallery/Evv-satyanarayana/index.html |date=২৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০১১}} 0ykv63vkof88jru7ogua4ntp9k7ao1t 0 137406 613432 612021 2026-06-21T11:45:50Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613432 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = জিঞ্জি দুৰ্গ | partof = [[Tamil Nadu]] | location = ভিল্লুপুৰম জিলা, [[তামিলনাডু]], [[ভাৰত]] | image = [[File:Gingee Fort panorama.jpg|300px]] | caption = চেঞ্জি দুৰ্গৰ এটা পেনোৰামা দৃশ্য | map_type = | map_size = 300 | map_caption = | type = দুৰ্গ | coordinates = {{coord|12.2501|N|79.3948|E|region:IN_type:landmark|display=inline,title}} | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |Part_of = [[Maratha Military Landscapes of India]] |ID = 1739-012 |Year = 2025 |Criteria = Cultural: iv, vi }} | coordinates_footnotes = [http://wikimapia.org/1558528/Gingee-Fort-Raja-Desing] | code = | built = ১ম শতিকা | builder = প্ৰথম অৱস্থাত কদৱ বংশৰ কদবন সেঞ্জিয়াৰকন আৰু পিছলৈ চোল বংশ, বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ | materials = গ্ৰেনাইট শিল আৰু চূণৰ মৰ্টন (lime mortar) | height = | used = | demolished = | condition = ধ্বংসাৱশেষ | ownership = [[ভাৰত চৰকাৰ]] | open_to_public = Yes | controlledby = [[Chola Empire]] <small>(9th century)</small><br />[[Kadava]] dynasty (<small>1130–13th century</small>)<br />[[Vijayanagara Empire]] (<small>1345–1565</small>)<br />[[Gingee Nayaks]] (<small>1509–1649</small>)<br />[[Bijapur Sultanate]] (<small>1649–1677</small>)<br />{{flagcountry|Maratha Empire}} (<small>1677–1698</small>)<br />{{flagicon image|Alam of the Mughal Empire.svg}} [[Mughal Empire]](<small>1698–1750</small>)<br />{{flagicon image|Flag of France.svg}}[[French colonial empire|French Empire]] (<small>1750–1761</small>)<br />{{flagcountry|United Kingdom}} * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} [[East India Company]] (<small>1761–1857</small>) * {{flagicon image|British Raj Red Ensign.svg}} [[British Raj]] (<small>1857–1947</small>) {{flagcountry|India}} (<small>1947–</small>) | garrison = | current_commander = | commanders = | occupants = | battles = | events = ৰাষ্ট্ৰীয় স্মৃতিসৌধ (১৯২১) | image2 = | caption2 = }} '''জিঞ্জি দুৰ্গ''' বা '''চেঞ্জি দুৰ্গ''' ({{Lang-en|Gingee Fort or Senji Fort}} ; '''চেঞ্জী''', '''চাঞ্চি''', '''জিনজি''' বা '''চেঞ্চি''' বুলিও জনাজাত) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[তামিলনাডু]]ৰ জীয়াই থকা দুৰ্গসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ইয়াক জনপ্ৰিয়ভাৱে 'দক্ষিণ ভাৰতৰ গ্ৰেট ৱাল' বুলি জনা যায়। ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী চেন্নাইৰ পৰা ১৬০ কিলোমিটাৰ (৯৯ মাইল) দূৰত্বত আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল পুডুচেৰীৰ ওচৰত ভিল্লুপুৰম জিলাত অৱস্থিত। ইয়াক "ভাৰতৰ আটাইতকৈ দুৰ্গম দুৰ্গ" বুলি গণ্য কৰা হয়,<ref name="জি১">{{cite web | url=https://www.whatshot.in/bangalore/gingee-fort-tamil-nadu-v-158274 | title=Ginger fort in Tamilnadu | accessdate=13 June 2026}}</ref> আৰু ব্ৰিটিছে ইয়াক "পূবৰ ট্ৰয়" (ট্ৰয় অৱ দ্য ইষ্ট) বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="জি১"/> মূলতঃ ১১২৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আশে-পাশে অট্টাকোথাৰৰ 'মূভাৰুলা'ত ইয়াক 'সেঞ্জিয়াৰ কন' নামৰ এজন কদৱ ৰজাৰ ভূখণ্ড বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। <ref name="விக்கிரம சோழனுலா">{{cite book|title=விக்கிரம சோழனுலா |url=https://archive.org/details/dli.jZY9lup2kZl6TuXGlZQdjZI2/page/16/mode/1up?q=%E0%AE%95%E0%AE%BE%E0%AE%9F%E0%AE%B5+|publisher=Kalakshetra, Adyar|date=July 1946|edition=First|access-date=August 10, 2025|language=ta}}</ref><ref name="K. A. Nilakanta Sastri 1937">{{cite book|title = The Cōḷas, Volume 2, Issue 1|author =K. A. Nilakanta Sastri|year =1937|url = https://books.google.com/books?id=0aWCAAAAIAAJ&q=gingee+fort+kadava}}</ref><ref>{{cite book|title = The Role of feudatories in later Chola history|author =M.S. Govindaswamy|year =1979|url =https://tamildigitallibrary.in/Articles/%E0%AE%A8%E0%AF%82%E0%AE%B2%E0%AF%8D-13178-The%20Role%20Of%20Feudatories%20In%20Later%20Chola%20History}}</ref> যিকোনো আক্ৰমণাত্মক সেনাবাহিনীক বাধা দিবলৈ কৌশলগত স্থান হিচাপে এই দুৰ্গটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এটা বিৱৰণী অনুসৰি ১৫-১৬ শতিকাৰ সময়ছোৱাত ইয়াক আৰু অধিক শক্তিশালী কৰা হৈছিল। ১৬৭৭ খ্ৰীষ্টাব্দত শিৱাজীৰ নেতৃত্বত মাৰাঠাসকলৰ বাবে সুবেদাৰ হৰ্জী ৰাজেমহাদিকে স্বৰাজ্যৰ বাবে এই দুৰ্গটো লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত বিজাপুৰৰ চুলতান, মোগল, কৰ্ণাটিকৰ নবাব, ফৰাচী আৰু শেষত ১৭৬১ চনত ইংৰাজে দখল কৰে। আৰ্কটৰ নবাবৰ বিৰুদ্ধে বিফল বিদ্ৰোহ কৰা আৰু শেষত যুদ্ধত প্ৰাণ হেৰুৱাই এই দুৰ্গটো ৰাজা তেজ সিঙৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত। ==কিংবদন্তি আৰু ব্যুৎপত্তি== প্ৰায় ১৬৬০ চনৰ পৰা ১৬৭৭ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ এই দুৰ্গটো দখল কৰি থকা বিজাপুৰ নবাবসকলে ইয়াক বাদছাবাদ বুলি অভিহিত কৰিছিল, আনহাতে তেওঁলোকৰ পিছত অহা মাৰাঠাসকলে ইয়াক চান্দ্ৰী বা চিণ্ডী বুলি কৈছিল। ১৬৯৮ খ্ৰীষ্টাব্দত মোগলসকলে এই দুৰ্গটো দখল কৰাৰ পিছত ঘেৰাও কৰা সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাপতি নবাব জুলফিকাৰ খান নুছৰত জঙৰ সন্মানত ইয়াৰ নাম ''নুছৰতগড়'' ৰাখে। পিছলৈ ইংৰাজ আৰু ফৰাচীসকলে ইয়াক জিঞ্জি বা জিঞ্জী বুলি অভিহিত কৰিছিল। মাদ্ৰাজৰ সৈতে জড়িত প্ৰাচীন ইংৰাজী নথিপত্ৰত ইয়াৰ বানান 'চিংগী' বা 'চেংগি' বুলি পোৱা যায়। <ref name="ASI">{{cite web|title=Rajagiri Fort and Krishnagiri Fort, Gingee|url=http://asi.nic.in/asi_monu_tktd_tn_rajgiri.asp|publisher=Archaeological Survey of India|access-date=30 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20170710100657/http://asi.nic.in/asi_monu_tktd_tn_rajgiri.asp|archive-date=10 July 2017|url-status=dead}}</ref> <ref name="NIC">{{cite web|title=Tourist Places in Villupuram district|url=http://www.viluppuram.nic.in/touristpage.htm|publisher=Villupuram District Administration|access-date=2013-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170225202624/http://www.viluppuram.nic.in/touristpage.htm|archive-date=25 February 2017|url-status=dead|archivedate=2017-02-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170225202624/http://www.viluppuram.nic.in/touristpage.htm|deadurl=yes}}</ref> <ref>[[#Hiltebeitel|Hiltebeitel 1991]], p. 19</ref> [[তামিল]] কিংবদন্তি অনুসৰি তামিল ভাষাত জনপ্ৰিয়ভাৱে থেছিংগু ৰাছান নামেৰে পৰিচিত ৰজা তেজ সিঙৰ কৰুণ কাহিনীটো এই দুৰ্গৰ সৈতে জড়িত। তেজ সিং আৰু তেওঁৰ সেনাপতি মেহবুব খান ( মাভুথুকৰণ বুলিও জনা যায়) বন্ধু আছিল, তেওঁলোকৰ সত্য জীৱন কাহিনীয়ে বহুতো কবিতা, ৰাজপথৰ নাটক, আৰু আন অগণন কাহিনীৰ বাবে অনুপ্ৰাণিত কৰিছে। তেওঁ স্বৰূপ সিংহৰ পুত্ৰ আছিল আৰু আৰ্কটৰ নবাবৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল, আৰু তাৰ পিছৰ যুদ্ধত পৰাজিত আৰু নিহত হৈছিল। যদিও ১৭১৪ চনত জিঞ্জি নবাবৰ ভূখণ্ডৰ অংশ হৈ পৰিছিল, তথাপিও ডেকা আৰু সাহসী তেজ সিং এটা কিংবদন্তি হৈ পৰিছিল; তেওঁৰ জীৱন, প্ৰেম আৰু বীৰত্বপূৰ্ণ কিন্তু কৰুণ অন্ত বহু লোকগীত গোৱা হৈছিল। ==ইতিহাস== এই ঠাইখনৰ ইতিহাসৰ প্ৰথম দুশ বছৰৰ মূল উৎস হ’ল মেকেঞ্জী পাণ্ডুলিপিত (মাদ্ৰাজৰ ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ এজন উচ্চ পদস্থ বিষয়া কলিন মেকেঞ্জীয়ে সৃষ্টি কৰা সংকলন) সংৰক্ষিত ‘কৰ্ণাটিকৰ ৰজাসকলৰ সম্পূৰ্ণ ইতিহাস’। ইতিহাসবিদ নাৰায়ণৰ মতে জিঞ্জিৰ পৰা ৩ মাইল (৪.৮ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত অৱস্থিত 'মেলাছেৰী' নামৰ এখন সৰু গাঁওক "পুৰণি জিঞ্জি" বুলি কোৱা হয়, ইয়াত প্ৰায় ১২০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ দুৰ্গৰ অৱশিষ্ট পোৱা যায়।<ref>[[#Hiltebeitel|Hiltebeitel 1991]], p. 4</ref> জিঞ্জিৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ প্ৰথম উল্লেখ বিক্ৰম চোলাৰ (১১২০–৬৩) ৰাজত্বকালৰ দশম বছৰৰ এটা শিলালিপিত পোৱা যায়,<ref>ARE 159 of 1930</ref> য'ত কদৱ বংশৰ এজন সামন্তই নিজকে শক্তিশালী আৰু দুৰ্গযুক্ত জিঞ্জি দুৰ্গৰ প্ৰভু (চেঞ্জিয়াৰৰ প্ৰভু) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। <ref name="K. A. Nilakanta Sastri 1937"/><ref>{{cite book|title = Inscriptions in the Pudukkóttai State: Early, Cola and Pandiya inscriptionauthor =Commissioner of Museums, Government of Tamilnadu|year=2002|url = https://books.google.com/books?id=oU5mAAAAMAAJ&q=gingee+fort+kadava}}</ref> চোলৰ পৰা আৰম্ভ কৰি জিঞ্জি দক্ষিণ ভাৰতৰ বিভিন্ন শাসক বংশৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহিছিল।<ref>[[#Hiltebeitel|Hiltebeitel 1991]], p. 17</ref> [[File:Throne in Gingee Fort Hill.jpg|thumb|Throne in Gingee Fort Hill]] প্ৰথম অৱস্থাত খ্ৰীষ্টীয় নৱম শতিকাত চোলা বংশই নিৰ্মাণ কৰা এটা সৰু দুৰ্গ, পিছলৈ কদৱ ৰজাসকলে (দ্বাদশ শতিকা) আৰু তাৰ পিছত বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যই চতুৰ্দশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত সংশোধন কৰি অধিক উন্নতি সাধন কৰে।<ref name=Verma>{{cite book|title=Forts of India|last=Verma|first=Amrit|year=2003|publisher=The Director, Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|pages=93–95|location=New Delhi|isbn=81-230-1002-8}}</ref> [[File:Festningen Gingee i Karnatik - Peter Anker (1744–1832) - Kulturhistorisk museum, UiO - UEM4446.jpg|thumb|দুৰ্গ জিঞ্জি, কৰ্ণাটিক - পিটাৰ এংকৰ (১৭৪৪–১৮৩২)]] ==স্থাপত্য== [[File:GingeeRajas mandap.jpg|200x200px|left|thumb|জিঞ্জি দুৰ্গত কল্যাণ মহল]] জিঞ্জি দুৰ্গ কমপ্লেক্সটো উত্তৰে কৃষ্ণগিৰি, পশ্চিমে ৰাজাগিৰি আৰু দক্ষিণ-পূবে চন্দ্ৰযানদুৰ্গ নামৰ তিনিটা পাহাৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই তিনিটা পাহাৰে একেলগে এটা দুৰ্গ জটিল গঠন কৰে,<ref name=cycle>{{cite news|title=Day-trip down history lane|publisher=[[The Hindu]]|work=Metro Plus|date=16 April 2018|last=Moulana|first=Ramanujar|page=4|location=Chennai}}</ref> তথাপিও প্ৰতিটো পাহাৰৰ এটা পৃথক আৰু স্বয়ংসম্পূৰ্ণ দুৰ্গ আছে। এইবোৰে একেলগে উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ এক মাইল দীঘল এটা বিশাল ত্ৰিভুজ গঠন কৰে, য’ত দুৰ্গ আৰু গেটৱেই কমপ্লেক্সটোৰ কেন্দ্ৰত থকা নিৰাপদ অঞ্চলবোৰলৈ যোৱাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। দুৰ্গৰ দেৱাল ১৩ কিলোমিটাৰ (৮.১ মাইল) দীঘল আৰু তিনিটা পাহাৰ এনে দেৱালেৰে সংযোগ কৰি ১১ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (৪.২ বৰ্গ মাইল) এলেকা আগুৰি আছে। <ref name="ASI"/> ৮০০ ফুট (২৪০ মিটাৰ) উচ্চতাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালে ৮০ ফুট (২৪ মিটাৰ) বহল খাদেৰে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল। ইয়াত সাতমহলীয়া কল্যাণ মহল (বিবাহ হল), শস্যৰ ভঁৰাল, কাৰাগাৰৰ কোঠা, আৰু প্ৰধান হিন্দু দেৱী চেঞ্জিয়াম্মানক উৎসৰ্গিত মন্দিৰ আছে। দুৰ্গৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ ভিতৰত আনাইকুলাম নামৰ এটা পবিত্ৰ পুখুৰীও অৱস্থিত। দুৰ্গৰ দেৱালবোৰ কৃষ্ণগিৰি, চক্কিলিড্ৰুগ আৰু ৰাজগিৰি পাহাৰক সামৰি লোৱা প্ৰাকৃতিক পাহাৰীয়া ভূখণ্ডৰ মিশ্ৰণ, আনহাতে ফাঁকবোৰ ২০ মিটাৰ (৬৬ ফুট) ডাঠ মূল দেৱালেৰে বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref name="Manchanda">[[#Manchanda|Manchanda]], p. 149</ref> পাহাৰৰ শিখৰত সৰু সৰু দুৰ্গও নিৰ্মাণ কৰা আছে।<ref name="ASI"/> ==চিত্ৰ== <gallery widths="165" height="150px" align="center" caption=""> File:Gingee tomb pillar.jpg|তলৰ দুৰ্গত সমাধিৰ স্তম্ভ File:Kalyana Mahal from Rajagiri.jpg|ৰাজাগিৰিৰ পৰা দেখা কল্যাণ মহল File:Gingee fort from ground.jpg|মাটিৰ পৰা জিঞ্জি দুৰ্গ (ৰাণীৰ অংশ)ৰ দৃশ্য File:View From Queen's Fort Top - Gingee Town.jpg|কুইনছ দুৰ্গৰ ওপৰৰ পৰা দৃশ্য – জিঞ্জি চহৰ File:Hanuman carving image.jpg|হনুমানৰ বৃহৎ শিলৰ প্ৰতিমূৰ্তি File:Cannon gingee fort.jpg|Cannon present in Gingee Fort File:Wooden bridge at chasm Rajagiri fort.jpg|alt=|View of Wooden bridge at chasm Rajagiri fort File:Ranganatha Temple at Summit.jpg|alt=|Ranganatha temple at Rajagiri Fort summit File:Rajagiri Fort Summit.jpg|ৰাজাগিৰি দুৰ্গ </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰত]] ihehqnqq03nctywtkvni8e8x87oo8zv 0 137440 613423 612677 2026-06-21T09:57:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 613423 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Soniya Nityanand | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1962|09|06|df=yes}} | birth_place = লক্ষ্ণৌ, [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] | fields = ইমিউন’লজী, হেমেট’লজী | workplaces = * [[ডাঃ ৰাম মনোহৰ লোহিয়া চিকিৎসা বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান]] * [[সঞ্জয় গান্ধী স্নাতকোত্তৰ চিকিৎসা বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান]] * [[কিং জৰ্জৰ চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়]] | alma_mater = * [[কিং জৰ্জৰ চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়]] * [[কেৰলিনস্কা ইনষ্টিটিউট]] | doctoral_advisor = | known_for = ইমিউন’-হেমেট’লজীৰ গৱেষণা | awards = * [[পদ্মশ্ৰী]] (২০২৫) * কেৰিয়াৰ বিকাশৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় জৈৱ বিজ্ঞান বঁটা (২০০৩–০৪) * ইনছাৰ যুৱ বিজ্ঞানী বঁটা (১৯৯০) * ড° জে চি পেটেল আৰু ড° বি চি. মেহতা বঁটা (২০০০) }} '''ছোনিয়া নিত্যানন্দ''' ({{Lang-en| Soniya Nityanand}}; জন্ম ৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬২) এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] ইমিউন’লজিষ্ট আৰু হেমেট’লজিষ্ট। বৰ্তমান তেওঁ লক্ষ্ণৌৰ কিং জৰ্জৰ চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ২০২৫ চনত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক বঁটা [[পদ্মশ্ৰী]]<ref>{{Cite web |title=Padma Awards 2025 announced |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2096285 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=25 January 2025 |access-date=7 June 2025 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Padma Awards 2025 – Notifications |url=https://www.padmaawards.gov.in/Document/pdf/notifications/PadmaAwards/2025.pdf |website=Padma Awards (Official) |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=28 April 2025 |access-date=8 June 2025 }}</ref> সন্মানিত কৰা হয়। ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== নিত্যানন্দই লক্ষ্ণৌৰ কিং জৰ্জৰ মেডিকেল কলেজৰ পৰা এম বি বি এছ আৰু এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.sgpgi.ac.in/faculty.html|title=The Faculty|website=www.sgpgi.ac.in|access-date=2017-03-04|archivedate=2017-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170304233640/http://www.sgpgi.ac.in/faculty.html|deadurl=yes}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.streeshakti.com/Sonia-Nityanand.aspx|title=StreeShakti - The Parallel Force|website=www.streeshakti.com|access-date=2017-03-04|archivedate=2017-04-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170403040307/http://www.streeshakti.com/Sonia-Nityanand.aspx|deadurl=yes}}</ref> তাৰপিছত ১৯৯৬ চনত ছুইডেনৰ ষ্টকহোমৰ কেৰলিনস্কা ইনষ্টিটিউটৰ পৰা ইমিউন'লজীত পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=A legacy of medical excellence: Soniya Nityanand & her father |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/a-legacy-of-medical-excellence-soniya-nityanand-her-father/articleshow/117611970.cms |website=Times of India |date=28 January 2025 |access-date=8 June 2025 }}</ref> ==কৰ্মজীৱন== নিত্যানন্দই ১৯৯১ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা ১৯৯৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহলৈকে কিং জৰ্জ মেডিকেল কলেজত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহকাৰী অধ্যাপক হিচাপে শৈক্ষিক জীৱন আৰম্ভ কৰে।<ref name=":1" /> ইয়াৰ পিছত তেওঁ সঞ্জয় গান্ধী স্নাতকোত্তৰ চিকিৎসা বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান (এছজিপিজিআইএমএছ)ত যোগদান কৰে, য’ত তেওঁ ১৯৯৩ চনৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ইমিউন’লজী আৰু ৰক্তবিজ্ঞান বিভাগত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref name=":1" /> তেওঁ ১৯৯১ চনৰ পৰা ১৯৯২ চনলৈকে ষ্টকহ'মৰ কেৰলিনস্কা ইনষ্টিটিউটত ইমিউন'লজী আৰু হেমেট'লজীৰ ভিজিটিং ফেলো আছিল।<ref>{{Cite web |title=KGMU VC: पिता ने तैयार की थी पहली गर्भनिरोधक गोली, बेटी बनी लखनऊ मेडिकल कॉलेज की कुलपति|url=https://zeenews.india.com/hindi/india/up-uttarakhand/uttar-pradesh/soniya-nityanand-appointed-vice-chancellor-of-medical-university-kgmu/1817566 |website=Zee News Hindi |date=1 August 2023 |access-date=8 June 2025}}</ref> ২০২১ চনত তেওঁ ডাঃ ৰাম মনোহৰ লোহিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্সৰ সঞ্চালিকা হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=जानें कौन हैं Dr Soniya Nityanand, जिन्हें बनाया गया Dr Ram Manohar Lohia Ayurvigyan Sansthan का नया निदेशक|url=https://www.patrika.com/lucknow-news/dr-soniya-nityanand-new-director-of-dr-ram-manohar-lohia-sansthan-6823925 |website=Patrika (Dainik Patrika)|date=28 May 2025 |access-date=8 June 2025}}</ref> ২০২৩ চনৰ আগষ্ট মাহত নিত্যানন্দক লক্ষ্ণৌৰ কিং জৰ্জৰ চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু এই পদত অধিষ্ঠিত হোৱা দ্বিতীয়গৰাকী মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite news |title=यूपी: सोनिया नित्यानंद बनीं KGMU की वाइस चांसलर, इंटरव्यू में पूछा गया क्या आप कुर्सी संभालने के लिए तैयार हैं? |url=https://zeenews.india.com/hindi/india/up-uttarakhand/uttar-pradesh/soniya-nityanand-appointed-vice-chancellor-of-medical-university-kgmu/1817566 |website=Zee News Hindi |date=3 August 2023 |access-date=8 June 2025 |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |title=पद्मश्री अवॉर्ड पाने वाली KGMU की कुलपति का इंटरव्यू: प्रो. सोनिया नित्यानंद बोलीं– नई टेक्नोलॉजी के साथ आगे बढ़ें, रिसर्च पर फोकस जरूरी |url=https://www.bhaskar.com/local/uttar-pradesh/lucknow/news/up-lucknow-interview-of-kgmu-vice-chancellor-prof-soniya-nityanand-padma-shri-awardee-2025-said-got-lesson-for-working-in-nations-since-childhood-134375566.html |website=Bhaskar (Dainik Bhaskar) |date=May 2025 |access-date=8 June 2025}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lucknow KGMU Vice‑Chancellor Prof. Soniya Nityanand honored with Padma‑Shri; father has also achieved this |url=https://www.amarujala.com/lucknow/lucknow-kgmu-vice-chancellor-prof-sonia-nityananda-honored-with-padmashree-father-has-also-achieved-this-di-2025-01-25 |website=Amar Ujala |date=25 January 2025 |access-date=8 June 2025}}</ref><ref>{{Cite web |title=KGMU turns 120 years – OPD में सालभर में आते हैं 19 लाख मरीज; कुलपति डॉ. सोनिया नित्यानंद का विशेष इंटरव्यू|url=https://www.bhaskar.com/local/uttar-pradesh/lucknow/news/up-lucknow-bhaskar-interview-kgmu-turns-120-years-kgmu-dr-soniya-nityanand-exclusive-interview-134157758.html |website=Bhaskar (Dainik Bhaskar) |date=January 2025 |access-date=8 June 2025}}</ref><ref>{{Cite web |title=KGMU alumna Soniya Nityanand is now its VC, to have three‑year term |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/kgmu-alumna-soniya-nityanand-is-now-its-vc-to-have-three-year-term/articleshow/102331704.cms |website=Times of India |date=2 August 2023 |access-date=8 June 2025}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== নিত্যানন্দই তেওঁৰ কৰ্মজীৱনৰ সময়ছোৱাত কেইবাটাও সন্মানীয় বঁটা লাভ কৰিছে: * ২০২৫: চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত [[পদ্মশ্ৰী]]।<ref>{{cite web |title=Padma Award Winners 2025 Full List: Padma Vibhushan, Padma Bhushan, Padma Shri |url=https://www.brutimes.com/news/social/padma-awards-2025-arijit-singh-ajith-kumar-shekhar-kapur-and-late-pankaj-udhas-honored-for-excellence |website=Bru Times News |language=en |access-date=2026-06-17 |archivedate=2025-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250207055857/https://www.brutimes.com/news/social/padma-awards-2025-arijit-singh-ajith-kumar-shekhar-kapur-and-late-pankaj-udhas-honored-for-excellence |deadurl=yes }}</ref><ref name="Full list of Padma Awards 2025">{{cite news |title=Full list of Padma Awards 2025 |url=https://www.thehindu.com/news/national/full-list-of-padma-awards-2025/article69141094.ece |access-date=25 January 2025 |publisher=The Hindu |date=25 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125180026/https://www.thehindu.com/news/national/full-list-of-padma-awards-2025/article69141094.ece |archive-date=25 January 2025 |language=en-IN}}</ref><ref name="Sadhvi Ritambhara, Prof Soniya Nityanand among 10 Padma awardees from UP">{{cite news |title=Sadhvi Ritambhara, Prof Soniya Nityanand among 10 Padma awardees from UP |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/sadhvi-ritambhara-prof-soniya-nityanand-among-10-padma-awardees-from-up/articleshow/117563765.cms |access-date=26 January 2025 |newspaper=The Times of India |date=26 January 2025}}</ref> * জৈৱ প্ৰযুক্তি বিভাগৰ দ্বাৰা কেৰিয়াৰ বিকাশৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় জৈৱ বিজ্ঞান বঁটা (২০০৩–০৪)।<ref name=":1" /> * ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান একাডেমীৰ দ্বাৰা যুৱ বিজ্ঞানী বঁটা (১৯৯০)।<ref name=":1" /> * ড° জে চি পেটেল আৰু ড° বি চি. ভাৰতীয় চিকিৎসক সংস্থাৰ দ্বাৰা মেহতা বঁটা (২০০০)।<ref name=":1" /> * ডাঃ এন.এন. গুপ্ত স্বৰ্ণ পদক।<ref name=":1" /> * শ্ৰেষ্ঠ চিকিৎসা ছাত্ৰৰ বাবে চ্যান্সেলৰৰ পদক।<ref name=":1" /> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা আৰু সন্মান]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] 89iurdkgna2jx4edjwu55tzbl1t3wqe 0 137478 613320 613146 2026-06-20T15:36:54Z ManjurKhan 18997 /* */ 613320 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = নন্দীগ্ৰাম | type = SLA | incumbent_image = Suvendu Adhikari at Esplanade Metro Rail Station, Kolkata, 6 March 2024.jpg | map_image = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|from=Vidhan Sabha constituencies/West Bengal/Nandigram.map}} | map_caption = নন্দিগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টিৰ ৰূপৰেখা দেখুওৱা মানচিত্ৰ | map_alt = | mla = [[শুভেন্দু অধিকাৰী]] | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} | alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = ২০২৬ | state = [[পশ্চিমবংগ]] | district = ইষ্ট মিডনাপুৰ | loksabha_cons = তামলুক | constituency_no = ২১০ | established = ১৯৫১ | electors = ২৬৭,৬০৮ | reservation = নাই (মুক্ত আসন) | abolished = }} '''নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি''' [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[পশ্চিমবংগ]] ৰাজ্যৰ পূব মেদিনীপুৰ জিলাৰ এটা বিধানসভা সমষ্টি।<ref>{{cite web |url=https://chanakyya.com/Assembly-Details/WestBengal/Nandigram |title=West Bengal - Nandigram Assembly Constituency |website=Chanakyya |access-date=১৯ জুন ২০২৬ |language=en}}</ref> == এলাকা == ভাৰতৰ সীমা পুনৰ নিৰ্ধাৰণ আয়োগৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি, ২১০ নং নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টিটো নন্দীগ্ৰাম ১ আৰু নন্দীগ্ৰাম ২ সমষ্টি উন্নয়ন ব্লকৰ অন্তৰ্গত। নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টিটো ৩০ নং তমলুক লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। == বিধানসভাৰ বিধায়কসকল == {| class="wikitable" |- ! নিৰ্বাচনৰ বছৰ !! সমষ্টি !! বিধায়ক !! ৰাজনৈতিক দল |- | ১৯৫১ || নন্দীগ্ৰাম নৰ্থ || সুবোধ চন্দ্ৰ মাইতি || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৫১ || নন্দীগ্ৰাম সাউথ || প্ৰবীৰ চন্দ্ৰ জানা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৫৭ || নন্দীগ্ৰাম নৰ্থ || সুবোধ চন্দ্ৰ মাইতি || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৫৭ || নন্দীগ্ৰাম সাউথ || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৬২ || নন্দীগ্ৰাম নৰ্থ || সুবোধ চন্দ্ৰ মাইতি || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৬২ || নন্দীগ্ৰাম সাউথ || প্ৰবীৰ চন্দ্ৰ জানা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৬৭ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৬৯ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৭১ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৭২ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৭৭ || নন্দীগ্ৰাম || প্ৰবীৰ জানা || জনতা পাৰ্টি |- | ১৯৮২ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৮৭ || নন্দীগ্ৰাম || শক্তি বল || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৯১ || নন্দীগ্ৰাম || শক্তি বল || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৯৬ || নন্দীগ্ৰাম || দেৱী শংকৰ পাণ্ডা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ২০০১ || নন্দীগ্ৰাম || ইলিয়াছ মহম্মদ শ্বেখ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী) |- | ২০০৬ || নন্দীগ্ৰাম || ইলিয়াছ মহম্মদ শ্বেখ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ২০০৯ (উপ-নিৰ্বাচন) || নন্দীগ্ৰাম || ফিৰোজা বিবি || সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |- | ২০১১ || নন্দীগ্ৰাম || ফিৰোজা বিবি || সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |- | ২০১৬ || নন্দীগ্ৰাম || শুভেন্দু অধিকাৰী || সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |- | ২০২১ || নন্দীগ্ৰাম || শুভেন্দু অধিকাৰী || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |- | ২০২৬ || নন্দীগ্ৰাম || শুভেন্দু অধিকাৰী || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ === ২০২৬ চনৰ নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টীৰ]] [[শুভেন্দু অধিকাৰী]]য়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|তৃণমূল কংগ্ৰেছ]]ৰ পবিত্ৰ কৰক পৰাজিত কৰে।<ref>{{Cite web|date=2026-05-05|title=Nandigram (West Bengal) Assembly Election Result 2026: Suvendu Adhikari of BJP Wins|url=https://indianexpress.com/elections/nandigram-election-result-live-updates-west-bengal-assembly-election-results-winner-10670374/|work=Indianexpress.com}}</ref> {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২৬]]: নন্দীগ্ৰাম<ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি|ভাষা=en|শিৰোনাম=Election Commission of India|ইউআৰএল=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS25210.htm|আৰ্কাইভৰ-ইউআৰএল=http://web.archive.org/web/20260505033045/https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS25210.htm|আৰ্কাইভৰ-তাৰিখ=2026-05-05|সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ=2026-06-19|ৱেবছাইট=results.eci.gov.in}}</ref><ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআৰএল=https://bengali.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/|শিৰোনাম=Nandigram Election Result 2021 LIVE : নন্দীগ্রাম বিধানসভা ফলাফল লাইভ, নিকটতম প্রতিদ্বন্দ্বী,ভোট ভাগাভাগি - Oneindia Bengali|কৰ্ম=www.oneindia.com|সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ=2026-06-05|ভাষা=bn}}</ref>}} {{Election box candidate with party link| |candidate=[[শুভেন্দু অধিকাৰী]] |party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |votes=127301{{formatnum:}} |percentage=50.37 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate= পবিত্ৰ কৰ |party=সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |votes=117636{{formatnum:}} |percentage=46.55 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=শান্তি গিৰি |party=ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |votes=2997{{formatnum:}} |percentage=1.19 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=শেখ জাৰিয়াতুল হুছেইন |party=ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |votes=794{{formatnum:}} |percentage=0.31 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=মোঃ সাবেমিৰাজ আলী খান |party=ইণ্ডিয়ান চেকুলাৰ ফ্ৰণ্ট |votes=1898{{formatnum:}} |percentage=0.75 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=শাহিদুল হক |party=জনতা উন্নয়ন পাৰ্টী |votes=68{{formatnum:}} |percentage=0.03 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=বিমল কুমাৰ মাইতি |party=ছচিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেন্টাৰ অফ ইণ্ডিয়া |votes=238{{formatnum:}} |percentage=0.09 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=নটা |party=নটা |votes=919{{formatnum:}} |percentage=0.36 |change=}} {{Election box majority||votes=9665{{formatnum:}}|percentage=|change=}} {{Election box turnout||votes=252722{{formatnum:}}|percentage=|change=}} {{Election box hold with party link| |winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing = }} {{Election box end}} === ২০২১ === {{Main|নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি নিৰ্বাচন, ২০২১}} ২০২১ চনৰ নিৰ্বাচনত বিজেপিৰ শুভেন্দু অধিকাৰীয়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী তথা তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী তৃণমূলৰ মমতা বেনাৰ্জীক পৰাজিত কৰে। {{Election box begin|title=নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২১}}{{Election box candidate with party link |party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate=[[শুভেন্দু অধিকাৰী]] |votes=১,১০,৭৬৪ |percentage=৪৮.৪৯ |change=+৪৩.০৯}} {{Election box candidate with party link |party=সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate=[[মমতা বেনাৰ্জী]] |votes=১,০৮,৮০৮ |percentage=৪৭.৬৪ |change=-১৯.৫৬}} {{Election box candidate with party link |party=ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |candidate=[[মীনাক্ষী মুখাৰ্জী]] |percentage=২.৭৪ |votes=৬,২৬৭ |change=-২৩.৯৬}} {{Election box candidate with party link |party=নটা |candidate=নটা |votes=১০৯০ |percentage=০.৪৮ |change=-০.১৫}} {{Election box majority| |votes = ১৯৫৬ |percentage = ০.8৫ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ২২৮৪৬৭ |percentage = ৮৮.৫৫ |change = }} {{Election box gain with party link |winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing =৩১.৩৩ }} {{Election box end}} ===২০১৬=== ২০১৬ চনৰ নিৰ্বাচনত, তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ [[শুভেন্দু অধিকাৰী]]য়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী চিপিআইৰ আব্দুল কবিৰ শ্বেখক পৰাজিত কৰে। {{Election box begin | title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০১৬|পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০১৬]]: নন্দীগ্ৰাম সমষ্টি <ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি |ইউআৰএল = http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm |শিৰোনাম = Nandigram |কৰ্ম = মে' ২০১১ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল |প্ৰকাশক = ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ |সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ = 2011-05-17 |ভাষা = en |আৰ্কাইভৰ-তাৰিখ = ২০১১-০৫-১৬ |আৰ্কাইভৰ-ইউআৰএল = https://web.archive.org/web/20110516050812/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm |ইউআৰএল-অৱস্থা = অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি |ইউআৰএল = http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210 |শিৰোনাম = West Bengal Assembly Election 2011 |কৰ্ম = Nandigram |প্ৰকাশক = Empowering India |সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ = 2011-05-01 |ভাষা = en |আৰ্কাইভৰ-তাৰিখ = ২০২১-১১-০২ |আৰ্কাইভৰ-ইউআৰএল = https://web.archive.org/web/20211102140853/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210 |ইউআৰএল-অৱস্থা = অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি |ইউআৰএল = http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf |শিৰোনাম = West Bengal Assembly Election 2011 |কৰ্ম = Nandigram |প্ৰকাশক = ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ |সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ = 2011-05-01 |ইউআৰএল-অৱস্থা=অকাৰ্যকৰ |আৰ্কাইভের-ইউআৰএল = https://web.archive.org/web/20110912030612/http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf |আৰ্কাইভৰ-তাৰিখ = 2011-09-12 |df = |ভাষা=en}}</ref> }} {{Election box candidate with party link| |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate = [[শুভেন্দু অধিকাৰী]] |votes = ১৩৪,৬২৩ |percentage = ৬৭.২০% |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = আব্দুল কবিৰ শ্বেখ |votes = ৫৩,৩৯৩ |percentage = ২৬.৭০% |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = বিজন কুমাৰ দাস |votes = ১০,৭১৩ |percentage = ৫.৪০% |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ছচিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেন্টাৰ অফ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) |candidate = বাপ্পাদিত্য নায়ক |votes = ৮২৮ |percentage = ০.৪০% |change = }} {{Election box candidate| |party = ভাৰতীয় নৱশক্তি পাৰ্টী |candidate = ৰামমোহন মাইতি |votes = ৭১৭ |percentage = ০.৪০% |change = }} {{Election box majority| |votes = ৮১,২৩০ |percentage = ৪০.৬ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ২,০০,২৭৪ |percentage = ৮৬.৪৬ |change = }} {{Election box hold with party link | |winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing = ২৫.৭৭# }} {{Election box end}} ===২০১১=== ২০১১ চনৰ নিৰ্বাচনত তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ ফিৰোজা বিবি থায়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী চিপিআইৰ পৰমানন্দ ভাৰতীক পৰাজিত কৰে। {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০১১]]: [[নন্দীগ্ৰাম]]<ref name="Nandigram">{{cite web|url=http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm|title=Nandigram|work=Assembly Elections May 2011 Results|publisher=Election Commission of India|access-date=2011-05-17|archive-date=16 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110516050812/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210|archive-url=https://web.archive.org/web/20120519164924/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210|url-status=usurped|archive-date=19 May 2012|title = West Bengal Assembly Election 2011|work=Nandigram|publisher=Empowering India|access-date=2011-05-01}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf|title=West Bengal Assembly Election 2011|work=Nandigram|publisher=Election Commission of India|access-date =2011-05-01|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110912030612/http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf|archive-date=2011-09-12}}</ref> }} {{Election box winning candidate with party link |party=sৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate=[[ফিৰোজা বিবি]] |votes=103,300 |percentage=61.21 |change=+2.93}} {{Election box candidate with party link |party=ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate=পৰমানন্দ ভাৰতী |votes=59,660 |percentage=35.35 |change=-4.00}} {{Election box candidate with party link |party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate=বিজন কুমাৰ দাস |votes=5,813 |percentage=1.72 |change=}} {{Election box candidate |party = PDCI |candidate = মেহেদী মাছদ শ্বেখ |votes = 2,898 |percentage = 1.69 |change = }} {{Election box majority|votes=43,640|percentage=25.42|change=}} {{Election box turnout|votes=1,71,671|percentage=87.93|change=}} {{Election box hold with party link |winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing =3.47 }} {{Election box end}} {{electiontable|পূৰ্ব মেদিনীপুৰ নিৰ্বাচন ২০১১ সাৰাংশ}}'''[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা]] নিৰ্বাচন, ২০১১ <br> পূৰ্ব মেদিনীপুৰ জিলাৰ সাৰাংশ'''<ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি|শিৰোনাম=West Bengal District Purba Medinipur Vidhan Sabha Election results|ইউআৰএল=https://www.indiavotes.com/district/ac/249/1194|কৰ্ম=IndiaVotes|সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ=25 September 2021}}</ref> |- ! style="background-color:#E9E9E9;text-align:left;" width=225 |দল ! style="background-color:#E9E9E9;text-align:right;" |আসন জয় ! style="background-color:#E9E9E9;text-align:right;" |আসন পৰিৱৰ্তন |- | style="text-align:left;" |[[তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] | style="text-align:center;" | ১৩ | style="text-align:center;" | {{increase}}৯ |- | style="text-align:left;" |[[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)]] | style="text-align:center;" | ২ | style="text-align:center;" | {{decrease}}৪ |- | style="text-align:left;" |[[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী]] | style="text-align:center;" | ১ | style="text-align:center;" | {{decrease}}২ |- | style="text-align:left;" |[[West Bengal Socialist Party|ডব্লিউ বিএছপি]]/[[Samajwadi Party|এছপি]] | style="text-align:center;" | ০ | style="text-align:center;" | {{decrease}}৩ |- |} <noinclude> [[শ্ৰেণী:West Bengal election result templates]] </noinclude> ====২০০৯ উপ-নিৰ্বাচন==== চিপিআইৰ তৎকালীন বিধায়ক মহম্মদ ইলিয়াছ শ্বেখৰ পদত্যাগৰ বাবে ২০০৯ চনৰ ৫ জানুৱাৰীত নন্দীগ্ৰামত উপ-নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হৈছিল। {{Election box begin | title=উপ-নিৰ্বাচন, ২০০৯: নন্দীগ্ৰাম<ref name=vidhansabha2011by>{{cite web| url = http://www.moneycontrol.com/news/current-affairs/mamata-banerjee-wins-assembly-bypoll_591641.html | title = Mamata Banerjee wins assembly bypoll | access-date = 28 September 2011 | publisher = PTI, 28 September 2011 }}</ref>}} {{Election box candidate with party link |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate = [[ফিৰোজা বিবি]] |votes = 93,022 |percentage = 58.28 |change = +12.41 }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = পৰমানন্দ ভাৰতী |votes = 53,473 |percentage = 39.35 |change = -13.36 }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = বিজন কুমাৰ দাস |votes = 9,813 |percentage = 1.72 |change = }} {{Election box majority |votes = 39,549 |percentage = 23.43 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,53,407 |percentage = 84.75 |change = }} {{Election box gain with party link |winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |loser = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |swing = ২৫.৭৭ }} {{Election box end}} <small>. ২০০৬ চনৰ কংগ্ৰেছ আৰু তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ সন্মিলিত ভোটৰ শতাংশ আৰু চিপিআইৰ ভোটৰ শতাংশৰ ভিত্তিত এই 'চুইং' (Swing) গণনা কৰা হৈছে। ২০০৯ চনৰ উপ-নিৰ্বাচনৰ ক্ষেত্ৰত তুলনামূলক বিশ্লেষণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় তথ্য পোৱা নগ'ল।</small> ===২০০৬=== {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০০৬]]: নন্দীগ্ৰাম}} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = [[শেখ মোহাম্মদ ইলিয়াস|শ্বেখ মহম্মদ ইলিয়াছ]] |votes = 93,022 |percentage = 48.7 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate = শ্বেখ চופিয়ান |votes = 53,473 |percentage = 45.3 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = আনোৱাৰ আলী শ্বেখ |votes = 4943 |percentage = 3.5 |change = }} {{Election box majority |votes = 4,823 |percentage = 3.4 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,42,548 |percentage = 88.1 |change = }} {{Election box hold with party link |winner = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing = }} {{Election box end}} ===২০০১=== {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০০১]]: নন্দীগ্ৰাম}} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = [[শেখ মোহাম্মদ ইলিয়াস|শ্বেখ মহম্মদ ইলিয়াছ]] |votes = 67,544 |percentage = 51.5 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate = সুনীল বৰণ মাইতি |votes = 59,540 |percentage = 45.4 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = মোহিত কুমাৰ ত্ৰিপাঠী |votes = 4,071 |percentage = 4,071 |change = }} {{Election box majority |votes = 8004 |percentage = 6.1 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,31,200 |percentage = 81.4 |change = }} {{Election box hold with party link |winner = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing = }} {{Election box end}} ===১৯৯৬=== ১৯৯৬ চনৰ নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|কংগ্ৰেছৰ]] দেৱীিশংকৰ পাণ্ডাই তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী [[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী|চিপিআই]]ৰ শক্তি বলক পৰাজিত কৰে। {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ১৯৯৬]]: নন্দীগ্ৰাম}} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = দেৱীশঙ্কৰ পাণ্ডা |votes = 61,885 |percentage = 49.2 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = শক্তি বল |votes = 61,747 |percentage = 49.1 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = জয়দেৱ সৎপতি |votes = 1,508 |percentage = 1.2 |change = }} {{Election box majority |votes = 138 |percentage = 0.1 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,28,160 |percentage = 87.4 |change = }} {{Election box gain with party link |winner = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |loser = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |swing = }} {{Election box end}} ===১৯৯১=== {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ১৯৯১]]: নন্দীগ্ৰাম}} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = শক্তি বল |votes = 49,923 |percentage = 47.9 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = দেৱীশঙ্কৰ পাণ্ডা |votes = 46,253 |percentage = 44.3 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = সুনীল মাইতি |votes = 4,655 |percentage = 4.5 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = সন্তোষ কুমাৰ দাস |votes = 2,830 |percentage = 2.7 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = ভৱানী প্ৰসাদ দাস |votes = 672 |percentage = 0.6 |change = }} {{Election box majority |votes = 3,670 |percentage = 3.4 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,07,039 |percentage = 78.8 |change = }} {{Election box hold with party link |winner = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |swing = }} {{Election box end}} ===১৯৭৭=== {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ১৯৭৭]]: Nandigram<ref>{{Cite web|date=2026-05-13|title=AC: Nandigram 1977|url=https://www.indiavotes.com/vidhan-sabha-details/1977/west-bengal/nandigram/9/1927/13|work=}}</ref>}} {{Election box candidate with party link |party = জনতা পাৰ্টী |candidate = প্ৰবীৰ জানা |votes = 26,388 |percentage = 46.6 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = [[ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা]] |votes = 12,135 |percentage = 20.5 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |candidate = ৰবীন্দ্ৰনাথ মাইতি |votes = 10,744 |percentage = 18.2 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = ৰমেশ চন্দ্ৰ ঘৰাই |votes = 8,932 |percentage = 15.1 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = সুনীল বৰণ মাইতি |votes = 382 |percentage = 0.7 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = চৈয়দ আছাফ আলী |votes = 352 |percentage = 0.6 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = সিতাংশু শেখৰ দাস |votes = 205 |percentage = 0.4 |change = }} {{Election box majority |votes = 14,253 |percentage = 23.8 |change = }} {{Election box turnout |votes = 59,977 |percentage = 62.8 |change = }} {{Election box gain with party link |winner = জনতা পাৰ্টী |loser = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |swing = }} {{Election box end}} ===১৯৭৭-২০০৯=== দুৰ্নীতিৰ অভিযোগত বৰ্তমানৰ বিধায়ক শ্বেখ মহম্মদ ইলিয়াছৰ পদত্যাগৰ বাবে আৱশ্যক হৈ পৰা উপ-নিৰ্বাচনটো, নন্দীগ্ৰাম হিংসাৰ প্ৰেক্ষাপটত ২০০৯ চনৰ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হয়। সেই নিৰ্বাচনত সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ ফিৰোজা কবিয়ে কমিউনিষ্ট পাৰ্টী অফ ইণ্ডিয়াৰ পৰমানন্দ ভাৰতীক পৰাজিত কৰে।<ref>{{cite news |url = http://www.hinduonnet.com/thehindu/holnus/000200901091322.htm |title = State By-Elections 2009 – Trinamool Congress wins Nandigram bypoll |publisher = The Hindu, 9 January 2009 |access-date = 2010-12-10 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100615053836/http://hinduonnet.com/thehindu/holnus/000200901091322.htm |archive-date = 15 June 2010 |url-status = usurped }}</ref> ২০০৬ আৰু ২০০১ চনৰ ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচনত, চিপিআইৰ শ্বেখ মহম্মদ ইলিয়াছে ২০৬ নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা আসনত তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী ২০০৬ চনত তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ শ্বেখ চופিয়ান আৰু ২০০১ চনত তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ সুনীল বৰণ মাইতিক পৰাজিত কৰি জয়লাভ কৰে। বেছিভাগ বছৰতে প্ৰতিদ্বন্দিতা বহুমুখী আছিল, কিন্তু ইয়াত কেৱল বিজয়ী আৰু ৰানাৰ্ছ-আপসকলৰ কথাহে উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৯৯৬ চনত কংগ্ৰেছৰ দেৱীশঙ্কৰ পাণ্ডাই চিপিআইৰ শক্তি বলক পৰাজিত কৰে। ১৯৯১ আৰু ১৯৮৭ চনত চিপিআইৰ শক্তি বলে কংগ্ৰেছৰ দেৱীশঙ্কৰ পাণ্ডাক পৰাজিত কৰে। ১৯৮২ চনত চিপিআইৰ ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডাই কংগ্ৰেছৰ ৰমেশ চন্দ্ৰ ঘৰাইক পৰাজিত কৰে। ১৯৭৭ চনত জনতা পাৰ্টীৰ প্ৰবীৰ জানাই চিপিআইৰ ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডাক পৰাজিত কৰে।<ref>{{cite web| url = http://eci.nic.in/archive/ElectionAnalysis/AE/S25/Partycomp206.htm |title = 206 – Nandigram Assembly Constituency |work = Partywise Comparison Since 1977 | publisher = Election Commission of India|access-date = 2010-12-07}}</ref> ===১৯৬৭-১৯৭২=== চিপিআইৰ ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা ১৯৭২, ১৯৭১, ১৯৬৯ আৰু ১৯৬৭ চনত জয়ী হৈছিল। তাৰ পূৰ্বে নন্দীগ্ৰামত দুখন আসন আছিল, নন্দীগ্ৰাম উত্তৰ আৰু নন্দীগ্ৰাম দক্ষিণ।<ref name=archive>{{cite web | url = http://eci.nic.in/eci_main/statisticalreports/electionstatistics.asp | title = Statistical Reports of Elections | access-date = 2010-12-01 | work = General Election Results and Statistics | publisher = Election Commission of India | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20101005110118/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/ElectionStatistics.asp | archive-date = 2010-10-05 }}</ref> ===১৯৫১–১৯৬২ নন্দীগ্ৰাম উত্তৰ=== কংগ্ৰেছৰ সুবোধ চন্দ্ৰ মাইতিয়ে ১৯৬২ চনৰ পশ্চিমবংগ ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচন, ১৯show৫৭ চনৰ পশ্চিমবংগ ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচন আৰু ১৯৫১ চনৰ স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম নিৰ্বাচনত জয়লাভ কৰিছিল।<ref name=archive/> ===১৯৫১–১৯৬২ নন্দীগ্ৰাম দক্ষিণ=== ১৯৬২ চনত কংগ্ৰেছৰ প্ৰবীৰ চন্দ্ৰ জানা জয়ী হয়। ১৯৫৭ চনত চিপিআইৰ ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা জয়ী হয়। স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম নিৰ্বাচন, ১৯৫১ চনত, কংগ্ৰেছৰ প্ৰবীৰ চন্দ্ৰ জানাই নন্দীগ্ৰাম দক্ষিণ আসনৰ পৰা জয়লাভ কৰিছিল।<ref name=archive/> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] kj81linem40wtljflxy3q8sxm1a7o5w 613327 613320 2026-06-20T16:54:47Z ManjurKhan 18997 /* */ 613327 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = নন্দীগ্ৰাম | type = SLA | incumbent_image = Suvendu Adhikari at Esplanade Metro Rail Station, Kolkata, 6 March 2024.jpg | map_image = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|from=Vidhan Sabha constituencies/West Bengal/Nandigram.map}} | map_caption = নন্দিগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টিৰ ৰূপৰেখা দেখুওৱা মানচিত্ৰ | map_alt = | mla = [[শুভেন্দু অধিকাৰী]] | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} | alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = ২০২৬ | state = [[পশ্চিমবংগ]] | district = পূব মেদিনীপুৰ | loksabha_cons = তামলুক | constituency_no = ২১০ | established = ১৯৫১ | electors = ২৬৭,৬০৮ | reservation = নাই (মুক্ত আসন) | abolished = }} '''নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি''' [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[পশ্চিমবংগ]] ৰাজ্যৰ পূব মেদিনীপুৰ জিলাৰ এটা বিধানসভা সমষ্টি।<ref>{{cite web |url=https://chanakyya.com/Assembly-Details/WestBengal/Nandigram |title=West Bengal - Nandigram Assembly Constituency |website=Chanakyya |access-date=১৯ জুন ২০২৬ |language=en}}</ref> == এলাকা == ভাৰতৰ সীমা পুনৰ নিৰ্ধাৰণ আয়োগৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি, ২১০ নং নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টিটো নন্দীগ্ৰাম ১ আৰু নন্দীগ্ৰাম ২ সমষ্টি উন্নয়ন ব্লকৰ অন্তৰ্গত। নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টিটো ৩০ নং তমলুক লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। == বিধানসভাৰ বিধায়কসকল == {| class="wikitable" |- ! নিৰ্বাচনৰ বছৰ !! সমষ্টি !! বিধায়ক !! ৰাজনৈতিক দল |- | ১৯৫১ || নন্দীগ্ৰাম নৰ্থ || সুবোধ চন্দ্ৰ মাইতি || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৫১ || নন্দীগ্ৰাম সাউথ || প্ৰবীৰ চন্দ্ৰ জানা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৫৭ || নন্দীগ্ৰাম নৰ্থ || সুবোধ চন্দ্ৰ মাইতি || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৫৭ || নন্দীগ্ৰাম সাউথ || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৬২ || নন্দীগ্ৰাম নৰ্থ || সুবোধ চন্দ্ৰ মাইতি || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৬২ || নন্দীগ্ৰাম সাউথ || প্ৰবীৰ চন্দ্ৰ জানা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৬৭ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৬৯ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৭১ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৭২ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৭৭ || নন্দীগ্ৰাম || প্ৰবীৰ জানা || জনতা পাৰ্টি |- | ১৯৮২ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৮৭ || নন্দীগ্ৰাম || শক্তি বল || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৯১ || নন্দীগ্ৰাম || শক্তি বল || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৯৬ || নন্দীগ্ৰাম || দেৱী শংকৰ পাণ্ডা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ২০০১ || নন্দীগ্ৰাম || ইলিয়াছ মহম্মদ শ্বেখ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী) |- | ২০০৬ || নন্দীগ্ৰাম || ইলিয়াছ মহম্মদ শ্বেখ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ২০০৯ (উপ-নিৰ্বাচন) || নন্দীগ্ৰাম || ফিৰোজা বিবি || সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |- | ২০১১ || নন্দীগ্ৰাম || ফিৰোজা বিবি || সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |- | ২০১৬ || নন্দীগ্ৰাম || শুভেন্দু অধিকাৰী || সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |- | ২০২১ || নন্দীগ্ৰাম || শুভেন্দু অধিকাৰী || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |- | ২০২৬ || নন্দীগ্ৰাম || শুভেন্দু অধিকাৰী || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ === ২০২৬ চনৰ নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টীৰ]] [[শুভেন্দু অধিকাৰী]]য়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|তৃণমূল কংগ্ৰেছ]]ৰ পবিত্ৰ কৰক পৰাজিত কৰে।<ref>{{Cite web|date=2026-05-05|title=Nandigram (West Bengal) Assembly Election Result 2026: Suvendu Adhikari of BJP Wins|url=https://indianexpress.com/elections/nandigram-election-result-live-updates-west-bengal-assembly-election-results-winner-10670374/|work=Indianexpress.com}}</ref> {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২৬]]: নন্দীগ্ৰাম<ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি|ভাষা=en|শিৰোনাম=Election Commission of India|ইউআৰএল=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS25210.htm|আৰ্কাইভৰ-ইউআৰএল=http://web.archive.org/web/20260505033045/https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS25210.htm|আৰ্কাইভৰ-তাৰিখ=2026-05-05|সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ=2026-06-19|ৱেবছাইট=results.eci.gov.in}}</ref><ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআৰএল=https://bengali.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/|শিৰোনাম=Nandigram Election Result 2021 LIVE : নন্দীগ্রাম বিধানসভা ফলাফল লাইভ, নিকটতম প্রতিদ্বন্দ্বী,ভোট ভাগাভাগি - Oneindia Bengali|কৰ্ম=www.oneindia.com|সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ=2026-06-05|ভাষা=bn}}</ref>}} {{Election box candidate with party link| |candidate=[[শুভেন্দু অধিকাৰী]] |party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |votes=127301{{formatnum:}} |percentage=50.37 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate= পবিত্ৰ কৰ |party=সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |votes=117636{{formatnum:}} |percentage=46.55 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=শান্তি গিৰি |party=ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |votes=2997{{formatnum:}} |percentage=1.19 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=শেখ জাৰিয়াতুল হুছেইন |party=ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |votes=794{{formatnum:}} |percentage=0.31 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=মোঃ সাবেমিৰাজ আলী খান |party=ইণ্ডিয়ান চেকুলাৰ ফ্ৰণ্ট |votes=1898{{formatnum:}} |percentage=0.75 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=শাহিদুল হক |party=জনতা উন্নয়ন পাৰ্টী |votes=68{{formatnum:}} |percentage=0.03 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=বিমল কুমাৰ মাইতি |party=ছচিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেন্টাৰ অফ ইণ্ডিয়া |votes=238{{formatnum:}} |percentage=0.09 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=নটা |party=নটা |votes=919{{formatnum:}} |percentage=0.36 |change=}} {{Election box majority||votes=9665{{formatnum:}}|percentage=|change=}} {{Election box turnout||votes=252722{{formatnum:}}|percentage=|change=}} {{Election box hold with party link| |winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing = }} {{Election box end}} === ২০২১ === {{Main|নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি নিৰ্বাচন, ২০২১}} ২০২১ চনৰ নিৰ্বাচনত বিজেপিৰ শুভেন্দু অধিকাৰীয়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী তথা তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী তৃণমূলৰ মমতা বেনাৰ্জীক পৰাজিত কৰে। {{Election box begin|title=নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২১}}{{Election box candidate with party link |party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate=[[শুভেন্দু অধিকাৰী]] |votes=১,১০,৭৬৪ |percentage=৪৮.৪৯ |change=+৪৩.০৯}} {{Election box candidate with party link |party=সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate=[[মমতা বেনাৰ্জী]] |votes=১,০৮,৮০৮ |percentage=৪৭.৬৪ |change=-১৯.৫৬}} {{Election box candidate with party link |party=ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |candidate=[[মীনাক্ষী মুখাৰ্জী]] |percentage=২.৭৪ |votes=৬,২৬৭ |change=-২৩.৯৬}} {{Election box candidate with party link |party=নটা |candidate=নটা |votes=১০৯০ |percentage=০.৪৮ |change=-০.১৫}} {{Election box majority| |votes = ১৯৫৬ |percentage = ০.8৫ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ২২৮৪৬৭ |percentage = ৮৮.৫৫ |change = }} {{Election box gain with party link |winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing =৩১.৩৩ }} {{Election box end}} ===২০১৬=== ২০১৬ চনৰ নিৰ্বাচনত, তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ [[শুভেন্দু অধিকাৰী]]য়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী চিপিআইৰ আব্দুল কবিৰ শ্বেখক পৰাজিত কৰে। {{Election box begin | title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০১৬|পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০১৬]]: নন্দীগ্ৰাম সমষ্টি <ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি |ইউআৰএল = http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm |শিৰোনাম = Nandigram |কৰ্ম = মে' ২০১১ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল |প্ৰকাশক = ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ |সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ = 2011-05-17 |ভাষা = en |আৰ্কাইভৰ-তাৰিখ = ২০১১-০৫-১৬ |আৰ্কাইভৰ-ইউআৰএল = https://web.archive.org/web/20110516050812/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm |ইউআৰএল-অৱস্থা = অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি |ইউআৰএল = http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210 |শিৰোনাম = West Bengal Assembly Election 2011 |কৰ্ম = Nandigram |প্ৰকাশক = Empowering India |সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ = 2011-05-01 |ভাষা = en |আৰ্কাইভৰ-তাৰিখ = ২০২১-১১-০২ |আৰ্কাইভৰ-ইউআৰএল = https://web.archive.org/web/20211102140853/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210 |ইউআৰএল-অৱস্থা = অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি |ইউআৰএল = http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf |শিৰোনাম = West Bengal Assembly Election 2011 |কৰ্ম = Nandigram |প্ৰকাশক = ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ |সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ = 2011-05-01 |ইউআৰএল-অৱস্থা=অকাৰ্যকৰ |আৰ্কাইভের-ইউআৰএল = https://web.archive.org/web/20110912030612/http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf |আৰ্কাইভৰ-তাৰিখ = 2011-09-12 |df = |ভাষা=en}}</ref> }} {{Election box candidate with party link| |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate = [[শুভেন্দু অধিকাৰী]] |votes = ১৩৪,৬২৩ |percentage = ৬৭.২০% |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = আব্দুল কবিৰ শ্বেখ |votes = ৫৩,৩৯৩ |percentage = ২৬.৭০% |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = বিজন কুমাৰ দাস |votes = ১০,৭১৩ |percentage = ৫.৪০% |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ছচিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেন্টাৰ অফ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) |candidate = বাপ্পাদিত্য নায়ক |votes = ৮২৮ |percentage = ০.৪০% |change = }} {{Election box candidate| |party = ভাৰতীয় নৱশক্তি পাৰ্টী |candidate = ৰামমোহন মাইতি |votes = ৭১৭ |percentage = ০.৪০% |change = }} {{Election box majority| |votes = ৮১,২৩০ |percentage = ৪০.৬ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ২,০০,২৭৪ |percentage = ৮৬.৪৬ |change = }} {{Election box hold with party link | |winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing = ২৫.৭৭# }} {{Election box end}} ===২০১১=== ২০১১ চনৰ নিৰ্বাচনত তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ ফিৰোজা বিবি থায়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী চিপিআইৰ পৰমানন্দ ভাৰতীক পৰাজিত কৰে। {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০১১]]: [[নন্দীগ্ৰাম]]<ref name="Nandigram">{{cite web|url=http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm|title=Nandigram|work=Assembly Elections May 2011 Results|publisher=Election Commission of India|access-date=2011-05-17|archive-date=16 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110516050812/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210|archive-url=https://web.archive.org/web/20120519164924/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210|url-status=usurped|archive-date=19 May 2012|title = West Bengal Assembly Election 2011|work=Nandigram|publisher=Empowering India|access-date=2011-05-01}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf|title=West Bengal Assembly Election 2011|work=Nandigram|publisher=Election Commission of India|access-date =2011-05-01|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110912030612/http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf|archive-date=2011-09-12}}</ref> }} {{Election box winning candidate with party link |party=sৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate=[[ফিৰোজা বিবি]] |votes=103,300 |percentage=61.21 |change=+2.93}} {{Election box candidate with party link |party=ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate=পৰমানন্দ ভাৰতী |votes=59,660 |percentage=35.35 |change=-4.00}} {{Election box candidate with party link |party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate=বিজন কুমাৰ দাস |votes=5,813 |percentage=1.72 |change=}} {{Election box candidate |party = PDCI |candidate = মেহেদী মাছদ শ্বেখ |votes = 2,898 |percentage = 1.69 |change = }} {{Election box majority|votes=43,640|percentage=25.42|change=}} {{Election box turnout|votes=1,71,671|percentage=87.93|change=}} {{Election box hold with party link |winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing =3.47 }} {{Election box end}} {{electiontable|পূৰ্ব মেদিনীপুৰ নিৰ্বাচন ২০১১ সাৰাংশ}}'''[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা]] নিৰ্বাচন, ২০১১ <br> পূৰ্ব মেদিনীপুৰ জিলাৰ সাৰাংশ'''<ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি|শিৰোনাম=West Bengal District Purba Medinipur Vidhan Sabha Election results|ইউআৰএল=https://www.indiavotes.com/district/ac/249/1194|কৰ্ম=IndiaVotes|সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ=25 September 2021}}</ref> |- ! style="background-color:#E9E9E9;text-align:left;" width=225 |দল ! style="background-color:#E9E9E9;text-align:right;" |আসন জয় ! style="background-color:#E9E9E9;text-align:right;" |আসন পৰিৱৰ্তন |- | style="text-align:left;" |[[তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] | style="text-align:center;" | ১৩ | style="text-align:center;" | {{increase}}৯ |- | style="text-align:left;" |[[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)]] | style="text-align:center;" | ২ | style="text-align:center;" | {{decrease}}৪ |- | style="text-align:left;" |[[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী]] | style="text-align:center;" | ১ | style="text-align:center;" | {{decrease}}২ |- | style="text-align:left;" |[[West Bengal Socialist Party|ডব্লিউ বিএছপি]]/[[Samajwadi Party|এছপি]] | style="text-align:center;" | ০ | style="text-align:center;" | {{decrease}}৩ |- |} <noinclude> [[শ্ৰেণী:West Bengal election result templates]] </noinclude> ====২০০৯ উপ-নিৰ্বাচন==== চিপিআইৰ তৎকালীন বিধায়ক মহম্মদ ইলিয়াছ শ্বেখৰ পদত্যাগৰ বাবে ২০০৯ চনৰ ৫ জানুৱাৰীত নন্দীগ্ৰামত উপ-নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হৈছিল। {{Election box begin | title=উপ-নিৰ্বাচন, ২০০৯: নন্দীগ্ৰাম<ref name=vidhansabha2011by>{{cite web| url = http://www.moneycontrol.com/news/current-affairs/mamata-banerjee-wins-assembly-bypoll_591641.html | title = Mamata Banerjee wins assembly bypoll | access-date = 28 September 2011 | publisher = PTI, 28 September 2011 }}</ref>}} {{Election box candidate with party link |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate = [[ফিৰোজা বিবি]] |votes = 93,022 |percentage = 58.28 |change = +12.41 }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = পৰমানন্দ ভাৰতী |votes = 53,473 |percentage = 39.35 |change = -13.36 }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = বিজন কুমাৰ দাস |votes = 9,813 |percentage = 1.72 |change = }} {{Election box majority |votes = 39,549 |percentage = 23.43 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,53,407 |percentage = 84.75 |change = }} {{Election box gain with party link |winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |loser = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |swing = ২৫.৭৭ }} {{Election box end}} <small>. ২০০৬ চনৰ কংগ্ৰেছ আৰু তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ সন্মিলিত ভোটৰ শতাংশ আৰু চিপিআইৰ ভোটৰ শতাংশৰ ভিত্তিত এই 'চুইং' (Swing) গণনা কৰা হৈছে। ২০০৯ চনৰ উপ-নিৰ্বাচনৰ ক্ষেত্ৰত তুলনামূলক বিশ্লেষণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় তথ্য পোৱা নগ'ল।</small> ===২০০৬=== {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০০৬]]: নন্দীগ্ৰাম}} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = [[শেখ মোহাম্মদ ইলিয়াস|শ্বেখ মহম্মদ ইলিয়াছ]] |votes = 93,022 |percentage = 48.7 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate = শ্বেখ চופিয়ান |votes = 53,473 |percentage = 45.3 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = আনোৱাৰ আলী শ্বেখ |votes = 4943 |percentage = 3.5 |change = }} {{Election box majority |votes = 4,823 |percentage = 3.4 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,42,548 |percentage = 88.1 |change = }} {{Election box hold with party link |winner = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing = }} {{Election box end}} ===২০০১=== {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০০১]]: নন্দীগ্ৰাম}} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = [[শেখ মোহাম্মদ ইলিয়াস|শ্বেখ মহম্মদ ইলিয়াছ]] |votes = 67,544 |percentage = 51.5 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate = সুনীল বৰণ মাইতি |votes = 59,540 |percentage = 45.4 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = মোহিত কুমাৰ ত্ৰিপাঠী |votes = 4,071 |percentage = 4,071 |change = }} {{Election box majority |votes = 8004 |percentage = 6.1 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,31,200 |percentage = 81.4 |change = }} {{Election box hold with party link |winner = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing = }} {{Election box end}} ===১৯৯৬=== ১৯৯৬ চনৰ নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|কংগ্ৰেছৰ]] দেৱীিশংকৰ পাণ্ডাই তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী [[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী|চিপিআই]]ৰ শক্তি বলক পৰাজিত কৰে। {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ১৯৯৬]]: নন্দীগ্ৰাম}} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = দেৱীশঙ্কৰ পাণ্ডা |votes = 61,885 |percentage = 49.2 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = শক্তি বল |votes = 61,747 |percentage = 49.1 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = জয়দেৱ সৎপতি |votes = 1,508 |percentage = 1.2 |change = }} {{Election box majority |votes = 138 |percentage = 0.1 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,28,160 |percentage = 87.4 |change = }} {{Election box gain with party link |winner = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |loser = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |swing = }} {{Election box end}} ===১৯৯১=== {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ১৯৯১]]: নন্দীগ্ৰাম}} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = শক্তি বল |votes = 49,923 |percentage = 47.9 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = দেৱীশঙ্কৰ পাণ্ডা |votes = 46,253 |percentage = 44.3 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = সুনীল মাইতি |votes = 4,655 |percentage = 4.5 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = সন্তোষ কুমাৰ দাস |votes = 2,830 |percentage = 2.7 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = ভৱানী প্ৰসাদ দাস |votes = 672 |percentage = 0.6 |change = }} {{Election box majority |votes = 3,670 |percentage = 3.4 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,07,039 |percentage = 78.8 |change = }} {{Election box hold with party link |winner = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |swing = }} {{Election box end}} ===১৯৭৭=== {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ১৯৭৭]]: Nandigram<ref>{{Cite web|date=2026-05-13|title=AC: Nandigram 1977|url=https://www.indiavotes.com/vidhan-sabha-details/1977/west-bengal/nandigram/9/1927/13|work=}}</ref>}} {{Election box candidate with party link |party = জনতা পাৰ্টী |candidate = প্ৰবীৰ জানা |votes = 26,388 |percentage = 46.6 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = [[ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা]] |votes = 12,135 |percentage = 20.5 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |candidate = ৰবীন্দ্ৰনাথ মাইতি |votes = 10,744 |percentage = 18.2 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = ৰমেশ চন্দ্ৰ ঘৰাই |votes = 8,932 |percentage = 15.1 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = সুনীল বৰণ মাইতি |votes = 382 |percentage = 0.7 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = চৈয়দ আছাফ আলী |votes = 352 |percentage = 0.6 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = সিতাংশু শেখৰ দাস |votes = 205 |percentage = 0.4 |change = }} {{Election box majority |votes = 14,253 |percentage = 23.8 |change = }} {{Election box turnout |votes = 59,977 |percentage = 62.8 |change = }} {{Election box gain with party link |winner = জনতা পাৰ্টী |loser = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |swing = }} {{Election box end}} ===১৯৭৭-২০০৯=== দুৰ্নীতিৰ অভিযোগত বৰ্তমানৰ বিধায়ক শ্বেখ মহম্মদ ইলিয়াছৰ পদত্যাগৰ বাবে আৱশ্যক হৈ পৰা উপ-নিৰ্বাচনটো, নন্দীগ্ৰাম হিংসাৰ প্ৰেক্ষাপটত ২০০৯ চনৰ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হয়। সেই নিৰ্বাচনত সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ ফিৰোজা কবিয়ে কমিউনিষ্ট পাৰ্টী অফ ইণ্ডিয়াৰ পৰমানন্দ ভাৰতীক পৰাজিত কৰে।<ref>{{cite news |url = http://www.hinduonnet.com/thehindu/holnus/000200901091322.htm |title = State By-Elections 2009 – Trinamool Congress wins Nandigram bypoll |publisher = The Hindu, 9 January 2009 |access-date = 2010-12-10 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100615053836/http://hinduonnet.com/thehindu/holnus/000200901091322.htm |archive-date = 15 June 2010 |url-status = usurped }}</ref> ২০০৬ আৰু ২০০১ চনৰ ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচনত, চিপিআইৰ শ্বেখ মহম্মদ ইলিয়াছে ২০৬ নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা আসনত তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী ২০০৬ চনত তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ শ্বেখ চופিয়ান আৰু ২০০১ চনত তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ সুনীল বৰণ মাইতিক পৰাজিত কৰি জয়লাভ কৰে। বেছিভাগ বছৰতে প্ৰতিদ্বন্দিতা বহুমুখী আছিল, কিন্তু ইয়াত কেৱল বিজয়ী আৰু ৰানাৰ্ছ-আপসকলৰ কথাহে উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৯৯৬ চনত কংগ্ৰেছৰ দেৱীশঙ্কৰ পাণ্ডাই চিপিআইৰ শক্তি বলক পৰাজিত কৰে। ১৯৯১ আৰু ১৯৮৭ চনত চিপিআইৰ শক্তি বলে কংগ্ৰেছৰ দেৱীশঙ্কৰ পাণ্ডাক পৰাজিত কৰে। ১৯৮২ চনত চিপিআইৰ ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডাই কংগ্ৰেছৰ ৰমেশ চন্দ্ৰ ঘৰাইক পৰাজিত কৰে। ১৯৭৭ চনত জনতা পাৰ্টীৰ প্ৰবীৰ জানাই চিপিআইৰ ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডাক পৰাজিত কৰে।<ref>{{cite web| url = http://eci.nic.in/archive/ElectionAnalysis/AE/S25/Partycomp206.htm |title = 206 – Nandigram Assembly Constituency |work = Partywise Comparison Since 1977 | publisher = Election Commission of India|access-date = 2010-12-07}}</ref> ===১৯৬৭-১৯৭২=== চিপিআইৰ ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা ১৯৭২, ১৯৭১, ১৯৬৯ আৰু ১৯৬৭ চনত জয়ী হৈছিল। তাৰ পূৰ্বে নন্দীগ্ৰামত দুখন আসন আছিল, নন্দীগ্ৰাম উত্তৰ আৰু নন্দীগ্ৰাম দক্ষিণ।<ref name=archive>{{cite web | url = http://eci.nic.in/eci_main/statisticalreports/electionstatistics.asp | title = Statistical Reports of Elections | access-date = 2010-12-01 | work = General Election Results and Statistics | publisher = Election Commission of India | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20101005110118/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/ElectionStatistics.asp | archive-date = 2010-10-05 }}</ref> ===১৯৫১–১৯৬২ নন্দীগ্ৰাম উত্তৰ=== কংগ্ৰেছৰ সুবোধ চন্দ্ৰ মাইতিয়ে ১৯৬২ চনৰ পশ্চিমবংগ ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচন, ১৯show৫৭ চনৰ পশ্চিমবংগ ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচন আৰু ১৯৫১ চনৰ স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম নিৰ্বাচনত জয়লাভ কৰিছিল।<ref name=archive/> ===১৯৫১–১৯৬২ নন্দীগ্ৰাম দক্ষিণ=== ১৯৬২ চনত কংগ্ৰেছৰ প্ৰবীৰ চন্দ্ৰ জানা জয়ী হয়। ১৯৫৭ চনত চিপিআইৰ ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা জয়ী হয়। স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম নিৰ্বাচন, ১৯৫১ চনত, কংগ্ৰেছৰ প্ৰবীৰ চন্দ্ৰ জানাই নন্দীগ্ৰাম দক্ষিণ আসনৰ পৰা জয়লাভ কৰিছিল।<ref name=archive/> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] ihoifbd2za1otpdewbrhleis99c71t1 0 137479 613329 613193 2026-06-20T17:15:23Z ManjurKhan 18997 /* */ 613329 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = SLA | constituency_no = ২২ | map_image = Mandia Assembly constituency map.svg | name = মন্দিয়া বিধানসভা সমষ্টি | mla = [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]] | party = [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] | latest_election_year = ২০২৬ | state = [[অসম]] | division = নামনি অসম | district = [[বৰপেটা জিলা|বৰপেটা]] | loksabha_cons = [[ধুবুৰী (লোকসভা সমষ্টি)|ধুবুৰী]] | established = ২০২৩ | reservation = নাই (মুক্ত আসন) }} '''মন্দিয়া বিধানসভা কেন্দ্ৰ''' (ইংৰাজী: Mandia Assembly constituency) উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। এই সমষ্টিটো [[বৰপেটা জিলা]]ত অৱস্থিত আৰু ই [[বৰপেটা (লোকসভা সমষ্টি)|বৰপেটা লোকসভা সমষ্টিৰ]] একটা অংশ।<ref>{{cite web|url=https://www.eci.gov.in/Documents/Delimitation/DELIMITATIONASSAM_UPDATED.pdf|title=Delimitation of Parliamentary & Assembly Constituencies of State of Assam|publisher=[[Election Commission of India]]|access-date = 2026-06-18}}</ref> ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল অনুসৰি এই সমষ্টিৰ বৰ্তমান বিধায়ক হ’ল [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ]] [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]]। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == তলত মন্দিয়া সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্বাচিত হোৱা বিধায়কসকলৰ তালিকা উল্লেখ কৰা হ’ল: {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! বৰ্ষ !! বিধায়ক !! দল |- | ১৯৬৫ || [[শামছুল হক]] || [[স্বতন্ত্ৰ পাৰ্টী]] |- | ১৯৬৭ || শামছুল হক || [[সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ১৯৭২ || [[চৈয়দ আলী ৰহমান]] || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৭৮ || [[মৌলানা হাফিজ মহম্মদ আলী কাছমি]] || [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] |- | ১৯৮৩ || [[তাৰা উদ্দিন]] || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৮৫ || [[আটাউৰ ৰহমান]] || [[স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | ১৯৯১ || [[আবু বক্কৰ চিদ্দিক]] || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৯৬ || আটাউৰ ৰহমান || [[অসম গণ পৰিষদ]] |- | ২০০১ || আটাউৰ ৰহমান || অসম গণ পৰিষদ |- | ২০০৬ || [[চন্দন সৰকাৰ]] || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ২০১১ || [[শৰীফ উদ্দিন আহমেদ]] || [[সৰ্বভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা]] |- | ২০১৬ || [[আব্দুল খালেক (ৰাজনীতিবিদ)|আব্দুল খালেক]] || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ২০২১ || [[কাদ্দুছ আলী খান]] || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ২০২৬ || শ্বেৰমান আলী আহমেদ || [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] |} == নিৰ্বাচনৰ ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === {{Election box begin | title=[[অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২৬]]: মন্দিয়া}} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]] | votes = ১,১৩,৪৮০ | percentage = ৪৩.২৭ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = আব্দুল খালেক | votes = ৮৫,৯১৯ | percentage = ৩২.৭৬ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা | candidate = হাফিজ ৰফিকুল ইছলাম | votes = ৪৯,১৭৪ | percentage = ১৮.৭৫ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = বাদল চন্দ্ৰ আৰ্য | votes = ৯,৮০১ | percentage = ৩.৭৪ | change = }} {{Election box majority | votes = ২৭,৫৬১ | percentage = ১০.৫১ | change = }} {{Election box turnout | votes = ২,৬২,২৬৬ | percentage = | change = }} {{Election box new seat win | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | change = জয়লাভ কৰে }} {{Election box end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://eci.gov.in/ ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগ (ECI)] [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] [[শ্ৰেণী:বৰপেটা জিলাৰ ৰাজনীতি]] 9387nyqivge9tiu20qxi9jyvaar9vz2 613412 613329 2026-06-21T08:56:58Z ManjurKhan 18997 /* ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন */ 613412 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = SLA | constituency_no = ২২ | map_image = Mandia Assembly constituency map.svg | name = মন্দিয়া বিধানসভা সমষ্টি | mla = [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]] | party = [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] | latest_election_year = ২০২৬ | state = [[অসম]] | division = নামনি অসম | district = [[বৰপেটা জিলা|বৰপেটা]] | loksabha_cons = [[ধুবুৰী (লোকসভা সমষ্টি)|ধুবুৰী]] | established = ২০২৩ | reservation = নাই (মুক্ত আসন) }} '''মন্দিয়া বিধানসভা কেন্দ্ৰ''' (ইংৰাজী: Mandia Assembly constituency) উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। এই সমষ্টিটো [[বৰপেটা জিলা]]ত অৱস্থিত আৰু ই [[বৰপেটা (লোকসভা সমষ্টি)|বৰপেটা লোকসভা সমষ্টিৰ]] একটা অংশ।<ref>{{cite web|url=https://www.eci.gov.in/Documents/Delimitation/DELIMITATIONASSAM_UPDATED.pdf|title=Delimitation of Parliamentary & Assembly Constituencies of State of Assam|publisher=[[Election Commission of India]]|access-date = 2026-06-18}}</ref> ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল অনুসৰি এই সমষ্টিৰ বৰ্তমান বিধায়ক হ’ল [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ]] [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]]। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == তলত মন্দিয়া সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্বাচিত হোৱা বিধায়কসকলৰ তালিকা উল্লেখ কৰা হ’ল: {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! বৰ্ষ !! বিধায়ক !! দল |- | ১৯৬৫ || [[শামছুল হক]] || [[স্বতন্ত্ৰ পাৰ্টী]] |- | ১৯৬৭ || শামছুল হক || [[সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ১৯৭২ || [[চৈয়দ আলী ৰহমান]] || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৭৮ || [[মৌলানা হাফিজ মহম্মদ আলী কাছমি]] || [[ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] |- | ১৯৮৩ || [[তাৰা উদ্দিন]] || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৮৫ || [[আটাউৰ ৰহমান]] || [[স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | ১৯৯১ || [[আবু বক্কৰ চিদ্দিক]] || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৯৬ || আটাউৰ ৰহমান || [[অসম গণ পৰিষদ]] |- | ২০০১ || আটাউৰ ৰহমান || অসম গণ পৰিষদ |- | ২০০৬ || [[চন্দন সৰকাৰ]] || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ২০১১ || [[শৰীফ উদ্দিন আহমেদ]] || [[সৰ্বভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা]] |- | ২০১৬ || [[আব্দুল খালেক (ৰাজনীতিবিদ)|আব্দুল খালেক]] || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ২০২১ || [[কাদ্দুছ আলী খান]] || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ২০২৬ || শ্বেৰমান আলী আহমেদ || [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] |} == নিৰ্বাচনৰ ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === {{Election box begin | title=[[অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২৬]]: মন্দিয়া<ref>{{cite web |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S0322.htm |title=Assembly Constituency Result 2026 |website=Election Commission of India |access-date=২১ জুন ২০২৬ |language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/trinamool-fields-assam-mla-sherman-ali-ahmed-for-mandia-seat/article70773081.ece |title=Trinamool fields Assam MLA Sherman Ali Ahmed for Mandia seat |newspaper=The Hindu |date=৮ এপ্রিল ২০২৬ |access-date=২১ জুন ২০২৬ |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/assam/candidate-sherman-ali-ahmed-6420 |title=Sherman Ali Ahmed - Profile & Election Details |website=India Today |access-date=২১ জুন ২০২৬ |language=en}}</ref>}} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]] | votes = ১,১৩,৪৮০ | percentage = ৪৩.২৭ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = আব্দুল খালেক | votes = ৮৫,৯১৯ | percentage = ৩২.৭৬ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা | candidate = হাফিজ ৰফিকুল ইছলাম | votes = ৪৯,১৭৪ | percentage = ১৮.৭৫ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = বাদল চন্দ্ৰ আৰ্য | votes = ৯,৮০১ | percentage = ৩.৭৪ | change = }} {{Election box majority | votes = ২৭,৫৬১ | percentage = ১০.৫১ | change = }} {{Election box turnout | votes = ২,৬২,২৬৬ | percentage = | change = }} {{Election box new seat win | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | change = জয়লাভ কৰে }} {{Election box end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://eci.gov.in/ ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগ (ECI)] [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] [[শ্ৰেণী:বৰপেটা জিলাৰ ৰাজনীতি]] jw2ukd207ozbx01rxk2rvyu7on376po 613414 613412 2026-06-21T09:00:25Z ManjurKhan 18997 /* বিধানসভাৰ সদস্যসকল */ 613414 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = SLA | constituency_no = ২২ | map_image = Mandia Assembly constituency map.svg | name = মন্দিয়া বিধানসভা সমষ্টি | mla = [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]] | party = [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] | latest_election_year = ২০২৬ | state = [[অসম]] | division = নামনি অসম | district = [[বৰপেটা জিলা|বৰপেটা]] | loksabha_cons = [[ধুবুৰী (লোকসভা সমষ্টি)|ধুবুৰী]] | established = ২০২৩ | reservation = নাই (মুক্ত আসন) }} '''মন্দিয়া বিধানসভা কেন্দ্ৰ''' (ইংৰাজী: Mandia Assembly constituency) উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। এই সমষ্টিটো [[বৰপেটা জিলা]]ত অৱস্থিত আৰু ই [[বৰপেটা (লোকসভা সমষ্টি)|বৰপেটা লোকসভা সমষ্টিৰ]] একটা অংশ।<ref>{{cite web|url=https://www.eci.gov.in/Documents/Delimitation/DELIMITATIONASSAM_UPDATED.pdf|title=Delimitation of Parliamentary & Assembly Constituencies of State of Assam|publisher=[[Election Commission of India]]|access-date = 2026-06-18}}</ref> ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল অনুসৰি এই সমষ্টিৰ বৰ্তমান বিধায়ক হ’ল [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ]] [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]]। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == তলত মন্দিয়া সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্বাচিত হোৱা বিধায়কসকলৰ তালিকা উল্লেখ কৰা হ’ল: {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! বৰ্ষ !! বিধায়ক !! দল |- | ২০২৬ || শ্বেৰমান আলী আহমেদ || [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] |} == নিৰ্বাচনৰ ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === {{Election box begin | title=[[অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২৬]]: মন্দিয়া<ref>{{cite web |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S0322.htm |title=Assembly Constituency Result 2026 |website=Election Commission of India |access-date=২১ জুন ২০২৬ |language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/trinamool-fields-assam-mla-sherman-ali-ahmed-for-mandia-seat/article70773081.ece |title=Trinamool fields Assam MLA Sherman Ali Ahmed for Mandia seat |newspaper=The Hindu |date=৮ এপ্রিল ২০২৬ |access-date=২১ জুন ২০২৬ |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/assam/candidate-sherman-ali-ahmed-6420 |title=Sherman Ali Ahmed - Profile & Election Details |website=India Today |access-date=২১ জুন ২০২৬ |language=en}}</ref>}} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]] | votes = ১,১৩,৪৮০ | percentage = ৪৩.২৭ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = আব্দুল খালেক | votes = ৮৫,৯১৯ | percentage = ৩২.৭৬ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা | candidate = হাফিজ ৰফিকুল ইছলাম | votes = ৪৯,১৭৪ | percentage = ১৮.৭৫ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = বাদল চন্দ্ৰ আৰ্য | votes = ৯,৮০১ | percentage = ৩.৭৪ | change = }} {{Election box majority | votes = ২৭,৫৬১ | percentage = ১০.৫১ | change = }} {{Election box turnout | votes = ২,৬২,২৬৬ | percentage = | change = }} {{Election box new seat win | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | change = জয়লাভ কৰে }} {{Election box end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://eci.gov.in/ ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগ (ECI)] [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] [[শ্ৰেণী:বৰপেটা জিলাৰ ৰাজনীতি]] 92ear9pe3ci4hqxjv2se4wgbz0a2iqf 0 137483 613319 613180 2026-06-20T15:25:33Z ManjurKhan 18997 /* */ 613319 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = SLA | name = গোঁসাইগাঁও | map_image = Gossaigaon Assembly constituency map 2023.svg | map_caption = | state = [[অসম]] | district = [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]] | loksabha_cons = [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ]] | established = ১৯৫১ | latest_election_year = ২০২৬ | mla = সভাৰম বসুমতাৰী | party = [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] | reservation = নাই (সাধাৰণ) | constituency_no = ১ | total_population = | electors = ১,৮৪,৬১৩ (২০২১) | footnotes = }} '''গোঁসাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Gossaigaon Assembly constituency) ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[অসম]]ৰ ১২৬ খন বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। এই সমষ্টিটো কোকৰাঝাৰ জিলাত অৱস্থিত আৰু ই [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ লোকসভা সমষ্টিৰ]] অন্তৰ্গত।<ref name="Constituencies">{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/CurrentElections/CONSOL_LA_DEL.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |publisher=Election Commission of India |access-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504175317/http://eci.nic.in/eci_main/CurrentElections/CONSOL_LA_DEL.pdf |archive-date=2006-05-04 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/gossaigaon.html |title=Gossaigaon Election Result 2016, Winner, Gossaigaon Assembly Election Likely Result |publisher=elections.in |access-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160419163255/http://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/gossaigaon.html |archive-date=2016-04-19 |url-status=live }}</ref> == সমষ্টিৰ পৰিসৰ == ভৌগোলিক পৰিসৰ অনুসৰি গোঁসাইগাঁও সমষ্টিত কোকৰাঝাৰ জিলাৰ গোঁসাইগাঁও আৰক্ষী থানাৰ অন্তৰ্গত গোঁসাইগাঁও পৌৰসভা, শিমুলটাপো, পোটামৰী, জলোৱাসুতী, গুমা, ভাওৰাগুৰী, ঢোদোদ্ৰা, গোঁসাইগাঁও আৰু হাৰিভংগা মৌজা অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! বৰ্ষ !! বিধায়ক !! দল |- | ১৯৫২ || যতীন্দ্ৰ নাৰায়ণ দাস || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৫৭ || [[মিথিয়াছ টুডু]] || [[স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | ১৯৬২ || মিথিয়াছ টুডু || স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী |- | ১৯৬৭ || মিথিয়াছ টুডু || স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী |- | ১৯৭২ || মিথিয়াছ টুডু || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৭৮ || মিথিয়াছ টুডু || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৮৩ || মিথিয়াছ টুডু || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৮৫ || মিথিয়াছ টুডু || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৯১ || তাজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী || [[স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | ১৯৯৬ || তাজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী || [[অসম গণ পৰিষদ]] |- | ২০০১ || [[মিথিয়াছ টুডু]] || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ২০০৬ || [[مজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী|মজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী]] || [[স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | ২০১১ || মজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী || [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] |- | ২০১৬ || মজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী || বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |- | ২০২১ || মজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী || বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |- | ২০২১ (উপ-নিৰ্বাচন) || [[জিৰণ বসুমতাৰী]] || [[ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টী লিবাৰেল]] |- | ২০২৬ || [[চভ আৰাম বসুমতাৰী|চভৰাম বসুমতাৰী]] || [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২১ চনৰ উপ-নিৰ্বাচন === সমষ্টিটোৰ বিধায়ক মজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰীৰ ক'ভিড-১৯ জনিত কাৰণত মৃত্যু হোৱাৰ বাবে ২০২১ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত এই উপ-নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হৈছিল। {{Election box begin | title=২০২১ অসম বিধানসভাৰ উপ-নিৰ্বাচন: গোঁসাইগাঁও}} {{Election box candidate with party link |party = ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টি লিবাৰেল |candidate = জিৰণ বসুমতাৰী |votes = ৫৮,২৫৬ |percentage = ৪১.১৫ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |candidate = ধ্ৰুৱ কুমাৰ ব্ৰহ্ম চৌধুৰী |votes = ৩০,০১৪ |percentage = ২১.২৪ |change = -১৫.৫৬ }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = জুৱেল টুডু |votes = ২২,৭০৫ |percentage = ১৬.০৭ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা |candidate = খাইৰুল আনাম খন্দকাৰ |votes = ২০,৮৮৭ |percentage = ১৪.৭৮ |change = }} {{Election box candidate |party = গণ সুৰক্ষা পাৰ্টী |candidate = কমল কুমাৰ ব্ৰহ্ম |votes = ৫,৪৩১ |percentage = ৩.৮৪ |change = }} {{Election box candidate |party = নটা (NOTA) |candidate = ওপৰৰ এটাও নহয় |votes = ১,৫৫৯ |percentage = ১.১০ |change = +০.০৯ }} {{Election box majority |votes = ২৮,২৪২ |percentage = ১৯.৯১ |change = +১৬.৪১ }} {{Election box turnout |votes = ১,৪১,২৯৩ |percentage = ৭৭.৩৯ |change = -২.৯৭ }} {{Election box gain with party link |winner = ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টি লিবাৰেল |loser = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |swing = }} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === {{Election box begin | title=[[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোঁসাইগাঁও}} {{Election box candidate with party link |party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |candidate = মজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী |votes = ৬১,৫৭১ |percentage = ৩৬.৮ |change = -৫.৬৭ }} {{Election box candidate with party link |party = ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টি লিবাৰেল |candidate = সোমনাথ নাৰ্জাৰী |votes = ৫৫,৭১২ |percentage = ৩৩.৩ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ |candidate = আব্দুল খালেক মণ্ডল |votes = ৩০,৬৪৫ |percentage = ১৮.৩১ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ |candidate = ৰেজাউল কৰিম সৰকাৰ |votes = ১১,৯৭৭ |percentage = ৭.১৬ |change = }} {{Election box candidate |party = নটা |candidate = ওপৰৰ এটাও নহয় |votes = ১,৬৯৭ |percentage = ১.০১ |change = }} {{Election box majority |votes = ৫,৮৫৯ |percentage = ৩.৫ |change = }} {{Election box turnout |votes = ১,৬৭,৩২৩ |percentage = ৮০.৩৬ |change = }} {{Election box hold with party link |winner = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |swing = }} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === {{Election box begin | title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোঁসাইগাঁও}} {{Election box candidate with party link |party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |candidate = মজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী |votes = ৪৫,১৮৫ |percentage = ৪২.৪৭ |change = +৬.১৪ }} {{Election box candidate with party link |party = অল ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট |candidate = ৰবি শংকৰ বৰগয়াৰী |votes = ৩৯,০৯৯ |percentage = ৩৬.৭৪ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = অশ্বিনী কুমাৰ ৰায় চৰকাৰ |votes = ১৬,০৮৯ |percentage = ১৫.১২ |change = -৫.১১ }} {{Election box candidate with party link |party = চিপিআই(এম) |candidate = মহানন্দ ৰায় |votes = ২,৩২৫ |percentage = ২.১৮ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ |candidate = হৰ কুমাৰ ব্ৰহ্ম |votes = ১,৬৮১ |percentage = ১.৫৮ |change = }} {{Election box candidate |party = নটা |candidate = ওপৰৰ এটাও নহয় |votes = ১,৯৮৭ |percentage = ১.৮৬ |change = }} {{Election box majority |votes = ৬,০৫৭ |percentage = ৫.৭৩ |change = }} {{Election box turnout |votes = ১,০০,৩৭৬ |percentage = ৮৬.৩২ |change = }} {{Election box hold with party link |winner = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |swing = }} {{Election box end}} === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === {{Election box begin | title=[[২০১১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোঁসাইগাঁও}} {{Election box candidate with party link |party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |candidate = মজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী |votes = ৩৯,১৬০ |percentage = ৩৬.৩৩ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ |candidate = খৈৰুল আলম খন্দকাৰ |votes = ২৮,২৫৪ |percentage = ২৬.২১ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = অশ্বিনী কুমাৰ ৰায় চৰকাৰ |votes = ২১,৮০৫ |percentage = ২০.২৩ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = অসম গণ পৰিষদ |candidate = ক্ৰীচেন বৰগয়াৰী |votes = ১১,২৯৮ |percentage = ১০.৪৮ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = ৰঞ্জিত কুমাৰ ব্ৰহ্ম |votes = ৫,৩৮৫ |percentage = ৪.৯৯ |change = }} {{Election box majority |votes = ১০,৯০৬ |percentage = ১০.১২ |change = }} {{Election box turnout |votes = ১,০০,৭৯৫ |percentage = ৭৭.৮৫ |change = }} {{Election box hold with party link |winner = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |swing = }} {{Election box end}} == তথ্যসূত্ৰ == <references /> [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] 59yhkq5byo5g2dgq9don4zb05fhgu3r 0 137492 613300 613274 2026-06-20T12:57:27Z ~2026-35885-27 50506 /* */ 613300 wikitext text/x-wiki {{Infobox project | name = প্ৰধানমন্ত্ৰী কিষাণ সন্মান নিধি | logo = | image = PradhanMantriKisanSammanNidhi.jpg | mission_statement = | type = [[Governmental Organization|চৰকাৰী]] | products = | country = [[ভাৰত]] | key_people = | established = {{Start date and age|2019|02|01|df=y}} | funding = {{INRConvert|75000|c|year=2019}} | budget = Y | website={{URL|http://pmkisan.gov.in}}|ministry=কৃষি আৰু কৃষক কল্যাণ মন্ত্ৰণালয়}} '''প্ৰধানমন্ত্ৰী কিষাণ সন্মান নিধি'''({{lang-en|[[Pradhan Mantri Kisan Samman Nidhi]] Or PM-KISAN}}) হৈছে [[ভাৰত চৰকাৰ]] এক যুগান্তকাৰী পদক্ষেপ যি কৃষকসকলক ন্যূনতম আৰ্থিক সাহায্য হিচাপে প্ৰতি বছৰে ৬,০০০ টকা পৰ্যন্ত প্ৰদান কৰে। ২০১৯ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰতৰ অন্তৱৰ্তীকালীন কেন্দ্ৰীয় বাজেটৰ সময়ত পীয়ুষ গোয়েলে এই পদক্ষেপৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল।<ref name="Piyush Goyal announces PM Kisaan Samman Nidhi">{{Cite news|title=Piyush Goyal announces PM Kisaan Samman Nidhi|publisher=[[CNBC TV18]]|access-date=1 February 2019|url=https://www.cnbctv18.com/economy/union-budget-2019-2020-finance-minister-piyush-goyal-to-present-modi-governments-last-budget-today-focus-on-farm-loan-waiver-income-tax-slabs-2140711.htm}}</ref><ref name="12 Crore farmers to get benefit">{{Cite news|title=12 Crore farmers to get benefit|publisher=[[NewsX]]|access-date=1 February 2019|url=https://www.newsx.com/national/7th-pay-commission-interim-budget-2019-piyush-goyal-live-updates-will-narendra-modi-government-make-any-announcement-on-salary-hike}}</ref><ref name="Interim Budget">{{Cite news|title=Interim Budget|publisher=[[Outlook India]]|access-date=1 February 2019|url=https://www.outlookindia.com/website/story/business-news-budget-2019-live-litmus-test-for-modi-govt-as-piyush-goyal-is-set-to-present-interim-budget-today/324674}}</ref><ref name="Interim Budget 2019">{{Cite news|title=Interim Budget 2019|publisher=[[Zee News]]|access-date=1 February 2019|url=https://zeenews.india.com/business/live-updates/interim-budget-2019-live-updates-2176100}}</ref> আৰু ২০১৯ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত আচঁনিখন শুভাৰম্ভ কৰে।এই আঁচনিখনৰ বাবে প্ৰতি বছৰে ৭৫,০০০ কোটি টকা (বা ২০২৩ চনত ৯.৭ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰৰ সমতুল্য) ব্যয় হৈছে।<ref name="Goyal announces">{{Cite news|title=Goyal announces|publisher=dailyexcelsior.com|access-date=1 February 2019|url=http://www.dailyexcelsior.com/goyal-announces-a-mega-pension-yojana-hikes-gratuity-limit-sobs-for-farmer/}}</ref><ref>{{Cite news|title=PM Kisan Samman Nidhi Yojana|url=https://pmkisanstatus.net.in/|access-date=22 August 2023}}</ref> == ইতিহাস == এই আঁচনিখন প্ৰথমে তেলেংগানা চৰকাৰৰ এক আঁচনি ৰাইথু বন্ধু আঁচনি হিচাপে কল্পনা কৰিছিল আৰু ৰূপায়ণ কৰিছিল, য'ত এক নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ ধন পোনপটীয়াকৈ যোগ্য কৃষকসকলক দিয়া হয়। এই আঁচনিখনে বিশ্ব বেংককে ধৰি ইয়াৰ সফল ৰূপায়ণৰ বাবে বিভিন্ন সংস্থাৰ পৰা প্ৰশংসা লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/world-bank-pat-for-rythu-bandhu-implementation/article26413088.ece|title=World Bank pat for Rythu Bandhu implementation|last=Rajeev|first=M.|date=2 March 2019|work=The Hindu|access-date=3 April 2019|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> বহুতো অৰ্থনীতিবিদে পৰামৰ্শ দিয়ে যে কৃষি ঋণ ৰেহাইৰ তুলনাত এই ধৰণৰ বিনিয়োগৰ সমৰ্থন ভাল ।<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Politics/2719Mq7Dqo8c5xJ6s9xnJP/Telangana-shows-an-alternative-to-farm-loan-waivers.html|title=Telangana shows an alternative to farm loan waivers|last=Lasania|first=Yunus Y.|date=26 December 2018|work=Mint|language=en|accessdate=3 April 2019}}</ref> এই আঁচনিৰ ইতিবাচক ফলাফলৰ সৈতে, [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] ইয়াক দেশজোৰা প্ৰকল্প হিচাপে ৰূপায়ণ কৰিব বিচাৰিছিল আৰু ২০১৯ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰতৰ অন্তৱৰ্তীকালীন কেন্দ্ৰীয় বাজেটৰ সময়ত পীয়ুষ গোয়েলে এই কথা ঘোষণা কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/centre-replicates-telanganas-rythu-bandhu-scheme-give-income-support-farmers-96057|work=Thenewsminute.com|accessdate=3 April 2019|title=Centre replicates Telangana's Rythu Bandhu scheme to give income support to farmers|date=February 2019}}</ref><ref name="Interim Budget 2019">{{Cite news|title=Interim Budget 2019|publisher=[[Zee News]]|access-date=1 February 2019|url=https://zeenews.india.com/business/live-updates/interim-budget-2019-live-updates-2176100}}</ref><ref name="Interim Budget">{{Cite news|title=Interim Budget|publisher=[[Outlook India]]|access-date=1 February 2019|url=https://www.outlookindia.com/website/story/business-news-budget-2019-live-litmus-test-for-modi-govt-as-piyush-goyal-is-set-to-present-interim-budget-today/324674}}</ref> ২০১৮-২০১৯ ৰ বাবে, এই আঁচনিৰ অধীনত ২০,০০০ কোটি টকা আৱণ্টন কৰা হৈছিল। ২০১৯ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰ গোৰখপুৰত আঁচনিখনৰ শুভাৰম্ভ কৰে আৰু প্ৰথম কিস্তি হিচাপে ২,০০০ টকাকৈ এক কোটিৰো অধিক কৃষকলৈ হস্তান্তৰ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/video/politics/pm-modi-launches-pradhan-mantri-kisan-samman-nidhi-yojana-other-initiatives-in-gorakhpur-506022|title=VIDEO: PM Modi launches Pradhan Mantri Kisan Samman Nidhi Yojana, other initiatives in Gorakhpur|work=Indiatvnews.com|date=24 February 2019|language=en|accessdate=24 February 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/pm-modi-unveils-pradhan-mantri-kisan-samman-nidhi-scheme-in-gorakhpur-119022400232_1.html|date=24 February 2019|dead-url=24 February 2019}}</ref> কৃষি আৰু কৃষক কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে পিএম কিষাণ সন্মান নিধি যোজনাৰ অধীনত শীৰ্ষ প্ৰদৰ্শন কৰা ৰাজ্য আৰু জিলাসমূহক বঁটা প্ৰদান কৰিছে।<ref>{{Cite news|date=7 September 2024|url=https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/ranchi/acb-raid-in-jharkhand-completed-22-lakh-cash-found-from-hazaribagh-sdo-residence-property-documents-recovered-from-co-house|dead-url=13 September 2024}}</ref> পিএম কিষানৰ উপৰিও,কৃষক আৰু অন্যান্য হিতাধিকাৰীসকলক বিত্তীয় সাহায্য আৰু সমৰ্থন প্ৰদান কৰাৰ লক্ষ্যৰে চৰকাৰী আঁচনিসমূহৰ এক বিস্তৃত পৰিসৰৰ অন্বেষণ কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite web|date=2025-04-03|title=PM Kisan Beneficiary List कैसे देखें? - PM Kisan Beneficiary List|url=https://pmkisanbeneficiary.online/pm-kisan-beneficiary-list/|accessdate=2025-09-24|language=en-US}}</ref> ই তথ্য সংশোধন, কৃষকৰ অভিযোগসমূহৰ সমাধান, আৰু সময়মতে শাৰীৰিক প্ৰমাণীকৰণ অনুশীলনৰ দৰে মানদণ্ডৰ ওপৰত আধাৰিত।<ref>{{Cite news|date=25 February 2021|url=https://ruralmarketing.in/stories/pm-Kisan-centre-awards-top-performing-states-and-districts/}}</ref> ===লগতে চাওক=== * [[ভাৰতত কৃষি]] * [[ভাৰতত কৃষি বীমা]] * [[ভাৰতত জলসিঞ্চন]] * [[ৰাষ্ট্ৰীয় কৃষি বিকাশ যোজনা]] == তথ্যসূত্ৰসমূহ == {{reflist|2}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চৰকাৰী যোজনা আৰু নীতি]] 0r581ho704tv5gmjzr61wscrcikqbm4 0 137495 613298 2026-06-20T12:28:55Z ManjurKhan 18997 নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি হ'ল। 613298 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = Assembly | constituency_no = ৩ | name = কোকৰাঝাৰ | state = [[অসম]] | district = [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] | loksabha_cons = [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ]] | constituency_no = ৩ | reservation = [[অনুসূচিত জনজাতি|জনজাতি]] | mla = সেউলী মহিলাৰী | party = [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] | alliance = এন.ডি.এ | latest_election_year = ২০২৬ }} '''কোকৰাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি''' ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব ৰাজ্য অসমৰ ১২৬ খন বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগৰ ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ অধীনত এই সমষ্টিটো নতুনকৈ গঠন কৰা হয়। এই সমষ্টিটো [[অনুসূচিত জনজাতি]] ৰ বাবে সংৰক্ষিত।<ref name="eci">{{cite web |url=https://eci.gov.in/ |title=Delimitation of Parliamentary & Assembly Constituencies of State of Assam |publisher=ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগ |accessdate=20 Jun 2026}}</ref> == ভৌগোলিক অৱস্থিতি আৰু প্ৰশাসন == কোকৰাঝাৰ সমষ্টিটো নামনি অসম বিভাগৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা]]ত অৱস্থিত। ই [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ লোকসভা সমষ্টিৰ]] অন্তৰ্গত এটা বিধানসভা খণ্ড। == বিধায়কসকলৰ তালিকা == ২০২৩ চনত সমষ্টিটো নতুনকৈ গঠন হোৱাৰ পিছত ২০২৬ চনত ইয়াত প্ৰথমখন বিধানসভা নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। {| class="wikitable" |- ! নিৰ্বাচন বৰ্ষ !! বিধায়ক !! ৰাজনৈতিক দল |- | [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]]|| সেউলী মহিলাৰী || [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === === 2026 === {{Election box begin|title= [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: কোকৰাঝাৰ}} {{Election box candidate with party link|candidate=[[সেউলী মহিলাৰী]]|party=Bodoland People's Front|votes=74816|percentage=60.84|change=}} {{Election box candidate with party link|candidate=লৰেণ্স ইছলাৰী|party=United People's Party Liberal|votes=35183|percentage=28.61|change=}} {{Election box candidate with party link|candidate=মাণিক চন্দ্ৰ ব্ৰহ্ম|party=Indian National Congress|votes=7011|percentage=5.70|change=}} {{Election box candidate with party link|candidate=তনন দৈমাৰী|party=ভোটারস পার্টি ইন্টারন্যাশনাল|votes=1446|percentage=1.18|change=}} {{Election box candidate with party link|candidate=ওপৰৰ এটাও নহয় (NOTA)|party=None of the above|votes=1859|percentage=1.51 |change=}} {{Election box margin of victory |votes=39633 |percentage=|change=}} {{Election box turnout|votes=122963|percentage=|change=}} {{Election box rejected|votes=|percentage=}}{{Election box registered electors |reg. electors = |change = }} {{Election box gain with party link |winner=Bodoland People's Front|loser= |swing= }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] * [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] 26wg6im2j7jiuq1dtkuj2gt2rwipmy0 613305 613298 2026-06-20T14:26:57Z ManjurKhan 18997 /* */ 613305 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = SLA | constituency_no = ৩ | map_image = Kokrajhar Assembly constituency map.svg | name = কোকৰাঝাৰ | state = [[অসম]] | district = [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] | loksabha_cons = [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ]] | constituency_no = ৩ | reservation = [[অনুসূচিত জনজাতি|জনজাতি]] | mla = সেউলী মহিলাৰী | party = [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] | alliance = এন.ডি.এ | latest_election_year = ২০২৬ }} '''কোকৰাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি''' ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব ৰাজ্য অসমৰ ১২৬ খন বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগৰ ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ অধীনত এই সমষ্টিটো নতুনকৈ গঠন কৰা হয়। এই সমষ্টিটো [[অনুসূচিত জনজাতি]] ৰ বাবে সংৰক্ষিত।<ref name="eci">{{cite web |url=https://eci.gov.in/ |title=Delimitation of Parliamentary & Assembly Constituencies of State of Assam |publisher=ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগ |accessdate=20 Jun 2026}}</ref> == ভৌগোলিক অৱস্থিতি আৰু প্ৰশাসন == কোকৰাঝাৰ সমষ্টিটো নামনি অসম বিভাগৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা]]ত অৱস্থিত। ই [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ লোকসভা সমষ্টিৰ]] অন্তৰ্গত এটা বিধানসভা খণ্ড। == বিধায়কসকলৰ তালিকা == ২০২৩ চনত সমষ্টিটো নতুনকৈ গঠন হোৱাৰ পিছত ২০২৬ চনত ইয়াত প্ৰথমখন বিধানসভা নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। {| class="wikitable" |- ! নিৰ্বাচন বৰ্ষ !! বিধায়ক !! ৰাজনৈতিক দল |- | [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]]|| সেউলী মহিলাৰী || [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === === 2026 === {{Election box begin|title= [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: কোকৰাঝাৰ}} {{Election box candidate with party link|candidate=[[সেউলী মহিলাৰী]]|party=Bodoland People's Front|votes=74816|percentage=60.84|change=}} {{Election box candidate with party link|candidate=লৰেণ্স ইছলাৰী|party=United People's Party Liberal|votes=35183|percentage=28.61|change=}} {{Election box candidate with party link|candidate=মাণিক চন্দ্ৰ ব্ৰহ্ম|party=Indian National Congress|votes=7011|percentage=5.70|change=}} {{Election box candidate with party link|candidate=তনন দৈমাৰী|party=ভোটারস পার্টি ইন্টারন্যাশনাল|votes=1446|percentage=1.18|change=}} {{Election box candidate with party link|candidate=ওপৰৰ এটাও নহয় (NOTA)|party=None of the above|votes=1859|percentage=1.51 |change=}} {{Election box margin of victory |votes=39633 |percentage=|change=}} {{Election box turnout|votes=122963|percentage=|change=}} {{Election box rejected|votes=|percentage=}}{{Election box registered electors |reg. electors = |change = }} {{Election box gain with party link |winner=Bodoland People's Front|loser= |swing= }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] * [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] jmif1llujcbj0miud9hlhzz94i3e6cv 0 137496 613309 2026-06-20T14:35:46Z ManjurKhan 18997 নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি হ'ল। 613309 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = SLA | constituency_no = ৪ | map_image = Baokhungri Assembly constituency map.svg | name = কোকৰাঝাৰ | state = [[অসম]] | district = [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] | loksabha_cons = [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ]] | established = ২০২৩ | latest_election_year = ২০২৬ | reservation = নাই (সাধাৰণ) | mla = ৰূপম চন্দ্ৰ ৰয় | party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | alliance = এন.ডি.এ | electors = }} '''বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টি''' উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬খন বিধানসভা উপত্যকা বা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ২০২৩ চনত অসমৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে এই সমষ্টিটো নতুনকৈ গঠন কৰা হৈছিল। ই [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ লোকসভা সমষ্টিৰ]] অন্তৰ্গত।<ref name="eci2023">{{cite web |url=https://eci.gov.in/files/file/15234-delimitation-of-parliamentary-assembly-constituencies-in-the-state-of-assam/ |title=Delimitation of Parliamentary & Assembly Constituencies of State of Assam |publisher=ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ |accessdate=২০ জুন ২০২৬}}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থিতি== বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টি অসমৰ নামনি অসম সংমণ্ডলৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা]]ত অৱস্থিত। এই সমষ্টিটো মূলতঃ বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদ (বিটিচি) এলেকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ==সমষ্টিৰ ইতিহাস== ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগৰ ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ চূড়ান্ত জাননী অনুসৰি ৪ নম্বৰ বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টিটো গঠন কৰা হয়। ২০২৬ চনত এই সমষ্টিটোত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিধানসভা নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। ==বিধানসভাৰ সদস্যসকল== {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ !! সদস্য !! দল !! মিত্ৰজোঁট |- | ২০২৬ || ৰূপম চন্দ্ৰ ৰয় || [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] || এন.ডি.এ |} ==নিৰ্বাচনী ফলাফল== ===২০২৬ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচন=== {{Election box begin | title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: বাওখুংৰি}} {{Election box candidate with party link | party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | candidate = ৰূপম চন্দ্ৰ ৰয় | votes = ৬২,৬৭৭ | percentage = ৪১.৯৫ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = চাপালি মাৰাক | votes = ৩৮,৯৬৭ | percentage = ২৬.০৮ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টি লিবাৰেল | candidate = প্ৰতিভা ব্ৰহ্ম | votes = ২১,২৪৫ | percentage = ১৪.২২ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = উদংশ্ৰী নাৰ্জাৰী | votes = ২,৫৬৫ | percentage = ১.৭২ | change = }} {{Election box candidate | party = ন’টা | candidate = ওপৰৰ এটাও নহয় | votes = ১,৬৬৮ | percentage = ১.১২ | change = }} {{Election box majority | votes = ২৩,৭১০ | percentage = | change = }} {{Election box turnout | votes = ১,৪৯,৪২২ | percentage = | change = }} {{Election box hold with party link | party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | gain = হয় }} {{Election box end}} ==লগতে চাওক== * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] * [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|refs=}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা]] rgyomalqn5p9s8tvq7ryuvli6ianv0i 0 137497 613310 2026-06-20T14:41:03Z গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে 27547 নতুন পৃষ্ঠা: ভাত ভজা হৈছে ৰন্ধা চাউলৰ খাদ্য যিটো কেৰাহীত ভাজি লোৱা হয় আৰু সাধাৰণতে অন্যান্য উপাদান যেনে কণী, শাক-পাচলি, সাগৰীয় খাদ্য বা মাংসৰ সৈতে মিহলি কৰা হয়। ইয়াক প্ৰায়ে মূল খাদ্য হ... 613310 wikitext text/x-wiki ভাত ভজা হৈছে ৰন্ধা চাউলৰ খাদ্য যিটো কেৰাহীত ভাজি লোৱা হয় আৰু সাধাৰণতে অন্যান্য উপাদান যেনে কণী, শাক-পাচলি, সাগৰীয় খাদ্য বা মাংসৰ সৈতে মিহলি কৰা হয়। ইয়াক প্ৰায়ে মূল খাদ্য হিচাপে বা আন এটা খাদ্যৰ সংগী হিচাপে খোৱা হয়। ভাত ভজা পূব এছিয়া, দক্ষিণ পূব এছিয়া আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ খাদ্যৰ জনপ্ৰিয় উপাদান ৷ ঘৰতে বনোৱা খাদ্য হিচাপে, ভাত ভজা সাধাৰণতে অন্য খাদ্যৰ পৰা বাকী থকা উপাদানৰে তৈয়াৰ কৰা হয়, যাৰ ফলত অগণন ভিন্নতা দেখা যায়। প্ৰথমে চীনত ছুই বংশৰ সময়ত ভাত ভজাৰ বিকাশ ঘটিছিল আৰু পিছলৈ চীনা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ প্ৰব্ৰজনৰ জৰিয়তে সমগ্ৰ বিশ্বতে বিয়পি পৰিছিল। <ref> Kraig, Bruce; Sen, Colleen Taylor (2013). Street Food Around the World: An Encyclopedia of Food and Culture. ABC-CLIO. p. 183. ISBN 9781598849554.</ref> বহু জাতৰ ভজা ভাতৰ নিজস্ব বিশেষ উপাদানৰ তালিকা থাকে। চীনত সাধাৰণ জাতৰ ভিতৰত ইয়াংঝৌ ভাত ভজা আৰু হকিয়েন ভাত ভজা । জাপানীজ চাহানক জাপানী চীনা খাদ্য বুলি গণ্য কৰা হয়, কাৰণ চীনা ভাজি ভাতৰ খাদ্যৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে। দক্ষিণ-পূব এছিয়াত একেদৰেই নিৰ্মিত ইণ্ডোনেছিয়ান, মালয়েছিয়ান, আৰু ছিংগাপুৰৰ নাচি গোৰেং আৰু থাই খাও ফাট জনপ্ৰিয় খাদ্য। পশ্চিমীয়া দেশত নিৰামিষভোজীক খাদ্য যোগান ধৰা বেছিভাগ ৰেষ্টুৰেণ্টেই কণীৰ ভাত ভজা ধৰি নিজাকৈ জাতৰ ভাজি আৱিষ্কাৰ কৰিছে। অ-এছিয়ান দেশৰ ৰেষ্টুৰেণ্টৰ খাদ্যৰ তালিকাতো ভজা ভাত দেখা যায় য’ত এই খাদ্যৰ কোনো থলুৱা পৰম্পৰা নথকা খাদ্যৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। তদুপৰি, কিছুমান লেটিন আমেৰিকান দেশৰ খাদ্যত ভজা ভাতৰ ভিন্নতা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, য'ত ইকুৱেডৰৰ চৌলাফান, পেৰুৰ আৰোজ চাউফা, কিউবাৰ এৰ'জ ফ্ৰিটো আৰু প'ৰ্ট' ৰিকান এৰ'জ মাম্পোষ্টিয়া(d)o আদি অন্তৰ্ভুক্ত। 1yf7eezsr0pq0eonc56b2bsjulgsp0w 613311 613310 2026-06-20T14:43:21Z গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে 27547 613311 wikitext text/x-wiki ভাত ভজা হৈছে ৰন্ধা চাউলৰ খাদ্য যিটো কেৰাহীত ভাজি লোৱা হয় আৰু সাধাৰণতে অন্যান্য উপাদান যেনে কণী, শাক-পাচলি, সাগৰীয় খাদ্য বা মাংসৰ সৈতে মিহলি কৰা হয়। ইয়াক প্ৰায়ে মূল খাদ্য হিচাপে বা আন এটা খাদ্যৰ সংগী হিচাপে খোৱা হয়। ভাত ভজা পূব এছিয়া, দক্ষিণ পূব এছিয়া আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ খাদ্যৰ জনপ্ৰিয় উপাদান ৷ ঘৰতে বনোৱা খাদ্য হিচাপে, ভাত ভজা সাধাৰণতে অন্য খাদ্যৰ পৰা বাকী থকা উপাদানৰে তৈয়াৰ কৰা হয়, যাৰ ফলত অগণন ভিন্নতা দেখা যায়। প্ৰথমে চীনত ছুই বংশৰ সময়ত ভাত ভজাৰ বিকাশ ঘটিছিল আৰু পিছলৈ চীনা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ প্ৰব্ৰজনৰ জৰিয়তে সমগ্ৰ বিশ্বতে বিয়পি পৰিছিল। <ref> Kraig, Bruce; Sen, Colleen Taylor (2013). Street Food Around the World: An Encyclopedia of Food and Culture. ABC-CLIO. p. 183. ISBN 9781598849554.</ref> বহু জাতৰ ভজা ভাতৰ নিজস্ব বিশেষ উপাদানৰ তালিকা থাকে। চীনত সাধাৰণ জাতৰ ভিতৰত ইয়াংঝৌ ভাত ভজা আৰু হকিয়েন ভাত ভজা । জাপানীজ চাহানক জাপানী চীনা খাদ্য বুলি গণ্য কৰা হয়, কাৰণ চীনা ভাজি ভাতৰ খাদ্যৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে। দক্ষিণ-পূব এছিয়াত একেদৰেই নিৰ্মিত ইণ্ডোনেছিয়ান, মালয়েছিয়ান, আৰু ছিংগাপুৰৰ নাচি গোৰেং আৰু থাই খাও ফাট জনপ্ৰিয় খাদ্য। পশ্চিমীয়া দেশত নিৰামিষভোজীক খাদ্য যোগান ধৰা বেছিভাগ ৰেষ্টুৰেণ্টেই কণীৰ ভাত ভজা ধৰি নিজাকৈ জাতৰ ভাজি আৱিষ্কাৰ কৰিছে। অ-এছিয়ান দেশৰ ৰেষ্টুৰেণ্টৰ খাদ্যৰ তালিকাতো ভজা ভাত দেখা যায় য’ত এই খাদ্যৰ কোনো থলুৱা পৰম্পৰা নথকা খাদ্যৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। তদুপৰি, কিছুমান লেটিন আমেৰিকান দেশৰ খাদ্যত ভজা ভাতৰ ভিন্নতা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, য'ত ইকুৱেডৰৰ চৌলাফান, পেৰুৰ আৰোজ চাউফা, কিউবাৰ এৰ'জ ফ্ৰিটো আৰু প'ৰ্ট' ৰিকান এৰ'জ মাম্পোষ্টিয়া(d)o আদি অন্তৰ্ভুক্ত। ==তথ্যসূত্ৰ== 9dx83dcyxzdlymn5697eimnka5ws3e4 613331 613311 2026-06-20T17:46:11Z গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে 27547 613331 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = ভাত ভজা | image = Koh Mak, Thailand, Fried rice with seafood, Thai fried rice.jpg | cookbook = ভাত ভজা | caption = থাই ষ্টাইলৰ সাগৰীয় খাদ্য ভাত ভজা | alternate_name = {{Collapsible list |bullets=yes |title= | ''arroz mamposteao'' – Puerto Rican Spanish | ''arroz frito'' – Philippine Spanish | ''bai cha'' ({{lang|km|បាយឆា}}) – Khmer | ''bokkeum-bap'' ({{lang|ko|볶음밥}}) – Korean | ''bhuteko bhat'' ({{lang|ne|भुटेको भात}}) – Nepalese | ''yakimeshi'' ({{lang|ja|焼飯}}) – Japanese | ''chǎofàn'' ({{lang|zh-Hans|炒饭}}^{[[Simplified Chinese characters|(s)]]}; {{lang|zh-Hant|炒飯}}^{[[Traditional Chinese characters|(t)]]}) – Chinese | ''chaulafan'' – Ecuadorian Spanish | ''chaufa'' – Peruvian Spanish | ''cơm chiên'', ''cơm rang'' – Vietnamese | ''htamin gyaw'' ({{lang|my|ထမင်းကြော်}}) – Burmese | ''khao pad'' ({{lang|th|ข้าวผัด}}) – Thai | ''nasi goreng'' –　Malay/Indonesian | ''sinangág'' – Tagalog | ''sinanlag'' – Cebuano | ''singlé násî'' – Kapampángan }} | place_of_origin = [[China]] | region = Worldwide | associated_cuisine = | creator = | year = | mintime = | maxtime = | type = [[Rice dish]] | course = [[Main course]] | served = | main_ingredient = [[Cooked rice]], [[cooking oil]] | minor_ingredient = | variations = ''[[Bokkeum-bap]]''<br>''[[Chahan (food)|Chāhan]]''<br />''[[Chǎo fàn]]''<br />''[[Khao phat]]''<br />''[[Nasi goreng]]'' | serving_size = 100 g | calories = | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = | other = }} ভাত ভজা হৈছে ৰন্ধা চাউলৰ খাদ্য যিটো কেৰাহীত ভাজি লোৱা হয় আৰু সাধাৰণতে অন্যান্য উপাদান যেনে কণী, শাক-পাচলি, সাগৰীয় খাদ্য বা মাংসৰ সৈতে মিহলি কৰা হয়। ইয়াক প্ৰায়ে মূল খাদ্য হিচাপে বা আন এটা খাদ্যৰ সংগী হিচাপে খোৱা হয়। ভাত ভজা পূব এছিয়া, দক্ষিণ পূব এছিয়া আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ খাদ্যৰ জনপ্ৰিয় উপাদান ৷ ঘৰতে বনোৱা খাদ্য হিচাপে, ভাত ভজা সাধাৰণতে অন্য খাদ্যৰ পৰা বাকী থকা উপাদানৰে তৈয়াৰ কৰা হয়, যাৰ ফলত অগণন ভিন্নতা দেখা যায়। প্ৰথমে চীনত ছুই বংশৰ সময়ত ভাত ভজাৰ বিকাশ ঘটিছিল আৰু পিছলৈ চীনা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ প্ৰব্ৰজনৰ জৰিয়তে সমগ্ৰ বিশ্বতে বিয়পি পৰিছিল। <ref> Kraig, Bruce; Sen, Colleen Taylor (2013). Street Food Around the World: An Encyclopedia of Food and Culture. ABC-CLIO. p. 183. ISBN 9781598849554.</ref> বহু জাতৰ ভজা ভাতৰ নিজস্ব বিশেষ উপাদানৰ তালিকা থাকে। চীনত সাধাৰণ জাতৰ ভিতৰত ইয়াংঝৌ ভাত ভজা আৰু হকিয়েন ভাত ভজা । জাপানীজ চাহানক জাপানী চীনা খাদ্য বুলি গণ্য কৰা হয়, কাৰণ চীনা ভাজি ভাতৰ খাদ্যৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে। দক্ষিণ-পূব এছিয়াত একেদৰেই নিৰ্মিত ইণ্ডোনেছিয়ান, মালয়েছিয়ান, আৰু ছিংগাপুৰৰ নাচি গোৰেং আৰু থাই খাও ফাট জনপ্ৰিয় খাদ্য। পশ্চিমীয়া দেশত নিৰামিষভোজীক খাদ্য যোগান ধৰা বেছিভাগ ৰেষ্টুৰেণ্টেই কণীৰ ভাত ভজা ধৰি নিজাকৈ জাতৰ ভাজি আৱিষ্কাৰ কৰিছে। অ-এছিয়ান দেশৰ ৰেষ্টুৰেণ্টৰ খাদ্যৰ তালিকাতো ভজা ভাত দেখা যায় য’ত এই খাদ্যৰ কোনো থলুৱা পৰম্পৰা নথকা খাদ্যৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। তদুপৰি, কিছুমান লেটিন আমেৰিকান দেশৰ খাদ্যত ভজা ভাতৰ ভিন্নতা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, য'ত ইকুৱেডৰৰ চৌলাফান, পেৰুৰ আৰোজ চাউফা, কিউবাৰ এৰ'জ ফ্ৰিটো আৰু প'ৰ্ট' ৰিকান এৰ'জ মাম্পোষ্টিয়া(d)o আদি অন্তৰ্ভুক্ত। এছিয়া আৰু বিশ্বৰ অন্যান্য প্ৰান্তত ভজা ভাত এটা সাধাৰণ ৰাজপথৰ খাদ্য । এছিয়াৰ কিছুমান দেশত সৰু সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট, ৰাজপথত বিক্ৰেতা আৰু ভ্ৰমণকাৰী হকাৰে ভাজি ভাত পৰিবেশনৰ বিশেষজ্ঞ। ভূটানৰ চহৰবোৰত ব্যস্ত ৰাস্তা বা আৱাসিক এলেকাত ভজা চাউলৰ ৰাজপথৰ বিক্ৰেতাই নিজৰ খাদ্যৰ গাড়ী ৰখাটো সাধাৰণ কথা। দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বহুতো ষ্ট্ৰীট ফুড ষ্টেণ্ডত ঐচ্ছিক গাৰ্নিচ আৰু চাইড ডিচৰ নিৰ্বাচনৰ সৈতে ভাজি ভাত উপলব্ধ। ==প্ৰস্তুতি== ৰন্ধা চাউল প্ৰধান উপাদান, য'ত বিভিন্ন ধৰণৰ অতিৰিক্ত উপাদান থাকে, যেনে শাক-পাচলি, কণী, মাংস ( কুকুৰা, গৰুৰ মাংস, গাহৰিৰ মাংস, মেৰ পোৱালি, মাটন ), সংৰক্ষিত মাংস ( বেকন, হাম, চচ্চেজ ), সাগৰীয় খাদ্য ( মাছ, চিংৰা, কেঁকোৰা ), আৰু ভেঁকুৰ . অতিৰিক্ত সোৱাদৰ বাবে প্ৰায়ে পিঁয়াজ, চেলট, স্কেলিয়ন, লিক, আদা আৰু নহৰু আদি সুগন্ধি দ্ৰব্য যোগ কৰা হয়। ৰন্ধন তেল যেনে ভেজিটেবল অইল, তিলৰ তেল, ক্লেৰিফাইড বাটাৰ, বা লাৰ্ড ব্যৱহাৰ কৰি ৱক বা ফ্ৰাই পেনত তেল দিব পাৰি যাতে লেঠাব নোৱাৰে, লগতে সোৱাদৰ বাবেও। ভাজি ভাতৰ খাদ্যত নিমখ, বিভিন্ন ধৰণৰ সৰিয়হ, অইষ্টাৰ চচ, টেৰিয়াকি চচ আৰু আন বহুতো চাটনি আৰু মছলা দিব পাৰি। জনপ্ৰিয় গাৰ্নিচসমূহৰ ভিতৰত আছে কটা স্ক্যালিয়ন, টুকুৰা টুকুৰ কৰা চিলি, ভজা চেলট, পাৰ্চলি বা ধনীয়াৰ পাতৰ ডাল, পদিনা পাত, টুকুৰা টুকুৰ কৰা কণী, টোষ্ট কৰা তিলৰ গুটি, সাগৰীয় শাক-পাচলিৰ টুকুৰা ( জিম বা নৰি ), কাটি লোৱা শসা, টমেটো, চূণ, বা আচাৰ কৰা শাক-পাচলি। ==তথ্যসূত্ৰ== 01pn7bl89t7x4292k2rno1zvaxhn0rs 613332 613331 2026-06-20T17:50:27Z গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে 27547 613332 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = ভাত ভজা | image = Koh Mak, Thailand, Fried rice with seafood, Thai fried rice.jpg | cookbook = ভাত ভজা | caption = থাই ষ্টাইলৰ সাগৰীয় খাদ্য ভাত ভজা | alternate_name = {{Collapsible list |bullets=yes |title= | ''arroz mamposteao'' – Puerto Rican Spanish | ''arroz frito'' – Philippine Spanish | ''bai cha'' ({{lang|km|បាយឆា}}) – Khmer | ''bokkeum-bap'' ({{lang|ko|볶음밥}}) – Korean | ''bhuteko bhat'' ({{lang|ne|भुटेको भात}}) – Nepalese | ''yakimeshi'' ({{lang|ja|焼飯}}) – Japanese | ''chǎofàn'' ({{lang|zh-Hans|炒饭}}^{[[Simplified Chinese characters|(s)]]}; {{lang|zh-Hant|炒飯}}^{[[Traditional Chinese characters|(t)]]}) – Chinese | ''chaulafan'' – Ecuadorian Spanish | ''chaufa'' – Peruvian Spanish | ''cơm chiên'', ''cơm rang'' – Vietnamese | ''htamin gyaw'' ({{lang|my|ထမင်းကြော်}}) – Burmese | ''khao pad'' ({{lang|th|ข้าวผัด}}) – Thai | ''nasi goreng'' –　Malay/Indonesian | ''sinangág'' – Tagalog | ''sinanlag'' – Cebuano | ''singlé násî'' – Kapampángan }} | place_of_origin = [[China]] | region = Worldwide | associated_cuisine = | creator = | year = | mintime = | maxtime = | type = [[Rice dish]] | course = [[Main course]] | served = | main_ingredient = [[Cooked rice]], [[cooking oil]] | minor_ingredient = | variations = ''[[Bokkeum-bap]]''<br>''[[Chahan (food)|Chāhan]]''<br />''[[Chǎo fàn]]''<br />''[[Khao phat]]''<br />''[[Nasi goreng]]'' | serving_size = 100 g | calories = | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = | other = }} [[File:Chaufa_salvaje_Selva_17042010.JPG|thumb|''[[আৰোজ চৌফা]]'', [[Chifa|পেৰু-চীনা]] ভাত ভজা]] [[File:Korean cuisine-Kimchi bokkeumbap.jpg|thumb|Korean ''[[Kimchi fried rice|কিমচি-বককেউম-বাপ]]'']] ভাত ভজা হৈছে ৰন্ধা চাউলৰ খাদ্য যিটো কেৰাহীত ভাজি লোৱা হয় আৰু সাধাৰণতে অন্যান্য উপাদান যেনে কণী, শাক-পাচলি, সাগৰীয় খাদ্য বা মাংসৰ সৈতে মিহলি কৰা হয়। ইয়াক প্ৰায়ে মূল খাদ্য হিচাপে বা আন এটা খাদ্যৰ সংগী হিচাপে খোৱা হয়। ভাত ভজা পূব এছিয়া, দক্ষিণ পূব এছিয়া আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ খাদ্যৰ জনপ্ৰিয় উপাদান ৷ ঘৰতে বনোৱা খাদ্য হিচাপে, ভাত ভজা সাধাৰণতে অন্য খাদ্যৰ পৰা বাকী থকা উপাদানৰে তৈয়াৰ কৰা হয়, যাৰ ফলত অগণন ভিন্নতা দেখা যায়। প্ৰথমে চীনত ছুই বংশৰ সময়ত ভাত ভজাৰ বিকাশ ঘটিছিল আৰু পিছলৈ চীনা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ প্ৰব্ৰজনৰ জৰিয়তে সমগ্ৰ বিশ্বতে বিয়পি পৰিছিল। <ref> Kraig, Bruce; Sen, Colleen Taylor (2013). Street Food Around the World: An Encyclopedia of Food and Culture. ABC-CLIO. p. 183. ISBN 9781598849554.</ref> বহু জাতৰ ভজা ভাতৰ নিজস্ব বিশেষ উপাদানৰ তালিকা থাকে। চীনত সাধাৰণ জাতৰ ভিতৰত ইয়াংঝৌ ভাত ভজা আৰু হকিয়েন ভাত ভজা । জাপানীজ চাহানক জাপানী চীনা খাদ্য বুলি গণ্য কৰা হয়, কাৰণ চীনা ভাজি ভাতৰ খাদ্যৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে। দক্ষিণ-পূব এছিয়াত একেদৰেই নিৰ্মিত ইণ্ডোনেছিয়ান, মালয়েছিয়ান, আৰু ছিংগাপুৰৰ নাচি গোৰেং আৰু থাই খাও ফাট জনপ্ৰিয় খাদ্য। পশ্চিমীয়া দেশত নিৰামিষভোজীক খাদ্য যোগান ধৰা বেছিভাগ ৰেষ্টুৰেণ্টেই কণীৰ ভাত ভজা ধৰি নিজাকৈ জাতৰ ভাজি আৱিষ্কাৰ কৰিছে। অ-এছিয়ান দেশৰ ৰেষ্টুৰেণ্টৰ খাদ্যৰ তালিকাতো ভজা ভাত দেখা যায় য’ত এই খাদ্যৰ কোনো থলুৱা পৰম্পৰা নথকা খাদ্যৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। তদুপৰি, কিছুমান লেটিন আমেৰিকান দেশৰ খাদ্যত ভজা ভাতৰ ভিন্নতা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, য'ত ইকুৱেডৰৰ চৌলাফান, পেৰুৰ আৰোজ চাউফা, কিউবাৰ এৰ'জ ফ্ৰিটো আৰু প'ৰ্ট' ৰিকান এৰ'জ মাম্পোষ্টিয়া আদি অন্তৰ্ভুক্ত। এছিয়া আৰু বিশ্বৰ অন্যান্য প্ৰান্তত ভজা ভাত এটা সাধাৰণ ৰাজপথৰ খাদ্য । এছিয়াৰ কিছুমান দেশত সৰু সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট, ৰাজপথত বিক্ৰেতা আৰু ভ্ৰমণকাৰী হকাৰে ভাজি ভাত পৰিবেশনৰ বিশেষজ্ঞ। ভূটানৰ চহৰবোৰত ব্যস্ত ৰাস্তা বা আৱাসিক এলেকাত ভজা চাউলৰ ৰাজপথৰ বিক্ৰেতাই নিজৰ খাদ্যৰ গাড়ী ৰখাটো সাধাৰণ কথা। দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বহুতো ষ্ট্ৰীট ফুড ষ্টেণ্ডত ঐচ্ছিক গাৰ্নিচ আৰু চাইড ডিচৰ নিৰ্বাচনৰ সৈতে ভাজি ভাত উপলব্ধ। ==প্ৰস্তুতি== ৰন্ধা চাউল প্ৰধান উপাদান, য'ত বিভিন্ন ধৰণৰ অতিৰিক্ত উপাদান থাকে, যেনে শাক-পাচলি, কণী, মাংস ( কুকুৰা, গৰুৰ মাংস, গাহৰিৰ মাংস, মেৰ পোৱালি, মাটন ), সংৰক্ষিত মাংস ( বেকন, হাম, চচ্চেজ ), সাগৰীয় খাদ্য ( মাছ, চিংৰা, কেঁকোৰা ), আৰু ভেঁকুৰ . অতিৰিক্ত সোৱাদৰ বাবে প্ৰায়ে পিঁয়াজ, চেলট, স্কেলিয়ন, লিক, আদা আৰু নহৰু আদি সুগন্ধি দ্ৰব্য যোগ কৰা হয়। ৰন্ধন তেল যেনে ভেজিটেবল অইল, তিলৰ তেল, ক্লেৰিফাইড বাটাৰ, বা লাৰ্ড ব্যৱহাৰ কৰি ৱক বা ফ্ৰাই পেনত তেল দিব পাৰি যাতে লেঠাব নোৱাৰে, লগতে সোৱাদৰ বাবেও। ভাজি ভাতৰ খাদ্যত নিমখ, বিভিন্ন ধৰণৰ সৰিয়হ, অইষ্টাৰ চচ, টেৰিয়াকি চচ আৰু আন বহুতো চাটনি আৰু মছলা দিব পাৰি। জনপ্ৰিয় গাৰ্নিচসমূহৰ ভিতৰত আছে কটা স্ক্যালিয়ন, টুকুৰা টুকুৰ কৰা চিলি, ভজা চেলট, পাৰ্চলি বা ধনীয়াৰ পাতৰ ডাল, পদিনা পাত, টুকুৰা টুকুৰ কৰা কণী, টোষ্ট কৰা তিলৰ গুটি, সাগৰীয় শাক-পাচলিৰ টুকুৰা ( জিম বা নৰি ), কাটি লোৱা শসা, টমেটো, চূণ, বা আচাৰ কৰা শাক-পাচলি। ==তথ্যসূত্ৰ== ezcl4xfx491m2271lf96gxfcvv8hy4n 613333 613332 2026-06-20T17:52:47Z গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে 27547 613333 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = ভাত ভজা | image = Koh Mak, Thailand, Fried rice with seafood, Thai fried rice.jpg | cookbook = ভাত ভজা | caption = থাই ষ্টাইলৰ সাগৰীয় খাদ্য ভাত ভজা | alternate_name = {{Collapsible list |bullets=yes |title= | ''arroz mamposteao'' – Puerto Rican Spanish | ''arroz frito'' – Philippine Spanish | ''bai cha'' ({{lang|km|បាយឆា}}) – Khmer | ''bokkeum-bap'' ({{lang|ko|볶음밥}}) – Korean | ''bhuteko bhat'' ({{lang|ne|भुटेको भात}}) – Nepalese | ''yakimeshi'' ({{lang|ja|焼飯}}) – Japanese | ''chǎofàn'' ({{lang|zh-Hans|炒饭}}^{[[Simplified Chinese characters|(s)]]}; {{lang|zh-Hant|炒飯}}^{[[Traditional Chinese characters|(t)]]}) – Chinese | ''chaulafan'' – Ecuadorian Spanish | ''chaufa'' – Peruvian Spanish | ''cơm chiên'', ''cơm rang'' – Vietnamese | ''htamin gyaw'' ({{lang|my|ထမင်းကြော်}}) – Burmese | ''khao pad'' ({{lang|th|ข้าวผัด}}) – Thai | ''nasi goreng'' –　Malay/Indonesian | ''sinangág'' – Tagalog | ''sinanlag'' – Cebuano | ''singlé násî'' – Kapampángan }} | place_of_origin = [[China]] | region = Worldwide | associated_cuisine = | creator = | year = | mintime = | maxtime = | type = [[Rice dish]] | course = [[Main course]] | served = | main_ingredient = [[Cooked rice]], [[cooking oil]] | minor_ingredient = | variations = ''[[Bokkeum-bap]]''<br>''[[Chahan (food)|Chāhan]]''<br />''[[Chǎo fàn]]''<br />''[[Khao phat]]''<br />''[[Nasi goreng]]'' | serving_size = 100 g | calories = | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = | other = }} [[File:Chaufa_salvaje_Selva_17042010.JPG|thumb|''[[আৰোজ চৌফা]]'', [[Chifa|পেৰু-চীনা]] ভাত ভজা]] [[File:Korean cuisine-Kimchi bokkeumbap.jpg|thumb|Korean ''[[Kimchi fried rice|কিমচি-বককেউম-বাপ]]'']] ভাত ভজা হৈছে ৰন্ধা চাউলৰ খাদ্য যিটো কেৰাহীত ভাজি লোৱা হয় আৰু সাধাৰণতে অন্যান্য উপাদান যেনে কণী, শাক-পাচলি, সাগৰীয় খাদ্য বা মাংসৰ সৈতে মিহলি কৰা হয়। ইয়াক প্ৰায়ে মূল খাদ্য হিচাপে বা আন এটা খাদ্যৰ সংগী হিচাপে খোৱা হয়। ভাত ভজা পূব এছিয়া, দক্ষিণ পূব এছিয়া আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ খাদ্যৰ জনপ্ৰিয় উপাদান ৷ ঘৰতে বনোৱা খাদ্য হিচাপে, ভাত ভজা সাধাৰণতে অন্য খাদ্যৰ পৰা বাকী থকা উপাদানৰে তৈয়াৰ কৰা হয়, যাৰ ফলত অগণন ভিন্নতা দেখা যায়। প্ৰথমে চীনত ছুই বংশৰ সময়ত ভাত ভজাৰ বিকাশ ঘটিছিল আৰু পিছলৈ চীনা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ প্ৰব্ৰজনৰ জৰিয়তে সমগ্ৰ বিশ্বতে বিয়পি পৰিছিল। <ref> Kraig, Bruce; Sen, Colleen Taylor (2013). Street Food Around the World: An Encyclopedia of Food and Culture. ABC-CLIO. p. 183. ISBN 9781598849554.</ref> বহু জাতৰ ভজা ভাতৰ নিজস্ব বিশেষ উপাদানৰ তালিকা থাকে। চীনত সাধাৰণ জাতৰ ভিতৰত ইয়াংঝৌ ভাত ভজা আৰু হকিয়েন ভাত ভজা । জাপানীজ চাহানক জাপানী চীনা খাদ্য বুলি গণ্য কৰা হয়, কাৰণ চীনা ভাজি ভাতৰ খাদ্যৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে। দক্ষিণ-পূব এছিয়াত একেদৰেই নিৰ্মিত ইণ্ডোনেছিয়ান, মালয়েছিয়ান, আৰু ছিংগাপুৰৰ নাচি গোৰেং আৰু থাই খাও ফাট জনপ্ৰিয় খাদ্য। পশ্চিমীয়া দেশত নিৰামিষভোজীক খাদ্য যোগান ধৰা বেছিভাগ ৰেষ্টুৰেণ্টেই কণীৰ ভাত ভজা ধৰি নিজাকৈ জাতৰ ভাজি আৱিষ্কাৰ কৰিছে। অ-এছিয়ান দেশৰ ৰেষ্টুৰেণ্টৰ খাদ্যৰ তালিকাতো ভজা ভাত দেখা যায় য’ত এই খাদ্যৰ কোনো থলুৱা পৰম্পৰা নথকা খাদ্যৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। তদুপৰি, কিছুমান লেটিন আমেৰিকান দেশৰ খাদ্যত ভজা ভাতৰ ভিন্নতা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, য'ত ইকুৱেডৰৰ চৌলাফান, পেৰুৰ আৰোজ চাউফা, কিউবাৰ এৰ'জ ফ্ৰিটো আৰু প'ৰ্ট' ৰিকান এৰ'জ মাম্পোষ্টিয়া আদি অন্তৰ্ভুক্ত। এছিয়া আৰু বিশ্বৰ অন্যান্য প্ৰান্তত ভজা ভাত এটা সাধাৰণ ৰাজপথৰ খাদ্য । এছিয়াৰ কিছুমান দেশত সৰু সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট, ৰাজপথত বিক্ৰেতা আৰু ভ্ৰমণকাৰী হকাৰে ভাজি ভাত পৰিবেশনৰ বিশেষজ্ঞ। ভূটানৰ চহৰবোৰত ব্যস্ত ৰাস্তা বা আৱাসিক এলেকাত ভজা চাউলৰ ৰাজপথৰ বিক্ৰেতাই নিজৰ খাদ্যৰ গাড়ী ৰখাটো সাধাৰণ কথা। দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বহুতো ষ্ট্ৰীট ফুড ষ্টেণ্ডত ঐচ্ছিক গাৰ্নিচ আৰু চাইড ডিচৰ নিৰ্বাচনৰ সৈতে ভাজি ভাত উপলব্ধ। ==প্ৰস্তুতি== ৰন্ধা চাউল প্ৰধান উপাদান, য'ত বিভিন্ন ধৰণৰ অতিৰিক্ত উপাদান থাকে, যেনে শাক-পাচলি, কণী, মাংস ( কুকুৰা, গৰুৰ মাংস, গাহৰিৰ মাংস, মেৰ পোৱালি, মাটন ), সংৰক্ষিত মাংস ( বেকন, হাম, চচ্চেজ ), সাগৰীয় খাদ্য ( মাছ, চিংৰা, কেঁকোৰা ), আৰু ভেঁকুৰ . অতিৰিক্ত সোৱাদৰ বাবে প্ৰায়ে পিঁয়াজ, চেলট, স্কেলিয়ন, লিক, আদা আৰু নহৰু আদি সুগন্ধি দ্ৰব্য যোগ কৰা হয়। ৰন্ধন তেল যেনে ভেজিটেবল অইল, তিলৰ তেল, ক্লেৰিফাইড বাটাৰ, বা লাৰ্ড ব্যৱহাৰ কৰি ৱক বা ফ্ৰাই পেনত তেল দিব পাৰি যাতে লেঠাব নোৱাৰে, লগতে সোৱাদৰ বাবেও। ভাজি ভাতৰ খাদ্যত নিমখ, বিভিন্ন ধৰণৰ সৰিয়হ, অইষ্টাৰ চচ, টেৰিয়াকি চচ আৰু আন বহুতো চাটনি আৰু মছলা দিব পাৰি। জনপ্ৰিয় গাৰ্নিচসমূহৰ ভিতৰত আছে কটা স্ক্যালিয়ন, টুকুৰা টুকুৰ কৰা চিলি, ভজা চেলট, পাৰ্চলি বা ধনীয়াৰ পাতৰ ডাল, পদিনা পাত, টুকুৰা টুকুৰ কৰা কণী, টোষ্ট কৰা তিলৰ গুটি, সাগৰীয় শাক-পাচলিৰ টুকুৰা ( জিম বা নৰি ), কাটি লোৱা শসা, টমেটো, চূণ, বা আচাৰ কৰা শাক-পাচলি। <ref> "Chinese Fried Rice". iFood.tv. Archived from the original on 2023-03-23. Retrieved 2019-04-12.</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== 3ap3eyx3e5k0cablocoxbn5s8k2yqsq 613334 613333 2026-06-20T17:54:02Z গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে 27547 613334 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = ভাত ভজা | image = Koh Mak, Thailand, Fried rice with seafood, Thai fried rice.jpg | cookbook = ভাত ভজা | caption = থাই ষ্টাইলৰ সাগৰীয় খাদ্য ভাত ভজা | alternate_name = {{Collapsible list |bullets=yes |title= | ''arroz mamposteao'' – Puerto Rican Spanish | ''arroz frito'' – Philippine Spanish | ''bai cha'' ({{lang|km|បាយឆា}}) – Khmer | ''bokkeum-bap'' ({{lang|ko|볶음밥}}) – Korean | ''bhuteko bhat'' ({{lang|ne|भुटेको भात}}) – Nepalese | ''yakimeshi'' ({{lang|ja|焼飯}}) – Japanese | ''chǎofàn'' ({{lang|zh-Hans|炒饭}}^{[[Simplified Chinese characters|(s)]]}; {{lang|zh-Hant|炒飯}}^{[[Traditional Chinese characters|(t)]]}) – Chinese | ''chaulafan'' – Ecuadorian Spanish | ''chaufa'' – Peruvian Spanish | ''cơm chiên'', ''cơm rang'' – Vietnamese | ''htamin gyaw'' ({{lang|my|ထမင်းကြော်}}) – Burmese | ''khao pad'' ({{lang|th|ข้าวผัด}}) – Thai | ''nasi goreng'' –　Malay/Indonesian | ''sinangág'' – Tagalog | ''sinanlag'' – Cebuano | ''singlé násî'' – Kapampángan }} | place_of_origin = [[China]] | region = Worldwide | associated_cuisine = | creator = | year = | mintime = | maxtime = | type = [[Rice dish]] | course = [[Main course]] | served = | main_ingredient = [[Cooked rice]], [[cooking oil]] | minor_ingredient = | variations = ''[[Bokkeum-bap]]''<br>''[[Chahan (food)|Chāhan]]''<br />''[[Chǎo fàn]]''<br />''[[Khao phat]]''<br />''[[Nasi goreng]]'' | serving_size = 100 g | calories = | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = | other = }} [[File:Chaufa_salvaje_Selva_17042010.JPG|thumb|''[[আৰোজ চৌফা]]'', [[Chifa|পেৰু-চীনা]] ভাত ভজা]] [[File:Korean cuisine-Kimchi bokkeumbap.jpg|thumb|Korean ''[[Kimchi fried rice|কিমচি-বককেউম-বাপ]]'']] ভাত ভজা হৈছে ৰন্ধা চাউলৰ খাদ্য যিটো কেৰাহীত ভাজি লোৱা হয় আৰু সাধাৰণতে অন্যান্য উপাদান যেনে কণী, শাক-পাচলি, সাগৰীয় খাদ্য বা মাংসৰ সৈতে মিহলি কৰা হয়। ইয়াক প্ৰায়ে মূল খাদ্য হিচাপে বা আন এটা খাদ্যৰ সংগী হিচাপে খোৱা হয়। ভাত ভজা পূব এছিয়া, দক্ষিণ পূব এছিয়া আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ খাদ্যৰ জনপ্ৰিয় উপাদান ৷ ঘৰতে বনোৱা খাদ্য হিচাপে, ভাত ভজা সাধাৰণতে অন্য খাদ্যৰ পৰা বাকী থকা উপাদানৰে তৈয়াৰ কৰা হয়, যাৰ ফলত অগণন ভিন্নতা দেখা যায়। প্ৰথমে চীনত ছুই বংশৰ সময়ত ভাত ভজাৰ বিকাশ ঘটিছিল আৰু পিছলৈ চীনা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ প্ৰব্ৰজনৰ জৰিয়তে সমগ্ৰ বিশ্বতে বিয়পি পৰিছিল। <ref> Kraig, Bruce; Sen, Colleen Taylor (2013). Street Food Around the World: An Encyclopedia of Food and Culture. ABC-CLIO. p. 183. ISBN 9781598849554.</ref> বহু জাতৰ ভজা ভাতৰ নিজস্ব বিশেষ উপাদানৰ তালিকা থাকে। চীনত সাধাৰণ জাতৰ ভিতৰত ইয়াংঝৌ ভাত ভজা আৰু হকিয়েন ভাত ভজা । জাপানীজ চাহানক জাপানী চীনা খাদ্য বুলি গণ্য কৰা হয়, কাৰণ চীনা ভাজি ভাতৰ খাদ্যৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে। দক্ষিণ-পূব এছিয়াত একেদৰেই নিৰ্মিত ইণ্ডোনেছিয়ান, মালয়েছিয়ান, আৰু ছিংগাপুৰৰ নাচি গোৰেং আৰু থাই খাও ফাট জনপ্ৰিয় খাদ্য। পশ্চিমীয়া দেশত নিৰামিষভোজীক খাদ্য যোগান ধৰা বেছিভাগ ৰেষ্টুৰেণ্টেই কণীৰ ভাত ভজা ধৰি নিজাকৈ জাতৰ ভাজি আৱিষ্কাৰ কৰিছে। অ-এছিয়ান দেশৰ ৰেষ্টুৰেণ্টৰ খাদ্যৰ তালিকাতো ভজা ভাত দেখা যায় য’ত এই খাদ্যৰ কোনো থলুৱা পৰম্পৰা নথকা খাদ্যৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। তদুপৰি, কিছুমান লেটিন আমেৰিকান দেশৰ খাদ্যত ভজা ভাতৰ ভিন্নতা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, য'ত ইকুৱেডৰৰ চৌলাফান, পেৰুৰ আৰোজ চাউফা, কিউবাৰ এৰ'জ ফ্ৰিটো আৰু প'ৰ্ট' ৰিকান এৰ'জ মাম্পোষ্টিয়া আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref> "Fried Rice and Long Life". Retrieved 21 September 2025.</ref> এছিয়া আৰু বিশ্বৰ অন্যান্য প্ৰান্তত ভজা ভাত এটা সাধাৰণ ৰাজপথৰ খাদ্য । এছিয়াৰ কিছুমান দেশত সৰু সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট, ৰাজপথত বিক্ৰেতা আৰু ভ্ৰমণকাৰী হকাৰে ভাজি ভাত পৰিবেশনৰ বিশেষজ্ঞ। ভূটানৰ চহৰবোৰত ব্যস্ত ৰাস্তা বা আৱাসিক এলেকাত ভজা চাউলৰ ৰাজপথৰ বিক্ৰেতাই নিজৰ খাদ্যৰ গাড়ী ৰখাটো সাধাৰণ কথা। দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বহুতো ষ্ট্ৰীট ফুড ষ্টেণ্ডত ঐচ্ছিক গাৰ্নিচ আৰু চাইড ডিচৰ নিৰ্বাচনৰ সৈতে ভাজি ভাত উপলব্ধ। ==প্ৰস্তুতি== ৰন্ধা চাউল প্ৰধান উপাদান, য'ত বিভিন্ন ধৰণৰ অতিৰিক্ত উপাদান থাকে, যেনে শাক-পাচলি, কণী, মাংস ( কুকুৰা, গৰুৰ মাংস, গাহৰিৰ মাংস, মেৰ পোৱালি, মাটন ), সংৰক্ষিত মাংস ( বেকন, হাম, চচ্চেজ ), সাগৰীয় খাদ্য ( মাছ, চিংৰা, কেঁকোৰা ), আৰু ভেঁকুৰ . অতিৰিক্ত সোৱাদৰ বাবে প্ৰায়ে পিঁয়াজ, চেলট, স্কেলিয়ন, লিক, আদা আৰু নহৰু আদি সুগন্ধি দ্ৰব্য যোগ কৰা হয়। ৰন্ধন তেল যেনে ভেজিটেবল অইল, তিলৰ তেল, ক্লেৰিফাইড বাটাৰ, বা লাৰ্ড ব্যৱহাৰ কৰি ৱক বা ফ্ৰাই পেনত তেল দিব পাৰি যাতে লেঠাব নোৱাৰে, লগতে সোৱাদৰ বাবেও। ভাজি ভাতৰ খাদ্যত নিমখ, বিভিন্ন ধৰণৰ সৰিয়হ, অইষ্টাৰ চচ, টেৰিয়াকি চচ আৰু আন বহুতো চাটনি আৰু মছলা দিব পাৰি। জনপ্ৰিয় গাৰ্নিচসমূহৰ ভিতৰত আছে কটা স্ক্যালিয়ন, টুকুৰা টুকুৰ কৰা চিলি, ভজা চেলট, পাৰ্চলি বা ধনীয়াৰ পাতৰ ডাল, পদিনা পাত, টুকুৰা টুকুৰ কৰা কণী, টোষ্ট কৰা তিলৰ গুটি, সাগৰীয় শাক-পাচলিৰ টুকুৰা ( জিম বা নৰি ), কাটি লোৱা শসা, টমেটো, চূণ, বা আচাৰ কৰা শাক-পাচলি। <ref> "Chinese Fried Rice". iFood.tv. Archived from the original on 2023-03-23. Retrieved 2019-04-12.</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== 0dhbtjb9e93ahhhyfhlhnulv4r948a4 613336 613334 2026-06-20T17:58:21Z গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে 27547 613336 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = ভাত ভজা | image = Koh Mak, Thailand, Fried rice with seafood, Thai fried rice.jpg | cookbook = ভাত ভজা | caption = থাই ষ্টাইলৰ সাগৰীয় খাদ্য ভাত ভজা | alternate_name = {{Collapsible list |bullets=yes |title= | ''arroz mamposteao'' – Puerto Rican Spanish | ''arroz frito'' – Philippine Spanish | ''bai cha'' ({{lang|km|បាយឆា}}) – Khmer | ''bokkeum-bap'' ({{lang|ko|볶음밥}}) – Korean | ''bhuteko bhat'' ({{lang|ne|भुटेको भात}}) – Nepalese | ''yakimeshi'' ({{lang|ja|焼飯}}) – Japanese | ''chǎofàn'' ({{lang|zh-Hans|炒饭}}^{[[Simplified Chinese characters|(s)]]}; {{lang|zh-Hant|炒飯}}^{[[Traditional Chinese characters|(t)]]}) – Chinese | ''chaulafan'' – Ecuadorian Spanish | ''chaufa'' – Peruvian Spanish | ''cơm chiên'', ''cơm rang'' – Vietnamese | ''htamin gyaw'' ({{lang|my|ထမင်းကြော်}}) – Burmese | ''khao pad'' ({{lang|th|ข้าวผัด}}) – Thai | ''nasi goreng'' –　Malay/Indonesian | ''sinangág'' – Tagalog | ''sinanlag'' – Cebuano | ''singlé násî'' – Kapampángan }} | place_of_origin = [[China]] | region = Worldwide | associated_cuisine = | creator = | year = | mintime = | maxtime = | type = [[ভাত ৰ ব্যঞ্জন]] | course = [[মূল খাদ্য]] | served = | main_ingredient = [[Cooked rice]], [[cooking oil]] | minor_ingredient = | variations = ''[[Bokkeum-bap]]''<br>''[[Chahan (food)|Chāhan]]''<br />''[[Chǎo fàn]]''<br />''[[Khao phat]]''<br />''[[Nasi goreng]]'' | serving_size = 100 g | calories = | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = | other = }} [[File:Chaufa_salvaje_Selva_17042010.JPG|thumb|''[[আৰোজ চৌফা]]'', [[Chifa|পেৰু-চীনা]] ভাত ভজা]] [[File:Korean cuisine-Kimchi bokkeumbap.jpg|thumb|Korean ''[[Kimchi fried rice|কিমচি-বককেউম-বাপ]]'']] ভাত ভজা হৈছে ৰন্ধা চাউলৰ খাদ্য যিটো কেৰাহীত ভাজি লোৱা হয় আৰু সাধাৰণতে অন্যান্য উপাদান যেনে কণী, শাক-পাচলি, সাগৰীয় খাদ্য বা মাংসৰ সৈতে মিহলি কৰা হয়। ইয়াক প্ৰায়ে মূল খাদ্য হিচাপে বা আন এটা খাদ্যৰ সংগী হিচাপে খোৱা হয়। ভাত ভজা পূব এছিয়া, দক্ষিণ পূব এছিয়া আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ খাদ্যৰ জনপ্ৰিয় উপাদান ৷ ঘৰতে বনোৱা খাদ্য হিচাপে, ভাত ভজা সাধাৰণতে অন্য খাদ্যৰ পৰা বাকী থকা উপাদানৰে তৈয়াৰ কৰা হয়, যাৰ ফলত অগণন ভিন্নতা দেখা যায়। প্ৰথমে চীনত ছুই বংশৰ সময়ত ভাত ভজাৰ বিকাশ ঘটিছিল আৰু পিছলৈ চীনা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ প্ৰব্ৰজনৰ জৰিয়তে সমগ্ৰ বিশ্বতে বিয়পি পৰিছিল। <ref> Kraig, Bruce; Sen, Colleen Taylor (2013). Street Food Around the World: An Encyclopedia of Food and Culture. ABC-CLIO. p. 183. ISBN 9781598849554.</ref> বহু জাতৰ ভজা ভাতৰ নিজস্ব বিশেষ উপাদানৰ তালিকা থাকে। চীনত সাধাৰণ জাতৰ ভিতৰত ইয়াংঝৌ ভাত ভজা আৰু হকিয়েন ভাত ভজা । জাপানীজ চাহানক জাপানী চীনা খাদ্য বুলি গণ্য কৰা হয়, কাৰণ চীনা ভাজি ভাতৰ খাদ্যৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে। দক্ষিণ-পূব এছিয়াত একেদৰেই নিৰ্মিত ইণ্ডোনেছিয়ান, মালয়েছিয়ান, আৰু ছিংগাপুৰৰ নাচি গোৰেং আৰু থাই খাও ফাট জনপ্ৰিয় খাদ্য। পশ্চিমীয়া দেশত নিৰামিষভোজীক খাদ্য যোগান ধৰা বেছিভাগ ৰেষ্টুৰেণ্টেই কণীৰ ভাত ভজা ধৰি নিজাকৈ জাতৰ ভাজি আৱিষ্কাৰ কৰিছে। অ-এছিয়ান দেশৰ ৰেষ্টুৰেণ্টৰ খাদ্যৰ তালিকাতো ভজা ভাত দেখা যায় য’ত এই খাদ্যৰ কোনো থলুৱা পৰম্পৰা নথকা খাদ্যৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। তদুপৰি, কিছুমান লেটিন আমেৰিকান দেশৰ খাদ্যত ভজা ভাতৰ ভিন্নতা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, য'ত ইকুৱেডৰৰ চৌলাফান, পেৰুৰ আৰোজ চাউফা, কিউবাৰ এৰ'জ ফ্ৰিটো আৰু প'ৰ্ট' ৰিকান এৰ'জ মাম্পোষ্টিয়া আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref> "Fried Rice and Long Life". Retrieved 21 September 2025.</ref> এছিয়া আৰু বিশ্বৰ অন্যান্য প্ৰান্তত ভজা ভাত এটা সাধাৰণ ৰাজপথৰ খাদ্য । এছিয়াৰ কিছুমান দেশত সৰু সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট, ৰাজপথত বিক্ৰেতা আৰু ভ্ৰমণকাৰী হকাৰে ভাজি ভাত পৰিবেশনৰ বিশেষজ্ঞ। ভূটানৰ চহৰবোৰত ব্যস্ত ৰাস্তা বা আৱাসিক এলেকাত ভজা চাউলৰ ৰাজপথৰ বিক্ৰেতাই নিজৰ খাদ্যৰ গাড়ী ৰখাটো সাধাৰণ কথা। দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বহুতো ষ্ট্ৰীট ফুড ষ্টেণ্ডত ঐচ্ছিক গাৰ্নিচ আৰু চাইড ডিচৰ নিৰ্বাচনৰ সৈতে ভাজি ভাত উপলব্ধ। ==প্ৰস্তুতি== ৰন্ধা চাউল প্ৰধান উপাদান, য'ত বিভিন্ন ধৰণৰ অতিৰিক্ত উপাদান থাকে, যেনে শাক-পাচলি, কণী, মাংস ( কুকুৰা, গৰুৰ মাংস, গাহৰিৰ মাংস, মেৰ পোৱালি, মাটন ), সংৰক্ষিত মাংস ( বেকন, হাম, চচ্চেজ ), সাগৰীয় খাদ্য ( মাছ, চিংৰা, কেঁকোৰা ), আৰু ভেঁকুৰ . অতিৰিক্ত সোৱাদৰ বাবে প্ৰায়ে পিঁয়াজ, চেলট, স্কেলিয়ন, লিক, আদা আৰু নহৰু আদি সুগন্ধি দ্ৰব্য যোগ কৰা হয়। ৰন্ধন তেল যেনে ভেজিটেবল অইল, তিলৰ তেল, ক্লেৰিফাইড বাটাৰ, বা লাৰ্ড ব্যৱহাৰ কৰি ৱক বা ফ্ৰাই পেনত তেল দিব পাৰি যাতে লেঠাব নোৱাৰে, লগতে সোৱাদৰ বাবেও। ভাজি ভাতৰ খাদ্যত নিমখ, বিভিন্ন ধৰণৰ সৰিয়হ, অইষ্টাৰ চচ, টেৰিয়াকি চচ আৰু আন বহুতো চাটনি আৰু মছলা দিব পাৰি। জনপ্ৰিয় গাৰ্নিচসমূহৰ ভিতৰত আছে কটা স্ক্যালিয়ন, টুকুৰা টুকুৰ কৰা চিলি, ভজা চেলট, পাৰ্চলি বা ধনীয়াৰ পাতৰ ডাল, পদিনা পাত, টুকুৰা টুকুৰ কৰা কণী, টোষ্ট কৰা তিলৰ গুটি, সাগৰীয় শাক-পাচলিৰ টুকুৰা ( জিম বা নৰি ), কাটি লোৱা শসা, টমেটো, চূণ, বা আচাৰ কৰা শাক-পাচলি। <ref> "Chinese Fried Rice". iFood.tv. Archived from the original on 2023-03-23. Retrieved 2019-04-12.</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== p90a5mfs9n3r46pc16m0fy2liupnaj9 0 137498 613314 2026-06-20T15:08:28Z ManjurKhan 18997 নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি হ'ল। 613314 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = SLA | name = পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টি | state = [[অসম]] | district = [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] | loksabha_cons = [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ]] | established = ২০২৩ | constituency_no = ৫ | reservation = নাই (মুক্ত আসন) | latest_election_year = ২০২৬ | mla = মহম্মদ আশ্ৰাফুল ইছলাম শ্বেখ | party = [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] }} '''পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Parbatjhora Assembly constituency}}) ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব ৰাজ্য অসমৰ ১২৬টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ অধীনত এই সমষ্টিটো নতুনকৈ গঠন কৰা হয়। ই [[অসম বিধানসভা]]ৰ ৫ নম্বৰ সমষ্টি। == ভৌগোলিক অৱস্থিতি আৰু প্ৰশাসন == পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টি অসমৰ নামনি অসম বিভাগৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত। এই সমষ্টিটো [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ লোকসভা সমষ্টিৰ]] এক অংশ। ই এটা সংৰক্ষণবিহীন মুক্ত আসন, অৰ্থাৎ এই সমষ্টিটো অনুসূচিত জাতি বা অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয়। == ইতিহাস == ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগৰ নিৰ্দেশনাত ২০২৩ চনত অসমৰ সংসদীয় আৰু বিধানসভা সমষ্টিসমূহৰ পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। সেই অনুসারে পূৰ্বৰ কিছুমান অঞ্চল পুনৰাই সামৰি ৫ নম্বৰ সমষ্টি হিচাপে এই পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টিটোৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ২০২৬ চনত এই সমষ্টিটোত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিধানসভা নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। == নিৰ্বাচনী ফলাফল == এই নিৰ্বাচনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰাৰ্থী মহম্মদ আশ্ৰাফুল ইছলাম শ্বেখে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্টৰ ৰেজাউল কৰিমক ৯,০২২ টা ভোটৰ ব্যৱধানত পৰাজিত কৰি পৰ্বতঝোৰা সমষ্টিৰ প্ৰথমজন বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। === ২০২৬ চনৰ নিৰ্বাচন === {{Election box begin | title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: পৰ্বতঝোৰা }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = মহম্মদ আশ্ৰাফুল ইছলাম শ্বেখ | votes = ৭৭,১২৮ | percentage = ৪৬.৯৫ | change = নতুন সমষ্টি }} {{Election box candidate with party link | party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | candidate = ৰেজাউল কৰিম | votes = ৬৮,১০৬ | percentage = ৪১.৪৬ | change = নতুন সমষ্টি }} {{Election box candidate with party link | party = ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টি লিবাৰেল | candidate = আয়ুব হুছেইন মণ্ডল | votes = ৮,৯২০ | percentage = ৫.৪৩ | change = নতুন সমষ্টি }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা | candidate = আবু তাহেৰ বেপাৰী | votes = ৫,৬৪১ | percentage = ৩.৪৩ | change = নতুন সমষ্টি }} {{Election box candidate with party link | party = নটা | candidate = ওপৰৰ এটাও নহয় | votes = ১,৩৭৩ | percentage = ০.৮৪ | change = নতুন সমষ্টি }} {{Election box majority | votes = ৯,০২২ | percentage = ৫.৪৯ | change = নতুন সমষ্টি }} {{Election box turnout | votes = ১,৬৪,২৭৭ | percentage = | change = নতুন সমষ্টি }} {{Election box hold with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | losers = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | swing = নতুন সমষ্টি }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] * [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] == তথ্যসূত্ৰ == <references /> [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা]] dd9hmcjay8i7t8gf9zrnguwm39lvqth 613375 613314 2026-06-21T05:41:23Z ManjurKhan 18997 /* */ 613375 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = SLA | name = পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টি | state = [[অসম]] | district = [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] | loksabha_cons = [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ]] | established = ২০২৩ | constituency_no = ৫ | map_image = Parbatjhora Assembly constituency map.svg | reservation = নাই (মুক্ত আসন) | latest_election_year = ২০২৬ | mla = মহম্মদ আশ্ৰাফুল ইছলাম শ্বেখ | party = [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] }} '''পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Parbatjhora Assembly constituency}}) ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব ৰাজ্য অসমৰ ১২৬টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ অধীনত এই সমষ্টিটো নতুনকৈ গঠন কৰা হয়। ই [[অসম বিধানসভা]]ৰ ৫ নম্বৰ সমষ্টি। == ভৌগোলিক অৱস্থিতি আৰু প্ৰশাসন == পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টি অসমৰ নামনি অসম বিভাগৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত। এই সমষ্টিটো [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ লোকসভা সমষ্টিৰ]] এক অংশ। ই এটা সংৰক্ষণবিহীন মুক্ত আসন, অৰ্থাৎ এই সমষ্টিটো অনুসূচিত জাতি বা অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয়। == ইতিহাস == ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগৰ নিৰ্দেশনাত ২০২৩ চনত অসমৰ সংসদীয় আৰু বিধানসভা সমষ্টিসমূহৰ পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। সেই অনুসারে পূৰ্বৰ কিছুমান অঞ্চল পুনৰাই সামৰি ৫ নম্বৰ সমষ্টি হিচাপে এই পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টিটোৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ২০২৬ চনত এই সমষ্টিটোত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিধানসভা নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। == নিৰ্বাচনী ফলাফল == এই নিৰ্বাচনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰাৰ্থী মহম্মদ আশ্ৰাফুল ইছলাম শ্বেখে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্টৰ ৰেজাউল কৰিমক ৯,০২২ টা ভোটৰ ব্যৱধানত পৰাজিত কৰি পৰ্বতঝোৰা সমষ্টিৰ প্ৰথমজন বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। === ২০২৬ চনৰ নিৰ্বাচন === {{Election box begin | title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: পৰ্বতঝোৰা }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = মহম্মদ আশ্ৰাফুল ইছলাম শ্বেখ | votes = ৭৭,১২৮ | percentage = ৪৬.৯৫ | change = নতুন সমষ্টি }} {{Election box candidate with party link | party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | candidate = ৰেজাউল কৰিম | votes = ৬৮,১০৬ | percentage = ৪১.৪৬ | change = নতুন সমষ্টি }} {{Election box candidate with party link | party = ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টি লিবাৰেল | candidate = আয়ুব হুছেইন মণ্ডল | votes = ৮,৯২০ | percentage = ৫.৪৩ | change = নতুন সমষ্টি }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা | candidate = আবু তাহেৰ বেপাৰী | votes = ৫,৬৪১ | percentage = ৩.৪৩ | change = নতুন সমষ্টি }} {{Election box candidate with party link | party = নটা | candidate = ওপৰৰ এটাও নহয় | votes = ১,৩৭৩ | percentage = ০.৮৪ | change = নতুন সমষ্টি }} {{Election box majority | votes = ৯,০২২ | percentage = ৫.৪৯ | change = নতুন সমষ্টি }} {{Election box turnout | votes = ১,৬৪,২৭৭ | percentage = | change = নতুন সমষ্টি }} {{Election box hold with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | losers = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | swing = নতুন সমষ্টি }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] * [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] == তথ্যসূত্ৰ == <references /> [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা]] p1gsri4c25hzp2shjz1lz1ikeip3b28 0 137499 613349 2026-06-20T21:05:03Z গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে 27547 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox holiday | image = {{multiple image | border = infobox | total_width = 250 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/1/2 | image2 = Ottawa fireworks 49 (27768773120).jpg | alt2 = | image3 = Canada Day in Toronto - 2018 (42229729285) (cropped).jpg | alt3 = | image4 = Défilé du Canada à Montréal (48651194312).jpg | alt4 =... 613349 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | image = {{multiple image | border = infobox | total_width = 250 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/1/2 | image2 = Ottawa fireworks 49 (27768773120).jpg | alt2 = | image3 = Canada Day in Toronto - 2018 (42229729285) (cropped).jpg | alt3 = | image4 = Défilé du Canada à Montréal (48651194312).jpg | alt4 = | image5 = A First Nations representative carries the Union Jack during Canada Day celebrations in Calgary, Alberta - 2022.jpg | alt5 = | footer = From top, left to right: Canada Day Fireworks display on [[Parliament Hill]], in [[Ottawa]]; a young woman celebrates Canada Day in [[Toronto]]; a Canada Day parade in [[Montreal]]; a member of Canada's [[First Nations in Canada|First Nations]] with a [[Flag of Canada|national flag]] and [[Union Jack#Canada|Royal Union Flag]] at Canada Day celebrations in [[Calgary]] }} কানাডা দিৱস [টোকা 1] হৈছে কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস । ১৮৬৭ চনৰ ১ জুলাইত সংঘটিত হোৱা কানাডাৰ কনফেডাৰেচনৰ বৰ্ষপূৰ্তি উদযাপন কৰা হয়, যেতিয়া ইউনাইটেড কানাডা ( অন্টাৰিঅ' আৰু ক্যুবেক ), নোভা স্কটিয়া আৰু নিউ ব্ৰান্সৱিকৰ তিনিটা পৃথক উপনিবেশক কানাডা নামৰ ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ ভিতৰত একক ডমিনিয়নত একত্ৰিত কৰা হয়। <ref> "Canada in the Making > Constitutional History > 1867–1931: Becoming a Nation". Canadiana. Archived from the original on February 9, 2010. Retrieved June 16, 2011.</ref> মূলতঃ ডমিনিয়ন ডে' বুলি কোৱা হৈছিল [টোকা 1] ১৯৮২ চনত এই বন্ধৰ নাম সলনি কৰা হয়, সেই বছৰতে কানাডাৰ সংবিধানক কানাডা আইন, ১৯৮২ৰ দ্বাৰা দেশপ্ৰেম কৰা হয়, যিয়ে যুক্তৰাজ্যৰ সংসদৰ ওপৰত আইনী নিৰ্ভৰশীলতাৰ অৱশিষ্ট বিচ্ছিন্ন কৰে। [1] কানাডা দিৱস উদযাপন সমগ্ৰ দেশতে অনুষ্ঠিত হয়, লগতে বিশ্বৰ বিভিন্ন স্থানত বিদেশত বাস কৰা কানাডিয়ানসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে। [2] ==উল্লেখসমূহ== pxp0jtvi8qqzlfb7g42zi4jv7c95ir7 613350 613349 2026-06-20T21:10:33Z গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে 27547 613350 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | image = {{multiple image | border = infobox | total_width = 250 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/1/2 | image2 = Ottawa fireworks 49 (27768773120).jpg | alt2 = | image3 = Canada Day in Toronto - 2018 (42229729285) (cropped).jpg | alt3 = | image4 = Défilé du Canada à Montréal (48651194312).jpg | alt4 = | image5 = A First Nations representative carries the Union Jack during Canada Day celebrations in Calgary, Alberta - 2022.jpg | alt5 = | footer = From top, left to right: Canada Day Fireworks display on [[Parliament Hill]], in [[Ottawa]]; a young woman celebrates Canada Day in [[Toronto]]; a Canada Day parade in [[Montreal]]; a member of Canada's [[First Nations in Canada|First Nations]] with a [[Flag of Canada|national flag]] and [[Union Jack#Canada|Royal Union Flag]] at Canada Day celebrations in [[Calgary]] }} কানাডা দিৱস [টোকা 1] হৈছে কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস । ১৮৬৭ চনৰ ১ জুলাইত সংঘটিত হোৱা কানাডাৰ কনফেডাৰেচনৰ বৰ্ষপূৰ্তি উদযাপন কৰা হয়, যেতিয়া ইউনাইটেড কানাডা ( অন্টাৰিঅ' আৰু ক্যুবেক ), নোভা স্কটিয়া আৰু নিউ ব্ৰান্সৱিকৰ তিনিটা পৃথক উপনিবেশক কানাডা নামৰ ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ ভিতৰত একক ডমিনিয়নত একত্ৰিত কৰা হয়। <ref> "Canada in the Making > Constitutional History > 1867–1931: Becoming a Nation". Canadiana. Archived from the original on February 9, 2010. Retrieved June 16, 2011.</ref> মূলতঃ ডমিনিয়ন ডে' বুলি কোৱা হৈছিল [টোকা 1] ১৯৮২ চনত এই বন্ধৰ নাম সলনি কৰা হয়, সেই বছৰতে কানাডাৰ সংবিধানক কানাডা আইন, ১৯৮২ৰ দ্বাৰা দেশপ্ৰেম কৰা হয়, যিয়ে যুক্তৰাজ্যৰ সংসদৰ ওপৰত আইনী নিৰ্ভৰশীলতাৰ অৱশিষ্ট বিচ্ছিন্ন কৰে। [1] কানাডা দিৱস উদযাপন সমগ্ৰ দেশতে অনুষ্ঠিত হয়, লগতে বিশ্বৰ বিভিন্ন স্থানত বিদেশত বাস কৰা কানাডিয়ানসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে। [2] ==উল্লেখসমূহ== 1urpitm0uhhik8u052bg53d2gfdqe60 0 137500 613351 2026-06-20T21:23:55Z গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে 27547 নতুন পৃষ্ঠা: কেলগাৰী[a] কানাডাৰ আলবাৰ্টা প্ৰদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চহৰ। ২০২১ চনৰ হিচাপত এই চহৰখনৰ জনসংখ্যা ১,৩০৬,৭৮৪ আৰু মহানগৰীৰ জনসংখ্যা ১,৪৮১,৮০৬, যাৰ ফলত কেলগাৰী কানাডাৰ তৃতীয় বৃহত্তম চহৰ আ... 613351 wikitext text/x-wiki কেলগাৰী[a] কানাডাৰ আলবাৰ্টা প্ৰদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চহৰ। ২০২১ চনৰ হিচাপত এই চহৰখনৰ জনসংখ্যা ১,৩০৬,৭৮৪ আৰু মহানগৰীৰ জনসংখ্যা ১,৪৮১,৮০৬, যাৰ ফলত কেলগাৰী কানাডাৰ তৃতীয় বৃহত্তম চহৰ আৰু পঞ্চম বৃহত্তম মহানগৰ।<ref> "Calgary". Alberta.ca. Retrieved September 13, 2023.</ref> আলবাৰ্টাৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অংশত ৰকি মাউণ্টেন ফুটহিলছ আৰু কানাডাৰ প্ৰেৰিজৰ মাজৰ পৰিৱৰ্তনশীল অঞ্চলত কেলগাৰী ব' নদী আৰু এলব' নদীৰ সংগমস্থলীত অৱস্থিত। ই কানাডাৰ ৰকিজৰ সন্মুখৰ ৰেঞ্জৰ পৰা প্ৰায় ৮০ কিলোমিটাৰ (৫০ মাইল) পূবে, প্ৰাদেশিক ৰাজধানী এডমন্টনৰ পৰা ২৮০ কিলোমিটাৰ (১৭০ মাইল) দক্ষিণে, মেডিচিন হেটৰ পৰা ২৯৫ কিলোমিটাৰ (১৮৩ মাইল) উত্তৰ-পশ্চিমে আৰু কানাডা-আমেৰিকা সীমান্তৰ পৰা প্ৰায় ২৪০ কিলোমিটাৰ (১৫০ মাইল) উত্তৰত অৱস্থিত। এই চহৰখনে ষ্টেটিষ্টিকছ কানাডাৰ সংজ্ঞায়িত নগৰীয়া অঞ্চল কেলগাৰী-এডমন্টন কৰিডৰৰ দক্ষিণ মূৰত লংঘন কৰে।[12] e8fi0t7a8e20evckn4r1elaep53pj6n 3 137501 613353 2026-06-20T21:27:30Z علاء 15614 পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:أنس حاج محمد]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:AnasKad]]লৈ علاءয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/أنس حاج محمد|أنس حاج محمد]]" to "[[Special:CentralAuth/AnasKad|AnasKad]]" 613353 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[সদস্য বাৰ্তা:AnasKad]] 6217lwgan9rmmt0sg358jif0qqp7vnm 0 137502 613376 2026-06-21T05:48:11Z ManjurKhan 18997 নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি হ'ল। 613376 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = বিধানসভাৰ সদস্য <br><small>(Member of the Legislative Assembly)</small> | body = ভাৰতৰ ৰাজ্যিক চৰকাৰ | abbreviation = বিধায়ক (MLA) | insulator = [[ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ]] | appointer = সংশ্লিষ্ট সমষ্টিৰ ভোটাৰৰ দ্বাৰা প্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচিত | termlength = ৫ বছৰ (যদিহে তাৰ পূৰ্বে বিধানসভা ভংগ কৰা নহয়) | formation = ১৯৫০ (ভাৰতীয় সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ সৈতে) }} '''বিধানসভাৰ সদস্য''' বা '''বিধায়ক''' (ইংৰাজী: Member of the Legislative Assembly বা চমুৱাই MLA) হ'ল [[ভাৰত]]ৰ ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ ব্যৱস্থাপক সভা বা বিধানসভাৰ এজন প্ৰতিনিধি। ভাৰতৰ প্ৰতিখন ৰাজ্যৰে এখনকৈ বিধানসভা আছে। কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত [[দিল্লী]], [[পুডুচেৰী]] আৰু [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ (কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল)|জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]]ৰ নিজা বিধানসভা আছে। সংশ্লিষ্ট অঞ্চলসমূহৰ যোগ্য ভোটাৰসকলে প্ৰত্যক্ষ ভোটদান প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে নিজ নিজ সমষ্টিৰ বাবে একোজনকৈ বিধানসভাৰ সদস্য নিৰ্বাচিত কৰে। == যোগ্যতা == ভাৰতীয় সংবিধান অনুসৰি এজন ব্যক্তি বিধানসভাৰ সদস্য হোৱাৰ বাবে নিম্নলিখিত অৰ্হতাসমূহ থকাটো আৱশ্যক: # তেওঁ [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব|ভাৰতৰ নাগৰিক]] হ’ব লাগিব। # বিধানসভাৰ সদস্য পদৰ বাবে তেওঁৰ বয়স নূন্যতম ২৫ বছৰ হ’ব লাগিব। # তেওঁ দেশৰ যিকোনো এটা বিধানসভা সমষ্টিৰ পঞ্জীভুক্ত ভোটাৰ হ’ব লাগিব। # তেওঁ ভাৰত চৰকাৰ বা কোনো ৰাজ্য চৰকাৰৰ অধীনত কোনো লাভজনক পদত অধিষ্ঠিত থাকিব নোৱাৰিব। # তেওঁ মানসিকভাৱে সুস্থ হ’ব লাগিব আৰু দেউলীয়া হ’ব নোৱাৰিব। == নিৰ্বাচন আৰু কাৰ্যকাল == প্ৰতিটো বিধানসভা সমষ্টিৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাৰসকলৰ পঞ্জীভুক্ত ভোটৰ ভিত্তিত সৰ্বাধিক ভোট লাভ কৰা প্ৰাৰ্থীজনক বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। ইয়াক 'প্ৰথম-পাষ্ট-দ্য-প’ষ্ট' (First-past-the-post) ব্যৱস্থা বুলি জনা যায়। এজন বিধানসভাৰ সদস্যৰ স্বাভাৱিক কাৰ্যকাল হৈছে '''৫ বছৰ'''। অৱশ্যে, জৰুৰীকালীন অৱস্থাত এই কাৰ্যকাল বৃদ্ধি কৰিব পাৰি। আনহাতে, মুখ্যমন্ত্ৰীৰ পৰামৰ্শ মৰ্মে ৰাজ্যৰ [[ৰাজ্যপাল]]ৰ দ্বাৰা ৫ বছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পূৰ্বেও বিধানসভা ভংগ কৰি দিলে বিধায়কজনৰ কাৰ্যকাল সমাপ্ত হয়। == ক্ষমতা আৰু কাৰ্যাৱলী == বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ মূল কাৰ্যাৱলীক প্ৰধানকৈ তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি: * '''আইন প্ৰণয়ন:''' ৰাজ্যিক তালিকা (State List) আৰু সমৱৰ্তী তালিকাভুক্ত (Concurrent List) বিষয়সমূহৰ ওপৰত আইন প্ৰণয়ন কৰাটো বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ প্ৰধান কাম। * '''বিত্তীয় নিয়ন্ত্ৰণ:''' ৰাজ্য চৰকাৰৰ বাজেট অনুমোদন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ বিষয়সমূহ বিধায়কসকলৰ সন্মতি সাপেক্ষেহে গৃহীত হয়। * '''কাৰ্যপালিকাৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ:''' বিধায়কসকলে সদনৰ মজিয়াত প্ৰশ্ন উত্থাপন, অবিশ্বাসী প্ৰস্তাৱ আদিৰ জৰিয়তে মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু মন্ত্ৰী পৰিষদক উত্তৰদায়ী কৰে। == দৰমহা আৰু ভাট্টা == প্ৰতিখন ৰাজ্যৰ বিধানসভাই নিজাকৈ আইন প্ৰণয়ন কৰি তেওঁলোকৰ বিধায়কসকলৰ দৰমহা, ভাট্টা আৰু পেঞ্চন আদি নিৰ্ধাৰণ কৰে। সেইবাবে ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ দৰমহাৰ পৰিমাণ ভিন ভিন হোৱা দেখা যায়। == লগতে চাওক == * [[সংসদৰ সদস্য]] (MP) * [[অসম বিধানসভা]] * [[ভাৰতৰ ৰাজনীতি]] == তথ্যসূত্ৰ == <references /> [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজনীতি]] [[শ্ৰেণী:বিধানসভাৰ সদস্য| ]] jeeekygk2ylflxx02rpy2vylj8q70qg 613377 613376 2026-06-21T05:49:27Z ManjurKhan 18997 পৃষ্ঠা [[Member of the Legislative Assembly (India)]]ৰ পৰা [[বিধানসভাৰ সদস্য (ভাৰত)]]লৈ ManjurKhanয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 613376 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = বিধানসভাৰ সদস্য <br><small>(Member of the Legislative Assembly)</small> | body = ভাৰতৰ ৰাজ্যিক চৰকাৰ | abbreviation = বিধায়ক (MLA) | insulator = [[ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ]] | appointer = সংশ্লিষ্ট সমষ্টিৰ ভোটাৰৰ দ্বাৰা প্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচিত | termlength = ৫ বছৰ (যদিহে তাৰ পূৰ্বে বিধানসভা ভংগ কৰা নহয়) | formation = ১৯৫০ (ভাৰতীয় সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ সৈতে) }} '''বিধানসভাৰ সদস্য''' বা '''বিধায়ক''' (ইংৰাজী: Member of the Legislative Assembly বা চমুৱাই MLA) হ'ল [[ভাৰত]]ৰ ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ ব্যৱস্থাপক সভা বা বিধানসভাৰ এজন প্ৰতিনিধি। ভাৰতৰ প্ৰতিখন ৰাজ্যৰে এখনকৈ বিধানসভা আছে। কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত [[দিল্লী]], [[পুডুচেৰী]] আৰু [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ (কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল)|জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]]ৰ নিজা বিধানসভা আছে। সংশ্লিষ্ট অঞ্চলসমূহৰ যোগ্য ভোটাৰসকলে প্ৰত্যক্ষ ভোটদান প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে নিজ নিজ সমষ্টিৰ বাবে একোজনকৈ বিধানসভাৰ সদস্য নিৰ্বাচিত কৰে। == যোগ্যতা == ভাৰতীয় সংবিধান অনুসৰি এজন ব্যক্তি বিধানসভাৰ সদস্য হোৱাৰ বাবে নিম্নলিখিত অৰ্হতাসমূহ থকাটো আৱশ্যক: # তেওঁ [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব|ভাৰতৰ নাগৰিক]] হ’ব লাগিব। # বিধানসভাৰ সদস্য পদৰ বাবে তেওঁৰ বয়স নূন্যতম ২৫ বছৰ হ’ব লাগিব। # তেওঁ দেশৰ যিকোনো এটা বিধানসভা সমষ্টিৰ পঞ্জীভুক্ত ভোটাৰ হ’ব লাগিব। # তেওঁ ভাৰত চৰকাৰ বা কোনো ৰাজ্য চৰকাৰৰ অধীনত কোনো লাভজনক পদত অধিষ্ঠিত থাকিব নোৱাৰিব। # তেওঁ মানসিকভাৱে সুস্থ হ’ব লাগিব আৰু দেউলীয়া হ’ব নোৱাৰিব। == নিৰ্বাচন আৰু কাৰ্যকাল == প্ৰতিটো বিধানসভা সমষ্টিৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাৰসকলৰ পঞ্জীভুক্ত ভোটৰ ভিত্তিত সৰ্বাধিক ভোট লাভ কৰা প্ৰাৰ্থীজনক বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। ইয়াক 'প্ৰথম-পাষ্ট-দ্য-প’ষ্ট' (First-past-the-post) ব্যৱস্থা বুলি জনা যায়। এজন বিধানসভাৰ সদস্যৰ স্বাভাৱিক কাৰ্যকাল হৈছে '''৫ বছৰ'''। অৱশ্যে, জৰুৰীকালীন অৱস্থাত এই কাৰ্যকাল বৃদ্ধি কৰিব পাৰি। আনহাতে, মুখ্যমন্ত্ৰীৰ পৰামৰ্শ মৰ্মে ৰাজ্যৰ [[ৰাজ্যপাল]]ৰ দ্বাৰা ৫ বছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পূৰ্বেও বিধানসভা ভংগ কৰি দিলে বিধায়কজনৰ কাৰ্যকাল সমাপ্ত হয়। == ক্ষমতা আৰু কাৰ্যাৱলী == বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ মূল কাৰ্যাৱলীক প্ৰধানকৈ তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি: * '''আইন প্ৰণয়ন:''' ৰাজ্যিক তালিকা (State List) আৰু সমৱৰ্তী তালিকাভুক্ত (Concurrent List) বিষয়সমূহৰ ওপৰত আইন প্ৰণয়ন কৰাটো বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ প্ৰধান কাম। * '''বিত্তীয় নিয়ন্ত্ৰণ:''' ৰাজ্য চৰকাৰৰ বাজেট অনুমোদন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ বিষয়সমূহ বিধায়কসকলৰ সন্মতি সাপেক্ষেহে গৃহীত হয়। * '''কাৰ্যপালিকাৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ:''' বিধায়কসকলে সদনৰ মজিয়াত প্ৰশ্ন উত্থাপন, অবিশ্বাসী প্ৰস্তাৱ আদিৰ জৰিয়তে মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু মন্ত্ৰী পৰিষদক উত্তৰদায়ী কৰে। == দৰমহা আৰু ভাট্টা == প্ৰতিখন ৰাজ্যৰ বিধানসভাই নিজাকৈ আইন প্ৰণয়ন কৰি তেওঁলোকৰ বিধায়কসকলৰ দৰমহা, ভাট্টা আৰু পেঞ্চন আদি নিৰ্ধাৰণ কৰে। সেইবাবে ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ দৰমহাৰ পৰিমাণ ভিন ভিন হোৱা দেখা যায়। == লগতে চাওক == * [[সংসদৰ সদস্য]] (MP) * [[অসম বিধানসভা]] * [[ভাৰতৰ ৰাজনীতি]] == তথ্যসূত্ৰ == <references /> [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজনীতি]] [[শ্ৰেণী:বিধানসভাৰ সদস্য| ]] jeeekygk2ylflxx02rpy2vylj8q70qg 613379 613377 2026-06-21T05:56:00Z ManjurKhan 18997 /* */ 613379 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = বিধানসভাৰ সদস্য <br><small>(Member of the Legislative Assembly)</small> | body = ভাৰতৰ ৰাজ্যিক চৰকাৰ | abbreviation = বিধায়ক (MLA) | insulator = [[ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ]] | insignia = Emblem of India.svg | insigniasize = 50px | insigniacaption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীক]] | insigniaalt = | flag = Flag of India.svg | flagsize = 150px | flagalt = | flagborder = | flagcaption = [[ভাৰতৰ জাতীয় পতাকা]] | department = | appointer = সংশ্লিষ্ট সমষ্টিৰ ভোটাৰৰ দ্বাৰা প্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচিত | termlength = ৫ বছৰ (যদিহে তাৰ পূৰ্বে বিধানসভা ভংগ কৰা নহয়) | formation = ১৯৫০ (ভাৰতীয় সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ সৈতে) }} '''বিধানসভাৰ সদস্য''' বা '''বিধায়ক''' (ইংৰাজী: Member of the Legislative Assembly বা চমুৱাই MLA) হ'ল [[ভাৰত]]ৰ ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ ব্যৱস্থাপক সভা বা বিধানসভাৰ এজন প্ৰতিনিধি। ভাৰতৰ প্ৰতিখন ৰাজ্যৰে এখনকৈ বিধানসভা আছে। কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত [[দিল্লী]], [[পুডুচেৰী]] আৰু জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ নিজা বিধানসভা আছে। সংশ্লিষ্ট অঞ্চলসমূহৰ যোগ্য ভোটাৰসকলে প্ৰত্যক্ষ ভোটদান প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে নিজ নিজ সমষ্টিৰ বাবে একোজনকৈ বিধানসভাৰ সদস্য নিৰ্বাচিত কৰে। == যোগ্যতা == ভাৰতীয় সংবিধান অনুসৰি এজন ব্যক্তি বিধানসভাৰ সদস্য হোৱাৰ বাবে নিম্নলিখিত অৰ্হতাসমূহ থকাটো আৱশ্যক: # তেওঁ [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব|ভাৰতৰ নাগৰিক]] হ’ব লাগিব। # বিধানসভাৰ সদস্য পদৰ বাবে তেওঁৰ বয়স নূন্যতম ২৫ বছৰ হ’ব লাগিব। # তেওঁ দেশৰ যিকোনো এটা বিধানসভা সমষ্টিৰ পঞ্জীভুক্ত ভোটাৰ হ’ব লাগিব। # তেওঁ ভাৰত চৰকাৰ বা কোনো ৰাজ্য চৰকাৰৰ অধীনত কোনো লাভজনক পদত অধিষ্ঠিত থাকিব নোৱাৰিব। # তেওঁ মানসিকভাৱে সুস্থ হ’ব লাগিব আৰু দেউলীয়া হ’ব নোৱাৰিব। == নিৰ্বাচন আৰু কাৰ্যকাল == প্ৰতিটো বিধানসভা সমষ্টিৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাৰসকলৰ পঞ্জীভুক্ত ভোটৰ ভিত্তিত সৰ্বাধিক ভোট লাভ কৰা প্ৰাৰ্থীজনক বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। ইয়াক 'প্ৰথম-পাষ্ট-দ্য-প’ষ্ট' (First-past-the-post) ব্যৱস্থা বুলি জনা যায়। এজন বিধানসভাৰ সদস্যৰ স্বাভাৱিক কাৰ্যকাল হৈছে '''৫ বছৰ'''। অৱশ্যে, জৰুৰীকালীন অৱস্থাত এই কাৰ্যকাল বৃদ্ধি কৰিব পাৰি। আনহাতে, মুখ্যমন্ত্ৰীৰ পৰামৰ্শ মৰ্মে ৰাজ্যৰ [[ৰাজ্যপাল]]ৰ দ্বাৰা ৫ বছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পূৰ্বেও বিধানসভা ভংগ কৰি দিলে বিধায়কজনৰ কাৰ্যকাল সমাপ্ত হয়। == ক্ষমতা আৰু কাৰ্যাৱলী == বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ মূল কাৰ্যাৱলীক প্ৰধানকৈ তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি: * '''আইন প্ৰণয়ন:''' ৰাজ্যিক তালিকা (State List) আৰু সমৱৰ্তী তালিকাভুক্ত (Concurrent List) বিষয়সমূহৰ ওপৰত আইন প্ৰণয়ন কৰাটো বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ প্ৰধান কাম। * '''বিত্তীয় নিয়ন্ত্ৰণ:''' ৰাজ্য চৰকাৰৰ বাজেট অনুমোদন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ বিষয়সমূহ বিধায়কসকলৰ সন্মতি সাপেক্ষেহে গৃহীত হয়। * '''কাৰ্যপালিকাৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ:''' বিধায়কসকলে সদনৰ মজিয়াত প্ৰশ্ন উত্থাপন, অবিশ্বাসী প্ৰস্তাৱ আদিৰ জৰিয়তে মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু মন্ত্ৰী পৰিষদক উত্তৰদায়ী কৰে। == দৰমহা আৰু ভাট্টা == প্ৰতিখন ৰাজ্যৰ বিধানসভাই নিজাকৈ আইন প্ৰণয়ন কৰি তেওঁলোকৰ বিধায়কসকলৰ দৰমহা, ভাট্টা আৰু পেঞ্চন আদি নিৰ্ধাৰণ কৰে। সেইবাবে ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ দৰমহাৰ পৰিমাণ ভিন ভিন হোৱা দেখা যায়। == লগতে চাওক == * [[সংসদৰ সদস্য]] (MP) * [[অসম বিধানসভা]] * [[ভাৰতৰ ৰাজনীতি]] == তথ্যসূত্ৰ == <references /> [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজনীতি]] [[শ্ৰেণী:বিধানসভাৰ সদস্য| ]] 0qgg9ne8c3lhzgbfsntmx3jgxap0yy2 613380 613379 2026-06-21T06:00:49Z ManjurKhan 18997 /* লগতে চাওক */ 613380 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = বিধানসভাৰ সদস্য <br><small>(Member of the Legislative Assembly)</small> | body = ভাৰতৰ ৰাজ্যিক চৰকাৰ | abbreviation = বিধায়ক (MLA) | insulator = [[ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ]] | insignia = Emblem of India.svg | insigniasize = 50px | insigniacaption = [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীক]] | insigniaalt = | flag = Flag of India.svg | flagsize = 150px | flagalt = | flagborder = | flagcaption = [[ভাৰতৰ জাতীয় পতাকা]] | department = | appointer = সংশ্লিষ্ট সমষ্টিৰ ভোটাৰৰ দ্বাৰা প্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচিত | termlength = ৫ বছৰ (যদিহে তাৰ পূৰ্বে বিধানসভা ভংগ কৰা নহয়) | formation = ১৯৫০ (ভাৰতীয় সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ সৈতে) }} '''বিধানসভাৰ সদস্য''' বা '''বিধায়ক''' (ইংৰাজী: Member of the Legislative Assembly বা চমুৱাই MLA) হ'ল [[ভাৰত]]ৰ ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ ব্যৱস্থাপক সভা বা বিধানসভাৰ এজন প্ৰতিনিধি। ভাৰতৰ প্ৰতিখন ৰাজ্যৰে এখনকৈ বিধানসভা আছে। কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত [[দিল্লী]], [[পুডুচেৰী]] আৰু জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ নিজা বিধানসভা আছে। সংশ্লিষ্ট অঞ্চলসমূহৰ যোগ্য ভোটাৰসকলে প্ৰত্যক্ষ ভোটদান প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে নিজ নিজ সমষ্টিৰ বাবে একোজনকৈ বিধানসভাৰ সদস্য নিৰ্বাচিত কৰে। == যোগ্যতা == ভাৰতীয় সংবিধান অনুসৰি এজন ব্যক্তি বিধানসভাৰ সদস্য হোৱাৰ বাবে নিম্নলিখিত অৰ্হতাসমূহ থকাটো আৱশ্যক: # তেওঁ [[ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব|ভাৰতৰ নাগৰিক]] হ’ব লাগিব। # বিধানসভাৰ সদস্য পদৰ বাবে তেওঁৰ বয়স নূন্যতম ২৫ বছৰ হ’ব লাগিব। # তেওঁ দেশৰ যিকোনো এটা বিধানসভা সমষ্টিৰ পঞ্জীভুক্ত ভোটাৰ হ’ব লাগিব। # তেওঁ ভাৰত চৰকাৰ বা কোনো ৰাজ্য চৰকাৰৰ অধীনত কোনো লাভজনক পদত অধিষ্ঠিত থাকিব নোৱাৰিব। # তেওঁ মানসিকভাৱে সুস্থ হ’ব লাগিব আৰু দেউলীয়া হ’ব নোৱাৰিব। == নিৰ্বাচন আৰু কাৰ্যকাল == প্ৰতিটো বিধানসভা সমষ্টিৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাৰসকলৰ পঞ্জীভুক্ত ভোটৰ ভিত্তিত সৰ্বাধিক ভোট লাভ কৰা প্ৰাৰ্থীজনক বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। ইয়াক 'প্ৰথম-পাষ্ট-দ্য-প’ষ্ট' (First-past-the-post) ব্যৱস্থা বুলি জনা যায়। এজন বিধানসভাৰ সদস্যৰ স্বাভাৱিক কাৰ্যকাল হৈছে '''৫ বছৰ'''। অৱশ্যে, জৰুৰীকালীন অৱস্থাত এই কাৰ্যকাল বৃদ্ধি কৰিব পাৰি। আনহাতে, মুখ্যমন্ত্ৰীৰ পৰামৰ্শ মৰ্মে ৰাজ্যৰ [[ৰাজ্যপাল]]ৰ দ্বাৰা ৫ বছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পূৰ্বেও বিধানসভা ভংগ কৰি দিলে বিধায়কজনৰ কাৰ্যকাল সমাপ্ত হয়। == ক্ষমতা আৰু কাৰ্যাৱলী == বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ মূল কাৰ্যাৱলীক প্ৰধানকৈ তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি: * '''আইন প্ৰণয়ন:''' ৰাজ্যিক তালিকা (State List) আৰু সমৱৰ্তী তালিকাভুক্ত (Concurrent List) বিষয়সমূহৰ ওপৰত আইন প্ৰণয়ন কৰাটো বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ প্ৰধান কাম। * '''বিত্তীয় নিয়ন্ত্ৰণ:''' ৰাজ্য চৰকাৰৰ বাজেট অনুমোদন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ বিষয়সমূহ বিধায়কসকলৰ সন্মতি সাপেক্ষেহে গৃহীত হয়। * '''কাৰ্যপালিকাৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ:''' বিধায়কসকলে সদনৰ মজিয়াত প্ৰশ্ন উত্থাপন, অবিশ্বাসী প্ৰস্তাৱ আদিৰ জৰিয়তে মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু মন্ত্ৰী পৰিষদক উত্তৰদায়ী কৰে। == দৰমহা আৰু ভাট্টা == প্ৰতিখন ৰাজ্যৰ বিধানসভাই নিজাকৈ আইন প্ৰণয়ন কৰি তেওঁলোকৰ বিধায়কসকলৰ দৰমহা, ভাট্টা আৰু পেঞ্চন আদি নিৰ্ধাৰণ কৰে। সেইবাবে ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ দৰমহাৰ পৰিমাণ ভিন ভিন হোৱা দেখা যায়। == লগতে চাওক == * [[ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ]] * [[অসম বিধানসভা]] == তথ্যসূত্ৰ == <references /> [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজনীতি]] [[শ্ৰেণী:বিধানসভাৰ সদস্য| ]] ifsdsbf8kvjautm2wi1ljnml0ts4gc2 0 137503 613378 2026-06-21T05:49:28Z ManjurKhan 18997 পৃষ্ঠা [[Member of the Legislative Assembly (India)]]ৰ পৰা [[বিধানসভাৰ সদস্য (ভাৰত)]]লৈ ManjurKhanয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 613378 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[বিধানসভাৰ সদস্য (ভাৰত)]] 0kefkhpbgxbcy88nqfzk37tsylcjux6 0 137504 613384 2026-06-21T06:28:59Z ManjurKhan 18997 পৃষ্ঠা [[গুৱাহাটী (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ পৰা [[গুৱাহাটী লোকসভা সমষ্টি]]লৈ ManjurKhanয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 613384 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[গুৱাহাটী লোকসভা সমষ্টি]] 0onx029pjzv8ilrar82k8dxqafpdt2p 0 137505 613390 2026-06-21T06:54:43Z ManjurKhan 18997 নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি হ'ল। 613390 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = গোলোকগঞ্জ | constituency_no = ৬ | type = SLA | map_image = Golakganj Assembly constituency map 2023.svg | state = [[অসম]] | latest_election_year = [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] | loksabha_cons = [[ধুবুৰী (লোকসভা সমষ্টি)|ধুবুৰী]] | district = [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]] | established = ১৯৫১ | reservation = কোনো সংৰক্ষণ নাই | incumbent_image = | mla = অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | electors = <!-- উপলব্ধ নহয় --> }} '''গোলোকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Golakganj Assembly constituency}}) ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব প্ৰান্তৰ অসম বিধানসভাৰ ১২৬খন আসনৰ ভিতৰত অন্যতম এখন সমষ্টি। এই সমষ্টিটো অসমৰ ধুবুৰী জিলাত অৱস্থিত। ই ধুবুৰী লোকসভা সমষ্টিৰ এটা অংশ। == ভৌগোলিক অৱস্থিতি আৰু জনসংখ্যা == গোলোকগঞ্জ সমষ্টিটো ভাৰত-বাংলাদেশ সীমান্তৰ সমীপৱৰ্তী ধুবুৰী জিলাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চল। এই সমষ্টিত কোনো ধৰণৰ আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা নাই, অৰ্থাৎ ই এক সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ সমষ্টি। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == ১৯৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰে পৰা এই সমষ্টিটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বিধায়কসকলৰ তালিকা তলত দিয়া হ’ল: {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! বিধায়ক !! ৰাজনৈতিক দল |- | ১৯৫২ || সন্তোষ বৰুৱা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৫৭ || ভুবন চন্দ্ৰ প্ৰধানী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৬২ || skৰৎ চন্দ্ৰ সিংহ || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৬৭ || কে. চি. ৰয় প্ৰধানী || স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী |- | ১৯৭২ || কে. চি. ৰয় প্ৰধানী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৭৮ || আলাউদ্দিন চৰকাৰ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (CPI) |- | ১৯৮৩ || কে. চি. ৰয় প্ৰধানী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৮৫ || ডালিম ৰয় || স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী |- | ১৯৯১ || আলাউদ্দিন চৰকাৰ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (CPI) |- | ১৯৯৬ || আলাউদ্দিন চৰকাৰ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (CPI) |- | ২০০১ || দিনেশ চন্দ্ৰ চৰকাৰ || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |- | ২০০৬ || আবু তাহেৰ বেপাৰী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ২০১১ || আবু তাহেৰ বেপাৰী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ২০১৬ || অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |- | ২০২১ || আব্দুছ ছোবাহান আলী চৰকাৰ || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ২০২৬ || অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ === {{Election box begin| title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬ ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোলোকগঞ্জ}} {{Election box candidate with party link||party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|candidate=[[অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ]]|votes=১,১০,৫৩৩|percentage=৫৬.৮৮|change=+১৩.৭৪}} {{Election box candidate with party link||party=ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|candidate=কাৰ্তিক চন্দ্ৰ ৰয়|votes=৭৯,৭৫১|percentage=৪১.০৪|change=-৭.৯২}} {{Election box candidate with party link||party=সৰ্বভাৰতীয় ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট|candidate=জামছেৰ তালুকদাৰ|votes=২,৪৮৫|percentage=১.২৮|change=+১.২৮}} {{Election box candidate with party link||party=ৰাষ্ট্ৰীয় উলেমা কাউঞ্চিল|candidate=জৰ হুছেইন|votes=৪২৩|percentage=০.২২|change=+০.০৩}} {{Election box candidate with party link||party=ওপৰৰ এটাও নহয়|candidate=ওপৰৰ এটাও নহয়|votes=১,১২০|percentage=০.৫৮|change=-০.০৬}} {{Election box majority||votes=৩০,৭৮২|percentage=১৫.৮৪|change=+১০.০২}} {{Election box turnout||votes=১,৯৪,৩১২|percentage=৯৪.১৪|change=+৪.১৪}} {{Election box Registered electors| |reg. electors = <!-- উপলব্ধ নহয় --> }} {{Election box gain with party link| |winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |swing =৭.৯২ }} {{Election box end}} === ২০২১ === {{Election box begin |title=[[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোলোকগঞ্জ}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = [[আব্দুছ ছোবাহান আলী চৰকাৰ]] |votes = ৮৯,৮৭০ |percentage = ৪৮.৯৬ |change = +৬.৭২ }} {{Election box candidate with party link||party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|candidate=[[অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ]]|votes=৭৯,১৭১|percentage=৪৩.১৪|change=-৩.০৬}} {{Election box candidate with party link||party=স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী|candidate=আবু তাহেৰ বেপাৰী|votes=১০,৪৩১|percentage=৫.৬৮|change=''নতুন''}} {{Election box candidate with party link||party=ওপৰৰ এটাও নহয়|candidate=ওপৰৰ এটাও নহয়|votes=১,১৭২|percentage=০.৬৪|change=+০.০৩}} {{Election box candidate with party link||party=সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|candidate=ছাহিدوৰ ৰহমান|votes=১,১১৪|percentage=০.৬১|change=''নতুন''}} {{Election box candidate with party link||party=স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী|candidate=নীলিময় প্ৰধানী|votes=১,০৩০|percentage=০.৫৬|change=''নতুন''}} {{Election box candidate with party link||party=অসম জাতীয় পৰিষদ|candidate=আতিকুৰ ৰহমান|votes=৪১০|percentage=০.২২|change=''নতুন''}} {{Election box candidate with party link||party=ৰাষ্ট্ৰীয় উলেমা কাউঞ্চিল|candidate=মমিনুৰ আলম|votes=৩ND|percentage=০.১৯|change=''নতুন''}} {{Election box majority||votes=১০,৬OT|percentage=৫.৮২|change=+১.৮৬}} {{Election box turnout||votes=১,৮৩,৫৪১|percentage=৯০|change=-১.২৩}} {{Election box Registered electors| |reg. electors = ২,MD,OT০ |change=+১৫.১৭}} {{Election box gain with party link| |winner = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |loser =ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |swing =২.৭৬ }} {{Election box end}} === ২০১৬ === {{Election box begin |title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০১৬ ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোলোকগঞ্জ<ref name=election2016>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/4017-assam-general-legislative-election-2016/ |title=Assam General Legislative Election 2016 |publisher=[[ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগ]] |accessdate=13 November 2021}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |candidate = অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ |votes = ৭৪,৬ND |percentage = ৪৬.২০ |change = +৫.২২ }} {{Election box candidate with party link||party=ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|candidate=আব্দুছ ছোবাহান আলী চৰকাৰ|votes=৬৮,২৫৩|percentage=৪২.২৪|change=-১.৭১}} {{Election box candidate with party link||party=সৰ্বভাৰতীয় ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট|candidate=ছাফেৰ আলী আহমেদ|votes=১৬,৮৪৩|percentage=১০.৪২|change=-১.০৮}} {{Election box candidate with party link||party=স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী|candidate=জালালুদ্দিন খান|votes=৮১৪|percentage=০.৫০|change=''প্ৰযোজ্য নহয়''}} {{Election box candidate with party link||party=ওপৰৰ এটাও নহয়|candidate=ওপৰৰ এটাও নহয়|votes=১,০০১|percentage=০.৬১|change=''প্ৰযোজ্য নহয়''}} {{Election box majority||votes=৬,৩৯১|percentage=৩.৯৬|change=+০.OT}} {{Election box turnout||votes=১,৬১,৫৫৫|percentage=৯১.২৩|change=+৩.৮৪}} {{Election box Registered electors| |reg. electors = ১,占_০৭৮ |change=+১৪.৬৬}} {{Election box gain with party link| |winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |swing =২.২৫ }} {{Election box end}} === ২০১১ === {{Election box begin| title=[[২০১১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০১১ ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোলোকগঞ্জ}} {{Election box candidate with party link| |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = আবু তাহেৰ বেপাৰী |votes = ৫৯,৩২০ |percentage = ৪৩.৯৫ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |candidate = অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ |votes = ৫৫,৩১২ |percentage = ৪০.৯৮ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = সৰ্বভাৰতীয় ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট |candidate = ... [বাকি নাম ও তথ্য একই থাকবে] ... pnv2h5dhqsenbazq9cp5m146ssiffgg 613391 613390 2026-06-21T06:57:55Z ManjurKhan 18997 613391 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = গোলোকগঞ্জ | constituency_no = ৬ | type = SLA | map_image = Golakganj Assembly constituency map 2023.svg | state = [[অসম]] | latest_election_year = [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] | loksabha_cons = [[ধুবুৰী (লোকসভা সমষ্টি)|ধুবুৰী]] | district = [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]] | established = ১৯৫১ | reservation = কোনো সংৰক্ষণ নাই | incumbent_image = | mla = অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | electors = <!-- উপলব্ধ নহয় --> }} '''গোলোকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Golakganj Assembly constituency}}) ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব প্ৰান্তৰ অসম বিধানসভাৰ ১২৬খন আসনৰ ভিতৰত অন্যতম এখন সমষ্টি। এই সমষ্টিটো অসমৰ ধুবুৰী জিলাত অৱস্থিত। ই ধুবুৰী লোকসভা সমষ্টিৰ এটা অংশ। == ভৌগোলিক অৱস্থিতি আৰু জনসংখ্যা == গোলোকগঞ্জ সমষ্টিটো ভাৰত-বাংলাদেশ সীমান্তৰ সমীপৱৰ্তী ধুবুৰী জিলাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চল। এই সমষ্টিত কোনো ধৰণৰ আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা নাই, অৰ্থাৎ ই এক সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ সমষ্টি। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == ১৯৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰে পৰা এই সমষ্টিটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বিধায়কসকলৰ তালিকা তলত দিয়া হ’ল: {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! বিধায়ক !! ৰাজনৈতিক দল |- | ১৯৫২ || সন্তোষ বৰুৱা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৫৭ || ভুবন চন্দ্ৰ প্ৰধানী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৬২ || skৰৎ চন্দ্ৰ সিংহ || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৬৭ || কে. চি. ৰয় প্ৰধানী || স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী |- | ১৯৭২ || কে. চি. ৰয় প্ৰধানী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৭৮ || আলাউদ্দিন চৰকাৰ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (CPI) |- | ১৯৮৩ || কে. চি. ৰয় প্ৰধানী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৮৫ || ডালিম ৰয় || স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী |- | ১৯৯১ || আলাউদ্দিন চৰকাৰ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (CPI) |- | ১৯৯৬ || আলাউদ্দিন চৰকাৰ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (CPI) |- | ২০০১ || দিনেশ চন্দ্ৰ চৰকাৰ || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |- | ২০০৬ || আবু তাহেৰ বেপাৰী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ২০১১ || আবু তাহেৰ বেপাৰী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ২০১৬ || অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |- | ২০২১ || আব্দুছ ছোবাহান আলী চৰকাৰ || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ২০২৬ || অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ === {{Election box begin| title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬ ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোলোকগঞ্জ}} {{Election box candidate with party link||party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|candidate=[[অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ]]|votes=১,১০,৫৩৩|percentage=৫৬.৮৮|change=+১৩.৭৪}} {{Election box candidate with party link||party=ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|candidate=কাৰ্তিক চন্দ্ৰ ৰয়|votes=৭৯,৭৫১|percentage=৪১.০৪|change=-৭.৯২}} {{Election box candidate with party link||party=সৰ্বভাৰতীয় ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট|candidate=জামছেৰ তালুকদাৰ|votes=২,৪৮৫|percentage=১.২৮|change=+১.২৮}} {{Election box candidate with party link||party=ৰাষ্ট্ৰীয় উলেমা কাউঞ্চিল|candidate=জৰ হুছেইন|votes=৪২৩|percentage=০.২২|change=+০.০৩}} {{Election box candidate with party link||party=ওপৰৰ এটাও নহয়|candidate=ওপৰৰ এটাও নহয়|votes=১,১২০|percentage=০.৫৮|change=-০.০৬}} {{Election box majority||votes=৩০,৭৮২|percentage=১৫.৮৪|change=+১০.০২}} {{Election box turnout||votes=১,৯৪,৩১২|percentage=৯৪.১৪|change=+৪.১৪}} {{Election box Registered electors| |reg. electors = <!-- উপলব্ধ নহয় --> }} {{Election box gain with party link| |winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |swing =৭.৯২ }} {{Election box end}} === ২০২১ === {{Election box begin |title=[[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোলোকগঞ্জ}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = [[আব্দুছ ছোবাহান আলী চৰকাৰ]] |votes = ৮৯,৮৭০ |percentage = ৪৮.৯৬ |change = +৬.৭২ }} {{Election box candidate with party link||party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|candidate=[[অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ]]|votes=৭৯,১৭১|percentage=৪৩.১৪|change=-৩.০৬}} {{Election box candidate with party link||party=স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী|candidate=আবু তাহেৰ বেপাৰী|votes=১০,৪৩১|percentage=৫.৬৮|change=''নতুন''}} {{Election box candidate with party link||party=ওপৰৰ এটাও নহয়|candidate=ওপৰৰ এটাও নহয়|votes=১,১৭২|percentage=০.৬৪|change=+০.০৩}} {{Election box candidate with party link||party=সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|candidate=ছাহিدوৰ ৰহমান|votes=১,১১৪|percentage=০.৬১|change=''নতুন''}} {{Election box candidate with party link||party=স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী|candidate=নীলিময় প্ৰধানী|votes=১,০৩০|percentage=০.৫৬|change=''নতুন''}} {{Election box candidate with party link||party=অসম জাতীয় পৰিষদ|candidate=আতিকুৰ ৰহমান|votes=৪১০|percentage=০.২২|change=''নতুন''}} {{Election box candidate with party link||party=ৰাষ্ট্ৰীয় উলেমা কাউঞ্চিল|candidate=মমিনুৰ আলম|votes=৩ND|percentage=০.১৯|change=''নতুন''}} {{Election box majority||votes=১০,৬OT|percentage=৫.৮২|change=+১.৮৬}} {{Election box turnout||votes=১,৮৩,৫৪১|percentage=৯০|change=-১.২৩}} {{Election box Registered electors| |reg. electors = ২,MD,OT০ |change=+১৫.১৭}} {{Election box gain with party link| |winner = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |loser =ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |swing =২.৭৬ }} {{Election box end}} === ২০১৬ === {{Election box begin |title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০১৬ ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোলোকগঞ্জ<ref name=election2016>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/4017-assam-general-legislative-election-2016/ |title=Assam General Legislative Election 2016 |publisher=[[ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ]] |accessdate=13 November 2021}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |candidate = অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ |votes = ৭৪,৬ND |percentage = ৪৬.২০ |change = +৫.২২ }} {{Election box candidate with party link||party=ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|candidate=আব্দুছ ছোবাহান আলী চৰকাৰ|votes=৬৮,২৫৩|percentage=৪২.২৪|change=-১.৭১}} {{Election box candidate with party link||party=সৰ্বভাৰতীয় ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট|candidate=ছাফেৰ আলী আহমেদ|votes=১৬,৮৪৩|percentage=১০.৪২|change=-১.০৮}} {{Election box candidate with party link||party=স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী|candidate=জালালুদ্দিন খান|votes=৮১৪|percentage=০.৫০|change=''প্ৰযোজ্য নহয়''}} {{Election box candidate with party link||party=ওপৰৰ এটাও নহয়|candidate=ওপৰৰ এটাও নহয়|votes=১,০০১|percentage=০.৬১|change=''প্ৰযোজ্য নহয়''}} {{Election box majority||votes=৬,৩৯১|percentage=৩.৯৬|change=+০.OT}} {{Election box turnout||votes=১,৬১,৫৫৫|percentage=৯১.২৩|change=+৩.৮৪}} {{Election box Registered electors| |reg. electors = ১,占_০৭৮ |change=+১৪.৬৬}} {{Election box gain with party link| |winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |swing =২.২৫ }} {{Election box end}} === ২০১১ === {{Election box begin| title=[[২০১১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০১১ ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোলোকগঞ্জ}} {{Election box candidate with party link| |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = আবু তাহেৰ বেপাৰী |votes = ৫৯,৩২০ |percentage = ৪৩.৯৫ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |candidate = অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ |votes = ৫৫,৩১২ |percentage = ৪০.৯৮ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = সৰ্বভাৰতীয় ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট |candidate = }} {{Election box end}} ==লগতে চাওক== [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্যউৎস== {{reflist}} mblv0i5nypw5tnz1hc7upze4okcl4tx 613392 613391 2026-06-21T07:02:00Z ManjurKhan 18997 613392 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = গোলোকগঞ্জ | constituency_no = ৬ | type = SLA | map_image = Golakganj Assembly constituency map 2023.svg | state = [[অসম]] | latest_election_year = [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] | loksabha_cons = [[ধুবুৰী (লোকসভা সমষ্টি)|ধুবুৰী]] | district = [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]] | established = ১৯৫১ | reservation = কোনো সংৰক্ষণ নাই | incumbent_image = | mla = অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | electors = <!-- উপলব্ধ নহয় --> }} '''গোলোকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Golakganj Assembly constituency}}) ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব প্ৰান্তৰ অসম বিধানসভাৰ ১২৬খন আসনৰ ভিতৰত অন্যতম এখন সমষ্টি। এই সমষ্টিটো অসমৰ ধুবুৰী জিলাত অৱস্থিত। ই ধুবুৰী লোকসভা সমষ্টিৰ এটা অংশ। == ভৌগোলিক অৱস্থিতি আৰু জনসংখ্যা == গোলোকগঞ্জ সমষ্টিটো ভাৰত-বাংলাদেশ সীমান্তৰ সমীপৱৰ্তী ধুবুৰী জিলাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চল। এই সমষ্টিত কোনো ধৰণৰ আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা নাই, অৰ্থাৎ ই এক সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ সমষ্টি। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == ১৯৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰে পৰা এই সমষ্টিটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বিধায়কসকলৰ তালিকা তলত দিয়া হ’ল: {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! বিধায়ক !! ৰাজনৈতিক দল |- | ১৯৫২ || সন্তোষ বৰুৱা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৫৭ || ভুবন চন্দ্ৰ প্ৰধানী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৬২ || skৰৎ চন্দ্ৰ সিংহ || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৬৭ || কে. চি. ৰয় প্ৰধানী || স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী |- | ১৯৭২ || কে. চি. ৰয় প্ৰধানী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৭৮ || আলাউদ্দিন চৰকাৰ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (CPI) |- | ১৯৮৩ || কে. চি. ৰয় প্ৰধানী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৮৫ || ডালিম ৰয় || স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী |- | ১৯৯১ || আলাউদ্দিন চৰকাৰ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (CPI) |- | ১৯৯৬ || আলাউদ্দিন চৰকাৰ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (CPI) |- | ২০০১ || দিনেশ চন্দ্ৰ চৰকাৰ || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |- | ২০০৬ || আবু তাহেৰ বেপাৰী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ২০১১ || আবু তাহেৰ বেপাৰী || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ২০১৬ || অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |- | ২০২১ || আব্দুছ ছোবাহান আলী চৰকাৰ || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ২০২৬ || অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ === {{Election box begin| title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোলোকগঞ্জ}} {{Election box candidate with party link||party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|candidate=[[অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ]]|votes=১,১০,৫৩৩|percentage=৫৬.৮৮|change=+১৩.৭৪}} {{Election box candidate with party link||party=ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|candidate=কাৰ্তিক চন্দ্ৰ ৰয়|votes=৭৯,৭৫১|percentage=৪১.০৪|change=-৭.৯২}} {{Election box candidate with party link||party=সৰ্ব ভাৰতীয় ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট|candidate=জামছেৰ তালুকদাৰ|votes=২,৪৮৫|percentage=১.২৮|change=+১.২৮}} {{Election box candidate with party link||party=ৰাষ্ট্ৰীয় উলেমা কাউঞ্চিল|candidate=জৰ হুছেইন|votes=৪২৩|percentage=০.২২|change=+০.০৩}} {{Election box candidate with party link||party=ওপৰৰ এটাও নহয়|candidate=ওপৰৰ এটাও নহয়|votes=১,১২০|percentage=০.৫৮|change=-০.০৬}} {{Election box majority||votes=৩০,৭৮২|percentage=১৫.৮৪|change=+১০.০২}} {{Election box turnout||votes=১,৯৪,৩১২|percentage=৯৪.১৪|change=+৪.১৪}} {{Election box gain with party link| |winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |swing =৭.৯২ }} {{Election box end}} === ২০২১ === {{Election box begin |title=[[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোলোকগঞ্জ}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = [[আব্দুছ ছোবাহান আলী চৰকাৰ]] |votes = ৮৯,৮৭০ |percentage = ৪৮.৯৬ |change = +৬.৭২ }} {{Election box candidate with party link||party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|candidate=[[অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ]]|votes=৭৯,১৭১|percentage=৪৩.১৪|change=-৩.০৬}} {{Election box candidate with party link||party=স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী|candidate=আবু তাহেৰ বেপাৰী|votes=১০,৪৩১|percentage=৫.৬৮|change=''নতুন''}} {{Election box candidate with party link||party=ওপৰৰ এটাও নহয়|candidate=ওপৰৰ এটাও নহয়|votes=১,১৭২|percentage=০.৬৪|change=+০.০৩}} {{Election box candidate with party link||party=সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|candidate=ছাহিدوৰ ৰহমান|votes=১,১১৪|percentage=০.৬১|change=''নতুন''}} {{Election box candidate with party link||party=স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী|candidate=নীলিময় প্ৰধানী|votes=১,০৩০|percentage=০.৫৬|change=''নতুন''}} {{Election box candidate with party link||party=অসম জাতীয় পৰিষদ|candidate=আতিকুৰ ৰহমান|votes=৪১০|percentage=০.২২|change=''নতুন''}} {{Election box candidate with party link||party=ৰাষ্ট্ৰীয় উলেমা কাউঞ্চিল|candidate=মমিনুৰ আলম|votes=৩ND|percentage=০.১৯|change=''নতুন''}} {{Election box majority||votes=১০,৬OT|percentage=৫.৮২|change=+১.৮৬}} {{Election box turnout||votes=১,৮৩,৫৪১|percentage=৯০|change=-১.২৩}} {{Election box gain with party link| |winner = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |loser =ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |swing =২.৭৬ }} {{Election box end}} === ২০১৬ === {{Election box begin |title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০১৬ ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোলোকগঞ্জ<ref name=election2016>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/4017-assam-general-legislative-election-2016/ |title=Assam General Legislative Election 2016 |publisher=[[ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ]] |accessdate=13 November 2021}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |candidate = অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ |votes = ৭৪,৬ND |percentage = ৪৬.২০ |change = +৫.২২ }} {{Election box candidate with party link||party=ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|candidate=আব্দুছ ছোবাহান আলী চৰকাৰ|votes=৬৮,২৫৩|percentage=৪২.২৪|change=-১.৭১}} {{Election box candidate with party link||party=সৰ্বভাৰতীয় ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট|candidate=ছাফেৰ আলী আহমেদ|votes=১৬,৮৪৩|percentage=১০.৪২|change=-১.০৮}} {{Election box candidate with party link||party=স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী|candidate=জালালুদ্দিন খান|votes=৮১৪|percentage=০.৫০|change=''প্ৰযোজ্য নহয়''}} {{Election box candidate with party link||party=ওপৰৰ এটাও নহয়|candidate=ওপৰৰ এটাও নহয়|votes=১,০০১|percentage=০.৬১|change=''প্ৰযোজ্য নহয়''}} {{Election box majority||votes=৬,৩৯১|percentage=৩.৯৬|change=+০.OT}} {{Election box turnout||votes=১,৬১,৫৫৫|percentage=৯১.২৩|change=+৩.৮৪}} {{Election box gain with party link| |winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |swing =২.২৫ }} {{Election box end}} === ২০১১ === {{Election box begin| title=[[২০১১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০১১ ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোলোকগঞ্জ}} {{Election box candidate with party link| |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = আবু তাহেৰ বেপাৰী |votes = ৫৯,৩২০ |percentage = ৪৩.৯৫ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |candidate = অশ্বিনী ৰয় চৰকাৰ |votes = ৫৫,৩১২ |percentage = ৪০.৯৮ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = সৰ্ব ভাৰতীয় ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট |candidate = }} {{Election box end}} ==লগতে চাওক== [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্যউৎস== {{reflist}} ch0ojgquwln2oe7b2q3skyw4vincuv2 0 137506 613405 2026-06-21T08:40:33Z ManjurKhan 18997 পৃষ্ঠা [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা]]ৰ পৰা [[Districts of India]]লৈ ManjurKhanয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 613405 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Districts of India]] alqfwj1bxthezv8c18hphoczpajlfno 0 137507 613407 2026-06-21T08:42:07Z ManjurKhan 18997 পৃষ্ঠা [[Districts of India]]ৰ পৰা [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকাৰ]]লৈ ManjurKhanয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 613407 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকাৰ]] t89aznisqfxivhr9xg99dc48p0t3gkk 0 137508 613413 2026-06-21T08:59:20Z Sameer Kalita14 49979 নতুন পৃষ্ঠা: {{Template:Infobox university | name = নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয় | native_name = Nanda Nath Saikia College | image = | established = ১৯৫৯ | type = ৰাজহুৱা মহাবিদ্যালয় | principal = ড° শুভাংশু দত্ত | city = তিতাবৰ | district = যোৰহাট | state = অসম | country = ভাৰত | campus = নগৰাঞ্চ... 613413 wikitext text/x-wiki {{Template:Infobox university | name = নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয় | native_name = Nanda Nath Saikia College | image = | established = ১৯৫৯ | type = ৰাজহুৱা মহাবিদ্যালয় | principal = ড° শুভাংশু দত্ত | city = তিতাবৰ | district = যোৰহাট | state = অসম | country = ভাৰত | campus = নগৰাঞ্চল | affiliation = ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় | website = {{URL|https://www.nnsaikiacollege.org}} }} '''নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়''' (ইংৰাজী: ''Nanda Nath Saikia College'') ১৯৫৯ চনত প্ৰতিষ্ঠিত নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়, অসমৰ যোৰহাট জিলাৰ তিতাবৰত অৱস্থিত এখন উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে সংযুক্ত আৰু অসমৰ অন্যতম পুৰণি স্নাতক মহাবিদ্যালয় হিচাপে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://www.nnsaikiacollege.org/ |title=Nanda Nath Saikia College – Official Website |access-date=21 June 2026}}</ref> == ইতিহাস == ১৯৫৯ চনৰ ২২ জুলাই তাৰিখে নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। তিতাবৰ মহকুমাৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত এই মহাবিদ্যালয়খন অঞ্চলটোৰ উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। মহাবিদ্যালয়খন ডাঃ জীৱকান্ত শইকীয়াই তেওঁৰ ভাতৃ তথা সমাজকৰ্মী নন্দনাথ শইকীয়াৰ স্মৃতিত দান কৰা ভূমিত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |url=https://www.worldcolleges.info/node/18348 |title=Nandanath Saikia College |publisher=World Colleges Information |access-date=21 June 2026}}</ref> == স্বীকৃতি == মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে সংযুক্ত। লগতে ই বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ (UGC) ২(f) আৰু ১২(B) ধাৰাৰ অধীনত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত।<ref>{{cite web |url=https://www.nnsaikiacollege.org/index.php/iqac |title=IQAC – Nanda Nath Saikia College |access-date= 21 June 2026 }}</ref> নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়ক ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যায়ন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদ (NAAC)ৰ দ্বাৰা তৃতীয় চক্ৰৰ মূল্যায়নত ‘A+’ গ্ৰেড (CGPA of 3.26) ৰে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হৈছে। == শিক্ষাক্ৰম == মহাবিদ্যালয়খনত কলা আৰু বিজ্ঞান শাখাত স্নাতক স্তৰৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা হয়। === কলা বিভাগ === * অসমীয়া * ইংৰাজী * ইতিহাস * শিক্ষা * অৰ্থনীতি * ৰাজনীতি বিজ্ঞান * ভূগোল === বিজ্ঞান বিভাগ === * পদাৰ্থ বিজ্ঞান * ৰসায়ন বিজ্ঞান * গণিত * উদ্ভিদ বিজ্ঞান * প্ৰাণীবিজ্ঞান * কম্পিউটাৰ প্ৰয়োগ<ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nanda_Nath_Saikia_College |title=Nanda Nath Saikia College |access-date=21 June 2026}}</ref> == অৱস্থান == মহাবিদ্যালয়খন তিতাবৰৰ ধোদৰ আলিৰ কাষত অৱস্থিত। ই যোৰহাট চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২১ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=https://career.webindia123.com/career/institutes/details_colleges_Institutes.asp?inst_no=24578 |title=Nanda Nath Saikia College |publisher=WebIndia123 |access-date=21 June 2026}}</ref> == বাহ্যিক সংযোগ == [https://www.nnsaikiacollege.org/ নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়ৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] == তথ্যসূত্ৰ =={{Reflist}} [[Category:অসমৰ মহাবিদ্যালয়]][[Category:যোৰহাট জিলাৰ শিক্ষানুষ্ঠান]][[Category:১৯৫৯ চনত স্থাপিত শিক্ষানুষ্ঠান]] nsszsdyuvpicqf6asojal7o0huk1nby 613420 613413 2026-06-21T09:36:36Z Sameer Kalita14 49979 613420 wikitext text/x-wiki {{Template:Infobox university | name = নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয় | native_name = Nanda Nath Saikia College | image = | established = ১৯৫৯ | type = ৰাজহুৱা মহাবিদ্যালয় | principal = ড° শুভাংশু দত্ত | city = তিতাবৰ | district = যোৰহাট | state = অসম | country = ভাৰত | campus = নগৰাঞ্চল | affiliation = ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় | website = {{URL|https://www.nnsaikiacollege.org}} }} '''নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়''' (ইংৰাজী: ''Nanda Nath Saikia College'') ১৯৫৯ চনত প্ৰতিষ্ঠিত নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়, অসমৰ যোৰহাট জিলাৰ তিতাবৰত অৱস্থিত এখন উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে সংযুক্ত আৰু অসমৰ অন্যতম পুৰণি স্নাতক মহাবিদ্যালয় হিচাপে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://www.nnsaikiacollege.org/ |title=Nanda Nath Saikia College – Official Website |access-date=21 June 2026}}</ref> == ইতিহাস == ১৯৫৯ চনৰ ২২ জুলাই তাৰিখে নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। তিতাবৰ মহকুমাৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত এই মহাবিদ্যালয়খন অঞ্চলটোৰ উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। মহাবিদ্যালয়খন ডাঃ জীৱকান্ত শইকীয়াই তেওঁৰ ভাতৃ তথা সমাজকৰ্মী নন্দনাথ শইকীয়াৰ স্মৃতিত দান কৰা ভূমিত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |url=https://www.worldcolleges.info/node/18348 |title=Nandanath Saikia College |publisher=World Colleges Information |access-date=21 June 2026}}</ref> == স্বীকৃতি == মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে সংযুক্ত। লগতে ই বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ (UGC) ২(f) আৰু ১২(B) ধাৰাৰ অধীনত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত।<ref>{{cite web |url=https://www.nnsaikiacollege.org/index.php/iqac |title=IQAC – Nanda Nath Saikia College |access-date= 21 June 2026 }}</ref> নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়ক ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যায়ন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদ (NAAC)ৰ দ্বাৰা তৃতীয় চক্ৰৰ মূল্যায়নত ‘A+’ গ্ৰেড (CGPA of 3.26) ৰে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হৈছে। == শিক্ষাক্ৰম == মহাবিদ্যালয়খনত কলা আৰু বিজ্ঞান শাখাত স্নাতক স্তৰৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা হয়। === কলা বিভাগ === * অসমীয়া * ইংৰাজী * ইতিহাস * শিক্ষা * অৰ্থনীতি * ৰাজনীতি বিজ্ঞান * ভূগোল === বিজ্ঞান বিভাগ === * পদাৰ্থ বিজ্ঞান * ৰসায়ন বিজ্ঞান * গণিত * উদ্ভিদ বিজ্ঞান * প্ৰাণীবিজ্ঞান * কম্পিউটাৰ প্ৰয়োগ<ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nanda_Nath_Saikia_College |title=Nanda Nath Saikia College |access-date=21 June 2026}}</ref> == অৱস্থান == মহাবিদ্যালয়খন তিতাবৰৰ ধোদৰ আলিৰ কাষত অৱস্থিত। ই যোৰহাট চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২১ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=https://career.webindia123.com/career/institutes/details_colleges_Institutes.asp?inst_no=24578 |title=Nanda Nath Saikia College |publisher=WebIndia123 |access-date=21 June 2026}}</ref> == বাহ্যিক সংযোগ == [https://www.nnsaikiacollege.org/ নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়ৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] == তথ্যসূত্ৰ =={{Reflist}} [[Category:অসমৰ মহাবিদ্যালয়]][[Category:যোৰহাট জিলাৰ শিক্ষানুষ্ঠান]][[Category:১৯৫৯ চনত স্থাপিত শিক্ষানুষ্ঠান]][[Category:অসমৰ NAAC A+ মহাবিদ্যালয়]][[Category:Nanda Nath Saikia College]] qdye01kyh5fvhziojscj6jp8fl7l22l 613426 613420 2026-06-21T10:43:09Z JyotiPN 22102 613426 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয় | native_name = Nanda Nath Saikia College | image = | established = ১৯৫৯ | type = ৰাজহুৱা মহাবিদ্যালয় | principal = ড° শুভাংশু দত্ত | city = [[তিতাবৰ]] | district = [[যোৰহাট]] | state = [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | campus = নগৰাঞ্চল | affiliation = [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] | website =https://www.nnsaikiacollege.org }} '''নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়''' (ইংৰাজী: ''Nanda Nath Saikia College'') ১৯৫৯ চনত প্ৰতিষ্ঠিত নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়, [[অসম|অসমৰ]] [[যোৰহাট| যোৰহাট জিলাৰ]] [[তিতাবৰ|তিতাবৰত]] অৱস্থিত এখন উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] সৈতে সংযুক্ত আৰু অসমৰ অন্যতম পুৰণি স্নাতক মহাবিদ্যালয় হিচাপে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://www.nnsaikiacollege.org/ |title=Nanda Nath Saikia College – Official Website |access-date=21 June 2026}}</ref> == ইতিহাস == ১৯৫৯ চনৰ ২২ জুলাই তাৰিখে নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। তিতাবৰ মহকুমাৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত এই মহাবিদ্যালয়খন অঞ্চলটোৰ উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। মহাবিদ্যালয়খন ডাঃ জীৱকান্ত শইকীয়াই তেওঁৰ ভাতৃ তথা সমাজকৰ্মী নন্দনাথ শইকীয়াৰ স্মৃতিত দান কৰা ভূমিত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |url=https://www.worldcolleges.info/node/18348 |title=Nandanath Saikia College |publisher=World Colleges Information |access-date=21 June 2026}}</ref> == স্বীকৃতি == মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে সংযুক্ত। লগতে ই বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ (UGC) ২(f) আৰু ১২(B) ধাৰাৰ অধীনত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত।<ref>{{cite web |url=https://www.nnsaikiacollege.org/index.php/iqac |title=IQAC – Nanda Nath Saikia College |access-date= 21 June 2026 }}</ref> নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়ক ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যায়ন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদ (NAAC)ৰ দ্বাৰা তৃতীয় চক্ৰৰ মূল্যায়নত ‘A+’ গ্ৰেড (CGPA of 3.26) ৰে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হৈছে। == শিক্ষাক্ৰম == মহাবিদ্যালয়খনত কলা আৰু বিজ্ঞান শাখাত স্নাতক স্তৰৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা হয়। === কলা বিভাগ === * অসমীয়া * ইংৰাজী * ইতিহাস * শিক্ষা * অৰ্থনীতি * ৰাজনীতি বিজ্ঞান * ভূগোল === বিজ্ঞান বিভাগ === * পদাৰ্থ বিজ্ঞান * ৰসায়ন বিজ্ঞান * গণিত * উদ্ভিদ বিজ্ঞান * প্ৰাণীবিজ্ঞান * কম্পিউটাৰ প্ৰয়োগ<ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nanda_Nath_Saikia_College |title=Nanda Nath Saikia College |access-date=21 June 2026}}</ref> == অৱস্থান == মহাবিদ্যালয়খন [[তিতাবৰ|তিতাবৰৰ]] ধোদৰ আলিৰ কাষত অৱস্থিত। ই যোৰহাট চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২১ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=https://career.webindia123.com/career/institutes/details_colleges_Institutes.asp?inst_no=24578 |title=Nanda Nath Saikia College |publisher=WebIndia123 |access-date=21 June 2026}}</ref> == বাহ্যিক সংযোগ == [https://www.nnsaikiacollege.org/ নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়ৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[Category:অসমৰ মহাবিদ্যালয়]] [[Category:যোৰহাট জিলাৰ শিক্ষানুষ্ঠান]] [[Category:১৯৫৯ চনত স্থাপিত শিক্ষানুষ্ঠান]] 14kn9ugzzmdimvcawm63mwsb6qcy98i 613427 613426 2026-06-21T10:48:08Z JyotiPN 22102 Category 613427 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয় | native_name = Nanda Nath Saikia College | image = | established = ১৯৫৯ | type = ৰাজহুৱা মহাবিদ্যালয় | principal = ড° শুভাংশু দত্ত | city = [[তিতাবৰ]] | district = [[যোৰহাট]] | state = [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | campus = নগৰাঞ্চল | affiliation = [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] | website =https://www.nnsaikiacollege.org }} '''নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়''' (ইংৰাজী: ''Nanda Nath Saikia College'') ১৯৫৯ চনত প্ৰতিষ্ঠিত নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়, [[অসম|অসমৰ]] [[যোৰহাট| যোৰহাট জিলাৰ]] [[তিতাবৰ|তিতাবৰত]] অৱস্থিত এখন উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] সৈতে সংযুক্ত আৰু অসমৰ অন্যতম পুৰণি স্নাতক মহাবিদ্যালয় হিচাপে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://www.nnsaikiacollege.org/ |title=Nanda Nath Saikia College – Official Website |access-date=21 June 2026}}</ref> == ইতিহাস == ১৯৫৯ চনৰ ২২ জুলাই তাৰিখে নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। তিতাবৰ মহকুমাৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত এই মহাবিদ্যালয়খন অঞ্চলটোৰ উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। মহাবিদ্যালয়খন ডাঃ জীৱকান্ত শইকীয়াই তেওঁৰ ভাতৃ তথা সমাজকৰ্মী নন্দনাথ শইকীয়াৰ স্মৃতিত দান কৰা ভূমিত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |url=https://www.worldcolleges.info/node/18348 |title=Nandanath Saikia College |publisher=World Colleges Information |access-date=21 June 2026}}</ref> == স্বীকৃতি == মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে সংযুক্ত। লগতে ই বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ (UGC) ২(f) আৰু ১২(B) ধাৰাৰ অধীনত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত।<ref>{{cite web |url=https://www.nnsaikiacollege.org/index.php/iqac |title=IQAC – Nanda Nath Saikia College |access-date= 21 June 2026 }}</ref> নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়ক ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যায়ন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদ (NAAC)ৰ দ্বাৰা তৃতীয় চক্ৰৰ মূল্যায়নত ‘A+’ গ্ৰেড (CGPA of 3.26) ৰে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হৈছে। == শিক্ষাক্ৰম == মহাবিদ্যালয়খনত কলা আৰু বিজ্ঞান শাখাত স্নাতক স্তৰৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা হয়। === কলা বিভাগ === * অসমীয়া * ইংৰাজী * ইতিহাস * শিক্ষা * অৰ্থনীতি * ৰাজনীতি বিজ্ঞান * ভূগোল === বিজ্ঞান বিভাগ === * পদাৰ্থ বিজ্ঞান * ৰসায়ন বিজ্ঞান * গণিত * উদ্ভিদ বিজ্ঞান * প্ৰাণীবিজ্ঞান * কম্পিউটাৰ প্ৰয়োগ<ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nanda_Nath_Saikia_College |title=Nanda Nath Saikia College |access-date=21 June 2026}}</ref> == অৱস্থান == মহাবিদ্যালয়খন [[তিতাবৰ|তিতাবৰৰ]] ধোদৰ আলিৰ কাষত অৱস্থিত। ই যোৰহাট চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২১ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=https://career.webindia123.com/career/institutes/details_colleges_Institutes.asp?inst_no=24578 |title=Nanda Nath Saikia College |publisher=WebIndia123 |access-date=21 June 2026}}</ref> == বাহ্যিক সংযোগ == [https://www.nnsaikiacollege.org/ নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়ৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[Category:অসমৰ মহাবিদ্যালয়]] [[শ্ৰেণী:যোৰহাট জিলাৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান]] [[Category:১৯৫৯ চনত স্থাপিত শিক্ষানুষ্ঠান]] dbn55y45nrzvle58xi3uf0l903y81hi 613428 613427 2026-06-21T10:48:56Z JyotiPN 22102 added [[Category:যোৰহাট জিলা]] using [[WP:HC|HotCat]] 613428 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয় | native_name = Nanda Nath Saikia College | image = | established = ১৯৫৯ | type = ৰাজহুৱা মহাবিদ্যালয় | principal = ড° শুভাংশু দত্ত | city = [[তিতাবৰ]] | district = [[যোৰহাট]] | state = [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | campus = নগৰাঞ্চল | affiliation = [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] | website =https://www.nnsaikiacollege.org }} '''নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়''' (ইংৰাজী: ''Nanda Nath Saikia College'') ১৯৫৯ চনত প্ৰতিষ্ঠিত নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়, [[অসম|অসমৰ]] [[যোৰহাট| যোৰহাট জিলাৰ]] [[তিতাবৰ|তিতাবৰত]] অৱস্থিত এখন উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] সৈতে সংযুক্ত আৰু অসমৰ অন্যতম পুৰণি স্নাতক মহাবিদ্যালয় হিচাপে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://www.nnsaikiacollege.org/ |title=Nanda Nath Saikia College – Official Website |access-date=21 June 2026}}</ref> == ইতিহাস == ১৯৫৯ চনৰ ২২ জুলাই তাৰিখে নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। তিতাবৰ মহকুমাৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত এই মহাবিদ্যালয়খন অঞ্চলটোৰ উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। মহাবিদ্যালয়খন ডাঃ জীৱকান্ত শইকীয়াই তেওঁৰ ভাতৃ তথা সমাজকৰ্মী নন্দনাথ শইকীয়াৰ স্মৃতিত দান কৰা ভূমিত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |url=https://www.worldcolleges.info/node/18348 |title=Nandanath Saikia College |publisher=World Colleges Information |access-date=21 June 2026}}</ref> == স্বীকৃতি == মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে সংযুক্ত। লগতে ই বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ (UGC) ২(f) আৰু ১২(B) ধাৰাৰ অধীনত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত।<ref>{{cite web |url=https://www.nnsaikiacollege.org/index.php/iqac |title=IQAC – Nanda Nath Saikia College |access-date= 21 June 2026 }}</ref> নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়ক ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যায়ন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদ (NAAC)ৰ দ্বাৰা তৃতীয় চক্ৰৰ মূল্যায়নত ‘A+’ গ্ৰেড (CGPA of 3.26) ৰে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হৈছে। == শিক্ষাক্ৰম == মহাবিদ্যালয়খনত কলা আৰু বিজ্ঞান শাখাত স্নাতক স্তৰৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা হয়। === কলা বিভাগ === * অসমীয়া * ইংৰাজী * ইতিহাস * শিক্ষা * অৰ্থনীতি * ৰাজনীতি বিজ্ঞান * ভূগোল === বিজ্ঞান বিভাগ === * পদাৰ্থ বিজ্ঞান * ৰসায়ন বিজ্ঞান * গণিত * উদ্ভিদ বিজ্ঞান * প্ৰাণীবিজ্ঞান * কম্পিউটাৰ প্ৰয়োগ<ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nanda_Nath_Saikia_College |title=Nanda Nath Saikia College |access-date=21 June 2026}}</ref> == অৱস্থান == মহাবিদ্যালয়খন [[তিতাবৰ|তিতাবৰৰ]] ধোদৰ আলিৰ কাষত অৱস্থিত। ই যোৰহাট চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২১ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=https://career.webindia123.com/career/institutes/details_colleges_Institutes.asp?inst_no=24578 |title=Nanda Nath Saikia College |publisher=WebIndia123 |access-date=21 June 2026}}</ref> == বাহ্যিক সংযোগ == [https://www.nnsaikiacollege.org/ নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়ৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[Category:অসমৰ মহাবিদ্যালয়]] [[শ্ৰেণী:যোৰহাট জিলাৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান]] [[Category:১৯৫৯ চনত স্থাপিত শিক্ষানুষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:যোৰহাট জিলা]] iowp5w27zpq6co0pxvo13tst49bkaey 613430 613428 2026-06-21T11:12:33Z AjayDas 12623 removed [[Category:১৯৫৯ চনত স্থাপিত শিক্ষানুষ্ঠান]] using [[WP:HC|HotCat]] 613430 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয় | native_name = Nanda Nath Saikia College | image = | established = ১৯৫৯ | type = ৰাজহুৱা মহাবিদ্যালয় | principal = ড° শুভাংশু দত্ত | city = [[তিতাবৰ]] | district = [[যোৰহাট]] | state = [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | campus = নগৰাঞ্চল | affiliation = [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] | website =https://www.nnsaikiacollege.org }} '''নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়''' (ইংৰাজী: ''Nanda Nath Saikia College'') ১৯৫৯ চনত প্ৰতিষ্ঠিত নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়, [[অসম|অসমৰ]] [[যোৰহাট| যোৰহাট জিলাৰ]] [[তিতাবৰ|তিতাবৰত]] অৱস্থিত এখন উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] সৈতে সংযুক্ত আৰু অসমৰ অন্যতম পুৰণি স্নাতক মহাবিদ্যালয় হিচাপে পৰিচিত।<ref>{{cite web |url=https://www.nnsaikiacollege.org/ |title=Nanda Nath Saikia College – Official Website |access-date=21 June 2026}}</ref> == ইতিহাস == ১৯৫৯ চনৰ ২২ জুলাই তাৰিখে নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। তিতাবৰ মহকুমাৰ কেন্দ্ৰস্থলত অৱস্থিত এই মহাবিদ্যালয়খন অঞ্চলটোৰ উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। মহাবিদ্যালয়খন ডাঃ জীৱকান্ত শইকীয়াই তেওঁৰ ভাতৃ তথা সমাজকৰ্মী নন্দনাথ শইকীয়াৰ স্মৃতিত দান কৰা ভূমিত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |url=https://www.worldcolleges.info/node/18348 |title=Nandanath Saikia College |publisher=World Colleges Information |access-date=21 June 2026}}</ref> == স্বীকৃতি == মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে সংযুক্ত। লগতে ই বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ (UGC) ২(f) আৰু ১২(B) ধাৰাৰ অধীনত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত।<ref>{{cite web |url=https://www.nnsaikiacollege.org/index.php/iqac |title=IQAC – Nanda Nath Saikia College |access-date= 21 June 2026 }}</ref> নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়ক ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যায়ন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদ (NAAC)ৰ দ্বাৰা তৃতীয় চক্ৰৰ মূল্যায়নত ‘A+’ গ্ৰেড (CGPA of 3.26) ৰে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হৈছে। == শিক্ষাক্ৰম == মহাবিদ্যালয়খনত কলা আৰু বিজ্ঞান শাখাত স্নাতক স্তৰৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা হয়। === কলা বিভাগ === * অসমীয়া * ইংৰাজী * ইতিহাস * শিক্ষা * অৰ্থনীতি * ৰাজনীতি বিজ্ঞান * ভূগোল === বিজ্ঞান বিভাগ === * পদাৰ্থ বিজ্ঞান * ৰসায়ন বিজ্ঞান * গণিত * উদ্ভিদ বিজ্ঞান * প্ৰাণীবিজ্ঞান * কম্পিউটাৰ প্ৰয়োগ<ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nanda_Nath_Saikia_College |title=Nanda Nath Saikia College |access-date=21 June 2026}}</ref> == অৱস্থান == মহাবিদ্যালয়খন [[তিতাবৰ|তিতাবৰৰ]] ধোদৰ আলিৰ কাষত অৱস্থিত। ই যোৰহাট চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২১ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=https://career.webindia123.com/career/institutes/details_colleges_Institutes.asp?inst_no=24578 |title=Nanda Nath Saikia College |publisher=WebIndia123 |access-date=21 June 2026}}</ref> == বাহ্যিক সংযোগ == [https://www.nnsaikiacollege.org/ নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়ৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[Category:অসমৰ মহাবিদ্যালয়]] [[শ্ৰেণী:যোৰহাট জিলাৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:যোৰহাট জিলা]] 1ba40e2bix5nvy7p5lx1jg7jlap6von